CLC Corporate and Commercial Whitepaper

2 Corporate & Commercial WhitePaper üัตถุประÿงค์ Chula Law Clinic Corporate & Commercial Whitepaper ถูกจัดทำขึ้น โดยคüามร่üมมืĂระĀü่างโครงการคลินิกกฎĀมายเพื่Ăการขับเคลื่Ăนนüัตกรรมÿู่การ พาณิชย์ (Legal Accelerator Clinic for Innovation Commercialization) คณะ นิติýาÿตร์ จุāาลงกรณ์มĀาüิทยาลัยโดยได้รับคำแนะนำจากÿำนักงานกฎĀมาย Baker McKenzie เพื่Ăจุดประÿงค์ในการÿ่งเÿริมคüามรู้คüามเข้าใจในด้านกฎĀมายแพ่งและ พาณิชย์รüมถึงกฎĀมายที่เกี่ยüข้ĂงกับการประกĂบธุรกิจต่าง ๆ ที่ÿำคัญซึ่งĂาจเป็นได้ทั้ง ĂุปÿรรคและโĂกาÿในการประกĂบธุรกิจเพื่ĂใĀ้การประกĂบธุรกิจขĂงผู้ประกĂบการ เป็นไปได้Ăย่าง ราบรื่นและมีประÿิทธิภาพมากยิ่งขึ้น การจัดทำเอกÿาร Whitepaper ฉบับนี้มีขึ้นเพื่อ เป็นเอกÿารÿำĀรับ ผู้ประกอบการ ผู้ประกอบธุรกิจ Āรือบุคคลภายนอกที่มีคüามÿนใจในประเด็น ทางกฎĀมายที่เกี่ยüข้องกับการดำเนินธุรกิจที่คüรต้องพึงระüังเป็นข้อคำนึงถึง โดยออกแบบมาเพื่ออธิบายประเด็นทางกฎĀมายประกอบกับüัฏจักรกรการดำเนินการ ของธุรกิจโดยเฉพาะที่อยู่ในรูปแบบของ Startup ตั้งแต่ประเด็นทางกฎĀมายที่ต้อง พิจารณา ก่อนจะเริ่มทำธุรกิจ ประเด็นเรื่องคüามเÿี่ยงและคüามปลอด ภัย ของÿินค้าและบริการ การเริ่มต้นจัดตั้งรูปแบบของธุรกิจ ÿัญญาที่เกี่ยüข้องที่ผู้ประกอบ ธุรกิจคüรทราบ การระดมทุน การĀาแĀล่งเงินทุนของธุรกิจ Āุ้น ผู้ถือĀุ้น ÿัญญาที่เกี่ยüข้องกับผู้ถือĀุ้น การประกอบธุรกิจ กฎĀมายแรงงาน กฎĀมายภาþีอากร และการÿ่งเÿริมการลงทุน โดยนำเÿนอใĀ้ท่านพิจารณาเพื่อเป็นคüามรู้ Āรือเพื่อประกอบการตัดÿินใจการดำเนินธุรกิจ อย่างไรก็ตามเอกÿารดังกล่าüเป็นเพียงประเด็นทางกฎĀมายที่คüรพิจารณาใน เบื้องต้นและมีประเด็นทางกฎĀมายอื่นอีกที่ธุรกิจจำเป็นต้องพิจารณาซึ่งจะมีคüาม แตกต่างกันไปในลักþณะของธุรกิจที่มีคüามแตกต่างกัน โดยจำเป็นต้องýึกþาเพิ่มเติมอีก ในประเด็นทางกฎĀมายที่อาจมีคüามเกี่ยüข้องกับธุรกิจที่แตกต่างกัน

3 Corporate & Commercial WhitePaper TABLE OF CONTENTS การจัดตั้งองค์กรธุรกิจและประกอบธุรกิจ (BUSINESS ENTITY FORMATION) 6 รูปแบบองค์กรธุรกิจÿำคัญอย่างไร 6 องค์กรธุรกิจมีกี่ประเภทตามกฎĀมาย 6 จัดตั้งองค์กรธุรกิจตามกฎĀมายอย่างไร 8 การบริĀารจัดการองค์กร (CORPORATE MANAGEMENT) 12 คüามÿำคัญของการจัดการĀุ้นÿ่üนและการบริĀารจัดการĀุ้นÿ่üนในองค์กรธุรกิจ 12 การเพิ่มและลดทุนในองค์กรธุรกิจ 17 การระดมทุน (FUNDING) 18 การระดมทุนผ่านĀนี้ 18 การกู้ยืมเงิน 19 ตราÿารĀนี้แปลงÿภาพ (CONVERTIBLE LOAN) 19 การระดมทุนในรูปแบบ PPSME 20 การระดมทุนผ่านĀุ้น (EQUITY) 21 การระดมทุนจากเงินของตัüเองและคนใกล้ชิด (BOOTSTRAP) 22 การระดมทุนจากบุคคลภายนอก ได้แก่ ANGEL INVESTORS 22 การระดมทุนจากประชาชนทั่üไป ได้แก่ VENTURE CAPITAL 22 การระดมทุนแบบ CROWDFUNDING 23

4 Corporate & Commercial WhitePaper การออกĀุ้นเพิ่มทุน 25 EXIT STRATEGY 25 คüามÿำคัญของการüางแผน EXIT STRATEGY 26 การคüบรüมกิจการ (MERGERS AND ACQUISITIONS) 26 การจดทะเบียนบริþัทมĀาชนเข้าไปอยู่ในตลาดĀลักทรัพย์ 27 การเลิกบริþัทและชำระบัญชี 28 การปฏิบัติตามกฎĀมาย (LEGAL COMPLIANCE) 29 การจัดการคüามเÿี่ยงและคüามรับผิดตามกฎĀมาย 29 กฎĀมายแรงงาน 32 กฎĀมายคุ้มครองผู้บริโภค 37 กฎĀมายภาþีอากรและÿิทธิประโยชน์ทางด้านภาþี 37 ÿัญญาÿำคัญที่เกี่ยüข้องกับการประกอบธุรกิจ (CONTRANCTS & AGREEMENTS) 43 ÿัญญาซื้อขาย 43 ÿัญญาเช่า 44 ÿัญญาจ้างแรงงาน 45 ÿัญญาจ้างทำของ 46 ÿัญญาอนุญาตใĀ้ใช้ÿิทธิ 46 ÿัญญารักþาคüามลับ 47

5 Corporate & Commercial WhitePaper บันทึกคüามเข้าใจ (MOU) 47 ÿัญญาที่เกี่ยวข้องกับผู้ลงทุน 47

6 Corporate & Commercial WhitePaper การจัดตั้งองค์กรธุรกิจและประกอบธุรกิจ ( BUSINESS ENTITY FORMATION) การจัดตั้งĂงค์กรธุรกิจĀรืĂการก่Ăตั้งบริþัท (Business Entity Formation) เป็นขั้นตĂนÿำคัญและเป็นจุดเริ่มต้นในการเข้าÿู่โลกธุรกิจที่ผู้ประกĂบการทุกคนคüรใĀ้ คüามÿำคัญ และกระบüนการนี้ไม่เพียงแต่เกี่ยüข้ĂงกับการเลืĂกประเภทขĂงบริþัทที่ เĀมาะÿมกับการดำเนินธุรกิจเท่านั้นแต่ยังรüมถึงการทำเข้าใจในเรื่ĂงขĂงการปฏิบัติตาม กฎĀมาย การเงิน และการลงทุนตลĂดจนภาระผูกพันด้านกฎĀมายและกฎระเบียบต่าง ๆ ที่ตามมา รูปแบบองค์กรธุรกิจÿำคัญอย่างไร ÿำĀรับผู้ที่ต้Ăงการเริ่มต้นธุรกิจ Startup Ăาจเริ่มจากการคำนึงถึงรูปแบบขĂง Ăงค์กรธุรกิจ (Business Entity) ที่ÿĂดคล้ĂงกับรูปแบบขĂงธุรกิจ (Business Model) ที่ ผู้ประกĂบการประÿงค์จะริเริ่มขึ้นเนื่ĂงจากĂงค์กรธุรกิจแต่ละรูปแบบมีüิธีการจัดตั้ง การ บริĀาร คüามรับผิดและลงทุนขĂงĀุ้นÿ่üนไปจนถึงĂัตราและขั้นตĂนการเÿียภาþีที่ต่างกัน คüามแตกต่างทั้งĀมดนี้จึงทำใĀ้แต่ละรูปแบบมีจุดแข็งและจุดด้Ăยที่ต่างกัน เช่น Ăงค์ธุรกิจ ประเภทบริþัทมักมีคüามน่าลงทุนÿูงกü่าĂงค์กรธุรกิจประเภทĀ้างĀุ้นÿ่üน ในทางกลับกัน Ăงค์กรธุรกิจประเภทĀ้างĀุ้นÿ่üนจะทำใĀ้เจ้าขĂงกิจการมีĂำนาจบริĀารที่มากกü่าและ ÿามารถบริĀารจัดการกิจการได้Ăย่างเด็ดขาดมากขึ้น เป็นต้น ทำใĀ้การตัดÿินใจเลืĂก ประเภทขĂงĂงค์กรธุรกิจตามกฎĀมายตามรูปแบบการประกĂบกิจการเป็นเรื่Ăงที่ÿำคัญ Ăย่างĀลีกเลี่ยงไม่ได้ องค์กรธุรกิจมีกี่ประเภทตามกฎĀมาย 1. ผู้ประกĂบการธุรกิจรายเดียü ผู้ประกĂบการธุรกิจรายเดียü เป็นรูปแบบธุรกิจที่ง่ายที่ÿุดซึ่งผู้ประกĂบการเป็น เจ้าขĂงและÿามารถบริĀารงานด้üยตนเĂงโดยไม่จำเป็นต้Ăงมีการจดทะเบียนตาม กฎĀมาย Ăงค์กรธุรกิจในรูปแบบนี้ไม่มีการแบ่งแยกระĀü่างทรัพย์ÿินÿ่üนตัüและทรัพย์ÿิน ขĂงธุรกิจ ซึ่งĀมายคüามü่าเจ้าขĂงธุรกิจจะมีคüามรับผิดชĂบĂย่างไม่จำกัดต่ĂĀนี้ÿินและ

7 Corporate & Commercial WhitePaper ภาระทางกฎĀมายขĂงธุรกิจ แม้ü่าจะมีข้Ăดีในเรื่ĂงขĂงคüามไม่ยุงยากในการจัดตั้งและ การบริĀาร แต่Ăาจมีคüามเÿี่ยงทางด้านการเงินและการบริĀารÿูงกü่าĂงค์กรธุรกิจใน รูปแบบĂื่น 2. Ā้างĀุ้นÿ่üนÿามัญ Ā้างĀุ้นÿ่üนÿามัญเป็นการรüมตัüขĂงผู้ประกĂบการมากกü่าĀนึ่งคนเพื่Ăดำเนิน ธุรกิจร่üมกัน ในรูปแบบนี้ Āุ้นÿ่üนทุกคนมีคüามรับผิดชĂบĂย่างไม่จำกัดต่ĂĀนี้ÿินและ ภาระทางกฎĀมายขĂงĀ้างĀุ้นÿ่üน ซึ่งĀมายคüามü่าในกรณีที่ธุรกิจมีĀนี้ÿินÿามารถ เรียกร้ĂงจากการชำระĀนี้ÿินจากทรัพย์ÿินÿ่üนตัüขĂงĀุ้นÿ่üนแต่ละคนได้ Ā้างĀุ้นÿ่üน ÿามัญÿามารถจดĀรืĂไม่จดทะเบียนก็ได้ซึ่งการจดทะเบียนจะช่üยใĀ้Ā้างĀุ้นÿ่üนมีÿถานะ เป็นนิติบุคคลและĂาจได้รับการยĂมรับมากขึ้นในการทำธุรกิจ 3. Ā้างĀุ้นÿ่üนจำกัด Ā้างĀุ้นÿ่üนจำกัดคืĂĀ้างĀุ้นÿ่üนที่มีการจดทะเบียนโดยประกĂบด้üยĀุ้นÿ่üนที่มีÿĂง ประเภท คืĂ Āุ้นÿ่üนที่จำกัดคüามรับผิด และĀุ้นÿ่üนที่ไม่จำกัดคüามรับผิด Āุ้นÿ่üนจำกัด ไม่มีÿิทธิในการบริĀารจัดการธุรกิจและจะต้ĂงรับผิดชĂบต่ĂĀนี้ÿินเพียงในÿ่üนที่ลงทุน เท่านั้น ในขณะที่Āุ้นÿ่üนที่ไม่จำกัดรับผิดชĂบต่ĂĀนี้ÿินและภาระทางกฎĀมายขĂงĀ้าง Āุ้นÿ่üนĂย่างไม่จำกัด 4. บริþัทจำกัด บริþัทจำกัดเป็นรูปแบบขĂงธุรกิจที่มีการแยกÿถานะทางกฎĀมายระĀü่างผู้ถืĂĀุ้น กับตัüบริþัททำใĀ้ผู้ถืĂĀุ้นมีคüามรับผิดต่ĂĀนี้ÿินขĂงบริþัทจำกัดเพียงในÿ่üนขĂงĀุ้นที่ตน ถืĂĂยู่ซึ่งจะช่üยลดคüามเÿี่ยงทางการเงินและกฎĀมายÿำĀรับตัüผู้ถืĂĀุ้นเĂง บริþัทจำกัด จึงเป็นรูปแบบĂงค์กรธุรกิจที่เป็นที่นิยมเนื่ĂงจากมีการรับผิดĂย่างจำกัดและมีการกระจาย ĂำนาจในการบริĀารทำใĀ้เพิ่มคüามน่าเชื่ĂถืĂและเพิ่มโĂกาÿในการเข้าถึงแĀล่งทุน

8 Corporate & Commercial WhitePaper 5. บริþัทมĀาชนจำกัด บริþัทมĀาชนจำกัด มีการกำกับดูแลและกฎเกณฑ์ที่เข้มงüดกü่าบริþัทจำกัด การ เป็นบริþัทมĀาชนเปิดโĂกาÿใĀ้บริþัทÿามารถขายĀุ้นใĀ้แก่บุคคลทั่üไปได้และเพิ่มคüาม น่าเชื่ĂถืĂและคüามยĂมรับในตลาด บริþัทมĀาชนจำกัดĂาจจดทะเบียนเป็นบริþัทจด ทะเบียน (Listed Company) ได้ในĂนาคต ซึ่งจะมีผลต่Ăการเข้าถึงแĀล่งทุนในตลาด Āลักทรัพย์และเพิ่มคüามเป็นไปได้ในการขยายธุรกิจĂย่างมาก จัดตั้งองค์กรธุรกิจตามกฎĀมายอย่างไร ปัจจุบันประมüลกฎĀมายแพ่งและพาณิชย์ได้มีการแก้ไขทำใĀ้Ăงค์กรธุรกิจÿามารถ เกิดจากบุคคล 2 คนขึ้นไป เข้าร่üมทุนกัน และตามที่กล่าüไปข้างต้นถึงประเภทขĂงĂงค์กร ธุรกิจ เช่นนี้การจัดตั้งĂงค์กรธุรกิจจึงมีคüามĀลากĀลายตามลักþณะและขนาดขĂงธุรกิจ และการเลืĂกüิธีจัดตั้งที่เĀมาะÿมจะÿ่งผลต่Ăลักþณะการดำเนินธุรกิจและคüามรับผิดทาง กฎĀมายขĂงธุรกิจนั้น ๆ ดังนี้ 1. ผู้ประกĂบการธุรกิจรายเดียü ผู้ประกĂบการธุรกิจรายเดียüไม่ต้Ăงจดทะเบียนจัดตั้งแต่เช่นเดียüกับĂงค์กรรูปแบบ Ăื่น ถ้าĀากเข้าเงื่Ăนไขจะต้Ăงมีการจดทะเบียนพาณิชย์โดยเป็นการจดทะเบียนร้านค้า ÿำĀรับบุคคลธรรมดาและนิติบุคคล การจดทะเบียนแบบนี้จะใช้กับธุรกิจขนาดเล็ก และ กิจการที่มีเจ้าขĂงเพียงคนเดียü เพื่Ăเป็นการยืนยันü่าธุรกิจนั้นถูกต้ĂงตามกฎĀมายและมี คüามน่าเชื่ĂถืĂ 2. Ā้างĀุ้นÿ่üน Ā้างĀุ้นÿ่üนÿามัญแบ่งĂĂกได้เป็นÿĂงกรณี ได้แก่ • Ā้างĀุ้นÿ่üนÿามัญที่ไม่จดทะเบียน ซึ่งÿามารถจัดตั้งได้ง่ายเพียงตกลงกันเป็น Āุ้นÿ่üน1 โดยทำĀนังÿืĂÿัญญาเข้าĀุ้นÿ่üนเพื่ĂกำĀนดüัตถุประÿงค์ในการ ดำเนินกิจการ Āน้าที่ คüามรับผิดในกิจการ ฯลฯ ที่Āุ้นÿ่üนทุกคนเข้าร่üม 1 Ăงค์ประกĂบตามมาตรา 1012 ตามประมüลกฎĀมายแพ่งและพาณิชย์คืĂ 1. เป็นÿัญญาตั้งแต่ 2 คนขึ้น ไป 2. มาตกลงเข้ากัน 3. เพื่Ăกระทำกิจการร่üมกัน 4. ประÿงค์จะĀากำไรและนำกำไรมาแบ่งปันกัน

9 Corporate & Commercial WhitePaper ลงทุนกัน ซึ่งทุนที่นำมารüมกันนั้นÿามารถเป็นได้ทั้งเงิน ทรัพย์ÿิน ĀรืĂ แรงงาน • Ā้างĀุ้นÿ่üนÿามัญจดทะเบียน คืĂĀ้างĀุ้นÿ่üนÿามัญที่ได้จดทะเบียนแล้ü เมื่Ă จดทะเบียนแล้üĀ้างĀุ้นÿ่üนÿามัญจะมีฐานะเป็นนิติบุคคล2 ตัüĀ้างนั้นจะ ÿามารถฟ้ĂงคดีĀรืĂถูกฟ้Ăงคดีได้ และจะมีÿิทธิ Āน้าที่ และคüามรับผิด เช่นเดียüกับบุคคลธรรมดา และĀ้างมีÿิทธิแยกต่างĀากกับตัüĀุ้นÿ่üน Ā้างĀุ้นÿ่üนจำกัด คืĂการรüมทุนกันเช่นเดียüกับĀ้างĀุ้นÿ่üนÿามัญ แต่Ā้างĀุ้นÿ่üน จำกัดนี้จัดตั้งได้โดยการจดทะเบียนเท่านั้น ซึ่งจะÿ่งผลทำใĀ้เกิดนิติบุคคลเป็นĀ้างแยก ĂĂกมาเป็นข้Ăแตกต่างจากĀ้างĀุ้นÿ่üนÿามัญ โครงÿร้างขĂงĀ้างĀุ้นÿ่üนจำกัด ประกĂบด้üยด้üยĀุ้นÿ่üนÿĂงประเภท ได้แก่ Āุ้นÿ่üนประเภทจำกัดคüามรับผิดเท่าที่ตน เข้าร่üมลงทุน และĂีกประเภทคืĂĀุ้นÿ่üนไม่จำกัดคüามรับผิด ในการลงทุน Āุ้นÿ่üนที่ จำกัดคüามรับผิดลงĀุ้นได้เพียงเงินกับทรัพย์ÿินเท่านั้น ไม่ÿามารถเĂาแรงงานมาลงเป็นทุน ได้ แต่Āุ้นÿ่üนที่ไม่จำกัดคüามรับผิดนั้นÿามารถลงĀุ้นเป็นเงิน ทรัพย์ÿิน ĀรืĂแรงงานก็ได้ เช่นเดียüกับที่กำĀนดไü้ในĀ้างĀุ้นÿ่üนÿามัญ 3. บริþัทจำกัด การจัดตั้งขĂงบริþัทจำกัดทำได้โดยการจดทะเบียนที่กระทรüงพาณิชย์ มี รายละเĂียดขั้นตĂนตั้งแต่การจĂงชื่Ăนิติบุคคล3 การจัดทำและจดทะเบียนĀนังÿืĂบริคณĀ์ ÿนธิ การเปิดจĂงĀุ้นและชำระราคาĀุ้น การจนถึงการจดทะเบียนบริþัท โดยดำเนินการ จัดตั้งโดยผู้ก่Ăการ ซึ่งผู้เริ่มก่Ăการจะต้Ăงลงชื่Ăซื้ĂĀุ้นĀนึ่งĀุ้นเป็นĂย่างต่ำ จึงทำใĀ้มี ÿถานะเป็นผู้ถืĂĀุ้นด้üย และโดยทั่üไปแล้üผู้ก่ĂการเĀล่านี้มักจะเป็นบุคคลที่จะมาเป็น กรรมการบริĀารในภายĀลัง การลงĀุ้นนั้นจะต้Ăงเป็นเงิน ยกเü้นจะมีมติที่ประชุมใĀญ่ 2 “นิติบุคคล” ถืĂได้ü่าเป็นบุคคลประเภทĀนึ่งที่มีขึ้นได้ด้üยĂำนาจขĂงกฎĀมาย นิติบุคคลมีĀลาย ประเภท เช่น Ā้างĀุ้นÿ่üนจำกัด Ā้างĀุ้นÿ่üนÿามัญที่จดทะเบียน และบริþัทจำกัด 3 Āากต้Ăงการÿงüนชื่Ăบริþัทไü้ก่Ăนผู้ริเริ่มก่Ăนการก็ĂาจไปจดĀนังÿืĂบริคณĀ์ÿนธิไü้ก่Ăนตามมาตรา 1097 แĀ่งประมüลกฎĀมายแพ่งและพาณิชย์ ซึ่งภายĀลังจะมีการจดทะเบียนเป็นบริþัทĀรืĂไม่จดก็ได้

10 Corporate & Commercial WhitePaper เĀ็นชĂบ ĀรืĂได้เขียนไü้ในĀนังÿืĂบริคณĀ์ÿนธิใĀ้มีการลงแรงงาน4 ĀรืĂทรัพย์ÿินได้ ถ้าใช้ แรงงานต้Ăงตีราคาแรงงานนั้นไü้ด้üย 4. บริþัทมĀาชนจำกัด บริþัทมĀาชนจำกัดÿามารถจัดตั้งได้ด้üยÿĂงüิธีĀลักĂันได้แก่ • การจดทะเบียนจัดตั้งเป็นบริþัทมĀาชนจำกัด ÿามารถจัดตั้งได้เĀมืĂนการ จัดตั้งบริþัทจำกัด แต่บริþัทมĀาชนจำกัดจะต้Ăงมีผู้ถืĂĀุ้นĂย่างน้Ăย 15 คน ขึ้นไป จากนั้นก็ดำเนินการคล้ายกับการจัดตั้งบริþัทจำกัดที่ได้กล่าüมา แต่ บริþัทมĀาชนจำกัดจะÿามารถโฆþณาใĀ้คนทั่üไปมาซื้ĂĀุ้นได้ • การแปรÿภาพจากบริþัทจำกัดเป็นบริþัทมĀาชนจำกัด Ăาจเกิดจากการคüบ รüมบริþัทĀรืĂการจดทะเบียนเพื่Ăเปลี่ยนรูปแบบบริþัทก็ได้ และการแปลงทุน ขĂงรัฐüิÿาĀกิจมาเป็นĀุ้นในบริþัทมĀาชนจำกัด ตามพระราชบัญญัติทุน รัฐüิÿาĀกิจ พ.ý.2542 รูปแบบการบริĀารจัดการองค์กรธุรกิจใดที่เĀมาะÿมกับ Startup รูปแบบในการบริĀารจัดการธุรกิจต่างๆ ต่างมีข้Ăดีและข้Ăด้Ăยต่างกัน รูปแบบธุรกิจ ที่เĀมาะÿมนั้นจะต้ĂงÿĂดคล้Ăงไปกับเป้าĀมายขĂงธุรกิจ รüมไปถึงขนาดขĂงธุรกิจ โดย จะแนะนำโดยคร่าüดังนี้ • บริþัทจำกัด เป็นรูปแบบที่นิยมมากในยุคปัจจุบัน เพราะผู้ถืĂĀุ้นนั้นมีคüามรับ ผิดที่จำกัด ผู้ที่ลงทุนไปซึ่งก็คืĂผู้ถืĂĀุ้นทุกคนจะรับผิดจำกัดไม่เกินจำนüนเงินที่ ตนยังÿ่งใช้ไม่ครบมูลค่าĀุ้นที่ตนถืĂ Āมายคüามü่า โดยทั่üไปถ้าขาดทุนจะต้Ăง เÿียเงินเท่าที่ลงทุนไปเท่านั้นถ้าจ่ายค่าĀุ้นครบแล้ü นĂกจากนี้ การตั้งบริþัท จำกัดก็ไม่ได้ซับซ้Ăนมากนัก มีประโยชน์ทางด้านภาþี ÿามารถโĂนขายĀุ้นได้ 4 Ăาจมีกรณีที่ใĀ้ผู้ถืĂĀุ้นเป็นกรรมการบริĀารเป็นการลงแรงงานแทนการลงทุน แต่การลงĀุ้นลักþณะนี้ มักจะไม่เป็นที่นิยม เพราะĂาจมีคüามยุ่งยากในการตีราคา

11 Corporate & Commercial WhitePaper • บริþัทมĀาชนจำกัด ÿำĀรับธุรกิจที่เริ่มมีขนาดใĀญ่ขึ้นĀรืĂมีทุนเยĂะ บริþัท มĀาชนจำกัดก็เป็นตัüเลืĂกที่ดีเพราะเช่นเดียüกับบริþัทจำกัด คüามรับผิดนั้น มีคüามจำกัดเช่นกัน แต่บริþัทมĀาชนจำกัดนั้นÿามารถประกาýขายĀุ้นแก่ บุคคลทั่üไปได้ซึ่งเมื่ĂบริþัทมĀาชนจำกัดเติบโตขึ้นก็มีโĂกาÿที่จะได้ไปĂยู่ใน ตลาดĀลักทรัพย์เพื่ĂใĀ้ÿามารถซื้ĂขายĀุ้นได้รายüัน และจะทำใĀ้บริþัทĂยู่ใน ÿายตาขĂงÿาธารณชนได้ง่ายทำใĀ้มีคüามน่าเชื่ĂถืĂมากยิ่งขึ้น • ผู้ประกอบการธุรกิจรายเดียü เป็นเพียงรูปแบบธุรกิจĀนึ่งที่ง่ายต่Ăการจัดตั้ง และจัดการภาþีเพราะใช้ภาþีเงินได้บุคคลธรรมดา แต่Ăัตราภาþีนั้นจะÿูงกü่า ภาþีเงินได้นิติบุคคลทำใĀ้Ăาจเÿียภาþีÿูงกü่าบริþัท นĂกจากนี้รูปแบบธุรกิจนี้ มีค่าใช้จ่ายในการดำเนินการต่ำ และมีคüามยืดĀยุ่นÿูงเพราะÿามารถจัดตั้ง เป็นĂงค์กรรูปแบบĂื่น ๆ ได้ในĂนาคตตามคüามเĀมาะÿม ทั้งนี้การประกĂบ ธุรกิจรูปแบบนี้มาพร้Ăมกับคüามเÿี่ยงÿูง เพราะผู้ประกĂบการจะมีคüามรับผิด ทุกĂย่างผู้เดียü เช่น ถ้าĀากขาดทุนเป็นจำนüนมากĂาจล้มละลายได้ แล้üเมื่Ă มĂงü่าธุรกิจ Startup นั้นมีโĂกาÿขาดทุนÿูงมากจึงทำใĀ้ ผู้ประกĂบการมัก Āันไปใช้รูปแบบบริþัทจำกัด ĀรืĂบริþัทมĀาชนจำกัด เพื่Ăจำกัดคüามรับผิด แทน และด้üยเĀตุผลเดียüกันนี้Ā้างĀุ้นÿ่üนÿามัญและĀ้างĀุ้นÿ่üนÿามัญจด ทะเบียนจึงไม่ค่Ăยได้รับคüามนิยมมากนักเช่นกัน เมื่Ăพิจารณาในแง่ขĂงการระดมทุน ธุรกิจที่เĀมาะแก่การระดมทุนมีดังนี้ • บริþัทจำกัด เพราะคüามรับผิดที่จำกัดขĂงบริþัทจำกัดนั้นลดคüามเÿี่ยงขĂงผู้ ลงทุนที่จะมาเป็นĀุ้นÿ่üน และยังÿามารถโĂนขายĀุ้นได้ มีการจดทะเบียนและ จัดทำเĂกÿารบัญชีที่ละเĂียดมากกü่า ทำใĀ้นักลงทุนÿามารถเชื่Ăมั่นได้ü่า บริþัทนั้นบริĀารจัดการงานได้มากน้Ăยเพียงใด และเมื่Ăมีมีนักลงทุนมาเป็น Āุ้นÿ่üนĀลายคนก็จะทำใĀ้มีเครดิตในการกู้ÿูงขึ้นĂีกด้üย • บริþัทมĀาชนจำกัดที่จดทะเบียนลงตลาดĀลักทรัพย์แล้ü มีคüามน่าลงทุนÿูง ยิ่งกü่าบริþัทจำกัด เพราะการจะเป็นบริþัทมĀาชนจำกัดที่จดทะเบียนในตลาด Āลักทรัพย์ได้นั้น ต้Ăงมีการเปิดเผยข้Ăมูลบริþัทที่มากกü่าบริþัทจำกัด มีการ

12 Corporate & Commercial WhitePaper คüบคุมที่รัดกุมโดยĀน่üยงานขĂงตลาดĀลักทรัพย์ ซึ่งÿร้างคüามเชื่Ăมั่นในĀมู่ นักลงทุน Ăีกทั้งยังมีÿภาพคล่Ăงในการซื้ĂขายĀุ้นÿูงกü่า ÿ่üนรูปแบบĂงค์กรที่คüรĀลีกเลี่ยงถ้าĀากต้Ăงการได้รับการระดมทุน ก็คืĂ • การประกĂบธุรกิจรายเดียü เพราะเป็นรูปแบบธุรกิจที่ไม่มีการแบ่งĀุ้นใĀ้นัก ลงทุนจึงทำใĀ้ไม่น่าลงทุนมากนักÿำĀรับนักลงทุน เพราะĀาประโยชน์จากการ ลงทุนได้ยาก ผู้ประกĂบธุรกิจลักþณะนี้จึงนิยมการกู้ยืมในชื่ĂตัüเĂงมากกü่า • Ā้างĀุ้นÿ่üนÿามัญ เพราะการลงทุนĀรืĂร่üมเป็นĀุ้นÿ่üนในĀ้างĀุ้นÿ่üนÿามัญ นั้น ตามมาด้üยคüามเÿี่ยงที่ÿูงเพราะมีคüามรับผิดที่ไม่จำกัดประกĂบกับการที่ Startup เÿี่ยงขาดทุนÿูงĂยู่แล้üจึงทำใĀ้ไม่น่าดึงดูดกับนักลงทุนมากนัก การบริĀารจัดการองค์กร (CORPORATE MANAGEMENT) คüามÿำคัญของการจัดการĀุ้นÿ่üนและการบริĀารจัดการĀุ้นÿ่üนในองค์กร ธุรกิจ การจัดการĀุ้นÿ่üนเป็นภาคÿำคัญในการกำกับธุรกิจ ทั้งการเลืĂกรูปแบบ Āุ้นÿ่üนที่เĀมาะÿมและการจัดการผู้ถืĂĀุ้น มีผลทำใĀ้มีการแบ่งบทบาทและคüาม รับผิดชĂบที่ชัดเจน การÿร้างคüามเชื่Ăมั่นในผู้ลงทุนและบริþัท นĂกจากนี้ การจัดการ Āุ้นÿ่üนยังมีผลต่ĂการตัดÿินใจและการดำเนินธุรกิจĂย่างมีประÿิทธิภาพ การเลืĂกใช้ รูปแบบĀุ้นÿ่üนที่เĀมาะÿมจะÿ่งเÿริมการพัฒนาและการเติบโตขĂงธุรกิจĂย่างยั่งยืนใน ระยะยาü การบริĀารงานของแต่ละองค์กรธุรกิจนั้นเป็นอย่างไร การบริĀารจัดการงานในแต่ละĂงค์กรธุรกิจĂาจแบ่งĂĂกได้เป็น 2 การ บริĀารงานĀลัก รูปแบบแรกคืĂการบริĀารจัดการภายใต้Ăงค์กรธุรกิจรูปแบบผู้ประกĂบ

13 Corporate & Commercial WhitePaper ธุรกิจรายเดียüและĀ้างĀุ้นÿ่üน และĂีกรูปแบบคืĂการบริĀารจัดการĂงค์กรธุรกิจบริþัท จำกัดและบริþัทมĀาชน การบริĀารจัดการภายใต้Ăงค์กรธุรกิจรูปแบบผู้ประกĂบธุรกิจรายเดียüและĀ้างĀุ้นÿ่üน • ผู้ประกĂบการธุรกิจรายเดียüมีĀน้าที่ประกĂบการและบริĀารกิจการทั้งĀมด การประกĂบกิจการดังกล่าüĂยู่ภายใต้กฎĀมายทั่üไปÿำĀรับคนธรรมดา ไม่ใช่ กฎĀมายที่ใช้กับĂงค์กรธุรกิจĂื่น ผู้ประกĂบการคนนั้น ๆ จึงมีคüามรับผิดชĂบ Āน้าที่ Āนี้ และคüามรับผิดทั้งĀมดเป็นการÿ่üนตัü • Ā้างĀุ้นÿ่üน Ā้างĀุ้นÿ่üนÿามัญ ÿามารถแบ่งการบริĀารจัดการภายในĀ้าง ฯ ได้ดังนี้ ▪ Ā้างĀุ้นÿ่üนÿามัญไม่จดทะเบียน Āุ้นÿ่üนทุกคนมีĀน้าที่บริĀาร จัดการตามüัตถุที่ประÿงค์ขĂงงาน เü้นแต่มีข้Ăตกลงกันü่า Āุ้นÿ่üน คนใดไม่ใĀ้บริĀารจัดการ ĀรืĂกรณีที่ระบุเฉพาะเจาะจงü่าจะเลืĂก ใĀ้คนใดคนĀนึ่งเข้ามาเป็นĀุ้นÿ่üนผู้จัดการ Āุ้นÿ่üนคนนั้นจะมี Ăำนาจในการจัดการได้ นĂกจากนี้ยังÿามารถตั้งบุคคลภายนĂกมา เป็นผู้จัดการแทนก็ได้ในÿ่üนขĂงการตกลงกันภายในระĀü่าง Āุ้นÿ่üนไม่ÿามารถเĂาไปĂ้างกับบุคคลภายนĂกได้เพราะไม่ได้มี การจดทะเบียน จึงทำใĀ้คนที่มาทำการค้าขายด้üยนั้นไม่Ăาจรู้ถึง ข้ĂตกลงระĀü่างĀุ้นÿ่üน ▪ Ā้างĀุ้นÿ่üนนิติบุคคล/Ā้างĀุ้นÿ่üนÿามัญจดทะเบียน ต่างจากĀ้าง Āุ้นÿ่üนÿามัญที่คüามÿัมพันธ์ระĀü่างĀุ้นÿ่üนและบุคคลภายนĂก เนื่ĂงจากĀ้างĀุ้นÿ่üนรูปแบบนี้ได้มีการจดทะเบียนเป็นที่รับรู้แก่ ÿาธารณะ ผู้เป็นĀุ้นÿ่üนจึงÿามารถเรียกเĂาประโยชน์จาก บุคคลภายนĂกได้ในนามขĂงĀ้าง แม้ü่าจะไม่ปรากฏชื่ĂขĂงตนใน ÿัญญา Ā้างĀุ้นÿ่üนจำกัด ÿามารถแบ่งการบริĀารจัดการภายในĀ้าง ฯ ได้ดังนี้ ▪ Āุ้นÿ่üนจำกัดคüามรับผิด Āุ้นÿ่üนประเภทนี้ไม่มีĂำนาจบริĀาร จัดการĀ้างโดยตรง เนื่Ăงจากเป็นĀุ้นÿ่üนประเภทที่มีคüามรับผิด

14 Corporate & Commercial WhitePaper จำกัดแต่มีĂำนาจทางĂ้Ăม เช่น Ăำนาจไต่ถามงาน ตรüจÿĂบ และ ĂĂกเÿียงเป็นคะแนนนับในการตั้งĀรืĂถĂดถĂนผู้จัดการĀ้างได้ ถ้า Āุ้นÿ่üนจำกัดประเภทนี้ตาย ล้มละลาย ĀรืĂตกเป็นคนไร้ คüามÿามารถ Ā้างจะไม่เลิกไป ▪ Āุ้นÿ่üนไม่จำกัดคüามรับผิด Āุ้นÿ่üนประเภทนี้จะÿามารถบริĀาร จัดการงานĀ้างได้เÿมืĂนเป็นĀุ้นÿ่üนÿามัญ และถ้าเกิดตาย ล้มละลาย ตกเป็นคนไร้ÿามารถ Ā้างย่Ăมเลิก การบริĀารจัดการĂงค์กรธุรกิจบริþัทจำกัดและบริþัทมĀาชน • บริþัทจำกัด แบ่งการบริĀารจัดการเป็นÿĂงฝ่ายได้แก่ ผู้ลงทุนและผู้บริĀาร โดยกฎĀมายบังคับü่าจะต้Ăงมีการตั้งกรรมการซึ่งจะเป็นผู้บริĀารกิจการบริþัท โดยĂาจจะมีคนเดียüĀรืĂĀลายคนก็ได้ Ăีกทั้งผู้ลงทุนในธุรกิจก็ÿามารถที่จะมา เป็นกรรมการก็ได้และคณะกรรมการมีĀน้าที่จัดการบริþัทใĀ้เป็นไปตาม üัตถุประÿงค์และมติขĂงที่ประชุม โดยกิจการที่กรรมการĀรืĂคณะกรรมการได้ ทำไปในนามบริþัทนั้นย่Ăมมีผลÿมบูรณ์ผูกพันบริþัท • บริþัทมĀาชนจำกัด โดยพื้นฐานแล้üเĀมืĂนบริþัทจำกัด แต่มีข้Ăแตกต่าง เช่น บริþัทมĀาชนจำกัดนั้นจะต้ĂงมีกรรมการĂย่างน้Ăย 5 คน ในการดำเนิน กิจการขĂงบริþัทเช่นเดียüกับบริþัทจำกัด และกรรมการไม่น้Ăยกü่าครึ่งĀนึ่ง ขĂงกรรมการทั้งĀมดจะต้Ăงมีที่Ăยู่ในราชĂาณาจักร Āุ้นประเภทใดได้บ้างที่เกี่ยüข้องกับบริþัทจำกัดและบริþัทมĀาชน ในบริþัทจำกัดและบริþัทมĀาชน การบริĀารจัดการในÿ่üนขĂงผู้ลงทุนจะถูก กำĀนดจากĀุ้นในแต่ละประเภทที่ผู้ลงทุนถืĂĂยู่ โดยĀุ้นแบ่งĂĂกเป็น Āุ้นÿามัญ กับĀุ้น บุริมÿิทธิ ซึ่งบริþัทÿามารถĂĂกĀุ้นได้ทั้งÿĂงประเภทคืĂ 1. Āุ้นÿามัญ เป็นĀุ้นที่มีลักþณะทั่üไป มีÿิทธิĀน้าที่ตามที่กฎĀมายĀรืĂข้Ăบังคับ บริþัทกำĀนดไü้ ไม่ได้มีÿิทธิพิเýþยิ่งกü่าĀุ้นÿามัญĀุ้นĂื่น 2. Āุ้นบุริมÿิทธิเป็นĀุ้นที่มีการกำĀนดÿิทธิที่ต่างจากĀุ้นÿามัญ โดยที่Ăาจมีÿิทธิ ดีกü่าĀรืĂด้Ăยÿิทธิกü่าก็ได้ เช่น การกำĀนดเรื่ĂงขĂงการจ่ายปันผลในรูปแบบ

15 Corporate & Commercial WhitePaper คงที่ การไม่มีÿิทธิเข้าประชุมและไม่มีÿิทธิĂĂกเÿียงในที่ประชุมผู้ถืĂĀุ้น การ กำĀนดใĀ้มีการÿะÿมปันผล ĀรืĂ การกำĀนดใĀ้มีการจ่ายปันผลÿ่üนที่เĀลืĂ จากการจ่ายในครั้งแรกใĀ้แก่ผู้ถืĂĀุ้นบุริมÿิทธิ เป็นต้น การประชุมคณะกรรมการคืออะไรและต้องดำเนินการอย่างไร การประชุมขĂงกรรมการมีขึ้นเพื่ĂใĀ้กรรมการแต่ละคนได้มาประชุม แลกเปลี่ยนคüามคิดเĀ็นในการจัดการบริĀารกิจการขĂงบริþัท การประชุมÿามารถจัด ĂĂนไลน์ĀรืĂต่ĂĀน้าก็ได้ โดยการประชุมจะต้ĂงมีกรรมการครบĂงค์ประชุม Āากมีการ กำĀนดจำนüนกรรมการที่ครบĂงค์ประชุมไü้แล้ü เมื่Ăมีการประชุมและกรรมการมาตาม จำนüนที่กำĀนดก็ถืĂü่าครบĂงค์ประชุม แต่Āากไม่ได้กำĀนดและมีกรรมการเกินกü่า 3 คนจะต้ĂงใĀ้มีกรรมการในการประชุมĂย่างน้Ăย 3 คน จึงจะครบĂงค์ประชุม ÿ่üนขĂงการเรียกประชุม กรรมการคนใดก็ได้ÿามารถที่จะเรียกประชุมเมื่Ăใดก็ ได้ และประธานกรรมการในที่ประชุมจะถูกเลืĂกโดยที่ประชุมคณะกรรมการ และผู้นั้นจะ เป็นประธานในที่ประชุมใĀญ่ผู้ถืĂĀุ้นด้üย เพื่Ăที่จะเป็นคนลงเÿียงเมื่Ăมีเÿียงมติเท่ากัน แต่ Āากไม่ได้มีการกำĀนดประธานกรรมการĀรืĂประธานกรรมการไม่ได้มาประชุมก็ÿามารถ ใĀ้เลืĂกกรรมการในที่ประชุมนั้นคนĀนึ่งมาเป็นประธานก็ได้ ถ้ากรรมการคนใดคนĀนึ่งไม่ÿามารถที่จะเข้าประชุมได้ กรรมการผู้นั้นไม่ ÿามารถที่จะมĂบฉันทะใĀ้บุคคลĂื่นมาแทนตนได้ เพราะการเป็นกรรมการนั้นใĀ้ คüามÿำคัญกับคุณÿมบัติ การประชุมใĀญ่ของบริþัทคืออะไรและบริþัทต้องจัดการประชุมอะไรบ้าง การประประชุมใĀญ่นั้นเĀมืĂนเüทีบริĀารงานขĂงบริþัทเพื่Ăที่กรรมการจะได้ บริĀารงานใĀ้ÿĂดคล้Ăงกับที่มติประชุมใĀญ่ โดยแบ่งได้ 2 ประเภทก็คืĂ การประชุมÿามัญนั้นจะมีการประชุมÿามัญครั้งแรกซึ่งจะมีขึ้นตĂนที่มีการจด ทะเบียนจัดตั้งบริþัทภายใน 6 เดืĂนĀลังจดทะเบียนตั้ง และการประชุมÿามัญครั้งต่Ă ๆ ไป (AGM: Annual General Meeting) โดยต้Ăงมีการประชุมเช่นนี้ในทุกๆ 12 เดืĂน ซึ่ง จะเรียกการประชุมลักþณะนี้ü่าการประชุมÿามัญ

16 Corporate & Commercial WhitePaper ÿ่üนการประชุมüิÿามัญ (EGM: Extraordinary Annual Meeting) จะเป็น การประชุมที่Ăยู่นĂกเĀนืĂการกำĀนดการประชุมÿามัญ ซึ่งĂาจจะเป็นเรื่Ăงเร่งด่üนก็ได้ และต้Ăงมีการเรียกประชุมโดยกรรมการ ĀรืĂĀากกรรมการไม่เรียก ผู้ถืĂĀุ้นĂาจรüมตัüกัน ไม่น้Ăยกü่า 1 ใน 5 แล้ü ขĂใĀ้เรียกประชุมก็ได้ ĂีกÿĂงประการที่จะทำใĀ้เกิดการประชุม üิÿามัญได้ก็คืĂเมื่ĂตำแĀน่งผู้ÿĂบบัญชีü่างลง ĀรืĂเมื่Ăบริþัทขาดทุนครึ่งĀนึ่งขĂงจำนüน ทุน การเรียกประชุมผู้ถือĀุ้นนั้นทำอย่างไร การเรียกประชุมโดยคณะกรรมการผู้บริĀาร ขั้นตĂนแรกคืĂการทำคำบĂกกล่าü เรียกประชุม โดยแยกจากมติ Āากเป็นมติธรรมดาจะต้Ăงแจ้งโดยการÿ่งไปรþณีย์ตĂบรับ ไปยังผู้ถืĂĀุ้นก่Ăนüันประชุมไม่น้Ăยกü่า 7 üัน แก่ผู้ถืĂĀุ้นชนิดระบุชื่Ă แต่ถ้ามีผู้ถืĂĀุ้นชนิด ผู้ถืĂก็คืĂĀุ้นที่ไม่ได้ระบุชื่Ăผู้ถืĂไü้แต่จะแÿดงคüามเป็นเจ้าขĂงผ่านการครĂบครĂงใบĀุ้น ซึ่งจะมีเงื่Ăนไขเพิ่มขึ้นมาคืĂต้ĂงโฆþณาในĀนังÿืĂพิมพ์ไม่น้Ăยกü่า 1 ครั้ง ĀรืĂโฆþณาใน ÿื่ĂĂิเล็กทรĂนิกÿ์ก็ได้ทั้งนี้ÿำĀรับผู้ถืĂĀุ้นทั้งÿĂงรูปแบบนี้ผู้เรียกประชุมนั้นÿามารถÿ่งคำ บĂกกล่าüเรียกประชุมโดยตรงกับผู้ถืĂĀุ้นเลยก็ได้Āากเป็นมติพิเýþไม่ü่าจะเป็นใบĀุ้น แบบใดก็ÿามารถเรียกประชุมได้ด้üยüิธีเดียüกัน คืĂÿ่งคำกล่าüไปก่Ăนการประชุมไม่น้Ăย กü่า 14 üัน และĀนังÿืĂเชิญประชุมต้Ăงใÿ่ข้Ăคüามü่ามาประชุมเพื่Ăลงมติในเรื่Ăงใด มติธรรมดาและมติพิเýþต่างกันอย่างไร มติธรรมดานั้นจะเป็นเรื่Ăงกิจการทั่üไปและถืĂมติตามเÿียงข้างมาก คืĂมากกü่า ครึ่งนึงขĂงเÿียงผู้ถืĂĀุ้นที่มาประชุมและมีÿิทธิĂĂกเÿียง ไม่ü่าจะเป็นการชูมืĂĀรืĂลงเÿียง แบบลับในการโĀüตมตินั้น มติพิเýþคืĂเรื่Ăงราüที่มีคüามÿำคัญกับบริþัทเป็นĂย่างมาก ต้ĂงใĀ้ที่ประชุม ใĀญ่ลงมติ ซึ่งคะแนนเÿียงข้างมากต้Ăงไม่ต่ำกü่าÿามในÿี่ขĂงจำนüนเÿียงผู้ถืĂĀุ้นที่มา ประชุมและมีÿิทธิĂĂกเÿียง มติพิเýþมีทั้งเรื่Ăงที่กฎĀมายกำĀนดไü้และÿามารถกำĀนดได้ เĂงใĀ้เรื่ĂงĂื่นที่มีคüามÿำคัญกับบริþัทเป็นมติพิเýþได้ โดยกฎĀมายกำĀนดกิจการกรณีที่ ต้ĂงĂาýัยมติพิเýþในการโĀüตไü้ดังนี้

17 Corporate & Commercial WhitePaper การเพิ่มและลดทุนในองค์กรธุรกิจ การเพิ่มทุนคืĂการที่บริþัทระดมเงินทุนเพิ่มเติมเพื่Ăใช้ในกิจการด้üยการĂĂก Āุ้นเพิ่มเติมใĀ้แก่ผู้ถืĂĀุ้น ในธุรกิจ Startup ÿามารถทำการเพิ่มทุนได้ĀลายรĂบตามรĂบ การระดมทุนที่ต้Ăงการ ซึ่งจะÿ่งผลใĀ้เกิดĀุ้นใĀม่ขึ้นมาและการเพิ่มทุนจะก่ĂใĀ้เกิดÿิทธิ จĂงซื้ĂĀุ้นÿามัญเพิ่มทุน (Preemptive Right) นั่นก็คืĂการที่ผู้ถืĂĀุ้นเดิมÿามารถซื้ĂĀุ้นที่ ĂĂกใĀม่ตามÿัดÿ่üนĀุ้นตัüเĂง เพื่Ăรักþาÿัดÿ่üนการเป็นĀุ้นÿ่üนขĂงตัüเĂงได้ก่Ăนที่จะใĀ้ ผู้ถืĂĀุ้นĀรืĂกรรมการมาซื้ĂĀุ้นเĀล่านั้นไปในกรณีที่ผู้ถืĂเดิมไม่ได้ซื้ĂĀุ้นตามÿัดÿ่üนที่เพิ่ม ขĂงตน และการเพิ่มทุนนั้นจะÿามารถทำได้เพียงการเพิ่มจำนüนĀุ้นเท่านั้น การเพิ่มทุนÿามารถทำได้โดยการเพิ่มทุนเรืĂนĀุ้นโดยตรง ซึ่งการเพิ่มทุนต้Ăง คำนึงถึงผลกระทบต่Ăเจ้าĀนี้และผู้ถืĂĀุ้นในบริþัท Ăีกทั้งต้ĂงมีมติพิเýþขĂงที่ประชุมใĀญ่ Ăีกด้üย การลดทุนเป็นüิธีการที่บริþัทจะÿามารถบริĀารเงินทุนใĀ้พĂดีกับÿภาพ ทางการเงินขĂงบริþัท เช่น เมื่Ăบริþัทขาดทุนÿะÿมเป็นจำนüนมาก การลดทุนจะทำใĀ้ บริþัทดูขาดทุนน้Ăยลง แต่การลดทุนนั้นย่Ăมมีผลต่Ăเจ้าĀนี้ขĂงบริþัท เพราะĂาจทำใĀ้ เงินประกันĀนี้ขĂงเจ้าĀนี้น้Ăยลง จึงต้Ăงมีการประกาýแก่เจ้าĀนี้ขĂงบริþัทก่Ăนซึ่งถ้าĀาก ไม่มีเจ้าĀนี้คนใดคัดค้านก็จะÿามารถลดทุนได้และการลดทุนต้ĂงมีการĂĂกเป็นมติพิเýþ เช่นเดียüกับการเพิ่มทุน • การแก้ไขเพิ่มเติมĀนังÿืĂบริคณĀ์ ÿนธิĀรืĂข้Ăบังคับ • การเพิ่มทุนโดยĂĂกĀุ้นใĀม่ • การĂĂกĀุ้นใĀม่ใĀ้ชำระค่าĀุ้นด้üย ÿิ่งĂื่นนĂกจากชำระด้üยเงิน • การลดทุน • การเลิกบริþัท • การคüบบริþัทเข้าด้üยกัน • แปรÿภาพบริþัท

18 Corporate & Commercial WhitePaper การลดทุนÿามารถทำได้Āลายüิธี üิธีแรกÿามารถลดได้โดยüิธีลดมูลค่าĀุ้นที่ตั้ง ไü้ แต่จะไม่ÿามารถลดใĀ้ต่ำกü่า 5 บาทได้ ตามที่กฎĀมายได้กำĀนดไü้ü่ามูลค่าขĂงĀุ้นนั้น Ā้ามต่ำกü่าĀุ้นละ 5 บาท üิธีที่ÿĂงคืĂการลดจำนüนĀุ้น ซึ่งการลดทุนทั้งÿĂงüิธีนั้นจะไม่ ÿามารถลดใĀ้เĀลืĂต่ำกü่า 1 ใน 4 ขĂงทุนทั้งĀมดบริþัท แต่มิได้Āมายคüามü่าเป็นไป ไม่ได้เลย ĀลักคืĂĀ้ามที่จะลดใĀ้ต่ำกü่า 1 ใน 4 ในคราüเดียü แต่ก็ÿามารถที่จะแบ่งลด Āลายคราüจนกระทั่งน้Ăยกü่า 1 ใน 4 ขĂงจำนüนĀุ้นเดิมได้ การระดมทุน (FUNDING) การระดมทุนในบริþัท Startup มีĀลากĀลายรูปแบบ ซึ่งในแต่ละแบบย่Ăมมี ข้Ăดีและข้Ăเÿียที่ต่างกัน ขึ้นĂยู่กับลักþณะและคüามต้ĂงการขĂงธุรกิจนั้น ๆ รüมถึง üัตถุประÿงค์ที่ต้Ăงการใช้ทุนไปทำĂะไร การเลืĂกระดมทุนในแรกเริ่มจึงเป็นเรื่Ăงที่ÿำคัญ ในการบริĀารจัดการĂงค์กรธุรกิจĂย่างĀนึ่ง โดยÿามารถแบ่งĂĂกเป็น 2 รูปแบบ ได้แก่ Debt และ Equity การระดมทุนผ่านĀนี้ การระดมทุนผ่านĀนี้ (Debt) คืĂ การกู้ยืมเงิน การขĂÿินเชื่Ă ĀรืĂการระดมทุนโดย การĂĂกĀุ้นกู้แลกกับเงินทุน โดยผู้ใĀ้กู้Ăยู่ในÿถานะเจ้าĀนี้ และ Startup ซึ่งเป็นผู้กู้Ăยู่ใน ÿถานะลูกĀนี้ มีĀน้าที่ชำระĀนี้และดĂกเบี้ยใĀ้ครบตามจำนüนที่กู้ยืมมา • ข้Ăดี คืĂ Startup ยังคงคüามเป็นเจ้าขĂง นĂกจากนี้ยังมีกำĀนดการในการ ชำระĀนี้ที่ชัดเจน • ข้Ăเÿีย คืĂ ĀากĂัตราดĂกเบี้ยที่ใĀ้กับนักลงทุนไม่ดึงดูดพĂĂาจระดมทุนไม่ ÿำเร็จ และĀากชำระĀนี้คืนล่าช้าต้ĂงเÿียดĂกเบี้ยผิดนัด และĂาจทำใĀ้ไม่ ÿามารถใช้บริการคราüด์ฟันดิงแพลตฟĂร์มได้ในĂนาคต5 5 Investree. (มปป). Debt Crowdfunding คืออะไร?. https://www.investree.co.th/knowledgehub-detail/what-is-debt-crowdfunding

19 Corporate & Commercial WhitePaper การกู้ยืมเงิน Startup ÿามารถกู้เงินจากผู้ถืĂĀุ้นขĂงตนเĂงได้ĀรืĂกู้เงินโดยการขĂÿินเชื่Ăจาก ธนาคารได้เช่นกัน โดยปกติแล้üในทางปฏิบัตินั้นเป็นเรื่Ăงยากที่ Startup จะได้รับการĂนุมัติÿินเชื่Ăจาก ธนาคาร เนื่Ăงจากÿินทรัพย์ในช่üงเริ่มต้นขĂงการทำธุรกิจ Startup เช่น ไĂเดีย ĀรืĂ คüามคิดที่จะถูกพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ต่Ăไป เป็นÿินทรัพย์ที่ไม่มีตัüตนและจับต้Ăงไม่ได้ จึง ไม่ÿามารถใช้เป็นĀลักประกันในการขĂÿินเชื่Ăได้ เมื่Ăไม่มีĀลักประกัน จึงไม่มีคüาม น่าเชื่ĂถืĂ และไม่ได้รับการĂนุมัติÿินเชื่Ă6 Ăย่างไรก็ดี Startup ยังÿามารถกู้เงินจากผู้ถืĂĀุ้นขĂงตัüเĂงได้ในรูปแบบ Shareholders' loan ĀรืĂการที่ผู้ถืĂĀุ้นใĀ้กู้โดยไม่คิดดĂกเบี้ย แต่ใน Startup ÿ่üนใĀญ่ ผู้ถืĂĀุ้นĂาจไม่ใช่คนมีฐานะĀรืĂมีเงินมากพĂที่จะปล่Ăย Shareholders' loan ดังนั้น Startup จึงไม่Ăาจพึ่งพาเงินทุนจากผู้ถืĂĀุ้นĂย่างเดียüได้ จึงต้Ăงพิจารณาการระดมทุนใน รูปแบบĂื่นประกĂบกันไป ตราÿารĀนี้แปลงÿภาพ (Convertible loan) กลไกเงินกู้แปลงÿภาพจะĂยู่ในรูปแบบขĂงĀนี้ (Debt) จนกü่าจะถูกแปลงÿภาพเป็น Āุ้น (Equity) เมื่ĂบริþัทมีการระดมทุนรĂบถัดไปที่ตรงตามเงื่Ăนไขที่ตกลงไü้ในÿัญญา (Qualified financing round) ในปัจจุบันบริþัทจำกัดที่จดทะเบียนในประเทýไทยยังไม่ ÿามารถทำการĂĂกĀุ้นกู้แปลงÿภาพนี้ได้ เนื่ĂงจากประมüลกฎĀมายแพ่งและพาณิชย์ขĂง ประเทýไทยในปัจจุบันยังไม่Ăนุญาต Ăย่างไรก็ดีการระดมทุนด้üยüิธีการเÿนĂขายĀุ้นและĀุ้นกู้แปลงÿภาพใĀ้แก่ผู้ลงทุน ในüงจำกัด ĀรืĂ Private Placement (PP) ถืĂเป็นการเÿนĂขายĀลักทรัพย์รูปแบบĀนึ่ง 6 พิมพ์ผกา ครĂงยุทธ. (2560). การýึกþาแĀล่งเงินทุนที่เĀมาะÿมÿำĀรับÿตาร์ทอัพประเทýไทย. (การ ค้นคü้าĂิÿระ). มĀาüิทยาลัยธรรมýาÿตร์, คณะพาณิชยýาÿตร์และการบัญชี. https://ethesisarchive.library.tu.ac.th/thesis/2017/TU_2017_5902112787_7883_6990.pdf, Āน้า 16-17.

20 Corporate & Commercial WhitePaper ซึ่งĂยู่ภายใต้กฎĀมายพระราชบัญญัติĀลักทรัพย์และตลาดĀลักทรัพย์ พ.ý. 2535 และมี ÿำนักงาน ก.ล.ต เป็นผู้กำกับดูแล ดังนั้น บริþัทและนักลงทุนĂาจเลืĂกทำÿัญญาĀลายÿัญญารüมกันเพื่ĂใĀ้เกิดผล เÿมืĂนกับการแปลงÿภาพเงินกู้ไปเป็นĀุ้นบริþัท โดยใช้ÿัญญากู้ยืมเงินและÿัญญาจĂงซื้Ă Āุ้นเพิ่มทุน ดังนี้ 1. เมื่Ăถึงüันที่แปลงภาพ บริþัท (“ผู้กู้”) ต้Ăงจ่ายเงินคืนพร้ĂมดĂกเบี้ยตาม ÿัญญากู้ยืมเงิน เพื่ĂใĀ้Āนี้นั้นระงับไป เงินจึงกลับมาĂยู่ที่นักลงทุน (“ผู้ใĀ้กู้”) 2. กำĀนดข้Ăตกลงในÿัญญาü่าเมื่Ăถึงüันแปลงÿภาพแล้üใĀ้บริþัททำการเพิ่มทุน และเมื่ĂบริþัทชำระĀนี้คืนแล้üใĀ้นักลงทุนนำเงินก้ĂนเดิมมาจĂงซื้ĂĀุ้นใĀม่ซึ่ง เป็นĀุ้นเพิ่มทุน 3. เมื่ĂถึงüันจĂงซื้ĂĀุ้นนักลงทุนนำเงินก้Ăนเดิมกลับมาจ่ายใĀ้บริþัทเพื่ĂจĂงซื้Ă Āุ้นเพิ่มทุน ตามÿัญญาจĂงซื้ĂĀุ้นเพิ่มทุน (Share Subscription Agreement: SSA)7 การระดมทุนในรูปแบบ PP SME การระดมทุนแบบ PP SME เป็นการระดมทุนที่บริþัทจำกัดขนาดกลางĀรืĂขนาด เล็กĂย่าง SMEs ÿามารถที่จะĂĂกĀุ้น ĀรืĂĀุ้นกู้แปลงÿภาพต่Ăบุคคลในüงจำกัด นับü่า เป็นการระดมทุนที่มีประÿิทธิภาพมากในระดับĀนึ่ง เนื่Ăงจากเป็นการเÿนĂการระดมทุน ต่Ăผู้ที่มีกำลังทรัพย์ÿูงเป็นการเฉพาะเจาะจง และการระดมทุนนี้ไม่ต้ĂงขĂĂนุญาตและยื่น ĀนังÿืĂชี้ชüนและขĂĂนุญาตแก่ ก.ล.ต. ÿ่งผลใĀ้กิจการจะได้รับเงินระดมทุนจากผู้ที่มี กำลังทรัพย์และคüามเชี่ยüชาญในประกĂบธุรกิจนั้นๆ เข้ามาในบริþัทเป็นผู้บริĀารจัดการ ธุรกิจได้ในĂีกรูปแบบĀนึ่ง ผู้ขอระดมทุนต้องมีคุณÿมบัติอย่างไร 1. เป็นบริþัทจำกัด ขนาดกลางและขนาดย่อม 7 โÿมิกา ภคภาÿน์üิüัฒน์, ณัฐĀทัย อิýรางกูร ณ อยุธยา และพีร์ อัýüจินดา. (2566). เอกÿารประกอบการบรรยาย "The Tech Entrepreneur Pioneer Series". Venture Capital Investment: The investment in Startup

21 Corporate & Commercial WhitePaper 2. ลงทะเบียนเข้าร่üมโครงการกับÿำนักงานÿ่งเÿริมüิÿาĀกิจขนาดกลางและขนา ดย่อม (ÿÿü.) 3. เÿนอขายใĀ้แก่ผู้ลงทุนในüงจำกัดเฉพาะกลุ่ม 4. ไม่มีการโฆþณาเชิญชüนต่อÿาธารณชนทั่üไป 5. มี Factsheet ใĀ้ข้อมูลแก่ผู้ลงทุนก่อนตัดÿินใจและรายงานผลการขายแก่ ก.ล.ต. ก.ล.ต.จะเป็นผู้กำĀนดĀลักเกณฑ์ได้แก่ คุณÿมบัติบริþัท ประเภทผู้ลงทุน แบบฟĂร์ม และข้Ăมูลที่ใĀ้ผู้ ลงทุนและข้Ăมูลใน Factsheet ประกĂบด้üย ข้อมูลบริþัทและลักþณะการประกอบธุรกิจ üัตถุประÿงค์การใช้เงิน ข้อมูลทางการเงิน คüามเÿี่ยง และข้อมูลĀลักทรัพย์8 การระดมทุนผ่านĀุ้น (Equity) เป็นการลงทุนที่ผู้ลงทุนĂยู่ในฐานะเจ้าขĂงร่üม และจะได้ผลตĂบแทนเป็น Āุ้น เงิน ปันผล ĀรืĂกำไร • ข้Ăดี คืĂ Startup ไม่มีฐานะเป็นลูกĀนี้ที่ต้ĂงชำระĀนี้คืน และผู้ลงทุนได้ÿิทธิ ในการเป็นเจ้าขĂงและได้รับผลตĂบแทน • ข้Ăเÿีย คืĂ ถ้าประกĂบกิจการไม่ได้ดีเท่าที่คüรบริþัทล้มละลาย ผู้ลงทุนก็Ăาจ ÿูญเงินได้ในฐานะเจ้าขĂงร่üมเช่นกัน9 8 ÿำนักงานคณะกรรมการกำกับĀลักทรัพย์และตลาดĀลักทรัพย์. (ม.ป.ป.). การเÿนอĀลักทรัพย์ต่อบุคคลใน üงจำกัด (PP) ของ SME และüิÿาĀกิจขนาดใĀญ่. https://www.sec.or.th/TH/Pages/LawandRegulations/SME-PP.aspx 9 PeerPower Team. (2566). Āุ้นกู้คราüด์ฟันดิง (Debt Crowdfunding) และ Āุ้นคราüด์ฟันดิง (Equity Crowdfunding) คืออะไร? ต่างกันยังไงบ้าง?. https://www.peerpower.co.th/blog/debt-equitycrowdfunding

22 Corporate & Commercial WhitePaper การระดมทุนจากเงินของตัüเองและคนใกล้ชิด (Bootstrap) การเริ่มกิจการด้üยเงินทุนขĂงตัüเĂงและครĂบครัü การระดมทุนในรูปแบบนี้เป็น แĀล่งเงินทุนแรกที่ÿามารถลงทุนและเริ่มต้นธุรกิจได้โดยĂาจมาจากเงินเก็บขĂงตัüเĂง ครĂบครัü ญาติ ĀรืĂเพื่Ăน ๆ ที่ÿนับÿนุนเงินทุนในช่üงเริ่มต้นธุรกิจ10 ÿ่งผลใĀ้ผู้ประกĂบ ธุรกิจÿามารถดำเนินการไปได้ตามเป้าĀมายโดยไม่ต้ĂงคĂยตĂบคำถามนักลงทุนในการนำ ทุนมาใช้ในการบริĀารจัดการ การระดมทุนจากบุคคลภายนอก ได้แก่ Angel investors Angel Investor นักลงทุนĂิÿระ เป็นผู้ลงทุนĀรืĂกลุ่มบุคคลที่ใช้เงินตัüเĂงมาร่üม ลงทุนกับบริþัท Startup โดยแลกกับĀุ้นจำนüนĀนึ่ง ซึ่งเป็นผู้มีเงินทุน มีคüามÿนใจ และ มีคüามเชี่ยüชาญในธุรกิจที่จะร่üมลงทุน จึงÿามารถใĀ้เงินทุนและคำแนะนำช่üยเĀลืĂ ธุรกิจ ĀรืĂช่üยĀาเครืĂข่ายธุรกิจในการทำธุรกิจได้ เป็นผู้ที่มีบทบาทมากในช่üงการเริ่มต้น ธุรกิจขĂง Startup11 การระดมทุนจากประชาชนทั่üไป ได้แก่ Venture Capital Venture Capitalist (VC) กĂงทุนที่รüบรüมเงินลงทุนจากกลุ่มนักลงทุนในรูปแบบ Ăงค์กรĀรืĂนักลงทุนÿถาบันที่นำเงินมาร่üมลงทุนกับธุรกิจ Startup โดยเป็นเงินลงทุนจาก นักลงทุนรายใĀญ่ที่ÿนในลงทุนในธุรกิจ Startup และรับคüามเÿี่ยงได้ÿูง โดย VC มีคüาม เชี่ยüชาญในการลงทุน เนื่Ăงจากมีจุดประÿงค์ในการลงทุนเพื่ĂĀüังผลตĂบแทนเป็นĀลัก และมีĂำนาจในการกำกับดูแล Startup มีบทบบาทในช่üงที่ธุรกิจต้Ăงการเงินลงทุน จำนüนมาก Ăยู่ในช่üงกำลังเติบโตขยายฐานลูกค้า ไปจนถึงช่üงที่ธุรกิจเติบโตแล้üและ ต้Ăงการเติบโตมากขึ้นไปÿู่ต่างประเทý12 10 พิมพ์ผกา ครĂงยุทธ. (2560). การýึกþาแĀล่งเงินทุนที่เĀมาะÿมÿำĀรับÿตาร์ทอัพประเทýไทย. (การ ค้นคü้าĂิÿระ). มĀาüิทยาลัยธรรมýาÿตร์, คณะพาณิชยýาÿตร์และการบัญชี. https://ethesisarchive.library.tu.ac.th/thesis/2017/TU_2017_5902112787_7883_6990.pdf, Āน้า 11. 11 แĀล่งเดิม, Āน้า 11. 12 แĀล่งเดิม, Āน้า 12.

23 Corporate & Commercial WhitePaper การระดมทุนแบบ Crowdfunding การระดมทุนแบบ (Crowdfunding) เป็นรูปแบบĀนี่งขĂงการระดมทุนที่กิจการใน รูปแบบ Startup ĀรืĂüิÿาĀกิจเริ่มต้นÿามารถดำเนินการเพื่ĂใĀ้ได้มาซึ่งเงินทุนในการทำ ธุรกิจขĂงตนได้ โดยĀลักการขĂงคราüด์ฟันดิง คืĂการระดมทุนจากนักลงทุนผ่าน แพลตฟĂร์มÿ่üนกลาง ĀรืĂ Funding Portal ซึ่งมีĀน้าที่ในการตรüจÿĂบคุณÿมบัติขĂง บริþัทที่ต้Ăงการระดมทุน กล่าüคืĂ บริþัทที่จะมาเÿนĂขายĀุ้นĀรืĂĀุ้นกู้ใĀ้นักลงทุนเพื่Ă แลกกับเงินทุนในการใช้ประกĂบกิจการ เช่น ธุรกิจ Startup บริþัทที่จะทำการระดมทุนคราüด์ฟันดิงต้องมีคุณÿมบัติอย่างไร • ผู้เÿนĂขายĀลักทรัพย์ต้Ăงเป็นบริþัทที่จัดตั้งขึ้นตามกฎĀมายไทย ได้แก่ บริþัทที่ประกĂบธุรกิจในการถืĂĀุ้นในบริþัทจำกัด ĀรืĂบริþัทมĀาชนจำกัด (holding company) ก็ÿามารถเÿนĂขายĀลักทรัพย์นี้ได้ ĀากถืĂĀุ้นใน บริþัทที่มีธุรกิจĀรืĂโครงการที่ต้Ăงการระดมทุน มากกü่าร้Ăยละ 50 • บริþัทดังกล่าüต้ĂงมีการประกĂบธุรกิจĀรืĂโครงการธุรกิจที่ชัดเจน และ ประÿงค์จะใช้เงินที่ได้รับจากการเÿนĂขายĀลักทรัพย์เพื่Ăดำเนินธุรกิจ ĀรืĂ เพื่ĂชำระĀนี้เงินที่บริþัทเคยกู้ยืมไปดำเนินกิจการ (Refinance) • บริþัทดังกล่าüต้Ăงไม่มีĀุ้นเป็นĀลักทรัพย์จดทะเบียนในตลาดĀลักทรัพย์ ลักþณะÿำคัญที่แตกต่างกันระĀü่าง Bootstrap, Angel Investor และ Venture Capital คืĂ Bootstrap และ Angel Investor ไม่ได้ĀüังผลตĂบแทนจากการลงทุน ĀรืĂĀüังในจำนüนที่ไม่ได้มากนัก ÿ่üน Venture Capital ต้ĂงการผลตĂบแทนจาก การลงทุน เนื่Ăงจาก Venture Capital มีคüามเชี่ยüชาญในการลงทุนซึ่งเป็นการ ลงทุนเพื่ĂĀüังผลตĂบแทน ดังนั้น เมื่Ă Venture Capital ต้ĂงการผลตĂบแทนและมี คüามเชี่ยüชาญ จึงมีĂำนาจในการเข้าไปกำกับดูแล Startup ต่างจาก Bootstrap และ Angel Investor ที่ไม่มีĂำนาจกำกับดูแล

24 Corporate & Commercial WhitePaper แผนภาพขั้นตอนการระดมทุนแบบคราวฟันดิง13 13 ÿำนักงานคณะกรรมการกำกับĀลักทรัพย์และตลาดĀลักทรัพย์. (ม.ป.ป.). การระดมทุน. https://www.sec.or.th/TH/Pages/LawandRegulations/Crowdfunding.aspx บริþัทที่ต้Ăงการระดมทุน Issuer นำเÿนĂโครงการต่Ă Funding Portal ต้Ăงการระดมทุน Issuer นำเÿนĂ Funding Portal คัดเลืĂกบริþัทที่จะระดมทุน และใĀ้เปิดเผยข้Ăมูลบน เü็บไซต์ ผู้ลงทุนเลืĂก Issuer และโĂนเงินค่าจĂงซื้Ă ไปใĀ้ผู้เก็บรักþาเงินค่าจĂงซื้Ă • Āากระดมทุนได้ตามเป้าĀมาย จะทำการโĂนเงินใĀ้ Issuer • Āากระดมทุนไม่ÿำเร็จ จะทำการโĂนเงินคืนใĀ้ Issuer ĂĂกĀุ้น/Āุ้นกู้ใĀ้นักลงทุน และนำเงินไปใช้ในโครงการพร้Ăมรายงาน คüามคืบĀน้าตามระยะ

25 Corporate & Commercial WhitePaper การออกĀุ้นเพิ่มทุน การĂĂกĀุ้นเพิ่มทุนใช้ได้กับกรณีที่ประกĂบธุรกิจโดยจดทะเบียนเป็นบริþัท จำกัดĀรืĂบริþัทมĀาชน เพราะการĂĂกĀุ้นเพิ่มทุน คืĂการระดมทุนแลกกับĀุ้นในบริþัท คล้ายกับการระดมทุนแบบ PP SME Āากแต่เป็นการระดมทุนต่Ăผู้ถืĂĀุ้นเดิมในบริþัท • การĂĂกĀุ้นเพิ่มทุน คืĂการที่บริþัทจำกัดĂĂกĀุ้นใĀม่ทำใĀ้มีจำนüนĀุ้น มากกü่าĀุ้นที่มีĂยู่ปัจจุบัน แล้üเÿนĂขายĀุ้นเพิ่มทุนนี้เพื่ĂระดมทุนขĂงบริþัท ใĀ้แก่ผู้ถืĂĀุ้นเดิมขĂงบริþัท บริþัทจำกัดไม่ÿามารถĂĂกĀุ้นเพิ่มทุนด้üยการ เพิ่มมูลค่าĀุ้นได้ ทำได้แต่เพียงการเพิ่มจำนüนĀุ้นเท่านั้น EXIT STRATEGY Exit strategy ĀรืĂ แผนการĂĂกจากการลงทุนĀรืĂธุรกิจ โดยĂาýัยüิธีต่างๆ ที่ผู้ ลงทุนĀรืĂผู้ก่Ăตั้งธุรกิจจะนำทรัพย์ÿินĀรืĂลงทุนขĂงตนĂĂกจากธุรกิจนั้นๆ โดยทั่üไปมี Āลายüิธีในการดำเนินการ exit strategy ขึ้นĂยู่กับüัตถุประÿงค์และเป้าĀมายขĂงบุคคล ĀรืĂĂงค์กรนั้น ๆ ข้อคüรพิจารณา: - การĂĂกĀุ้นเพิ่มทุนจะเป็นการทำใĀ้ÿัดÿ่üนการถืĂĀุ้นขĂงผู้ถืĂ Āุ้นเดิมลดลงได้ (Dilution Effect) เนื่ĂงจากบริþัทมีĀุ้นจำนüน มากกü่าเดิม แต่ÿัดÿ่üนขĂงบริþัทที่แบ่งĂĂกเป็นĀุ้นมีเท่าเดิมคืĂ 100% - บริþัทจำกัดไม่ÿามารถĂĂกĀุ้นกู้เป็นĀุ้นเพิ่มทุนได้

26 Corporate & Commercial WhitePaper คüามÿำคัญของการüางแผน Exit Strategy จุดĀมายปลายทางขĂงผู้ประกĂบธุรกิจ Startup นĂกจากจะเป็นการประÿบ คüามÿำเร็จในธุรกิจที่ตนทำ ĀรืĂการขยายธุรกิจเพื่Ăÿร้างผลกำไรต่ĂไปในĂนาคตแล้ü ĂีกทางĀนึ่งที่ผู้ประกĂบธุรกิจĀลายคนต้ĂงเผชิญĀรืĂเลืĂกไม่ü่าจะÿมัครใจĀรืĂไม่ก็ตาม คืĂการĂĂกจากตลาด ซึ่งมีประโยชน์ในĀลายกรณี เช่น ผู้ประกĂบการไม่ต้ĂงการประกĂบ ธุรกิจต่Ăไปแล้ü ĀรืĂเพื่Ăการระงับการทำธุรกิจที่ขาดทุน ทั้งนี้การĂĂกจากตลาดไม่ใช่การ ย้Ăมแพ้และยĂมรับการขาดทุนเÿมĂไป เพราะนักธุรกิจĀลายคนกลับÿามารถÿร้างกำไรได้ Ăย่างมĀาýาลจากการüางกลยุทธ์ที่ดี โดยตัüĂย่างขĂงกลยุทธ์ในการĂĂกจากตลาด Ăาจ เป็นการขายกิจการ (Trade sale) โดยการขายÿินทรัพย์ ĀรืĂขายĀุ้นขĂงบริþัท นĂกจากนี้Ăาจจะเป็นการĂĂกจากตลาดโดย การคüบรüมกิจการ (Merger and Acquisition) การจดทะเบียนบริþัทลงตลาดĀลักทรัพย์ (IPO) เพื่ĂขายĀุ้นใĀ้ÿาธารณชน มาดำเนินธุรกิจแทน และการเลิกบริþัทและชำระบัญชี (Liquidation) การคüบรüมกิจการ (Mergers and Acquisitions) การคüบรüมกิจการĀมายถึงกระบüนการที่บริþัทĀรืĂธุรกิจÿĂงราย (ĀรืĂ มากกü่า) ตกลงที่จะรüมกันเพื่Ăก่Ăตั้งบริþัทĀรืĂธุรกิจใĀม่ ĀรืĂใĀ้บริþัทĀนึ่งได้คüบคุม บริþัทĀรืĂธุรกิจĂีกรายĀนึ่ง ซึ่งทำใĀ้บริþัทĀรืĂธุรกิจเดิมกำลังนี้กลายเป็นÿ่üนĀนึ่งขĂงĂีก บริþัทĀรืĂธุรกิจĀนึ่ง การคüบรüมกิจการĂาจแบ่งได้ 3 รูปแบบ ดังนี้ 1. การได้มาซึ่งĀุ้นขĂงบริþัท (Share Acquisition) เป็นรูปแบบการคüบรüม กิจการที่ดำเนินการได้Ăย่างรüดเร็ü บริþัทผู้ซื้Ăÿามารถที่จะประกĂบธุรกิจใน บริþัทเป้าĀมายได้เลยทันที ไม่ต้ĂงขĂใบĂนุญาตใĀม่ ในÿ่üนขĂงการบริĀาร จัดการในบริþัทก็ยังคงเดิม ทั้งนี้ย่Ăมได้มาทั้งÿิทธิและĀนี้ขĂงบริþัทนั้นทั้งĀมด 2. การโĂนกิจการ (Asset Acquisition) ÿามารถดำเนินการได้รüดเร็üเช่นกัน โดยผู้ที่ซื้Ăกิจการไปจะไม่มีคüามรับผิดในĀนี้ที่บริþัทผู้ขายได้ก่Ăไü้ และ ÿามารถที่จะĂĂกĀุ้นใĀม่ตĂบแทนการชำระค่าÿินทรัพย์โดยการüางโครงÿร้าง การชำระĀนี้ขึ้นมาได้ แต่รูปแบบนี้จะแตกต่างกับรูปแบบแรก คืĂต้Ăงมีการ

27 Corporate & Commercial WhitePaper โĂนใบĂนุญาตĀรืĂĂาจเป็นการขĂใบĂนุญาต ต้ĂงมีการโĂนพนักงานĀรืĂทำ การเลิกจ้าง ทั้งนี้การคüบรüมในรูปแบบนี้ผู้ซื้ĂกิจการÿามารถเลืĂกเĂา ÿินทรัพย์เพียงแค่บางÿ่üนขĂงบริþัทที่ถูกซื้Ăก็ได้ จึงทำใĀ้ÿามารถเลืĂกได้ü่า จะรับÿิทธิและĀนี้ใดมาบ้าง14 3. การคüบรüมกิจการ ÿามารถทำได้ÿĂงแบบคืĂ การที่ÿĂงบริþัทเข้ารüมกัน และเกิดเป็นบริþัทใĀม่ขึ้นมา (Amalgamation) ĀรืĂจะเป็นการที่ÿĂงบริþัท เข้ารüมกันโดยยังคงÿภาพนิติบุคคลขĂงบริþัทฝ่ายใดฝ่ายĀนึ่งไü้(Merger) โดยการคüบรüมกิจการทั้งÿĂงแบบนั้นต้ĂงมีมติพิเýþขĂงที่ประชุมใĀญ่และไป จดทะเบียนภายใน 14 üัน การจดทะเบียนบริþัทมĀาชนเข้าไปอยู่ในตลาดĀลักทรัพย์ การจดทะเบียนบริþัทมĀาชนจำกัดใĀ้เข้าไปĂยู่ในตลาดĀลักทรัพย์และเข้าทำ IPO (Initial Public Offering) Ăันเป็นการเปิดเÿนĂขายĀุ้นขĂงบริþัทในตลาดĀลักทรัพย์ เป็นครั้งแรก ทำใĀ้ÿามารถซื้ĂขายĀุ้นได้รายüันในตลาดĀลักทรัพย์ได้เมื่Ăผู้ประกĂบการ ตั้งขายĀุ้นขĂงตนใĀ้แก่บุคคลĂื่นทั้งĀมด ก็จะĂันเป็นการเลิกบริĀารบริþัทโดยที่บริþัทนั้น จะยังคงมีĂยู่ การจดทะเบียนเข้าตลาดĀลักทรัพย์มีขั้นตĂนโดยคร่าüดังนี้ 1. ตรüจÿĂบÿภาพธุรกิจ/ปรับระบบบัญชีและรายงานทางการเงินปรับระบบ คüบคุมภายใน 2. แปรÿภาพเป็นบริþัทมĀาชน 3. ยื่นขĂĂนุญาตกระจายĀุ้นต่Ăประชาชน ยื่นขĂจดทะเบียน 4. กระจายĀุ้นต่Ăประชาชน 5. เข้าจดทะเบียน ทางตลาดĀลักทรัพย์ได้แยกตลาดไü้ใĀ้เĀมาะÿมกับทุกขนาดขĂงธุรกิจดังนี้ 14 โÿมิกา ภคภาÿน์üิüัฒน์, ณัฐĀทัย Ăิýรางกูร ณ Ăยุธยา และพีร์ Ăัýüจินดา. (2566). เĂกÿารประกĂบการ บรรยาย. กฎĀมายเกี่ยüข้ĂงกับĂงค์กรธุรกิจ

28 Corporate & Commercial WhitePaper 1. Live Exchange ซึ่งเป็นตลาดĀลักทรัพย์ใĀม่ที่ÿุด ÿำĀรับธุรกิจ Startup และ SMEs โดยเฉพาะ ทำใĀ้มีเงื่ĂนไขและĀลักเกณฑ์ในการจดทะเบียนน้Ăยกü่า เช่น การที่ไม่กำĀนดü่าต้Ăงมีทุนที่ชำระแล้üเป็นจำนüนเท่าใด ไม่กำĀนดü่า ต้Ăงมีกำไรÿุทธิปีล่าÿุดเท่าใด ĀรืĂการที่มีลักþณะขาดคüามน่าไü้üางใจได้ แต่ จะมีการกำĀนดกลุ่มนักลงทุนใĀ้เป็นกลุ่มที่มีคüามเชี่ยüชาญในการลงทุน เท่านั้น เช่น CVC VC PE Trust ĀรืĂบุคคลตามที่ ก.ล.ต. กำĀนด โดยไม่เปิด ใĀ้แก่บุคคลธรรมดาลงทุน 2. MAI เป็น ตลาดĀลักทรัพย์ÿำĀรับ ธุรกิจ ขนาดกลางและขนาดเล็ก ซึ่งต้Ăงมี ทุนชำระแล้üĀลัง IPO 50 ล้านบาทขึ้นไป และมีแนüโน้มการเติบโตที่ดี 3. SET เป็นตลาดĀลักทรัพย์ĀลักขĂงไทย ซึ่งมุ่งเน้นที่ธุรกิจขนาดใĀญ่ มีทุนชำระ แล้üĀลัง IPO 300 ล้านบาทขึ้นไป15 การเลิกบริþัทและชำระบัญชี การเลิกบริþัทและชำระบัญชีÿามารถเกิดขึ้นได้เมื่Ăมีการตกลงเลิกบริþัทกัน โดยข้Ăตกลงนั้นĂาจเป็นการเลิกตามข้ĂบังคับขĂงบริþัทที่กำĀนดไü้ การเลิกตาม กำĀนดเüลาที่จดทะเบียนเĂาไü้ การเลิกเมื่Ăบรรลุüัตถุประÿงค์ขĂงกิจการ การเลิกตามมติ พิเýþ เมื่Ăเลิกบริþัทแล้üจะต้Ăงมีการไปจดทะเบียนเลิกบริþัทตามที่กฎĀมายกำĀนด เมื่Ăมีการเลิกบริþัท ÿิ่งที่ต้Ăงคำนึงถึงต่ĂมาคืĂการชำระบัญชีขĂงบริþัท ซึ่งจะต้Ăงมีการตั้ง ผู้ชำระบัญชีขึ้นมาเพื่ĂทำĀน้าที่นี้โดยบุคคลที่จะเป็นผู้ชำระบัญชีĂาจเป็นกรรมการขĂง บริþัท บุคคลที่Ăยู่ในข้ĂกำĀนดขĂงบริþัท ĀรืĂบุคคลที่ýาลกำĀนดก็ได้ ซึ่งผู้ชำระบัญชีจะ 15 ÿภาดิจิทัลเพื่ĂเýรþฐกิจและÿังคมแĀ่งประเทýไทย. (2565). Live Exchange ตลาดĀลักทรัพย์ใĀม่ ÿำĀรับ SME และ Startup. https://www.dct.or.th/th/our-service/detail/367

29 Corporate & Commercial WhitePaper มีĀน้าที่จัดแจงÿิ่งต่าง ๆ ภายĀลังการเลิกบริþัทและมีĀน้าที่ในขณะที่บริþัทกำลังดำเนิน กิจการĂยู่ เช่น การบĂกกล่าüต่Ăเจ้าĀนี้ĀรืĂต่Ăประชาชนü่าบริþัทนั้นกำลังจะเลิก16 การปฏิบัติตามกฎĀมาย (LEGAL COMPLIANCE) การจัดการคüามเÿี่ยงและคüามรับผิดตามกฎĀมาย ในการดำเนินกิจการย่Ăมเกิดคüามเÿี่ยงและÿ่งผลใĀ้เกิดคüามรับผิดตาม กฎĀมายต่ĂมาĂยู่มาก จึงคüรýึกþาข้Ăคüรระüังเกี่ยüกับÿินค้าและบริการ ในการพิจารณา เกี่ยüกับคüามเÿียĀายและคüามรับผิดจากคüามเÿียĀายที่เกิดขึ้นจากการกระทำขĂงผู้ ประกĂบธุรกิจ ซึ่งĂาจพิจารณาในประการต่างๆ ได้ดังนี้ • คüามรับผิดในกรณีที่ÿินค้าĀรืĂบริการขĂงผู้ประกĂบการไปทำใĀ้ผู้Ăื่นเÿียĀาย คüามเÿียĀายที่เกิดขึ้นจากÿินค้าและบริการนี้โดยÿ่üนมากนั้นจะเป็นคüามรับ ผิดทางแพ่ง เนื่Ăงจากจะเป็นการชดใช้ในลักþณะขĂงค่าเÿียĀาย ÿ่üนในกรณีขĂงโทþ ĂาญาĂาจมีได้Āากมีการฝ่าฝืนบทบัญญัติต่างๆ ในกฎĀมายเฉพาะ Ăาทิเช่น การขายÿินค้า ที่ไม่ปลĂดภัยĂาจมีคüามผิดตาม พ.ร.บ.คุ้มครĂงผู้บริโภค พ.ý. 252217 ได้ Ăย่างไรก็ตามในเรื่ĂงขĂงคüามรับผิดทางแพ่งเป็นเรื่ĂงขĂงการเรียกร้Ăง ค่าเÿียĀายจากคüามเÿียĀายที่เกิดขึ้นจากÿินค้าĀรืĂบริการขĂงธุรกิจที่เกิดขึ้น ĀรืĂที่ เรียกü่า “ละเมิด” โดยเป็นเรื่Ăงที่ÿินค้าĀรืĂบริการ โดยไม่ü่าผู้ประกĂบการจะตั้งใจĀรืĂไม่ ก็ตามได้ก่ĂใĀ้เกิดคüามเÿียĀายขึ้น ผลคืĂผู้ประกĂบการมีคüามรับผิดต้Ăงชดใช้ค่าÿินไĀม ทดแทนใĀ้แก่ผู้ที่ถูกทำละเมิด • ลูกจ้างทำละเมิด ทั้งนี้แม้ü่าผู้ประกĂบการจะไม่ได้ไปทำละเมิดโดยตรง แต่การกระทำละเมิดเกิด จากการกระทำขĂงลูกจ้างขĂงกิจการซึ่งทำไปในทางการที่จ้าง ผู้ประกĂบการต้Ăงร่üมกัน 16 โÿมิกา ภคภาÿน์üิüัฒน์, ณัฐĀทัย Ăิýรางกูร ณ Ăยุธยา และพีร์ Ăัýüจินดา. (2566). เĂกÿารประกĂบการ บรรยาย. กฎĀมายเกี่ยüข้ĂงกับĂงค์กรธุรกิจ 17 üิโรจน์ üาทินพงý์พันธ์. (2566). เĂกÿารประกĂบการÿĂนüิชากฎĀมายคุ้มครĂงผู้บริโภค

30 Corporate & Commercial WhitePaper รับผิดกับลูกจ้าง Ăย่างไรก็ตามĀากผู้ประกĂบการชดใช้ค่าÿินไĀมทดแทนแทนลูกจ้างไป แล้ü ผู้ประกĂบการไปเรียกเงินÿ่üนนี้คืนจากลูกจ้างได้ เพราะลูกจ้างเป็นคนทำละเมิด ไม่ใช่ผู้ประกĂบการที่ทำละเมิด ทั้งนี้ไม่ใช่การกระทำละเมิดขĂงลูกจ้างท่านทุกกรณีที่ท่าน จะต้Ăงร่üมรับผิด เพราะต้Ăงพิจารณาü่าเป็น การกระทำไปในทางการที่จ้างĀรืĂไม่ ซึ่ง ทางการที่จ้างพิจารณาจากการทำละเมิดระĀü่างทำงานตามĀน้าที่ในÿัญญาจ้างแรงงาน การทำละเมิดระĀü่างการทำงานตามĀน้าที่ที่มาจากคำÿั่งขĂงนายจ้าง และการทำละเมิด ระĀü่างการทำเพื่Ăประโยชน์ขĂงนายจ้าง แม้นายจ้างจะไม่ได้ÿั่งและลูกจ้างไปดำเนินการ กระทำด้üยตนเĂง18 • กรรมการบริþัท เป็นĀุ้นÿ่üน ĀรืĂเป็นตัüแทนขĂงบริþัทĀรืĂĀ้างĀุ้นÿ่üนไปทำ ละเมิด บริþัท Āุ้นÿ่üนคนĂื่นĀรืĂĀ้างĀุ้นÿ่üนมีคüามรับผิดĀรืĂไม่ กรณีนี้เป็นเรื่ĂงขĂงตัüการและตัüแทน ซึ่งตัüแทนเป็นบุคคลที่ทำการงานแทน ตัüการและเมื่ĂตัüแทนทำละเมิดในขĂบเขตĂำนาจขĂงตัüแทนตัüการต้Ăงร่üมกันรับผิด คล้ายกรณีนายจ้างกับลูกจ้างดังนั้นĀากกรรมการบริþัทซึ่งเป็นตัüแทนขĂงบริþัทไปทำ ละเมิด บริþัทซึ่งเป็นตัüการต้Ăงร่üมรับผิด ĀากĀุ้นÿ่üนทั้งกรณีĀุ้นÿ่üนผู้จัดการและ Āุ้นÿ่üนไม่จำกัดคüามรับผิดไปทำละเมิด Āุ้นÿ่üนผู้จัดการĀรืĂĀุ้นÿ่üนไม่จำกัดคüามรับผิด คนĂื่นต้Ăงร่üมกันรับผิดด้üย ĀากตัüแทนขĂงบริþัทĀรืĂĀ้างĀุ้นÿ่üนไปทำละเมิด บริþัท ĀรืĂĀ้างĀุ้นÿ่üนก็ต้Ăงร่üมกันรับผิดด้üย • üิธีการระงับข้Ăพิพาท üิธีระงับข้Ăพิพาทเป็นĂีกทางเลืĂกĀนึ่งที่ทำใĀ้ไม่คดีต้Ăงขึ้นÿู่ชั้นýาล โดย ÿามารถตกลงเจรจาเรื่Ăงค่าเÿียĀายกับผู้ที่ถูกทำละเมิดได้ และเพื่ĂใĀ้การเจรจาขĂงท่านมี ผลทางกฎĀมายที่จะทำใĀ้ผู้ที่ถูกท่านทำละเมิดไม่ÿามารถนำคดีไปฟ้Ăงต่Ăýาลได้Ăีก จึง ÿมคüรทำ “ÿัญญาประนีประนĂมยĂมคüาม” ซึ่งคืĂÿัญญาที่ผู้ประกĂบกิจการและ คู่พิพาทต่างตกลงระงับการเรียกร้Ăงที่มีĂยู่ก่ĂนĀน้านี้ เช่น การเรียกร้Ăงค่าเÿียĀายจาก การทำละเมิด เป็นต้นและมาตกลงผลการตกลงกันใĀม่ด้üยÿัญญา 18 Ăังคณาüดี ปิ่นแก้ü. (2564). เĂกÿารประกĂบการÿĂนüิชากฎĀมายü่าด้üย ละเมิด จัดการ และ ลาภมิ คüรได้

31 Corporate & Commercial WhitePaper • ÿินค้าและบริการของผู้ประกอบกิจการจำเป็นต้องมีการพิจารณากฎĀมาย เฉพาะของแต่ละÿินค้าและบริการĀรือไม่ จำเป็นต้ĂงมีการพิจารณาประกĂบเนื่Ăงจากÿินค้าและบริการแต่ละประเภท จะมีกฎĀมายที่เกี่ยüข้Ăงเป็นการเฉพาะจึงต้ĂงมีการýึกþาในประเภทขĂงÿินค้าและบริการ ดังกล่าüเพื่ĂการปฏิบัติใĀ้ÿĂดคล้ĂงกับกฎĀมายต่Ăไป ทั้งนี้ในการพิจารณากฎĀมาย เบื้Ăงต้นผู้ประกĂบกิจการÿามารถพิจารณาได้จากพระราชบัญญัติคุ้มครĂงผู้บริโภค พ.ý. 2522 ซึ่งคุ้มครĂงÿิทธิขĂงผู้บริโภคในการ 1. ได้รับข่าüÿารรüมทั้งคำพรรณนาคุณภาพที่ถูกต้องและเพียงพอเกี่ยüกับÿินค้า Āรือบริการ 2. มีอิÿระในการเลือกĀาÿินค้าĀรือบริการ 3. ได้รับคüามปลอดภัยจากการใช้ÿินค้าĀรือบริการ 4. ได้รับคüามเป็นธรรมในการทำÿัญญา 5. ได้รับการพิจารณาและชดเชยคüามเÿียĀาย ดังนั้นÿินค้าและบริการขĂงผู้ประกĂบกิจการจึงต้ĂงปฏิบัติตามĀลักเกณฑ์ที่ กำĀนดในกฎĀมายดังกล่าü เช่น ในการโฆþณาÿินค้าและบริการ ต้Ăงไม่ใช่ข้Ăคüามการ โฆþณาที่ไม่เป็นธรรมĀรืĂĂาจก่ĂใĀ้เกิดผลเÿียต่Ăÿังคมÿ่üนรüม ĀรืĂÿินค้าและบริการ ขĂงผู้ประกĂบกิจการต้ĂงมีคüามปลĂดภัย ไม่มีĂันตราย19 เป็นต้น นĂกไปจากนี้ผู้ประกĂบกิจการต้ĂงพิจารณากฎĀมายเฉพาะที่เกี่ยüกับÿินค้า และบริการ เช่น 1. Āากÿินค้าเป็นĂาĀาร ต้Ăงพิจารณา พระราชบัญญัติĂาĀาร พ.ý. 2522 พระราชบัญญัติคüามรับผิดต่ĂคüามเÿียĀายที่เกิดขึ้นจากÿินค้าที่ไม่ปลĂดภัย พ.ý. 2551 และประกาýกระทรüงÿาธารณÿุข ตามพระราชบัญญัติĂาĀาร พ.ý. 2522 ที่ĂĂกในเนื้ĂĀาต่างๆ เช่น ฉลาก ฉลากโภชนาการ üัตถุที่Ā้ามใช้ใน ĂาĀาร เป็นต้น 2. Āากÿินค้าเป็นเครื่ĂงมืĂทางการแพทย์ ต้Ăงพิจารณา พระราชบัญญัติเครื่ĂงมืĂ แพทย์ พ.ý. 2551 รüมทั้ง กฎกระทรüง ประกาý ระเบียบ และคำÿั่งที่ĂĂก 19 üิโรจน์ üาทินพงý์พันธ์. (2566). เĂกÿารประกĂบการÿĂนüิชากฎĀมายคุ้มครĂงผู้บริโภค

32 Corporate & Commercial WhitePaper ตามกฎĀมายดังกล่าü รüมทั้งต้Ăงพิจารณาพระราชบัญญัติคüามรับผิดต่Ă คüามเÿียĀายที่เกิดขึ้นจากÿินค้าที่ไม่ปลĂดภัย พ.ý. 2551 3. Āากÿินค้าเป็นเครื่ĂงมืĂเครื่Ăงใช้ĀรืĂเครื่Ăงไฟฟ้าต้Ăงพิจารณาพระราชบัญญัติ มาตรฐานผลิตภัณฑ์ĂุตÿาĀกรรม พ.ý. 2511 และประกาýที่ĂĂกตามกฎĀมาย ดังกล่าüที่กำĀนดมาตรฐานขĂงÿินค้าแต่ละชนิดโดยเฉพาะรüมทั้งต้Ăง พิจารณาพระราชบัญญัติคüามรับผิดต่ĂคüามเÿียĀายที่เกิดขึ้นจากÿินค้าที่ไม่ ปลĂดภัย พ.ý. 2551 4. Āากÿินค้าเป็นยารักþาโรค ต้Ăงมีการพิจารณา พระราชบัญญัติยา พ.ý. 2510 รüมทั้งกฎกระทรüง ประกาý ระเบียบ และคำÿั่งที่ĂĂกตามกฎĀมายดังกล่าü รüมทั้งต้Ăงพิจารณาพระราชบัญญัติคüามรับผิดต่ĂคüามเÿียĀายที่เกิดขึ้นจาก ÿินค้าที่ไม่ปลĂดภัย พ.ý. 2551 กฎĀมายแรงงาน ในมุมมĂงขĂง Startup กฎĀมายแรงงานมีคüามÿำคัญเป็นĂย่างมาก เมื่Ă üิÿาĀกิจเริ่มต้น ĀรืĂ Startup มีมูลค่าÿูงขึ้นและมีการเติบที่เĀ็นได้ชัด กำลังจะขยาย กิจการ และเÿนĂขายต่Ăนักลงทุนเมื่Ăทำการลงทุน ก่Ăนที่นักลงทุนจะเริ่มกระบüนการ ตรüจÿĂบüิเคราะĀ์ÿถานะ (due diligence) Startup คüรใĀ้คüามÿำคัญกับÿัญญาจ้าง แรงงานĂย่างเĀมาะÿม เพื่Ăÿร้างระบบการจัดการภายในที่มีประÿิทธิภาพ ที่จะช่üยใĀ้นัก ลงทุนมีคüามมั่นใจใน Startup และเพิ่มคüามน่าเชื่ĂถืĂ20 20 Bangkok Bank InnoHub. (2564, มกราคม 8). 7 เรื่ĂงÿำคัญทางกฎĀมายและธุรกิจที่ Startup คüร เรียนรู้ก่ĂนĂĂกÿตาร์ท (บทที่ 2). https://www.bangkokbankinnohub.com/th/7-เรื่Ăงÿำคัญทาง กฎĀมาย2/

33 Corporate & Commercial WhitePaper • เงื่Ăนไขการจ้างงานเกี่ยüกับการกำĀนดüันและเüลาการทำงาน นายจ้างต้ĂงจัดใĀ้ลูกจ้างทำงานüันละไม่เกิน 8 ชั่üโมง และÿัปดาĀ์Āนึ่งต้Ăงไม่ เกิน 48 ชั่üโมง เü้นแต่งานที่Ăาจเป็นĂันตรายต่ĂÿุขภาพและคüามปลĂดภัยขĂงลูกจ้าง ตามที่กําĀนดในกฎกระทรüงต้Ăงมีเüลาทำงานปกติไม่เกิน 7 ชั่üโมง/üัน และเมื่Ăรüมเüลา ทำงานทั้งÿิ้นแล้üÿัปดาĀ์Āนึ่งต้Ăงไม่เกิน 42 ชั่üโมง นĂกจากนี้ในüันที่มีการทำงาน นายจ้างต้ĂงจัดใĀ้ลูกจ้างมีเüลาพักระĀü่างการ ทำงานไม่น้Ăยกü่า 1 ชั่üโมง/üัน Āลังจากที่ลูกจ้างทำงานมาแล้üไม่เกิน 5 ชั่üโมงติดต่Ăกัน ĀรืĂĂาจตกลงกันพักเป็นช่üง ๆ ก็ได้แต่รüมแล้üต้Ăงไม่น้Ăยกü่า 1 ชั่üโมง/üัน และเมื่Ăüันที่ 18 เมþายน 2566 พระราชบัญญัติคุ้มครĂงแรงงาน (ฉบับที่ 8) พ.ý. 2566 มีผลบังคับใช้ โดยเป็นการÿนับÿนุนการทำงานรูปแบบใĀม่ คืĂ การทำงาน รูปแบบ work from home โดยใĀ้เป็นทางเลืĂกระĀü่างลูกจ้างและนายจ้างในการจ้าง งาน โดยใĀ้นายจ้างและลูกจ้างÿามารถตกลงกันü่าจะนำงานที่จ้าง นำĂĂกไปปฏิบัติงาน นĂกÿถานประกĂบกิจการ ĀรืĂÿำนักงานขĂงนายจ้าง ไปทำที่บ้านĀรืĂที่พักĂาýัยขĂง ลูกจ้าง ĀรืĂตกลงใĀ้ลูกจ้างทำงานผ่านการใช้เทคโนโลยีĀรืĂÿารÿนเทýในÿถานที่ใดๆได้21 21 พระราชบัญญัติคุ้มครĂงแรงงาน (ฉบับที่ 8) พ.ý. 2566 มาตรา 23/1 üรรคĀนึ่ง กฎĀมายแรงงานที่ยังคับมีผลบังคับใช้Ăยู่ในปัจจุบัน มีดังต่Ăไปนี้ • พระราชบัญญัติคุ้มครĂงแรงงาน พ.ý.2541 • พระราชบัญญัติเงินทดแทน พ.ý. 2537 • พระราชบัญญัติประกันÿังคม พ.ý. 2533

34 Corporate & Commercial WhitePaper • การจ่ายค่าจ้าง ค่าล่üงเüลา ค่าทำงานในüันĀยุด และค่าล่üงเüลาในüันĀยุด ค่าจ้าง ค่าล่üงเüลา ค่าทำงานในüันĀยุด และค่าล่üงเüลาในüันĀยุด เป็นรูปแบบขĂง การตĂบแทนที่นายจ้างใĀ้แก่ลูกจ้าง ในแต่ละช่üงเüลาที่มีลักþณะแตกต่างกัน และลูกจ้าง มีÿิทธิได้รับค่าตĂบแทนในĂัตราที่แตกต่างกัน ดังต่Ăไปนี้ ค่าจ้าง Āมายคüามü่า เงินที่นายจ้างและลูกจ้างตกลงกันจ่ายเป็นค่าตĂบแทน ในการทำงานตามÿัญญาจ้างÿำĀรับระยะเüลาการทำงานปกติเป็นรายชั่üโมง รายüัน ราย ÿัปดาĀ์ รายเดืĂน ĀรืĂระยะเüลาĂื่น ĀรืĂจ่ายใĀ้โดยคำนüณตามผลงานที่ลูกจ้างทำได้ใน เüลาทำงานปกติขĂง üันทำงาน ค่าจ้างĀมายถึงเงินเท่านั้น ดังนั้นÿิทธิประโยชน์ต่างๆที่นายจ้างใĀ้แก่ลูกจ้าง เช่น รถยนต์ประจำตำแĀน่งพร้Ăมคนขับ Āุ้น ที่พักĂาýัย ประกันÿุขภาพ น้ำมันรถยนต์ โทรýัพท์เคลื่Ăนที่ÿิทธิในการซื้Ăÿินค้าราพิเýþ ฯลฯ จึงไม่ใช่ค่าจ้าง22 • เĀตุÿิ้นÿุดÿัญญาจ้าง ÿัญญาจ้างก็คืĂÿัญญาประเภทĀนึ่งที่ÿามารถÿิ้นÿุดได้ด้üยเมื่Ăคู่ÿัญญาแÿดง เจตนาเลิกÿัญญา ĀรืĂในบางกรณีก็Ăาจเกิดจากการละเมิดข้ĂตกลงในÿัญญาĂันเป็นเĀตุ ใĀ้ยกเลิกข้Ăÿัญญาได้ ทั้งนี้โดยĀลักแล้üÿัญญาจ้างมีเĀตุใĀ้ÿิ้นÿุดÿัญญาจ้างได้ต่Ăไปนี้ คู่ÿัญญาตกลงเลิกÿัญญา คู่ÿัญญาบĂกเลิกÿัญญา นายจ้างตายในกรณีที่ÿาระÿำคัญĂยู่ที่ นายจ้าง ลูกจ้างตายและÿัญญาจ้างแรงงานระงับเมื่Ăÿิ้นÿุดระยะเüลา โดยไม่ต้ĂงบĂก ล่üงĀน้า23 • ค่าชดเชยจากการเลิกÿัญญาจ้าง ค่าชดเชย Āมายคüามü่า เงินที่นายจ้างจ่ายใĀ้แก่ลูกจ้างเมื่Ăเลิกจ้าง นĂกเĀนืĂจากเงินประเภทĂื่นซึ่งนายจ้างตกลงจ่ายใĀ้แก่ลูกจ้าง24 22 พงþ์รัตน์ เครืĂกลิ่น. (2566). คำĂธิบายกฎĀมายแรงงาน เพื่ĂการบริĀารทรัพยากรมนุþย์. (พิมพ์ครั้งที่ 14). ธรรมนิติ 23 พ.ร.บ. คุ้มครĂงแรงงานฯ มาตรา 17 24 พ.ร.บ. คุ้มครĂงแรงงานฯ มาตรา 5

35 Corporate & Commercial WhitePaper ดังนั้น ค่าชดเชย จึงเป็นเงินที่นายจ้างจ่ายใĀ้แก่ลูกจ้าง ในกรณีที่นายจ้างเลิก จ้างลูกจ้าง โดยที่ลูกจ้างไม่ได้ทำผิดÿัญญาใดๆที่ได้ทำขึ้นระĀü่างกัน ĀรืĂไม่ได้กระทำ คüามผิดร้ายแรง ĀรืĂĀากไม่ต้Ăงการร่üมงานกันแล้ü และลูกจ้างไม่ได้ทำผิดÿัญญา ĀรืĂ 25 พ.ร.บ. คุ้มครĂงแรงงานฯ มาตรา 118 ระยะเüลาการ ทำงานขĂงลูกจ้าง ค่าชดเชยซึ่งนายจ้างต้Ăงจ่ายใĀ้แก่ลูกจ้าง ทำงานติดต่Ăกัน ครบ 120 üัน แต่ไม่ ครบ 1 ปี ใĀ้จ่ายไม่น้Ăยกü่าค่าจ้างĂัตราÿุดท้าย 30 üัน ĀรืĂไม่น้Ăยกü่าค่าจ้างขĂงการทำงาน 30 üันÿุดท้ายÿำĀรับลูกจ้างซึ่งได้รับค่าจ้างตามผลงานโดยคำนüณเป็นĀน่üย ทำงานติดต่Ăกัน ครบ 1 ปี แต่ไม่ครบ 3 ปี ใĀ้จ่ายไม่น้Ăยกü่าค่าจ้างĂัตราÿุดท้าย 90 üัน ĀรืĂไม่น้Ăยกü่าค่าจ้างขĂงการทำงาน 90 üันÿุดท้ายÿำĀรับลูกจ้างซึ่งได้รับค่าจ้างตามผลงานโดยคำนüณเป็นĀน่üย ทำงานติดต่Ăกัน ครบ 3 ปี แต่ไม่ครบ 6 ปี ใĀ้จ่ายไม่น้Ăยกü่าค่าจ้างĂัตราÿุดท้าย 180 üัน ĀรืĂไม่น้Ăยกü่าค่าจ้างขĂงการทำงาน 180 üันÿุดท้ายÿำĀรับลูกจ้างซึ่งได้รับค่าจ้างตามผลงานโดยคำนüณเป็นĀน่üย ทำงานติดต่Ăกัน ครบ 6 ปี แต่ไม่ครบ 10 ปี ใĀ้จ่ายไม่น้Ăยกü่าค่าจ้างĂัตราÿุดท้าย 240 üัน ĀรืĂไม่น้Ăยกü่าค่าจ้างขĂงการทำงาน 240 üันÿุดท้ายÿำĀรับลูกจ้างซึ่งได้รับค่าจ้างตามผลงานโดยคำนüณเป็นĀน่üย ทำงานติดต่Ăกัน ครบ 10 ปี แต่ไม่ ครบ 20 ปี ใĀ้จ่ายไม่น้Ăยกü่าค่าจ้างĂัตราÿุดท้าย 300 üัน ĀรืĂไม่น้Ăยกü่าค่าจ้างขĂงการทำงาน 300 üันÿุดท้ายÿำĀรับลูกจ้างซึ่งได้รับค่าจ้างตามผลงานโดยคำนüณเป็นĀน่üย ทำงานติดต่Ăกัน ครบ 20 ปี ขึ้นไป ใĀ้จ่ายไม่น้Ăยกü่าค่าจ้างĂัตราÿุดท้าย 400 üัน ĀรืĂไม่น้Ăยกü่าค่าจ้างขĂงการทำงาน 400 üันÿุดท้ายÿำĀรับลูกจ้างซึ่งได้รับค่าจ้างตามผลงานโดยคำนüณเป็นĀน่üย25

36 Corporate & Commercial WhitePaper ลูกจ้าง ลูกจ้างก็มีÿิทธิได้รับค่าชดเชยจากนายจ้าง ค่าชดเชยนี้มีüัตถุประÿงค์เพื่ĂใĀ้คüาม ยุติธรรมแก่ลูกจ้างที่Ăาจÿูญเÿียค่าเลี้ยงชีพ ĀรืĂแĀล่งที่มาขĂงรายได้Ăย่างไม่ยุติธรรมเมื่Ă ถูกเลิกจ้าง และเป็นการรักþาÿิทธิและประโยชน์ขĂงลูกจ้างในกรณีเĀล่านี้ • กĂงทุนประกันÿังคม ประกันÿังคม คืĂ การÿร้างĀลักประกันในการดำรงชีüิตในกลุ่มขĂงÿมาชิกที่มี รายได้ และจ่ายเงินÿมทบเข้ากĂงทุนประกันÿังคมเพื่ĂรับผิดชĂบในการเฉลี่ยคüามเÿี่ยงที่ Ăาจเกิดขึ้นจากการเจ็บป่üย คลĂดบุตร ทุพพลภาพ ตาย ÿงเคราะĀ์บุตร ชราภาพ และ การü่างงาน เพื่ĂใĀ้ได้รับการรักþาพยาบาล และมีการทดแทนรายได้Ăย่างต่Ăเนื่Ăง ซึ่งตามข้ĂกำĀนดขĂงประกันÿังคม ได้กำĀนดไü้ü่า นายจ้างที่มีลูกจ้าง ตั้งแต่ 1 คนขึ้นไป ต้Ăงขึ้นทะเบียนนายจ้างพร้Ăมกับขึ้นทะเบียนลูกจ้าง เป็นผู้ประกันตน ภายใน 30 üัน และเมื่Ăมีการรับลูกจ้างใĀม่ต้Ăงแจ้งขึ้นทะเบียนลูกจ้างใĀม่ ภายใน 30 üัน เช่นกัน และนายจ้างและลูกจ้างต้Ăงนำเงินÿมทบÿ่งเข้ากĂงทุนประกันÿังคมทุกเดืĂน26 • กĂงทุนเงินทดแทนคืĂĂะไร และมีข้ĂกำĀนดĂะไรบ้างที่นายจ้างต้Ăงปฏิบัติ ตาม? กĂงทุนเงินทดแทน คืĂ กĂงทุนที่จ่ายเงินทดแทนใĀ้แก่ลูกจ้างแทนนายจ้าง เมื่Ăลูกจ้างประÿบ Ăันตราย เจ็บป่üย ถึงแก่คüามตาย ĀรืĂÿูญĀายเนื่Ăงจากการทางาน ใĀ้แก่นายจ้าง โดยไม่คำนึงถึงüัน เüลา และÿถานที่ แต่จะดูÿาเĀตุที่ทาใĀ้ประÿบĂันตราย ĀรืĂเจ็บป่üย ซึ่งตามข้ĂกำĀนดขĂงประกันÿังคม ได้กำĀนดไü้ü่า นายจ้างมีĀน้าที่ยื่นแบบ ขึ้นทะเบียนกĂงทุนเงินทดแทน ภายใน 30 üัน นับแต่üันที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 1 คน ณ ÿถานที่ ที่ÿถานประกĂบการตั้งĂยู่ และนายจ้างจะต้Ăงจ่ายเงินเข้ากĂงทุนทดแทนแต่เพียงฝ่าย 26 ÿำนักงานกรรมการข้Ăมูลข่าüÿาราชการ. (ม.ป.ป.). กĂงทุนประกันÿังคม. http://www.oic.go.th/FILEWEB/CABINFOCENTER2/DRAWER056/GENERAL/DATA0000/0000008 6.PDF

37 Corporate & Commercial WhitePaper เดียü จะเรียกเก็บจากนายจ้าง เป็นรายปี โดยประเมินจำนüนเงินที่นายจ้างจ่ายใĀ้ลูกจ้าง ทั้งปีรüมกัน กฎĀมายคุ้มครองผู้บริโภค ในบางกรณีÿินค้าและบริการขĂงท่านจำเป็นต้ĂงมีการพิจารณากฎĀมาย เฉพาะขĂงแต่ละÿินค้าและบริการ จึงมีคüามจำเป็นต้ĂงมีการพิจารณาประกĂบเนื่Ăงจาก ÿินค้าและบริการแต่ละประเภทจะมีกฎĀมายที่เกี่ยüข้Ăงเป็นการเฉพาะ ทั้งนี้ในการ พิจารณากฎĀมายเบื้Ăงต้น ท่านÿามารถพิจารณาได้จากพระราชบัญญัติคุ้มครĂง ผู้บริโภค พ.ý.2522 ซึ่งคุ้มครĂงÿิทธิขĂงผู้บริโภค ดังนั้นÿินค้าและบริการขĂงท่านจึงต้ĂงปฏิบัติตามĀลักเกณฑ์ที่กำĀนดใน กฎĀมายดังกล่าü เช่น ในการโฆþณาÿินค้าและบริการ ต้Ăงไม่ใช่ข้Ăคüามการโฆþณาที่ไม่ เป็นธรรมĀรืĂĂาจก่ĂใĀ้เกิดผลเÿียต่Ăÿังคมÿ่üนรüม ĀรืĂÿินค้าและบริการขĂงท่านต้Ăงมี คüามปลĂดภัย ไม่มีĂันตราย เป็นต้น กฎĀมายภาþีอากรและÿิทธิประโยชน์ทางด้านภาþี กฎĀมายภาþีที่เกี่ยüข้ĂงกับüิÿาĀกิจเริ่มต้นĀรืĂ Startup ซึ่งโดยปกติมักจะ จัดตั้งĂงค์กรธุรกิจในรูปแบบขĂงบริþัทจำกัด ทำใĀ้มีภาþีĂยู่ÿĂงประเภทด้üยกันที่ถูก พ.ร.บ. คุ้มครĂงผู้บริโภค พ.ý. 2522 มาตรา 4 ผู้บริโภคมีÿิทธิได้รับคüามคุ้มครĂงดังต่Ăไปนี้ (1) ได้รับข่าüÿารรüมทั้งคำพรรณนาคุณภาพที่ถูกต้ĂงและเพียงพĂ เกี่ยüกับÿินค้าĀรืĂบริการ (2) มีĂิÿระในการเลืĂกĀาÿินค้าĀรืĂบริการ (3) ได้รับคüามปลĂดภัยจากการใช้ÿินค้าĀรืĂบริการ (3ทüิ) ได้รับคüามเป็นธรรมในการทำÿัญญา (4) ได้รับการพิจารณาและชดเชยคüามเÿียĀาย

38 Corporate & Commercial WhitePaper กำกับดูแลโดยกรมÿรรพากร คืĂ ภาþีเงินได้นิติบุคคล และภาþีมูลค่าเพิ่ม รüมถึง มาตรการทางภาþีที่ใĀ้ÿิทธิประโยชน์Ăื่นๆ ดังนี้ • ภาþีเงินได้นิติบุคคล ภาþีเงินได้นิติบุคคลÿำĀรับบริþัท Startup ที่จดทะเบียนในประเทýไทยนั้น จะคำนüณจากกำไรÿุทธิทางภาþีที่เกิดขึ้นในแต่ละปี (ปกติคืĂรĂบüันที่ 1 มกราคม - 31 ธันüาคม) และคูณด้üยĂัตราภาþีตามที่กฎĀมายกำĀนด และบริþัทมีĀน้าที่ยื่นนำÿ่งข้Ăมูล นี้แก่กรมÿรรพากรภายใน 150 üันĀลังจากüันปิดรĂบบัญชี (ปกติคืĂüันที่ 30 พฤþภาคม ขĂงปีถัดไป) ด้üยแบบแÿดงรายการภาþีเงินได้นิติบุคคล (ภ.ง.ด. 50) Āากเป็นไปได้ Startup คüรเริ่มจากทุนจดทะเบียนไม่เกิน 5,000,000 บาท และมีรายได้ไม่เกิน 30 ล้านบาทเพื่ĂใĀ้ได้รับÿิทธิประโยชน์ทางภาþี27 ตามพระราช กฤþฎีกาฯ ฉบับที่ 530 พ.ý. 2554 แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชกฤþฎีกา ฉบับที่ 583 พ.ý. 2558 และพระราชกฤþฎีกา ฉบับที่ 603 พ.ý.2559 กำไรÿุทธิ. อัตราภาþี 0 – 300,000 บาทแรก ยกเü้น 300,001 – 3,000,000 บาท 15% บาท 20% • ภาþีมูลค่าเพิ่ม เกี่ยüข้Ăงกับบริþัท Startup Ăย่างไร? 27 Techsauce. (2558). เป็นบริþัท Startup ต้ĂงเÿียภาþีไĀม. https://techsauce.co/tech-andbiz/startup-need-to-pay-tax-or-not; PlearnbyKrungsriGURU. (ม.ป.ป.). Startup มืĂใĀม่จะจัดการ ภาþีĂย่างไรดี. https://www.krungsri.com/th/plearn-

39 Corporate & Commercial WhitePaper ในÿ่üนขĂงภาþีมูลค่าเพิ่มÿำĀรับบริþัท Startup คืĂ ภาþีที่เก็บจากยĂดขาย ÿินค้าĀรืĂบริการที่เกิดขึ้นในแต่ละเดืĂน (จัดเก็บในĂัตรา 7%) โดย Startup ที่มีĀน้าที่ ต้Ăงจดทะเบียนเข้าÿู่ระบบภาþีมูลค่าเพิ่มก็จะมีĀน้าที่ต้Ăงยื่นแบบแÿดงรายการ ภาþีมูลค่าเพิ่ม (ภ.พ.30) ขĂงแต่ละเดืĂน ภายในüันที่ 15 ขĂงเดืĂนถัดไป พร้Ăมทั้งจัดทำ เĂกÿารที่เกี่ยüข้ĂงĂีกด้üย ทั้งนี้ ในÿ่üนขĂงภาþีมูลค่าเพิ่มนี้จะมีทางเลืĂกใĀ้กับบริþัท Startup ü่า ถ้า Āากรายได้ÿุทธิ ไม่เกิน 1,800,000 บาทต่Ăปี ก็ÿามารถเลืĂกที่จะไม่เข้าÿู่ระบบ ภาþีมูลค่าเพิ่มได้ • มาตรการใĀ้ÿิทธิประโยชน์ทางภาþีโดยกรมÿรรพากร28 1. มาตรการภาþีเพื่Ăÿ่งเÿริม New Startup ในเขตพัฒนาพิเýþเฉพาะกิจ (นราธิüาÿ / ปัตตานี / ยะลา) ตามพระราชกฤþฎีกา ฉบับที่ 730 พ.ý. 2564 และประกาýĂธิบดีกรมÿรรพากร เกี่ยüกับภาþีเงินได้ (ฉบับที่ 413) 2. มาตรการการĀักค่าÿึกĀรĂและค่าเÿื่Ăมราคาทรัพย์ÿินในĂัตราเร่งขĂง บริþัทĀรืĂĀ้างĀุ้นÿ่üนนิติบุคคลที่มีÿินทรัพย์ถาüร (ไม่รüมที่ดิน) ไม่เกิน 200 ล้านบาท และจ้างแรงงานไม่เกิน 200 คน ตามพระราชกฤþฎีกา ฉบับที่ 145 พ.ý.2527 3. มาตรการภาþีเพื่Ăÿ่งเÿริมการüิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีและนüัตกรรม ในการใĀ้ÿิทธิประโยชน์Āักรายจ่ายได้ 2 เท่า Āากเข้าเงื่Ăนไขตามพระ ราชกฤþฎีกาฉบับที่ 598 พ.ý.2559 และประกาýกระทรüงการคลัง เกี่ยüกับภาþีเงินได้ ฉบับที่ 391 28 กรมÿรรพากร. (ม.ป.ป.). ÿิทธิประโยชน์ทางภาþีÿำĀรับธุรกิจ SMEs. https://www.rd.go.th/47331.html

40 Corporate & Commercial WhitePaper • ÿิทธิประโยชน์ทางภาþีเพิ่มเติมÿำĀรับนักลงทุนจากกรมÿรรพากร29 นักลงทุนที่จะได้รับÿิทธิประโยชน์ทางภาþี กล่าüคืĂยกเü้น Capital Gain Tax จะต้Ăงลงทุนใน Startup ไทยตามเกณฑ์ ดังนี้ 1. ธุรกิจต้Ăงใช้เทคโนโลยีและต้ĂงประกĂบĂุตÿาĀกรรมเป้าĀมายตามที่ รัฐบาลกำĀนด และ 2. การใช้เทคโนโลยีต้ĂงทำใĀ้เกิดรายได้ 80% และ 3. ธุรกิจต้ĂงถูกรับรĂงโดยÿำนักงานนüัตกรรมแĀ่งชาติ (NIA) ĀรืĂ ÿำนักงานพัฒนาüิทยาýาÿตร์และเทคโนโลยีแĀ่งชาติ (ÿüทช.) ĀรืĂ ÿำนักงานÿ่งเÿริมเýรþฐกิจดิจิทัล (Depa) โดยมีลักþณะĂย่างใดĂย่าง Āนึ่งดังต่Ăไปนี้ระĀü่างการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีในกระบüนการผลิต ĀรืĂใĀ้บริการในธุรกิจĀลัก โดยจำเป็นต้Ăงใช้เทคโนโลยีเป็นฐานใน กระบüนการผลิตĀรืĂใĀ้บริการ มิฉะนั้นจะไม่ÿามารถดำเนินการได้ ĀรืĂ การใช้เทคโนโลยีเพื่Ăเพิ่มมูลค่าขĂงผลิตภัณฑ์ĀรืĂบริการĂย่างมี นัยÿำคัญ ▪ ĂุตÿาĀกรรมเป้าĀมายที่Ăาจได้รับÿิทธิ Startup ที่เข้าเกณฑ์นั้นจะต้ĂงประกĂบธุรกิจในĂุตÿาĀกรรมเป้าĀมาย ตามที่ คณะกรรมการนโยบายเพิ่มขีดคüามÿามารถในการแข่งขันขĂงประเทýÿำĀรับ ĂุตÿาĀกรรมเป้าĀมายประกาýกำĀนด คืĂประกาýคณะกรรมการนโยบายเพิ่มขีดคüามÿามารถในการแข่งขันขĂง ประเทýÿำĀรับĂุตÿาĀกรรมเป้าĀมาย ที่ 1/2561 ▪ ประเภทนักลงทุนที่Ăาจได้รับÿิทธิพิเýþทางภาþีนี้ 1. นักลงทุนที่เป็นบุคคลธรรมดาĀรืĂนิติบุคคลทั้งไทยและต่างชาติ ĀรืĂ ผู้ ก่Ăตั้ง Startup (Founders) เĂงก็ได้ 29 พระราชกฤþฎีกาĂĂกตามคüามในประมüล รัþฎากร ü่าด้üยการยกเü้นรัþฎากร (ฉบับที่ 750) พ.ý. 2565

41 Corporate & Commercial WhitePaper 2. ÿามารถลงทุนด้üยตนเĂงĀรืĂลงทุนผ่านบริþัทซึ่งประกĂบกิจการเงินร่üม ลงทุน (Corporate Venture Capital: CVC) ĀรืĂทรัÿต์เพื่Ăกิจการเงินร่üมลงทุน (PE Trust) ขĂงไทย และต้ĂงถืĂĀุ้นĀรืĂĀน่üยทรัÿต์ไม่น้Ăยกü่า 24 เดืĂน โดย CVC ĀรืĂ PE Trust ดังกล่าüต้Ăงมีทุนไม่น้Ăยกü่า 20 ล้านบาท และจดแจ้งกับÿำนักงานคณะกรรมการ กำกับĀลักทรัพย์และตลาดĀลักทรัพย์ (ÿำนักงาน ก.ล.ต.) • ÿิทธิประโยชน์ทางภาþีในการกำกับดูแลขĂงคณะกรรมการÿ่งเÿริมการลงทุน (BOI) ÿำĀรับ Startup จะได้รับÿิทธิประโยชน์ทางภาþีตามบทบัญญัติต่Ăไปนี้ ▪ การยกเü้นĂากรขาเข้าเครื่Ăงจักรจากต่างประเทý30 ▪ การยกเü้นภาþีเงินได้นิติบุคคล ตามประกาý กกท. ที่ ÿ.4/2564 (มีผลตั้งแต่ 16 กันยายน 2564)31 ▪ การยกเü้นภาþีเงินปันผลจากกิจการที่ได้รับการÿ่งเÿริม32 • ÿิทธิประโยชน์Ăื่นๆ ในการกำกับดูแลขĂงคณะกรรมการÿ่งเÿริมการลงทุน (BOI) คณะกรรมการÿ่งเÿริมการลงทุน (BOI) ใĀ้การÿ่งเÿริม Startup ผ่าน พ.ร.บ. ที่ BOI รับผิดชĂบĂยู่ 2 ฉบับ คืĂ พ.ร.บ. ÿ่งเÿริมการลงทุน พ.ý. 2520 และ พ.ร.บ.การ เพิ่มขีดคüามÿามารถในการแข่งขันขĂงประเทýÿำĀรับĂุตÿาĀกรรมเป้าĀมาย พ.ý. 2560 Startup จะได้รับÿิทธิประโยชน์ที่ไม่เกี่ยüกับภาþีอากรภายใต้ พระราชบัญญัติÿ่งเÿริมการลงทุนปี พ.ý. 2520 ดังนี้ 30 มาตรา 28 แĀ่งพระราชบัญญัติÿ่งเÿริมการลงทุน พ.ý.2520 31 มาตรา 31 แĀ่งพระราชบัญญัติÿ่งเÿริมการลงทุน พ.ý.2520 32 มาตรา 34 แĀ่งพระราชบัญญัติÿ่งเÿริมการลงทุน พ.ý.2520

42 Corporate & Commercial WhitePaper ▪ ĂนุญาตใĀ้นำคนต่างด้าüเข้ามาเพื่Ăýึกþาลู่ทางการลงทุน (มาตรา 24) ▪ ĂนุญาตใĀ้นำช่างฝีมืĂและผู้ชำนาญการเข้ามาทำงานในกิจการที่ ได้รับการÿ่งเÿริมการลงทุน (มาตรา 25 และ 26) ▪ ĂนุญาตใĀ้ถืĂกรรมÿิทธิ์ที่ดิน (มาตรา 27) ▪ ĂนุญาตใĀ้ÿ่งĂĂกซึ่งเงินตราต่างประเทý (มาตรา 37) ทั้งนี้ BOI ยังมีการใĀ้เงินกĂงทุนเพิ่มขีดคüามÿามารถในการแข่งขันเพื่Ă ÿนับÿนุน Startup Ăีกด้üยโดยĀากเข้าตามเงื่Ăนไข BOI จะÿนับÿนุนเงินเป็นค่าจ้าง บุคลากรเฉพาะด้านเทคโนโลยีและการบริĀาร ในÿัดÿ่üนไม่เกินร้Ăยละ 50 เป็นüงเงินไม่ เกิน 5 ล้านบาท โดยค่าใช้จ่ายที่ใช้คำนüณไม่เกิน 100,000 บาท/คน/เดืĂน และเป็น ระยะเüลาไม่เกิน 2 ปี และĂาจใĀ้การÿนับÿนุนในการนำเข้าผู้เชี่ยüชาญจากต่างประเทý Ăีกด้üย33 นĂกจากนี้ มีมาตรการÿ่งเÿริมการดึงผู้เชี่ยüชาญจากต่างชาติซึ่งรüมถึงกลุ่ม Startup เข้ามาทำงาน ในประเทýไทย ผ่าน 3 รูปแบบ34 ได้แก่ 1. การĂำนüยคüามÿะดüกด้านüีซ่าและใบĂนุญาตทำงานÿำĀรับผู้บริĀาร และผู้เชี่ยüชาญต่างชาติที่เข้ามาทำงานในกิจการที่ได้รับการÿ่งเÿริมการ ลงทุน 2. มาตรการ Smart Visa35 เพื่Ăดึงดูดกลุ่มบุคลากรทักþะÿูง รüมทั้งĂาจารย์ ด้านüิทยาýาÿตร์และเทคโนโลยี นักลงทุนและกลุ่ม Startup 3. มาตรการüีซ่าพำนักระยะยาü (Long-term Resident Visa: LTR) ซึ่งจะ เÿริมกับมาตรการที่บีโĂไĂทำĂยู่ในปัจจุบัน โดยขยายกลุ่มเป้าĀมายใĀ้ 33 ประกาýคณะกรรมการนโยบายเพิ่มขีดคüามÿามารถในการแข่งขันขĂงประเทýÿำĀรับĂุตÿาĀกรรม เป้าĀมาย ที่ 1/2564 เรื่Ăง มาตรการÿ่งเÿริมและพัฒนาบุคลากรทักþะขั้นÿูง 34 Thailand Board of Investment. (2565). บีโอไอต่อยอดมาตรการ เÿริมแกร่งÿตาร์ทอัพ ไทย. https://www.boi.go.th/index.php?page=press_releases_detail&topic_id=132234 35 ประกาýÿำนักงานคณะกรรมการÿ่งเÿริมการลงทุน ที่ ป.12/2561 ลงüันที่ 18 ธันüาคม 2561 แก้ไข เพิ่มเติมโดยประกาýÿำนักงานคณะกรรมการÿ่งเÿริมการลงทุน ที่ ป.5/2566

43 Corporate & Commercial WhitePaper กü้างขึ้น เช่น กลุ่มประชากรโลกผู้มีคüาม มั่งคั่งÿูง (Wealthy Global Citizen) กลุ่มผู้เกþียณĂายุจากต่างประเทýและมีเงินบำนาญÿูง (Wealthy Pensioner) และกลุ่มพนักงานบริþัทชั้นนำที่Ăยากมานั่ง ทำงานที่ประเทýไทย (Work-from-Thailand Professional) ÿัญญาÿำคัญที่เกี่ยüข้องกับการประกอบธุรกิจ ( CONTRANCTS & AGREEMENTS) การประกĂบธุรกิจนั้นมีคüามซับซ้Ăนและต้Ăงการคüามร่üมมืĂจากĀลายฝ่าย และเพื่ĂใĀ้ธุรกิจดำเนินไปได้ตามแผนและมีคüามยั่งยืนในระยะยาü ÿัญญาเป็นเครื่ĂงมืĂที่ ÿำคัญในการทำใĀ้คüามร่üมมืĂเกิดขึ้นและกำĀนดเงื่Ăนไขที่ชัดเจนÿำĀรับธุรกิจต่างๆ และ มีÿัญญาĀลักๆ ที่เป็นที่กล่าüถึงและใช้ประจำในการเข้าทำÿัญญาดังที่ยกมานี้ ÿัญญาซื้อขาย เป็นÿัญญาซึ่ง ผู้ขายโĂนกรรมÿิทธิ์ใĀ้แก่ผู้ซื้Ăและผู้ซื้Ăชำราคาเป็นการตĂบ แทน ดังนั้น เราจะเĀ็นได้ü่าüัตถุประÿงค์ขĂงÿัญญาซื้ĂขายคืĂการโĂนกรรมÿิทธิ์ และการ ชำระราคา โดยการการชำระราคา เป็นการชำระเป็นเงินด้üย ทรัพย์ÿินที่ทำการซื้Ăขาย กันจะต้ĂงมีĂยู่ขณะทำÿัญญา ไม่ÿามารถเป็นทรัพย์ÿินที่จะมีขึ้นในĂนาคตได้ มิฉะนั้นจะ ไม่ÿามารถโĂนกรรมÿิทธิ์กันได้ ÿัญญาซื้อขาย อาจจะตกลงด้üยüาจาก็ได้ Āรือด้üยลายลักþณ์อักþรด้üยก็ได้ แต่ÿัญญาซื้อขายไม่ต้องทำเป็นลายลักþณ์อักþรเÿมอไป เü้นแต่กฎĀมายกำĀนดไü้ เช่นในกรณีดังต่อไปนี้ • การซื้อขายอÿังĀาริมทรัพย์ Āรือ ÿังĀาริมทรัพย์ชนิดพิเýþ (ขายเรือมีระüางตั้งแต่Ā้าตันขึ้นไป ทั้งซื้อขายแพและÿัตü์พาĀนะด้üย)

44 Corporate & Commercial WhitePaper โดยต้องทำตามแบบ คือ ทำเป็นĀนังÿือ และจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าĀน้าที่ โดยĀากไม่ทำตามแบบข้างต้นÿัญญาซื้อขายที่ทำจะเป็นโมฆะ โดยจะเÿียเปล่า และไม่มีผลบังคับĀรือผูกพันตามกฎĀมาย • การซื้ĂขายÿังĀาริมทรัพย์ทั่üไป Āากตกลงราคากü่า 20,000 บาท ĀรืĂ มากกü่านั้นขึ้นไป จะต้ĂงมีĀลักฐานในการฟ้Ăงร้Ăง ซึ่งก็คืĂ ĀนังÿืĂลงลายมืĂ ชื่Ăฝ่ายที่ต้Ăงรับผิด รüมไปถึงในกรณีมีการüางมัดจำโดยฝ่ายใดฟ้Ăงก้ได้ ไม่ใช่ เฉพาะฝ่ายที่üางมัดจำเท่านั้น ĀรืĂการชำระĀนี้บางÿ่üน ก็ÿามารถฟ้Ăงร้Ăงกัน ได้ ตัüĂย่างเช่นไม่ได้ทำÿัญญา ĀรืĂไม่มีĀลักฐานเป็นĀนังÿืĂ แต่ผู้ขายได้ÿ่ง มĂบÿินค้าและผู้ซื้Ăได้มีการชำระราคาบางÿ่üนจากตัüĂย่างข้างต้นกฎĀมายก็ ถืĂü่ามีการชำระĀนี้บางÿ่üนแล้ü ÿามารถฟ้Ăงร้Ăงบังคับคดีได้ ÿัญญาเช่า ÿัญญาเช่า เป็นÿัญญาที่ผู้ใĀ้เช่าใĀ้ผู้เช่าได้ใช้ประโยชน์ในทรัพย์ÿินขĂงตน โดย มีระยะเüลาĂันจำกัด และผู้เช่าตกลงจะใĀ้ค่าเช่า ซึ่งเป็นค่าตĂบแทนที่ได้ใĀ้ใช้ทรัพย์ ตามที่ได้กล่าüไปข้างต้น ÿัญญาเช่าเป็นÿัญญากำĀนดระยะเüลาĂันจำกัด เช่น ĂาจกำĀนดใĀ้ผู้ใĀ้เช่าได้ใช้ประโยชน์ในทรัพย์ 10 ปี ĀรืĂ 20 ปี แต่ถ้าทำÿัญญาเช่า ĂÿังĀาริมทรัพย์ กฎĀมายได้กำĀนดü่า Ā้ามมิไม่ใĀ้เช่าเกินกü่า 30 ปี ถ้าได้ทำÿัญญา กัน ไü้เป็นกําĀนดเüลานานกü่านั้น ก็ใĀ้ลดลงมาเป็น 30 ปี ĀรืĂĂาจกำĀนดü่าตลĂดĂายุขĂงผู้ เช่าĀรืĂผู้ใĀ้เช่าก็ได้ ĀรืĂĀากเป็นÿัญญาเช่าที่ไม่ได้กำĀนดเüลาเช่าโดยไม่ปรากฎใน ข้Ăตกลง ผู้เช่าÿามารถบĂกเลิกÿัญญาเช่าได้เมื่ĂถึงกำĀนดเüลาชำระค่าเช่าก็ได้ แต่ต้Ăง บĂกกล่าล่üงĀน้า แต่ไม่จำเป็นต้ĂงบĂกกล่าüล่üงĀน้ากü่า 2 เดืĂน ÿัญญาเช่าเป็นÿัญญาไม่มีแบบบังคับ ทำด้üยüิธีการใดก็ได้ Ăาจจะทำด้üยüาจา ĀรืĂทำเป็นĀนังÿืĂก็ได้ ÿัญญาเช่าก็ÿมบูรณ์ÿามารถบังคับได้ตามกฎĀมายแล้ü • ถ้าเช่าĂÿังĀาริมทรัพย์ Āากไม่มีĀลักฐานเป็นĀนังÿืĂ ลงลายมืĂชื่Ăฝ่ายที่ต้Ăง รับผิด จะฟ้Ăงร้ĂงใĀ้บังคับตามÿัญญาเช่าไม่ได้ไม่ได้ ใช้เพื่Ăฟ้Ăงบังคับเกี่ยüกับ ÿิทธิตามÿัญญาเช่าเท่านั้น แต่ถ้าเป็นการฟ้ĂงในกรณีĂื่น เช่น การฟ้Ăงขับไล่ผู้ เช่า ทำได้เลย ไม่Ăยู่ภายใต้ข้ĂกำĀนดข้างต้นดังกล่าü

45 Corporate & Commercial WhitePaper • กรณีการเช่ามีกำĀนดมากกü่า 3 ปี Āากไม่ได้ทำเป็นĀนังÿืĂและจดทะเบียนต่Ă พนักงานเจ้าĀน้าที่ ÿัญญาเช่าที่ทำนั้นจะฟ้Ăงร้ĂงใĀ้บังคับได้เพียง 3 ปี แม้ใน กรณีที่ทำÿัญญาเช่าเป็นระยะ ทำÿัญญาล่üงĀน้า 2 ฉบับ รüมกันได้ 5 ปี แต่ไม่ ทำĀนังÿืĂและจดทะเบียนต่Ăพนักงานเจ้าĀน้าที่ ในกรณีนี้ก็ฟ้Ăงร้Ăงบังคับได้ เพียง 2 ปี • ถ้าเป็นเป็นการเช่าÿังĀาริมทรัพย์ Āากไม่Āลักฐาน ÿามารถนำพยานบุคคลมา ÿืบแÿดงต่Ăýาลได้ ดังนั้นÿามารถฟ้Ăงร้Ăงบังคับคดีกันได้ • Āากÿัญญาเช่าถึงกำĀนดเüลาตามที่ได้ตกลงกันแล้ü แต่ผู้เช่ายังครĂบครĂง ทรัพย์ÿินนั้นĂยู่ ผู้เช่ารู้ แต่ก็ไม่ได้ทักท้üง ในกรณีนี้กฎĀมายถืĂü่าคู่ÿัญญาได้ ทำÿัญญาใĀม่ต่Ăไปโดยไม่มีกำĀนดเüลา ÿัญญาจ้างแรงงาน ÿัญญาจ้างแรงงาน เป็นÿัญญารูปแบบĀนึ่งในประมüลกฎĀมายแพ่งและ พาณิชย์ โดยมาตรา 575 แĀ่งประมüลกฎĀมายแพ่งและพาณิชย์ใĀ้นิยามÿัญญาจ้าง แรงงานไü้ü่าเป็น “ÿัญญาซึ่งบุคคลĀนึ่งเรียกü่าลูกจ้าง ตกลงทำงานใĀ้แก่บุคคลĂีกคนĀนึ่ง เรียกü่านายจ้าง และนายจ้างตกลงจะใĀ้ÿินจ้างตลĂดเüลาที่ทำงานใĀ้” ÿัญญาจ้างแรงงานนั้นกำĀนดÿิทธิ Āน้าที่ คüามรับผิดชĂบต่ĂกันระĀü่าง นายจ้าง และ ลูกจ้าง ไม่มีกฎĀมายบังคับไü้ü่าต้Ăงทำเป็นĀนังÿืĂ เจตนาทั้งÿĂงฝ่าย ถูกต้Ăงตรงกันก็เพียงพĂแล้ü จึงÿามารถตกลงด้üยüาจาได้ Āากทำเป็นĀนังÿืĂ ÿามารถ กำĀนดรายละเĂียกĂย่างไรก็ได้ ÿัญญาจ้างแรงงาน มีÿาระÿำคัญ ลูกจ้างจะต้Ăงทำงานภายใต้บังคับบัญชาขĂง ลูกจ้าง ลูกจ้าง Āน้าที่ขĂงลูกจ้างที่จะต้Ăงเชื่Ăฟังและปฏิบัติตามคำÿั่งขĂงนายจ้าง ทั้งนี้ Āากไม่มีลักþณะเป็นการบังคับบัญชาระĀü่างนายจ้างกับลูกจ้าง ÿัญญาดังกล่าüจึงไม่ใช่ ÿัญญาจ้างแรงงาน ÿัญญาจ้างแรงงานÿาระÿำคัญĂยู่ที่คู่ÿัญญา ดังนั้นนายจ้างจะโĂนÿิทธิ ขĂงตนใĀ้แก่บุคคลภายนĂกไม่ได้ Āากไม่ได้รับคüามยินยĂมจากลูกจ้าง แม้เป็นบริþัทใน เครืĂเดียüกันก็ตาม เป็นÿัญญาที่มีคüามเฉพาะตัü

46 Corporate & Commercial WhitePaper ÿัญญาจ้างทำของ ÿัญญาจ้างทำขĂง คืĂÿัญญามุ่งที่ผลÿำเร็จขĂงงานที่จ้างเป็นÿาระÿำคัญ โดย ผู้รับจ้างมีÿิทธิได้รับÿินจ้างก็ต่Ăเมื่Ăได้ÿ่งมĂบงานที่ทำ ถ้าทำการงานที่จ้างไม่เÿร็จก็ไม่มี ÿิทธิได้รับเงินค่าจ้าง ต้ĂงทำงานใĀ้เÿร็จตามÿัญญา โดยผู้ü่าจ้างตกลงใĀ้ÿินจ้างเมื่Ăผู้รับ จ้างทำการงานจนเป็นผลÿำÿำเร็จ แตกต่างจากÿัญญาจ้างแรงงานที่จ่ายÿินจ้างเป็น ผลตĂบแทนขĂงแรงงานขĂงลูกจ้าง ผู้ü่าจ้างไม่มีĂำนาจบังคับบัญชาผู้รับจ้าง โดยผู้รับจ้าง มีĂิÿระในการทำงาน ผู้รับจ้างเพียงแต่ต้Ăงทำการงานที่จ้างใĀ้เÿร็จตามที่ได้ตกลงกัน และ ÿ่งมĂบใĀ้แก่ผู้ü่าจ้าง ÿัญญาอนุญาตใĀ้ใช้ÿิทธิ • ÿัญญาĂนุญาตใĀ้ÿิทธิ เป็นÿัญญาที่เจ้าขĂงทรัพย์ÿินทางปัญญา ตัüĂย่างเช่น ÿิทธิบัตร เครื่ĂงĀมายการค้า ลิขÿิทธิ์ ĀรืĂคüามลับทางการค้า ใĀ้ÿิทธิแก่ผู้ ขĂรับĂนุญาตใช้ÿิทธิตามขĂบเขตและเงื่Ăนไขที่ตกลง เช่น เพื่Ăใช้งาน ผลิต ขาย ĀรืĂแจกจ่ายทรัพย์ÿินĀรืĂÿิทธิขĂงผู้Ăนุญาต เป็นต้น โดยÿามารถแบ่ง ÿัญญาĂนุญาตใĀ้ใช้ÿิทธิĂĂกเป็น 3 ประเภท ได้แก่ • ÿัญญาĂนุญาตใĀ้ใช้ÿิทธิโดยเด็ดขาด (Exclusive Licensing Agreement) Āมายถึง ÿัญญาที่เจ้าขĂงทรัพย์ÿินทางปัญญา ĂนุญาตใĀ้ผู้ขĂรับĂนุญาตใช้ ÿิทธิแต่เพียงผู้เดียüเท่านั้น แม้แต่เจ้าขĂงทรัพย์ÿินทางปัญญาไม่มีÿิทธิใช้ด้üย • ÿัญญาĂนุญาตใĀ้ใช้ÿิทธิแต่เพียงผู้เดียü (Sole Licensing Agreement) Āมายถึง ÿัญญาที่เจ้าขĂงทรัพย์ÿินทางปัญญา ĂนุญาตใĀ้ผู้ขĂรับĂนุญาตใช้ ÿิทธิใช้แต่เพียงผู้เดียü แต่ก็ไม่ตัดÿิทธิเจ้าขĂงทรัพย์ÿินทางปัญญาใช้เช่นกัน • ÿัญญาĂนุญาตใĀ้ใช้ÿิทธิโดยไม่เด็ดขาด (Non-Exclusive Licensing Agreement) Āมายถึง ÿัญญาที่เจ้าขĂงทรัพย์ÿินทางปัญญา ĂนุญาตใĀ้ผู้ ขĂรับĂนุญาตใช้ÿิทธิ แต่เจ้าขĂงทรัพย์ÿินทางปัญญายังมีÿิทธิในการใช้เĂง และÿามารถĂนุญาติใĀ้ผู้Ăื่นใช้ทรัพย์ÿินทางปัญญาได้ด้üย

47 Corporate & Commercial WhitePaper ÿัญญารักþาคüามลับ ÿัญญารักþาคüามลับ (Non-Disclosure Agreement: NDA) คืĂ ÿัญญาทาง กฎĀมายที่ระบุข้ĂกำĀนดและเงื่Ăนไขที่กำĀนดในการปกปิดและรักþาคüามลับระĀü่าง กลุ่มĀรืĂบุคคลที่เข้าทำÿัญญาด้üยเพื่Ăป้ĂงกันการถูกเปิดเผยขĂงข้Ăมูลÿำคัญ ไม่ü่าจะ เป็นข้Ăมูลทางการค้า ĀรืĂตัüเลขทางบัญชีฯลฯ ในกรณีที่เกี่ยüข้ĂงกับธุรกิจĀรืĂกิจการ บางประการ ÿัญญารักþาคüามลับจึงมีขึ้นปกปิดข้Ăมูลที่ÿำคัญและลับเฉพาะทาง เพื่Ă ป้Ăงกันการรั่üไĀลข้ĂมูลĀรืĂการใช้ข้Ăมูลในทางที่ไม่เĀมาะÿม ซึ่งÿัญญานี้มักถูกนำมาใช้ ในบริบทต่างๆ เช่น การÿนทนาเกี่ยüกับการพัฒนาผลิตภัณฑ์การตรüจÿĂบธุรกิจ ĀรืĂ การทำÿัญญาคüามร่üมมืĂ ตามบทบาทขĂงคู่ÿัญญานั้นๆ บันทึกคüามเข้าใจ (MOU) บันทึกคüามเข้าใจĀรืĂ MOU (Memorandum of Understanding) เป็น เĂกÿารที่ใช้ระบุคüามเข้าใจร่üมกันระĀü่างกลุ่มĀรืĂบุคคลที่มีประÿงค์ที่จะทำงานร่üมกัน ĀรืĂเข้าใจร่üมกันในกิจกรรมĀนึ่งๆ ĀรืĂในเครืĂข่ายธุรกิจที่ต้Ăงการร่üมมืĂเพื่Ă üัตถุประÿงค์Āนึ่งๆ โดยไม่ÿร้างผลผูกพันทางกฎĀมายĂย่างÿมบูรณ์เท่ากับÿัญญาทาง กฎĀมาย ซึ่งเป็นĂีกเĂกÿารÿัญญาที่มีคüามÿำคัญ ในบางกรณีĂาจใช้เป็นĀลักฐานได้ ÿัญญาที่เกี่ยวข้องกับผู้ลงทุน เป็นเรื่องที่ต้องพิจารณาในÿัญญาประเภทต่างๆที่ผู้ลงทุนที่เกี่ยüข้องโดยแยกออ กมาได้เป็น 3 ÿัญญาĀลัก ดังนี้ 1. Share Subscription Agreement (SSA) - ÿัญญาจองซื้อĀุ้น • ÿัญญาจองซื้อĀุ้นคืออะไร และมีคüามÿำคัญอย่างไร? ÿัญญาที่ÿำคัญที่ÿุดในการระดมทุนขĂงบริþัท โดยมีÿาระÿำคัญคืĂการระบุü่า นักลงทุนตกลงจĂงซื้ĂĀุ้นจำนüนเท่าใด เป็นĀุ้นประเภทใดที่จะĂĂกใĀม่ ได้รับÿิทธิĂย่างไร

48 Corporate & Commercial WhitePaper จากบริþัท และจ่ายเงินเป็นจำนüนเท่าใด ใĀ้กับบริþัท ÿ่üนใĀญ่ในการซื้ĂขายĀุ้น โดยเฉพาะĀุ้นบุริมÿิทธินั้น มักซื้Ăขายเกินราคาขายปกติเพราะมีÿิทธิที่ดีกü่า • ÿามารถทราบปริมาณĀุ้นที่ÿามารถจองซื้อĀุ้นได้อย่างไร? ในทางปฏิบัติเมื่Ăนักลงทุนจะลงทุนนั้น จะคิดเป็นตัüเลขจำนüนเงินที่จะลงทุน แล้üจึงนำมาคำนüณü่าด้üยเงินจำนüนนั้นจะได้Āุ้นกี่เปĂร์เซ็นต์โดยĂิงจากมูลค่าขĂงบริþัท เช่น นักลงทุนจะจ่ายเงินบริþัท 5 ล้านบาท แล้üคำนüณü่าเงินจำนüนเท่านี้จะได้Āุ้นกี่ เปĂร์เซ็นต์โดยคำนüณจากมูลค่าขĂงบริþัท เช่น มีบริþัทĀนึ่ง มีĀุ้น 100 Āุ้น จากการ ประเมินแล้üบริþัทมีมูลค่า 5 ล้านบาท Āุ้นจึงมีราคาĀุ้นละ 5 Āมื่นบาท ดังนั้น ĀากĂยากลงทุน 50 ล้านบาท โดยราคาĀุ้นละ 5 Āมื่นบาท จะได้1000 Āุ้น ดังนั้น ในÿัญญาจĂงซื้ĂĀุ้นจึงจะเขียนü่า ผู้ลงทุนตกลงรับซื้ĂĀุ้น 1000 Āุ้น ในราคาĀุ้น ละ 5 Āมื่นบาทจากบริþัท พร้Ăมระบุüันที่ตกลงทำÿัญญา และบริþัทตกลงจะĂĂกĀุ้นใĀ้ 2. Share Purchase Agreement (SPA) – ÿัญญาซื้อขายĀุ้น • ÿัญญาซื้อขายĀุ้นคืออะไร และมีความÿำคัญอย่างไร? ÿัญญาซื้ĂขายĀุ้น (Share Purchase Agreement) เป็นÿัญญาที่ใช้ในการซื้Ă ขายĀุ้นระĀü่างผู้ถืĂĀุ้นไปยังบุคคลĂื่นที่เป็นผู้ถืĂĀุ้นเดิมĀรืĂยังไม่ได้เป็นผู้ถืĂĀุ้นขĂงบริþัท ทั้งนี้เมื่Ăมีการซื้ĂขายĀุ้นและทำตราÿารการโĂนĀุ้นกับจดแจ้งการโĂนĀุ้นในทะเบียนผู้ถืĂ Āุ้น ผู้ถืĂĀุ้นใĀม่ก็จะได้รับÿิทธิ Āน้าที่ ขĂงผู้ถืĂĀุ้นเดิมไป มีÿิทธิĀน้าที่เĀมืĂนกับผู้ถืĂĀุ้น เดิมĀากไม่ได้มีข้ĂจำกัดตามประเภทขĂงĀุ้นที่ทำการซื้ĂขายĀรืĂข้Ăจำกัดที่ปรากฏใน ÿัญญาระĀü่างผู้ถืĂĀุ้น ÿิทธิที่จะได้รับเช่น ÿิทธิในการได้รับเงินปันผล ÿิทธิในการเข้า ประชุมผู้ถืĂĀุ้น ÿิทธิใน การลงคะแนนเÿียงในที่ประชุมผู้ถืĂĀุ้น ÿิทธิในการเลืĂก กรรมการขĂงบริþัท ĀรืĂĀน้าที่ในการชำระค่าĀุ้นขĂงบริþัทจำกัดที่ค้างชำระ เป็นต้น ÿัญญาซื้ĂขายĀุ้นกฎĀมายไม่ได้บังคับรูปแบบü่าต้Ăงมีการดำเนินการใน รูปแบบใด เนื่Ăงจากÿัญญาซื้ĂขายĀุ้นไม่ใช่การโĂนĀุ้น ที่ต้ĂงทำตามแบบขĂงการทำตรา

49 Corporate & Commercial WhitePaper ÿารการโĂนĀุ้นตามที่กฎĀมายกำĀนด และÿัญญาซื้ĂขายĀุ้นกับตราÿารการโĂนĀุ้นมี ช่üงเüลาขĂงการปฏิบัติตามที่ต่างกัน โดยที่ÿัญญาซื้ĂขายĀุ้นจะมีการตกลงทำÿัญญา กัน ในüันที่ทำÿัญญาซื้ĂขายĀุ้นระĀü่างกัน (signing date) แล้üค่Ăยมีการทำตราÿาร การโĂนĀุ้นกันในภายĀลังเมื่Ăมีการปฏิบัติตามเงื่Ăนไขในÿัญญาซื้ĂขายĀุ้นĀรืĂเมื่Ăมีครบ ระยะเüลาที่กำĀนดไü้ในÿัญญาซื้ĂขายĀุ้นĀรืĂเป็นการทำตราÿารการโĂนĀุ้นต่Ăกัน Āลังจากที่ทำÿัญญาซื้ĂขายĀุ้นเÿร็จ ทั้งนี้ไม่ü่าจะมีüิธีการนับĂย่างไร แต่üันที่มีการโĂนĀุ้น ตามตราÿารการโĂนĀุ้นจะเป็นüันที่มีการซื้ĂขายĀุ้นเกิดขึ้นตามกฎĀมาย (closing date)36 ÿัญญาซื้อขายĀุ้นเป็นÿิ่งที่มีคüามÿำคัญเพราะจะเป็นการตกลงเงื่Ăนไข ข้ĂกำĀนดต่างๆที่เกี่ยüกับการซื้ĂขายĀุ้นนี้ไü้ โดยเงื่Ăนไขที่มีคüามÿำคัญในการพิจารณามี Āลายปัจจัย เช่น 1. การกำĀนดนิยามýัพท์ตามÿัญญาซื้ĂขายĀุ้น เช่น กำĀนดนิยามขĂงราคาซื้Ă ขายĀุ้นü่าคำนüณราคาค่าĀุ้นด้üยüิธีการใด 2. การกำĀนดเงื่Ăนไขบังคับก่Ăน เช่น กำĀนดü่าบริþัทต้Ăงได้รับการĂนุณาตจาก Āน่üยงานรัฐใĀ้เรียบร้Ăย 3. การกำĀนดĀน้าที่ขĂงคู่ÿัญญาที่ต้Ăงปฏิบัติตามในüันที่มีการซื้ĂขายĀุ้นจริง (üันที่ทำตราÿารการโĂนĀุ้น) 4. การกำĀนดคำรับรĂงและคำยืนยันขĂงผู้ขายĀุ้น ที่เป็นüิธีรับรĂงเกี่ยüกับ กิจการขĂงบริþัทใĀ้ผู้ซื้Ăทราบ 5. การตกลงเรื่Ăงคüามรับผิด (Indemnity) โดยเป็นการกำĀนดกรĂบจำนüน เรื่Ăงราüที่ผู้ขายจะรับผิดต่Ă ผู้ซื้Ăในเรื่ĂงราüใดและĂาจกำĀนดกรĂบปริมาณ คüามรับผิดĂย่างจำกัดได้ ทั้งนี้ในÿัญญาซื้ĂขายĀุ้นÿามารถมีการกำĀนดเรื่ĂงĂื่นๆเพิ่มเติมได้ตามที่ คู่ÿัญญาตกลงกัน เช่น การกำĀนดเรื่ĂงĂารัมภบท ที่เป็นข้Ăมูลคüามเข้าใจเบื้Ăงต้นในการ เข้าทำÿัญญาซื้ĂขายĀุ้น ĀรืĂการกำĀนดรายละเĂียดขĂงคู่ÿัญญา เป็นต้น และเมื่Ă 36 ปัญญüิช ปรีชพันธุ์ และ พิณไพเราะ ธีรเนตร. (2566). เĂกÿารประกĂบการÿĂนüิชาการเจรจาต่ĂรĂง และร่างÿัญญา. การเจรจาต่ĂรĂงและการร่างÿัญญา : ÿัญญาซื้ĂขายĀุ้น

50 Corporate & Commercial WhitePaper กฎĀมายไม่ได้กำĀนดแบบขĂงการทำÿัญญาซื้ĂขายĀุ้น คู่ÿัญญาจึงคüรĂĂกแบบตามคüาม เĀมาะÿมได้ตามคüามต้Ăงการ • ตราÿารการโอนĀุ้นคืออะไร? ในการทำตราÿารการโĂนĀุ้น คืĂการทำเป็นĀนังÿืĂและลงลายมืĂชื่Ăผู้โĂนกับ ผู้รับโĂนĀุ้น เขียนĀมายเลขĀุ้น ที่ทำการโĂนและมีพยานĂย่างน้ĂยĀนึ่งคนลงลายมืĂชื่Ă รับรĂงการโĂน โดยถ้าไม่ทำตาม ผลจะเป็นโมฆะ คืĂไม่มีการโĂนĀุ้นเกิดขึ้นกันเลย และ ĀากมีการโĂนĀุ้นแล้üไม่นำมาจดแจ้งการโĂนพร้Ăมทั้งข้Ăมูลผู้รับโĂนในทะเบียนผู้ถืĂĀุ้นที่ เก็บรักþาไü้ที่บริþัท แม้การโĂนĀุ้นจะไม่ตกเป็นโมฆะ แต่จะไม่ÿามารถนำมาใช้บังคับกับ บริþัทĀรืĂบุคคลĂื่นที่ไม่ได้รู้เกี่ยüกับการโĂนĀุ้นได้ ซึ่งต้ĂงถืĂü่าĀุ้นยังเป็นขĂงบุคคลเดิม Ăยู่ ไม่มีการโĂนไป แม้ในคüามเป็นจริงจะมีการโĂนĀุ้นแล้üก็ตาม • ในÿัญญาซื้อขายĀุ้น การกำĀนดคำนิยามศัพท์มีความÿำคัญอย่างไร? การกำĀนดนิยามýัพท์ขĂงคำในÿัญญาü่ามีคüามĀมายü่าĂย่างไรมีคüามÿำคัญ เป็นĂย่างมากในÿัญญาซื้ĂขายĀุ้นและในÿัญญาĂื่นๆ เพราะจะเป็นการตกลงกันü่าคำ ดังกล่าüมีคüามĀมายĀรืĂต้ĂงมีการตีคüามĂย่างไร พราะĀากไม่มีการกำĀนดไü้เฉพาะ คüามĀมายขĂงคำดังกล่าüจะยึดตามพจนานุกรมซึ่งĂาจไม่มีคüามĀมายครĂบคลุมที่ คู่ÿัญญาต้Ăงการได้ • ในÿัญญาซื้อขายĀุ้น การกำĀนดเงื่อนไขบังคับก่อนมีความÿำคัญอย่างไร? เงื่Ăนไขบังคับก่Ăนเป็นการกำĀนดเงื่Ăนไขในÿัญญาü่าจะต้ĂงมีเĀตุการณ์Ăะไร บางĂย่างในĂนาคตเกิดขึ้นก่Ăน ถึงจะมีการทำการโĂนĀุ้นตามตราÿารการโĂนĀุ้นเกิดขึ้น โดยÿ่üนมากจะเป็นการกำĀนดใĀ้คู่ÿัญญาฝ่ายใดฝ่ายĀนึ่ง โดยเฉพาะผู้ขายĀุ้นต้Ăงปฏิบัติ ตามĀน้าที่Ăย่างใดĂย่างĀนึ่งก่Ăนที่จะมาทำการโĂนĀุ้นกันในภายĀลัง การกำĀนดเงื่Ăนไขบังคับก่Ăนมีคüามÿำคัญเนื่Ăงจากเป็นการปกป้Ăงผู้ซื้ĂĀุ้นที่ มีคüามรู้คüามเข้าใจในĀุ้นและกิจการขĂงบริþัทน้Ăยกü่าผู้ขาย และในการซื้ĂขายĀุ้น Āาก ผู้ซื้ĂĀุ้นไปทำการตรüจÿĂบกิจการขĂงผู้ขายĀุ้น (Due Diligence) แล้üผู้ซื้ĂĀุ้นตรüจพบ