คู่มือการพัฒนาทักษะการเรียนรู้ดิจิทัล

1

คำนำ

โปรแกรมออนไลน์เพ่ือเสริมพลังการเรียนรขู้ องครูสู่การพัฒนาทกั ษะการร้ดู จิ ิทัลของนักเรยี น นี้
เป็นนวัตกรรมทางการศึกษาท่ีพัฒนาขึ้นโดยกระบวนการวิจัยและพัฒนา (Research and
Development: R&D) ซึ่งมีจุดมุ่งหมายเพื่อนาไปใช้พัฒนาบุคลากรสู่การพัฒนาคุณภาพของงาน อัน
สืบเนื่องมาจากการกาหนดความคาดหวังใหม่ที่ท้าทายของหน่วยงาน หรือเกิดการเปล่ียนแปลงใน
กระบวนทัศน์การทางานจากเก่าสู่ใหม่ และในปัจจุบันมีหลักการ แนวคิด ทฤษฎีที่ถือเป็นนวัตกรรม
ใหม่ทางการศึกษาเกิดขึ้นมากมาย ท่ีคาดหวังว่าหากบุคลากรทางการศึกษามีความรู้ (Knowledge)
แล้วนาความรู้เหล่านี้สู่การปฏิบัติ (Action) ก็จะก่อให้เกิดพลัง (Power) ให้การปฏิบัติงานในหน้าที่
เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผลย่ิงขึ้น ตามแนวคิด “Knowledge + Action = Power”
หรือตามคากล่าวที่ว่า “Make Them Know What To Do, Then Encourage Them Do What
They Know” หรอื “Link To On-The-Job Application”

จากหลักการของการวิจัยและพัฒนาดังกล่าว ทาให้ได้โปรแกรมออนไลน์เพ่ือเสริมพลังการ
เรียนรู้ของครูสู่การพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัลของนักเรียน ท่ีประกอบด้วยสองโครงการ คือ 1)
โครงการพัฒนาความรู้แก่ครูผู้สอน และ 2) โครงการครูผู้สอนนาความรู้สู่การพัฒนานักเรียน ในส่วน
ของโครงการพัฒนาความรู้แก่ครูผู้สอน ประกอบด้วยหลักการ แนวคิด และทฤษฎีใน 6 ประเด็น คือ
1) นิยาม 2) ความสาคัญ 3) ลักษณะหรือคุณลักษณะ 4) แนวทางการพัฒนา 5) ขั้นตอนการพัฒนา
และ 6) การประเมินผล ซ่งึ แต่ละประเดน็ ได้นามาสร้างเปน็ คูม่ อื เพื่อการเรียนรขู้ องครูท่เี นน้ การเรียนรู้
ด้วยตนเอง (Self-Learning) จานวน 6 ชุด ท่ีคาดหวังให้ครูเกิดความรู้ความเข้าใจและนาไปเป็นแนว
ทางการพัฒนาให้แก่นักเรียนต่อไปตามโครงการครูผู้สอนนาความรู้สู่การพัฒนานักเรียน ซ่ึงจะมีคู่มือ
เชงิ ปฏิบัตกิ ารประกอบด้วยอีก 1 ชุด

โปรแกรมออนไลน์เพ่ือเสริมพลังการเรียนรู้ของครูสู่การพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัลของนักเรียน
ดังกลา่ วข้างต้น พัฒนาขึน้ ตามหลกั การพฒั นาครูท่ีว่า “การพฒั นาครูเรื่องใด ๆ จะต้องคานงึ ถงึ ความมี
ประโยชน์ต่อนักเรียนซ่ึงเป็นเป้าหมายสูงสุด (Ultimate Goal) ของการศึกษาและการบริหาร
การศึกษา” และตามมาตรฐานการปฏิบัติงานทคี่ รุ ุสภากาหนดวา่ “ปฏิบตั ิกิจกรรมโดยคานงึ ถงึ ผลที่จะ
เกิดข้ึนกับการพัฒนาของบุคลากร ผู้เรียน และชุมชน มุ่งมั่นพัฒนาผู้ร่วมงานให้สามารถปฏิบัติงานได้
เต็มศักยภาพ พัฒนาและใช้นวัตกรรมการบริหารจนเกิดผลงานที่มีคุณภาพสงู ข้ึนเปน็ ลาดับ และสร้าง
โอกาสในการพัฒนาได้ทุกสถานการณ์” ดังน้ัน จึงคาดหวังว่า หลังจากท่านศึกษาเพื่อการเรียนรู้จาก
คมู่ อื แต่ละชดุ แล้ว จะได้นาความรู้ไปพัฒนานักเรียนไดอ้ ย่างมีประสิทธภิ าพและประสิทธผิ ลต่อไป

สขุ ฤทัย พรหมรับ

2

สำรบัญ

1. คมู่ อื ประกอบโครงกำรพัฒนำควำมรู้ของครูเกี่ยวกับกำรพฒั นำทักษะกำรรู้ดิจิทลั หน้ำ
1.1 คู่มอื ชดุ ที่ 1 ทศั นะเก่ยี วกบั นิยามของทกั ษะการรดู้ จิ ิทลั มีองคป์ ระกอบ คือ 4
วัตถุประสงค์การเรียนรู้ คาชแ้ี จง ทศั นะเกี่ยวกบั นยิ าม แบบประเมนิ ตนเอง 13
และเอกสารอา้ งองิ …………………………………………………………………………… 22
1.2 คู่มือชุดที่ 2 ทัศนะเกี่ยวกับความสาคัญของทักษะการรู้ดิจิทัล มีองค์ประกอบ 31
คอื วัตถุประสงค์การเรียนรู้ คาชีแ้ จง ทัศนะเกี่ยวกับความสาคญั แบบประเมิน 43
ตนเอง และเอกสารอา้ งองิ ………………………………………………………………… 52
1.3 คู่มือชดุ ที่ 3 ทัศนะเกีย่ วกบั ลกั ษณะหรือคุณลกั ษณะของคนที่มที ักษะการรู้
ดิจทิ ลั มอี งคป์ ระกอบ คือ วัตถุประสงค์การเรยี นรู้ คาชี้แจง ทศั นะเกี่ยวกบั 75
ลกั ษณะ แบบประเมนิ ตนเอง และเอกสารอ้างอิง…………………………………… 76
1.4 คู่มือชุดที่ 4 ทัศนะเก่ียวกับแนวทางการพัฒนา ทักษะการรู้ดิจิทัล มี
องคป์ ระกอบ คอื วัตถปุ ระสงคก์ ารเรียนรู้ คาช้แี จง ทศั นะเกย่ี วกบั แนวทางการ
พฒั นา แบบประเมนิ ตนเอง และเอกสารอา้ งองิ ………………………………….
1.5 ค่มู อื ชุดท่ี 5 ทศั นะเกย่ี วกบั ขั้นตอนการพฒั นาทกั ษะการรดู้ จิ ทิ ัล มอี งค์ประกอบ
คือ วัตถุประสงค์การเรียนรู้ คาช้ีแจง ทัศนะเก่ียวกับข้ันตอนการพัฒนา แบบ
ประเมินตนเอง และเอกสารอา้ งอิง…………………………………………………..
1.6 คู่มือชุดที่ 6 ทัศนะเก่ียวกับการประเมินผลทักษะการรู้ดิจิทัล มีองค์ประกอบ
คือ วัตถุประสงค์การเรียนรู้ คาช้ีแจง ทัศนะเก่ียวกับการประเมินผล แบบ
ประเมินตนเอง และเอกสารอา้ งอิง………………………………………………….

2. คมู่ อื ประกอบโครงกำรครนู ำควำมรสู้ ่กู ำรเสรมิ สรำ้ งทกั ษะกำรรู้ดจิ ทิ ัลใหก้ บั
นกั เรียน
2.1 คู่มือเพื่อการปฏิบัติการในการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัลของนักเรียน มี
องคป์ ระกอบ คือ วัตถุประสงคเ์ พื่อการปฏบิ ตั ิ และแนวปฏิบตั ิ……………….
2.2 ทบทวนความรู้ความเข้าใจจากโครงการพัฒนาครูผู้สอน เพ่ือพัฒนาทักษะ
ดิจิทัลแกน่ กั เรียน…………………………………………………………………………….

3

4

คู่มอื ชุดท่ี 1
ทัศนะเก่ียวกบั นิยำมของทกั ษะกำรรู้ดจิ ทิ ัล

นำงสำวสขุ ฤทยั พรหมรบั

ดุษฎบี ัณฑติ สำขำวิชำกำรบริหำรกำรศกึ ษำ
มหำวทิ ยำลัยมหำมกฎุ รำชวทิ ยำลยั วทิ ยำเขตอสี ำน

ปี พ.ศ. 2564

5

คู่มือชุดที่ 1
ทัศนะเกย่ี วกบั นิยำมของทักษะกำรรู้ดจิ ิทัล

วตั ถปุ ระสงคก์ ำรเรยี นรู้
หลังจากการศึกษาคู่มือชุดน้แี ล้ว ท่านมพี ัฒนาการด้านพุทธิพิสัย (Cognitive Domain) ซง่ึ เป็น

จุดมุ่งหมายทางการศึกษาท่ีเก่ียวข้องกับสมรรถภาพทางสมองหรือสติปัญญาตามแนวคิดของ
Benjamin S. Bloom โดยจาแนกพฤติกรรมในขอบเขตนี้ออกเป็น 6 ระดับ เรียงจากพฤติกรรมที่
สลับซับซ้อนน้อยไปหามาก หรือจากทักษะการคิดข้ันต่ากว่าไปหาทักษะการคิดขั้นสูงกว่า ดังน้ี คือ
ความจา (Remembering) ความเข้าใจ (Understanding) การประยุกตใ์ ช้ (Applying) การวิเคราะห์
(Analyzing) การประเมิน (Evaluating) และการสร้างสรรค์ (Creating) ดงั นี้

1) บอกคุณสมบัติ จับคู่ เขียนลาดับ อธิบาย บรรยาย ขีดเส้นใต้ จาแนก หรือระบุนิยามของ
ทักษะการรู้ดจิ ิทลั ได้

2) แปลความหมาย อธิบาย ขยายความ สรปุ ความ ยกตัวอยา่ ง บอกความแตกต่าง หรอื เรียบ
เรียงนยิ ามของทกั ษะการรู้ดิจทิ ัลได้

3) แก้ปัญหา สาธิต ทานาย เชอื่ มโยง ความสมั พันธ์ เปลย่ี นแปลง คานวณ หรือปรบั ปรุงนยิ าม
ของทักษะการรู้ดิจทิ ัลได้

4) แยกแยะ จัดประเภท จาแนกให้เห็นความแตกต่าง หรือบอกเหตุผลนิยามของทักษะการรู้
ดิจิทลั ได้

5) วดั ผล เปรยี บเทียบ ตคี ่า ลงความเห็น วิจารณ์นิยามของทกั ษะการร้ดู ิจทิ ัลได้
6) รวบรวม ออกแบบ จัดระเบียบ สร้าง ประดิษฐ์ หรือวางหลักการนิยามของทักษะการรู้

ดิจทิ ลั ได้
โดยมที ัศนะเกี่ยวกับนยิ าม.ของทกั ษะการร้ดู จิ ิทัลของแหล่งอ้างองิ ทางวิชาการตา่ ง ๆ ดงั นี้
1) นิยามของ ทักษะการร้ดู ิจทิ ัล ตามทศั นะของ Loveless
2) นิยามของ ทกั ษะการรดู้ ิจิทัล ตามทัศนะของ Lynch
3) นิยามของ ทักษะการรดู้ ิจทิ ัล ตามทัศนะของ Western Sydney University
4) นยิ ามของ ทกั ษะการรู้ดิจทิ ลั ตามทศั นะของ Wikipedia
5) นยิ ามของ ทกั ษะการรู้ดิจทิ ัล ตามทัศนะของ Heitin
6) นิยามของ ทักษะการร้ดู ิจิทลั ตามทศั นะของ Common Sense Media
7) นิยามของ ทกั ษะการรดู้ จิ ิทัล ตามทศั นะของ Renaissance
8) นิยามของ ทักษะการร้ดู ิจิทลั ตามทศั นะของ Heick

6

คำช้ีแจง
1) โปรดศึกษาเน้ือหาเกี่ยวกับนิยามของทักษะการรู้ดิจิทัลจากทัศนะท่ีนามากล่าวถึงแต่ละ
ทัศนะ โดยแต่ละทัศนะท่านจะต้องทาความเข้าใจท่ีสามารถอธิบายกับตัวเองได้ว่า เขาให้
นิยามวา่ อยา่ งไร
2) หลงั จากการศึกษาเนอื้ หาแต่ละทัศนะ โปรดทบทวนความรคู้ วามเข้าใจของท่านอกี ครั้งจาก
แบบประเมนิ ผลตนเองในตอนทา้ ยของคมู่ ือ
3) เนื้อหาเกี่ยวกับนิยามของทักษะการรู้ดิจทิ ัล จากทัศนะที่นามากล่าวถงึ แต่ละทัศนะมีแหลง่
อ้างอิงตามที่แสดงไว้ในตอนท้ายหลังของแบบประเมินผลตนเอง หากท่านต้องการศึกษา
รายละเอียดของทัศนะเหล่าน้ัน ซ่ึงต้นฉบับเป็นบทความภาษาอังกฤษ ท่านสามารถจะ
สบื คน้ ตอ่ ไดจ้ ากเวบ็ ไซตท์ รี่ ะบุไว้ในแหล่งอ้างอิงนัน้ ๆ

ทศั นะเก่ียวกับนยิ ำมของทกั ษะกำรรดู้ จิ ิทัล
Loveless กล่าวถึงทักษะการรู้ดิจิทัลว่าเป็นความก้าวหน้าอย่างไม่น่าเช่ือของเทคโนโลยีได้

เปลี่ยนแปลงวิธีการสื่อสาร การโต้ตอบ และการทางานของประชากร และไมใ่ ชเ่ ท่านี้ เทคโนโลยียังได้
เปล่ียนแปลงวิธีการเรียนรู้ในเยาวชน การรู้ดิจิทัล (Digital Literacy) หรือที่รู้จักในอีกแบบหน่ึงก็คือ
การเรียนการสอนผ่านระบบเครือข่ายคอมพิวเตอร์ และ E-Learning ซึ่งเป็นการเรียนรู้จากการ
ถ่ายทอดเนอื้ หาผ่านทางส่อื อิเลก็ ทรอนิกส์ซึง่ มีศกั ยภาพในการปรับปรุงการเรยี นรใู้ นระยะยาว

โปรดทบทวนตวั เอง แล้วตอบในใจวา่ ทา่ นเข้าใจนยิ ามของทักษะการรูด้ จิ ทิ ัล ตาม
ทัศนะของ Loveless วา่ อยา่ งไร ?
…………………………………………………………………………………………….......................
............................................................................................................................. ..
...............................................................................................................................

Lynch ซ่ึงเป็นนักเขียนนักกิจกรรมและคณบดีคณะครุศาสตร์การศึกษาจิตวิทยาและวิทยา
การศึกษาและรองศาสตราจารย์ด้านการศึกษาที่ Virginia Union University เมืองริชมอนด์ รัฐ
เวอร์จิเนีย กล่าวว่าการรู้เรียนดิจิทัลตามคาจากัดความน้ี จะครอบคลุมทักษะที่หลากหลาย ท้ังหมดนี้
จาเป็นต่อความก้าวหน้าในโลกดิจิทัลท่ีเพิ่มมากข้ึน เม่ือส่ือสิ่งพิมพ์เร่ิมหายไป ทาให้การเข้าถึงข้อมูล

7

ทางออนไลน์มีความสาคัญมากขึ้นเร่ือย ๆ ซึ่งนักเรียนท่ีขาดทักษะความรู้ด้านดิจิทัลอาจพบว่าตัวเอง
เสยี เปรียบเท่าๆ กับผทู้ ไี่ ม่สามารถอา่ นออก เขียนได้ หน่ึงในองคป์ ระกอบทส่ี าคัญทีส่ ุดของการรู้ดิจิทัล
(Digital Literacy) นั้น ไม่ใช่แค่การหา แต่ยังรวมถึงการประมวลผลด้วย นักวิชาการศึกษาควรสอน
นักเรียนเก่ียวกับวิธีการหาข้อมูลที่ถูกต้องบนอินเทอร์เน็ต โดยที่การแยกข้อมูลที่เป็นเท็จ และค้นหา
แหล่งที่เชื่อถือนั้น ได้เป็นส่วนสาคัญของการรู้ดิจิทัล (Digital Literacy) ซึ่งจะเป็นทักษะการใช้ชีวิตที่
สาคัญ ในศตวรรษท่ี 21

โปรดทบทวนตัวเอง แลว้ ตอบในใจวา่ ท่านเขา้ ใจนยิ ามของทักษะการร้ดู ิจทิ ลั ตาม
ทศั นะของ Lynch ว่าอย่างไร ?
…………………………………………………………………………………………..........................
............................................................................................................................. ..
...............................................................................................................................

Western Sydney University กลา่ วถงึ ทกั ษะการร้ดู จิ ิทลั ว่า การทเ่ี รามคี วามสามารถที่จะ
ดารงชีวิต เรียนรู้ และทางานในสังคมท่ีมีการสื่อสารที่เพ่ิมมากข้ึน และเข้าถึงระบบข้อมูลผ่านระบบ
เทคโนโลยีดิจิทัล เช่น อินเทอร์เน็ต สังคมออนไลน์ และโทรศัพท์มือถือ เพ่ือท่ีจะใช้ในการเข้าถึง การ
บริหาร การจัดการ และการสร้างข้อมูลที่ถูกต้องและสามารถยืนยันข้อมูลน้ันได้ ในระบบดิจิทัลเรา
จะต้องรักษาความเป็นตัวตนและคุณภาพชีวิตของเราไว้ เพราะระบบดิจิตอลเปลี่ยนแปลงได้อย่าง
ต่อเนอ่ื งและรวดเร็ว

โปรดทบทวนตวั เอง แลว้ ตอบในใจวา่ ท่านเข้าใจนิยามของทกั ษะการรู้ดิจทิ ลั ตาม
ทัศนะของ Western Sydney University วา่ อย่างไร ?
……………………………………………………………………………………………...............................................................

.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................

Wikipedia ซึ่งเป็นเว็บไซต์สารานุกรม กล่าวถึงทักษะการรู้ดิจิทัลว่าเป็นการแบ่งปันฝึกฝน
วฒั นธรรมของการเขา้ และถอดรหสั ในโลกออนไลนผ์ ่านหลากหลายวธิ กี าร หรือการโยกย้ายข้อมูลด้วย
การใช้ขอ้ มูลที่ได้บันทึกและเก็บไว้แลว้ แบบระบบดิจิทัล ได้ประกาศเกยี รติคุณคร้ังแรกในปี 1997 โดย
Paul Gilster ซ่ึงก่อสร้างบนการขยายตัวของการวิจัย การเรียนรู้ในมานุษยวิทยา เช่นเดียวกับ

8

แนวความคิดของการเรียนรู้ทางทัศนะ ทางคอมพิวเตอร์ และทางข้อมูล เพื่อที่จะใช้ในการดัดแปลง
ความรู้เพ่อื กาหนดหนทางการใช้ และเจาะจงขอบเขตของการเรยี นรู้

โปรดทบทวนตัวเอง แลว้ ตอบในใจวา่ ทา่ นเข้าใจนิยามของทักษะการรูด้ ิจทิ ลั
ตามทัศนะของ Wikipedia ว่าอย่างไร ?
……………………………………………………………………………………………....................................................

..................................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................................

Heitin ซ่ึงเป็นบรรณาธิการท่ี Education Week ที่ดูแลการสอนและการเรียนรู้ กล่าวว่า
การอ่านและการเขียนยังเป็นจุดหัวใจสาคัญของการรู้ดิจิทัล (Digital Literacy) แต่การเกิดสิ่งใหม่ ๆ
และจากที่เราเคยใช้เทคโนโลยีเพื่อรับและส่ือสารข้อมูล ทาให้การรู้ดิจิทัล (Digital Literacy) ขยาย
ความสามารถในวงกว้างมากขึ้นไปอีก ไม่ว่าจะเป็นจาก Kindle ถึงการประเมินความถูกต้องของ
เว็บไซต์หรือการสร้างและแบ่งปันในวีดีโอ Youtube จะเน้นตีความหมายในด้านความสามารถ
เฉพาะเจาะจงระหวา่ ง เทคโนโลยแี ละการเรยี นรู้

โปรดทบทวนตวั เอง แลว้ ตอบในใจวา่ ทา่ นเขา้ ใจนยิ ามของทักษะการรู้ดิจิทลั
ตามทัศนะ ของ Heitin วา่ อย่างไร ?
…………………………………………………………………………………………….....................
............................................................................................................................
............................................................................................................................

Common Sense Media กลา่ วถึงทักษะการรู้ดจิ ิทลั ว่าเป็นส่วนหน่ึงของการเรยี นรู้เท่าทัน
สื่อ (Media Literacy) ทั้งสองอย่างนี้ คือการรวบรวมข้อมูลการเรียนรู้ ซ่ึงสามารถหาข้อมูลอย่างมี
ประสิทธิภาพได้ในลักษณะเฉพาะตัว ประมวลผลและใช้ข้อมูลนี้ การใช้การเรียนรู้ดิจิทัลนั้นเน้น
เฉพาะเจาะจงถึงส่ือจากอินเทอร์เน็ต โทรศัพท์มือถือ Video Game และ แหล่งอื่นๆ ท่ีไม่ใช่แบบ
ด้ังเดิม การเรียนรู้เท่าทันสื่อน้ันได้รวมไปถึง ความสามารถท่ีจะแยกแยะส่ือ ข้อความของสื่อ และการ
รับผิดชอบในการสร้างส่ือ แต่การรู้แบบดิจิทัล (Digital Literacy) นั้นจะต้องรวบรวมความรู้ท้ังหลัก
ปฏิบัติทีจ่ าเปน็ ตอ้ งรเู้ ป็นพน้ื ฐาน และหลกั การทางจรยิ ธรรม

9

โปรดทบทวนตวั เอง แลว้ ตอบในใจวา่ ทา่ นเข้าใจนยิ ามของทักษะการร้ดู ิจิทัล ตาม
ทศั นะ ของ Common Sense Media ว่าอยา่ งไร ?
…………………………………………………………………………………………….......................
............................................................................................................................. ..
............................................................................................................................. ..

Renaissance ซ่ึงเป็นเว็บไซต์เกี่ยวกับการศึกษาและด้านธุรกิจเทคโนโลยี ดาเนินการโดย
เอกชนโดย Francisco Partners บริษัทหลักทรัพย์เอกชนชั้นนาระดับโลกซ่ึงเชี่ยวชาญด้านการลงทนุ
ในธุรกิจเทคโนโลยีและบริการท่ีเปิดใช้งานเทคโนโลยี ไดก้ ล่าวว่า ผู้นาโรงเรยี น ผชู้ านาญการเกี่ยวกับ
สื่อและนักวิชาการศึกษา กาลังให้ความสาคัญกับประโยชน์ของทักษะการรู้ดิจิทัล (Digital Literacy
Skills) ในโรงเรียนมากข้ึนเรื่อย ๆ ในโรงเรียนเพราะทุกวันนี้นักเรียนมองว่าอินเตอร์เน็ต คือกุญแจ
สาคัญในการค้นหาข้อมูล นักเรียนท่ีเรียนรู้ด้านดิจิทัลจะรู้จักการค้นหาและบริโภคเน้ือหา การสร้าง
การสื่อสารและแบง่ ปันเนื้อหานัน้ ๆ

โปรดทบทวนตัวเอง แลว้ ตอบในใจว่าทา่ นเขา้ ใจนยิ ามของทักษะการร้ดู ิจทิ ลั ตาม
ทศั นะ ของ Renaissance วา่ อยา่ งไร ?
…………………………………………………………………………………………….......................
............................................................................................................................. ..
...............................................................................................................................

Heick ได้กล่าวถึง การรู้ดิจิทัล (Digital Literacy) ว่า เม่ือคิดถึงการรู้ดิจิทัล ปกติจะคิดถึง
การค้นหา วิจัย ประเมินผล และให้เครดิตแหล่งท่ีมาอย่างเหมาะสม คาว่า "วิจัย" มีความหมายแอบ
แฝงอยใู่ นตวั ของมัน เหมอื นกับแหลง่ ท่ีมาและรูปแบบของสื่อท่ีมีปริมาณทแี่ ท้จริงในอนิ เตอรเ์ น็ตซ่ึงทา
ให้โดดเด่น นาไอเดียของคาว่า ทักษะการเรียนรู้ (Learning Skills) มาเป็นตัวอย่าง ทักษะการเรียนรู้
สามารถปรับปรุงให้เข้ากันกับความคิด นั่นก็หมายความว่าไม่ใช่เฉพาะแค่อ่าน แต่เป็นการมอง การ
สังเกต การเขียน การสร้าง การออกแบบ แต่ละอย่างคือ ทักษะการเรียนรู้และแต่ละอย่างมีความ
เหมาะสมอย่างสอดคล้อง การรดู้ จิ ทิ ัล (Digital Literacy) คอื ความสามารถทจ่ี ะอธิบายและออกแบบ
การส่ือสารที่เหมาะสมผ่านรูปแบบความเคลื่อนไหวของดิจิทัล (Digital literacy is the Ability to
Interpret and Design Nuanced Communication Across Fluid Digital Forms)

10

โปรดทบทวนตวั เอง แล้วตอบในใจว่าทา่ นเข้าใจนิยามของทักษะการรู้ดจิ ทิ ัล
ตามทศั นะ ของ Heick ว่าอย่างไร ?
…………………………………………………………………………………………….......................
............................................................................................................................. ..
.................................................................................................................... ..........

แบบประเมนิ ตนเอง
โปรดทบทวนความรู้ความเขา้ ใจของท่านอกี ครง้ั จากแบบประเมินผลตนเองนี้
1) ท่านเขา้ ใจนยิ ามของทักษะการรู้ดิจิทลั ตามทศั นะของ Loveless ชดั เจนดีแลว้ หรือไม่
[ ] ชัดเจนดแี ลว้ [ ] ยังไม่ชดั เจนดพี อ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคาถามในใจว่า Loveless
กลา่ วถงึ นยิ ามของทักษะการรูด้ จิ ทิ ลั ว่าอยา่ งไร?
2) ท่านเขา้ ใจนิยามของทักษะการรู้ดิจิทลั ตามทศั นะของ Lynch ชดั เจนดแี ลว้ หรือไม่
[ ] ชดั เจนดแี ลว้ [ ] ยงั ไมช่ ดั เจนดีพอ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกคร้ัง แล้วตอบคาถามในใจว่า Lynch
กลา่ วถงึ นยิ ามของทกั ษะการรู้ดิจิทลั ว่าอยา่ งไร?
3) ท่านเข้าใจนิยามของทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Western Sydney University
ชดั เจนดแี ลว้ หรอื ไม่
[ ] ชดั เจนดแี ล้ว [ ] ยังไมช่ ัดเจนดีพอ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคาถามในใจว่า Western
Sydney University กล่าวถงึ นิยามของทักษะการรดู้ ิจิทัล ว่าอย่างไร?
4) ท่านเข้าใจนยิ ามของทกั ษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Wikipedia ชดั เจนดแี ล้วหรือไม่
[ ] ชดั เจนดีแลว้ [ ] ยงั ไม่ชัดเจนดีพอ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคาถามในใจว่า Wikipedia
กล่าวถงึ นิยามของทกั ษะการรู้ดิจิทลั ว่าอยา่ งไร?
5) ทา่ นเขา้ ใจนิยามของทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทศั นะของ Heitin ชดั เจนดีแล้วหรอื ไม่
[ ] ชัดเจนดแี ล้ว [ ] ยังไม่ชดั เจนดพี อ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคาถามในใจว่า Heitin
กลา่ วถงึ นิยามของทักษะการรดู้ ิจทิ ลั วา่ อย่างไร?
6) ท่านเขา้ ใจนิยามของทกั ษะการรู้ดิจิทัล ตามทศั นะของ Common Sense Media ชัดเจน
ดแี ล้วหรอื ไม่

11

[ ] ชดั เจนดีแลว้ [ ] ยังไมช่ ดั เจนดีพอ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคาถามในใจว่า Common
Sense Media กลา่ วถึงนิยามของทกั ษะการรูด้ ิจิทัล วา่ อย่างไร
7) ท่านเขา้ ใจนยิ ามของทักษะการรู้ดิจิทลั ตามทศั นะของ Renaissance ชัดเจนดแี ล้วหรือไม่
[ ] ชดั เจนดีแลว้ [ ] ยังไม่ชดั เจนดพี อ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคาถามในใจว่า
Renaissance กล่าวถงึ นยิ ามของทักษะการร้ดู ิจทิ ลั ว่าอย่างไร
8) ทา่ นเข้าใจนยิ ามของทกั ษะการรู้ดจิ ิทัล ตามทศั นะของ Heick ชัดเจนดแี ล้วหรอื ไม่
[ ] ชดั เจนดแี ลว้ [ ] ยังไมช่ ัดเจนดพี อ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกคร้ัง แล้วตอบคาถามในใจว่า Heick
กล่าวถึงนิยามของทกั ษะการรูด้ ิจทิ ลั วา่ อยา่ งไร

หมำยเหตุ
หากต้องการศึกษารายละเอียดของแต่ละทัศนะจากต้นฉบบั ที่เป็นภาษาอังกฤษ โปรด “Ctrl &

Click” เวบ็ ไซตข์ องแตล่ ะแหล่งได้ ดงั น้ี
1. Loveless : https://bit.ly/2C2A0x4
2. Lynch : https://bit.ly/2HXFUpd
3. Western Sydney University : https://bit.ly/2KD94X7
4. Wikipedia : https://bit.ly/2c68dBO
5. Heitin : https://bit.ly/2o1TH0T
6. Common Sense Media : https://bit.ly/2qYv4DQ
7. Renaissance : https://bit.ly/2O6VVMC
8. Heick : https://bit.ly/2MSXsFr

เอกสำรอำ้ งองิ
Common Sense Media. (n.d.). What is digital literacy?. Retrieved June 18, 2019,

Available from https://bit.ly/2qYv4DQ
Heick, T. (2015). The definition of digital literacy. Retrieved Jun 18, 2019, Available

from https://bit.ly/2MSXsFr

12

Heitin, L. (2016). What is digital literacy?. Retrieved Jun 18, 2019, Available from
https://bit.ly/2o1TH0T

Loveless, B. (2019). The importance of digital literacy in K-12. Retrieved June 18,
2019, Available from https://bit.ly/2C2A0x4

Lynch, M. (2017). What is digital literacy?. Retrieved June 18, 2019, Available from
https://bit.ly/2HXFUpd

Renaissance.com (n.d.). What is digital literacy and why does it matter?. Retrieved
June 18, 2019, Available from https://bit.ly/2O6VVMC

Western Sydney University. (2018). What is digital literacy?. Retrieved June 18, 2019,
Available from https://bit.ly/2KD94X7

Wikipedia. (2018). Digital literacy. Retrieved June 18, 2019, Available from
https://bit.ly/2c68dBO

13

คู่มือชุดท่ี 2
ทัศนะเก่ียวกับควำมสำคญั ของทกั ษะกำรรดู้ จิ ิทัล

นำงสำวสุขฤทัย พรหมรับ

ดษุ ฎบี ณั ฑติ สำขำวิชำกำรบริหำรกำรศึกษำ
มหำวิทยำลัยมหำมกุฎรำชวทิ ยำลัย วทิ ยำเขตอีสำน

ปี พ.ศ. 2564

14

คู่มอื ชุดที่ 2
ทศั นะเก่ียวกับควำมสำคัญของทักษะกำรรู้ดจิ ทิ ัล

วตั ถปุ ระสงค์กำรเรียนรู้
หลงั จากการศึกษาคู่มือชุดนี้แลว้ ทา่ นมพี ฒั นาการด้านพุทธิพสิ ัย (Cognitive Domain) ซง่ึ เป็น

จุดมุ่งหมายทางการศึกษาท่ีเกี่ยวข้องกับสมรรถภาพทางสมองหรือสติปัญญาตามแนวคิดของ
Benjamin S. Bloom โดยจาแนกพฤติกรรมในขอบเขตน้ีออกเป็น 6 ระดับ เรียงจากพฤติกรรมท่ี
สลับซับซ้อนน้อยไปหามาก หรือจากทักษะการคิดข้ันต่ากว่าไปหาทักษะการคิดขั้นสูงกว่า ดังนี้ คือ
ความจา (Remembering) ความเขา้ ใจ (Understanding) การประยกุ ตใ์ ช้ (Applying) การวิเคราะห์
(Analyzing) การประเมนิ (Evaluating) และการสรา้ งสรรค์ (Creating) ดงั น้ี

1) บอกคณุ สมบัติ จับคู่ เขียนลาดบั อธิบาย บรรยาย ขดี เสน้ ใต้ จาแนก หรอื ระบุความสาคัญ
ของทกั ษะการรู้ดจิ ิทลั ได้

2) แปลความหมาย อธบิ าย ขยายความ สรุปความ ยกตัวอยา่ ง บอกความแตกต่าง หรอื เรียบ
เรยี งความสาคัญของทักษะการร้ดู ิจทิ ลั ได้

3) แก้ปัญหา สาธิต ทานาย เชื่อมโยง ความสัมพันธ์ เปล่ียนแปลง คานวณ หรือปรับปรุง
ความสาคัญของทกั ษะการรูด้ จิ ิทลั ได้

4) แยกแยะ จดั ประเภท จาแนกให้เห็นความแตกต่าง หรอื บอกเหตุผลความสาคัญของทักษะ
การรดู้ ิจิทัลได้

5) วัดผล เปรยี บเทียบ ตคี า่ ลงความเหน็ วิจารณ์ความสาคัญของทักษะการรู้ดิจทิ ัลได้
6) รวบรวม ออกแบบ จัดระเบียบ สร้าง ประดิษฐ์ หรือวางหลักการความสาคัญของทักษะ

การรู้ดจิ ทิ ลั ได้
โดยมีทศั นะเกยี่ วกับความสาคัญของทักษะการรู้ดิจทิ ัลของแหล่งอ้างอิงทางวชิ าการต่าง ๆ ดังนี้
1) ความสาคัญของ ทักษะการรูด้ จิ ิทลั ตามทัศนะของ Speed Matters
2) ความสาคัญของ ทักษะการรู้ดจิ ทิ ัล ตามทศั นะของ Living Medicareful
3) ความสาคัญของ ทักษะการรูด้ จิ ิทัล ตามทศั นะของ Teach Your Kids Code
4) ความสาคญั ของ ทักษะการรดู้ ิจิทลั ตามทัศนะของ Purposeful Technology Weebly
5) ความสาคญั ของ ทักษะการรดู้ จิ ิทัล ตามทัศนะของ Gov Connection
6) ความสาคญั ของ ทักษะการรูด้ ิจิทัล ตามทศั นะของ National Library
7) ความสาคญั ของ ทักษะการรดู้ จิ ทิ ัล ตามทัศนะของ Levy

15

คำชี้แจง
1) โปรดศึกษาเนื้อหาเก่ียวกับความสาคัญของทักษะการรู้ดจิ ิทัลจากทัศนะท่ีนามากล่าวถึงแต่
ละทัศนะ โดยแต่ละทัศนะท่านจะต้องทาความเข้าใจท่ีสามารถอธิบายกับตัวเองได้ว่า เขา
กลา่ วถึงความสาคัญว่าอย่างไร
2) หลังจากการศกึ ษาเนื้อหาแต่ละทัศนะแลว้ โปรดทบทวนความรู้ความเขา้ ใจของทา่ นอีกครั้ง
จากแบบประเมนิ ผลตนเองในตอนท้ายของคู่มือ
3) เน้ือหาเก่ียวกับความสาคัญของทักษะการรู้ดิจิทัลจากทัศนะที่นามากล่าวถึงแต่ละทัศนะมี
แหล่งอ้างอิงตามท่ีแสดงไว้ในตอนท้ายหลังแบบประเมินผลตนเอง หากท่านต้องการศึกษา
รายละเอียดของทัศนะเหล่านั้น ซ่ึงต้นฉบับเป็นบทความภาษาอังกฤษ ท่านสามารถจะ
สืบค้นต่อได้จากเว็บไซตท์ ่รี ะบุไว้ในแหล่งอ้างองิ นนั้ ๆ

ทศั นะเกีย่ วกับควำมสำคัญของทกั ษะกำรรดู้ ิจิทัล
Speed Matters กล่าวถึงความสาคัญของทักษะการรู้ดิจิทัล (Digital Literacy Skills) ว่า

เมื่อมีการให้บริการออนไลน์มากข้ึน แรงงานที่มีความหลากหลายทางดิจิทัลมีข้อได้เปรียบที่เพ่ิมข้ึนใน
หลาย ๆ ด้าน ต้ังแต่เทคโนโลยีสารสนเทศ (IT) ไปจนถึงอุตสาหกรรมบริการ ทักษะดิจิทัลนาไปใช้กับ
และถ่ายโอนในหลาย ๆ อาชีพ และยังช่วยเพ่ิมความสามารถของคนงานในการสมัครงาน คนที่มี
ความรู้ด้านดิจิทัลจะประหยัดเวลาและเงิน ด้วยการชาระค่าใช้จ่าย การสมัครงาน การทาภาษี และ
การธนาคารผา่ นระบบออนไลน์เปน็ ต้น

โปรดทบทวนตัวเอง แลว้ ตอบในใจว่าทา่ นเขา้ ใจความสาคัญของทกั ษะการรู้
ดิจิทัล ตามทัศนะของ Speed Matters ว่าอยา่ งไร?
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………

16

Living Medicareful กล่าวถึงความสาคัญของทักษะการรู้ดิจิทัล (Digital Literacy Skills)
ว่า ในคาจากัดความทางเทคนิคจาก Cornell มีปัจจัยหน่ึงที่เรายังไม่ได้กล่าวถึง “การประมวลผล”
ในขณะที่ประโยชน์ของผู้อ่ืน (คน้ หาแบ่งปันและสร้าง) มคี วามชัดเจนในตัวเอง ซงึ่ การประมวลผลอาจ
เป็นทักษะที่สาคัญที่สุดท่ีสามารถปลูกฝังจากการเรียนรู้ทางดิจิทัล เพราะมันสอนวิธีที่ควรใช้บางส่ิง
บางอยา่ งได้

โปรดทบทวนตัวเอง แลว้ ตอบในใจวา่ ท่านเข้าใจความสาคัญของทักษะการรู้
ดจิ ทิ ลั ตามทัศนะของ Living Medicareful วา่ อย่างไร?
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………

Teach Your Kids Code กล่าวถึงความสาคัญของทักษะการรู้ดิจิทัล (Digital Literacy
Skills) ว่า ด้วยความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ตอนน้ีเราอยู่ในโลกท่ีเต็มไปด้วย
คอมพิวเตอร์ และอุปกรณ์ต่าง ๆ การใช้เทคโนโลยีในชีวิตประจาวันของเราเน้นความสาคัญของการรู้
ดิจิทัล (Digital Literacy) ไม่เพียงแต่สาหรับผู้ใหญ่ แต่ยังรวมถึงเด็ก ๆ ด้วย โลกดิจิทัลมีประโยชน์
และประโยชน์มากมายมหาศาลสาหรับทุกคน อย่างไรก็ตามหากไม่มีการใช้งานและเข้าใจเทคโนโลยี
อยา่ งเหมาะสม โลกดจิ ทิ ลั สามารถครอบงาและเปน็ อนั ตรายได้

โปรดทบทวนตัวเอง แล้วตอบในใจวา่ ทา่ นเข้าใจความสาคัญของทักษะการรู้
ดิจิทลั ตามทศั นะของ Teach Your Kids Code วา่ อยา่ งไร?
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………

Purposeful Technology Weebly กล่าวถึงความสาคัญของทักษะการรู้ดิจิทัล (Digital
Literacy Skills) ว่า การรู้ดิจิทัลเป็นองค์ประกอบหนง่ึ ของผใู้ ช้ดจิ ิทัล ทกั ษะการรหู้ นังสอื มคี วามสาคัญ
เสมอ ในศตวรรษท่ีผ่านมาผู้คนส่ือสารผ่านตัวอักษร จดหมายเหล่านี้กลายเป็นข้อความโทรเลขในไม่
ช้า จากน้ันเราก้าวเข้าสู่โทรศัพท์อินเทอร์เน็ตแล้วสง่ ข้อความทางโทรศัพท์ ในการรู้หนังสือแบบดิจทิ ลั
และตอนน้ีเราอาจมีโอกาส และเทคโนโลยีที่จะช่วยเราในโครงการการสร้าง การเขียนและพัฒนา
ตนเองในฐานะผสู้ ร้างวฒั นธรรมของเราเอง

17

โปรดทบทวนตัวเอง แลว้ ตอบในใจว่าท่านเข้าใจความสาคัญของทักษะการรู้
ดิจทิ ัล ตามทัศนะของ Purposeful Technology Weebly ว่าอยา่ งไร?
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………

Gov Connection กล่าวถึง 5 ประโยชน์ของทักษะการรู้ดิจิทัล (Digital Literacy Skills)
ว่าเมื่อส่งเสริมความคิดสรา้ งสรรค์และสอนทักษะดิจิทัลใหก้ ับนักเรียนทุกคนในทุกวิชาเอกนักเรยี นจะ
ได้เรียนรู้วิธีคิดวิเคราะห์แก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์และแสดงความคิดเห็นด้วยวิธีการที่น่าสนใจ ด้วย
ทักษะเหล่านี้นักเรียนจะประสบความสาเร็จทั้งในโรงเรียนและในอาชีพของพวกเขาต่อไปนี้เป็น 5 ส่ิง
ทีต่ ้องรู้เกีย่ วกับการร้ดู จิ ทิ ัลและประโยชนท์ ่ีจะได้รับจากนักเรยี นและโรงเรยี น

1. การรู้ดิจิทัลช่วยเพ่ิมความผูกพันของนักเรียน (Digital Literacy Boosts Student
Engagement) เมื่อนักเรียนใช้เคร่ืองมือสร้างเน้ือหาที่มีประสิทธิภาพ เช่น Adobe
Creative Cloud ซึ่งช่วยให้นักเรียนเข้าใจข้อมูลได้ดีข้ึนและส่ือสารความรู้ของนักเรียน
ในรูปแบบทด่ี งึ ดดู สายตาน่าสนใจมากยิง่ ขน้ึ

2. การรู้ดิจิทัลช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการเรียน (Digital Literacy Improves Academic
Performance) ทาให้นักเรียนสามารถส่ือสารความคิด การค้นพบ และข้อโต้แย้งใน
รปู แบบที่เป็นนวัตกรรมมากข้นึ ซ่งึ มกั จะเกนิ ความคาดหวังในชัน้ เรยี นในทุกสาขาวิชา

3. การรดู้ ิจทิ ัลช่วยให้นักเรียนโดดเดน่ จากการแข่งขันในตลาดงาน (Digital Literacy Helps
Students Stand Out from Their Competition in the Job Market) นักเรียนท่ีมี
ความเชี่ยวชาญด้านเคร่ืองมือดิจิทัลเช่น Creative Cloud สามารถแยกแยะความ
แตกตา่ งระหวา่ งกระบวนการสมัครงานได้ง่ายขนึ้ นกั เรียนสามารถแสดงความสามารถใน
การเรียนรู้ และใช้ทักษะเทคโนโลยีใหม่ สามารถพิสูจน์ได้ว่านักเรียนได้พัฒนาความคิด
สร้างสรรคท์ น่ี ายจ้างต้องการ

4. การรู้ดิจิทัลทาให้โรงเรียนแข่งขันได้มากข้ึน (Digital literacy makes your school
more competitive )

5. การขับเคล่ือนความรู้ทางดิจิทัลนั้นง่ายกว่าท่ีคิด ( Driving Digital Literacy is Easier
Than You Think)

18

โปรดทบทวนตัวเอง แล้วตอบในใจว่าทา่ นเขา้ ใจความสาคัญของทักษะการรู้
ดิจิทัล ตามทัศนะของ Gov Connection ว่าอยา่ งไร ?
………………..................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................

National Library กล่าวถึงความสาคัญของทักษะการรู้ดิจทิ ัล (Digital Literacy Skills) ว่า
การรู้เท่าทันประโยชน์ต่อการรู้ด้วยระบบดิจิทัล นักเรียนท่ีมีความรู้ทางดิจิทัล มีความม่ันใจในการใช้
เน้ือหาดิจิทัลและเคร่ืองมือในการเรียนรู้ ทักษะการรู้ดิจิทัลช่วยให้ค้นหาและเข้าถึงเนื้อหาดิจิทัลที่
เหมาะสมกับวตั ถปุ ระสงค์ วเิ คราะหแ์ ละรวมขอ้ มูลเพื่อพฒั นาความเข้าใจของตนเอง สรา้ งและแบง่ ปัน
เน้ือหาดิจิทัลดว้ ยวธิ ีการท่มี จี ดุ ประสงค์

โปรดทบทวนตวั เอง แล้วตอบในใจว่าท่านเข้าใจความสาคัญของทักษะการรู้
ดิจทิ ัล ตามทศั นะของ National Library วา่ อย่างไร ?
………………..................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................

Levy กล่าวถึง 7 สิ่งสาคัญของทักษะการรู้ดิจิทัล (Digital Literacy Skills) สาหรับครู ถือ
เป็นมาตรฐาน การเปล่ียนไปสู่แรงงานที่มีความชานาญทางเทคโนโลยี ได้แทรกซึมเข้าไปในห้องเรียน
เช่นกัน มนั สมเหตสุ มผลทจี่ ะสมมตวิ า่ ครูของเรามีความร้ทู างดิจิทัลมากข้ึน พวกเขาจะใชท้ ักษะเหล่านี้
ในห้องเรียนมากขึ้นซึ่งจะช่วยส่งเสริมความเป็นผู้ใช้ดิจิทัลในนักเรียน อย่างไรก็ตามความสาคัญและ
ขอบเขตของการรู้ดิจิทัลครอบคลุมเกินกว่าทฤษฎีง่ายๆนี้ 7 เหตุผลท่ีทักษะการรู้ดิจิทัลมีความสาคัญ
สาหรบั ครูในปัจจุบัน

1) ก้าวไปไกลกวา่ Google (Moving Beyond Google)
2) การสอนการเป็นผใู้ ช้ดิจิทลั (Teaching Digital Citizenship)
3) การปดิ ความเหล่ือมล้าทางดิจทิ ัล (Closing the Digital Divide)
4) การขยายแนวคิดของโลกดจิ ทิ ลั (Expanding Conceptions of the Digital World)
5) ความแตกตา่ งของการเปิดใช้งาน (Enabling Differentiation)

19

6) การสร้างวัฒนธรรมที่รอบคอบและการใช้แพลตฟอร์ม (Making Thoughtful
Cultural and Platform Decisions)

7) การปรับปรุงเทคโนโลยี (Improving the Technology)

โปรดทบทวนตัวเอง แลว้ ตอบในใจวา่ ทา่ นเขา้ ใจความสาคัญของทักษะการรู้
ดจิ ิทลั ตามทัศนะของ Levy ว่าอย่างไร ?
………………..................................................................................................................
....................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................

แบบประเมินตนเอง
1) ท่านเข้าใจความสาคัญของทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Speed Matters ชัดเจนดี
แลว้ หรือไม่
[ ] ชดั เจนดแี ล้ว [ ] ยังไมช่ ัดเจนดพี อ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคาถามในใจว่า Speed
Matters กล่าวถึงความสาคัญของทักษะการรูด้ ิจิทัล วา่ อย่างไร?
2) ทา่ นเข้าใจความสาคญั ของทกั ษะการร้ดู จิ ิทัล ตามทัศนะของ. Living Medicareful ชัดเจน
ดแี ล้วหรือไม่
[ ] ชดั เจนดีแล้ว [ ] ยงั ไมช่ ัดเจนดีพอ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคาถามในใจว่า Living
Medicareful กลา่ วถึงความสาคญั ของทกั ษะการรดู้ ิจิทลั ว่าอย่างไร?
3) ท่านเข้าใจความสาคัญของทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Teach Your Kids Code
ชัดเจนดแี ล้วหรอื ไม่
[ ] ชดั เจนดีแลว้ [ ] ยังไมช่ ัดเจนดีพอ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคาถามในใจว่า Teach
Your Kids Code กลา่ วถงึ ความสาคญั ของทักษะการรูด้ ิจิทัล ว่าอยา่ งไร?

20

4) ท่านเข้าใจความสาคัญของทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Purposeful Technology
Weebly ชดั เจนดแี ลว้ หรือไม่
[ ] ชดั เจนดแี ลว้ [ ] ยังไม่ชัดเจนดพี อ
หากยังไมช่ ดั เจนดพี อ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครัง้ แลว้ ตอบคาถามในใจว่า Purposeful
Technology Weebly กล่าวถงึ ความสาคญั ของทักษะการรดู้ ิจทิ ลั วา่ อยา่ งไร?

5) ท่านเข้าใจความสาคัญของทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Gov Connection ชัดเจนดี
แล้วหรอื ไม่
[ ] ชดั เจนดแี ลว้ [ ] ยงั ไมช่ ัดเจนดีพอ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคาถามในใจว่า Gov
Connection กล่าวถงึ ความสาคญั ของทกั ษะการรู้ดิจิทัล วา่ อยา่ งไร?

6) ท่านเข้าใจความสาคัญของทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ National Library ชัดเจนดี
แลว้ หรือไม่
[ ] ชัดเจนดีแล้ว [ ] ยังไม่ชดั เจนดพี อ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกคร้ัง แล้วตอบคาถามในใจว่า National
Library กลา่ วถงึ ความสาคัญของทักษะการรู้ดิจิทัล วา่ อย่างไร?

7) ท่านเขา้ ใจความสาคญั ของทกั ษะการรู้ดจิ ทิ ลั ตามทศั นะของ Levy ชดั เจนดีแล้วหรอื ไม่
[ ] ชัดเจนดีแลว้ [ ] ยงั ไมช่ ดั เจนดพี อ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกคร้ัง แล้วตอบคาถามในใจว่า Levy
กล่าวถึงความสาคัญของทกั ษะการรู้ดจิ ิทลั วา่ อย่างไร?

หมำยเหตุ
หากต้องการศึกษารายละเอียดของแต่ละทัศนะจากต้นฉบบั ที่เป็นภาษาอังกฤษ โปรด “Ctrl &

Click” เว็บไซตข์ องแตล่ ะแหลง่ ได้ ดงั นี้
1. Speed Matters : https://bit.ly/30CG1el
2. Living Medicareful : https://bit.ly/2UNdW1u
3. Teach Your Kids Code : https://bit.ly/2XTox0I
4. Purposeful Technology Weebly : https://bit.ly/1QTVhrc
5. Gov Connection : https://bit.ly/2NZGiGR
6. National Library : https://bit.ly/2xXhNzr
7. Levy : https://bit.ly/1rr4TnY

21

เอกสำรอ้ำงองิ
Gov Connection. (n.d.). 5 Benefits of digital literacy. Retrieved July 15, 2019, from

https://bit.ly/2NZGiGR
Levy, L. A. (2018). 7 Reasons why digital literacy is important for teachers. Retrieved

July 21, 2019, from https://bit.ly/1rr4TnY
Living Medicareful. (2018). The importance of digital literacy. Retrieved July 15,

2019, from https://bit.ly/2UNdW1u
National Library. (n.d.). Why digital literacy matters. Retrieved July 21, 2019, from

https://bit.ly/2xXhNzr
Purposeful Technology Weebly. (n.d.). Why is digital literacy important. Retrieved

July 15, 2019, from https://bit.ly/1QTVhrc
Speed Matters. (n.d.). Digital literacy. Retrieved July 15, 2019, from

https://bit.ly/30CG1el
Teach Your Kids Code. (2018). Why digital literacy is important for kids. Retrieved

July 15, 2019, from https://bit.ly/2XTox0I

22

คมู่ ือชุดที่ 3
ทศั นะเกย่ี วกบั ลักษณะหรือคุณลกั ษณะของคนท่ีมีทกั ษะกำรรู้ดจิ ทิ ัล

นำงสำวสุขฤทยั พรหมรบั

ดษุ ฎบี ณั ฑิตสำขำวิชำกำรบรหิ ำรกำรศึกษำ
มหำวทิ ยำลัยมหำมกุฎรำชวทิ ยำลยั วทิ ยำเขตอีสำน

ปี พ.ศ. 2564

23

ค่มู อื ชุดที่ 3
ทัศนะเกย่ี วกบั ลักษณะหรอื คุณลักษณะของคนท่ีมีทักษะกำรรูด้ ิจทิ ัล

วัตถปุ ระสงคก์ ำรเรียนรู้
หลังจากการศึกษาคู่มือชดุ น้แี ลว้ ท่านมพี ฒั นาการด้านพุทธิพสิ ัย (Cognitive Domain) ซ่งึ เป็น

จุดมุ่งหมายทางการศึกษาท่ีเกี่ยวข้องกับสมรรถภาพทางสมองหรือสติปัญญาตามแนวคิดของ
Benjamin S. Bloom โดยจาแนกพฤติกรรมในขอบเขตน้ีออกเป็น 6 ระดับ เรียงจากพฤติกรรมท่ี
สลับซับซ้อนน้อยไปหามาก หรือจากทักษะการคิดขั้นต่ากว่าไปหาทักษะการคิดข้ันสูงกว่า ดังนี้ คือ
ความจา (Remembering) ความเข้าใจ (Understanding) การประยุกตใ์ ช้ (Applying) การวเิ คราะห์
(Analyzing) การประเมิน (Evaluating) และการสร้างสรรค์ (Creating) ดงั น้ี

1) บอกคณุ สมบัติ จับคู่ เขียนลาดบั อธบิ าย บรรยาย ขดี เส้นใต้ จาแนก หรือระบลุ ักษณะหรือ
คณุ ลกั ษณะของคนทม่ี ีทักษะการรดู้ จิ ทิ ลั ได้

2) แปลความหมาย อธิบาย ขยายความ สรุปความ ยกตัวอย่าง บอกความแตกต่าง หรือเรียบ
เรียงลักษณะหรอื คณุ ลักษณะของคนท่ีมที ักษะการรู้ดจิ ิทัลได้

3) แก้ปัญหา สาธิต ทานาย เชื่อมโยง ความสัมพันธ์ เปลี่ยนแปลง คานวณ หรือปรับปรุง
ลกั ษณะหรือคณุ ลกั ษณะของคนที่มที ักษะการรู้ดจิ ิทลั ได้

4) แยกแยะ จัดประเภท จาแนกให้เห็นความแตกต่าง หรือบอกเหตุผล ลักษณะหรือ
คณุ ลักษณะของคนที่มีทักษะการรู้ดจิ ทิ ลั ได้

5) วัดผล เปรียบเทียบ ตีค่า ลงความเหน็ วิจารณ์ลักษณะหรือคุณลักษณะของคนท่มี ที ักษะการ
รดู้ จิ ทิ ลั ได้

6) รวบรวม ออกแบบ จัดระเบียบ สร้าง ประดิษฐ์ หรือวางหลักการลักษณะหรือคุณลักษณะ
ของคนท่มี ีทักษะการร้ดู ิจิทัลได้

โดยมีทัศนะเก่ียวกับลักษณะหรือคุณลักษณะของคนที่มีทักษะการรู้ดิจิทัลของแหล่งอ้างอิงทาง
วชิ าการต่าง ๆ ดงั น้ี

1) ลกั ษณะหรือคณุ ลักษณะของคนทม่ี ที ักษะการรู้ดิจิทลั ตามทัศนะของ British Columbia
2) ลักษณะหรือคุณลักษณะของคนทม่ี ที ักษะการรู้ดจิ ิทัล ตามทัศนะของ Quizlet
3) ลกั ษณะหรือคณุ ลักษณะของคนทม่ี ที ักษะการรู้ดจิ ิทลั ตามทัศนะของ Media Smarts
4) ลักษณะหรือคณุ ลักษณะของคนท่ีมที ักษะการรู้ดจิ ิทัล ตามทัศนะของ Heick
5) ลกั ษณะหรือคณุ ลักษณะของคนท่ีมที ักษะการรู้ดิจิทัล ตามทศั นะของ Wiki UBC
6) ลักษณะหรือคณุ ลักษณะของคนท่ีมที ักษะการร้ดู จิ ิทัล ตามทศั นะของ Teaching Adults

24

คำช้แี จง
1) โปรดศึกษาเนื้อหาเกี่ยวกับลักษณะหรือคุณลักษณะของคนที่มีทักษะการรู้ดิจิทัล จาก
ทัศนะท่ีนามากล่าวถึงแต่ละทัศนะ โดยแต่ละทัศนะท่านจะต้องทาความเข้าใจท่ีสามารถ
อธิบายกับตัวเองได้ว่า เขากล่าวถึงความสาคัญว่าอย่างไร หลังจากการศึกษาเน้ือหาแต่
ละทัศนะแล้ว โปรดทบทวนความรู้ความเข้าใจของท่านอีกคร้ังจากแบบประเมินผล
ตนเองในตอนทา้ ยของคูม่ ือ

2) เน้ือหาเก่ียวกับลักษณะหรือคุณลักษณะของคนท่ีมีทักษะการรู้ดิจิทัล จากทัศนะท่ีนามา

กล่าวถึงแต่ละทัศนะมีแหล่งอ้างอิงตามท่ีแสดงไว้ในตอนท้ายหลังแบบประเมินผลตนเอง
หากท่านต้องการศึกษารายละเอียดของทัศนะเหล่านั้น ซ่ึงต้นฉบับเป็นบทความ
ภาษาอังกฤษ ทา่ นสามารถจะสืบคน้ ตอ่ ได้จากเวบ็ ไซต์ท่ีระบไุ ว้ในแหล่งอา้ งองิ นัน้ ๆ

ทศั นะเกย่ี วกับลกั ษณะหรอื คุณลักษณะของคนที่มีทกั ษะกำรรดู้ ิจทิ ัล
British Columbia กล่าวถึง กรอบความคิดการรู้ดิจิทัล มี 6 ลักษณะ โดย B.C.

Educational Leaders คุณลักษณะเหล่านี้เป็นไปตามมาตรฐานเทคโนโลยีการศึกษาแหง่ ชาติสาหรับ
นกั เรียน (NETS • S) ซึ่งเปน็ มาตรฐานสาหรับการใชเ้ ทคโนโลยีในการเรยี นการสอน ไดร้ ับการเผยแพร่
โดยสมาคมระหว่างประเทศเพ่ือการศึกษาเทคโนโลยี (ISTE) และครอบคลุมประเภทของความรู้และ
ทกั ษะท่ีผเู้ รยี นตอ้ งประสบความสาเร็จในศตวรรษท่ี 21 มีลักษณะดังนี้

1) การค้นคว้าข้อมูลและการรู้สารสนเทศ (Research and Information Literacy)
: ใชเ้ คร่ืองมือดจิ ิทัลเพ่อื รวบรวมประเมนิ ผลและข้อมลู การใชง้ าน

2) การวิจารณ์ความคิด การแก้ปัญหา และการตัดสินใจ (Critical Thinking,
Problem Solving, and Decision Making) : ใ ช้ ทั ก ษ ะ ก า ร คิ ด อ ย่ า ง มี
วิจารณญาณในการวางแผน และดาเนนิ การวจิ ัย

3) ความคิดสร้างสรรค์ และนวัตกรรม (Creativity and Innovation) : แสดง
ความคดิ สร้างสรรค์

4) พลเมืองดจิ ิทัล (Digital Citizenship) : ความเข้าใจความเปน็ มนุษย์
5) การส่ือสารและการทางานร่วมกัน (Communication and Collaboration) :

ใช้สื่อดจิ ิทลั สื่อสาร
6) การดาเนินงานและแนวคิดด้านเทคโนโลยี (Technology Operations and

Concepts) : แสดงให้เห็นถงึ ความเขา้ ใจอย่างถอ่ งแท้

25

โปรดทบทวนตัวเอง แลว้ ตอบในใจว่าท่านเข้าใจลักษณะของทักษะการรู้ดจิ ิทลั
ตามทศั นะของ British Columbia วา่ อย่างไร ?
……………….............................................................................................................
...............................................................................................................................
............................................................................................................................. ..

Quizlet กลา่ วถงึ ลกั ษณะของการรดู้ ิจทิ ัลท่มี ปี ระสทิ ธิภาพ ดงั น้ี
1) เทคโนโลยี (Technology) : ต้องใช้งานได้
2) การเข้าถงึ อินเทอรเ์ น็ต (Internet Access) : จะต้องเรว็ พอสาหรับกิจกรรมในการทางาน
3) คาศพั ท์ (Terminology) : ภาษาทีใ่ ชจ้ ะต้องเหมาะสมกับผู้เรยี น
4) รูปแบบการสอน (Teaching Style) : ใช้รูปแบบการสอนท่ีสนับสนุนสภาพแวดล้อมการ

เรยี นรู้
5) เวลา (Timing) : ตรวจสอบให้แน่ใจว่ามีเวลาเพยี งพอสาหรบั การทากิจกรรมการมีสว่ นรว่ ม
6) ความรู้และความเชี่ยวชาญด้านการรู้ดิจิทัล (Knowledge and Expertise - in digital

literacy)
7) ความรู้และความเชี่ยวชาญในการสอน (Knowledge and Expertise - in Teaching)

โปรดทบทวนตัวเอง แลว้ ตอบในใจวา่ ท่านเขา้ ใจลกั ษณะของทกั ษะการรดู้ ิจิทัล
ตามทศั นะของ Quizlet ว่าอย่างไร ?
……………….............................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................

Media Smarts กล่าวถึงลักษณะของ Digital literacy ว่า การรู้ดิจิทัลสามารถจาแนกได้ 3
หลักการสาคัญดังน้ี การใชง้ าน เข้าใจ และสร้าง

1) การใช้งาน (Use) แสดงถึงความคล่องแคล่วทางเทคนิคที่จาเป็นในการมีส่วนร่วมกับ
คอมพิวเตอร์และอินเทอร์เน็ต ทักษะและความสามารถท่ีอยู่ภายใต้ “การใช้” การใช้
โปรแกรมคอมพวิ เตอร์ประมวลผลคา

26

2) ความเข้าใจ (Understand) เป็นเร่ืองสาคัญอย่างยิ่ง เป็นชุดของทักษะที่ช่วยให้เราเข้าใจ
บริบท และประเมินผลวิกฤตส่ือดิจิทัล เพื่อให้เราสามารถตัดสินใจอย่างถูกต้องเกี่ยวกับ
ส่ิงที่เราทาพบบนสอื่ ออนไลน์

3) สร้าง (Create) คือ ความสามารถในการผลิตเนื้อหาและส่ือสารอย่างมีประสิทธิภาพผ่าน
เคร่ืองมือสื่อดิจิทัลท่ีหลากหลาย การสร้างส่ือดิจิทัลเป็นมากกว่าการรู้วิธีใช้โปรแกรม
ประมวลผลคา

โปรดทบทวนตัวเอง แล้วตอบในใจว่าท่านเข้าใจลักษณะของทักษะการรู้ดิจิทัล
ตามทัศนะของ Media Smarts ว่าอย่างไร ?

…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………

Heick กล่าวถึงลักษณะของทักษะการรู้ดิจิทัล ว่า การรู้ดิจิทัลนั้นเก่ียวกับความสามารถใน
การทาความเข้าใจกับสื่อดิจิทัล ซ่ึงรวมถึงความสามารถในการวิเคราะห์จัดลาดับความสาคัญ และ
ดาเนินการกับส่ือดิจิทัลท่ีนับไม่ถ้วนของผู้คนในศตวรรษที่ 21 ท่ีพบในชีวิตประจาวัน มี 4 หลักการ
(Principles of Digital Literacy) ดงั น้ี

1) ความเข้าใจ (Comprehension) : การร้ดู จิ ิทัลเปน็ เพียงความเขา้ ใจ
2) การพง่ึ พาซ่ึงกนั และกนั (Interdependence) : การพ่ึงพาซึง่ กนั และกัน
3) ปัจจยั ทางสังคม (Social Factors) : การแบง่ ปนั ไม่ได้เปน็ เพยี งวิธกี ารระบตุ ัวตน
4) การสรา้ งขึ้นใหม่ (Curation) : พดู ถึงการจดั เก็บเนื้อหาทีช่ ืน่ ชอบผ่านแพลตฟอรม์

โปรดทบทวนตัวเอง แล้วตอบในใจวา่ ทา่ นเขา้ ใจลกั ษณะของทักษะการร้ดู จิ ิทัล
ตามทศั นะของ Heick ว่าอย่างไร ?
……………….............................................................................................................
...............................................................................................................................
............................................................................................................................. ..

27

เว็บไซตข์ อง Wiki UBC กล่าวถึงลักษณะของทักษะการรู้ดิจิทลั มดี งั น้ี
1) การอา่ นและการเขยี น (Reading and Writing)
- การอ่านเป็นการออกแบบ หมายถึง "การใช้ความหมายและการสร้าง
ความหมายจากแหล่งขอ้ มลู มากมายจากระบบสญั ญาณท่ีแตกต่างกนั "
- การอา่ นและการเขียนไดร้ บั การออกแบบโดยใชส้ ่ือใหม่ซ่ึงโหมดที่ใช้เหมาะสม
ทีส่ ดุ "เพอื่ จุดประสงค์ในการเป็นตวั แทนและการสอ่ื สาร"
- การอา่ นออกเขียนไดแ้ บบดจิ ิทลั นัน้ มคี วามอ่อนไหว
- การรู้ดิจิทัลเป็นสื่อใหม่สาหรับการอ่านและการเขียน แต่เป็นส่วนขยาย
เพม่ิ เติมของสิ่งที่เขียนคร้ังแรกทท่ี าดว้ ยภาษา
- ในโลกสมั พันธภาพใหมน่ ้ี เป็นผ้อู ่านท่สี ร้างความรู้ของตวั เองจากข้อมูลที่ได้รับ
จากผู้ผลิตเว็บไซต์
2) การเข้าถึงท่วั โลก (Global Reach)
- การรดู้ ิจทิ ลั เข้าถึงความรไู้ ดด้ ียง่ิ ขนึ้ รวมถงึ ความสามารถในการพูดและทาให้มี
มมุ มองทีก่ วา้ งขวาง
- ความรู้ทางดจิ ิทลั นั้นมีศกั ยภาพในการเขา้ ถงึ ความรู้ในวงกว้างมากขึน้ ทวั่ โลก
- การรู้ดิจิทัลช่วยอานวยความสะดวกในการแลกเปล่ียนระหว่างวัฒนธรรมท่ัว
โลก ซ่งึ นาไปส่กู ารบรรจบกนั ของผูค้ นและภาษาในชมุ ชนออนไลน์
- โลกไซเบอรแ์ นวคิดของความหลากหลายบนพ้นื ฐานของการเช่ือมต่อทว่ั โลกที่
เพม่ิ ขึ้น และความหลากหลายของวฒั นธรรมและภาษาศาสตร์

โปรดทบทวนตัวเอง แล้วตอบในใจว่าท่านเข้าใจลกั ษณะของทักษะการร้ดู จิ ทิ ัล
ตามทัศนะของ Wiki UBC วา่ อยา่ งไร ?
……………….............................................................................................................
……………….............................................................................................................
……………….............................................................................................................

Teaching Adults กล่าวถึงลักษณะของทักษะการรู้ดิจิทัล (Digital literacy Skills) ว่า
การรู้ดิจิทลั ที่มปี ระสทิ ธิภาพสามารถแบง่ ออกเป็นสามสว่ นไดอ้ ยา่ งกว้างขวาง ดงั นี้

1) ความสามารถ (Ability) ความสามารถของบคุ คลเพอื่ เรยี นรูด้ ิจทิ ัลได้อยา่ งมีประสทิ ธภิ าพ

28

2) ทักษะ (Skills) ทักษะท่ีดีที่สุดได้พัฒนาข้ึนอันเป็นผลมาจากการฝึกอบรมหรือ
ประสบการณ์

3) ความรู้ (Knowledge) ความรู้จะถือว่าเป็นความเขา้ ใจเชงิ ทฤษฎีของการเรียนรดู้ ิจิทลั

โปรดทบทวนตวั เอง แล้วตอบในใจวา่ ทา่ นเข้าใจลักษณะของทกั ษะการร้ดู ิจทิ ลั
ตามทัศนะของ Teaching Adults วา่ อย่างไร ?
………………......................................................................................................................
............................................................................................................................. ......
...................................................................................................................................

แบบประเมนิ ตนเอง
1) ท่านเข้าใจลักษณะหรือคุณลักษณะของคนท่ีมีทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ British
Columbia ชดั เจนดแี ล้วหรือไม่
[ ] ชัดเจนดแี ล้ว [ ] ยังไมช่ ัดเจนดีพอ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกคร้ัง แล้วตอบคาถามในใจว่า British
Columbia กล่าวถึงลักษณะหรอื คณุ ลักษณะของคนที่มีทักษะการรู้ดจิ ิทลั ว่าอยา่ งไร?
2) ท่านเข้าใจลักษณะหรือคุณลักษณะของคนท่ีมีทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Quizlet
ชดั เจนดีแลว้ หรอื ไม่
[ ] ชัดเจนดแี ลว้ [ ] ยงั ไมช่ ดั เจนดพี อ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกคร้ัง แล้วตอบคาถามในใจว่า Quizlet
กล่าวถงึ ลกั ษณะหรือคณุ ลกั ษณะของคนท่ีมที กั ษะการร้ดู จิ ทิ ัล วา่ อยา่ งไร?
3) ท่านเข้าใจลักษณะหรือคุณลักษณะของคนท่ีมีทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Media
Smarts ชัดเจนดีแล้วหรอื ไม่
[ ] ชดั เจนดีแล้ว [ ] ยงั ไม่ชดั เจนดพี อ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคาถามในใจว่า Media
Smarts กล่าวถึงลักษณะหรือคณุ ลกั ษณะของคนท่มี ีทักษะการร้ดู ิจิทัล วา่ อยา่ งไร?

29

4) ท่านเข้าใจลักษณะหรือคุณลักษณะของคนที่มีทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Heick.
ชัดเจนดแี ล้วหรือไม่
[ ] ชดั เจนดแี ลว้ [ ] ยงั ไม่ชดั เจนดีพอ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกคร้ัง แล้วตอบคาถามในใจว่า Heick
กล่าวถึงลกั ษณะหรอื คณุ ลกั ษณะของคนที่มีทกั ษะการรดู้ จิ ทิ ลั วา่ อย่างไร?

5) ท่านเข้าใจลักษณะหรือคุณลักษณะของคนที่มีทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Wiki
UBC ชัดเจนดแี ลว้ หรอื ไม่
[ ] ชัดเจนดแี ล้ว [ ] ยังไม่ชดั เจนดพี อ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกคร้ัง แล้วตอบคาถามในใจว่า Wiki UBC
กล่าวถงึ ลกั ษณะหรอื คุณลกั ษณะของคนที่มที กั ษะการร้ดู จิ ิทัล วา่ อย่างไร?

6) ท่านเข้าใจลักษณะหรือคุณลักษณะของคนท่ีมีทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ
Teaching Adults ชัดเจนดีแล้วหรือไม่
[ ] ชัดเจนดแี ล้ว [ ] ยงั ไม่ชดั เจนดีพอ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคาถามในใจว่า Teaching
Adults กล่าวถงึ ลกั ษณะหรือคณุ ลักษณะของคนที่มีทักษะการรดู้ จิ ิทัล ว่าอยา่ งไร?

หมำยเหตุ
หากต้องการศึกษารายละเอียดของแต่ละทัศนะจากต้นฉบับที่เป็นภาษาอังกฤษ โปรด “Ctrl &

Click” เว็บไซตข์ องแต่ละแหล่งได้ ดงั น้ี
1) British Columbia : https://bit.ly/2YwwynJ
2) Quizlet : https://bit.ly/331uozE
3) Media Smarts : https://bit.ly/2svJlcV
4) Heick : https://bit.ly/2DCNCSA
5) Wiki UBC : https://bit.ly/335lsJR
6) Teaching Adults : https://bit.ly/2ZoovdH

30

เอกสำรอ้ำงองิ
British Columbia. (n.d.). Digital literacy. Retrieved July 29, 2019, from

https://bit.ly/2YwwynJ
Heick T. (2015). 4 Principles of digital literacy. Retrieved July 29, 2019, from

https://bit.ly/2DCNCSA
Media Smarts. (n.d.). Digital literacy fundamentals. Retrieved July 29, 2019, from

https://bit.ly/2svJlcV
Quizlet. (n.d.). Characteristics of effective digital literacy learning delivery. Retrieved

July 29, 2019, from https://bit.ly/331uozE
Teaching Adults. (n.d.). Characteristics of effective digital literacy learning delivery.

Retrieved July 29, 2019, from https://bit.ly/2ZoovdH
Wiki UBC. (n.d.). Characteristics of digital literacy. Retrieved July 29, 2019, from

https://bit.ly/335lsJR

31

คมู่ ือชุดที่ 4
ทศั นะเกี่ยวกับแนวทำงกำรพฒั นำทกั ษะกำรร้ดู ิจิทลั

นำงสำวสขุ ฤทยั พรหมรับ

ดุษฎบี ัณฑติ สำขำวิชำกำรบริหำรกำรศกึ ษำ
มหำวทิ ยำลัยมหำมกฎุ รำชวิทยำลยั วทิ ยำเขตอีสำน

ปี พ.ศ. 2564

32

คูม่ อื ชุดที่ 4
ทศั นะเกย่ี วกับแนวทำงกำรพฒั นำทกั ษะกำรรูด้ ิจทิ ัล

วตั ถปุ ระสงค์กำรเรียนรู้
หลงั จากการศกึ ษาคู่มือชดุ นี้แล้ว ท่านมพี ัฒนาการด้านพุทธิพสิ ัย (Cognitive Domain) ซ่งึ เป็น

จุดมุ่งหมายทางการศึกษาท่ีเก่ียวข้องกับสมรรถภาพทางสมองหรือสติปัญญาตามแนวคิดของ
Benjamin S. Bloom โดยจาแนกพฤติกรรมในขอบเขตนี้ออกเป็น 6 ระดับ เรียงจากพฤติกรรมที่
สลับซับซ้อนน้อยไปหามาก หรือจากทักษะการคิดข้ันต่ากว่าไปหาทักษะการคิดข้ันสูงกว่า ดังน้ี คือ
ความจา (Remembering) ความเข้าใจ (Understanding) การประยุกตใ์ ช้ (Applying) การวเิ คราะห์
(Analyzing) การประเมิน (Evaluating) และการสรา้ งสรรค์ (Creating) ดงั น้ี

1) บอกคุณสมบัติ จับคู่ เขียนลาดับ อธิบาย บรรยาย ขีดเส้นใต้ จาแนก หรือระบุแนวทางการ
พฒั นาทกั ษะการรู้ดิจิทัลได้

2) แปลความหมาย อธิบาย ขยายความ สรุปความ ยกตัวอย่าง บอกความแตกต่าง หรือเรียบ
เรียงแนวทางการพัฒนาทักษะการรู้ดิจทิ ลั ได้

3) แก้ปัญหา สาธิต ทานาย เช่ือมโยง ความสัมพันธ์ เปลี่ยนแปลง คานวณ หรือปรับปรุงแนว
ทางการพฒั นาทักษะการรู้ดจิ ิทลั ได้

4) แยกแยะ จัดประเภท จาแนกให้เห็นความแตกต่าง หรือบอกเหตุผลแนวทางการพัฒนา
ทกั ษะการรดู้ ิจิทัลได้

5) วัดผล เปรยี บเทียบ ตคี า่ ลงความเหน็ วจิ ารณ์แนวทางการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัลได้
6) รวบรวม ออกแบบ จัดระเบียบ สร้าง ประดิษฐ์ หรือวางหลักการแนวทางการพัฒนาทักษะ

การรู้ดจิ ทิ ลั ได้
โดยมีทัศนะเกี่ยวกับแนวทางการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัลของแหล่งอ้างอิงทางวิชาการต่าง ๆ
ดงั นี้
1) แนวทางการพฒั นาทักษะการร้ดู ิจิทัล ตามทัศนะของ Ruesink
2) แนวทางการพฒั นาทกั ษะการรดู้ ิจทิ ลั ตามทัศนะของ Pappas
3) แนวทางการพฒั นาทักษะการร้ดู จิ ทิ ัล ตามทัศนะของ Webwise Ie
4) แนวทางการพฒั นาทกั ษะการรู้ดจิ ิทลั ตามทัศนะของ Teaching Adults
5) แนวทางการพฒั นาทักษะการรู้ดิจิทลั ตามทัศนะของ National Library

33

6) แนวทางการพฒั นาทักษะการรดู้ จิ ิทลั ตามทัศนะของ Lakin
7) แนวทางการพัฒนาทักษะการรู้ดจิ ทิ ลั ตามทัศนะของ Devaney
8) แนวทางการพฒั นาทักษะการรดู้ ิจทิ ัล ตามทัศนะของ Stenger
9) แนวทางการพฒั นาทักษะการรู้ดิจิทลั ตามทัศนะของ Applied Educational System

คำช้แี จง
1) โปรดศึกษาเนื้อหาเก่ยี วกับแนวทางการพัฒนาทักษะการรดู้ จิ ทิ ัลจากทัศนะทนี่ ามากล่าวถึง
แต่ละทัศนะ โดยแต่ละทัศนะท่านจะต้องทาความเข้าใจที่สามารถอธิบายกับตัวเองได้ว่า เขา
กล่าวถึงความสาคัญว่าอย่างไร หลังจากการศึกษาเน้ือหาแต่ละทัศนะแล้ว โปรดทบทวน
ความรคู้ วามเข้าใจของท่านอกี ครั้งจากแบบประเมนิ ผลตนเองในตอนท้ายของคูม่ ือ
2) เน้ือหาเกี่ยวกับแนวทางการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัลจากทัศนะที่นามากล่าวถึงแต่ละ
ทัศนะมีแหล่งอ้างอิงตามท่ีแสดงไว้ในตอนท้ายหลังแบบประเมินผลตนเอง หากท่านต้องการ
ศึกษารายละเอียดของทัศนะเหล่านั้น ซึ่งต้นฉบับเป็นบทความภาษาอังกฤษ ท่านสามารถจะ
สบื คน้ ต่อไดจ้ ากเว็บไซตท์ ่ีระบไุ วใ้ นแหลง่ อา้ งอิงน้ัน ๆ

ทัศนะเกย่ี วกับแนวทำงกำรพัฒนำทกั ษะกำรร้ดู จิ ทิ ัล
Ruesink กล่าวถึง 5 วิธีในการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัล ว่า การจัดการเปล่ียนแปลง

(Handling change) “เทคโนโลยีมันเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา แต่เราไม่ควรรู้สึกท่วมท้น” Brooks
Doherty คณบดีฝ่ายการศึกษาทั่วไปที่วิทยาลัย Rasmussen กล่าว การผลักดันตัวเองให้สร้าง
โครงการและแสดงความคิดเห็นผ่านเครอ่ื งมือดิจิทลั

1) ทักษะคอมพิวเตอรข์ น้ั พ้ืนฐาน (Basic computer skills)
2) ทกั ษะคอมพิวเตอร์ / เทคโนโลยขี ้นั สูง (Advanced computer/tech skills)
3) ความปลอดภยั ในระบบออนไลน์ (Online safety)
4) การประเมนิ ผลเนือ้ หา (Content evaluation)
5) คน้ หางานออนไลน์ (Online job search)

34

โปรดทบทวนตัวเอง แล้วตอบในใจวา่ ท่านเขา้ ใจแนวทางการพฒั นาทักษะการรู้
ดิจิทัล ตามทัศนะของ Ruesink วา่ อยา่ งไร ?
……………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………….………………....................................................

Pappas กลา่ วถึง 7 เคลด็ ลบั ในการส่งเสริมความรดู้ ิจทิ ัลใน e-Learning ดังนี้
1) ส่งเสรมิ การสืบคน้ ดว้ ยตนเอง (Encourage Self-Exploration)
2) สร้างค่มู อื ทรพั ยากรออนไลน์ (Create an Online Resource Guide)
3) ตัง้ กฎพ้ืนฐานบางอยา่ ง (Set Some Ground Rules)
4) ประเมินผลกลยุทธ์ e-Learning ปัจจุบัน (Evaluate Your Current eLearning
Strategy)
5) รวมการจาลองการรดู้ ิจิทลั (Include Digital Literacy Simulations)
6) สนับสนุนเน้ือหา e-Learning ที่สร้างโดยผู้เรียน (Encourage Learner-
Generated eLearning Content)
7) จัดทากจิ กรรมสด (Host A Live Event)

โปรดทบทวนตวั เอง แลว้ ตอบในใจว่าทา่ นเขา้ ใจแนวทางการพัฒนาทักษะการรู้
ดจิ ิทัล ตามทัศนะของ Pappas วา่ อยา่ งไร ?
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………….………………...........................................

Webwise Ie กล่าวถึง ชุดของความสามารถเฉพาะท่ีให้คุณทางานและมีส่วนร่วมอย่าง
เต็มท่ใี นโลกดจิ ทิ ัล มีการพัฒนาอยเู่ สมอเมอื่ เทคโนโลยีใหมก่ ลายเป็นกระแสหลกั ดังนั้นจงึ รวมถงึ แต่ไม่
จากัดเฉพาะโดยใชค้ วามสามารถ มีองคป์ ระกอบสาคัญ 7 ประการของการรู้ดจิ ิทลั ดังนี้

1) การคดิ เชงิ วิพากษ์ (Critical Thinking)
2) ทกั ษะความปลอดภัยออนไลน์ (Online Safety Skills)

35

3) วฒั นธรรมดิจทิ ัล (Digital Culture)
4) การทางานรว่ มกันและความคดิ สร้างสรรค์ (Collaboration and Creativity)
5) การคน้ หาข้อมูล (Finding Information)
6) การส่ือสารและมารยาทในการสือ่ สาร (Communication and Netiquette)
7) ทกั ษะการใช้งาน (Functional Skills)

โปรดทบทวนตัวเอง แล้วตอบในใจว่าท่านเขา้ ใจแนวทางการพัฒนาทักษะการรู้
ดจิ ทิ ัล ตามทัศนะของ Webwise Ie วา่ อย่างไร ?
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………….………………...........................................

Teaching Adults กล่าวถึง การรู้ดิจิทัลที่มีประสิทธิภาพ (Effective Digital Literacy
Learning) ปัจจัยบางอย่างทสี่ ่งผลต่อการรดู้ ิจิทัลท่ีมีประสิทธภิ าพมดี งั น้ี

1) ความรู้ทางดิจิทัลเป็นความรู้เฉพาะทาง (Tutor Knowledge): ความรู้เก่ียวกับ
ระบบดิจิตอลมกี ารเปล่ยี นแปลงและพัฒนาอยู่ตลอดเวลา

2) การวางแผนลว่ งหน้าและการปรับตวั (Advance Planning and Adaptability):
ยิง่ มีความคิดที่จะเตรียมแผนการสอนมากเทา่ ไหร่ กย็ ง่ิ สง่ ได้ง่ายขน้ึ เท่าน้ัน

3) รูปแบบการสอนท่ีเหมาะสม (Appropriate Teaching Style): ลักษณะท่ีผู้ใหญ่
เรียนรแู้ ตกต่างจากเด็กอยา่ งมาก

โปรดทบทวนตวั เอง แล้วตอบในใจว่าทา่ นเข้าใจแนวทางการพฒั นาทกั ษะการรู้
ดิจทิ ัล ตามทัศนะของ Teaching Adults s ว่าอยา่ งไร ?
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………….………………...........................................

36

National Library กล่าวถึง กลยุทธ์สาหรบั การพฒั นาความรู้ดิจิทัล มดี ังนี้
1) เนอ้ื หาดิจทิ ัล (Digital Content) การคน้ หาการประเมินการใช้และการสร้าง
2) การรวบรวมเน้ือหา (Curating Content) การเรียงลาดับและนาเสนอเน้ือหา
ดิจิทลั
3) ลิขสิทธิแ์ ละครเี อทีฟคอมมอนส์ (Copyright and Creative Commons) การนา
ขอ้ มูลมาใช้ใหม่ แบง่ ปันทอ่ี ยภู่ ายใต้ลิขสิทธิ์

โปรดทบทวนตัวเอง แล้วตอบในใจว่าท่านเข้าใจแนวทางการพัฒนาทักษะการรู้
ดจิ ทิ ัล ตามทัศนะของ National Library วา่ อยา่ งไร ?
……………….............................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................

Lakin กล่าวถึง การพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัล 5 ขั้นตอนในการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัล
ดงั นี้

1) เข้าใจความสาคัญของการรู้ดิจิทัล (Understand the Importance of Digital
Literacy)

2) ยอมรับว่าคุณเป็นศัตรูท่ีเลวร้ายที่สุดของคุณเอง (Recognize That You’re
Your Own Worst Enemy)

3) เร่มิ พืน้ ฐานของการร้ดู ิจิทัล (Start with the Basics of Digital Literacy)
4) การสรา้ งพื้นฐาน (Build on the Basics)
5) ยอมรับการคิดเชิงวิพากษ์ (Embrace Critical Thinking)

โปรดทบทวนตวั เอง แลว้ ตอบในใจว่าท่านเขา้ ใจแนวทางการพัฒนาทักษะการรู้
ดจิ ิทัล ตามทศั นะของ Lakin ว่าอย่างไร ?
……………….............................................................................................................
.......................................................................................................................... .....
...............................................................................................................................

37

Devaney กล่าวถึงการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัล (Digital Literacy) ว่า 4 วิธีท่ีโรงเรียน
สามารถปรับปรุงการรู้ดิจทิ ัลเพ่ือความสาเรจ็ ในการทางานของนักเรยี น ดังน้ี

1) มี ส่ ว น ร่ ว ม ใ น ก า ร ด า เ นิ น ก า ร เ ชิ ง ก ล ยุ ท ธ์ ( Engage In Strategic
Implementations)

2) ม่งุ เน้นไปทนี่ ักเรียนในฐานะผู้ผลิต (Focus on Students as Makers)
3) สร้างความร่วมมือด้านอุตสาหกรรมการศึกษา (Build Industry-Education

Partnerships)
4) พั ฒ น า ค ว า ม ร่ ว ม มื อ ท่ี ช า ญ ฉ ล า ด ( Develop Smart Collaborations:

Governments)

โปรดทบทวนตัวเอง แล้วตอบในใจว่าทา่ นเข้าใจแนวทางการพัฒนาทกั ษะการรู้
ดจิ ทิ ัล ตามทศั นะของ Devaney ว่าอยา่ งไร ?
……………….............................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................

Stenger การพัฒนาการรู้ดิจทิ ัล (Digital Literacy) ว่า 7 วิธใี นการสอนการรู้ดจิ ิทลั รวู้ ธิ ีใช้
เครือ่ งมือเดยี วกันนี้เพอื่ จุดประสงค์ในการเรียนรู้ ดงั นี้

1) เน้นความสาคัญของการคิดเชิงวิพากษ์ (Emphasise the Importance of
Critical Thinking)

2) ใช้โซเชียลมีเดียสาหรับการเรียนรู้และการร่วมมือ (Use Social Media for
Learning and Collaborating)

3) ให้แนวทางในการหลีกเล่ียงการลอกเลียนแบบ (Provide Guidance on How
to Avoid Plagiarism)

4) สอนนักเรียนในจัดการตัวตนออนไลน์ของตน (Teach Students to Manage
Their Online Identity)

5) ช่วยนักเรยี นในจัดการการรบกวนแบบดิจิทัล (Help Students Manage Digital
Distractions)

6) จัดทาบริบทท่ีแท้จริงสาหรับการปฏิบัติ (Provide Authentic Contexts for
Practice)

38

7) การแนะนานักเรียนออกจากความสะดวกสบายของตนเอง (Guide Students
out of Their Comfort Zone)

โปรดทบทวนตัวเอง แลว้ ตอบในใจวา่ ทา่ นเขา้ ใจแนวทางการพฒั นาทกั ษะการรู้
ดจิ ทิ ัล ตามทัศนะของ Stenger วา่ อยา่ งไร ?
………………..................................................................................................................
............................................................................................................................. ..
...............................................................................................................................

Applied Educational System ได้กล่าวถึงการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัล (Digital
Literacy) ว่า วิธีสอนความรู้เกี่ยวกับเทคโนโลยีดิจิทัลในห้องเรียน มี 5 วิธีในการสร้างหลักสูตรการรู้
ดจิ ิทัล ดังนี้

1) ก า ร รู้ ดิ จิ ทั ล วิ ธี ก า ร Roundup จ า ก Edutopia ( Digital Literacy Resource
Roundup from Edutopia) วิธกี าร Roundup ของ Edutopia เปน็ บทความ วดิ ีโอ และแหล่งข้อมูล
อน่ื ๆ ท่จี ะชว่ ยแนะนาการเรียนรแู้ ละการเป็นผูใ้ ชด้ ิจิทัลในหอ้ งเรยี น

2) เป็นอนิ เทอรเ์ นต็ ยอดเยีย่ มจาก Google (Be Internet Awesome from Google)
- Google สร้างอินเทอร์เน็ตยอดเยี่ยม เพ่ือสอนเด็ก ๆ เกี่ยวกับความรู้พื้นฐานดิจิทัล

บนเว็บไซต์จะพบ Interland เกมในเบราว์เซอร์ ท่ีช่วยให้นักเรียนตระหนักถึงความ
ปลอดภัยของระบบดิจิทัลมากขึ้น สามารถเรียนรู้เพิ่มเติมเก่ียวกับ Interland ได้ที่
แหลง่ ข้อมลู เพ่อื เผยแผส่ ัปดาหข์ องการเป็นผ้ใู ช้ดจิ ทิ ลั
- Google ยังมีหลักสูตรอินเทอร์เน็ตยอดเย่ียม เพื่อช่วยครูในห้องเรียน หลักสูตรมีห้า
หัวข้อท่ีอธิบายไว้ใน รหัสอินเทอร์เน็ตที่ยอดเยี่ยม หลักสูตรนี้เป็น PDF ฟรีท่ีมี
แผนการสอนสาหรับกจิ กรรมในชน้ั เรียน
3) InCtrl เป็นโปรแกรมใช้งานผ่านหน้าเวบ็ ไซต์ที่มีบทเรียนและกิจกรรมท่ีสอนแนวคดิ
หลักเกี่ยวกับการรู้ดิจิทัล คล้ายกับอินเทอร์เน็ตยอดเย่ียม (Be Internet Awesome) เป็นแผนการ
สอนจาก InCtrl บอกมาตรฐานท่ีครอบคลุม เช่นเดียวกับหลักสูตรของ Google ไม่มีการประเมินเพื่อ
ทดสอบความรู้ของนักเรียน มีทุกส่ิงท่ีคุณต้องการในการสอนบทเรียน ผู้สอนต้องตัดสินใจว่าจะ
ประเมินนักเรียนของตนอย่างไร
4) การศึกษาท่วั ไป (Common Sense Education)

39

Common Sense Education เป็นหน่ึงในเว็บไซต์การรู้ดิจิทัลที่ดีท่ีสุด ทุ่มเทเพ่ือช่วย
ให้นักเรียนทาหน้าท่ีอย่างรับผิดชอบและปลอดภยั เม่ือใช้เทคโนโลยี ผู้สอนมีฐานข้อมูลขนาดใหญ่เพื่อ
สอนการรู้ดจิ ทิ ัลแกน่ ักเรยี น

5) ศูนย์ธุรกิจและไอที 21 จากระบบการศึกษาประยุกต์ (Business & IT Center21
from Applied Educational Systems) ที่ AES มีเน้ือหาที่จะสอนความรู้ดิจิทัลภายใต้สามหัวข้อ
ความรับผิดชอบต่อดิจทิ ัล ผู้ใช้ดิจิทัลและการวิจัยเว็บ โดยรวมมี 18 บทเรียนและ 9 กิจกรรม สาหรบั
การสอนการร้ดู จิ ิทลั ในหอ้ งเรยี น บทเรยี นและกจิ กรรมแบง่ ออกเป็น 7 หนว่ ย

- ความรับผดิ ชอบด้านดจิ ทิ ลั
- ความร้ดู จิ ิทัล
- การสื่อสารดจิ ทิ ลั
- ความปลอดภัยออนไลน์
- คน้ หา
- แหล่งที่มา
- ประเมนิ ผล

โปรดทบทวนตวั เอง แล้วตอบในใจวา่ ท่านเขา้ ใจแนวทางการพฒั นาทักษะการรู้
ดิจิทลั ตามทศั นะของ Applied Educational System วา่ อย่างไร ?
……………….......................................................................................................................
............................................................................................................................. .......
................................................................................................................................... .

แบบประเมินตนเอง
1) ท่านเข้าใจแนวทางการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Ruesink ชัดเจนดแี ลว้
หรือไม่
[ ] ชัดเจนดีแลว้ [ ] ยังไม่ชดั เจนดีพอ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกคร้ัง แล้วตอบคาถามในใจว่า Ruesink
กลา่ วถงึ แนวทางการพัฒนาทกั ษะการรู้ดิจทิ ลั วา่ อยา่ งไร?
2) ท่านเข้าใจแนวทางการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Pappas ชัดเจนดีแล้ว
หรอื ไม่

40

[ ] ชดั เจนดแี ลว้ [ ] ยังไม่ชัดเจนดพี อ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกคร้ัง แล้วตอบคาถามในใจว่า Pappas
กลา่ วถงึ แนวทางการพัฒนาทกั ษะการรูด้ จิ ิทลั ว่าอยา่ งไร?
3) ท่านเข้าใจแนวทางการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Webwise Ie ชัดเจนดี
แลว้ หรือไม่
[ ] ชัดเจนดแี ลว้ [ ] ยงั ไมช่ ดั เจนดีพอ
หากยงั ไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลบั ไปศึกษาใหม่อีกครัง้ แล้วตอบคาถามในใจว่า Webwise
Ie กล่าวถงึ แนวทางการพฒั นาทกั ษะการร้ดู จิ ิทัล ว่าอยา่ งไร?
4) ท่านเข้าใจแนวทางการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Teaching Adults
ชัดเจนดีแลว้ หรอื ไม่
[ ] ชดั เจนดีแล้ว [ ] ยังไมช่ ดั เจนดพี อ
หากยงั ไม่ชัดเจนดพี อ โปรดกลับไปศกึ ษาใหมอ่ กี ครั้ง แลว้ ตอบคาถามในใจวา่ Teaching
Adults กลา่ วถึงแนวทางการพัฒนาทกั ษะการรู้ดจิ ทิ ัล ว่าอย่างไร?
5) ท่านเข้าใจแนวทางการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ National Library
ชัดเจนดีแลว้ หรอื ไม่
[ ] ชัดเจนดีแลว้ [ ] ยงั ไมช่ ดั เจนดีพอ
หากยังไมช่ ัดเจนดีพอ โปรดกลบั ไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคาถามในใจว่า National
Library กล่าวถึงแนวทางการพัฒนาทักษะการรดู้ ิจิทลั ว่าอยา่ งไร?
6) ท่านเข้าใจแนวทางการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Lakin ชัดเจนดีแล้ว
หรอื ไม่
[ ] ชดั เจนดีแลว้ [ ] ยังไมช่ ัดเจนดพี อ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกคร้ัง แล้วตอบคาถามในใจว่า Lakin
กลา่ วถึงแนวทางการพฒั นาทกั ษะการรู้ดจิ ทิ ัล ว่าอยา่ งไร?
7) ท่านเขา้ ใจแนวทางการพฒั นาทกั ษะการรู้ดิจิทลั ตามทัศนะของ Devaney ชัดเจนดีแล้ว
หรอื ไม่
[ ] ชัดเจนดแี ลว้ [ ] ยงั ไมช่ ดั เจนดีพอ
หากยังไม่ชดั เจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคาถามในใจวา่ Devaney
กลา่ วถึงแนวทางการพฒั นาทักษะการรดู้ ิจทิ ลั ว่าอยา่ งไร?
8) ท่านเข้าใจแนวทางการพัฒนาทักษะการรู้ดิจทิ ัล ตามทัศนะของ Stenger ชัดเจนดีแล้ว
หรอื ไม่
[ ] ชัดเจนดแี ล้ว [ ] ยงั ไมช่ ัดเจนดพี อ

41

หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกคร้ัง แล้วตอบคาถามในใจว่า Stenger
กลา่ วถงึ แนวทางการพัฒนาทกั ษะการรูด้ จิ ทิ ลั ว่าอยา่ งไร?
9) ท่านเข้าใจแนวทางการพัฒนาทักษะการรู้ดจิ ิทัล ตามทัศนะของ Applied Educational
System ชดั เจนดแี ล้วหรอื ไม่
[ ] ชัดเจนดีแล้ว [ ] ยังไม่ชัดเจนดพี อ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคาถามในใจว่า Applied
Educational System กล่าวถึงแนวทางการพัฒนาทกั ษะการร้ดู จิ ิทลั วา่ อยา่ งไร?

หมำยเหตุ
หากต้องการศึกษารายละเอียดของแต่ละทัศนะจากต้นฉบับที่เป็นภาษาอังกฤษ โปรด “Ctrl &

Click” เวบ็ ไซต์ของแตล่ ะแหล่งได้ ดงั น้ี
1) Ruesink : https://bit.ly/2OKsgJG
2) Pappas : https://bit.ly/2oo43Gy
3) Webwise Ie : https://bit.ly/2YwSBPU
4) Teaching Adults : https://bit.ly/2ZoovdH
5) National Library : https://bit.ly/2M6GDFW
6) Lakin : https://bit.ly/2OIPpMn
7) Devaney : https://bit.ly/2yN102l
8) Stenger : https://bit.ly/2q6e8eC
9) Applied Educational System : https://bit.ly/2M6W7tD

เอกสำรอำ้ งองิ
Applied Educational System (n.d.). How to teach digital literacy in the classroom.

Retrieved August 3, 2019, from https://bit.ly/2M6W7tD
Devaney, L (2016) 4 Ways your institution can improve digital literacy for student

workforce success. Retrieved August 3, 2019, from https://bit.ly/2yN102l
Lakin, D (2017). How to develop your digital literacy skills. Retrieved August 3, 2019,

from https://bit.ly/2OIPpMn

42

National Library (n.d.). Strategies for developing digital literacy. Retrieved August 3,
2019, from https://bit.ly/2M6GDFW

Pappas, C (2017). 7 Tips to promote digital literacy and tech skills in e-learning.
Retrieved August 3, 2019, from https://bit.ly/2oo43Gy

Ruesink, M (2014). 5 Ways to develop your digital literacy skills. Retrieved August 3,
2019, from https://bit.ly/2OKsgJG

Stenger, M (2018). 7 Ways to teach digital literacy. Retrieved August 3, 2019, from
https://bit.ly/2q6e8eC

Teaching Adults (n.d.). Characteristics of effective digital literacy learning delivery.
Retrieved July 29, 2019, from https://bit.ly/2ZoovdH

Webwise Ie (n.d.). Developing digital literacy skills. Retrieved August 3, 2019, from
https://bit.ly/2YwSBPU

43

คูม่ ือชดุ ท่ี 5
ทศั นะเกี่ยวกับขั้นตอนกำรพัฒนำทกั ษะกำรร้ดู ิจิทลั

นำงสำวสุขฤทยั พรหมรับ

ดุษฎบี ัณฑติ สำขำวิชำกำรบรหิ ำรกำรศกึ ษำ
มหำวทิ ยำลยั มหำมกุฎรำชวทิ ยำลยั วทิ ยำเขตอีสำน

ปี พ.ศ. 2564

44

คูม่ ือชดุ ที่ 5
ทศั นะเกยี่ วกับขั้นตอนกำรพัฒนำทักษะกำรรู้ดิจทิ ลั

วตั ถุประสงคก์ ำรเรยี นรู้
หลังจากการศึกษาคู่มือชดุ น้แี ลว้ ทา่ นมพี ฒั นาการด้านพุทธิพสิ ัย (Cognitive Domain) ซึ่งเป็น

จุดมุ่งหมายทางการศึกษาท่ีเกี่ยวข้องกับสมรรถภาพทางสมองหรือสติปัญญาตามแนวคิดของ
Benjamin S. Bloom โดยจาแนกพฤติกรรมในขอบเขตน้ีออกเป็น 6 ระดับ เรียงจากพฤติกรรมที่
สลับซับซ้อนน้อยไปหามาก หรือจากทักษะการคิดขั้นต่ากว่าไปหาทักษะการคิดขั้นสูงกว่า ดังนี้ คือ
ความจา (Remembering) ความเข้าใจ (Understanding) การประยุกต์ใช้ (Applying) การวเิ คราะห์
(Analyzing) การประเมิน (Evaluating) และการสร้างสรรค์ (Creating) ดังนี้

1) บอกคุณสมบัติ จับคู่ เขียนลาดับ อธิบาย บรรยาย ขีดเส้นใต้ จาแนก หรือระบุข้ันตอนการ
พฒั นาทกั ษะการรู้ดจิ ทิ ัลได้

2) แปลความหมาย อธิบาย ขยายความ สรุปความ ยกตัวอย่าง บอกความแตกต่าง หรือเรียบ
เรยี งข้นั ตอนการพฒั นาทกั ษะการรู้ดจิ ทิ ลั ได้

3) แก้ปัญหา สาธิต ทานาย เชื่อมโยง ความสัมพันธ์ เปล่ียนแปลง คานวณ หรือปรับปรุง
ข้ันตอนการพฒั นาทักษะการรดู้ ิจทิ ลั ได้

4) แยกแยะ จัดประเภท จาแนกให้เห็นความแตกต่าง หรือบอกเหตุผลข้ันตอนการพัฒนา
ทกั ษะการรดู้ จิ ทิ ลั ได้

5) วดั ผล เปรียบเทียบ ตีค่า ลงความเหน็ วิจารณ์ขนั้ ตอนการพัฒนาทักษะการรูด้ จิ ิทลั ได้
6) รวบรวม ออกแบบ จัดระเบียบ สร้าง ประดิษฐ์ หรือวางหลักการข้ันตอนการพัฒนาทักษะ

การรดู้ จิ ทิ ัลได้
โดยมีทัศนะเก่ียวกับข้ันตอนการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัลของแหล่งอ้างอิงทางวิชาการต่าง ๆ
ดังนี้
1) ขั้นตอนการพฒั นาทักษะการรู้ดจิ ิทลั ตามทศั นะของ Killen, Beetham and Knight
2) ขน้ั ตอนการพฒั นาทักษะการรู้ดิจิทลั ตามทศั นะของ Stenger
3) ขั้นตอนการพฒั นาทักษะการรดู้ จิ ิทัล ตามทัศนะของ Ruesink
4) ข้นั ตอนการพฒั นาทักษะการรดู้ จิ ทิ ัล ตามทัศนะของ Roscorla
5) ข้นั ตอนการพฒั นาทักษะการรู้ดิจทิ ัล ตามทัศนะของ Equip team
6) ขน้ั ตอนการพฒั นาทักษะการรู้ดิจิทลั ตามทศั นะของ Murphy
7) ขั้นตอนการพฒั นาทักษะการรดู้ จิ ิทลั ตามทัศนะของ Spencer

45

คำชแ้ี จง
1) โปรดศึกษาเน้ือหาเกี่ยวกับข้ันตอนการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัลจากทัศนะท่ีนามา
กล่าวถึงแต่ละทัศนะ โดยแต่ละทัศนะท่านจะต้องทาความเข้าใจท่ีสามารถอธิบายกับ
ตัวเองได้ว่า เขากล่าวถึงความสาคัญว่าอย่างไร หลังจากการศึกษาเน้ือหาแต่ละทัศนะ
แล้ว โปรดทบทวนความรู้ความเข้าใจของท่านอีกครั้งจากแบบประเมินผลตนเองใน
ตอนท้ายของคู่มือ
2) เน้ือหาเกี่ยวกับข้ันตอนการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัลจากทัศนะที่นามากล่าวถึงแต่ละ
ทัศนะมีแหล่งอ้างอิงตามท่ีแสดงไว้ในตอนท้ายหลังแบบประเมินผลตนเอง หากท่าน
ต้องการศึกษารายละเอียดของทัศนะเหล่านั้น ซ่ึงต้นฉบับเป็นบทความภาษาอังกฤษ
ท่านสามารถจะสบื ค้นต่อได้จากเวบ็ ไซตท์ ่รี ะบไุ ว้ในแหล่งอา้ งอิงน้นั ๆ

ทัศนะเก่ียวกับข้ันตอนกำรพัฒนำทกั ษะกำรรดู้ ิจิทัล
Killen, Beetham and Knight กลา่ วถงึ ข้นั ตอนเชงิ กลยุทธ์สูค่ วามสามารถดา้ นดจิ ิทัล

ขององค์กร 4 ขน้ั ตอน ดังนี้
1) วิสยั ทศั นแ์ ละความตัง้ ใจ (Vision and Intent)
2) ออกแบบและสรา้ ง (Design and Construct)
3) สารวจและกาหนดบริบท (Explore and Contextualize)
4) สนับสนุนและรวบรวม (Support and Consolidate)

โปรดทบทวนตัวเอง แลว้ ตอบในใจว่าท่านเขา้ ใจขน้ั ตอนการพฒั นาทกั ษะการรู้
ดิจทิ ัล ตามทัศนะของ Killen, Beetham and Knight ว่าอย่างไร ?
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………….………………...........................................

Stenger เป็นนักเขียนและนักข่าวอิสระในลอนดอนที่มีประสบการณ์มากมายครอบคลุม
การเรียนรู้และการพัฒนาเทคโนโลยีกาลังเปล่ียนแปลงวิธีท่ีเราเรียนรู้ กล่าวถึง ข้ันตอนในการ
พัฒนาการเสริมสร้างทักษะดิจิทัลว่า “เทคโนโลยีไม่ควรถูกมองว่าเป็นสิ่งทดแทนกิจกรรมการเรียนรู้
แบบเดมิ ๆ ดงั นี้

46

1) ความสาคัญของการคิดอยา่ งมีวจิ ารณญาณ
2) ใช้สื่อสังคมเพ่ือการเรยี นรแู้ ละการทางานร่วมกัน
3) คาแนะนาเกี่ยวกบั วธิ หี ลีกเลย่ี งการลอกเลยี นแบบ
4) สอนให้นักเรยี นจดั การข้อมลู ประจาตัวออนไลน์ของนักเรียน
5) การจดั การสงิ่ รบกวนทางดจิ ทิ ัล
6) จดั เตรียมสภาพแวดลอ้ มสาหรับการปฏิบัตทิ ่ีแท้จริง
7) นานักเรยี นออกจากพื้นท่ปี ลอดภัย

โปรดทบทวนตัวเอง แล้วตอบในใจว่าทา่ นเขา้ ใจขั้นตอนการพัฒนาทักษะการรู้
ดิจทิ ลั ตามทัศนะของ Stenger ว่าอย่างไร ?
.....……………………………………………………………………………………………………………
.....…………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………….
Ruesink เป็นนักเขียนอิสระด้านการศึกษาระดับอุดมศึกษา ซ่ึงเขียนบทความท่ีเน้นผู้เรียน
เปน็ สาคัญ กล่าวถึง 5 ขั้นตอนในการพฒั นาการเสรมิ สร้างทกั ษะดจิ ิทัล ดงั นี้
1) ทกั ษะคอมพิวเตอรข์ ั้นพนื้ ฐาน (Basic Computer Skills)
2) ทกั ษะคอมพวิ เตอร/์ เทคโนโลยขี ้ันสงู (Advanced Computer/Tech Skills)
3) ระบบความปลอดภัยในออนไลน์ (Online Safety)
4) การประเมินเน้ือหา (Content Evaluation)
5) การหางานออนไลน์ (Online Job Search)

โปรดทบทวนตวั เอง แลว้ ตอบในใจว่าทา่ นเขา้ ใจข้ันตอนการพัฒนาทักษะการรู้
ดิจิทัล ตามทัศนะของ Ruesink วา่ อย่างไร ?
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………….………………...........................................

Roscorla กล่าวถึง การสนับสนุนระดับดิจิทัลร่วมกันและการเรียนรู้การนาเข้าส่ือ
(Support Community-Level Digital and Media Literacy Initiatives) 10 ขั้นตอนในการสร้าง
เสริมสร้างการเรยี นรู้ดจิ ิทลั และการเรยี นรู้ส่อื ไว้ ดงั น้ี

47

1) จดั ทาแผนทที่ รัพยากรทม่ี ีอยรู่ ่วมกนั และเสนอทุนช่วยเหลอื เล็กน้อย
2) สนบั สนนุ เครอื ข่ายโปรแกรมการเรียนรู้ภาคฤดรู ้อนระดับประเทศ
3) สรา้ งกลุม่ เยาวชนด้านดิจทิ ลั และการเรยี นรสู้ ือ่
4) สรา้ งการเชอื่ มโยงการศกึ ษาสหวทิ ยาการในระดบั อุดมศึกษา
5) สร้างการดาเนินการระดบั ท้องถ่ิน
6) ความรว่ มมือกบั สอ่ื และบริษทั เทคโนโลยี
7) พัฒนามาตรฐานการออนไลน์ของสือ่ และการเรียนรดู้ จิ ิทัล
8) เริม่ โครงการเพื่อความบันเทงิ ด้านการศกึ ษา
9) จัดประกาศการแข่งขนั ทวั่ ท้งั รัฐบริการสาธารณะผลติ เยาวชนขึ้น
10) สนับสนนุ การประชมุ ประจาปแี ละการแข่งขันแสดงผลงานนกั การศึกษา

โปรดทบทวนตัวเอง แล้วตอบในใจว่าท่านเข้าใจขั้นตอนการพัฒนาทักษะการรู้
ดจิ ทิ ัล ตามทัศนะของ Roscorla วา่ อยา่ งไร ?
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………….………………...........................................

Equip team กล่าวถึง การเรียนรู้ดิจิทัลครอบคลุมทักษะต่าง ๆ ที่เปลี่ยนแปลงวิธีการที่
นักเรยี นเรียนรูท้ างานรว่ มกันและสรุปข้อมูลทักษะดิจทิ ัล มแี นวคิด 4 ประการ ดงั นี้

1) ปรับความสนใจวิชาห้องปฏิบัติการด้วยการรู้เรียนรู้ดิจิทัล (Refocus Lab Time
With Digital Literacy)

2) สร้างแบบจาลองการเรียนรู้ดิจิทัลในห้องสมุด (Model Digital Literacy In the
Library)

3) ปรับปรุงชั้นเรียนหลักด้วยการเรียนรู้ดิจิทัล (Enhance Core Classes With
Digital Literacy)

4) การคิดแบบมองภาพใหญ่ (Better Yet, Think Big Picture)

48

โปรดทบทวนตัวเอง แล้วตอบในใจว่าท่านเข้าใจขั้นตอนการพัฒนาทักษะการรู้
ดจิ ทิ ัล ตามทัศนะของ Equip team วา่ อยา่ งไร ?
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………….………………...........................................

Murphy กล่าวถึง 4 ขั้นตอนสู่โครงการเรียนรู้ดิจิทัลที่เท่าเทียมและมีประสิทธิผล ว่าการ
เรียนรู้ดิจิทัลขยายขอบเขตเทคโนโลยีโดยเปลี่ยนวิธีการเรียนรู้การทางาน และการเข้าสังคมของ
นักเรียน ดว้ ยการฝกึ ฝนทักษะดิจิทลั ในลาดับทสี่ ูงข้ึน

1) แสดงวิสัยทศั น์ของโปรแกรมให้ชดั เจน
2) สร้างรปู แบบการดาเนินการ
3) กาหนดกรอบสาหรับการจดั ตาแหน่ง
4) มีสว่ นรว่ มกบั ครตู ลอดเริ่มดาเนนิ การโปรแกรมและอื่น ๆ

โปรดทบทวนตัวเอง แล้วตอบในใจว่าท่านเข้าใจขั้นตอนการพัฒนาทักษะการรู้
ดิจทิ ัล ตามทัศนะของ Murphy ว่าอยา่ งไร ?
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………….………………...........................................

Spencer กลา่ วถงึ ขั้นตอนในการพฒั นาการเสรมิ สร้างทักษะดจิ ิทลั ทีส่ ามารถทาได้เพ่ือทา
ให้โรงเรียนมีการเรียนร้ดู จิ ทิ ลั ดงั น้ี

1) การควบคุมดูแลซอฟต์แวร์ทั้งโรงเรียน (Harness the Power of Whole-
School Software)

2) การทางานร่วมกันและแบ่งปันแนวทางปฏิบัติที่ดีท่ีสุดทางออนไลน์
(Collaborate and Share Best Practice Online)

3) นาเอาอปุ กรณ์ไอทสี ่วนตวั มาใช้ (BYOD)
4) การตรวจสอบนโยบาย (Reviewing Policies)

49

5) การจัดการเรียนรู้การบูรณาการระหว่างศาสตร์สาขาต่าง ๆ ได้แก่ วิทยาศาสตร์
(S) เทคโนโลยี (T) วศิ วกรรมศาสตร์ (E) และคณิตศาสตร์ (M): (STEM Clubs)

6) การปรบั ปรุงหลกั สูตร (Updating the Curriculum)

โปรดทบทวนตัวเอง แล้วตอบในใจว่าท่านเข้าใจข้ันตอนการพัฒนาทักษะการรู้
ดจิ ทิ ัล ตามทัศนะของ Spencer วา่ อย่างไร ?
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………….………………...........................................

แบบประเมนิ ตนเอง
1) ท่านเข้าใจข้ันตอนการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Killen, Beetham
and Knight ชดั เจนดีแล้วหรือไม่
[ ] ชัดเจนดีแลว้ [ ] ยงั ไม่ชัดเจนดพี อ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกคร้ัง แล้วตอบคาถามในใจว่า Killen,
Beetham and Knight กล่าวถงึ ข้นั ตอนการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทลั ว่าอยา่ งไร?
2) ท่านเข้าใจข้ันตอนการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Stenger ชัดเจนดี
แลว้ หรอื ไม่
[ ] ชัดเจนดแี ล้ว [ ] ยังไม่ชดั เจนดพี อ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกคร้ัง แล้วตอบคาถามในใจว่า
Stenger กลา่ วถงึ ขน้ั ตอนการพฒั นาทักษะการรดู้ ิจิทัล ว่าอย่างไร?
3) ท่านเข้าใจขั้นตอนการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Ruesink ชัดเจนดี
แลว้ หรือไม่
[ ] ชดั เจนดีแลว้ [ ] ยงั ไมช่ ดั เจนดีพอ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกคร้ัง แล้วตอบคาถามในใจว่า
Ruesink กลา่ วถึงข้นั ตอนการพัฒนาทักษะการรู้ดจิ ิทลั วา่ อยา่ งไร?
4) ท่านเข้าใจขั้นตอนการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Roscorla ชัดเจนดี
แล้วหรอื ไม่
[ ] ชดั เจนดแี ล้ว [ ] ยงั ไม่ชัดเจนดีพอ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกคร้ัง แล้วตอบคาถามในใจว่า
Roscorla กล่าวถงึ ขน้ั ตอนการพัฒนาทกั ษะการร้ดู ิจิทลั ว่าอย่างไร?