-1- บทที่ 1 ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการบัญชี บทน า ธุรกิจและกิจการโดยทั่วไปมีการด าเนินการเพื่อแสวงหารายได้และสร้างผลก าไรให้แก่กิจการ กิจการ จึงจ าเป็นต้องมีการจดบันทึก รวบรวมข้อมูลการได้มาของทรัพยากรและการใช้ทรัพยากรตลอดจนน าข้อมูล ดังกล่าวมาวิเคราะห์ผลก าไรหรือขาดทุนประจ างวดด าเนินงาน และน าข้อมูลดังกล่าวใช้เพื่อตัดสินใจเชิง เศรษฐกิจขององค์การ การบัญชีจึงมีความส าคัญต่อกิจการหรือหน่วยงานที่มีการด าเนินงาน โดยมีความหมาย โดยสรุปดังนี้ “การบัญชี คือ การเก็บรวบรวม บันทึก จ าแนก และ สรุปข้อมูลอันเกี่ยวกับเหตุการณ์ทางเศรษฐกิจ ในรูปตัวเงิน และน าเสนอในรูปแบบรายงานทางการเงินเพื่อให้ผู้ที่เกี่ยวข้องหรือมีส่วนได้เสียในกิจการใช้ในการ ตัดสินใจเชิงเศรษฐกิจ” ผู้ใช้ข้อมูลทางการบัญชี กิจการจะจัดท ารายงานข้อมูลทางการเงินในทุกสิ้นรอบบัญชีให้แก่ผู้ที่เกี่ยวข้องหรือผู้มีส่วนได้เสียใน กิจการทราบ โดยรายงานดังกล่าวนี้เรียกว่า งบการเงิน (financial statement) ประกอบด้วย งบ ก าไรขาดทุน (income statement) งบแสดงฐานะทางการเงิน (financial position statement) และ งบกระแสเงินสด (cash flows statement) ผู้มีส่วนได้เสียของกิจการ แบ่งเป็น 2 กลุ่ม ดังนี้ (1) บุคคลภายนอกกิจการ ได้แก่ ผู้ที่ต้องการใช้ข้อมูลในงบการเงินเพื่อวัตถุประสงค์ในการตัดสินใจเชิง เศรษฐกิจที่แตกต่างกัน ดังนี้ - นักลงทุนใช้ข้อมูลในงบการเงินเพื่อตัดสินใจว่าสมควรลงทุนซื้อหุ้นในกิจการนั้นหรือไม่ โดย พิจารณาจากความสามารถในการจ่ายผลตอบแทนให้แก่ผู้ลงทุน เช่น พิจารณาผลการด าเนินงานของกิจการ โดยกิจการที่มีก าไรสูงจะมีความสามารถในการจ่ายผลตอบแทนในอนาคตให้แก่นักลงทุนสูง - เจ้าหนี้ใช้ข้อมูลในงบการเงินเพื่อพิจารณาและประเมินว่ากิจการดังกล่าวหากให้สินเชื่อแก่ กิจการ กิจการจะมีความสามารถในการช าระหนี้คืนได้หรือไม่ เช่น พิจารณาจากความสามารถในการจ่าย ดอกเบี้ยของกิจการ
-2- - ส่วนงานภาครัฐใช้ข้อมูลในงบการเงินเพื่อก ากับ ติดตาม การปฏิบัติตามนโยบายของรัฐ เช่น สรรพากรใช้ข้อมูลในงบการเงินเพื่อประเมินการเรียกเก็บภาษีจากกิจการ เป็นต้น (2) บุคคลภายในกิจการ ได้แก่ บุคคลภายในองค์กรที่ต้องการใช้ข้อมูลเพื่อการตัดสินใจ ได้แก่ - ผู้ถือหุ้น หรือ ผู้เป็นเจ้าของกิจการ : ใช้ข้อมูบในงบการเงินเพื่อพิจารณาว่าผลการ ด าเนินงานของกิจการประสบความส าเร็จได้ผลประกอบการตามเป้าหมายหรือไม่ เข่น พิจารณาความสามารถ ในการท าก าไรต่อส่วนของเจ้าของ (return on asset) - ผู้บริหาร : ใช้ข้อมูลเพื่อน าไปตัดสินใจในการบริหารงานในงานที่เกี่ยวข้องหรือรับผิดชอบ เช่น ผู้จัดการฝ่ายขายต้องการทราบยอดขายที่เกิดขึ้นในแต่ละภูมิภาคภายในรอบบัญชีเพื่อพิจารณาให้โบนัสแก่ พนักงานในแต่ละภูมิภาค เป็นต้น - พนักงานกิจการ : ใช้ข้อมูลในงบการเงินเพื่อน าไปตัดสินใจในการพัฒนาต าแหน่งหน้าที่งาน ของตนเอง เป็นต้น ประเภทธุรกิจ กิจการที่ประกอบธุรกิจในปัจจุบัน แบ่งตามลักษณะของสินค้าและบริการ ได้เป็น 3 ประเภท ดังนี้ - ธุรกิจบริการ (service firms) ได้แก่ กิจการที่ประกอบธุรกิจเพื่อให้บริการในรูปแบบต่าง ๆ เช่น ธุรกิจบริการถ่ายเอกสาร ธุรกิจบริการซักอบรีด ธุรกิจบริการล้างรถยนต์ ธุรกิจโรงภาพยนต์ ธุรกิจโฆษณา เป็นต้น - ธุรกิจซื้อสินค้ามาเพื่อขาย (merchandising firms) ได้แก่ กิจการที่ประกอบธุรกิจซื้อสินค้ามา เพื่อขายโดยไม่ได้มีการผลิตสินค้านั้นต่อเป็นสินค้าในรูปแบบอื่น เช่น ธุรกิจห้างสรรพสินค้า ธุรกิจขายปลีก (ร้านขายของช า ร้านขายเสื้อส าเร็จรูป ร้านขายรองเท้าส าเร็จรูป เป็นต้น ) - ธุรกิจผลิตสินค้าเพื่อจ าหน่าย (manufacturing firms) ได้แก่ กิจการที่ประกอบธุรกิจซื้อวัตถุดิบ มาเพื่อผลิต โดยการสร้างมูลค่าเพิ่มหรือประกอบวัตถุดิบให้เป็นสินค้าส าเร็จรูป เช่น ธุรกิจผลิตน ้ำตำล : กิจการซื้ออ้อยเป็นวัตถุดิบน าเข้ากระบวนการผลิตและได้น้ าตาลเป็นสินค้า ส าเร็จรูปเพื่อขาย ธุรกิจผลิตเสื อยืด: กิจการซื้อผ้ายืดเป็นวัตถุดิบน าเข้ากระบวนการผลิตและได้เสื้อยืดเป็นสินค้า ส าเร็จรูปเพื่อขาย
-3- รูปแบบการจัดตั้งธุรกิจ รูปแบบการจัดตั้งธุรกิจสามารถแบ่งได้ ดังนี้ 1. กิจการเจ้าของคนเดียว (proprietorship) โดยทั่วไปจะเป็นกิจการขนาดเล็ก โดยกิจการลักษณะนี้ มักจะมีเงินลงทุนไม่สูง โดยผู้เป็นเจ้าของกิจการจะต้องรับผิดชอบในภาระหนี้สินไม่จ ากัดจ านวน เช่น ร้านถ่าย เอกสาร ร้านซักอบรีด ร้านเสริมสวย อู่ซ่อมรถ เป็นต้น 2. ห้างหุ้นส่วน (partnership) กฎหมายระบุเงื่อนไขการจัดตั้งห้างหุ้นส่วนว่าต้องมีบุคคลตั้งแต่ 2 คน ขึ้นไป โดยเรียกว่า ผู้เป็นหุ้นส่วนร่วมลงทุนในกิจการ การแบ่งผลก าไรขาดทุนให้แบ่งตามข้อตกลงที่ก าหนดไว้ ระหว่างกัน โดยจะมีขนาดกิจการใหญ่กว่ากิจการเจ้าของคนเดียว ห้างหุ้นส่วนแบ่งเป็น 2 ประเภท ได้แก่ 2.1 ห้างหุ้นส่วนสามัญ ห้างหุ้นส่วนประเภทนี้ผู้เป็นหุ้นส่วนทุกคนจะเป็นหุ้นส่วนไม่จ ากัด ความรับผิด โดยต้องรับผิดชอบในหนี้สินของกิจการไม่จ ากัดจ านวน 2.2 ห้างหุ้นส่วนจ ากัด ห้างหุ้นส่วนประเภทนี้ผู้เป็นหุ้นส่วนจะแบ่งเป็น 2 ประเภท ได้แก่ หุ้นส่วนจ ากัดความรับผิด และหุ้นส่วนไม่จ ากัดความรับผิด โดยหุ้นส่วนจ ากัดความรับผิดจะรับผิดชอบหนี้สิน ของกิจการไม่เกินจ านวนที่รับจะลงทุนในห้างหุ้นส่วน 3. บริษัทจ ากัด (corporation) การจัดตั้งธุรกิจในลักษณะบริษัทจ ากัด กิจการจะแบ่งทุนออกเป็นหุ้น หุ้นละเท่าๆ กัน และน าไปจ าหน่ายให้กับผู้สนใจลงทุนในบริษัท และเรียกผู้ซื้อหุ้นของกิจการว่า ผู้ถือหุ้น (Stockholder) หรือเจ้าของบริษัท โดยผู้ถือหุ้นจะรับผิดชอบไม่เกินจ านวนค่าหุ้นที่ยังช าระไม่ครบ หลักการและแนวคิดพื้นฐานทางการบัญชี ลักษณะของข้อมูลในงบการเงิน: งบการเงินมีความส าคัญต่อบุคคลหลายฝ่าย ได้แก่ เจ้าของ เจ้าหนี้ และนักลงทุน เป็นต้น โดยผู้ใช้งบการเงินเหล่านี้มีวัตถุประสงค์ในการใช้ข้อมูลในงบการเงินแตกต่างกัน กิจการ จึงคงรน าเสนอข้อมูลในงบการเงินที่สามารถเชื่อถือได้และเป็นข้อมูลที่มีผลต่อการตัดสินใจของผู้ใช้งบการเงิน ลักษณะที่ส าคัญอย่างน้อย 3 ประการ ของข้อมูลในงบการเงิน ได้แก่ ความเกี่ยวข้องกับการตัดสินใจ (relevance) ความเชื่อถือได้ (reliability) และ สามารถเปรียบเทียบกันได้ (comparability) - ความเกี่ยวข้องกับการตัดสินใจ หมายถึงข้อมูลในงบการเงินสามารถใช้ประเมินเหตุการณ์ในอดีต ปัจจุบัน และอนาคตได้
-4- - ความเชื่อถือได้ หมายถึง ข้อมูลในงบการเงินเป็นข้อมูลที่มีความเที่ยงธรรมไม่ได้ตกแต่งหรือ ดัดแปลงเพื่อประโยชน์ของกิจการ - การเปรียบเทียบกันได้ หมายถึงข้อมูลในงบการเงินในรอบบัญชีต่างกันสามารถเปรียบเทียบกันได้ และสามารถน าข้อมูลเปรียบเทียบกับกิจการอื่นได้ด้วย เกณฑ์ในการจัดท าการบัญชี: งบการเงินจะแสดงรายการตามเกณฑ์2 ประการ ดังนี้ - เกณฑ์คงค้าง (accrual basis) : งบการเงินจะแสดงรายการด้วยเกณฑ์คงค้างเว้นแต่จะเป็นการแสดง รายการในงบกระแสเงินสด อธิบายการแสดงรายการตามเกณฑ์คงค้างดังนี้ 1) รับรู้รายได้เมื่อรายได้เกิดขึ้น รายได้เกิดขึ้นเมื่อมีการส่งมอบสินค้าให้แก่ลูกค้าแล้ว หรือ ให้บริการแก่ลูกค้าแล้ว มิได้รับรู้ตามการรับเงินเป็นเกณฑ์ในการรับรู้รายได้ ส าหรับรายได้บางประเภทที่เกิดขึ้น ในลักษณะต่อเนื่องจะรับรู้รายได้ตามส่วนระยะเวลาที่ให้บริการแก่ลูกค้าในรอบบัญชี 2) รับรู้รายจ่ายตามหลักการจับคู่รายได้กับค่าใช้จ่าย รายการใดเป็นค่าใช้จ่ายในรอบบัญชี จะต้องเป็นรายจ่ายเพื่อก่อให้เกิดรายได้ในรอบบัญชีเดียวกัน โดยไม่ได้ยึดตามเกณฑ์จ่ายเงิน - การด าเนินงานต่อเนื่อง (going concern): งบการเงินของกิจการจะจัดท าขึ้นโดยประเมินความสามารถของกิจการในการด าเนินงานอย่าง ต่อเนื่องต่อไป เว้นแต่ฝ่ายบริหารของกิจกาแสดงความตั้งใจหยุดกิจการ หรือช าระบัญชีและไม่มีทางเลือกอื่นใด นอกจากการหยุดด าเนินกิจการ ดังนั้นโดยสถานการณ์ปกติสินทรัพย์ของกิจการจึงแสดงด้วยราคาทุน และ เกณฑ์การด าเนินงานต่อเนื่องนี้จะไม่สามารถใช้ได้กับสถานการณ์ที่แสดงให้เห็นชัดว่าจะหยุดด าเนินการ เช่น กิจการมีความประสงค์ชัดเจนว่าจะเลิกกิจการ กรณีนี้ควรแสดงสินทรัพย์ด้วยราคาตลาด เป็นต้น
-5- กิจกรรมก่อนเรียน ให้ผู้เรียนจัดกลุ่มและให้ยกตัวอย่างบริษัทที่จดทะเบียนเป็น บริษัทจ ากัด มหาชน 3 บริษัท โดยระบุข้อมูล (1) ชื่อธุรกิจ บริษัทไทยแอร์เวย์จ ากัด มหาชน (2) ประเภทธุรกิจ (A )service firm (B) merchandising firm (C) manufacturing firm (3) ระบุสินค้าหรือบริการของบริษัท ล ำดับ ชื่อกิจกำร ประเภทธุรกิจ สินค้ำหรือบริกำร ตัวอย่ำง บริษัทไทยแอร์เวย์จ ำกัด มหำชน (A) service firm ให้บริกำรเที่ยวบินภำยในและต่ำงประเทศ 1 2 3
-6- กิจกรรมท้ายบท 1. ให้ระบุว่ากรณีต่อไปนี้ว่าเข้านิยามของประเภทธุรกิจใด ให้น าอักษรหน้าประเภทธุรกิจต่อไปนี้ระบุท้าย สถานการณ์ A. service firm B. merchandising firm C. manufacturing firm กรณีที่ 1 กิจการผ้าหอมด าเนินกิจการให้บริการซักอบรีดมีนางสาวเทียนหอมเป็นเจ้าของกิจการ เป็นธุรกิจประเภท .................................... กรณีที่ 2 กิจการเทียนสวยด าเนินกิจการจ าหน่ายแก้วบรรจุเทียนหอมโดยกิจการซื้อแก้ว เทียนสี และน้ าหอม มาเพื่อผลิตเป็นแก้วบรรจุเทียนหอมเพื่อจ าหน่าย เป็นธุรกิจประเภท .................................... กรณีที่ 3 กิจการหญ้าใสด าเนินกิจการให้บริการรับตกแต่งและดูแลสนามหญ้าให้แก่ลูกค้า เป็นธุรกิจประเภท .................................... กรณีที่ 4 กิจการบ้านขนมด าเนินกิจการจ าหน่ายขนมกล้วยโดยกิจการรับซื้อขนมกล้วยจากโรงงานผลิตขนม กล้วยมาจ าหน่ายที่กิจการร้านบ้านขนม เป็นธุรกิจประเภท .................................... กรณีที่ 5 กิจการดินสอสีด าเนินกิจการรับถ่ายเอกสารและเข้าเล่มเอกสารให้แก่ลูกค้าทั่วไป เป็นธุรกิจประเภท ....................................
-7- 2. ให้ระบุว่าบุคคลต่อไปนี้เป็นผู้ใช้งบการเงินบุคคลภายในกิจการหรือภายนอกกิจการ 2.1 ผู้จัดการฝ่ายผลิตในบริษัทไทยค้าวัสดุ จ ากัด มหาชน ก าลังพิจารณางบการเงินบริษัทเพื่อตัดสินใจเกี่ยวกับ ต้นทุนในกระบวนการผลิต เป็นผู้ใช้งบการเงิน ประเภทบุคคล...............................ของงบการเงินบริษัทไทยค้าวัสดุ จ ากัด มหาชน 2.2 นายสมพล เป็นพนักงานบริษัท ไทยค้าวัสดุ จ ากัด มหาชน ก าลังพิจารณางบการเงินของบริษัทการบินไทย จ ากัด มหาชน เพื่อตัดสินใจลงทุน เป็นผู้ใช้งบการเงิน ประเภทบุคคล...............................ของงบการเงินบริษัทการบินไทย จ ากัด มหาชน 2.3 สรรพากรเขต พิจารณางบการเงินของร้านกระดาษสวยเพื่อประเมินเรียกเก็บภาษีประจ าปี เป็นผู้ใช้งบการเงิน ประเภทบุคคล...............................ของร้านกระดาษสวย
-8- บทที่ 2 งบการเงิน บทน า งบการเงินจัดท าขึ้นเพื่อสนองความต้องการของผู้ใช้งบการเงินซึ่งไม่อยู่ในฐานะที่จะเรียกร้องให้กิจการ จัดท ารายงานที่มีการดัดแปลงตามความต้องการข้อมูลที่เฉพาะเจาะจง งบการเงินเป็นการน าเสนอฐานะ การเงินและผลการด าเนินงานทางการเงินของกิจการอย่างมีแบบแผน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลเกี่ยวกับ ฐานะการเงิน ผลการด าเนินงาน และกระแสเงินสดของกิจการ ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อการตัดสินใจเชิงเศรษฐกิจ ของผู้ใช้งบการเงินกลุ่มต่างๆ นอกจากนี้งบการเงิน ยังแสดงถึงผลการบริหารงานของฝ่ายบริหารซึ่งได้รับ มอบหมายให้ดูแลทรัพยากรของกิจการ เพื่อที่จะบรรลุวัตถุประสงค์ดังกล่าว ข้อมูลในงบการเงิน งบการเงินให้ข้อมูลทุกข้อดังต่อไปนี้เกี่ยวกับกิจการ สินทรัพย์ หนี้สิน ส่วนของเจ้าของ รายได้และ ค่าใช้จ่าย รวมถึงผลก าไรและขาดทุน เงินทุนที่ได้รับจากผู้เป็นเจ้าของและการจัดสรรส่วนทุนให้ผู้เป็นเจ้าของ ในฐานะที่เป็นเจ้าของ และกระแสเงินสด ข้อมูลเหล่านี้และข้อมูลอื่นที่เปิดเผยในหมายเหตุประกอบงบการเงิน ช่วยผู้ใช้งบการเงินในการคาดการณ์เกี่ยวกับจังหวะเวลาและความแน่นอนที่กิจการจะก่อให้เกิดกระแสเงินสด ในอนาคตของกจิการ หมายเหตุประกอบงบการเงิน หมายเหตุประกอบงบการเงินประกอบด้วย ข้อมูลที่แสดงเพิ่มเติมจากข้อมูลที่แสดงในงบแสดงฐานะ การเงิน งบก าไรขาดทุน และก าไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่น งบก าไรขาดทุนที่แสดงแยกต่างหาก (ถ้ามีการน าเสนอ) งบแสดงการเปลี่ยนแปลงส่วนของเจ้าของ และงบกระแสเงินสด หมายเหตุประกอบงบการเงินเป็นการอธิบาย หรือการแยกแสดงของรายการที่น าเสนอในงบการเงินดังกล่าวและข้อมูลเกี่ยวกับรายการที่มีคุณสมบัติไม่ เพียงพอทีจะรับรู้ในงบการเงินที่น าเสนอ
-9- การจัดท างบการเงิน การจัดท างบการเงินต้องจัดตามเกณฑ์ดังนี้ 1. เกณฑ์การด าเนินการต่อเนื่อง ในการจัดท างบการเงินฝ่ายบริหารต้องประเมินความสามารถของ กิจการในการด าเนินงานอย่างต่อเนื่องของกิจการงบการเงินต้องจัดท าขึ้นตามเกณฑ์การด าเนินงานต่อเนื่องเว้น แต่ฝ่ายบริหารมีความตั้งใจที่จะช าระบัญชีหรือหยุดประกอบธุรกิจ หรือไม่มีทางเลือกที่เป็นไปได้จริงอื่นใด นอกเหนือจากช าระบัญชีหรือหยุดประกอบธุรกิจ 2. เกณฑ์คงค้าง กิจการต้องจัดท างบการเงินตามเกณฑ์คงค้างเว้นแต่เป็นขอ้มูลกระแสเงินสด เมื่อใช้ เกณฑ์คงค้างในการจัดท างบการเงิน กิจการรับรู้รายการเป็นสินทรัพย์หนี้สิน ส่วนของเจ้าของ รายได้ และ ค่าใช้จ่าย (องค์ประกอบของงบการเงิน) เมื่อรายการเหล่านั้นเป็นไปตามค านิยามและเกณฑ์การับรู้รายการ ตามที่ก าหนดไว้นในกรอบแนวคิดส าหรับการรายงานทางการเงิน (ปรับปรุง 2558) หมวดบัญชี ในการบันทึกบัญชีจะบันทึกตามหมวดบัญชีแบ่งเป็น 5 หมวด ได้แก่ (1) สินทรัพย์ (2) หนี้สิน (3) ส่วนของเจ้าของ หรือ “ทุน” (4) รายได้ และ (5) ค่าใช้จ่าย โดยหมวดบัญชี (1) – (5) จะปรากฎในงบ การเงินดังนี้ งบแสดงฐานะทางการเงิน (financial position statement) งบแสดงฐานะทางการเงินเป็นงบที่ให้ข้อมูลเกี่ยวกับฐานะการเงินของกิจการ โดยแสดงข้อมูลเกี่ยวกับ สินทรัพย์ หนี้สิน และส่วนของเจ้าของ โดยมีความหมายดังนี้ สินทรัพย์ (assets) หมายถึง ทรัพย์สินของกิจการที่จะก่อประโยชน์ให้แก่กิจการในอนาคต โดยหากก่อ ประโยชน์แก่กิจการไม่เกิน 1 ปีจัดเป็นสินทรัพย์หมุนเวียน หากก่อประโยชน์ให้แก่กิจการเกิน 1 ปี จัดเป็น สินทรัพย์ไม่เหมุนเวียน เช่น ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์ สินทรัพย์ไม่มีตัวตน เป็นต้น หนี้สิน (liabilities) หมายถึง ภาระผูกพันที่กิจการจะต้องจ่ายช าระในอนาคต โดยหากกิจการมีภาระ ต้องจ่ายภายในอนาคตไม่เกิน 1 ปี จัดเป็นหนี้สินหมุนเวียน หากเกิน 1 ปีจะเป็นหนี้สินระยะยาว ส่วนของเจ้าของ (owner’s equity) หมายถึง ส่วนของสินทรัพย์ที่เหลืออยู่หลังจากสิทธิเรียกร้องของ เจ้าหนี้ทั้งหมด ซึ่งเรียกส่วนของเจ้าของอีกอย่างหนึ่งว่า “สินทรัพย์สุทธิ” โดยค านวณมาจาก สินทรัพย์รวมหัก
-10- ด้วยหนี้สินรวม บัญชีที่แสดงอยู่ในหมวดส่วนของเจ้าของได้แก่ บัญชีทุน บัญชีก าไร(ขาดทุน) และ บัญชี ถอนใช้ส่วนตัว (ถ้ามี) แสดงตัวอย่างของงบแสดงฐานะทางการเงินได้ดังนี้ ร้านอรัญญา งบแสดงฐานะทางการเงิน ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2559 สินทรัพย์ หนี้สินและส่วนของเจ้าของ บาท บาท เงินสด 20 หนี้สิน ลูกหนี้ 50 เจ้าหนี้ 30 วัสดุซ่อมรถ 50 เงินกู้ 100 อุปกรณ์ซ่อม(สุทธิ) 380 รวมหนี้สิน 130 ส่วนของเจ้าของ* ทุน 270 บวก ก าไรสุทธิ** 100 หัก ถอนใช้ส่วนตัว -0- 370 รวมสินทรัพย์ 500 รวมหนี้สินและส่วนของเจ้าของ 500 ส่วนของเจ้าของ = ทุน + (รายได้ - ค่าใช้จ่าย) - ถอนใช้ส่วนตัว ส่วนของเจ้าของ = ทุน + ก าไรสุทธิ** - ถอนใช้ส่วนตัว ส่วนของเจ้าของ = 270 + 100 - 0 ส่วนของเจ้าของ = 370 บาท หมายเหตุ : *ในกรณีนี้กิจการเป็นกิจการเจ้าของคนเดียว ส่วนของเจ้าของเกิดจากการเจ้าของน าเงินสดหรือสินทรัพย์มาลงทุน หรือเรียกการลงทุนของเจ้าของว่า “ทุน” และกรณีนี้เจ้าของไม่ได้ถอนทุนไปใช้ส่วนตัวจึงไม่ปรากฎบัญชี“ถอนใช้ส่วนตัว” ใน งบแสดงฐานะทางการเงิน ** ก าไรสุทธิน ามาจากงบก าไรขาดทุน ในกรณีนี้กิจการมีรายได้สูงกว่าค่าใช้จ่ายท าให้เกิดก าไรสุทธิ จากข้างต้นมีข้อสังเกตว่า 1. งบแสดงฐานะทางการเงินเป็นงบที่แสดงจ านวนของสินทรัพย์รวมเท่ากับหนี้สินและส่วนของเจ้าของ 2. สินทรัพย์จะแสดงเรียงล าดับก่อนหลังโดยเริ่มจากรายการที่มีสภาพคล่องสูงสุดไปหารายการที่ สภาพคล่องน้อยที่สุด โดยสภาพคล่องพิจารณาจากความรวดเร็วในการเปลี่ยนสินทรัพย์ดังกล่าวเป็นเงินสด
-11- 3. หนี้สินจะแสดงโดยเรียงล าดับโดยเริ่มจากรายการที่ต้องช าระหนี้ภายในระยะเวลาสั้นไปหารายการ ที่สามารถช าระหนี้ภายในระยะยาว ทั้งนี้ หากหนี้สินดังกล่าวมีระยะเวลาของการช าระหนี้ภายใน 1 ปีจัดเป็น หนี้สินประเภทหนี้สินหมุนเวียน และหากหนี้สินมีระยะเวลาของการช าระหนี้มากกว่า 1 ปี จัดเป็นหนี้สิน ประเภทหนี้สินระยะยาว 4. ส่วนของเจ้าของ ในส่วนนี้กิจการเป็นกิจการเจ้าของคนเดียวการลงทุนของเจ้าของเรียกว่า “ทุน” โดยการลงทุนของเจ้าของจะท าให้ส่วนของเจ้าของเพิ่มขึ้น กรณีระหว่างปีกิจการได้ผลก าไร (ก าไรสุทธิจากงบ ก าไรขาดทุน) จะท าให้ส่วนของเจ้าของเพิ่มขึ้น และกรณีระหว่างปีกิจการได้ผลขาดทุน (ขาดทุนสุทธิจากงบ ก าไรขาดทุน) จะท าให้ส่วนของเจ้าของจะลดลง โดยใช้ชื่อบัญชี “ก าไร(ขาดทุน)สุทธิ” ในการด าเนินงานของกิจการเจ้าของคนเดียว เจ้าของกิจการจะได้รับผลตอบแทนจากการลงทุนโดย ถอนเงินจากส่วนของเจ้าของหรือทุนของกิจการไปใช้ได้ โดยเรียกว่า “ถอนใช้ส่วนตัว” กรณีที่เจ้าของกิจการมี การถอนทุนไปใช้ส่วนตัวจะท าให้ “ส่วนของเจ้าของ” ลดลง แสดงการค านวณดังนี้ ส่วนของเจ้าของ ทุน XXX บวก(หัก) ก าไร(ขาดทุน)สุทธิ XXX XXX หัก ถอนใช้ส่วนตัว XXX XXXX 5. งบแสดงฐานะทางการเงินข้างต้น กล่าวได้ว่ากิจการมีสินทรัพย์สุทธิ (สินทรัพย์ – หนี้สิน) เท่ากับ 370 บาท หรือส่วนของเจ้าของ เท่ากับ 370 บาท สินทรัพย์ = หนี้สิน + ส่วนของเจ้าของ ส่วนของเจ้าของ = สินทรัพย์ – หนี้สิน ส่วนของเจ้าของ = 500 – 370 ส่วนของเจ้าของ = 130 บาท 5. งบแสดงฐานะทางการเงินข้างต้น กล่าวได้ว่ากิจการมีสินทรัพย์สุทธิเท่ากับ 370 บาท หรือกล่าวอีก อย่างหนึ่งว่า กิจการมีส่วนของเจ้าของ เท่ากับ 370 บาท สินทรัพย์ = หนี้สิน + ส่วนของเจ้าของ ส่วนของเจ้าของ = สินทรัพย์ – หนี้สิน ส่วนของเจ้าของ = 500 – 370 ส่วนของเจ้าของ = 130 บาท
-12- งบก าไรขาดทุน (income statement) งบก าไรขาดทุนเป็นงบที่แสดงผลการด าเนินงานของกิจการในช่วงเวลาหนึ่ง โดยแสดงรายการของ รายได้ ค่าใช้จ่าย และผลก าไร(ขาดทุน)สุทธิ ผลก าไร(ขาดทุน)สุทธิค านวณจาก รายได้รวม หักด้วยค่าใช้จ่าย รวม กรณีรายได้รวมมากกว่าค่าใช้จ่ายรวมจะเกิด “ก าไรสุทธิ” กรณีรายได้รวมน้อยกว่าค่าใช้จ่ายรวมจะเกิด “ขาดทุนสุทธิ” รายได้ (revenues) หมายถึงสินทรัพย์ที่เพิ่มขึ้นหรือหนี้สินที่ลดลง ซึ่งเป็นผลมาจากการขายสินค้า หรือการให้บริการ รายได้ในกรณีทั่วไปจะเกิดเมื่อกิจการขายสินค้าหรือการให้บริการแก่ลูกค้าเป็นเงินสดหรือ เงินเชื่อ กิจการจะบันทึกรายได้เพิ่มขึ้นและบันทึกเพิ่มบัญชีสินทรัพย์ใน บัญชีเงินสด หรือบัญชีลูกหนี้ ส าหรับบางกรณี ลูกค้าอาจจ่ายเงินเป็นค่าบริการแก่กิจการไว้ล่วงหน้า เช่น ลูกค้าจ่ายเงินค่าเช่า ล่วงหน้า 6 เดือน และกิจการรับรู้รายได้รับล่วงหน้าดังกล่าวไว้เป็นหนี้สิน กิจการจะบันทึกรายได้ค่าเช่ารับ ล่วงหน้าไว้ในสมุดบัญชีของกิจการ และเมื่อสิ้นงวดกิจการจะปรับปรุงบัญชีโดยบันทึกลดรายได้ค่าเช่ารับ ล่วงหน้า (บันทึกลดบัญชีหนี้สิน) และรับรู้รายได้ค่าเช่า (บันทึกเพิ่มบัญชีรายได้) ในสมุดบัญชีของกิจการ ทั้งนี้ การปรับปรุงรายการรายได้รับล่วงหน้าจะอธิบายอีกครั้งในบทที่ 4 เรื่องรายการปรับปรุงบัญชี ตัวอย่างกิจการให้บริการซ่อมรถ เมื่อกิจการซ่อมรถให้ลูกค้าและเรียกเก็บค่าบริการซ่อมรถเท่ากับ 100 บาท กรณีลูกค้ายังไม่ได้จ่ายเงินกิจการจะมีลูกค้าเป็นลูกหนี้การค้าของกิจการ กิจการจะบันทึกเพิ่มบัญชี รายได้จากการบริการซ่อมรถ 100 บาท ในขณะเดียวกันกิจการจะบันทึกเพิ่มบัญชีสินทรัพย์ในที่นี้คือลูกหนี้ การค้า 100 บาท ตัวอย่างกิจการจ าหน่ายนิตยสาร 1 ธันวาคม 25X1 เมื่อกิจการรับเงินค่านิตยสารล่วงหน้ามา 12 เดือน (เดือนละ 1 ฉบับๆ ละ 50 บาท) รวม 600 บาท โดยกิจการจะจัดส่งนิตยสารให้ลูกค้าตามรายเดือน ใน วันที่กิจการรับเงินค่านิตยสารจากลูกค้าโดยยังไม่ได้ส่งมอบวารสาร 600 บาท กิจการจะบันทึกเพิ่มบัญชีเงินสด 600 บาท พร้อมกับบันทึกเพิ่มบัญชีหนี้สิน(รายได้ค่าสมาชิกนิตยสารรับล่วงหน้า) หลังจากนั้น 31 ธันวาคม 25x1 กิจการส่งมอบนิตยสารให้แก่ลูกค้า 1 เล่ม ณ วันที่ 31 ธันวาคม 25 X1 กิจการจะปรับปรุงบัญชีโดย บันทึกลดบัญชีหนี้สิน (รายได้ค่าสมาชิกนิตยสารรับล่วงหน้า) จ านวน 1 เดือน จ านวน 50 บาท และบันทึก เพิ่มรายได้การขายนิตยสารจ านวน 50 บาท และ ณ 31 ธันวาคม 25 X1 มียอดบัญชีรายได้ค่าสมาชิกนิตยสาร รับล่วงหน้า จ านวน 550 (5 เดือน) ค่าใช้จ่าย (expenses) หมายถึงสินทรัพย์ที่ลดลงหรือหนี้สินที่เพิ่มขึ้น ซึ่งเป็นผลมาจากการจ่ายเงิน เพื่อเป็นค่าใช้จ่ายในการด าเนินงานในกิจการ หรือการใช้บริการบางประเภทเพื่อใช้ในการด าเนินงานในรอบ บัญชีโดยยังไม่ถึงก าหนดการจ่ายเงินที่ผู้บริการก าหนดไว้ แสดงตัวอย่างดังนี้
-13- ตัวอย่างกิจการร้านเสริมสวยแห่งหนึ่งได้รับใบแจ้งหนี้ค่าไฟฟ้าประจ าเดือน ธันวาคม 2559 จ านวน 500 บาท ได้รับใบแจ้งหนี้ค่าไฟฟ้าในวันที่ 28 ธันวาคม 2559 ก าหนดจ่ายเงิน 5 มกราคม 2560 และกิจการ ยังไม่ได้ด าเนินการจ่ายเงิน กิจการต้องรับรู้ค่าไฟฟ้าเป็นเป็น ค่าใช้จ่ายของกิจการ จ านวน 500 บาท เนื่องจาก กิจการได้ใช้ไฟฟ้าเพื่อการด าเนินงานที่เกิดขึ้นในเดือนธันวาคมไปแล้ว และในกรณีนี้กิจการยังไม่ได้จ่ายเงิน ดังนั้น กิจการจึงมีภาระหนี้สินต่อการไฟฟ้าภูมิภาคและต้องบันทึกเพิ่มหนี้สิน (ค่าไฟฟ้าค้างจ่าย) ในกรณี เดียวกัน หากกิจการได้รับใบแจ้งหนี้ค่าไฟฟ้าในวันที่ 28 ธันวาคม 2559 และด าเนินการจ่ายค่าไฟฟ้า กิจการ จะบันทึกเพิ่มค่าใช้จ่าย (ค่าไฟฟ้า) และบันทึกลดสินทรัพย์ (เงินสด) ทั้งนี้จะอธิบายการบันทึกบัญชีในรายการ ข้างต้นโดยละเอียดในบทที่ 3 ร้านอรัญญา งบก าไรขาดทุน ส าหรับปี สิ้นสุด 31 ธันวาคม 2559 บาท รายได้ รายได้จากการซ่อมรถ 800 หัก ค่าใช้จ่าย เงินเดือน 100 ค่าวัสดุซ่อมใช้ไป 200 ค่าเช่าร้าน 240 ค่าสาธารณูปโภค 130 ค่าเสื่อมราคาอุปกรณ์ซ่อม 30 700 ก าไรสุทธิ 100
-14- ผังบัญชี (chart of accounts) ผังบัญชีหมายถึงรายชื่อบัญชีและเลขที่บัญชีทั้งหมดที่กิจการใช้ในการบันทึกบัญชีของกิจการ ผังบัญชีของกิจการแต่ละกิจการจะปรากฎรายชื่อบัญชีและเลขที่บัญชีแตกต่างกันไปตามประเภทของธุรกิจ จ านวนรายการทางการบัญชีและรายละเอียดของบัญชีที่ผู้บริหารก าหนด แสดงตัวอย่างดังนี้ ผังบัญชี ร้านมิงค์ซาลอน เลขทีบัญชี ชื่อบัญชี เลขทีบัญชี ชื่อบัญชี หมวด (1) สินทรัพย์ หมวด (3) ส่วนของเจ้าของ 11 เงินสด 31 ทุน 12 เงินฝากธนาคาร 32 ถอนใช้ส่วนตัว 13 ลูกหนี้ 14 วัสดุสิ้นเปลือง 15 อุปกรณ์ หมวด (2) หนี้สิน หมวด (4) รายได้ 21 เจ้าหนี้ 41 รายได้ค่าเสริมสวย 22 ค่าสาธารณูปโภคค้างจ่าย 42 รายได้ค่าเช่าอาคาร 23 เงินกู้ หมวด (5) ค่าใช้จ่าย 51 ค่าเช่าร้าน 52 เงินเดือน 53 ค่าสาธารณูปโภค 54 ค่าใช้จ่ายเบ็ดเตล็ด เลขที่บัญชีของร้านมิงค์ซาลอน ประกอบด้วยตัวเลข 2 หลัก เนื่องจากิจการมิงค์ซาลอนมีรายการบัญชี ในแต่ละหมวดบัญชีไม่ถึง 10 รายการ โดยตัวเลขแรกหมายถึงหมวดบัญชีตัวเลขตัวที่ 2 หมายถึงล าดับบัญชีใน แต่ละหมวด ในการแสดงรายการเหล่านี้จะแสดงในงบการเงินเรียงล าดับก่อนหลังตามล าดับเลขในผังบัญชี
-15- กิจกรรมก่อนเรียน รายการต่อไปเป็นรายการ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2562 ให้ท า : 1) ให้นักศึกษาระบุรายการในแบบฟอร์มที่ให้มาเพื่อวิเคราะห์ฐานะทางการเงิน ณ 31 ธันวาคม 2562 1.1 นายก้ามปูมีรถยนต์ราคา 500,000 บาท มีภาระหนี้สินกับบริษัทให้สินเชื่อรถยนต์ 200,000 บาท สินทรัพย์ที่มีในครอบครองของนายก้ามปู ภาระหนี้สินของนายก้ามปู สินทรัพย์ของนายก้ามปูส่วนที่ไม่ติดภาระหนี้ รวมสินทรัพย์ทั้งหมดของนายก้ามปู= รวมหนี้สินและทรัพย์สินส่วนที่ไม่ติดภาระหนี้ของ นายก้ามปู= 1.2 นางสาวมดตะนอยมีเงินสด 100,000 บาท บ้านจัดสรรพร้อมที่ดินมูลค่า 2,000,000 บาท มีภาระหนี้สินกับธนาคารเพื่ออาคารสงเคราะห์ 2,000,000 บาท สินทรัพย์ที่มีในครอบครองของ นางสาวมดตะนอย ภาระหนี้สินของนางสาวมดตะนอย สินทรัพย์ของนางสาวมดตะนอยส่วนที่ไม่ติดภาระหนี้ รวมสินทรัพย์ทั้งหมดของ นางสาวมดตะนอย = รวมหนี้สินและสินส่วนที่ไม่ติดภาระหนี้ของ นางสาวมดตะนอย = 1.3 นางสาวส้มจุกมีอุปกรณ์คอมพิวเตอร์มูลค่า 50,000 บาท เครื่องประดับเพชรทองมูลค่า 200,000 บาท นางสาวส้มจุกไม่มีภาระหนี้สินใด
-16- สินทรัพย์ที่มีในครอบครองของ นางสาวส้มจุก ภาระหนี้สินของนางสาวส้มจุก สินทรัพย์ของนางสาวส้มจุกส่วนที่ไม่ติดภาระหนี้ รวมสินทรัพย์ทั้งหมดของ นางสาวส้มจุก = รวมหนี้สินและสินทรัพย์ส่วนที่ไม่ติดภาระหนี้ของ นางสาวส้มจุก = จากข้อมูลในตารางข้างต้น ให้ท า ให้ใส่จ านวนในคอลัมน์ที่ 3-5 และเรียงล าดับฐานะทางการเงินของบุคคล 3 คน จากฐานะทางการเงิน มั่นคงมากที่สุดไปหาฐานะทางการเงินมั่นคงน้อยที่สุด โดยใส่เลขแสดงล าดับฐานะทางการเงินของแต่ละบุคคล ในคอลัมน์ที่ 2 ชื่อ ล าดับที่ จ านวน สินทรัพย์(บาท) จ านวน ภาระหนี้สิน (บาท) จ านวน สินทรัพย์ที่ไม่ติดภาระหนี้(บาท) ก้ามปู มดตะนอย ส้มจุก
-17- กิจกรรมท้ายบทที่ 2 2.1 ข้อมูลต่อไปนี้เป็นข้อมูลของกิจการดอกไม้สวย ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2559 (พันบาท) เงินสด 35 เจ้าหนี้ 59 เงินฝากธนาคาร 150 ค่าสาธารณูปโภคค้างจ่าย 9 ลูกหนี้ 45 เงินกู้ 370 วัสดุสิ้นเปลือง 20 ทุน-นางสาวดอกไม้ 500 ที่ดิน 200 ก าไร(ขาดทุน)สุทธิ ? อาคาร 490 ถอนใช้ส่วนตัว 18 อุปกรณ์ 180 ให้ท า : งบแสดงฐานะทางการเงินของกิจการ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2559
-18- 2.2 ข้อมูลต่อไปนี้เป็นข้อมูลของกิจการร้านทรายสวย ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2559 (หน่วย : พันบาท) เงินสด 160 รายได้ค่าบริการ 974 เงินฝากธนาคาร 450 วัสดุสิ้นเปลืองที่ใช้ไป 90 ลูกหนี้ 135 ค่าเช่า 200 วัสดุสิ้นเปลือง 119 เงินเดือน 150 อุปกรณ์(สุทธิ)* 200 ค่าสาธารณูปโภค 100 เจ้าหนี้ 70 ค่าเสื่อมราคาอุปกรณ์ซักรีด 40 ทุน 600 ถอนใช้ส่วนตัว -0- *อุปกรณ์ หัก ค่าเสื่อมราคาสะสม ให้ท า : (1) งบก าไรขาดทุนส าหรับปีสิ้นสุด วันที่ 31 ธันวาคม 2559 (2) งบแสดงฐานะทางการเงิน ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2559 (1) งบก าไรขาดทุนส าหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2559
-19- (2) งบแสดงฐานะทางการเงิน ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2559
-20- บทที่ 3 การวิเคราะห์รายการค้าและการบันทึกบัญชี สมการบัญชี(accounting equation) ในงบแสดงฐานะทางการเงินเราสินทรัพย์ไว้ด้านซ้าย และแสดงหนี้สินและส่วนของเจ้าของไว้ทาง ด้านขวา ยอดรวมของ สินทรัพย์จะเท่ากับหนี้สินและส่วนของเจ้าของเสมอ โดยแสดงความสัมพันธ์ของรายการ ดังกล่าวเป็นสมการทางคณิตศาสตร์ได้ดังนี้ สินทรัพย์ = หนิ้สิน + ส่วนของเจ้าของ รายการค้า (transactions) รายการค้าหมายถึง การด าเนินงานของธุรกิจที่ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในสินทรัพย์ หนี้สิน และ ส่วนของเจ้าของ ทั้งนี้ ส่วนของเจ้าของ (ทุน) ณ สิ้นรอบบัญชี ส าหรับกิจการเจ้าของคนเดียวจะค านวณมาจาก ส่วนของเจ้าของ = ทุน(ณ ต้นงวด) + ทุน (ลงทุนเพิ่มระหว่างงวด) - ถอนใช้ส่วนตัว + รายได้ - ค่าใช้จ่าย แสดงในสมการบัญชีแบบละเอียดดังนี้ สินทรัพย์ = หนิ้สิน + ทุน – ถอนใช้ส่วนตัว + รายได้- ค่าใช้จ่าย จากข้างต้นกล่าวได้ว่า รายการค้า คือการด าเนินงานของธุรกิจที่ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของ รายการที่อยู่ในสมการบัญชีรายการหมายถึงบัญชีต่างๆ ที่อยู่ภายในหมวดสินทรัพย์ หมวดหนี้สิน และ หมวด ส่วนของเจ้าของ ตัวอย่างเหตุการณ์ที่เป็นรายการค้า “เจ้าของลงทุนเริ่มแรกในกิจการ 10,000 บาท” ถือเป็นรายการค้า เนื่องจากท าให้สินทรัพย์(เงินสด) เพิ่มขึ้น 10,000 บาท และทุนเพิ่มขึ้น 10,000 บาท และท าให้รายการในสมการบัญชีเปลี่ยนแปลง
-21- ตัวอย่างเหตุการณ์ที่ไม่เป็นรายการค้า “ลูกค้าโทรมาขอสั่งจองสินค้า โดยยังไม่มีการจ่ายช าระเงิน” รายการนี้ไม่ถือเป็นรายการค้า เนื่องจาก ไม่ได้ท าให้สินทรัพย์ หนี้สิน และ ส่วนของเจ้าของเปลี่ยนแปลงจึงไม่ถือเป็นรายการค้า เมื่อเกิดรายการค้าขึ้น นักบัญชีจะวิเคราะห์รายการค้าว่าท าให้รายการในสมการบัญชีได้แก่ สินทรัพย์ หนี้สิน และส่วนของเจ้าของ มีการเปลี่ยนแปลง (เพิ่มขึ้นหรือลดลง) หรือไม่ กรณีเหตุการณ์ดังกล่าวเป็น รายการค้า จะน ารายการค้าไปบันทีกบัญชีในแบบฟอร์มทางบัญชี เพื่อบันทึกการเปลี่ยนแปลงของรายการ ข้างต้นและสรุปรายการบัญชีโดยสม่ าเสมอทุกรอบบัญชี โดยปกติรอบบัญชีของกิจการทั่วไปจะใช้รอบบัญชี เท่ากับ 1 ปี ตามปีปฏิทิน (เริ่มจาก 1 มกราคม ถึง 31 ธันวาคม) รอบบัญชีของกิจการขนาดเล็กหรือกิจการ เจ้าของคนเดียวอาจก าหนดรอบบัญชีสั้นๆ เช่น 1 เดือน การวิเคราะห์รายการค้าโดยสมการบัญชี ต่อไปนี้เป็นข้อมูลรายการค้าของร้านตาทิพย์ให้บริการดูดวง ร้านตาทิพย์เป็นร้านกิจการเจ้าของคนเดียวโดยเป็น ข้อมูลที่เกิดขึ้นในเดือนมีนาคม 2559 1 มี.ค. น าเงินสดมาลงทุน 250,000 บาท 3 มี.ค. ซื้ออุปกรณ์ 115,000 บาท เป็นเงินสด 7 มี.ค. ซื้ออุปกรณ์เป็นเงินเชื่อ 35,000 บาท 10 มี.ค. ซื้อวัสดุเป็นเงินเชื่อ 12,000 บาท 15 มี.ค. ได้รับค่าบริการดูดวง 43,000 บาท 18 มี.ค.จ่ายค่าเช่าร้าน 7,500 บาท 21 มี.ค.บริการเป็นเงินเชื่อ 13,000 บาท 22 มี.ค.ช าระหนี้ค่าอุปกรณ์ 35,000 บาท 25 มี.ค.รับช าระหนี้ค่าดูดวง 7,000 บาท 26 มี.ค.จ่ายค่าเช่าบ้าน (ส่วนตัว) 10,000 บาท 31 มี.ค.จ่ายเงินเดือน 15,000 บาท 31 มี.ค. ได้รับบิลค่าสาธารณูปโภค 9,500 บาท แต่ยังไม่ได้จ่าย ผังบัญชี: เงินสด (11) ลูกค้า (12) วัสดุสิ้นเปลือง (13) อุปกรณ์ (14) เจ้าหนี้ (21) ค่าสาธารณูปโภคค้างจ่าย (22 ) ทุน-ตาทิพย์ (31) ถอนใช้ส่วนตัว (32) รายได้ค่าบริการ (41) ค่าเช่าร้าน (51) เงินเดือน (52) ค่าสาธารณูปโภค (53)
-2 การวิเคราะห์รายการค้าโดยสมการบัญชี ร้านตาทิพย์ บริการดูดวง เดือน มีนาคม 2559 รายการค้า สินทรัพย์ วันที่ / รายการค้า เงินสด (11) ลูกหนี้ (12) วัสดุสิ้น (1 1 มี.ค. น าเงินสดมาลงทุน 250,000 บาท + 250,000 3 มี.ค. ซื้ออุปกรณ์ 115,000 บาท เป็นเงินสด -115,000 7 มี.ค. ซื้ออุปกรณ์เป็นเงินเชื่อ 35,000 บาท 10 มี.ค. ซื้อวัสดุเป็นเงินเชื่อ 12,000 บาท + 15 มี.ค. ได้รับค่าบริการดูดวง 43,000 บาท +43,000 18 มี.ค.จ่ายค่าเช่าร้าน 7,500 บาท -7,500 21 มี.ค.บริการเป็นเงินเชื่อ 13,000 บาท +13,000 22 มี.ค.ช าระหนี้ค่าอุปกรณ์ 35,000 บาท -35,000 25 มี.ค.รับช าระหนี้ค่าดูดวง 7,000 บาท +7,000 -7,000 26 มี.ค.จ่ายค่าเช่าบ้าน (ส่วนตัว) 10,000 บาท -10,000 31 มี.ค.จ่ายเงินเดือน 15,000 บาท -15,000 31 มี.ค.ได้รับบิลค่าสาธารณูปโภค 9,500 บาท ยังไม่จ่าย ยอดคงเหลือ ณ 31 มีนาคม 2559 +117,500 + 6,000 +
2- หน่วย : บาท = หนี้สิน + ส่วนของเจ้าของ นเปลือง 13) อุปกรณ์ (14) = เจ้าหนี้ (21) ค่าสาธารณูปโภคค้างจ่าย (22) ทุน - ถอนใช้ส่วนตัว +รายได้ – ค่าใช้จ่าย (31) (32) (41) 51)(52)(53) = +250,0000 ทุน-ตาทิพย์ (31) +115,000 = +35,000 = +35,000 (21) 12,000 = +12,000 (21) = +43,000 รายได้ค่าบริการ (41) = -7,500 ค่าเช่าร้าน (51) = +13,000 รายได้ค่าบริการ (41) = -35,000 (21) = = -10,000 ถอนใช้ส่วนตัว (32) = -15,000 เงินเดือน (52) = +9,500 (22) -9,500 ค่าสาธารณูปโภค (53) 12,000 +150,000 = + 21,500 + 264,000 ยอดดุล = 285,500 บาท
หลักบัญชีเบื้องต้น 23 23 จากการวิเคราะห์รายการค้าโดยสมการบัญชีข้างต้น น ายอดคงเหลือมาจัดท างบการเงินได้ดังนี้ ร้านตาทิพย์ งบแสดงฐานะทางการเงิน ณ วันที่ 31 มีนาคม 2559 บาท สินทรัพย์ หนี้สินและส่วนของเจ้าของ เงินสด 117,500 หนี้สิน ลูกหนี้ 6,000 เจ้าหนี้ 12,000 วัสดุสิ้นเปลือง 12,000 ค่าสาธารณูปโภคค้างจ่าย 9,500 อุปกรณ์ 150,000 รวมหนี้สิน 21,500 ส่วนของเจ้าของ ทุน 250,000 บวก ก าไรสุทธิ 24,000 หัก ถอนใช้ส่วนตัว (10,000) 264,000 รวมส่วนของเจ้าของ 264,000 รวมสินทรัพย์ 285,500 หนี้สินและส่วนของเจ้าของ 285,500 ร้านตาทิพย์ งบก าไรขาดทุน ส าหรับเดือน สิ้นสุด วันที่ 31 มีนาคม 2559 บาท รายได้ รายได้ค่าบริการ 56,000 ค่าใช้จ่าย ค่าเช่าร้าน 7,500 เงินเดือน 15,000 ค่าสาธารณูปโภค 9,500 32,000 ก าไรสุทธิ 24,000 * กรณีนี้สมมติว่าไม่มีการใช้วัสดุสิ้นเปลืองในระหว่างงวดจึงไม่มีการค านวณหาวัสดุสิ้นเปลืองใช้ไปเป็นค่าใช้จ่ายในงบก าไรขาดทุน
หลักบัญชีเบื้องต้น 24 24 บัญชีตัวที (T-Accounts) บัญชีแบบตัวทีเป็นแบบฟอร์มที่ใช้บันทึกการเพิ่มขึ้นและการลดลงของรายการบัญชี แบ่งเป็นสองด้าน ด้านซ้ายของบัญชีตัวทีเรียกว่า ด้านเดบิต (Debit) ใช้อักษรย่อว่า Dr. และด้านขวาของบัญชีตัวทีเรียกว่า ด้าน เครดิต (Credit) ใช้อักษรย่อว่า Cr. หากสังเกตงบแสดงฐานะทางการเงิน และสมการบัญชีจะปรากฎรายการสินทรัพย์จะอยู่ทางด้านซ้าย ของสมการบัญชีและงบแสดงฐานะทางการเงิน ส าหรับหนี้สินและส่วนของเจ้าของอยู่ด้านขวาของสมการบัญชี และงบแสดงฐานะทางการเงิน สมการบัญชี สินทรัพย์ = หนิ้สิน + ส่วนของเจ้าของ บัญชีตัวที ชื่อบัญชี เลชที่บัญชี ด้านเดบิต ด้านเครดิต หลักการบัญชีคู่ (double-entry accounting) เมื่อมีรายการค้าเกิดขึ้น รายการในสมการบัญชีอย่างน้อย 2 รายการจะมีการเปลี่ยนแปลง การเปลี่ยนแปลงนั้นอาจเป็นการเปลี่ยนแปลงของรายการของบัญชีที่อยู่ในหมวดเดียวกันหรือต่างหมวดกันก็ได้ โดยการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวจะยังคงท าให้สินทรัพย์รวมเท่ากับหนี้สินและส่วนของเจ้าของเสมอ หลังจาก วิเคราะห์รายการค้าแล้วนักบัญชีจะบันทึกบัญชีในสมุดรายวันทั่วไปในด้านเดบิตและเครดิต การบันทึกบัญชีจะ บันทึกอย่างน้อย 1 บัญชีในด้านเดบิต และ อย่างน้อย 1 บัญชีในด้านเครดิต โดยจ านวนเงินรวมในด้านเดบิตและ จ านวนเงินรวมในด้านเครดิตจะเท่ากันทุกครั้ง
หลักบัญชีเบื้องต้น 25 25 สินทรัพย์ = หนิ้สิน + ทุน – ถอนใช้ส่วนตัว + รายได้- ค่าใช้จ่าย (1) (2) (3) (3) (4) (5) จากสมการบัญชีข้างต้นสินทรัพย์อยู่ด้านซ้ายหรือด้านเดบิตในบัญชีตัวทีจึงก าหนดให้บันทึกการเพิ่มขึ้น ของสินทรัพย์ในด้านเดบิต หนี้สินอยู่ด้านซ้ายหรือด้านเครดิตในบัญชีตัวทีจึงก าหนดให้บันทึกการเพิ่มของหนี้สิน ในด้านเครดิต ส าหรับส่วนของเจ้าของอยู่ด้านซ้ายหรือด้านเครดิตในบัญชีตัวทีจึงก าหนดให้บันทึกการเพิ่มขึ้นของ ส่วนของเจ้าของในด้านเครดิต ในกรณีตรงกันข้าม ก าหนดให้บันทึกการลดลงของสินทรัพย์ในด้านเครดิต และให้บันทึกการลดลงของ หนี้สินในด้านเครดิต และบันทึกการลดลงของส่วนของเจ้าของในด้านเดบิต แสดงตัวอย่างการเพิ่ม(ลด)บัญชีใน หมวดต่างๆ ของกิจการเจ้าของคนเดียว ดังนี้ บัญชีหมวดสินทรัพย์ 1X ด้านเดบิต (สินทรัพย์เพิ่ม) เงินสดเพิ่ม-ได้รับเงินสดเพิ่ม ลูกหนี้เพิ่ม (ขายของเป็นเงินเชื่อ) อุปกรณ์เพิ่ม-ซื้อหรือได้อุปกรณ์ อาคารเพิ่ม-ซื้ออาคาร ที่ดินเพิ่ม-ซื้อที่ดิน ด้านเครดิต (สินทรัพย์ลด) เงินสดลด-จ่ายเงินสด ลูกหนี้ลด (รับช าระหนี้จากลูกหนี้) อุปกรณ์ลด-ขายอุปกรณ์ออกไป อาคารลด-ขายอาคารออกไป ที่ดินลด-ขายที่ดินออกไป รำยกำรที่ท ำให้ส่วนของเจ้ำของเพิ่มและลด หมวดบัญชี
หลักบัญชีเบื้องต้น 26 26 บัญชีหมวดหนี้สิน 2X ด้านเดบิต (หนี้สินลด) เจ้าหนี้การค้าลด-ช าระหนี้เจ้าหนี้ เงินกู้ลด-ช าระหนี้เงินกู้ ด้านเครดิต (หนี้สินเพิ่ม) เจ้าหนี้การค้าเพิ่ม – ซื้อของเป็นเงินเชื่อ เงินกู้เพิ่ม- สร้างหนี้จากการกู้เงิน บัญชีหมวดส่วนของเจ้าของ 3X ด้านเดบิต (ส่วนของเจ้าของลด) ทุนลดลง – มีการถอนใช้ส่วนตัว ด้านเครดิต (ส่วนของเจ้าของเพิ่ม) ทุนเพิ่มขึ้น – มีการลงทุนเริ่มแรก – มีการลงทุนเพิ่ม จากสมการบัญชีข้างต้น ก าหนดว่าหากส่วนของเจ้าของเพิ่มจะบันทึกรายการบัญชีดังกล่าวด้านเครดิต และส่วนของเจ้าของลดจะบันทึกรายการบัญชีดังกล่าวด้านเดบิต ดังนั้น บัญชีหมวดรายได้ รายได้ท าให้ส่วนของ เจ้าของเพิ่มขึ้น ดังนั้นหากกิจการมีรายได้(รายได้เพิ่ม) จะบันทึกรายได้เพิ่มด้านเครดิต ส าหรับหมวดค่าใช้จ่าย จะท าให้ส่วนของเจ้าของลดลง ดังนั้นหากกิจการมีค่าใช้จ่าย (ค่าใช้จ่ายเพิ่ม) จะบันทึกค่าใช้จ่ายเพิ่มด้านเดบิต บัญชีหมวดรายได้ 4X ด้านเดบิต ด้านเครดิต (รายได้เพิ่ม) มีรายได้จากการขายสินค้าเป็นเงินสด/เงินเชื่อ มีรายได้จากการให้บริการเป็นเงินสด/เงินเชื่อ บัญชีหมวดค่าใช้จ่าย 5X ด้านเดบิต (ค่าใช้จ่ายเพิ่ม) มีค่าใช้จ่ายจากการด าเนินงาน โดยจ่ายช าระเป็นเงินสดหรือยังไม่ช าระเงิน ด้านเครดิต
หลักบัญชีเบื้องต้น 27 27 สรุปการบันทึกเพิ่ม(ลด) รายการบัญชี 5 หมวด สินทรัพย์ 1X ด้านเดบิต เพิ่มขึ้น ด้านเครดิต ลดลง หนี้สิน 2X ด้านเดบิต ลดลง ด้านเครดิต เพิ่มขึ้น ส่วนของเจ้าของ 3X ด้านเดบิต ลดลง ด้านเครดิต เพิ่มขึ้น รายได้ 4X ด้านเดบิต ลดลง ด้านเครดิต เพิ่มขึ้น ค่าใช้จ่าย 5X ด้านเดบิต เพิ่มขึ้น ด้านเครดิต ลดลง หลักการบันทึกรายการค้าในบัญชีและยอดคงเหลือปกติ สรุปได้ดังนี้ หมวดบัญชี(1) – (5) เมื่อเพิ่มขึ้นบันทึกด้าน ยอดคงเหลือปกติ หมวดสินทรัพย์(1) เดบิต Dr. เดบิต Dr. หมวดหนี้สิน (2) เครดิต Cr. เครดิต Cr. หมวดส่วนของเจ้าของ(3) บัญชีทุน (31) เครดิต Cr. เครดิต Cr. บัญชีถอนใช้ส่วนตัว (32) เดบิต Dr. เดบิต Dr. หมวดรายได้ (4) เครดิต Cr. เครดิต Cr. หมวดค่าใช้จ่าย (5) เดบิต Dr. เดบิต Dr.
หลักบัญชีเบื้องต้น 28 28 การบันทึกรายการในสมุดรายวันทั่วไป สมุดรายวันทั่วไปเป็นสมุดบันทึกบัญชีเบื้องต้น หลังจากวิเคราะห์รายการค้าแล้วนักบัญชีจะน าการ วิเคราะห์เพิ่ม(ลด) รายการมาบันทึกในสมุดรายวันทั่วไป ในที่นี้อ้างจากข้อมูล ร้านตาทิพย์ มีผังบัญชีดังนี้ เงินสด (11) ลูกค้า (12) วัสดุสิ้นเปลือง (13) อุปกรณ์ (14) เจ้าหนี้ (21) ค่าสาธารณูปโภคค้างจ่าย(22) ทุน-ตาทิพย์(31) ถอนใช้ส่วนตัว(32) รายได้ค่าบริการ(41) ค่าเช่าร้าน(51) เงินเดือน(52) ค่าสาธารณูปโภค (53) ข้อมูลรายการค้าของร้านตาทิพย์ ร้านตาทิพย์ให้บริการดูดวง ข้อมูลต่อไปนี้เป็นข้อมูล ที่เกิดขึ้นในเดือนมีนาคม 2559 การบันทึกบัญชีเพิ่ม(ลด) หลักการ : วิเคราะห์โดยใช้สมการบัญชี การบันทึกบัญชีแต่ละ รายการค้าจ านวนเงินรวมด้านเดบิตจะต้องเท่ากับด้านเครดิต 1 มีนาคม น าเงินสดมาลงทุน 250,000 บาท เงินสดเพิ่ม สินทรัพย์เพิ่ม ด้านเดบิต 250,000 ทุนเพิ่ม ด้านเครดิต 250,000 3 มีนาคม ซื้ออุปกรณ์ 115,000 บาท เป็นเงินสด อุปกรณ์เพิ่ม สินทรัพย์เพิ่มด้านเดบิต 115,000 เงินสดลด สินทรัพย์ลดด้านเครดิต 115,000 7 มีนาคม ซื้ออุปกรณ์เป็นเงินเชื่อ 35,000 บาท อุปกรณ์เพิ่ม สินทรัพย์เพิ่มด้านเดบิต 35,000 เจ้าหนี้เพิ่ม หนี้สินเพิ่มด้านเครดิต 35,000 10 มีนาคม ซื้อวัสดุสิ้นเปลืองเป็นเงินเชื่อ 12,000 บาท วัสดุสิ้นเปลืองเพิ่ม สินทรัพย์เพิ่มด้าน เดบิต 12,000เจ้าหนี้ เพิ่ม หนี้สินเพิ่มด้านเครดิต 12,000 15 มีนาคม ได้รับค่าบริการดูดวง 43,000 บาท เงินสดเพิ่ม สินทรัพย์เพิ่มด้านเดบิต 43,000 รายได้ค่าบริการเพิ่ม รายได้เพิ่มด้านเครดิต 43,000 18 มีนาคม จ่ายค่าเช่าร้าน 7,500 บาท ค่าเช่าร้านเพิ่ม ค่าใช้จ่ายเพิ่มด้านเดบิต 7,500 เงินสดลด สินทรัพย์ลดด้านเครดิต 7,500 21 มีนาคม บริการเป็นเงินเชื่อ 13,000 บาท ลูกหนี้เพิ่ม สินทรัพย์เพิ่มด้านเดบิต 13,000 รายได้ค่าบริการเพิ่ม รายได้เพิ่มด้านเครดิต 13,000 22 มีนาคม ช าระหนี้ค่าอุปกรณ์ที่ซื้อวันที่ 3 มีนาคม 35,000 บาท เจ้าหนี้ลด หนี้สินลดด้านเดบิต 35,000 เงินสดลด สินทรัพย์ลดด้านเครดิต 35,000 25 มีนาคม รับช าระหนี้ค่าดูดวง 7,000 บาท เงินสดเพิ่ม สินทรัพย์เพิ่มด้านเดบิต 7,000 ลูกหนี้ลด สินทรัพย์ลดด้านเครดิต 7,000 26 มีนาคมจ่ายค่าเช่าบ้าน (ส่วนตัว) 10,000 บาท ค่าใช้จ่ายส่วนตัวเพิ่ม ถอนใช้ส่วนตัวเพิ่มด้านเดบิต 10,000 เงินสดลด สินทรัพย์ลดด้านเครดิต 10,000 31 มีนาคม จ่ายเงินเดือน 15,000 บาท ค่าใช้จ่ายเงินเดือนเพิ่ม ค่าใช้จ่ายเพิ่มด้านเดบิต 15,000 เงินสดลด สินทรัพย์ลดด้านเครดิต 15,000 31 มีนาคม ได้รับบิลค่าสาธารณูปโภค 9,500 บาท ยังไม่ได้ช าระเงิน ค่าใช้จ่ายสาธารณูปโภคเพิ่ม ค่าใช้จ่ายเพิ่มด้านเดบิต 9,500 ค่าสาธารณูปโภคค้างจ่ายเพิ่ม หนี้สินเพิ่มด้านเครดิต 9,500
หลักบัญชีเบื้องต้น 29 29 จากนั้นให้น าการวิเคราะห์เดบิตและเครดิตในแต่ละรายการข้างต้นไปบันทึกในสมุดรายวันทั่วไปดังนี้ สมุดรายวันทั่วไป หน้าที่ 1 วัน เดือน ปี 2559 ชื่อบัญชีและค าอธิบายรายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต 1 มี.ค. เงินสด 11 250,000 ทุน-ตาทิพย์ 31 250,000 ลงทุนในกิจกำร 3 มี.ค. อุปกรณ์ 14 115,000 เงินสด 11 115,000 ซื ออุปกรณ์เป็นเงินสด 7 มี.ค. อุปกรณ์ 14 35,000 เจ้าหนี้ 21 35,000 ซื ออุปกรณ์เพิ่มอีกเป็นเงินเชื่อ 10 มี.ค. วัสดุสิ้นเปลือง 13 12,000 เจ้าหนี้ 21 12,000 ซื อวัสดุสิ นเปลือง-กระดำษ เครื่องเขียน เงินเชื่อ 15 มี.ค เงินสด 11 43,000 รายได้ค่าบริการ 41 43,000 ได้รับเงินค่ำบริกำรดูดวงจำกลูกค้ำ 18 มี.ค. ค่าเช่าร้าน 51 7,500 เงินสด 11 7,500 จ่ำยค่ำเช่ำร้ำน 21 มี.ค ลูกหนี้ 12 13,000 รายได้ค่าบริการ 41 13,000 ให้บริกำรดูดวงลูกค้ำยังไม่ได้รับเงิน
หลักบัญชีเบื้องต้น 30 30 สมุดรายวันทั่วไป หน้าที่ 2 วัน เดือน ปี 2559 ชื่อบัญชีและค าอธิบายรายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต 22 มี.ค เจ้าหนี้ 21 35,000 เงินสด 11 35,000 ช้ำระหนี ค่ำอุปกรณ์ที่ซื อเป็นเงินเชื่อเมื่อวันที่ 7 มี.ค. 25 มี.ค. เงินสด 11 7,000 ลูกหนี้ 12 7,000 ลูกค้ำที่ค้ำงช้ำระค่ำดูดวงน้ำวันที่ 21 มี.ค น้ำเงินมำ ช้ำระ 26 มี.ค. ถอนใช้ส่วนตัว 32 10,000 เงินสด 11 10,000 ถอนใช้ส่วนตัวโดยน้ำเงินสดกิจกำรไปจ่ำยค่ำเช่ำบ้ำน ส่วนตัว 31 มี.ค. เงินเดือน 52 15,000 เงินสด 11 15,000 จ่ำยเงินเดือนพนักงำน 31 มี.ค. ค่าสาธารณูปโภค 53 9,500 ค่าสาธารณูปโภคค้างจ่าย 22 9,500 น้ำเงินสดจ่ำยค่ำสำธำรณูปโภค ผ่านรายการจากสมุดรายวันทั่วไปไปยังแยกประเภท หลังจากบันทึกรายการค้าในสมุดรายวันทั่วไปแล้ว ขั้นตอนต่อไปให้ผ่านรายการบัญชีจากสมุดรายวัน ทั่วไปไปยังชื่อบัญชีเดียวกันในบัญชีแยกประเภท โดยบันทึกรายการในด้านเดบิตหรือเครดิตด้านเดียวกับที่บันทึก ในสมุดรายวันพร้อมจ านวนเงิน โดยบันทึกในช่องรายการด้วยชื่อบัญชีตรงข้ามในสมุดรายวันทั่วไป แสดงดังนี้
หลักบัญชีเบื้องต้น 31 31 เงินสด 11 วดป. รายการ หน้า บัญชี เดบิต วดป. รายการ หน้า บัญชี เครดิต 2559 2559 มี.ค. 1 ทุน ร.ว.1 250,000 มี.ค. 3 อุปกรณ์ ร.ว.1 115,000 15 รายได้บริการ ร.ว.1 43,000 18 ค่าเช่า ร.ว.1 7,500 25 ลูกหนี้ ร.ว.2 7,000 22 เจ้าหนี้ ร.ว.1 35,000 ยอดรวม 300,000 26 ถอนใช้ส่วนตัว ร.ว.2 10,000 31 เงินเดือน ร.ว.2 15,000 ยอดรวม 182,500 คงเหลือ 117,500 ลูกหนี้ 12 วดป. รายการ หน้า บัญชี เดบิต วดป. รายการ หน้า บัญชี เครดิต 2559 2559 มี.ค. 21 รายได้ค่าบริการ ร.ว.1 13,000 มี.ค.25 เงินสด ร.ว.1 7,000 คงเหลือ 6,000 วัสดุสิ้นเปลือง 13 วดป. รายการ หน้า บัญชี เดบิต วดป. รายการ หน้า บัญชี เครดิต 2559 2559 มี.ค. 10 เจ้าหนี้ ร.ว.1 12,000 คงเหลือ 12,000
หลักบัญชีเบื้องต้น 32 32 อุปกรณ์ 14 วดป. รายการ หน้า บัญชี เดบิต วดป. รายการ หน้า บัญชี เครดิต 2559 2559 มี.ค. 3 เงินสด ร.ว.1 115,000 7 เจ้าหนี้ ร.ว 1 35,000 ยอดรวม 150,000 คงเหลือ 150,000 เจ้าหนี้ 21 วดป. รายการ หน้า บัญชี เดบิต วดป. รายการ หน้า บัญชี เครดิต 2559 2559 มี.ค. 22 ร.ว.1 35,000 มี.ค. 7 อุปกรณ์ ร.ว.1 35,000 10 วัสดุสิ้นเปลือง ร.ว.1 12,000 ยอดรวม 35,000 ยอดรวม 47,000 คงเหลือ 12,000 ค่าสาธารณูปโภคค้างจ่าย 22 วดป. รายการ หน้า บัญชี เดบิต วดป. รายการ หน้า บัญชี เครดิต 2559 มี.ค. 31 ค่าสาธารณูปโภค 53 9,500 ทุน – ตาทิพย์ 31 วดป. รายการ หน้า บัญชี เดบิต วดป. รายการ หน้า บัญชี เครดิต 2559 2559 มี.ค.1 เงินสด ร.ว.1 250,000 คงเหลือ 9,500 คงเหลือ 250,000
หลักบัญชีเบื้องต้น 33 33 ถอนใช้ส่วนตัว 32 วดป. รายการ หน้า บัญชี เดบิต วดป. รายการ หน้า บัญชี เครดิต 2559 2559 มี.ค.26 เงินสด ร.ว.2 10,000 คงเหลือ 10,000 รายได้ค่าบริการ 41 วดป. รายการ หน้า บัญชี เดบิต วดป. รายการ หน้า บัญชี เครดิต 2559 2559 มี.ค.15 เงินสด ร.ว.1 43,000 21 ลูกหนี้ ร.ว.1 13,000 ยอดรวม 56,000 คงเหลือ 56,000 ค่าเช่าร้าน 51 วดป. รายการ หน้า บัญชี เดบิต วดป. รายการ หน้า บัญชี เครดิต 2559 2559 มี.ค.18 เงินสด ร.ว.1 7,500 มี.ค. คงเหลือ 7,500
หลักบัญชีเบื้องต้น 34 34 เงินเดือน 52 วดป. รายการ หน้า บัญชี เดบิต วดป. รายการ หน้า บัญชี เครดิต 2559 2559 มี.ค. 31 เงินสด ร.ว.2 15,000 มี.ค. คงเหลือ 15,000 ค่าสาธารณูปโภค 53 วดป. รายการ หน้า บัญชี เดบิต วดป. รายการ หน้า บัญชี เครดิต 2559 2559 มี.ค.31 ค่าสาธารณูปโภค ร.ว.2 9,500 มี.ค. ค้างจ่าย คงเหลือ 9,500 น ายอดคงเหลือไปจัดท างบทดลองเพื่อตรวจสอบความถูกต้องของการบันทึกบัญชีก่อนการงบการเงิน มีขั้นตอนดังนี้ 1.1 จัดท างบทดลอง จัดท างบทดลองเพื่อตรวจสอบความถูกต้องของการบันทึกบัญชีโดยน ายอดคงเหลือของบัญชีใน สมุดบัญชีแยกประเภทมาจัดท างบทดลองเรียงตามล าดับหมวดบัญชีและเรียงล าดับตามเลขรหัสบัญชีภายใน หมวด เริ่มจากหมวดสินทรัพย์ หมวดหนี้สิน หมวดส่วนของเจ้าของ หมวดรายได้และหมวดค่าใช้จ่าย การแสดง ยอดในงบทดลองให้แสดงยอดตามยอดคงเหลือที่ปรากฎในสมุดบัญชีแยกประเภท เช่น ในสมุดบัญชีแยกประเภท มียอดคงเหลือบัญชีเงินสด (11) 108,000 บาท ก็ให้น าจ านวนเงิน 108,000 บาท ลงในรายการบัญชีเงินสด ด้าน เดบิตในงบทดลอง หากมีการบันทึกบัญชีถูกต้องตามหลักบัญชีคู่ ผลรวมด้านเดบิตจะเท่ากับผลรวมด้านเครดิต แสดงดังนี้
หลักบัญชีเบื้องต้น 35 35 ร้านตาทิพย์ งบทดลอง ณ วันที่ 31 มีนาคม 2559 หน่วย: บาท ชื่อบัญชี เลชที่บัญชี เดบิต เครดิต เงินสด 11 117,500 ลูกหนี้ 12 6,000 วัสดุสิ้นเปลือง 13 12,000 อุปกรณ์ 14 150,000 เจ้าหนี้ 21 12,000 ค่าสาธารณูปโภคค้างจ่าย 22 9,500 ทุน 31 250,000 ถอนใช้ส่วนตัว 32 10,000 รายได้ค่าบริการ 41 56,000 ค่าเช่า 51 7,500 เงินเดือน 52 15,000 ค่าสาธารณูปโภค 53 9,500 327,500 327,500 2. จัดท างบก าไรขาดทุน น ายอดคงเหลือเฉพาะบัญชีหมวดรายได้ (เลขหมวดตัวหน้า 4) และบัญชีหมวดค่าใช้จ่าย (เลขหมวดตัวหน้า 5) ในงบทดลองมาจัดท าตามรูปแบบของงบก าไรขาดทุนแสดงดังนี้ ร้านตาทิพย์ งบก าไรขาดทุน ส าหรับเดือน สิ้นสุด วันที่ 31 มีนาคม 2559 หน่วย: บาท รายได้ 56,000 หัก ค่าใช้จ่าย ค่าเช่าร้าน 7,500 เงินเดือน 15,000 ค่าสาธารณูปโภค 9,500 32,000 ก าไรสุทธิ 24,000
หลักบัญชีเบื้องต้น 36 36 3. จัดท างบแสดงฐานะทางการเงิน น ายอดคงเหลือในงบทดลองเฉพาะหมวดบัญชิสินทรัพย์ (เลขหมวดตัวหน้า 1) หมวดหนี้สิน (เลขหมวดตัวหน้า 2) และหมวดบัญชีส่วนของเจ้าของ (เลขหมวดตัวหน้า 3) มาจัดท างบแสดงฐานะทางการเงิน ต่อไปนี้เป็นการแสดงงบแสดงฐานะทางการเงินแบบบัญชีหรือแบบตัวที แบ่งรายการบัญชีออกเป็น 2 ด้าน ด้านซ้ายจะเป็นรายการบัญชีหมวดสินทรัพย์ เรียงล าดับตามสภาพคล่องหรือความสามารถในการเปลี่ยนเป็นเงิน ได้รวดเร็วมากที่สุดไปน้อยที่สุด และด้านซ้ายเป็นรายการบัญชีหมวดหนี้สิน และหมวดส่วนของเจ้าของ ส าหรับ รายการบัญชีให้เรียงตามล าดับระยะเวลาของเงื่อนไขการช าระหนี้หากเป็นหนี้ที่มีระยะเวลาช าระหนี้ไม่เกิน 12 เดือน จัดเป็นหนี้สินระยะสั้น ให้อยู่ในล าดับแรกๆ และหากเป็นหนี้ที่มีระยะเวลาในการช าระหนี้เกินกว่า 12 เดือน จัดเป็นหนี้สินระยะยาว ให้แสดงอยู่ในล าดับต่อจากหนี้ระยะสั้น ในตัวอย่างนี้ มีเพียงหนี้สินระยะสั้นเท่านั้น ส าหรับบัญชีส่วนของเจ้าของจะปรากฎบัญชีในส่วนนี้ตามลักษณะของกิจการ แสดงดังนี้ กิจการเจ้าของคนเดียว กิจการบริษัท ส่วนของเจ้าของ ส่วนของเจ้าของ ทุน XXXX หุ้นสามัญ XXXX บวก(หัก) ก าไร(ขาดทุน)สุทธิ XXXX บวก ก าไรสะสม XXXX หักถอนใช้ส่วนตัว XXXX XXXXX หัก เงินปันผล XXXX XXXXX ในตัวอย่างนี้กิจการเป็นกิจการเจ้าของคนเดียว แสดงงบแสดงฐานะทางการเงินดังนี้ ร้านตาทิพย์ งบแสดงฐานะทางการเงิน ณ วันที่ 31 มีนาคม 2559 หน่วย: บาท สินทรัพย์ หนี้สินและส่วนของเจ้าของ เงินสด 108,000 หนี สิน ลูกหนี้ 6,000 เจ้าหนี้ 12,000 วัสดุสิ้นเปลือง 12,000 รวมหนี้สิน 12,000 อุปกรณ์ 150,000 ส่วนของเจ้ำของ ทุน 250,000 บวก ก าไรสุทธิ 24,000 หัก ถอนใช้ส่วนตัว (10,000) 264,000 รวมส่วนของเจ้าของ 264,000 รวมสินทรัพย์ 276,000 หนี้สินและส่วนของเจ้าของ 276,000
หลักบัญชีเบื้องต้น 37 37 กิจกรรมก่อนเรียน 1. ให้ระบุความแตกต่างของงบแสดงฐานะทางการเงินและงบก าไรขาดทุน 2. ให้ระบุความเชื่อมโยงระว่างงบแสดงฐานะทางการเงินและงบก าไรขาดทุน
หลักบัญชีเบื้องต้น 38 38 กิจกรรมท้ายบทเรียน 1. ส านักงานบัญชีภัทรเริ่มเปิดด าเนินงานเมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2559 รายการค้าที่เกิดขึ้นในเดือนมีนาคม มีดังนี้ มี.ค. 1 ลงทุนในกิจการด้วยเงินสด 600,000 บาท 2 ซื้ออาคารพร้อมที่ดินเป็นเงินสด อาคารราคา 250,000 บาท และที่ดินราคา 200,000 บาท 3 ซื้ออุปกรณ์ 60,000 บาท และวัสดุสิ้นเปลือง 4,000 บาท เป็นเงินเชือ 4 ได้รับเงินสด 20,000 บาท เป็นค่าบริการทางบัญชี 5 ส่งบิลเรียกเก็บเงินค่าบริการทางบัญชีแก่นายสมาน 9,000 บาท โดยยังไม่ได้รับเงิน 6 จ่ายเงินเดือนพนักงาน 5,000 บาท 7 ช าระหนี้ค่าอุปกรณ์และวัสดุสิ้นเปลืองทั้งหมด 8 นายสมานน าเงินค่าบริการทางบัญชีมาช าระ 6,000 บาท 9 ซื้ออุปกรณ์เพิ่มเติม 10,000 บาท เป็นเงินเชื่อ 10 จ่ายเงินเดือนพนักงาน 5,000 บาท 11 จ่ายค่าสาธารณูปโภค 3,500 บาท ให้ท า 1.1 บันทึกรายการค้าในสมุดรายวันทั่วไป โดยมีผังบัญชีดังนี้ เงินสด 11 ลูกหนี้12 วัสดุสิ้นเปลือง 13 อุปกรณ์ 14 อาคาร 15 ที่ดิน 16 เจ้าหนี้ 21 ทุน-นายภัทร 31 ถอนใช้ส่วนตัว 32 รายได้ค่าบริการ 41 เงินเดือน 51 และ ค่าสาธารณูปโภค 52 1.2 จัดท างบทดลอง ณ วันที่ 31 มีนาคม 2559 1.1 สมุดรายวันทั่วไป หน้าที่ 1 วัน เดือน ปี 2559 ชื่อบัญชีและค าอธิบายรายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต มี.ค. 1
หลักบัญชีเบื้องต้น 39 39 สมุดรายวันทั่วไป หน้า 2 วัน เดือน ปี 2559 ชื่อบัญชีและค าอธิบายรายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต
หลักบัญชีเบื้องต้น 40 40 สมุดรายวันทั่วไป หน้า 3 วัน เดือน ปี 2559 ชื่อบัญชีและค าอธิบายรายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต
หลักบัญชีเบื้องต้น 41 41 เงินสด 11 ลูกหนี้ 12 วัสดุสิ้นเปลือง 13 อุปกรณ์ 14 อาคาร 15 ที่ดิน 16 เจ้าหนี้ 21 ทุน – นายภทร 31 ถอนใช้ส่วนตัว 32 รายได้ค่าบริการ 41 เงินเดือน 51 ค่าสาธารณูปโภค 52
หลักบัญชีเบื้องต้น 42 42 .......................................... งบทดลอง ............................................................ ชื่อบัญชี เลชที่บัญชี เดบิต เครดิต
หลักบัญชีเบื้องต้น 43 43 2. นายโทนี่ เปิดร้านสิ่งพิมพ์Mr.Tony เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม 2559 รายการค้ามีดังนี้ พ.ค. 1 ลงทุนในกิจการด้วยเงินสด 800,000 บาท 1 ลงทุนในกิจการด้วยอาคารราคา 400,000 บาท 1 ลงทุนในกิจการด้วยที่ดินราคา 500,000 บาท 2 จ่ายเงินซื้อเครื่องพิมพ์600,000 บาท 6 ซื้อกระดาษ เป็นเงินเชื่อ 1,600 บาท 10 รับเงินค่าบริการ 20,000 บาท 15 จ่ายช าระหนี้ค่ากระดาษที่ซื้อเมื่อวันที่ 6 พฤษภาคม 16 ซื้อสีส าหรับใช้กับเครื่องพิมพ์1,500 บาท ช าระเงิน 700 บาท ส่วนที่เหลือจะช าระในภายหลัง 18 ให้บริการลูกค้าเป็นเงิน 3,000 บาท ยังไม่ได้รับเงิน 20 ซื้อกระดาษเป็นเงินสด 700 บาท 22 เจ้าของกิจการน าเงินสดของร้านไปใช้ส่วนตัว 25,000 บาท 25 ลูกค้าที่ค้างช าระค่าบริการน าเงินมาช าระทั้งหมด 29 จ่ายค่าน้ าประปา ไฟฟ้า โทรศัพท์ 4,500 บาท 30 จ่ายค่าแรงงาน 6,000 บาท ผังบัญชี: เงินสด 11 ลูกหนี้ 12 วัสดุสิ้นเปลือง 13 อุปกรณ์ 14 อาคาร 15 ที่ดิน 16 เจ้าหนี้ 21 ทุน-นายโทนี่ 31 ถอนใช้ส่วนตัว 32 ก าไร(ขาดทุน)สุทธิ 33 รายได้ค่าถ่ายเอกสาร 41 ค่าแรงงาน 51 ค่าสาธารณูปโภค 52 หมายเหตุ : วัสดุสิ้นเปลือง ได้แก่ กระดาษ สี อุปกรณ์ ได้แก่ เครื่องพิมพ์ ค่าน้ าประปา ไฟฟ้า โทรศัพท์ ถือเป็นค่าสาธารณูปโภค ให้ท า : 1.1 บันทึกรายการค้าในสมุดรายวันทั่วไป 1.2 ผ่านรายการไปยังสมุดบัญชีแยกประเภท 1.3 จัดท างบทดลอง ณ 31 พฤษภาคม 2559 ง1.4 จัดท างบก าไรขาดทุนส าหรับเดือนสิ้นสุด 31 พฤษภาคม 2559 1.5 จัดท างบแสดงฐานะทางการเงิน ณ 31 พฤษภาคม 2559
หลักบัญชีเบื้องต้น 44 44 สมุดรายวันทั่วไป สมุดรายวันทั่วไป หน้าที่ 1 วัน เดือน ปี 2559 ชื่อบัญชีและค าอธิบายรายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต พ.ค. 1 พ.ค. 1 พ.ค. 1 พ.ค. 2 พ.ค. 6
หลักบัญชีเบื้องต้น 45 45 สมุดรายวันทั่วไป สมุดรายวันทั่วไป หน้าที่ 2 วัน เดือน ปี 2559 ชื่อบัญชีและค าอธิบายรายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต
หลักบัญชีเบื้องต้น 46 46 สมุดรายวันทั่วไป สมุดรายวันทั่วไป หน้าที่ 3 วัน เดือน ปี 2559 ชื่อบัญชีและค าอธิบายรายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต
หลักบัญชีเบื้องต้น 47 47 เงินสด 11 ลูกหนี้ 12 2559 พ.ค.(1) 800,000 2559 พ.ค. วัสดุสิ้นเปลือง 13 อุปกรณ์ 14 อาคาร 15 ที่ดิน 16 2559 พ.ค. (1) 400,000 2559 พ.ค. (1) 500,000
หลักบัญชีเบื้องต้น 48 48
หลักบัญชีเบื้องต้น 49 49