ชุดการสอนการทดลองวงจรอิเล็กทรอนิกส์ด้วยโปรแกรม Electronic Workbench

151

152

153

154

155

156

157

158

159

160

161

162

163

164

165

166

167

168

169

170

171

172

บรรณานุกรม

ทีมงานสมาร์ทเลิร์นน่ิง. (2545). ออกแบบและวิเคราะห์วงจรไฟฟ้าด้วย Electronic Workbench.
กรุงเทพฯ: สมาร์ทเลิร์นน่ิง.

ชูศกั ด์ิ พฤกษพทิ กั ษ.์ โปรแกรมอิเล็กทรอนิกส์เวริ ์คเบนซ์ Electronic Workbench.

 James A. Svoboda. Electric Circuits by Richard C.Dorf.

 Wilhelm C.Miller. Circuit Analysis Theory and Practice by Allan H.Robbins.

173

ภาคผนวก

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน-หลงั เรียนชุดที่ 3
เฉลยแบบฝึ กหดั ชุดท่ี 3
เฉลยใบงานที่ 3.1
เฉลยใบงานที่ 3.2

แบบประเมนิ ผลการปฏบิ ัตงิ าน
แบบประเมนิ ผล ด้านจิตพสิ ัยคุณธรรม จริยธรรม พฤตกิ รรมอนั พงึ ประสงค์

174

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียนชุดที่ 3
เร่ือง การทดลองวงจรอเิ ลก็ ทรอนิกส์ด้วยโปรแกรม Electronic Workbench
เฉลย
1.จ 2.ก 3.ง 4.ค 5.ข
6.ข 7.ง 8.จ 9.ข 10.ข

เฉลยแบบทดสอบหลงั เรียนชุดท่ี 3
เรื่อง การทดลองวงจรอเิ ลก็ ทรอนิกส์ด้วยโปรแกรม Electronic Workbench
เฉลย
1.ก 2.จ 3.ก 4.ก 5.จ
6.ค 7.ค 8.ง 9.ค 10.ง

175

เฉลยแบบฝึ กหัดชุดท่ี 3
เรื่อง การทดลองวงจรอเิ ลก็ ทรอนิกส์ด้วยโปรแกรม Electronic Workbench

1. บอกระบบที่โปรแกรม Electronic Workbench ตอ้ งการ

เฉลย ระบบท่ีโปรแกรม Electronic Workbench ตอ้ งการ มีดงั น้ี
1. ระบบปฏิบตั ิการ Windows XP ข้ึนไป
2. หน่วยประมวลผล (CPU) Pentium 4 ข้ึนไป
3. หน่วยความจา (RAM) 256M ข้ึนไป
4. การ์ดแสดงผล (VGA) 64M ข้ึนไป
5. พ้ืนที่วา่ งบนฮาร์ดดิสก์ 400M ข้ึนไป

2. บอกแถบเครื่องมือท้งั หมดในโปรแกรม Electronic Workbench
เฉลย แถบเครื่องมือภายในโปรแกรม Electronic Workbench มีดงั น้ี

1. แถบเครื่องมือ Standard
2. แถบเคร่ืองมือ View
3. แถบเคร่ืองมือ Components
4. แถบเครื่องมือ Instrument
5. แถบเคร่ืองมือ Simulation Switch

3. บอกชื่อเคร่ืองมือวดั และอธิบายการใชง้ านอุปกรณ์ในรูปท่ี 3-168

เฉลย เครื่องมือวดั Multimeter
การใชง้ านของ Multimeter น้นั มกั จะใช้ในการวดั แรงดนั เป็ นส่วนมากเน่ืองจากสามารถ

ใช้ได้ง่ายไม่ต้องปรับแต่งให้ยุ่งยาก สามารถวดั ได้ท้งั แบบไฟฟ้ากระแสสลับ (AC) และไฟฟ้า
กระแสตรง (DC) จะแสดงค่าการวดั ในรูปแบบดิจิตอลเป็นตวั เลข และตวั หนงั สือ

4. อธิบายองคป์ ระกอบของหนา้ ต่างเคร่ืองมือวดั ในรูปที่ 3-169

เฉลย 1 = หนา้ จอแสดงผลค่าตา่ งๆ ที่ทาการวดั 5 = ยา่ นวดั ความดงั เสียง

2 = ยา่ นวดั กระแสไฟฟ้า 6 = ยา่ นไฟฟ้ากระแสสลบั

3 = ยา่ นวดั แรงดนั ไฟฟ้า 7 = ยา่ นไฟฟ้ากระแสตรง

4 = ยา่ นวดั ความตา้ นทาน 8 = ต้งั ค่ามลั ติมิเตอร์

5. อธิบายข้นั ตอนการใชง้ านแหล่งจา่ ยไฟฟ้า และกราวด์
เฉลย แหล่งจ่ายไฟฟ้า คือ จุด อา้ งอิงท่ีจ่ายไฟฟ้าใหก้ บั วงจรสามารถทางานได้ โดยจะแยกเป็ นจุด
ของ VCC การเรียกใชง้ านมีดงั น้ี

176

1. คลิกที่ป่ ุมสัญลักษณ์รู ปกราวด์ที่ชื่อว่า Place Source บนแถบเครื่ องมือ จะปรากฏ
ไดอะล็อกบ็อกซ์ Select a component ข้ึนมา เลือกที่ POWER_SOURCES ในช่อง component
คลิกเลือก VCC และกด OK สัญลกั ษณ์ VCC ก็จะลอยติดมากบั เคอร์เซอร์ ให้นามาเช่ือมต่อกบั จุดท่ี
ต้องการป้อนแหล่งจ่ายภายในวงจรโดยการคลิกซ้ายบนแผ่นงานหน่ึงคร้ังแล้วใช้คาส่ัง Wire
เพือ่ เช่ือมตอ่ สายสัญญาณ

6. อธิบายข้นั ตอนการเรียกใชง้ านอุปกรณ์ตวั ตา้ นทาน

เฉลย คลิกที่ป่ ุมสัญลกั ษณ์รูปกราวด์ที่ช่ือว่า Place Basic ก็จะปรากฏไดอะล็อกบ็อกซ์ Select a
component ข้ึนมา เลือกที่ไลบราร่ีหลกั Basic ให้พิมพค์ น้ หาอุปกรณ์ในช่อง component โดยป้อน
ช่ือ Resistor คลิกเลือก Resistor และกด OK สัญลกั ษณ์ของตวั ตา้ นทานก็จะลอยติดมากบั เคอร์เซอร์
ใหน้ ามาเช่ือมต่อกบั จุดท่ีตอ้ งการ โดยการคลิกซา้ ยเพื่อวางตวั อุปกรณ์

7. อธิบายวธิ ีการคน้ หาอุปกรณ์อตั โนมตั ิ
เฉลย การคน้ หาอุปกรณ์อตั โนมตั ิน้นั จะช่วยให้สามารถหาตวั อุปกรณ์ไดง้ ่ายข้ึน โดยตวั อุปกรณ์
ที่จะทาการคน้ หา ไมจ่ าเป็นตอ้ งรู้ช่ือเตม็ ก็ได้ ซ่ึงการคน้ หาอุปกรณ์อตั โนมตั ิสามารถทาไดด้ งั น้ี

1. จากไดอะล็อกบ็อกซ์ Select a Component คลิกที่ช่อง Group เลือก > Select all groups
คลิกท่ีช่อง Family เลือก Select all families ใหพ้ มิ พช์ ่ืออุปกรณ์ที่ตอ้ งการคน้ หานช่อง Component

8. อธิบายข้นั ตอนการเช่ือมต่อสายสัญญาณดว้ ยบสั
เฉลย สายสัญญาณบสั จะรวมสายสัญญาณหลายๆ เส้นไวเ้ พียงเส้นเดียวและเม่ือเดินสายสัญญาณ
จนถึงปลายทาง ก็จบั แยกออกไปสู่ขาอุปกรณ์การณ์แต่ละขาดว้ ย BUS ENTRY ซ่ึงข้นั ตอนการใช้
งานมีดงั น้ี

1. คลิกที่ป่ ุม Bus บนแถบเครื่องมือหรือกดป่ ุม Ctrl+U เพื่อใชค้ าส่ังใชง้ านสายสัญญาณบสั
จากน้ันลากสายสัญญาณบัสให้มีความยาวตามท่ีต้องการ ทาการเชื่อมต่อสายสัญญาณ Wire
จากอุปกรณ์ให้ต่อกับสัญญาณบัส ก็จะปรากฏไดอะล็อกบ็อกซ์ Bus Entry Connection ข้ึนมา
กาหนดชื่อในช่อง Bus lines ตามตอ้ งการ จากน้นั ทาการเชื่อมต่อสายสัญญาณ Wire จากอุปกรณ์
ตัวอื่นท่ีต้องการให้เชื่อมต่อกันที่สายสัญญาณบัส ก็จะปรากฏไดอะล็อกบ็อกซ์ Bus Entry
Connection ในช่อง Available Bus line จะเห็นว่า มีชื่อของสายสัญญาณบสั ที่เคยต้งั ไวอ้ ยู่ ให้คลิก
เลือกช่ือที่เคยต้งั ไวจ้ ากน้นั สายสัญญาณก็จะเช่ือมต่อกนั หรืออธิบายให้เขา้ ใจไดง้ ่ายคืออุปกรณ์ที่
นามาเชื่อมต่อใดๆ หากต้งั ชื่อในช่อง Available Bus Line เหมือนกนั ก็จะเชื่อมตอ่ กนั นนั่ เอง

9. บอกข้นั ตอนการต้งั ค่าไฟล์ Schematic ขนาดของพ้นื ที่ทางาน

177

เฉลย เลือกคาสั่ง Sheet Properties จากน้นั ไปท่ีแท็บ Workspace จะมีช่อง Sheet size ไวส้ าหรับ
ปรับขนาดของแผน่ งาน

178

10. บอกข้นั ตอนการเขียนวงจร Schematic มาเป็นขอ้ ๆ
เฉลย ข้นั ตอนการเขียนวงจร Schematic มีดงั น้ี

1. จดั เตรียมแผน่ งานต้งั คา่ ใหต้ รงตามที่ตอ้ งการ
2. จดั เตรียมอุปกรณ์ท้งั หมดท่ีจะใชใ้ นการเขียนวงจร
3. จดั วางอุปกรณ์ท้งั หมดใหส้ ามารถสามารถตอ่ สายวงจรไดง้ ่าย
4. ลากสายต่อวงจรใหค้ รบทุกตวั
5. จาลองการทางานของวงจรเพ่อื ตรวจสอบวา่ มีจุดใดท่ีผดิ พลาด หรือไม่

179

เฉลยใบงานท่ี 3.1
เรื่อง จาลองการทางานของวงจรอนาลอ็ กด้วยโปรแกรม Electronic Workbench

ตอนที่ 1 การจัดวางและเชื่อมต่อวงจรอนาลอ็ กในโปรแกรม Electronic Workbench

ลาดบั ข้นั การทดลอง
1. ใหน้ กั ศึกษาเขียนแบบวงจรเรียงกระแสเตม็ คลื่นแบบบริดจด์ งั รูปที่ 3-171
1.1 เปิ ดโปรแกรม Electronic Workbench ข้ึนมา แลว้ เขา้ ไปเลือกอุปกรณ์โดยสามารถ

หาอุปกรณ์ท้งั หมดไดจ้ ากตารางท่ี 3-6 และเติมคา่ ไลบรารี่หลกั และไลบราร่ียอ่ ยใหส้ มบูรณ์

ตารางที่ 3-11 เฉลยการคน้ หาอุปกรณ์จากไลบรารี่หลกั และไลบราร่ียอ่ ย วงจรเรียงกระแสแบบเตม็ คลื่น

อุปกรณ์ ไลบรารี่หลกั ไลบรารี่ยอ่ ย

ไดโอดบริดจ์ 1B4B42 1ตวั Diodes FWB

ตวั เก็บประจุ 470u F 1ตวั Basic CAPACITOR

AC 12V Sources POWER_SOURCES

กราวด์ Sources POWER_SOURCES

1.2 จดั วางอุปกรณ์ท้งั หมดลงบนแผน่ งานใหเ้ หมือนกบั วงจรรูปท่ี 3-171
1.3 จากน้นั ทาการเช่ือมต่อสายสัญญาณใหค้ รบตามวงจรตน้ แบบ
2. ใหน้ กั ศึกษาเขียนแบบวงจรวงจรทรานซิสเตอร์ขยายสัญญาณดงั รูปท่ี 3-172

2.1 เปิ ดโปรแกรม Electronic Workbench ข้ึนมา แลว้ เขา้ ไปเลือกอุปกรณ์โดยสามารถหา
อุปกรณ์ท้งั หมดไดจ้ ากตารางท่ี 3-7 และเติมคา่ ไลบราร่ีหลกั และไลบราร่ียอ่ ยใหส้ มบูรณ์

ตารางท่ี 3-12 เฉลยการคน้ หาอุปกรณ์จากไลบราร่ีหลกั และไลบราร่ียอ่ ย วงจรทรานซิสเตอร์ขยาย

สญั ญาณ

อุปกรณ์ ไลบรารี่หลกั ไลบรารี่ยอ่ ย

ตวั ตา้ นทาน

830kΩ 1 ตวั , 100kΩ 1 ตวั Basic RESISTOR

10kΩ 1 ตวั , 360Ω 1 ตวั

ตวั เก็บประจุ 0.15uF 2ตวั Basic CAPACITOR

ทรานซิสเตอร์ 2N5088 Transistors BJT_NPN

12V Sources POWER_SOURCES

กราวด์ Sources POWER_SOURCES

180

2.2 จดั วางอุปกรณ์ท้งั หมดให้เหมือนกบั วงจรตน้ แบบแลว้ คลิกท่ีป่ ุม เพ่ือเลือกใช้
แหล่งจ่าย Function Generator เพ่ือต่อสายสัญญาณ Function Generator เข้าท่ีอินพุตของวงจร
ดบั เบิลคลิกท่ีแหล่งจ่าย Function Generator เพือ่ เขา้ ไปกาหนดสัญญาณอินพุต

2.3 ในช่อง Waveforms คลิกท่ี
2.4 กาหนดในช่อง Frequency เป็น 60 Hz
2.5 กาหนดในช่อง Duty cycle เป็น 50%
2.6 กาหนดในช่อง Amplitude เป็น 5 Vp

ตอนที่ 2 จาลองการทางานของวงจรอนาลอ็ กในโปรแกรม Electronic Workbench

ลาดับข้นั การทดลอง
1. จากตอนท่ี 1 เม่ือทาการจดั วางและเช่ือมต่อวงจรตามแบบในโจทยท์ ่ี 1 แลว้ ให้ทาการ

จาลองการทางานของวงจรดงั ตอ่ ไปน้ี
1.1 ใหค้ ลิกที่เมนู Simulate>Instruments>Oscilloscope
1.2 วาง Oscilloscope ลงบนแผน่ งานแลว้ เชื่อมต่อสายวดั ของแชนแนล A คร่อมที่เอาตพ์ ตุ
1.3 จากน้นั คลิกที่ป่ ุม เพอ่ื สัง่ ใหว้ งจรทางาน
1.4 ดบั เบิลคลิกที่ Oscilloscope จากน้นั บนั ทึกผลรูปคล่ืนเอาตพ์ ุตลงในกราฟดา้ นล่าง

เฉลย กราฟรูปคลื่นเอาตพ์ ุตวงจรเรียงกระแสแบบเตม็ คล่ืน 16V

40V
30V

20V

10V

0V
0ms 10ms 20ms 30ms 40ms 50ms 60ms 70ms 80ms 90ms

-10V

-20V

-30V

-40V

181

1.5 เอาตวั เก็บประจุขนานกบั เอาตพ์ ุตออก เหมือนกบั วงจรรูปท่ี 3-173 แลว้ เปรียบเทียบ
ก่อนใส่กบั หลงั ใส่ตวั เก็บประจุวา่ มีความแตกตา่ งอยา่ งไร

1.6 จากน้นั คลิกท่ีป่ ุม เพอ่ื สัง่ ใหว้ งจรทางาน
1.7 ดบั เบิลคลิกที่ Oscilloscope จากน้นั บนั ทึกผลรูปคล่ืนเอาตพ์ ุตลงในกราฟดา้ นล่าง

เฉลย กราฟรูปคลื่นเอาตพ์ ตุ วงจรเรียงกระแสแบบเตม็ คลื่นโดยไม่ต่อตวั เกบ็ ประจุ

40V

30V
16V

20V

0V 10V
0ms 10ms 20ms 30ms 40ms 50ms 60ms 70ms 80ms 90ms

0V
8ms -10V

-20V

-30V

-40V

2. จากตอนท่ี 1 เมื่อทาการจดั วางและเช่ือมต่อวงจรตามแบบในโจทยท์ ี่ 2 แลว้ ให้ทาการ
จาลองการทางานของวงจรดงั ต่อไปน้ี

2.1 คลิกท่ีเมนู Simulate>Instruments>Oscilloscope
2.2 วาง Oscilloscope ลงไปแลว้ เช่ือมตอ่ สายวดั แชนแนล 1 ที่เอาตพ์ ตุ ของวงจร
2.3 จากน้นั คลิกท่ีป่ ุม เพอื่ สั่งใหว้ งจรทางาน
2.4 คลิกที่ป่ ุม POWER เพื่อเปิ ดเคร่ือง Oscilloscope จากน้นั บนั ทึกผลรูปคลื่นเอาต์พุต
ลงในกราฟ

เฉลย กราฟรูปคลื่นเอาตพ์ ุตวงจรทรานซิสเตอร์ขยายสญั ญาณ (โจทย์ 2)

182

40V
30V

20V
11V

10V

0ms 5ms 0V 0V 40ms 50ms
8ms 108mmss 15ms 20ms
25ms 30ms 35ms
-10V

16m -20V
s

-30V

-40V

สรุปผลการทดลอง
ตัวเก็บประจุ(C) ท่ีเอาต์พุตทาหน้าที่กรองให้รูปคลื่นเอาต์พุตที่ผ่านวงจรเรียงกระแส

จะเห็นวา่ คลื่น ดี.ซี. เอาตพ์ ุตของวงจรจะเรียบมากข้ึน ใกลเ้ คียงกบั เส้นตรง ซ่ึงเป็นขอ้ ดีเพราะวธิ ีน้ีจะ
ทาใหค้ า่ แรงดนั ริปเปิ ล (Ripple) ที่เอาตพ์ ุตลดลง (แหล่งจา่ ย ดี.ซี. ท่ีดีน้นั ตอ้ งไมม่ ีคา่ แรงดนั ริปเปิ ล)

แรงดนั ริปเปิ ล คือ คล่ืนของแรงดนั เอ.ซี. ที่ปะปนออกมายงั รูปคล่ืนเอาต์พุตของวงจร
เรียงกระแส เป็ นคล่ืนแรงดันที่ไม่เรียบ (ซ่ึงในการแปลงไฟสลับเป็ นไฟตรง ไม่ต้องการหรือ
ตอ้ งการให้มีคลื่นน้ีน้อยท่ีสุด) ดงั น้ันแรงดนั ริปเปิ ลจึงควรถูกขจดั ออกไปจากเอาต์พุตของวงจร
เรียงกระแส วธิ ีการขจดั ทาไดโ้ ดยการใชต้ วั เกบ็ ประจุกรองใหเ้ รียบนน่ั เอง

วงจรขยายแบบอีมิเตอร์ร่วมไดร้ ับการออกแบบเพ่ือให้วงจรทางานตามคุณลกั ษณะที่ว่า
การเปลี่ยนแปลงเล็กๆ ในแรงดนั ไฟฟ้า (Vin) ทาให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเล็กๆ ในกระแส Base ของ
ทรานซิสเตอร์; การขยายกระแสของทรานซิสเตอร์รวมกับคุณสมบัติของวงจรทาให้การ
เปลี่ยนแปลงขนาดเล็กของ (Vin) เป็ นผลใหเ้ กิดการเปลี่ยนแปลงขนาดใหญ่ของ(Vout) วงจรขยาย
ดว้ ยทรานซิสเตอร์ตวั เดียวมีรูปแบบหลายอยา่ งในการขยายแรงดนั ไฟฟ้า

183

เฉลยใบงานที่ 3.2
ชื่อเรื่อง ทดลองการทางานของวงจรดิจิตอลด้วยโปรแกรม Electronic Workbench

ตอนที่ 1 การจัดวางและเช่ือมต่อวงจรดจิ ิตอลในโปรแกรม Electronic Workbench

ลาดบั ข้นั การทดลอง
1. ใหน้ กั ศึกษาเขียนแบบวงจรดงั รูปท่ี 3-174 วงจร 7 Segment นบั เลข 0-9

เฉลย การเช่ือมตอ่ ขาดา้ นบนของสวติ ช์กดติดปล่อยดบั ท้งั 2 ลงกราวด์

รูปท่ี 3.177 วงจร 7 Segment นบั เลข 0-9 (เฉลยใบงานท่ี 3.2)

1.1 เปิ ดโปรแกรม Electronic Workbench ข้ึนมา แลว้ เขา้ ไปเลือกอุปกรณ์โดยสามารถ
หาอุปกรณ์ท้งั หมดไดจ้ ากตารางท่ี 3-8 และเติมคา่ ไลบรารี่หลกั และไลบรารี่ยอ่ ยใหส้ มบูรณ์

ตารางท่ี 3-13 เฉลยการคน้ หาอุปกรณ์จากไลบราร่ีหลกั และไลบราร่ียอ่ ย วงจร 7 Segment นบั เลข 0-9

อุปกรณ์ ไลบราร่ีหลกั ไลบราร่ียอ่ ย

ตวั ตา้ นทาน Basic Resistor

สวติ ช์กดติดปล่อยดบั Basic Switch

7 Segment Indicators Hex_Display

IC 4029 CMOS CMOS_5V

IC 7447 TTL 74STD

อุปกรณ์ ไลบรารี่หลกั 184
VCC 5V Sources ไลบรารี่ยอ่ ย
ตางรางที่ 3-13 (ต่อ) POWER_SOURCES
อุปกรณ์ ไลบรารี่หลกั
กราวด์ Sources ไลบรารี่ยอ่ ย
POWER_SOURCES

1.2 จดั เรียงอุปกรณ์ท้งั หมดในตาแหน่งตามตน้ แบบ
1.3 จากน้ันเชื่อมสายสัญญาณ Wire ตามวงจรต้นแบบ พิจารณาการเชื่อมต่อ
สายสญั ญาณของสวติ ช์กดติดปล่อยดบั ท้งั 2 ตวั จะเห็นวา่ ไมส่ มบูรณ์ ใหห้ าขอ้ ผดิ พลาดดงั กล่าวและ
แกไ้ ขโดยอาศยั ขอ้ มูลในใบความรู้ประกอบ

2. ใหน้ กั ศึกษาเขียนแบบวงจรดงั รูปที่ 3-176 วงจรดิจิตอลไฟวงิ่ LED 10 ดวง
2.1 เปิ ดโปรแกรม Electronic Workbench ข้ึนมา แลว้ เขา้ ไปเลือกอุปกรณ์โดยสามารถ

หาอุปกรณ์ท้งั หมดไดจ้ ากตาราง 3-9 และเติมคา่ ไลบรารี่หลกั และไลบรารี่ยอ่ ยใหส้ มบูรณ์

ตารางท่ี 3-14 เฉลยการคน้ หาอุปกรณ์จากไลบราร่ีหลกั และไลบราร่ียอ่ ย วงจรดิจิตอลไฟวงิ่ LED 10 ดวง

อุปกรณ์ ไลบราร่ีหลกั ไลบราร่ียอ่ ย

ตวั ตา้ นทาน Basic RESISTOR

ตวั ตา้ นทานปรับค่าได้ Basic VARIABLERESISTOR

ตวั เกบ็ ประจุ Basic CAPACITOR

ไอซี 4017 CMOS CMOS_5V

ไอซี555 Mixed MIXED_VIRTUAL

LED Diodes LED

5V Sources POWER_SOURCES

กราวด์ Sources POWER_SOURCES

2.2 จดั เรียงอุปกรณ์ท้งั หมดในตาแหน่งตามตน้ แบบ
2.3 จากน้นั ทาการเช่ือมตอ่ สายสญั ญาณใหค้ รบตามวงจรตน้ แบบ

ตอนที่ 2 จาลองการทางานของวงจรดิจิตอลในโปรแกรม Electronic Workbench

ลาดบั ข้นั การทดลอง
1. จากตอนที่ 1 เม่ือทาการจดั วางและเชื่อมต่อวงจรตามแบบในโจทยท์ ่ี 3 แลว้ ใหท้ าการ

จาลองการทางานของวงจรดงั ตอ่ ไปน้ี

185

1.1 คลิกที่ป่ ุม เพ่ือส่ังให้วงจรทางาน หากวงจรแจง้ เตือนว่ามีความผิดพลาด
ใหน้ กั ศึกษากลบั ไปทบทวนข้นั ตอนการปฏิบตั ิงานซ้าอีกคร้ัง

1.2 กดป่ ุม Spacebar บนแป้นพิมพ์ เปิ ด-ปิ ดไปเร่ือยๆ จะทาให้ 7 Segment แสดงผล
เป็นตวั เลขต้งั แต่ 0 จนถึง 9 และเม่ือกดป่ ุม R บนแป้นพมิ พ์ 7 Segment จะแสดงเลข 0

1.3 เติมคา่ การแสดงผลการทางานของ 7 Segment ใส่เลข 1 เพอื่ แสดงวา่ LED ติด และ
ใส่เลข 0 เพื่อแสดงวา่ LED ดบั

ตารางที่ 3-15 เฉลยการทางานของ 7 Segment (ตารางท่ี 3-10)
7 Segment A B C D E F G DP
0 11111110
1 01100000
2 11011010
3 11110010
4 01100110
5 10110110
6 10111110
7 11110000
8 11111110
9 11110110

2. จากตอนท่ี 1 เมื่อทาการจดั วางและเชื่อมต่อวงจรตามแบบในโจทยท์ ี่ 4 แลว้ ให้ทาการ
จาลองการทางานของวงจรดงั ต่อไปน้ี

2.1 จากน้นั กดคลิกที่ป่ ุม เพอ่ื สัง่ ใหว้ งจรทางาน
2.2 ปรับตวั ตา้ นทานปรับค่าได้
2.3 จากน้นั บนั ทึกผลการทดลอง

สรุปผลการทดลอง
เฉลย จากโจทย์ 3 เม่ือทาการกดป่ ุม Spacebar บนแป้นพิมพ์ ตวั เลขบน 7 Segment ก็จะแสดงเลข
ต้งั แต่ 0-9 แล้วเม่ือเกินจากเลข 9 ไปก็จะวนกลบั ไปท่ีเลข 0 ใหม่ และเม่ือทาการกดป่ ุม R บน
แป้นพิมพก์ ็จะทาใหต้ วั เลขใน7 Segment ไม่วา่ อยทู่ ่ีเลขใดกต็ ามจะกลบั มาเป็นเลข 0 ทนั ที เน่ืองจาก
ขา 1 ของ 4029BD น้นั เป็ นค่า PRESET ENABLE เมื่อทาการป้อนไฟบวกเขา้ ไปจึงทาใหล้ า้ งขอ้ มูล
เลขฐานสองท้งั หมด ทาใหต้ วั เลขฐานสองเป็ น 0000 การแสดงผลของ 7 Segment จึงแสดงผลเป็นเลข 0

186

จากโจทย์ 4 เริ่มจาก IC555 ทางานโดยสร้างคลื่นพลั ล์ส่งไปให้กบั IC4017 เพ่ือควบคุม
LED ท้งั 7 ดวงใหท้ างาน ซ่ึงจะเรียงจาก LED1-LED9 ซ่ึงความไวของ LED น้นั จะข้ึนอยูก่ บั ความถ่ี
ในการผลิตคล่ืนพลั ล์ของ IC555 เม่ือยง่ิ ปรับตวั ตา้ นทานปรับค่าไดใ้ ห้ต่าก็จะทาให้ LED วิ่งเร็วข้ึน
และยง่ิ ปรับตวั ตา้ นทานปรับค่าไดใ้ หม้ ากก็จะทาให้ LED วงิ่ ชา้ ลง

187

แบบประเมนิ ผลการปฏบิ ตั ิงานตามใบงาน ชุดการสอนที่ 3

ภาคเรียนท่ี ปี การศึกษา สาขาวชิ าอิเลก็ ทรอนิกส์ รายการประเมนิ

ชื่อวชิ า การออกแบบวงจรอิเลก็ ทรอนิกส์ดว้ ยคอมพิวเตอร์ ใบงานท่ี 3.1 ใบงานท่ี 3.2
รหสั วชิ า 3105-2010
ผลการป ิฏบั ิตงาน
ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง การทดลองวงจรอิเลก็ ทรอนิกส์ดว้ ยโปรแกรม การอ ิภปราย
ผลการป ิฏบั ิตงาน
Electronic Workbench การอ ิภปราย

ระดบั ช้นั ปวส. กลุม่ ท่ี จานวน 3 คาบ/สปั ดาห์ คะแนนรวม

ครูผสู้ อน

คะแนนเตม็ 20 10 20 10 60

เลขท่ี เลขประจาตวั ชื่อ-สกลุ

ลงช่ือ................................................ผปู้ ระเมิน
()

188

เกณฑ์การประเมนิ การปฏิบัตติ ามใบงาน

คะแนนเตม็ 60 คะแนน
ใบงานละ 30 คะแนน หน่วยละ 2 ใบงาน รวม 60 คะแนน
เกณฑ์การให้คะแนนแต่ละใบงานมีดงั นี้
1. ผลการปฏบิ ัติงาน (20 คะแนน)

1.1 การใชง้ านเครื่องมือและอุปกรณ์ในการปฏิบตั ิงาน (1 คะแนน)
ใชง้ านเครื่องมือและอุปกรณ์ทุกคร้ัง ไม่ชารุดเสียหาย ไดค้ ะแนน 5 คะแนน
ใชง้ านเครื่องมือและอุปกรณ์ทุกคร้ัง ชารุดเสียหาย ติดลบชิ้นละ 1 คะแนน
ใชง้ านเครื่องมือและอุปกรณ์ทุกคร้ัง ชารุดเสียหายเกิน 3 ชิ้น ไดค้ ะแนน 0 คะแนน

1.2 การเขียนแบบวงจรตามที่กาหนดไดถ้ ูกตอ้ ง (5 คะแนน)
เขียนแบบวงจรถูกตอ้ งตามท่ีกาหนด ไดค้ ะแนน 5 คะแนน
เขียนแบบวงจรผดิ ติดลบคะแนนจุดละ 1 คะแนน
เขียนแบบวงจรผดิ เกิน 3 จุด ไดค้ ะแนน 0 คะแนน

1.3 บนั ทึกผลการทดลองไดถ้ ูกตอ้ ง (5 คะแนน)
บนั ทึกผลการทดลองถูกตอ้ งทุกขอ้ ไดค้ ะแนน 5 คะแนน
บนั ทึกผลการทดลองผดิ ติดลบคะแนนขอ้ ละ 1 คะแนน
บนั ทึกผลการทดลองผดิ เกิน 3 ขอ้ ไดค้ ะแนน 0 คะแนน

1.4 เสร็จตามเวลาท่ีกาหนด (5 คะแนน)
ปฏิบตั ิตามใบงานเสร็จตามเวลาที่กาหนด ไดค้ ะแนน 5 คะแนน
ปฏิบตั ิตามใบงานเกินเวลาท่ีกาหนด 2 นาที ติดลบคะแนน 1 คะแนน
ปฏิบตั ิตามใบงานเกินเวลาท่ีกาหนด 5 นาท่ี ติดลบคะแนน 3 คะแนน
ปฏิบตั ิตามใบงานเกินเวลาที่กาหนด 10 นาที ไดค้ ะแนน 0 คะแนน

2. การอภิปราย
2.1 การต้งั คาถามในการอภิปราย (5 คะแนน)
ต้งั คาถามในการอภิปราย ไดค้ ะแนนขอ้ ละ 1 คะแนน
2.2 ตอบคาถามในการอภิปราย (5 คะแนน)
ตอบคาถามในการอภิปรายไดถ้ ูกตอ้ ง ไดค้ ะแนนขอ้ ละ 1 คะแนน

แบบประเมนิ ผลด้านจิตพสิ ัย ชุดการสอนท่ี 3 189

เร่ือง การทดลองวงจรอเิ ลก็ ทรอนิกส์ด้วยโปรแกรม Electronic Workbench 10

ระดบั ช้นั ปวส. กล่มุ ท่ี จานวน 3 คาบ/สปั ดาห์ หวั ข้อประเมนิ

เกณฑก์ ารใหค้ ะแนนมีดงั น้ี 1. ด้าน ีมม ุนษยสัมพัน ์ธ
2. ด้านความ ีม ุคณธรรม จ ิรยธรรม
พฤติกรรมท่ีปฏิบตั ิชดั เจนและสม่าเสมอ ให้ 2 คะแนน 3. ด้านความ ีม ิวนัย
4. ด้านความ ัรบผิดชอบ
พฤติกรรมที่ปฏิบตั บิ างคร้ัง ให้ 1 คะแนน 5. ด้านความสนใจใ ่ฝ ู้ร

พฤติกรรมที่ไม่ปฏิบตั ิ ให้ 0 คะแนน คะแนนรวม

ครูผสู้ อน

คะแนนเตม็ 22222

เลขที่ เลขประจาตวั ช่ือ-สกลุ

ลงช่ือ................................................ผปู้ ระเมิน
()

190

เกณฑ์การประเมนิ คะแนนจิตพสิ ัย

หัวข้อการประเมิน พฤติกรรมตัวบ่งชี้

1. มีมนุษยสัมพนั ธ์ 1.1 แสดงกริยาท่าทางสุภาพ

1.2 พดู จาสุภาพ

1.3 ช่วยเหลือผอู้ ่ืน

1.4 รับฟังความคิดเห็นของผอู้ ่ืน

1.5 ใหค้ วามร่วมมือกบั ผอู้ ่ืน

1.6 ชื่นชมยนิ ดีเม่ือผอู้ ่ืนประสบความสาเร็จ

1.7 กล่าวคาขอบคุณหรือขอโทษใดอยา่ งเหมาะสมตาม

สถานการณ์

2. ความมีคุณธรรม/จริยธรรม 2.1 รู้จกั เลือกหาแหล่งความรู้และแบบอยา่ งท่ีดี

2.2 มีชีวติ และอยรู่ ่วมสังคมเป็นระเบียบดว้ ยวนิ ยั

2.3 ปรับทศั นคติและคา่ นิยมใหส้ มแนวเหตุผล

3. ความมีวนิ ยั 3.1 ปฏิบตั ิตามกฎระเบียบ ขอ้ บงั คบั และขอ้ ตกลงต่างๆ

ของวิทยาลยั ๆ ไดแ้ ก่ แต่งกายถูกตอ้ งตามระเบียบและ

ขอ้ บงั คบั ตรงต่อเวลารักษาสาธารณสมบตั ิ ส่ิงแวดลอ้ ม

และเขา้ ร่วมกิจกรรมท่ีครูผสู้ อนกาหนด

3.2 ประพฤติตนถูกตอ้ งตามศีลธรรมอนั ดีงาม

4. ความรับผดิ ขอบ 4.1 มีการเตรียมความพร้อมในการเรียนและการ

ปฏิบตั ิงาน

4.2 ปฏิบตั ิงานตามข้นั ตอนท่ีวางไว้

4.3 ปฏิบตั ิงานดว้ ยความต้งั ใจ

4.4 ปฏิบตั ิงานดว้ ยความละเอียดรอบคอบ

4.5 ปฏิบตั ิงานท่ีไดร้ ับมอบหมายเสร็จตามท่ีกาหนด

4.6 มีความเพยี รพยายามในการเรียนและการ

ปฏิบตั ิงาน

4.7 ปฏิบตั ิงานตามหนา้ ท่ีของตนเอง

4.8 ยอมรับผลการกระทาของตนเอง

5. ความสนใจใฝ่ รู้ 5.1 ศึกษาคน้ ควา้ ดว้ ยตนเอง

5.2 ซกั ถามปัญหาขอ้ สงสยั

5.3 แสวงหาประสบการณ์และคน้ ควา้ ความรู้ใหมๆ่

5.4 มีความกระตือรือร้นในการใฝ่ หาความรู้ใหม่ๆ

191