ชุดการสอนการทดลองวงจรอิเล็กทรอนิกส์ด้วยโปรแกรม Electronic Workbench

101

10

รูปที่ 3-147 ลากสายสัญญาณเช่ือมต่อกบั 3D Virtual LED
13.3.11 กดเปิ ด Simulation switch ทดลองการทางาน

11

รูปที่ 3-148 จาลองการทางาน

13.3.12 กดปิ ด Simulation switch กดคลิกท่ี Frequency counter เพื่อใช้ดูความถ่ี
ของวงจรไฟกระพริบ

102

12

รูปท่ี 3-149 แถบเคร่ืองมือ Frequency counter
13.3.13 นาตวั อุปกรณ์ Frequency counter ท่ีเลือกมาจากแถบเครื่องมือมาวางลงบนแผน่ งาน

13

รูปที่ 3-150 วางอุปกรณ์ Frequency counter
13.3.14 ลากสายสัญญาณเช่ือมต่อท่ีจุดเอาตพ์ ุตของวงจรไฟกระพริบ

103

14

รูปท่ี 3-151 ตอ่ สายสัญญาณที่จุดเอาตพ์ ุต
13.3.15 กดเปิ ด Simulation switch ดับเบิลคลิกท่ี Frequency counter จะปรากฏ
หนา้ ต่างตามรูปท่ี 3-152
13.3.16 คลิกเลือกการต้งั คา่ Measurement เป็น Freq
13.3.17 ต้งั คา่ Coupling เป็น DC
13.3.18 จากน้นั ปรับ Sensitivity (RMS) ใหต้ รงกบั สญั ญาณท่ีออกมา

15
16

18
17

รูปที่ 3-152 หนา้ ตา่ ง Frequency counter

104

13.3.19 เม่ือ Sensitivity (RMS) อยทู่ ่ีค่าหน่ึง จะปรากฏคา่ ความถี่ตามรูปท่ี 3-153

19

รูปท่ี 3-153 แสดงความถ่ี

14. การจาลองวงจรดจิ ิตอลด้วยโปรแกรม Electronic Workbench
14.1 วงจรไฟกระพริบดวงเดียว

รูปท่ี 3-154 วงจรไฟกระพริบดวงเดียว
14.1.1 จดั เตรียมอุปกรณ์ต่างๆ ตามตารางที่ 3-3

ตารางที่ 3-3 อุปกรณ์ต่างๆ ของวงจรไฟกระพริบดวงเดียว 105

อุปกรณ์ ไลบรารี่หลกั ไลบรารี่ยอ่ ย
Resistors
ตวั ตา้ นทาน Basic Cap_Electrolit

ตวั เก็บประจุ Basic LED
CMOS 5V IC
ไดโอดเปล่งแสง Diodes Power_Sources
Power_Sources
IC4011 CMOS
2
แหล่งจ่าย VCC Sources

กราวด์ Sources

14.1.2 จดั วางอุปกรณ์ตามวงจรตน้ แบบ

รูปที่ 3-155 จดั วางอุปกรณ์
14.1.3 จากน้นั ทาการลากสายเชื่อมต่ออุปกรณ์ตามวงจรตน้ แบบ

3

รูปที่ 3-156 ลากสายสญั ญาณเชื่อมต่อวงจร

14.1.4 กดเปิ ด Simulation switch 106
LED จะกระพริบติดดบั ๆ ตามรูปท่ี 3-157

4

รูปท่ี 3-157 จาลองการทางาน
14.2 วงจรนับเลขฐาน 2 แสดงผลเป็ น LED

รูปท่ี 3-158 วงจรนบั เลขฐาน 2 แสดงผลเป็น LED
14.2.1 เตรียมอุปกรณ์ต่างๆ ของวงจรนบั เลขฐาน 2 แสดงผลเป็น LED ตามตารางที่ 3-4

ตารางที่ 3-4 อุปกรณ์ต่างๆ ของวงจรนบั เลขฐาน 2 แสดงผลเป็น LED 107

อุปกรณ์ ไลบราร่ีหลกั ไลบราร่ียอ่ ย
Resistor
ตวั ตา้ นทาน Basic LED
Switch
ไดโอเปล่งแสง Diodes CMOS_5V

สวติ ช์กดติดปล่อยดบั Basic Power_Sources
Power_Soures
IC4029 CMOS

แหล่งจา่ ยไฟ VCC Sources

กราวด์ Sources

14.2.2 จดั วางอุปกรณ์ตามวงจรตน้ แบบ

2

รูปท่ี 3-159 จดั วางอุปกรณ์
14.2.3 จากน้นั ทาการลากสายสัญญาณเช่ือมตอ่ อุปกรณ์ตามวงจรตน้ แบบ

108

3

รูปที่ 3-160 ลากสายสญั ญาณเช่ือมต่อวงจร
14.2.4 เมื่อกด Simulation switch จะปรากฏหนา้ ต่างขอ้ ความท่ีบอกความหมายว่า
“ ไม่สามารถจาลองการทางานเนื่องจากมีบางอยา่ งผดิ พลาด ” ถา้ หากกด Yes โปรแกรมจะทาการหา
ขอ้ ผดิ พลาดอตั โนมตั ิ
14.2.5 แตใ่ นกรณีน้ีใหก้ ด NO

55
4

รูปท่ี 3-161 หนา้ ต่างแจง้ เตือนไม่สามารถจาลองการทางานได้
14.2.6 เน่ืองจากข้อจากัดของโปรแกรมทาให้สวิตช์กดติดปล่อยดับจาเป็ นต้องต่อขา
ดา้ นบนลงกราวดต์ ามรูปที่ 3-162

109

6

รูปที่ 3-162 ตอ่ สวติ ชข์ าบนลงกราวด์
14.2.7 กดดบั เบิลคลิกที่สวติ ช์ S1

7

รูปที่ 3-163 ดบั เบิลคลิกท่ี S1
14.2.8 ในช่อง Value ท่ีช่อง Key for toggle ใหเ้ ลือกเป็นป่ ุม R บนแป้นพิมพ์

110

8

รูปท่ี 3-164 ต้งั ค่าสวติ ช์กบั ป่ ุมบนแป้นพิมพ์
14.2.9 ในช่อง Label ในช่อง RefDes ต้งั ชื่อวา่ Reset เพอ่ื ไมใ่ หซ้ ้ากบั สวติ ชต์ วั อ่ืน
14.2.10 จากน้นั กด OK

9

10

รูปท่ี 3-165 เปล่ียนช่ือ

111
14.2.11 จากน้ันกดสวิตช์ Simulation switch โปรแกรมจะทางาน หากกดป่ ุม
Space bar บนแป้นพิมพ์ LED ก็จะเริ่มแสดงผลเป็นเลขฐาน 2 จานวน 4 บิต

11

รูปท่ี 3-166 จาลองการทางาน
ตารางที่ 3-5 ตารางแสดงการติด-ดบั ของ LED ในเลขฐาน 2 แบบ 4 บิต

1 = LED ติด 0 = LED ดบั

คร้ังท่ีกดสวติ ช์ เลขฐาน 2 LED 1 LED 2 LED 3 LED 4
ไมไ่ ดก้ ด 0000 000 0
0001 000 1
กดคร้ังที่ 1 0010 001 0
กดคร้ังท่ี 2 0011 001 1
กดคร้ังท่ี 3 0100 010 0
กดคร้ังที่ 4 0101 010 1
กดคร้ังที่ 5 0110 011 0
กดคร้ังที่ 6 0111 011 1
กดคร้ังท่ี 7 1000 100 0
กดคร้ังที่ 8 1001 100 1
กดคร้ังที่ 9 1010 101 0
กดคร้ังท่ี 10 1011 101 1
กดคร้ังท่ี 11

ตารางท่ี 3-5 (ต่อ) เลขฐาน 2 LED 1 LED 2 LED 3 112
1100 110
คร้ังท่ีกดสวติ ช์ 1101 110 LED 4
กดคร้ังที่ 12 1110 111 0
กดคร้ังท่ี 13 1111 111 1
กดคร้ังที่ 14 0
กดคร้ังที่ 15 1

14.2.12 เม่ือกด R บนแป้นพิมพเ์ พอ่ื ทาการรีเซ็ต LED ทุกดวงจะดบั หมด

12

รูปท่ี 3-167 กด R บนแป้นพิมพ์

สรุปเนื้อหาใบความรู้หน่วยท่ี 3 การทดลองวงจรอิเลก็ ทรอนิกส์ด้วยโปรแกรม Electronic Workbench
ความหมายของโปรแกรม Electronic Workbench

โปรแกรม Electronic Workbench คือโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่ใช้ในการจาลองวิเคราะห์
การทางานของวงจรไฟฟ้า และวงจรอิเลก็ ทรอนิกส์

ระบบทโี่ ปรแกรม Electronic Workbench ต้องการ
ความต้องการโปรแกรม NI Circuit Design Suite 11 Electronic Workbench Group ท่ีแนะนา

มีดงั น้ี
1. ระบบปฏิบตั ิการ Windows XP ข้ึนไป
2. หน่วยประมวลผล (CPU) Pentium 4 ข้ึนไป

113

3. หน่วยความจา (RAM) 256M ข้ึนไป
4. การ์ดแสดงผล (VGA) 64M ข้ึนไป
5. พ้นื ท่ีวา่ งบนฮาร์ดดิสก์ 400M ข้ึนไป

การติดต้งั โปรแกรม Electronic Workbench

การติดต้ังโปรแกรม Electronic Workbench ดับเบิลคลิกที่ไฟล์ Setup ของโปรแกรม
Electronic Workbench จะปรากฏหน้าต่างแรกให้ต้ังชื่อ และใส่ Serial Number จากน้ันเลือก
ตาแหน่งเก็บไฟล์ของโปรแกรม Electronic Workbench หลงั จากน้นั โปรแกรมจะข้นั สัญญาของ
ตวั โปรแกรมให้กด I accept the License Agreement เพื่อยอมรับเงื่อนไขของโปรแกรม จากน้ัน
จะปรากฏหน้าต่างยอมรับเง่ือนไข ให้เลือกช่อง I accept the above 2 License Agreement เพ่ือ

ยอมรับเงื่อนไขของโปรแกรม โปรแกรมจะเร่ิมทาการติดต้งั เม่ือติดต้งั เสร็จจะปรากฏหน้าต่าง
Insert Source จากน้นั คลิกป่ ุม Cancel เป็นอนั เสร็จสิ้น

หน้าต่างการใช้งานของโปรแกรม Electronic Workbench
หนา้ ตา่ งการใชง้ านของโปรแกรม Electronic Workbench จะมีหวั ขอ้ หลกั ๆ จะมีดงั น้ี
1. แถบหวั เร่ือง คือ แถบท่ีใชบ้ อกถึงชื่อโปรแกรม
1.1 แถบป่ ุมเครื่องมือ คือ แถบที่รวมคาสั่งการใชง้ านที่ใชบ้ ่อยๆ
1.2 ป่ ุมควบคุมโปรแกรม ทาหนา้ ที่เปิ ด-ปิ ด หนา้ ต่างโปรแกรม
1.3 ป่ ุมสั่งงาน คือ สวติ ช์ปิ ด-เปิ ดใหโ้ ปรแกรมจาลองการทางานของวงจร
1.4 กล่องแสดงไฟลเ์ อกสาร คือ ไฟลเ์ อกสารตา่ งๆ
1.5 พ้ืนท่ีทางาน คือ พ้ืนที่ท่ีใชส้ ร้างวงจรไฟฟ้า
1.6 ไฟลเ์ อกสารท่ีใช้ ทาหนา้ ที่บอกไฟลง์ านท่ีใชง้ านอยู่
1.7 แถบเล่ือนซา้ ย-ขวา เป็ นแถบใชส้ าหลบั เล่ือนดูพ้ืนที่ทางาน
1.8 แถบเล่ือนข้ึน-ลง เป็นแถบใชส้ าหรับเลื่อนดูพ้ืนท่ีทางาน
2. แถบเคร่ืองมือในโปรแกรม Electronic Workbench หลกั ๆ จะมีดงั น้ี
2.1 แถบเครื่องมือ Standard
2.2 แถบเคร่ืองมือ View
2.3 แถบเคร่ืองมือ Components
2.4 แถบเคร่ืองมือ Instrument
2.5 แถบเคร่ืองมือ Simulation Switch

การใช้งานเคร่ืองมือวดั ในโปรแกรม Electronic Workbench แบบต่างๆ
1. องคป์ ระกอบเคร่ืองมือวดั ในโปรแกรม Electronic Workbench จะเคร่ืองมือวดั หลกั ๆ ดงั น้ี

114

1.1 Multimeter มีข้วั ตอ่ อยู่ 2 ข้วั คือ ข้วั บวกและข้วั ลบ
1.2 Function Generator จะมีข้นั ตอ่ อยู่ 3 ข้วั คือ ข้วั บวก คอมมอน และข้วั ลบ
1.3 Oscilloscope มีข้วั ตอ่ อยู่ 3 ชุด คือ ช่อง A, ช่อง B และช่องตอ่ จากภายนอก
1.4 การใช้งานของ Multimeter น้ันมักจะใช้ในการวดั แรงดันเป็ นส่วนมากเนื่องจาก
สามารถใชไ้ ดง้ ่ายไม่ตอ้ งปรับแต่งให้ยุง่ ยาก สามารถวดั ไดท้ ้งั แบบไฟฟ้ากระแสสลบั (AC) และไฟฟ้า
กระแสตรง (DC)
1.5 Function Generator เป็ นอุปกรณ์ที่ใช้กาเนิดสัญญาณความถ่ีได้ท้ังแบบรู ปคล่ืน
สามเหล่ียม รูปคล่ืนไซน์ และรูปคลื่นพลั ล์
1.6 Oscilloscope สามารถใชใ้ นการวดั รูปร่าง และขนาดของสัญญาณได้ อีกท้งั ยงั สามารถ
วดั คาบเวลาการเกิดข้ึนของรูปคล่ืน

กาหนดค่าของแหล่งจ่ายไฟในโปรแกรม Electronic Workbench
1. การกาหนดแหล่งจา่ ยไฟฟ้ากระสลบั (AC) ในโปรแกรม Electronic Workbench
AC POWER เป็ นแหล่งจ่ายกาลงั ไฟฟ้ากระแสสลบั หรือเป็ นตวั กาเนิดสัญญาณที่เป็ น

รูปคลื่นที่ไม่มี Distortion รูปคลื่นจะเป็ นเพียงความถ่ีพ้ืนฐานของตวั AC POWER โดยไม่มีความถี่
หลายๆ ความถ่ีมาซอ้ นกนั ที่เรียกวา่ Harmonic

2. แหล่งจา่ ยไฟฟ้ากระแสตรง DC POWER
DC POWER เป็นแหล่งจา่ ยไฟฟ้ากระแสตรงที่มีไดห้ ลายๆ ค่า ซ่ึงสามารถปรับไดส้ ูงสุด

ถึงหน่วย T (เทระ) เช่นเดียวกบั AC POWER

การค้นหาอปุ กรณ์ในโปรแกรม Electronic Workbench
ข้นั ตอนการค้นหาอุปกรณ์จากไลบรารี่ คลิกที่เมนู Place > Component เลือกอุปกรณ์ที่

ตอ้ งการจากไลบรารี่ หรือสามารถพิมพช์ ่ือลงในช่อง Component

การจัดวางอุปกรณ์ในโปรแกรม Electronic Workbench
การจดั วางอุปกรณ์ในโปรแกรม Electronic Workbench น้นั มีต้งั แต่

1. การวางตวั อุปกรณ์ลงบนแผน่ งาน
2. การเปลี่ยนลาดบั ตวั อุปกรณ์โดยปกติอุปกรณ์จะถูกกาหนดลาดบั เป็ นมาตรฐานของ
โปรแกรมมาใหแ้ ลว้ แตถ่ า้ ตอ้ งการกาหนดข้ึนเองก็สามารถทา
3. การเคลื่อนยา้ ยตวั อุปกรณ์ การหมุนตวั อุปกรณ์ไปในตาแหน่งที่ตอ้ งการบนพ้ืนที่ทางาน
4. การหมุนตวั อุปกรณ์จะเป็นเปลี่ยนมุมคร้ังละ 90 องศา การสลบั แกนตวั อุปกรณ์
5. การสลบั แกนตวั อุปกรณ์จะกลบั ดา้ นของอุปกรณ์จากขวามาซา้ ย หรือซา้ ยมาขวา
6. การคดั ลอกตวั อุปกรณ์เป็นการทาซ้าอุปกรณ์

115

7. การลบอุปกรณ์บนพ้นื ที่ทางานถา้ ตอ้ งการลบอุปกรณ์หรือวตั ถุอ่ืนๆ
8. การย่อ-ขยายพ้ืนที่ทางาน จะทาให้เห็นถึงรายละเอียดต่างๆ ได้เด่นชดั ข้ึน ซ่ึงก็มีการ
ยอ่ -ขยายหลายแบบ

การเช่ือมต่อสายสัญญาณในโปรแกรม Electronic Workbench
การเช่ือมต่อสายสัญญาณ สายสญั ญาณ (WIRE) คือ สายตวั นาท่ีใชเ้ ชื่อมต่อขาอุปกรณ์แบบ

ขาต่อขาโดยสัญญาณท่ีเขียนลงบนพ้ืนท่ีทางานน้ีก็เปรียบเสมือนกบั เส้นลวดเส้นหน่ึงที่ใชต้ ่อวงจร
กบั แผน่ โฟร์โตบ้ อร์ด สายสัญญาณบสั จะรวมสายสัญญาณหลายๆ เส้นไวเ้ พยี งเส้นเดียวและเม่ือเดิน
สายสญั ญาณจนถึงปลายทาง ก็จบั แยกออกไปสู่ขาอุปกรณ์การณ์แตล่ ะขาดว้ ย BUS ENTRY

การต้ังค่าไฟล์ Schematic ของโปรแกรม Electronic Workbench
การต้ังค่าไฟล์ Schematic สามารถต้ังค่าให้เปิ ด-ปิ ดค่าต่างๆ หรือช่ือของอุปกรณ์บน

แผน่ งานได้ และยงั สามารถเลือกต้งั ค่าขนาดของแผน่ งานไดอ้ ีกดว้ ย

การเขยี นวงจร Schematic ในโปรแกรม Electronic Workbench
การเขียนวงจร Schematic มีข้นั ตอนดงั น้ี จดั เตรียมแผน่ งาน > จดั เตรียมอุปกรณ์ > จดั วาง

อุปกรณ์ > ลากสายต่อวงจร > จาลองการทางาน

การจาลองวงจรอนาลอ็ กด้วยโปรแกรม Electronic Workbench
การจาลองวงจรอนาล็อก เป็ นการจาลองวงจรท่ีมีลกั ษณ์ไม่คงที่สามารถเปล่ียนแปลงได้

มีคา่ ไมน่ ่ิง ไดแ้ ก่ วงจรเรียกกระแส วงจรกาเนิดความถ่ีตา่ งๆ เป็นตน้

การจาลองวงจรดจิ ิตอลด้วยโปรแกรม Electronic Workbench
การจาลองวงจรดิจิตอลเป็ นการจาลองวงจรท่ีมีลกั ษณ์คงที่ และมีท้งั เลขฐานสองหรือ

คา่ ลอจิกต่างๆ เช่น วงจรนบั เลข เป็นตน้

116

แบบฝึ กหดั ชุดที่ 3
เร่ือง การทดลองวงจรอเิ ลก็ ทรอนิกส์ด้วยโปรแกรม Electronic Workbench

วชิ า การออกแบบวงจรอเิ ล็กทรอนิกส์ด้วยคอมพวิ เตอร์

ช่ือ ช้ัน เลขที่ กลุ่ม
คาชี้แจง

1. แบบฝึกหดั ประเภทอตั นยั จานวน 10 ขอ้ ขอ้ ละ 1 คะแนน คะแนนเตม็ 10 คะแนน
2. ใหน้ กั ศึกษาเขียนคาตอบลงในช่องวา่ งใหถ้ ูกตอ้ ง
3. เวลาท่ีใชใ้ นการทาแบบฝึกหดั จานวน 30 นาที

1. บอกระบบที่โปรแกรม Electronic Workbench ตอ้ งการ

2. บอกแถบเคร่ืองมือท้งั หมดในโปรแกรม Electronic Workbench
3. บอกช่ือเคร่ืองมือวดั และอธิบายการใชง้ านอุปกรณ์ในรูปท่ี 3-168

รูปที่ 3-168 Symbol อุปกรณ์

117

4. อธิบายองคป์ ระกอบของหนา้ ตา่ งเคร่ืองมือวดั ในรูปที่ 3-169

23 4 5
1

67
8

รูปท่ี 3-169 หนา้ ตา่ งการใชง้ าน

5. อธิบายข้นั ตอนการใชง้ านแหล่งจ่ายไฟฟ้า และกราวด์

118

6. อธิบายข้นั ตอนการเรียกใชง้ านอุปกรณ์ตวั ตา้ นทาน
รูปท่ี 3-170 Symbol อุปกรณ์

7. อธิบายวธิ ีการคน้ หาอุปกรณ์อตั โนมตั ิ
8. อธิบายข้นั ตอนการเช่ือมตอ่ สายสญั ญาณดว้ ยบสั

119

9. บอกข้นั ตอนการต้งั ค่าไฟล์ Schematic ขนาดของพ้นื ที่ทางาน

10. บอกข้นั ตอนการเขียนวงจร Schematic มาเป็นขอ้ ๆ

120

ใบงานที่ 3.1

ช่ือวชิ า การออกแบบวงจรอิเล็กทรอนิกส์ดว้ ยคอมพวิ เตอร์ รหัสวชิ า 3105-2010 สอนคร้ังท่ี 7-8
ช่ือหน่วย การทดลองวงจรอิเลก็ ทรอนิกส์ดว้ ยโปรแกรม Electronic Workbench รวม 12 ชว่ั โมง
ช่ือเร่ือง จาลองการทางานของวงจรอนาลอ็ กดว้ ยโปรแกรม Electronic Workbench จานวน 6 ชม.

จุดประสงค์ทว่ั ไป
1. เพอ่ื ใหม้ ีความรู้และเขา้ ใจการการใชง้ านโปรแกรม Electronic Workbench
2. เพ่ือใหม้ ีความรู้และเขา้ ใจการใชเ้ ครื่องมือวดั วเิ คราะห์วงจรอิเลก็ ทรอนิกส์
3. เพื่อให้มีความรู้และเข้าใจการทดลองวงจรอิเล็กทรอนิกส์ด้วยโปรแกรม Electronic

Workbench
4. เพอื่ ใหม้ ีทกั ษะในการใชเ้ ครื่องมือวดั วเิ คราะห์วงจรอิเล็กทรอนิกส์
5. เพอ่ื ใหม้ ีคุณธรรม จริยธรรม และคุณลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์

จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม
เม่ือนกั ศึกษาเรียนเร่ือง การทดลองวงจรอิเลก็ ทรอนิกส์ดว้ ยโปรแกรม Electronic Workbench

แลว้ สามารถ
1. ใชเ้ คร่ืองมือวดั ในโปรแกรม Electronic Workbench ได้
2. ใชแ้ หล่งจา่ ยในโปรแกรม Electronic Workbench ได้
3. เรียกใชง้ านอุปกรณ์ในโปรแกรม Electronic Workbench ได้
4. จดั วางอุปกรณ์ในโปรแกรม Electronic Workbench ได้
5. เช่ือมต่อสายสัญญาณในโปรแกรม Electronic Workbench ได้
6. จาลองวงจรอนาลอ็ กดว้ ยโปรแกรม Electronic Workbench ได้

สื่อการเรียน เคร่ืองมือ อปุ กรณ์
1. ใบความรู้ที่ 3 เร่ือง การทดลองวงจรอิเล็กทรอนิกส์ดว้ ยโปรแกรม Electronic Workbench
2. ส่ือ Power Point เรื่อง การทดลองวงจรอิเล็กทรอนิกส์ดว้ ยโปรแกรม Electronic Workbench
3. สื่อที่ใชใ้ นการเรียนการสอนจริง
4. เคร่ืองคอมพวิ เตอร์ PC หรือ Notebook (ถา้ มี)
5. เครื่องฉายโปรเจคเตอร์
6. โทรทศั น์

121

ข้อเสนอแนะ
1. ปฏิบตั ิใบงานอยา่ งมีลาดบั ข้นั ตอน
2. คานึงถึงความถูกตอ้ งของการใชง้ าน และการเปิ ด-ปิ ดโปรแกรมคอมพิวเตอร์
3. ควรส่งงานใหต้ รงตามเวลาที่กาหนด
4. ทาความสะอาดหอ้ งปฏิบตั ิงานทุกคร้ังหลงั เลิกเรียน
5. นกั ศึกษาควรศึกษาเพ่ิมเติมในเวลาวา่ ง

ข้อควรระวงั
1. ระดบั ความยาก-ง่ายตอ้ งเหมาะสมกบั ระดบั ของผเู้ รียน
2. เน้ือหาสาระถูกตอ้ งและทนั สมยั

ตอนที่ 1 การจดั วางและเชื่อมต่อวงจรอนาล็อกในโปรแกรม Electronic Workbench

ลาดับข้นั การทดลอง
1. ใหน้ กั ศึกษาเขียนแบบวงจรเรียงกระแสเตม็ คลื่นแบบบริดจด์ งั รูปที่ 3-171

รูปท่ี 3.171 วงจรเรียงกระแสแบบเตม็ คลื่น

1.1 เปิ ดโปรแกรม Electronic Workbench ข้ึนมา แลว้ เขา้ ไปเลือกอุปกรณ์โดยสามารถ
หาอุปกรณ์ท้งั หมดไดจ้ ากตารางท่ี 3-6 และเติมคา่ ไลบรารี่หลกั และไลบรารี่ยอ่ ยใหส้ มบูรณ์

122

ตารางท่ี 3-6 การคน้ หาอุปกรณ์จากไลบรารี่หลกั และไลบรารี่ยอ่ ย วงจรเรียงกระแสแบบเตม็ คลื่น

อุปกรณ์ ไลบราร่ีหลกั ไลบราร่ียอ่ ย

ไดโอดบริดจ์ 1B4B42 1ตวั

ตวั เกบ็ ประจุ 470u F 1ตวั

AC 12V

กราวด์

1.2 จดั วางอุปกรณ์ท้งั หมดลงบนแผน่ งานใหเ้ หมือนกบั วงจรรูปท่ี 3-171
1.3 จากน้นั ทาการเช่ือมต่อสายสญั ญาณใหค้ รบตามวงจรตน้ แบบ

2. ใหน้ กั ศึกษาเขียนแบบวงจรวงจรทรานซิสเตอร์ขยายสญั ญาณดงั รูปท่ี 3-172

รูปที่ 3.172 วงจรทรานซิสเตอร์ขยายสญั ญาณ

2.1 เปิ ดโปรแกรม Electronic Workbench ข้ึนมา แลว้ เขา้ ไปเลือกอุปกรณ์โดยสามารถหา
อุปกรณ์ท้งั หมดไดจ้ ากตารางที่ 3-7 และเติมค่าไลบราร่ีหลกั และไลบราร่ียอ่ ยใหส้ มบูรณ์

123

ตารางท่ี 3-7 การคน้ หาอุปกรณ์จากไลบราร่ีหลกั และไลบรารี่ยอ่ ย วงจรทรานซิสเตอร์ขยายสัญญาณ

อุปกรณ์ ไลบราร่ีหลกั ไลบราร่ียอ่ ย

ตวั ตา้ นทาน

830kΩ 1 ตวั , 100kΩ 1 ตวั

10kΩ 1 ตวั , 360Ω 1 ตวั

ตวั เก็บประจุ 0.15uF 2ตวั

ทรานซิสเตอร์ 2N5088

12V

กราวด์

2.2 จดั วางอุปกรณ์ท้งั หมดใหเ้ หมือนกบั วงจรตน้ แบบแลว้ คลิกท่ีป่ ุม เพื่อเลือกใช้
แหล่งจ่าย Function Generator เพ่ือต่อสายสัญญาณ Function Generator เข้าท่ีอินพุตของวงจร
ดบั เบิลคลิกที่แหล่งจ่าย Function Generator เพ่ือเขา้ ไปกาหนดสญั ญาณอินพุต

2.3 ในช่อง Waveforms คลิกท่ี
2.4 กาหนดในช่อง Frequency เป็น 60 Hz
2.5 กาหนดในช่อง Duty cycle เป็น 50%
2.6 กาหนดในช่อง Amplitude เป็น 5 Vp

ตอนที่ 2 จาลองการทางานของวงจรอนาลอ็ กในโปรแกรม Electronic Workbench

ลาดับข้นั การทดลอง
1. จากตอนที่ 1 เมื่อทาการจดั วางและเชื่อมต่อวงจรตามแบบในโจทยท์ ่ี 1 แลว้ ให้ทาการ

จาลองการทางานของวงจรดงั ต่อไปน้ี
1.1 ใหค้ ลิกท่ีเมนู Simulate>Instruments>Oscilloscope
1.2 วาง Oscilloscope ลงบนแผน่ งานแลว้ เช่ือมต่อสายวดั ของแชนแนล A คร่อมท่ีเอาตพ์ ตุ
1.3 จากน้นั คลิกที่ป่ ุม เพ่อื ส่งั ใหว้ งจรทางาน
1.4 ดบั เบิลคลิกท่ี Oscilloscope จากน้นั บนั ทึกผลรูปคล่ืนเอาตพ์ ุตลงในกราฟดา้ นล่าง

124

กราฟรูปคลื่นเอาตพ์ ุตวงจรเรียงกระแสแบบเตม็ คล่ืน

1.5 เอาตวั เก็บประจุขนานกบั เอาตพ์ ุตออก เหมือนกบั วงจรรูปที่ 3-173 แลว้ เปรียบเทียบ
ก่อนใส่กบั หลงั ใส่ตวั เกบ็ ประจุวา่ มีความแตกต่างอยา่ งไร

รูปท่ี 3.173 วงจรเรียงกระแสแบบเตม็ คล่ืน ไม่ตอ่ ตวั เกบ็ ประจุ
1.6 จากน้นั คลิกที่ป่ ุม เพอื่ สัง่ ใหว้ งจรทางาน
1.7 ดบั เบิลคลิกท่ี Oscilloscope จากน้นั บนั ทึกผลรูปคลื่นเอาตพ์ ุตลงในกราฟดา้ นล่าง

125

กราฟรูปคล่ืนเอาตพ์ ตุ วงจรเรียงกระแสแบบเตม็ คล่ืนโดยไม่ตอ่ ตวั เก็บประจุ

2. จากตอนท่ี 1 เมื่อทาการจดั วางและเช่ือมต่อวงจรตามแบบในโจทยท์ ่ี 2 แลว้ ให้ทาการ
จาลองการทางานของวงจรดงั ต่อไปน้ี

2.1 คลิกท่ีเมนู Simulate>Instruments>Oscilloscope
2.2 วาง Oscilloscope ลงไปแลว้ เชื่อมตอ่ สายวดั แชนแนล 1 ท่ีเอาตพ์ ุตของวงจร
2.3 จากน้นั คลิกที่ป่ ุม เพือ่ สง่ั ใหว้ งจรทางาน
2.4 คลิกท่ีป่ ุม POWER เพื่อเปิ ดเคร่ือง Oscilloscope จากน้นั บนั ทึกผลรูปคล่ืนเอาต์พุต
ลงในกราฟ

กราฟรูปคล่ืนเอาตพ์ ุตวงจรทรานซิสเตอร์ขยายสญั ญาณ

126

สรุปผลการทดลอง

127

ใบงานที่ 3.2

ช่ือวชิ า การออกแบบวงจรอิเลก็ ทรอนิกส์ดว้ ยคอมพวิ เตอร์ รหัสวชิ า 3105-2010 สอนคร้ังที่ 9-10
ชื่อหน่วย การทดลองวงจรอิเลก็ ทรอนิกส์ดว้ ยโปรแกรม Electronic Workbench รวม 12 ชว่ั โมง
ชื่อเร่ือง จาลองการทางานของวงจรดิจิตอลดว้ ยโปรแกรม Electronic Workbench จานวน 6 ชม.

จุดประสงค์ทวั่ ไป
1. เพื่อใหม้ ีความรู้และเขา้ ใจการการใชง้ านโปรแกรม Electronic Workbench
2. เพอ่ื ใหม้ ีความรู้และเขา้ ใจการใชเ้ ครื่องมือวดั วเิ คราะห์วงจรอิเลก็ ทรอนิกส์
3. เพ่ือให้มีความรู้และเข้าใจการทดลองวงจรอิเล็กทรอนิกส์ด้วยโปรแกรม Electronic

Workbench
4. เพอ่ื ใหม้ ีทกั ษะในการใชเ้ ครื่องมือวดั วเิ คราะห์วงจรอิเลก็ ทรอนิกส์
5. เพือ่ ใหม้ ีคุณธรรม จริยธรรม และคุณลกั ษณะอนั พึงประสงค์

จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม
เมื่อนกั ศึกษาเรียนเรื่องการทดลองวงจรอิเล็กทรอนิกส์ดว้ ยโปรแกรม Electronic Workbench

แลว้ สามารถ
1. ใชแ้ หล่งจา่ ยในโปรแกรม Electronic Workbench ได้
2. เรียกใชง้ านอุปกรณ์ในโปรแกรม Electronic Workbench ได้
3. จดั วางอุปกรณ์ในโปรแกรม Electronic Workbench ได้
4. เชื่อมตอ่ สายสญั ญาณในโปรแกรม Electronic Workbench ได้
5. จาลองวงจรดิจิตอลดว้ ยโปรแกรม Electronic Workbench ได้

ส่ือการเรียน เครื่องมือ อปุ กรณ์
1. ใบความรู้ท่ี 3 เรื่อง การทดลองวงจรอิเล็กทรอนิกส์ดว้ ยโปรแกรม Electronic Workbench
2. ส่ือ Power Point เรื่อง การทดลองวงจรอิเล็กทรอนิกส์ดว้ ยโปรแกรม Electronic Workbench
3. สื่อที่ใชใ้ นการเรียนการสอนจริง
4. เครื่องคอมพิวเตอร์ PC หรือ Notebook (ถา้ มี)
5. เครื่องฉายโปรเจคเตอร์
6. โทรทศั น์

128

ข้อเสนอแนะ
1. ปฏิบตั ิใบงานอยา่ งมีลาดบั ข้นั ตอน
2. คานึงถึงความถูกตอ้ งของการใชง้ าน และการเปิ ด-ปิ ดโปรแกรมคอมพิวเตอร์
3. ควรส่งงานใหต้ รงตามเวลาที่กาหนด
4. ทาความสะอาดหอ้ งปฏิบตั ิงานทุกคร้ังหลงั เลิกเรียน
5. นกั ศึกษาควรศึกษาเพ่ิมเติมในเวลาวา่ ง

ข้อควรระวงั
1. ระดบั ความยาก-ง่ายตอ้ งเหมาะสมกบั ระดบั ของผเู้ รียน
2. เน้ือหาสาระตอ้ งถูกตอ้ งและทนั สมยั

ตอนที่ 1 การจดั วางและเชื่อมต่อวงจรดิจิตอลในโปรแกรม Electronic Workbench

ลาดับข้นั การทดลอง
1. ใหน้ กั ศึกษาเขียนแบบวงจรดงั รูปท่ี 3-174 วงจร 7 Segment นบั เลข 0-9

รูปที่ 3.174 วงจร 7 Segment นบั เลข 0-9

129

รูปท่ี 3.175 7 Segment Display Pinout

1.1 เปิ ดโปรแกรม Electronic Workbench ข้ึนมา แลว้ เขา้ ไปเลือกอุปกรณ์โดยสามารถ
หาอุปกรณ์ท้งั หมดไดจ้ ากตารางท่ี 3-8 และเติมคา่ ไลบรารี่หลกั และไลบราร่ียอ่ ยใหส้ มบูรณ์

ตารางที่ 3-8 การคน้ หาอุปกรณ์จากไลบราร่ีหลกั และไลบราร่ียอ่ ย วงจร 7 Segment นบั เลข 0-9

อุปกรณ์ ไลบราร่ีหลกั ไลบรารี่ยอ่ ย

ตวั ตา้ นทาน Basic Resistor

สวติ ช์กดติดปล่อยดบั Basic Switch

7 Segment Indicators Hex_Display

IC 4029

IC 7447

VCC 5V

กราวด์

1.2 จดั เรียงอุปกรณ์ท้งั หมดในตาแหน่งตามตน้ แบบ

130

1.3 จากน้ันเช่ือมสายสัญญาณ Wire ตามวงจรต้นแบบ พิจารณาการเชื่อมต่อ
สายสญั ญาณของสวติ ช์กดติดปล่อยดบั ท้งั 2 ตวั จะเห็นวา่ ไมส่ มบูรณ์ ใหห้ าขอ้ ผดิ พลาดดงั กล่าวและ
แกไ้ ขโดยอาศยั ขอ้ มูลในใบความรู้ประกอบ

2. ใหน้ กั ศึกษาเขียนแบบวงจรดงั รูปท่ี 3-176 วงจรดิจิตอลไฟวง่ิ LED 10 ดวง

รูปท่ี 3.176 วงจรดิจิตอลไฟวงิ่ LED 10 ดวง

2.1 เปิ ดโปรแกรม Electronic Workbench ข้ึนมา แลว้ เขา้ ไปเลือกอุปกรณ์โดยสามารถ
หาอุปกรณ์ท้งั หมดไดจ้ ากตารางที่ 3-9 และเติมคา่ ไลบราร่ีหลกั และไลบราร่ียอ่ ยใหส้ มบูรณ์

ตารางที่ 3-9 การคน้ หาอุปกรณ์จากไลบรารี่หลกั และไลบราร่ียอ่ ย วงจรดิจิตอลไฟวงิ่ LED 10 ดวง

อุปกรณ์ ไลบรารี่หลกั ไลบราร่ียอ่ ย

ตวั ตา้ นทาน

ตวั ตา้ นทานปรับคา่ ได้

ตวั เกบ็ ประจุ

ไอซี 4017

ไอซี555

LED

5V

กราวด์

131

2.2 จดั เรียงอุปกรณ์ท้งั หมดในตาแหน่งตามตน้ แบบ
2.3 จากน้นั ทาการเช่ือมตอ่ สายสัญญาณใหค้ รบตามวงจรตน้ แบบ

ตอนท่ี 2 จาลองการทางานของวงจรดิจิตอลในโปรแกรม Electronic Workbench

ลาดบั ข้นั การทดลอง
1. จากตอนท่ี 1 เมื่อทาการจดั วางและเชื่อมต่อวงจรตามแบบในโจทยท์ ี่ 3 แลว้ ใหท้ าการ

จาลองการทางานของวงจรดงั ต่อไปน้ี
1.1 คลิกท่ีป่ ุม เพื่อสั่งให้วงจรทางาน หากวงจรแจง้ เตือนว่ามีความผิดพลาด

ใหน้ กั ศึกษากลบั ไปทบทวนข้นั ตอนการปฏิบตั ิงานซ้าอีกคร้ัง
1.2 กดป่ ุม Spacebar บนแป้นพิมพ์ เปิ ด-ปิ ดไปเร่ือยๆ จะทาให้ 7 Segment แสดงผล

เป็นตวั เลขต้งั แต่ 0 จนถึง 9 และเมื่อกดป่ ุม R บนแป้นพมิ พ์ 7 Segment จะแสดงเลข 0
1.3 เติมคา่ การแสดงผลการทางานของ 7 Segment ใส่เลข 1 เพ่ือแสดงวา่ LED ติด และ

ใส่เลข 0 เพื่อแสดงวา่ LED ดบั

ตารางที่ 3-10 การทางานของ 7 Segment
7 Segment A B C D E F G DP
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9

132

2. จากตอนที่ 1 เม่ือทาการจดั วางและเช่ือมต่อวงจรตามแบบในโจทยท์ ี่ 4 แลว้ ให้ทาการ
จาลองการทางานของวงจรดงั ตอ่ ไปน้ี

2.1 จากน้นั กดคลิกที่ป่ ุม เพือ่ ส่ังใหว้ งจรทางาน
2.2 ปรับตวั ตา้ นทานปรับค่าได้
2.3 จากน้นั บนั ทึกผลการทดลอง

สรุปผลการทดลอง

133

แบบทดสอบหลงั เรียน
ชุดท่ี 3 เร่ือง การทดลองวงจรอเิ ลก็ ทรอนิกส์ด้วยโปรแกรม Electronic Workbench

ให้นักศึกษาทาแบบทดสอบโดยเลือกคาตอบทถ่ี ูกต้องทส่ี ุด ทาเครื่องหมาย (X) ลงในกระดาษคาตอบ

1. ขอ้ ใดคือความหมายของโปรแกรม Electronic Workbench
ก. เป็ นโปรแกรมคอมพิวเตอร์ท่ีใชใ้ นการจาลองวิเคราะห์การทางานของวงจงไฟฟ้า และวงจร
อิเล็กทรอนิกส์
ข. เป็นโปรแกรมคอมพวิ เตอร์ที่ใชใ้ นการเขียนคาส่งั ควบคุมบอร์ดไมโครคอนโทรลเลอร์
ค. เป็นโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่ใชใ้ นการสร้างตวั อุปกรณ์ทางานพเิ ศษเฉพาะวงจรแบบพิเศษ
ง. เป็นโปรแกรมคอมพวิ เตอร์ท่ีใชใ้ นการควบคุมการทางานของ เครื่อง PLC
จ. เป็นโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่ใชใ้ นในการจาลองการทาระบบไฟบา้ น และอาคาร

2. เครื่องมือใดไม่ไดอ้ ยใู่ นแถบเครื่องมือ Standard
ก. Copy
ข. New
ค. Save File
ง. Print Circuit
จ. Toggle Full Screen

3. ขอ้ ใดอธิบายองคป์ ระกอบของเคร่ืองมือวดั Oscilloscope ไม่ถูกตอ้ ง
ก. หน่ึงข้วั ต่อของ Oscilloscope จะมีขาต่อใชง้ านอยู่ 3 ขา คือบวก ลบ และกราวด์
ข. หน่ึงข้วั ต่อของ Oscilloscope จะมีขาตอ่ ใชง้ านอยู่ 2 ขา คือบวก ลบ
ค. Oscilloscope มีข้วั ตอ่ อยู่ 3 ชุด คือช่อง A, ช่อง B, และช่องต่อจากภายนอก
ง. Scale ภายใน Chanel A ของ Oscilloscope ใชป้ รับขนาดรูปคลื่นสญั ญาณใน Chanel A
จ. ต่อใชง้ านข้วั ไหนก็ได้

4. ขอ้ ใดเป็นการใชง้ านเครื่องมือวดั Function Generator ที่ไมถ่ ูกตอ้ ง
ก. กาหนดค่ากระแสเริ่มตน้ ใหก้ บั สญั ญาณ
ข. สร้างสัญญาณรูปคล่ืนสามเหล่ียม
ค. สร้างสัญญาณรูปคล่ืนไซน์
ง. กาหนดคา่ แรงดนั เร่ิมตน้ ใหก้ บั สญั ญาณ
จ. สร้างสัญญาณรูปคล่ืนสี่เหล่ียม

134

5. การกาหนดค่าของ Time Delay ในแหล่งจา่ ยไฟฟ้ากระแสสลบั (AC) จะตอ้ งกาหนดอยา่ งไร
ก. กาหนดความถี่ใหก้ บั แหล่งจา่ ย
ข. กาหนดค่าความตา้ นทานภายในวงจร
ค. กาหนดเวลารูปคล่ืนใหค้ ่อยๆ ลดแรงดนั จนถึง 0V
ง. กาหนดคา่ แรงดนั ใหก้ บั แหล่งจ่าย
จ. หน่วงเวลาในการเกิดรูปคลื่น

6. การคน้ หาอุปกรณ์ ทรานซิสเตอร์ ชนิด NPN จะตอ้ งเลือกจากส่วนไหนของไลบรารี่
ก. ไลบรารี่ยอ่ ย NPN_Transistor
ข. ไลบรารี่หลกั Transistor_NPN
ค. ไลบราร่ียอ่ ย BJT_NPN
ง. ไลบราร่ีหลกั BJT_NPN
จ. ไลบรารี่ยอ่ ย Transistor_NPN

7. ขอ้ ใดอธิบายข้นั ตอนการคน้ หาอุปกรณ์อตั โนมตั ิท่ีถูกตอ้ ง
ก. จากไดอะล็อกบอ็ กซ์ Select a Component คลิกเลือกท่ีช่อง Group เลือก Sources
ข. จากไดอะล็อกบ็อกซ์ Select a Component คลิกเลือกที่ช่อง Group เลือก > Select all groups
คลิกท่ีช่อง Family เลือก 3D_VIRTUAL
ค. จากไดอะล็อกบ็อกซ์ Select a Component คลิกเลือกท่ีช่อง Group เลือก > Select all groups
คลิกที่ช่อง Family เลือก Select all families
ง. จากไดอะล็อกบอ็ กซ์ Select a Component คลิกเลือกที่ช่อง Group เลือก >Basic
จ. จากไดอะล็อกบ็อกซ์ Select a Component คลิกเลือกที่ช่อง Group เลือก >Basic คลิกที่ช่อง
Family เลือก BASIC_VIRTUAL

8. หากตอ้ งการจดั วางอุปกรณ์โดยการหมุนตวั อุปกรณ์แบบตามเข็มนาฬิกาใหไ้ ด้ 180 องศา จะตอ้ ง
กดป่ ุมคียล์ ดั ใด เป็นจานวนกี่คร้ัง
ก. กดป่ ุมคียล์ ดั Ctrl+L 2 คร้ัง
ข. กดป่ ุมคียล์ ดั Ctrl+L 1 คร้ัง
ค. กดป่ ุมคียล์ ดั Ctrl+R 1 คร้ัง
ง. กดป่ ุมคียล์ ดั Ctrl+R 2 คร้ัง
จ. กดป่ ุมคียล์ ดั Ctrl+L 3 คร้ัง

135

9. หากตอ้ งการต้งั ค่าไฟล์ Schematic ให้อุปกรณ์ท้งั หมดบนแผ่นงาน เพื่อแสดงค่าของอุปกรณ์
จะตอ้ งทาอยา่ งไร
ก. คลิกเลือก Options > คลิกเลือก Sheet Properties > เลือกช่อง Workspace > เอาเคร่ืองหมาย
กาถูกออกจากช่อง Show grid
ข. คลิกเลือก Options > คลิกเลือก Sheet Properties > เลือกช่อง Workspace > เลือกเป็ น
เคร่ืองหมายกาถูกท่ีช่อง Show grid
ค. คลิกเลือก Options > คลิกเลือก Sheet Properties > เลือกช่อง Circuit > เลือกเป็ นเครื่องหมาย
กาถูกที่ช่อง Values
ง. คลิกเลือก Options > คลิกเลือก Sheet Properties > เลือกช่อง Circuit > เอาเคร่ืองหมายกาถูก
ออกจากช่อง Values
จ. คลิกเลือก Options > คลิกเลือก Sheet Properties > เลือกช่อง Circuit > เอาเคร่ืองหมายกาถูก
ออกจากช่อง Refdes

10. ขอ้ ใดอธิบายข้นั ตอนการเขียนวงจร Schematic ไดถ้ ูกตอ้ งท่ีสุด
ก. จดั เตรียมแผน่ งาน > จดั เตรียมอุปกรณ์ > จาลองการทางาน > ลากสายตอ่ วงจร > จดั วางอุปกรณ์
ข. จดั เตรียมแผน่ งาน > จาลองการทางาน > จดั วางอุปกรณ์ > ลากสายตอ่ วงจร > จดั เตรียมอุปกรณ์
ค. จาลองการทางาน > ลากสายตอ่ วงจร > จดั วางอุปกรณ์ > จดั เตรียมอุปกรณ์ > จดั เตรียมแผน่ งาน
ง. จดั เตรียมแผน่ งาน > จดั เตรียมอุปกรณ์ > จดั วางอุปกรณ์ > ลากสายต่อวงจร > จาลองการทางาน
จ. จดั เตรียมแผน่ งาน > จดั เตรียมอุปกรณ์ > ลากสายตอ่ วงจร > จดั วางอุปกรณ์ > จาลองการทางาน

136

ข้อแนะนาการใช้ส่ือการเรียนการสอน

เตรียมเคร่ืองมือ อปุ กรณ์ ในการใช้ส่ือ
1. ใบความรู้ชุดที่ 3 เรื่อง การทดลองวงจรอิเลก็ ทรอนิกส์ดว้ ยโปรแกรม Electronic Workbench
2. เคร่ืองฉายโปรเจคเตอร์
3. โตะ๊ วางชิ้นงานตวั อยา่ ง
4. เครื่องคอมพวิ เตอร์ PC หรือ Notebook (ถา้ มี) ที่ตอ้ งใชเ้ ฉพาะเรื่อง

วธิ ีการใช้งานส่ือการเรียนการสอน

วธิ ีการใช้สื่อ Power Point และภาพเคล่ือนไหว
1. เคร่ืองคอมพิวเตอร์ที่ติดต้งั โปรแกรม Microsoft Office 2010 หรือสูงกวา่
2. ท่ีมุมด้านซ้ายล่างของหน้าจอจะมีสัญลักษณ์เป็ นลูกศรช้ีไปทางด้านซ้าย คือการยอ้ นกลับ
และลูกศรช้ีไปด้านขวา คือการเล่ือนไปข้างหน้า เม่ือต้องการเปล่ียนหน้าให้ทาการคลิกที่ป่ ุม

สัญลักษณ์ หรือสามารถใช้ป่ ุมคีย์ลัดเป็ นลูกศรซ้าย-ขวาบนแป้นพิมพ์และคลิกที่รูป ( )
เพื่อใชส้ ื่อภาพเคลื่อนไหว
3. หากเป็ นเคร่ืองคอมพิวเตอร์ PC หรือ Notebook (ถ้ามี) หรือแบบจาลองตอ้ งช้ีแจงให้นักศึกษา
ทราบวธิ ีการใชง้ านส่ือตา่ งๆ ใหถ้ ูกตอ้ ง

137

138

139

140

141

142

143

144

145

146

147

148

149

150