๘๖ ไวยาวัจกรมีความสามารถด้านเทคโนโลยีไม่มาก นิยมใช้งานไลน์ในการติดต่อสื่อสาร หาก จะช่วยงานเจ้าอาวาสด้วยการจัดงานแบบออนไลน์ ต้องอาศัยการฝึกอบรมเฉพาะด้าน ไวยาวัจกรบางท่านไม่ตระหนักในศีล ๕ และไม่เป็นแบบอย่างที่ดีแก่ชุมชนด้วยการดื่มสุรา ในงานบุญ เมื่อวัดกิจกรรมประเพณี จึงได้รับการตอบรับในเชิงลบของชุมชนรอบวัด จะเห็นได้ว่าป๎ญหาการปฏิบัติงานดังกล่าวเกิดขึ้นจากภายในคือผู้มีอํานาจในการแต่งตั้ง ไวยาวัจกร(เจ้าอาวาส)และไวยาวัจกรเอง ตลอดถึงป๎ญหาจากภายนอกอาทิ สถานการณ์โควิด-๑๙ ดังนั้น การทํางานภายใต้ยุคนิวนอมอลทําให้ไวยาวัจกรต้องปรับตัวเพื่อช่วยให้พระพุทธศาสนามั่นคง ยั่งยืน คงอยู่ในประเทศไทยตลอดไป๑ ๕.๑.๓ น าเสนอแนวทางการพัฒนาและส่งเสริมไวยาวัจกรในกิจการพุทธศาสนา อ าเภอภูเพียง จังหวัดน่าน จากการศึกษาวิจัยพบว่า เจ้าอาวาสมีความเห็นควรมีฝึกอบรมถึงหน้าที่หลัก และมีการประชุมไวยาวัจกร ข้อเสนอแนะในการพัฒนาไวยาวัจกร ดังความเห็นที่ว่า …ควรจะมีการจัดอย่างงี้ ควรสร้างแผนขึ้นมา แล้วให้การสนับสนุนไวยาวัจกรให้เป็นรูปแบบโดยอาศัยองค์กรของพระพุทธศาสนานี่แหละ มันจะ เรียกว่าการฟื้นฟูไวยาวัจกรเหมือนในคริสจักร เค้าจะมีบท เค้าจะมีช่วงหนึ่งมาเรียกประชุมกัน ใช้ค า ว่าฟื้นฟูศาสนิกในศริสจักรนั้นๆเค้าก้อมีการคิดของเค้านะ อ้า อาตมาก้อไปเห็นเค้าอยู่พอสมควร แต่ พุทธเราไม่เคยท าเลย๒ จึงควรให้ความรู้แก่ไวยาวัจกรทุกปี อย่างน้อยปีละ ๒ ครั้ง ให้ถูกต้องตามหลัก พุทธศาสนาและมหาเถรสมาคม ซึ่งไวยาวัจกรควรนํากระบวนการทําแผนระยะ ๕ ปีมาพัฒนาวัด ตนเองและทบทวนแผนทุกปี ควรให้ความรู้แก่ไวยาวัจกรในการบริหารเงินหรือการก่อสร้างให้เกิด ประโยชน์สูงสุด และควรมีปูายติดในแต่ละวัดที่มีรูปแบบและบทบาทหน้าที่ของไวยาวัจกรที่ชัดเจน เขียนไว้เพื่อให้ไวยาวัจกรใหม่และเก่าทราบและปฏิบัติไปในทิศทางเดียวกัน ตลอดรวมถึงทําความ เข้าใจระหว่างกรรมการวัดกับไวยาวัจกร ความเห็นของไวยาวัจกรในรูปแบบการพัฒนาและส่งเสริมนั้น มีความเห็นว่าควรมีการ อบรมไวยาวัจกรในการปฏิบัติหน้าที่ อบรมเพื่อให้ข้อมูลที่ถูกต้องในงานศาสนพิธี การใช้คําที่ถูกต้อง ของศาสนพิธีกร หรือเข้าร่วมส่งเสริมพุทธศาสนาในแต่ละตําบล และต้องการให้สํานักงาน พระพุทธศาสนาหรือมหาวิทยาลัยสงฆ์เป็นผู้เพิ่มองค์ความรู้ให้แก่ไวยาวัจกร ควรมีไลน์กลุ่มของ ไวยาวัจกร เพื่อรู้การเคลื่อนไหว ข่าวประชาสัมพันธ์นอกจากนั้นไวยาวัจกรได้มีความเห็นให้เปิดอบรม หรืออบรมเชิงปฏิบัติการไวยาวัจกรทุกวัด เพื่อให้ข้อมูลที่ถูกต้องในการงานศาสนพิธี ในทางที่ถูกต้อง และแบบแผนเดียวกันและมีเครือข่ายให้รู้จักกันระหว่างไวยาวัจกร ควรมีไลน์กลุ่มไวยาวัจกร อําเภอ ๑ สว่างจิต ขันตี, “ไวยาวัจกร: บทบาทที่ต้องเปลี่ยนในยุคนิวนอมอล”, รายงานสืบเนื่องจากการ สัมมนาวิชาการระดับชาติและนานาชาติประจ าปี ๒๕๖๔ (Proceeding), บัณฑิตวิทยาลัย: มหาจุฬาลงกรณราช วิทยาลัย (๒๗ มิถุนายน ๒๕๖๔): ๑๒๒๒-๑๒๒๖. ๒ สัมภาษณ์ ผู้ให้ข้อมูล A7, ๗ กุมภาพันธ์๒๕๖๕.
๘๗ ภูเพียง และบางท่านยินดีที่จะเป็นวิทยากรในการสอนการสู่ขวัญ การอ่านธรรมมหาเวสสันดรด้วย ภาษาล้านนา และศาสนพิธีกร ผู้นําชุมชนมีความเห็นควรสํารวจไวยาวัจกรแต่ละวัดว่ามีความรู้พุทธศาสนาในระดับใด แล้วให้มีการฝึกอบรมเกี่ยวกับบทบาทหน้าที่ไวยาวัจกรเพื่อส่งเสริมพระพุทธศาสนา หรือให้นํา คําแนะนําจากผู้รู้หรือปราชญ์ชาวบ้าน นํามาใช้ในการปฏิบัติงาน รวมทั้งฝึกสวดมนต์ นั่งสมาธิหรือให้ เชิญไวยาวัจกรแต่ละวัดมาประชุมและสอบถามความต้องการ แล้วจัดให้มีการฝึกอบรมตามที่ ไวยาวัจกรต้องการ หรืออบรมให้มีความรู้ในการเลือกบุคลากรที่เอาใจใส่ต่อหมู่บ้าน ซื่อสัตย์ เคารพ นับถือจากชาวบ้าน ยึดหลักประชาธิปไตย ถูกต้อง ถูกกฎหมาย มาเป็นไวยาวัจกร โดยมีเอกสาร ประกอบการอบรม รวมทั้งควรมีเครือข่ายของไวยาวัจกรและทํางานร่วมกับอปต. สรุปข้อเสนอแนะด้านอื่นๆดังนี้ เจ้าอาวาสให้ความเห็นว่า ไวยาวัจกรควรเป็นบุคคลที่มีความรู้ความถนัดในการดูแล ทรัพย์สินและการจัดการในวัด เข้าได้กับพระสงฆ์ในวัดและเป็นที่นับถือของชาวบ้าน และควรจัดให้มี การประชุมไวยาวัจกรอย่างน้อยทุกปี ต้องการให้ไวยาวัจกรมีส่วนร่วมกิจการคณะสงฆ์ ในการแนะนํา เจ้าอาวาสต้องใช้ศาสตร์และศิลป์ในการแก้ป๎ญหาให้งานพระพุทธศาสนา อาจมีการใช้ “ผู้นําทาง ธรรมชาติ”มาช่วยสนับสนุนงานของวัด ควรพัฒนาไวยาวัจกรในทางที่เหมาะสมสอดคล้องกับธรรม เนียมประเพณี ค่านิยมของแต่ละวัด ไวยาวัจกรให้ความเห็นว่า เมื่อมีป๎ญหาระหว่างหัวหน้าชุมชนกับวัด ไวยาวัจกรควร ประสานงานกับสํานักงานพระพุทธศาสนามาชี้แจงให้เกิดความเข้าใจ ไม่ควรชี้แจงด้วยตนเอง เพื่อให้ เกิดความเข้าใจที่ถูกต้องโดยเฉพาะกฎหมายที่เกี่ยวข้องการสนับสนุนให้เข้าวัดต้องพยายามชักจูงให้ มากๆ ช่วยเสริมจรรโลงกิจกรรมของพุทธศาสนาให้ก้าวหน้า ไม่ปล่อยให้พระสงฆ์ทําเอง รวมทั้งอยาก ให้มีองค์กรหรือวิทยาลัยสงฆ์ทําคู่มือนําไปอ่านศึกษา หรือมีapplication เพื่อศึกษาได้ง่าย สะดวกใน การเข้าถึง เป็นการสรุปกฎหมาย ผู้นําชุมชนมีความเห็นว่า การปกปูองพระพุทธศาสนา ต้องแก้ไขป๎ญหาร่วมกัน เจ้าอาวาส กับไวยาวัจกรเป็นผู้นําในแต่ละวัดถึงระดับ ตําบล อําเภอและจังหวัดหาวิธีในการปกปูอง พระพุทธศาสนา หากไม่ทําจะแก้ป๎ญหาไม่ทัน ถือเป็นป๎ญหาเร่งด่วน โดยให้ไวยาวัจกรเป็นผู้นําในการ ติดต่อและร่วมกับกํานัน ผู้ใหญ่บ้านช่วยปกปูองพระพุทธศาสนา ด้านการศึกษา ความเป็นอยู่ของ พระสงฆ์ควรดูแลให้เสมอภาคกันทุกวัด รวมถึงอยากให้ขยายเครือข่ายอปต.ในระดับอําเภอ ๕.๒ อภิปรายผลการวิจัย การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยใช้ทฤษฎีฐานราก (Grounded Theory) ใช้การ สัมภาษณ์เชิงลึกและการสังเกตการณ์แบบมีส่วนร่วม จากบริบทของพื้นที่เป็นสังคมเกษตรกรรม มีความเชื่อ วัฒนธรรมประเพณีที่สืบทอดมาตั้งแต่บรรพบุรุษ มีความคิดเห็นทางการเมืองที่ หลากหลาย รวมทั้งมีความคิดเห็นขัดแย้งกับผู้นับถือต่างศาสนา ผู้วิจัยจึงใช้ความเป็นกลาง ลดอคติใน การลงพื้นที่สัมภาษณ์ ลดความลําเอียงในการเก็บและวิเคราะห์ข้อมูล คํานึงถึงชื่อเสียง ความเสี่ยง และตระหนักถึงผลประโยชน์ของผู้ให้ข้อมูลด้วยความยุติธรรมและเสมอภาค เท่าเทียมกัน
๘๘ ไวยาวัจกรมีบทบาทและหน้าที่ภายใต้พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. ๒๕๐๕ และแก้ไข เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๓๕ พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๖๑ กฎมหาเถรสมาคมฉบับที่ ๑๘ (พ.ศ. ๒๕๓๖) ว่าด้วยการแต่งตั้งถอดถอนไวยาวัจกร กฎกระทรวงฉบับที่ ๒ (พ.ศ. ๒๕๑๑) ออกตามความในพระราชบัญญัติคณะสงฆ์พ.ศ. ๒๕๐๕ จะเห็น ได้ว่าบทบาทหน้าที่ของไวยาวัจกรอยู่ภายใต้พระราชบัญญัติ กฎกระทรวงและกฎมหาเถรสมาคม ซึ่งไม่มีปรับปรุงแก้ไขให้อยู่ภายใต้กฎหมายฉบับเดียว ไวยาวัจกรเป็นตําแหน่งที่ไม่ได้รับค่าตอบแทน ทํางานร่วมกับเจ้าอาวาสและชุมชนต้องใช้ ความเสียสละทั้งกายและใจ เห็นชัดจากความเห็นที่ว่า ผู้ใหญ่วางใจ๋เกิ๋น วางใจ๋ทุกอย่างเลย…เรื่องของ เรื่องเขาจะกลั๋วต าแหน่งนี้ ต าแหน่งที่มันบ่มีรายได้นี่หนา เขาเรียกต าแหน่งเรื่องบุญอย่างเดียว บ่มี ค่าตอบแทนบ่มีหยังซักอย่าง..ท าด้วยใจเนาะ ใจเฮากะมาถึงป๎๋นอี้เฮากะท าไป ๓ บางท่านให้บุคคลใน ครอบครัวช่วยทํางานเอกสารและบันทึกบัญชี บางท่านสืบทอดตําแหน่งมาตั้งแต่บรรพบุรุษ จากการสังเกตในพื้นที่พบว่า บางวัดมีเพียงเจ้าอาวาสปกครองวัดรูปเดียว ไม่มีพระลูกวัด เจ้าอาวาสส่วนใหญ่สูงอายุ มีป๎ญหาสุขภาพ การทํางานจึงต้องอาศัยไวยาวัจกรช่วยเหลือเป็นสําคัญใน การขับเคลื่อนงานกิจการพุทธศาสนา วัดขนาดใหญ่จะใช้รูปแบบคณะกรรมการในการบริหารงานโดย แบ่งหน้าที่ตามความสามารถของแต่ละท่านแต่ไม่ค่อยมีปฏิสัมพันธ์กัน งานบางอย่างจะใช้หน่วยงาน ภายนอกที่มีความสามารถเฉพาะ ความร่วมมือระหว่างชุมชนกับวัดขึ้นอยู่กับบารมีของเจ้าอาวาสและ ความศรัทธาของพุทธศาสนิกชน ดังนั้นรูปแบบที่นําเสนอจึงเป็นรูปแบบกว้างๆ ต้องปรับใช้ให้เหมาะ กับแต่ละวัดซึ่งมีบริบทไม่เหมือนกัน ประเด็นทางด้านกฎหมายพบว่า ไวยาวัจกรในพื้นที่วิจัยแม้ได้รับแต่งตั้งแล้ว แต่ไม่ทราบ บทบาทของตนตามกฎหมายจะทํางานตามที่เจ้าอาวาสมอบหมาย ทั้งนี้อาจเป็นเพราะจํานวนผู้ที่จะ อาสาเข้ามาทําหน้าที่ไวยาวัจกรมีจํานวนไม่มากและส่วนใหญ่เจ้าอาวาสจะแต่งตั้งจากผู้ที่ท่านเคย ใกล้ชิดมาก่อนสอดคล้องกับณัฐวุฒิ เงินท้วม ที่ระบุป๎ญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับอํานาจหน้าที่ของเจ้า อาวาสในการแต่งตั้งไวยาวัจกรไม่ชัดเจนและไม่เหมาะสม การที่กําหนดให้เจ้าอาวาสมีอํานาจแต่งตั้ง ไวยาวัจกรเพียงผู้เดียวย่อมไม่เหมาะสมและไม่เป็นธรรม ชุมชนควรเข้ามามีส่วนร่วมในการแต่งตั้ง ไวยาวัจกร๔ สําหรับการเป็นเจ้าพนักงานตามประมวลกฎหมายอาญานั้น ไวยาวัจกรที่เคยรับราชการ ตํารวจจะทราบและเห็นด้วยกับความรับผิดดังกล่าว สอดคล้องกับวรุตม์ อรุมชูตี ที่ระบุถึงความรับผิด อาญาของไวยาวัจกรซึ่งตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ.๒๕๐๕ ถือเป็นเจ้าพนักงานตามประมวล ๓ สัมภาษณ์ ผู้ให้ข้อมูล B6, ๒๘ ธันวาคม ๒๕๖๔. ๔ ณัฐวุฒิ เงินท้วม, “มาตรการทางกฎหมายเกี่ยวกับอํานาจและหน้าที่ของเจ้าอาวาสตามกฎหมายว่า ด้วยคณะสงฆ์”, วารสารวิจัยมหาวิทยาลัยเวสเทิร์น มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, ปีที่ ๖ ฉบับที่ ๒ (พฤษภาคมสิงหาคม ๒๕๖๓): ๗๖-๗๗.
๘๙ กฎหมายอาญา ต้องรับโทษสถานหนักเช่นเดียวกับเจ้าพนักงานซึ่งเป็นการเหมาะสมแล้ว๕ ดังนั้นใน การอบรมหรืออบรมเชิงปฏิบัติการสําหรับไวยาวัจกร ควรมีการปรับให้เหมาะสมกับระดับความรู้ อาจใช้การทดสอบก่อน-หลังการเข้ารับการอบรม เพื่อสร้างความตระหนักในบทบาทหลักของ ไวยาวัจกรตามกฎหมาย อนึ่ง การมีส่วนร่วมกับชุมชนเป็นป๎จจัยสําคัญในการสร้างเครือข่ายในการทํางานเพื่อ กิจการพุทธศาสนา หากได้ใช้หลักบวรหรือนําประเพณีท้องถิ่นมาอนุรักษ์ และรักษาอัตลักษณ์ของ ท้องถิ่นเช่น ประเพณีแข่งเรือประจําจังหวัด จะทําให้เกิดความรัก ความสามัคคีในชุมชน ๕.๓ ข้อเสนอแนะ ๕.๓.๑ ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย รัฐบาลควรสนับสนุนให้มีการร่างกฎหมายพระราชบัญญัติไวยาวัจกร พ.ศ….. เพื่อ แก้ป๎ญหาในภาพรวมและยั่งยืน เนื่องจากเมื่อลงพื้นที่การวิจัยพบว่ามีป๎ญหาที่ไม่สามารถแก้ได้ในระดับ ปฏิบัติ หากมีการเสนอร่างกฏหมายเพื่อให้ไวยาวัจกรได้รับการรับรองตามกฏหมายให้เป็นเจ้าหน้าที่ ของรัฐหรือพนักงานประเภทอื่นที่ได้รับผลตอบแทนในการปฏิบัติงาน โดยมีหน่วยงานเฉพาะในการ บริหารงานบุคคล การสรรหา คัดสรร เลือกสรร การรับรองฐานะ อาจจะเป็นบูรณาการระหว่างมหา เถรสมาคมกับสํานักงานพระพุทธศาสนา จะทําให้มีหน่วยงานหลักในการแก้ป๎ญหาในการทํางานของ ไวยาวัจกรกับเจ้าอาวาสและชุมชน รวมทั้งจะได้แก้ป๎ญหาผลประโยชน์ทับซ้อน ลดการสูญเสียจากการ ทุจริตเงินและทรัพย์สินของหน่วยงานในกิจการพุทธศาสนา มหาเถรสมาคม สํานักงานพระพุทธศาสนาและกรมการศาสนา กระทรวงวัฒนธรรมควร ร่วมกันเสนอร่างกฏหมายพระราชบัญญัติไวยาวัจกร พ.ศ….. เนื่องจากเป็นหน่วยงานที่รับผิดชอบใน กิจการพุทธศาสนา จึงควรมีส่วนร่วมในการสนับสนุนให้เกิดร่างพระราชบัญญัติดังกล่าว ๕.๓.๒ ข้อเสนอแนะในการน าผลวิจัยไปใช้ สํานักงานพระพุทธศาสนาจังหวัดน่าน สํานักงานวัฒนธรรมจังหวัดน่านและคณะสงฆ์ อําเภอภูเพียง จังหวัดน่านควรนําผลการวิจัยไปพัฒนารูปแบบการอบรมไวยาวัจกรประจําปีให้มี รูปแบบที่เหมาะสม อาทิการอบรมเชิงปฏิบัติการ เพิ่มประเด็นการจัดทําแผนพัฒนาวัดระยะ ๕ ปี มี การติดตามประเมินผลและการถ่ายทอดองค์ความรู้ของไวยาวัจกรในด้านศิลปวัฒนธรรม ประเพณี ประจําท้องถิ่น และควรสร้างเครือข่ายระหว่างไวยาวัจกรในระดับอําเภอ เพื่อให้ข้อมูลข่าวสารที่ เหมาะสมกับบทบาทหน้าที่ ๕ วรุตม์ อรุมชูตี, “สถานะของเจ้าอาวาส ไวยาวัจกร และกรรมการวัดตามกฎหมายอาญา”, วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชานิติศาสตร์, (คณะนิติศาสตร์ปรีดี พนมยงค์: มหาวิทยาลัยธุรกิจ บัณฑิตย์, ๒๕๖๓), หน้า ๑๐๗.
๙๐ ๕.๓.๓ ข้อเสนอแนะส าหรับการวิจัยครั้งต่อไป ด้วยวัดในเขตอําเภอภูเพียงมีแต่วัดมหานิกาย มีวัดพระอารามหลวงหนึ่งวัด นอกนั้นเป็น วัดราษฎร์ ความเห็นของผู้ให้ข้อมูลจึงมีข้อจํากัด หากจะทําวิจัยครั้งต่อไปควรเลือกในพื้นที่มีความ หลากหลายของขนาดวัด ควรมีวัดธรรมยุต และมีพระอารามหลวงมากกว่าหนึ่งวัด ควรทําวิจัยในประเด็นต่อไปนี้ ๑) การมีส่วนร่วมของไวยาวัจกรกับชุมชนในเขตอําเภอเมืองน่าน จังหวัดน่าน ๒) รูปแบบสมการโครงสร้างการพัฒนาไวยาวัจกรในกิจการพุทธศาสนาในภาคเหนือของ ประเทศไทย ๓) การใช้กระบวนการ Learning by Doing เพื่อพัฒนาขีดความสามารถไวยาวัจกร ตําบลฝายแก้ว อําเภอภูเพียง จังหวัดน่าน ๔) ไวยาวัจกรกับการอนุรักษ์ประเพณีแข่งเรือจังหวัดน่าน ๕) ไวยาวัจกรกับการพัฒนาโครงการทหารพันธุ์ดีในพื้นที่ภาคเหนือของไทย
๙๑ บรรณานุกรม ๑. ภาษาไทย ก. ข้อมูลปฐมภูมิ มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๓๙. กฎกระทรวงฉบับที่ ๒ (พ.ศ. ๒๕๑๑) ออกตามความในพระราชบัญญัติคณะสงฆ์พ.ศ. ๒๕๐๕. ราช กิจจานุเบกษา. ๘๕. ๙๘ (ตุลาคม ๒๕๑๑). กฎมหาเถรสมาคม ฉบับที่ ๑๘ (พ.ศ. ๒๕๓๖)ว่าด้วยการแต่งตั้งถอดถอนไวยาวัจกร. แถลงการณ์คณะ สงฆ์. ๘๑. ๔ (๒๕๓๖). สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์พ.ศ.๒๕๓๕. สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. ประมวลกฎหมายอาญา พ.ศ.๒๔๙๙. ข. ข้อมูลทุติยภูมิ (๑) หนังสือ: แก้ว ชิดตะขบ. คู่มือพุทธศาสนิกชน. พิมพ์ครั้งที่ ๖. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์สํานักงาน พระพุทธศาสนาแห่งชาติ, ๒๕๕๖. ณัฏฐพันธ์ เขจรนันท์. การจัดการทรัพยากรมนุษย์. กรุงเทพมหานคร: ซีเอ็ดยูเคชั่น, ๒๕๔๕. เดชา เดชะวัฒนไพศาล. การจัดการทรัพยากรบุคคลพื้นฐานแนวคิดเพื่อการปฏิบัติ. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ๒๕๕๙. ติน ปรัชญพฤทธิ์. การบริหารการพัฒนา: ความหมาย เนื้อหา แนวทางและปัญหา. พิมพ์ครั้งที่ ๑๓. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ๒๕๕๕. ประเวศน์ มหารัตน์สกุล. แนวคิด หลักการและกระบวนการวิจัย. นครสวรรค์: สํานักพิมพ์ป๎ญญาชน, ๒๕๖๑. พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). การศึกษากับการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์. กรุงเทพมหานคร: กรมการ ศาสนา, ๒๕๓๙. พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). การศึกษา: เครื่องมือพัฒนาที่ยังต้องพัฒนา. พิมพ์ครั้งที่ ๒. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิพุทธธรรม, ๒๕๔๑. พระพรหมคุณาภรณ์(ป.อ. ปยุตฺโต). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ฉบับประมวลธรรม. พิมพ์ครั้งที่ ๑๒. กรุงเทพมหานคร: บริษัท สหธรรมิก จํากัด, ๒๕๔๖. พระพรหมคุณาภรณ์(ป.อ. ปยุตฺโต). พจนานุกรมพุทธศาสน์ฉบับประมวลศัพท์. พิมพ์ครั้งที่ ๑๔. กรุงเทพมหานคร: บริษัท ธนรัชการพิมพ์ จํากัด, ๒๕๕๓. พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). พุทธธรรม ฉบับปรับขยาย. พิมพ์ครั้งที่ ๔๓. กรุงเทพมหานคร: สํานักพิมพ์ผลิธัมม์, ๒๕๕๘.
๙๒ พิสณุ ฟองศรี. การสร้างและพัฒนาเครื่องมือวิจัย. กรุงเทพมหานคร: บริษัท ด่านสุทธาการพิมพ์ จํากัด, ๒๕๕๔. ภัทราพร เกษสังข์. การวิจัยปฏิบัติการ. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ๒๕๕๙. ศิรภัสสรศ์ วงศ์ทองดี. การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์. พิมพ์ครั้งที่ ๓. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์แห่ง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ๒๕๕๙. สํานักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ. คู่มือไวยาวัจกร. พิมพ์ครั้งที่ ๔. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ สํานักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ, ๒๕๕๐. สํานักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. ความมุ่งหมายและค าอธิบายประกอบรายมาตราของ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๖๐. กรุงเทพมหานคร:สํานักการ พิมพ์ สํานักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร, ๒๕๖๒. สุภาวดี ขุนทองจันทร์. การบริหารทรัพยากรมนุษย์อย่างบูรณาการ. กรุงเทพมหานคร: ซีเอ็ดยูเคชั่น, ๒๕๕๙. (๒) ดุษฎีนิพนธ์/วิทยานิพนธ์/สารนิพนธ์: วรุตม์ อรุมชูตี. “สถานะของเจ้าอาวาส ไวยาวัจกร และกรรมการวัดตามกฎหมายอาญา”. วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชานิติศาสตร์. คณะนิติศาสตร์ปรีดี พนมยงค์: มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์, ๒๕๖๓. (๓) รายงานวิจัย: กนก แสนประเสริฐและคณะ. “การจัดการดูแลทรัพย์สินและศาสนาสมบัติของวัด”. รายงานวิจัย. คณะรัฐประศาสนศาสตร์: สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์, ๒๕๔๕. จุมพต อ่อนทรวงและคณะ. “การพัฒนาสื่อภาษาอังกฤษเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวของวัดในจังหวัด พิษณุโลก”. รายงานการวิจัย. สถาบันวิจัยพุทธศาสตร์: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ ราชวิทยาลัย, ๒๕๖๑. ป๎ณณธร เธียรชัยพฤกษ์, ดร.และคณะ. “รูปแบบการจัดการเพื่อความมั่นคงของพระพุทธศาสนาใน ระดับจังหวัด”. รายงานการวิจัย. สถาบันวิจัยพุทธศาสตร์: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ ราชวิทยาลัย, ๒๕๖๑. พระครูปริยัติธรรมวงศ์และคณะ. “การศึกษาองค์ความรู้และกระบวนการถ่ายทอดองค์ความรู้เชิงพุทธ ของปราชญ์ชาวบ้านอีสาน”. รายงานการวิจัย. สถาบันวิจัยพุทธศาสตร์: มหาวิทยาลัย มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๕๙. (๔) บทความ: จารุณี สิงหกุลและพระมหาหรรษา ธมฺมห. “การพัฒนาการบริหารจัดการดานการเงินของวัดไทยตาม หลักสันติธรรมาภิบาล: ศึกษากรณีวัดทาคอยนาง อําเภอปรางคกูจังหวัดศรีสะเกษ ”. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน มจร. ปีที่ ๘ ฉบับที่ ๕ (กันยายน-ตุลาคม ๒๕๖๓): ๑๖๖๔- ๑๖๗๙.
๙๓ ณดา จันทร์สม. “การบริหารการเงินของวัดในประเทศไทย: ความสอดคล้องตามหลักธรรมาภิบาล”. วารสารพัฒนบริหารศาสตร์. ปีที่ ๕๔ ฉบับที่ ๑ (เมษายน ๒๕๕๗): ๑๐๗. ณัฐวุฒิ เงินท้วม. “มาตรการทางกฎหมายเกี่ยวกับอํานาจและหน้าที่ของเจ้าอาวาสตามกฎหมายว่า ด้วยคณะสงฆ์”. วารสารวิจัยมหาวิทยาลัยเวสเทิร์น มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. ปี ที่ ๖ ฉบับที่ ๒ (พฤษภาคม-สิงหาคม ๒๕๖๓): ๗๖-๗๗. ธฤตาภา ปานบ้านเกร็ดและนพดล พันธุ์พานิช. “การควบคุมภายในของวัดในเขตกรุงเทพมหานคร ตามกรอบแนวคิดของ COSO”. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ. ปีที่ ๖ ฉบับที่ ๕ (พฤษภาคม ๒๕๖๔): ๑๗๑-๑๘๕. เธียรชัย เสาสามาและปวีนา กองจันทร์. “การวิเคราะห์กระบวนการจัดทําบัญชีและการควบคุม ภายในด้านบัญชี ของวัดในจังหวัดอุดรธานี ตามคู่มือไวยาวัจกร”. Journal of Modern Learning Development. ปีที่ ๕ ฉบับที่ ๑ (มกราคม-กุมภาพันธ์ ๒๕๖๓): ๑๕๙- ๑๗๘. ประเวศน์ มหารัตน์สกุล. “ป๎จจัยการบริหารที่เกื้อหนุนการคงอยู่ของพุทธศาสนาในประเทศไทย”. วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยวิทยาเชิงพุทธ. ปีที่ ๕ ฉบับที่ ๗ (กรกฎาคม ๒๕๖๓): ๒๗๓-๒๘๓. วีรนุช พรมจักร์และคณะ. “การพัฒนาภาวะผู้นําชุมชนด้วยหลักเบญจศีลและเบญจธรรมในอําเภอ เมืองเลย จังหวัดเลย”. วารสารวิชาการธรรมทัศน์. ปีที่ ๒๑ ฉบับที่ ๓ (กรกฎาคมกันยายน ๒๕๖๔): ๑๒๔. พระครูจริยธรรมานุรักษ์ (วัลลภ จริยธมฺโม). “สภาพป๎ญหาและแนวทางแก้ไขในการบริหารจัดการที่ พักสงฆ์”. วารสารศิลปการจัดการ. ปีที่ ๔ ฉบับที่ ๓ (กันยายน-ธันวาคม ๒๕๖๓): ๗๗๒- ๗๘๒. พระครูพิสัยปริยัติกิจและศราวุธ ปลอดภัย. “การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในองค์กรตามหลัก ไตรสิกขา”. วารสาร มจร การพัฒนาสังคม. ปีที่ ๓ ฉบับที่ ๒ (พฤษภาคม-สิงหาคม ๒๕๖๑): ๖๒-๗๕. พระครูวิโชติสิกขกิจและคณะ. “การพัฒนาการบริหารจัดการดานการเงินของวัดไทยตามหลักสันติ ธรรมาภิบาล: ศึกษากรณีวัดทาคอยนาง อําเภอปรางคกูจังหวัดศรีสะเกษ ”. วารสาร สันติศึกษาปริทรรศน มจร. ปีที่ ๘ ฉบับที่ ๕ (กันยายน-ตุลาคม ๒๕๖๓): ๑๖๘๐-๑๖๙๔. พระครูวินัยธรศิริเชษฐ์ สิริวฑฺฒโน. “การจัดการเสนาสนะภายในจังหวัดพระนครศรีอยุธยาโดยใช้หลัก อิทธิบาทธรรม”. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์. ปีที่ ๘ ฉบับที่ ๖ (มิถุนายน ๒๕๖๔): ๑๖๔-๑๗๖. พระครูอาทรยติกิจ (ชื้น ปํฺากาโม)และคณะ. “ประสิทธิผลการบริหารงานของเจ้าอาวาส ในอําเภอ ศรีประจันต์ จังหวัดสุพรรณบุรี”. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์. ปีที่ ๖ ฉบับที่ ๒ (เมษายน-มิถุนายน ๒๕๖๐): ๔๗๕-๔๘๙. พระชยานันทมุนีและคณะ. “การเสริมสร้างเครือข่ายการจัดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของวัดและ ชุมชนในล้านนา”. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์. ปีที่ ๕ ฉบับที่ ๓ (กันยายน-ธันวาคม ๒๕๖๓): ๒๑๕-๒๒๗.
๙๔ พระณัฏฐกฤศ อุดมผลและกรรณิการ์ ขาวเงิน. “การส่งเสริมหลักอุบาสกธรรมเพื่อธํารง พระพุทธศาสนาในสังคมไทย”. วารสารรามค าแหง ฉบับมนุษยศาสตร์. ปีที่ ๓๙ ฉบับที่ ๑ (มกราคม-มิถุนายน ๒๕๖๓): ๑๑๐. พระใบฎีกาสุชินนะ อนิํฺชิโต. “การจัดการเงินและทรัพย์สินของวัด”. วารสาร มจร การพัฒนา สังคม. ปีที่ ๕ ฉบับที่ ๒ (พฤษภาคม-สิงหาคม ๒๕๖๓): ๖๖-๗๗. พระประจิรักษ์ มหาปํฺโญ (เมฆหมอก)และคณะ. “การจัดทําบัญชีเพื่อการจัดการศาสนสมบัติของวัด ในอําเภอพระนครศรีอยุธยา”. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์. ปีที่ ๗ ฉบับที่ ๒ (เมษายน-มิถุนายน ๒๕๖๑): ๒๕๖-๒๖๖. พระมหาดิลกรัศมี วุฒิยาและคณะ. “การบริหารจัดการทรัพย์สินของพระสังฆาธิการ จังหวัดสุราษฎร์ ธานี”. วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยวิทยาเชิงพุทธ. ปีที่ ๕ ฉบับที่ ๖ (มิถุนายน ๒๕๖๓): ๑๗-๓๐. พระมหาทวี มหาปํฺโญและคณะ. “การส่งเสริมความมั่นคงแห่งพระพุทธศาสนาด้วยอุบาสกธรรมใน สังคมไทย”. วารสารบัณฑิตศึกษาปริทรรศน์. ปีที่ ๒๑ (ฉบับเพิ่มเติม): ๑๓๑-๑๔๐. พระมหาเผด็จ ผาสุกาโมและคณะ. “หลักอุบาสกธรรม ๗ ในศตวรรษที่ ๒๑”, วารสารปัญญา ปณิธาน. ปีที่ ๓ ฉบับที่ ๑ (มกราคม-มิถุนายน ๒๕๖๑): ๒๘-๔๑. พระมหาวัฒนา ขันทะชา. “การพัฒนากลยุทธ์การขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียงของวัดปุาภูเหล็กวนา ราม ตําบลชัยพฤกษ์ อําเภอเมือง จังหวัดเลย”. วารสารวิชาการธรรมทรรศน์. ปีที่ ๒๐ ฉบับที่ ๒ (เมษายน-มิถุนายน ๒๕๖๓): ๑๒๗-๑๓๗. พระมหาสุนันท์ สุนนโทและคณะ. “พุทธบูรณาการเพื่อการบริหารจัดการศาสนสมบัติของวัดใน พระพุทธศาสนา”. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์. ปีที่ ๗ ฉบับที่ ๒ (เมษายนมิถุนายน ๒๕๖๑): ๑๑๗-๑๒๘. พระมหาสุรชัย ชยาภิวฑฺฒโน (พุดชู). “เบญจศีลเบญจธรรม: หลักจริยธรรมทางธุรกิจเชิงพุทธ”. วารสารปัญญาภิวัฒน์. ปีที่ ๑๑ ฉบับที่ ๓ (กันยายน-ธันวาคม ๒๕๖๒): ๓๑๙-๓๒๐. พระมหาเอกลักษณ์ เวชกามา. “ภาวะผู้นําที่พึงประสงค์ของพระสังฆาธิการ ตามทัศนคติของผู้นํา ชุมชนและไวยาวัจกร ในเขตกรุงเทพมหานคร”. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. ปีที่ ๔ ฉบับที่ ๓ (ตุลาคม ๒๕๖๑-มกราคม ๒๕๖๒): ๔๓-๕๗. พระศรีสมโพธิ (วรัญํู สอนชุน). “ลุ่มน้ํานครสวรรค์ : การสร้างเครือข่ายและการจัดการมรดกทาง วัฒนธรรมตามแนวพระพุทธศาสนาบาทธรรม”. วารสารวิจยวิชาการ. ปีที่ ๔ ฉบับที่ ๑ (มกราคม-มีนาคม ๒๕๖๔): ๓๗-๔๖. พระสมุห์มโณวัฒน์ ธมฺมโชโต (แพเพชร)และคณะ.“แนวทางการพัฒนาวัดโดยใช้ชุมชนรอบวัดเป็นฐาน ศึกษาเฉพาะกรณีวัดโพธาวาส ตําบลตลาด อําเภอเมือง จังหวัดสุราษฎร์ธานี”. วารสาร มหาจุฬานาครทรรศน์. ปีที่ ๒๐ ฉบับที่ ๒ (เมษายน-มิถุนายน ๒๕๖๓): ๔๒-๕๗. พระสุธีวีรบัณฑิต(โชว์ ทสสนีโย) ดร.และคณะ. “การบริหารการเงินของวัดในประเทศไทย:ความ สอดคล้องตามหลักธรรมาภิบาลทิศทางการบริหารเงินวัด ทรัพย์สินพระศาสนาในช่วง กระแสเปลี่ยนผ่าน”. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์. ปีที่ ๗ ฉบับที่ ๒ (เมษายนมิถุนายน ๒๕๖๑): ๗๘๙.
๙๕ พระอํานวย หมอกเมฆและคณะ. “กลยุทธ์การบริหารวัดในพระพุทธศาสนาสําหรับเจ้าอาวาสวัด ราษฎร์ในเขตเหนือ ภาค๔”. สักทอง. ปีที่ ๑๙ ฉบับที่ ๑ (๒๕๕๖): ๗๓-๙๐. มนต์ชัย ป๎้นงาม. “การจัดการงบประมาณของวัดในจังหวัดอุตรดิตถ์”. วารสารบัณฑิตวิจัย. ปีที่ ๕ ฉบับที่ ๒ (กรกฎาคม-ธันวาคม ๒๕๔๗): ๑๓-๒๔. ศรินฌากรณ์ โชคพิริยะภิญโญและกชพร นรมาตย์. “แนวทางในการจัดการระบบบัญชีและการจัดทํา รายงานทางการเงินสําหรับวัดสู่ความยั่งยืน”. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. ปี ที่ ๑๔ ฉบับที่ ๒ (พฤษภาคม-สิงหาคม ๒๕๖๓): ๑๕๑-๑๖๐. สว่างจิต ขันตี. “ไวยาวัจกร: บทบาทที่ต้องเปลี่ยนในยุคนิวนอมอล”. รายงานสืบเนื่องจากการ สัมมนาวิชาการระดับชาติและนานาชาติประจ าปี ๒๕๖๔ (Proceeding). บัณฑิต วิทยาลัย: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย (๒๗ มิถุนายน ๒๕๖๔): ๑๒๒๒-๑๒๒๖. สุรพล พรมกุลและคณะ. “รูปแบบการจัดการแหล่งโบราณคดีทางพระพุทธศาสนาจังหวัด มหาสารคาม”. วารสารปัญญา. ปีที่ ๒๗ ฉบับที่ ๑ (มกราคม-มิถุนายน ๒๕๖๓): ๑๓-๒๗. (๕) เอกสารที่ไม่ได้ตีพิมพ์เผยแพร่และเอกสารอื่น ๆ: กรมชลประทาน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. “สภาพทั่วไปของพื้นที่จังหวัด”. รายงานแผนแม่บท การพัฒนาลุ่มน้ าระดับจังหวัดน่าน ฉบับปรับปรุง ๒๕๖๓. สํานักบริหารโครงการ : กรม ชลประทาน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์, ๒๕๖๓. (อัดสําเนา). คณะกรรมการบริหารงานจังหวัดแบบบูรณาการ จังหวัดน่าน สํานักงานจังหวัดน่าน. “ข้อมูลเพื่อการ พัฒนา”. แผนพัฒนาจังหวัดน่าน(พ.ศ.๒๕๖๑-๒๕๖๕)ฉบับทบทวนรอบปีพ.ศ.๒๕๖๔. กลุ่มงานยุทธศาสตร์และข้อมูลเพื่อการพัฒนาจังหวัด: สํานักงานจังหวัดน่าน, ๒๕๖๒. (อัด สําเนา). สํานักงาน ก.พ.ร.และสถาบันเพิ่มผลผลิตแห่งชาติ. คู่มือการจัดท าแผนการจัดการความรู้. สถาบัน เพิ่มผลผลิตแห่งชาติ: กระทรวงอุตสาหกรรม, ๒๕๔๘. (อัดสําเนา). (๖) สื่ออิเล็กทรอนิกส์: พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. ๒๕๐๕. ราชกิจจานุเบกษา ๗๙ (ธันวาคม ๒๕๐๕): ๔๓. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/๒๕๐๕/A/๑๑๕/๒๙. PDF [๑๗ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๔]. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.๒๕๖๐. ราชกิจจานุเบกษา ๑๓๔ (เมษายน ๒๕๖๐): ๔. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: https://cdc.parliament.go.th/draftconstitution๒/ewt_dl_ link.php?nid=๑๐๓๘& filename=index [๑๗ มกราคม ๒๕๖๔]. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม พ.ศ. ๒๔๗๕. ราชกิจจานุเบกษา ๔๙ (ธันวาคม ๒๔๗๕): ๕๓๔. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/๒๔๗๕/A/ ๕๒๙.PDF [๑๗ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๔].
๙๖ ราชบัณฑิตยสถาน. พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://dictionary.orst.go.th/ [๑๗ กรกฎาคม ๒๕๖๔]. วัดโมลีโลกยาราม กรุงเทพฯ. กฎมหาเถรสมาคม ฉบับที่ ๑๘ (พ.ศ. ๒๕๓๖) ว่าด้วยการแต่งตั้งถอด ถอนไวยาวัจกร. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: https://www.watmoli.com/wittayaone/1318/ [ ๘ สิงหาคม ๒๕๖๔]. สํานักงานเจ้าคณะจังหวัดน่าน. วัดพญาภู อ.เมือง จ.น่าน. ทะเบียนวัดมีพระสงฆ์. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://www.songnannakhon.com/Database/ [ ๒๙ กรกฏาคม ๒๕๖๔]. สํานักงานพัฒนาชุมชนอําเภอภูเพียง จังหวัดน่าน. กรมพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย. ประวัติ ความเป็นมาของอ าเภอภูเพียง จังหวัดน่าน. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: http:// https://district.cdd.go.th/phuphiang/about-us/ป ร ะ วั ติ ค ว า ม เ ป็ น ม า / [ ๒ ๙ กรกฏาคม ๒๕๖๔]. สํานักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงดิจิตัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. สภาวะทางสังคมวัฒนธรรมและ สุขภาพจิต. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://statbbi.nso.go.th/staticreport/page/ sector/th/๐๔.aspx [๘ มกราคม ๒๕๖๔]. สํานักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. เอกสารประกอบการระดมความเห็นกรอบ แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ ๑๓. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: https://www.ldd.go.th/PDF/DevelopmentPlanNo.13.pdf/ [๘ สิงหาคม ๒๕๖๔]. (๗) สัมภาษณ์: สัมภาษณ์ พระชยานันทมุนี, ผศ.ดร.(จรณธมฺโม). เจ้าคณะอําเภอภูเพียง จังหวัดน่าน, ๗ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๕. สัมภาษณ์ พระครูอาทรนันทกิจ (ปํฺญาวชิโร). รองเจ้าคณะอําเภอภูเพียง จังหวัดน่าน, ๒๗ ธันวาคม ๒๕๖๔. สัมภาษณ์ พระครูรัตนนันทนิวิฐ (รตนญาโน). เจ้าคณะตําบลฝายแก้วเขต ๒, ๑๕ ธันวาคม ๒๕๖๔. สัมภาษณ์ พระครูพิบูลนันทวัฒน์(กิตฺติวฑฒโน). เจ้าคณะตําบลม่วงตื๊ด, ๑๐ ธันวาคม ๒๕๖๔. สัมภาษณ์ พระครูสุทินนันทนิเทศน์ (ทีปธมฺโม). เจ้าอาวาสวัดหนองรัง, ๑๓ ธันวาคม ๒๕๖๔. สัมภาษณ์ พระครูประภาสธีรพัทธ์(ปภสฺสโร). เจ้าคณะตําบลเมืองจัง, ๑๖ ธันวาคม ๒๕๖๔. สัมภาษณ์ พระมหาธนพล ธมฺมพโล. เจ้าคณะตําบลฝายแก้วเขต ๑, ๑๗ ธันวาคม ๒๕๖๔. สัมภาษณ์ พ.ต.ท.ประสิทธิ์ กลาสี. ว่าที่นายกอบต.ฝายแก้ว, ๑๔ ธันวาคม ๒๕๖๔. สัมภาษณ์ นายชูทัศน์ นุเกตุ. ว่าที่นายกอบต.ท่าน้าว, ๒๑ ธันวาคม ๒๕๖๔. สัมภาษณ์ นางวราภรณ์ คนเที่ยง. สมาชิกสภาอบต.ฝายแก้ว, ๒๐ มกราคม ๒๕๖๕. สัมภาษณ์ ร.ต.ต.สมาน จริยป๎ญญานนท์. ไวยาวัจกรวัดฝายแก้ว, ๒๑ ธันวาคม ๒๕๖๔. สัมภาษณ์ ดาบตํารวจกิตติพงษ์ ยศปา. ไวยาวัจกรวัดฝายแก้ว, ๒๗ ธันวาคม ๒๕๖๔. สัมภาษณ์ ดาบตํารวจคณิต พลแดง. ไวยาวัจกรวัดม่วงตึ๊ด, ๑๒ ธันวาคม ๒๕๖๔. สัมภาษณ์ นายประสิทธิ์ ศรีโพธิ์. ไวยาวัจกรวัดหนองรัง, ๑๓ ธันวาคม ๒๕๖๔.
๙๗ สัมภาษณ์ นายประทวน โนชัยยา. ไวยาวัจกรวัดแสงดาว, ๒๐ มกราคม ๒๕๖๕. สัมภาษณ์ นายประดิษฐ์ เชษฐ์วิสุทธิ์. ไวยาวัจกรวัดพระธาตุแช่แห้ง, ๑๗ ธันวาคม ๒๕๖๔. สัมภาษณ์ นายจุล แสนดวงแก้ว. ไวยาวัจกรวัดหาดเค็ดบน, ๒๘ ธันวาคม ๒๕๖๔. สัมภาษณ์ นายธนบดี ศรีประเสริฐ. ไวยาวัจกรวัดพระธาตุแช่แห้ง, ๔ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๕. ๒. ภาษาอังกฤษ Secondary Sources Books: C.Bryant and L.G.White. Managing Development in the Third World. Colorado: Westview Press, 1982. Chalofsky Neal E., Rocco Tonette S. and Michael Morris Lane. Handbook of Human Resoure Management. New Jersey: John Wiley & Sons, Inc, 2014.
ภาคผนวก
๙๙ ภาคผนวก ก. รายนามผู้ทรงคุณวุฒิและผู้ให้ข้อมูลส าคัญ รายนามผู้ทรงคุณวุฒิ ๑) พระสุนทรมุนี, ดร. รองเจ้าคณะจังหวัดน่าน ๒) ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วรปรัชญ์ คําพงษ์ รองผู้อํานวยการฝุายวิชาการ วิทยาลัย สงฆ์นครน่านเฉลิมพระเกียรติฯ ๓) อาจารย์ ดร.โสภณ บัวจันทร์ อาจารย์ประจําหลักสูตรพุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา วิทยาลัยสงฆ์นครน่านเฉลิมพระเกียรติฯ รายนามผู้ให้ข้อมูลส าคัญ ลําดับ นาม/ฉายา/ยศ/ชื่อ-สกุล ตําแหน่ง วันที่ สัมภาษณ์ ๑) พระชยานันทมุนี, ผศ.ดร.(จรณธมฺโม) เจ้าอาวาสวัดพระธาตุแช่แห้ง/เจ้า คณะอําเภอภูเพียง ๗ ก.พ.๖๕ ๒) พระครูอาทรนันทกิจ (ปํฺญาวชิโร) เจ้าอาวาสวัดหนองแดง/รองเจ้าคณะ อําเภอภูเพียง ๒๗ ธ.ค.๖๔ ๓) พระครูรัตนนันทนิวิฐ (รตนญาโน) เจ้าอาวาสวัดฝายแก้ว/เจ้าคณะตําบล ฝายแก้วเขต๒ ๑๕ ธ.ค.๖๔ ๔) พระครูพิบูลนันทวัฒน์ (กิตฺติวฑฒโน) เจ้าอาวาสวัดม่วงตึ๊ด/เจ้าคณะตําบล ม่วงตื๊ด ๑๐ ธ.ค.๖๔ ๕) พระครูสุทินนันทนิเทศน์ (ทีปธมฺโม) เจ้าอาวาสวัดหนองรัง ๑๓ ธ.ค.๖๔ ๖) พระครูประภาสธีรพัทธ์ (ปภสฺสโร) เจ้าอาวาสวัดหาดเค็ดบน/เจ้าคณะ ตําบลเมืองจัง ๑๖ ธ.ค.๖๔ ๗) พระมหาธนพล ธมฺมพโล เจ้าอาวาสวัดแสงดาว/เจ้าคณะตําบล ฝายแก้วเขต๑ ๑๗ ธ.ค.๖๔ ๘) พ.ต.ท.ประสิทธิ์ กลาสี ว่าที่นายกอบต.ฝายแก้ว ๑๔ ธ.ค.๖๔ ๙) นายชูทัศน์ นุเกตุ ว่าที่นายกอบต.ท่าน้าว ๒๑ ธ.ค.๖๔ ๑๐) นางวราภรณ์ คนเที่ยง สมาชิกสภาอบต.ฝายแก้ว ๒๐ ม.ค.๖๕
๑๐๐ ๑๑) ร.ต.ต.สมาน จริยป๎ญญานนท์ ไวยาวัจกรวัดฝายแก้ว ๒๑ ธ.ค.๖๔ ๑๒) ดาบตํารวจกิตติพงษ์ ยศปา ไวยาวัจกรวัดฝายแก้ว ๒๗ ธ.ค.๖๔ ๑๓) ดาบตํารวจคณิต พลแดง ไวยาวัจกรวัดม่วงตึ๊ด ๑๒ ธ.ค.๖๔ ๑๔) นายประสิทธิ์ ศรีโพธิ์ ไวยาวัจกรวัดหนองรัง ๑๓ ธ.ค.๖๔ ๑๕) นายประทวน โนชัยยา ไวยาวัจกรวัดแสงดาว ๒๐ ม.ค.๖๕ ๑๖) นายประดิษฐ์ เชษฐ์วิสุทธิ์ ไวยาวัจกรวัดพระธาตุแช่แห้ง ๑๗ ธ.ค.๖๔ ๑๗) นายจุล แสนดวงแก้ว ไวยาวัจกรวัดหาดเค็ดบน ๒๘ ธ.ค.๖๔ ๑๘) นายธนบดี ศรีประเสริฐ ไวยาวัจกรวัดพระธาตุแช่แห้ง ๔ ก.พ.๖๕
๑๐๑ ภาคผนวก ข. หนังสือขอความอนุเคราะห์ผู้ทรงคุณวุฒิตรวจสอบเครื่องมือวิจัย
๑๐๒ ภาคผนวก ค. หนังสือขออนุญาตสัมภาษณ์เพื่อเก็บข้อมูลประกอบวิทยานิพนธ์
๑๐๓
๑๐๔
๑๐๕
๑๐๖
๑๐๗
๑๐๘
๑๐๙ ภาคผนวก ง. แบบสัมภาษณ์เพื่อการวิจัย แบบสัมภาษณ์ไวยาวัจกร แบบสัมภาษณ์ ส าหรับ ไวยาวัจกร เรื่อง แนวทางการพัฒนาและส่งเสริมไวยาวัจกรในกิจการพุทธศาสนาอ าเภอภูเพียง จังหวัดน่าน คําชี้แจง งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์๑) เพื่อศึกษาองค์ความรู้และบทบาทของไวยาวัจกรใน กิจการพุทธศาสนา๒) เพื่อศึกษารูปแบบการพัฒนาและส่งเสริมไวยาวัจกรในกิจการพุทธศาสนา และ ๓) เพื่อนําเสนอแนวทางการพัฒนาและส่งเสริมไวยาวัจกรในกิจการพุทธศาสนาอําเภอภูเพียง จังหวัด น่าน จึงขอให้ท่านให้ข้อมูลตามความเห็นของท่าน ซึ่งข้อมูลของท่านจะนําไปใช้ประโยชน์ เฉพาะในงานวิจัยนี้เท่านั้น โดยจะไม่มีผลกระทบต่อท่านในทุกกรณี แบบสัมภาษณ์นี้แบ่งออกเป็น ๕ ส่วนดังนี้ ส่วนที่ ๑ ข้อมูลเกี่ยวกับผู้ให้สัมภาษณ์ ส่วนที่ ๒ องค์ความรู้ บทบาท/หน้าที่ของไวยาวัจกร ส่วนที่ ๓ รูปแบบการพัฒนาและส่งเสริมไวยาวัจกรในกิจการพุทธศาสนา ส่วนที่ ๔ แนวทางการพัฒนาและส่งเสริมไวยาวัจกรในกิจการพุทธศาสนาอําเภอภูเพียง จังหวัดน่าน ส่วนที่ ๕ ความเห็นอื่นๆ ส่วนที่ ๑ ข้อมูลเกี่ยวกับผู้ให้สัมภาษณ์ ชื่อ นาย/นาง/นางสาว……………………..……….นามสกุล……................................................................ อายุ.................................ปี ตําแหน่งทางวิชาการ(ถ้ามี).................................................................................................................... การศึกษาสูงสุดทางโลก........................................................................................................................ การศึกษาสูงสุดทางธรรม....................................................................................................................... ชื่อวัดที่ท่านเป็นไวยาวัจกร..................................................................................................................... ความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน/ผลงานทางวิชาการ...................................................................................... ที่ทํางานป๎จจุบัน………………………………………………………………………..…………………………………………..
๑๑๐ ที่อยู่ป๎จจุบัน............................................................................................................................................ โทรศัพท์…............................................................................................................................................... อีเมล์....................................................................................................................................................... วันเดือนปี : สัมภาษณ์........................................................................................................ .................... สถานที่ : สัมภาษณ์................................................................................................................................ เวลา : สัมภาษณ์.............................................................................................................. ...................... ส่วนที่ ๒ องค์ความรู้ บทบาท/หน้าที่ของไวยาวัจกร ท่านคิดว่ากิจการพุทธศาสนามีกี่ด้านอะไรบ้าง? ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ท่านคิดว่าบทบาทหรือหน้าที่ของไวยาวัจกรในกิจการพุทธศาสนาควรเป็นอย่างไร? ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ท่านได้ช่วยงานเจ้าอาวาสด้านการปกครองคณะสงฆ์อย่างไร โปรดอธิบาย? ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ท่านได้ช่วยงานเจ้าอาวาสด้านการศึกษาของสงฆ์อย่างไร โปรดอธิบาย? ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ท่านได้ช่วยงานเจ้าอาวาสด้านการศึกษาของฆราวาสอย่างไร โปรดอธิบาย? …………………………………………………………………………………………………………………………………………… ท่านได้ช่วยงานเจ้าอาวาสด้านการเผยแผ่อย่างไร โปรดอธิบาย? ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ท่านได้ช่วยงานเจ้าอาวาสด้านสาธารณูปการอย่างไร โปรดอธิบาย? ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ท่านได้ช่วยงานเจ้าอาวาสด้านสาธารณสงเคราะห์อย่างไร โปรดอธิบาย? ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ท่านได้ช่วยงานพระพุทธศาสนาด้านการปฏิบัติธรรมอย่างไร โปรดอธิบาย? ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ท่านได้ช่วยงานพระพุทธศาสนาด้านการส่งเสริมพระพุทธศาสนาอย่างไร โปรดอธิบาย? …………………………………………………………………………………………………………………………………………… ส่วนที่ ๓ รูปแบบการพัฒนาและส่งเสริมไวยาวัจกรในกิจการพุทธศาสนา ท่านคิดว่ารูปแบบการพัฒนาและส่งเสริมไวยาวัจกรในกิจการพุทธศาสนา ควรเป็นอย่างไร?
๑๑๑ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ส่วนที่ ๔ แนวทางการพัฒนาและส่งเสริมไวยาวัจกรในกิจการพุทธศาสนาอําเภอภูเพียง จังหวัดน่าน ท่านคิดว่าแนวทางการพัฒนาและส่งเสริมไวยาวัจกรในอําเภอภูเพียง จังหวัดน่าน ควรเป็นอย่างไร? ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ส่วนที่ ๕ ความเห็นอื่นๆ เมื่อมีป๎ญหาเกิดขึ้นในองค์กรสงฆ์หรือในพระพุทธศาสนา เจ้าอาวาสหรือไวยาวัจกรควรมีบทบาท หน้าที่อย่างไร? ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ข้อเสนอแนะ(ถ้ามี) ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ขอขอบคุณที่ท่านได้ให้ข้อมูลที่เป็นประโยชน์ต่องานวิจัย ผู้วิจัย นางสาวสว่างจิต ขันตี นิสิตพุทธศาสตรมหาบัณฑิต วิทยาลัยสงฆ์นครน่าน เฉลิมพระเกียรติฯ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย แบบสัมภาษณ์เจ้าอาวาส แบบสัมภาษณ์ ส าหรับ เจ้าอาวาส เรื่อง แนวทางการพัฒนาและส่งเสริมไวยาวัจกรในกิจการพุทธศาสนาอ าเภอภูเพียง จังหวัดน่าน คําชี้แจง งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ ๑) เพื่อศึกษาองค์ความรู้และบทบาทของไวยาวัจกรใน กิจการพุทธศาสนา๒) เพื่อศึกษารูปแบบการพัฒนาและส่งเสริมไวยาวัจกรในกิจการพุทธศาสนา และ ๓) เพื่อนําเสนอแนวทางการพัฒนาและส่งเสริมไวยาวัจกรในกิจการพุทธศาสนาอําเภอภูเพียง จังหวัด น่าน
๑๑๒ จึงขอให้ท่านให้ข้อมูลตามความเห็นของท่าน ซึ่งข้อมูลของท่านจะนําไปใช้ประโยชน์ เฉพาะในงานวิจัยนี้เท่านั้น โดยจะไม่มีผลกระทบต่อท่านในทุกกรณี แบบสัมภาษณ์นี้แบ่งออกเป็น ๕ ส่วนดังนี้ ส่วนที่ ๑ ข้อมูลเกี่ยวกับผู้ให้สัมภาษณ์ ส่วนที่ ๒ องค์ความรู้ บทบาท/หน้าที่ของไวยาวัจกร ส่วนที่ ๓ รูปแบบการพัฒนาและส่งเสริมไวยาวัจกรในกิจการพุทธศาสนา ส่วนที่ ๔ แนวทางการพัฒนาและส่งเสริมไวยาวัจกรในกิจการพุทธศาสนาอําเภอภูเพียง จังหวัดน่าน ส่วนที่ ๕ ความเห็นอื่นๆ ส่วนที่ ๑ ข้อมูลเกี่ยวกับผู้ให้สัมภาษณ์ นาม พระ………………………………………………………………ฉายา…………………………………………………………….……..… อายุ............................ปีจํานวนพรรษา...................................วุฒิการศึกษาสามัญ.............................................. วุฒิการศึกษาทางธรรม………………………….….วุฒิการศึกษาทางเปรียญธรรม…………………………………….…………… ตําแหน่งทางวิชาการ(ถ้ามี).................................................................................................................................... ที่อยู่ป๎จจุบัน............................................................................................................................................................. โทรศัพท์…........................................................................อีเมล์................................................................................ วันเดือนปี : สัมภาษณ์.......................................................................................................................................... สถานที่ : สัมภาษณ์.............................................................................................................................................. เวลา : สัมภาษณ์.................................................................................................................................................. ชื่อวัดที่ท่านปกครองในฐานะเจ้าอาวาส........................................................มีไวยาวัจกร……………………..…....ท่าน
๑๑๓ ส่วนที่ ๒ องค์ความรู้ บทบาท/หน้าที่ของไวยาวัจกร ท่านคิดว่ากิจการพุทธศาสนามีกี่ด้าน อะไรบ้าง? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ท่านคิดว่าบทบาทหรือหน้าที่ของไวยาวัจกรในกิจการพุทธศาสนามีอะไรบ้าง? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ท่านคิดว่าไวยาวัจกร ควรจะช่วยเหลือ/สนับสนุนด้านการปกครองได้อย่างไร? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ท่านคิดว่าไวยาวัจกร ควรจะช่วยเหลือ/สนับสนุนด้านการศึกษาสงฆ์ได้อย่างไร? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ท่านคิดว่าไวยาวัจกร ควรจะช่วยเหลือ/สนับสนุนด้านการเผยแผ่พระพุทธศาสนาได้อย่างไร? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ท่านคิดว่าไวยาวัจกร ควรจะช่วยเหลือ/สนับสนุนด้านการปฏิบัติธรรมได้อย่างไร? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ท่านคิดว่าไวยาวัจกร ควรจะช่วยเหลือ/สนับสนุนด้านการอุปถัมภ์คุ้มครองพระพุทธศาสนาได้อย่างไร? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ท่านคิดว่าไวยาวัจกร ควรจะช่วยเหลือ/สนับสนุนด้านศาสนสถานได้อย่างไร? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ท่านคิดว่าไวยาวัจกร ควรจะช่วยเหลือ/สนับสนุนด้านศาสนสมบัติได้อย่างไร? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ท่านคิดว่าไวยาวัจกร ควรจะช่วยเหลือ/สนับสนุนด้านการส่งเสริมพระพุทธศาสนาได้อย่างไร? ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
๑๑๔ ขอขอบคุณที่ท่านได้ให้ข้อมูลที่เป็นประโยชน์ต่องานวิจัย ผู้วิจัย นางสาวสว่างจิต ขันตี นิสิตพุทธศาสตรมหาบัณฑิต วิทยาลัยสงฆ์นครน่าน เฉลิมพระเกียรติฯ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ส่วนที่ ๓ รูปแบบการพัฒนาและส่งเสริมไวยาวัจกรในกิจการพุทธศาสนา ท่านคิดว่ารูปแบบการพัฒนาและส่งเสริมไวยาวัจกรในกิจการพุทธศาสนา ควรเป็นอย่างไร? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ส่วนที่ ๔ แนวทางการพัฒนาและส่งเสริมไวยาวัจกรในกิจการพุทธศาสนาอําเภอภูเพียง จังหวัดน่าน ท่านคิดว่าแนวทางการพัฒนาและส่งเสริมไวยาวัจกรในอําเภอภูเพียง จังหวัดน่าน ควรเป็นอย่างไร? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ส่วนที่ ๕ ความเห็นอื่นๆ เมื่อมีป๎ญหาเกิดขึ้นในองค์กรสงฆ์หรือในพระพุทธศาสนา เจ้าอาวาสหรือไวยาวัจกรควรมีบทบาทหน้าที่อย่างไร? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………... ท่านมีข้อเสนอแนะอื่นๆอย่างไร? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
๑๑๕ แบบสัมภาษณ์ผู้น าชุมชน แบบสัมภาษณ์ ส าหรับ ผู้น าชุมชน/ผู้ทรงคุณวุฒิ เรื่อง แนวทางการพัฒนาและส่งเสริมไวยาวัจกรในกิจการพุทธศาสนาอ าเภอภูเพียง จังหวัดน่าน คําชี้แจง งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ ๑) เพื่อศึกษาองค์ความรู้และบทบาทของไวยาวัจกรใน กิจการพุทธศาสนา๒) เพื่อศึกษารูปแบบการพัฒนาและส่งเสริมไวยาวัจกรในกิจการพุทธศาสนา และ ๓) เพื่อนําเสนอแนวทางการพัฒนาและส่งเสริมไวยาวัจกรในกิจการพุทธศาสนาอําเภอภูเพียง จังหวัด น่าน จึงขอให้ท่านให้ข้อมูลตามความเห็นของท่าน ซึ่งข้อมูลของท่านจะนําไปใช้ประโยชน์ เฉพาะในงานวิจัยนี้เท่านั้น โดยจะไม่มีผลกระทบต่อท่านในทุกกรณี แบบสัมภาษณ์นี้แบ่งออกเป็น ๕ ส่วนดังนี้ ส่วนที่ ๑ ข้อมูลเกี่ยวกับผู้ให้สัมภาษณ์ ส่วนที่ ๒ องค์ความรู้ บทบาท/หน้าที่ของไวยาวัจกร ส่วนที่ ๓ รูปแบบการพัฒนาและส่งเสริมไวยาวัจกรในกิจการพุทธศาสนา ส่วนที่ ๔ แนวทางการพัฒนาและส่งเสริมไวยาวัจกรในกิจการพุทธศาสนาอําเภอภูเพียง จังหวัดน่าน ส่วนที่ ๕ ความเห็นอื่นๆ
๑๑๖ ส่วนที่ ๑ ข้อมูลเกี่ยวกับผู้ให้สัมภาษณ์ ชื่อ นาย/นาง/นางสาว……………………………………..……..นามสกุล..................................................................... อายุ.................................ปี ตําแหน่งทางวิชาการ(ถ้ามี)................................................................................................................................. การศึกษาสูงสุดทางโลก...................................................................................................................................... การศึกษาสูงสุดทางธรรม................................................................................................................................... ความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน/ผลงานทางวิชาการ...................................................................................................... ที่ทํางานป๎จจุบัน…………………………………………………………………………………………..………………………………………….. ที่อยู่ป๎จจุบัน............................................................................................................................................................. โทรศัพท์…................................................................อีเมล์....................................................................................... วันเดือนปี : สัมภาษณ์.......................................................................................................................................... สถานที่ : สัมภาษณ์.............................................................................................................................................. เวลา : สัมภาษณ์..................................................................................................................................................
๑๑๗ ส่วนที่ ๒ องค์ความรู้ บทบาท/หน้าที่ของไวยาวัจกร ท่านคิดว่ากิจการพุทธศาสนามีกี่ด้าน อะไรบ้าง? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ท่านคิดว่าบทบาทหรือหน้าที่ของไวยาวัจกรในกิจการพุทธศาสนา มีอะไรบ้าง? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ท่านคิดว่าไวยาวัจกร ควรจะช่วยเหลือ/สนับสนุนด้านการปกครองได้อย่างไร? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ท่านคิดว่าไวยาวัจกร ควรจะช่วยเหลือ/สนับสนุนด้านการศึกษาสงฆ์ได้อย่างไร? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ท่านคิดว่าไวยาวัจกร ควรจะช่วยเหลือ/สนับสนุนด้านการเผยแผ่พระพุทธศาสนาได้อย่างไร? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ท่านคิดว่าไวยาวัจกร ควรจะช่วยเหลือ/สนับสนุนด้านการปฏิบัติธรรมได้อย่างไร? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ท่านคิดว่าไวยาวัจกร ควรจะช่วยเหลือ/สนับสนุนด้านการอุปถัมภ์คุ้มครองพระพุทธศาสนาได้อย่างไร? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ท่านคิดว่าไวยาวัจกร ควรจะช่วยเหลือ/สนับสนุนด้านศาสนสถานได้อย่างไร? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ท่านคิดว่าไวยาวัจกร ควรจะช่วยเหลือ/สนับสนุนด้านศาสนสมบัติได้อย่างไร? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ท่านคิดว่าไวยาวัจกร ควรจะช่วยเหลือ/สนับสนุนด้านการส่งเสริมพระพุทธศาสนาได้อย่างไร? ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
๑๑๘ ขอขอบคุณที่ท่านได้ให้ข้อมูลที่เป็นประโยชน์ต่องานวิจัย ผู้วิจัย นางสาวสว่างจิต ขันตี นิสิตพุทธศาสตรมหาบัณฑิต วิทยาลัยสงฆ์นครน่าน เฉลิมพระเกียรติฯ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ส่วนที่ ๓ รูปแบบการพัฒนาและส่งเสริมไวยาวัจกรในกิจการพุทธศาสนา ท่านคิดว่ารูปแบบการพัฒนาและส่งเสริมไวยาวัจกรในกิจการพุทธศาสนา ควรเป็นอย่างไร? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ส่วนที่ ๔ แนวทางการพัฒนาและส่งเสริมไวยาวัจกรในกิจการพุทธศาสนาอําเภอภูเพียง จังหวัดน่าน ท่านคิดว่าแนวทางการพัฒนาและส่งเสริมไวยาวัจกรในอําเภอภูเพียง จังหวัดน่าน ควรเป็นอย่างไร? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ส่วนที่ ๕ ความเห็นอื่นๆ เมื่อมีป๎ญหาเกิดขึ้นในองค์กรสงฆ์หรือในพระพุทธศาสนา เจ้าอาวาสหรือไวยาวัจกรควรมีบทบาทหน้าที่อย่างไร? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………... ท่านมีข้อเสนอแนะอื่นๆอย่างไร? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
๑๑๙ ภาคผนวก จ. ประมวลภาพจากการศึกษาภาคสนาม/การสัมภาษณ์ ๑. ประมวลภาพผู้ทรงคุณวุฒิตรวจเครื่องมือ พระสุนทรมุนี, ดร. รองเจ้าคณะจังหวัดน่าน ๒๐ ก.ย.๖๔ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วรปรัชญ์ คําพงษ์ ๑๘ ก.ย.๖๔
๑๒๐ อาจารย์ ดร.โสภณ บัวจันทร์ ๑๕ ก.ย.๖๔ ๒. ประมวลภาพการสัมภาษณ์
๑๒๑ พระชยานันทมุนี, ผศ.ดร.(จรณธมฺโม) เจ้าอาวาสวัดพระธาตุแช่แห้ง /เจ้าคณะอําเภอภูเพียง ๗ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๕ เจ้าอาวาสวัดหนองแดง ๒๗ ธันวาคม ๒๕๖๔ เจ้าอาวาสวัดฝายแก้ว ๑๕ ธันวาคม ๒๕๖๔
๑๒๒ เจ้าอาวาสวัดม่วงตื๊ด ๑๐ ธันวาคม ๒๕๖๔ เจ้าอาวาสวัดหนองรัง ๑๓ ธันวาคม ๒๕๖๔
๑๒๓ เจ้าอาวาสวัดหาดเค็ดบน ๑๖ ธันวาคม ๒๕๖๔ เจ้าอาวาสวัดแสงดาว ๑๗ ธันวาคม ๒๕๖๔
๑๒๔ ว่าที่นายกอบต.ฝายแก้ว ๑๔ ธันวาคม ๒๕๖๔ ว่าที่นายกอบต.ท่าน้าว ๒๑ ธันวาคม ๒๕๖๔
๑๒๕ สมาชิกสภาตําบลฝายแก้ว ๒๐ มกราคม ๒๕๖๕ ไวยาวัจกรวัดฝายแก้ว ๒๑ ธันวาคม ๒๕๖๔
๑๒๖ ไวยาวัจกรวัดฝายแก้ว ๒๗ ธันวาคม ๒๕๖๔ ไวยาวัจกรวัดม่วงตื๊ด ๑๐ ธันวาคม ๒๕๖๔
๑๒๗ ไวยาวัจกรวัดหนองรัง ๑๓ ธันวาคม ๒๕๖๔
๑๒๘ ไวยาวัจกรวัดแสงดาว ๒๐ มกราคม ๒๕๖๕ ไวยาวัจกรวัดพระธาตุแช่แห้ง ๑๗ ธันวาคม ๒๕๖๔ ไวยาวัจกรวัดหาดเค็ดบน ๒๘ ธันวาคม ๒๕๖๔
๑๒๙ ไวยาวัจกรวัดพระธาตุแช่แห้ง ๔ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๕
๑๓๐ ภาคผนวก ฉ. ใบรับรองจริยธรรมการวิจัยของข้อเสนอการวิจัย
๑๓๑
๑๓๒
๑๓๓ ประวัติผู้วิจัย ชื่อ ฉายา/นามสกุล : นางสาวสว่างจิต ขันตี วัน เดือน ปีเกิด : ๒๐ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๑๕ ภูมิลําเนาที่เกิด : อ.เมืองน่าน จ.น่าน การศึกษา : พ.ศ. ๒๕๓๗ บัญชีบัณฑิต คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ประสบการณ์การทํางาน : - พ.ศ. ๒๕๓๘ ผู้ตรวจสอบภายใน ธนาคาร กรุงศรีอยุธยา จํากัด (มหาชน) สํานักงานใหญ่ กรุงเทพฯ - พ.ศ. ๒๕๓๙-๒๕๔๒ นักบัญชี บริษัท สยามสแควร์ทาวเวอร์ จํากัด กรุงเทพฯ - พ.ศ. ๒๕๔๓-๒๕๔๙ นักบัญชี โครงการศูนย์วิจัยแห่งชาติด้านการ จัดการสิ่งแวดล้อมและของเสียอันตราย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กรุงเทพฯ - พ.ศ. ๒๕๕๗ เจ้าหน้าที่บัณฑิตศึกษา คณะวิทยาศาสตร์การกีฬา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กรุงเทพฯ - พ.ศ. ๒๕๕๘ ผู้ช่วยผู้จัดการ บริษัท สวนเกษตรทิพยสมบัติ จํากัด จ.กาญจนบุรี - พ.ศ. ๒๕๕๙ นักวิชาการการเงินและบัญชี กรมปศุสัตว์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรุงเทพฯ ผลงานทางวิชาการ : ร่วมนําเสนอและตีพิมพ์บทความทางวิชาการ(Proceeding) เรื่อง “ไวยาวัจกร: บทบาทที่ต้องเปลี่ยนในยุคนิวนอมอล” ในงาน สัมมนาวิชาการระดับชาติและนานาชาติประจําปี ๒๕๖๔ จัดโดย บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ๒๗ มิถุนายน ๒๕๖๔ ตําแหน่ง : นักวิจัยอิสระ ปีที่เข้าศึกษา : ปีการศึกษา ๒๕๖๓ ปีที่สําเร็จการศึกษา : ปีการศึกษา ๒๕๖๕ ที่อยู่ป๎จจุบัน : ๙ หมู่ ๓ บ้านวังฆ้อง ตําบลถืมตอง อ.เมืองน่าน จ.น่าน ๕๕๐๐๐