SENARAI PENGGUBAL ISI KANDUNGAN
1. Hanita binti Ladjaharun INFO Panduan Penggunaan Modul Kluster Sejarah ii
SMK Bandaraya Kota Kinabalu
2. Shamsuddin bin Frans INFO Teknik Menjawab Sejarah SPM 1 - 5
SMK Elopura 2, Sandakan
3. Hayadi bin Guliling SEJARAH TINGKATAN 4
SMK Abaka, Tawau
4. Saedah binti Abd Wahid BAB 1 Kemunculan Tamadun Awal Manusia 6 - 11
SMK Sepagaya, Lahad Datu
BAB 2 Peningkatan Tamadun 12 - 17
5. Serman Shah bin Murad
SMK Merpati, Sandakan
BAB 3 Tamadun Awal Di Asia Tenggara 18 - 23
6. Junaidey bin Rubin Kemunculan Tamadun Islam & Perkembangannya
SMKA Tun Said, Kota Belud BAB 4 Di Makkah 24 - 28
7. Olivia binti Rahman BAB 5 Kerajaan Islam di Madinah 29 - 34
SMK Kunak, Kunak
BAB 6 Pembentukan Kerajaan Islam dan Sumbangannya 35 - 40
8. Fong Ling Ling
SM St Michael, Penampang
BAB 7 Islam di Asia Tenggara 41 - 46
9. Elizabeth Ebin
SMK Tamparuli, Tamparuli BAB 8 Pembaharuan dan Pengaruh Islam di Malaysia 47 - 52
Sebelum Kedatangan Barat
10. Kamaruddin bin Ismail
SMK Desa Kencana, Lahad Datu BAB 9 Perkembangan di Eropah 53 - 58
11. Hazlina binti Kalimuddin BAB 10 Dasar British dan Kesannya Terhadap Ekonomi Negara 59 - 64
SMK Elopura, Sandakan
12. Anita binti Mutalib MODUL ZAMRUD
SMKA Kota Kinabalu, Kota Kinabalu
§ Sasaran murid berprestasi tinggi
13. Salmah binti Sakka § Merangkumi semua bab Sejarah Tingkatan 4 dan 5
SMK Tagasan, Semporna § Setiap bab mengandungi 5 soalan struktur dan 2 soalan esei
§ Pencapaian 80% markah ke atas.
i
MODUL BERLIAN SEJARAH TINGKATAN 5
§ Sasaran murid berprestasi
sederhana BAB 1 Kemunculan & Perkembangan Nasionalisme 65 - 70
§ Sejarah Tingkatan 4 merangkumi Di Asia Tenggara
bab 1, 2, 3, 4, 5 dan 6
§ Sejarah Tingkatan 5 pula BAB 2 Nasionalisme Di Malaysia Sehingga Perang 71 - 76
merangkumi bab 1, 2, 7, 8 dan 9 Dunia Kedua
§ Setiap bab mengandungi 5 soalan Kemunculan & Perkembangan Nasionalisme
struktur dan 1 soalan esei BAB 3 77 - 82
§ Sasaran pencapaian 50 – 80% Di Asia Tenggara
markah
§ Murid-murid yang telah menguasai BAB 4 Kesedaran Pembinaan Negara dan Bangsa 83 - 88
modul ini boleh meningkatkan
tahap penguasaan mengikut
BAB 5 Pembinaan Negara dan Bangsa Malaysia 89 - 94
Modul Zamrud
MODUL DELIMA BAB 6 Pembinaan Negara dan Bangsa Yang Merdeka 95 - 100
§ Sasaran murid berprestasi rendah Sistem Pemerintahan dan Pentadbiran Negara
§ Sejarah Tingkatan 4 merangkumi BAB 7 Malaysia 101 - 106
bab 1, 2, 3, 4, dan 5
§ Sejarah Tingkatan 5 pula
merangkumi bab 1, 2, dan 9 BAB 8 Pembangunan dan Perpaduan Untuk Kesejahteraan 107 - 112
§ Setiap bab mengandungi 4 soalan
struktur dan 1 soalan esei
§ Sasaran pencapaian 40 – 50% BAB 9 Malaysia Dalam Kerjasama Antarabangsa 113 - 118
§ Murid-murid yang telah menguasai
modul ini boleh meningkatkan tahap
penguasaan mengikut Modul KBAT Panduan Menjawab Soalan KBAT 119 - 127
Berlian
PANDUAN PENGGUNAAN MODUL KLUSTER SEJARAH
§ Modul Kluster Sejarah digubal untuk membantu guru membimbing murid mengikut tahap pencapaian
secara sistematik dan terancang.
§ Hal ini bertujuan untuk meningkatkan prestasi pencapaian mata pelajaran Sejarah di peringkat
sekolah khususnya dan negeri Sabah amnya.
§ Modul ini terdiri daripada tiga modul yang digubal secara berasingan berdasarkan tahap pencapaian
murid iaitu tinggi, sederhana dan rendah iaitu;
(i) Modul Zamrud (Murid berprestasi tinggi)
(ii) Modul Berlian (Murid berprestasi sederhana)
(iii) Modul Delima (Murid berprestasi rendah
§ Modul ini berformat soalan struktur dan esei Sejarah SPM Kertas 2.
§ Digubal berdasarkan analisis soalan Sejarah SPM yang terkini.
§ Merangkumi topik Sejarah Tingkatan 4 dan 5, tetapi digubalkan berdasarkan sasaran prestasi murid.
§ Boleh digunakan sebagai bahan pdp dan kemahiran menjawab secara berfokus kerana skema
jawapan disediakan pada setiap helaian soalan yang sama.
ii
TEKNIK MENJAWAB SEJARAH SPM TAHUN 2021
TARIKH PEPERIKSAAN SPM TAHUN 2021
§ 12 Januari 2021 (SELASA) = Kertas 1 (8.00 – 9.00 pagi)
= Kertas 2 (10.00 – 12.30 petang)
§ 13 Januari 2021 (RABU) = Kertas 3 (2.00 – 5.00 petang)
TIPS KERTAS 1 (1249/1)
§ Masa ialah selama 1 jam.
§ 1 soalan dijawab dalam tempoh 1 minit
§ Jawapan yang sama tidak akan berurutan sebanyak 3X
§ Purata jawapan bagi A, B, C dan D ialah 8 hingga 12.
§ Latih tubi koleksi soalan sebenar SPM kertas 1
TIPS KERTAS 2 (1249/2)
§ Masa ialah selama 2 jam 30 minit.
§ Satu soalan struktur dijawab dalam tempoh 15 minit
§ Soalan esei pula selama 30 minit untuk satu soalan
§ Soalan KBAT Teks, calon hendaklah menguasai fakta sejarah kemudian menilai / mengaplikasi / menghubung kait /
membanding dengan masa kini
§ Soalan KBAT Umum, boleh berikan jawapan munasabah tetapi mesti mempunyai kaitan dengan situasi dalam sejarah
walaupun jawapan dalam situasi sekarang
§ Jangan menulis jawapan dalam bentuk point atau jadual
TIPS KERTAS 3 (1249/3)
§ Masa ialah selama 3 jam (Open Book Test)
§ Pastikan anda membawa buku teks dan bahan ilmiah yang berkaitan dengan tajuk.
§ Pastikan anda menulis nombor soalan dengan betul
§ Sebaik-baiknya setiap soalan dimulakan dengan muka surat yang baru
§ Cadangan pembahagian masa berdasarkan markah
FORMAT MARKAH MASA
1. PENGENALAN 5 Markah 10 minit
2. ISI dan HURAIAN 10 Markah 15 minit
15 Markah 25 minit
20 Markah 30 minit
25 Markah 40 minit
30 Markah 50 minit
3. IKTIBAR / NILAI / HARAPAN 5 Markah 10 minit
4. KESIMPULAN 5 Markah 10 minit
1
SEJARAH KERTAS 2 SPM 1249/2
Panduan menjawab:
1. Guna F + H + C (Fakta + Huraian + Contoh)
2. Garis kata kunci
3. Elakkan potong jawapan yang salah
4. Fahami stimulus
5. Guna ayat lengkap / penuh
6. Elak jawapan tergantung
7. Jawab soalan KBAT (F + H + C + I)
8. Fahami soalan (konsep / ciri / faktor dan lain-lain)
9. Nilai + Huraian
10. Soalan pendirian + Penjelasan / alasan / bukti
11. Impak positif = kepentingan / kebaikan
12. Sentiasa jawab lebih
13. Tulis nombor soalan dan tulis esei secara berperenggan
14. Kuasai isu-isu semasa / pengetahuan am
15. Fahami Istilah-istilah Sejarah (Imperialisme, Neokolonialisme dan lain-lain)
16. Fahami Kronologi Sejarah
17. Soalan perbandingan - pasangan tepat markah penuh / guna perkataan ‘manakala’
18. Soalan sejauh manakah - mesti dihuraikan
TIPS CEMERLANG SEJARAH SPM KERTAS 2
2
TEKNIK MENJAWAB SEJARAH SPM 2020 / 2021
LINK QRCODE
TEKNIK MENJAWAB KERTAS 1 SEJARAH SPM
https://youtu.be/ZmNbNW8ssNE
TEKNIK MENJAWAB KERTAS 2 (STRUKTUR)
https://youtu.be/mHxnkW7BfqQ
TEKNIK MENJAWAB KERTAS 2 (ESEI)
https://youtu.be/w3rYh6J2rpg
TEKNIK MENJAWAB SOALAN KBAT
https://youtu.be/0twUrkaN6GY
TIPS TAMBAHAN MENJAWAB SOALAN KERTAS 2
https://youtu.be/a8OfNvEAwr4
RAHSIA CEMERLANG SEJARAH
https://youtu.be/whjJOPlvo6g
PANDUAN PENULISAN FAKTA, HURAIAN, CONTOH DAN INFERENS
https://www.youtube.com/watch?v=ksRtXIYY1dg&feature=youtu.be
3
TEKNIK MEMAHAMI KATA TUGAS DAN CARA MENULIS JAWAPAN BERDASARKAN KATA TUGAS
BIL KATA TUGAS KATA KUNCI JAWAPAN CARA MENJAWAB
1 • Berikan • ialah • Jawapan perlu dihuraikan
• Jelaskan • iaitu
• Apakah
• Terangkan
• Huraikan
• Sejauh manakah
2 • Mengapakah • kerana • Perlu ada sebab
• untuk
3 • Bagaimanakah • dengan cara • Perlu ada tindakan atau cara
• melalui
• untuk
4 • Nyatakan • ialah • Jawapan tidak memerlukan huraian
• Senaraikan • iaitu
5 • Adakah • Penegasan sama ada • Pelajar perlu menilai sama ada bersetuju atau tidak
• Wajarkah (i) Ya / Tidak bersetuju
(ii) Wajar / Tidak wajar
Contoh Penulisan:
1. Jelaskan asas-asas penggubalan dasar luar Malaysia?
Asas-asas penggubalan dasar luar Malaysia ialah faktor Sejarah.
2. Mengapakah tamadun awal berlaku di lembah sungai utama?
Tamadun awal berlaku di lembah sungai utama kerana membekalkan sumber
makanan dan minuman
3. Bagaimanakah Rasulullah SAW berusaha untuk menghapuskan amalan tersebut? Rasulullah SAW berusaha
menghapuskan amalan tersebut dengan cara berdakwah mengajak mereka beriman kepada Allah.
4. Pada pendapat anda, adakah penggunaan emas dalam perbelanjaan seharian
sesuai untuk menggantikan mata wang pada masa kini?
Tidak, ini kerana sukar untuk menentukan ketulenannya. Selain itu, sukar di bawa kerana saiz dan beratnya akan
menentukan nilainya
4
TEKNIK MEMAHAMI KEHENDAK SOALAN YANG SAMA MAKSUD
ISTILAH PERKATAAN SAMA MAKNA
Definisi Maksud / Makna / Pengertian
Konsep Latar belakang
Faktor Mengapakah / Sebab-sebab / Punca
Cabaran Halangan / Kekangan / Rintangan / Masalah
Langkah Bagaimanakah / Usaha / Tindakan / Cara / Kaedah / Strategi / Cadangan / Peranan
Kejayaan Pencapaian / Kemajuan / Sumbangan / Pembangunan / Permodenan
Kesan Implikasi / Impak / Akibat / Respon / Reaksi
Nasionalisme Semangat Patriotik / Kebangsaan / Cinta Akan Negara / Patriotisme
Kepentingan Kebaikan / Kelebihan / Manfaat / Faedah / Keistimewaan
Perbandingan Persamaan / Perbezaan / Hubungkait / Keunikan
Politik Pemerintahan / Pentadbiran / Kerajaan
Ekonomi Pekerjaan / Sumber Pendapatan
Sosial Cara Hidup / Kemudahan / Pendidikan / Kesihatan
Sosioekonomi Gabungan Sosial dan Ekonomi Berkaitan Taraf Hidup
Perkembangan Gerakan / Bentuk / Corak / Perjuangan
Kedaulatan Kemerdekaan / Keamanan
5
TINGKATAN 4
BAB 1 KEMUNCULAN TAMADUN AWAL MANUSIA
Tamadun Mesopotamia
1. Sejarawan berpendapat bahawa tamadun terawal di dunia muncul di wilayah yang dikenali sebagai Mesopotamia.
(a) Namakan sungai yang dikaitkan dengan pembentukan tamadun Skema Soalan 1 (m.s 10-14)
Mesopotamia. (a) F1: Sungai Tigris
(i) F2: Sungai Euphrates
(ii) (b) F1: Digubal semasa Raja Hammurabi.
[2 markah] F2: Berteraskan hak rakyat
F3: Hukuman setimpal dengan
kesalahan
(b) Kod Undang-undang Hammurabi merupakan sumbangan tamadun F4: Hukuman berbeza mengikut lapisan
masyarakat
Mesopotamia kepada dunia. F5: Mengandungi 282 undang-undang
Perihalkan Kod Undang-undang tersebut. dipahat pada tembok serta tiang
F6: Menjadi dasar perundangan
(c) M1: Menguasai ilmu pengetahuan
M2: Meningkatkan kemahiran ICT
M3: Memantapkan penguasaan bahasa
M4: Peka dengan saranan/ dasar
kerajaan
M5: Berfikir secara kreatif dan inovatif
(Mana-mana jawapan munasabah)
Ruangan Catatan
[4 markah]
(c) Pada pandangan anda, apakah tindakan generasi muda kini bagi
memastikan mereka berupaya memberikan sumbangan terhadap
kemajuan negara.
[4 markah]
6
Tamadun Mesir Purba
2. Tamadun Mesir Purba dianggap sebagai anugerah Sungai Nil.
(a) Namakan dua anak sungai yang menjadi punca Sungai Nil. Skema Soalan 1 (m.s 17-22)
(i)
(a) F1: Sungai Nil Biru
(ii) F2: Sungai Nil Putih
[2 markah] (b) F1: Seni bina piramid
H1a: ilham Imhotep
F2: Teknik pembinaan bangunan
(b) Terangkan sumbangan tamadun Mesir Purba kepada dunia. H2a: menggunakan batu bata
F3: Ciptaan kertas
H3a: daripada pokok papyrus
F4: Tulisan hieroglif
H4a: merekod pentadbiran / cukai
F5: Kemajuan sistem pendidikan
H5a: untuk kanak-kanak keluarga
atasan
F6: Kemajuan perubatan
H6a: memumiakan mayat
F7: Perkembangan ilmu matematik
H7a: algebra / geometri
H7b: mengawal banjir
F8: Sistem pengairan
H8a: Mengubah padang pasir menjadi
kawasan pertanian
(c) M1: Sumber kajian dan penyelidikan
M2: Menjana industri pelancongan
M3: Kesinambungan warisan
M4: Dorongan meningkatkan kemajuan
M5: Memberikan pengajaran / iktibar
(Mana-mana jawapan munasabah)
[4 markah]
Ruangan Catatan
(c) Pada pendapat anda, apakah kepentingan tinggalan warisan
sesebuah tamadun kepada masyarakat dunia hari ini?
[4 markah]
7
Tamadun Indus
3. Tamadun Indus terletak di Lembah Indus yang disaliri oleh Sungai Indus.
(a) Senaraikan dua bandar terancang dalam tamadun Indus. Skema Soalan 3 (m.s 23 – 28 )
(i)
(a) F1: Mohenjo-Daro
(ii) F2: Harappa
[2 markah] (b) F1: Terbahagi kepada dua bahagian
H1a: pusat pentadbiran / keagamaan
dan kawasan perumahan
(b) Nyatakan ciri-ciri bandar terancang dalam tamadun Indus. F2: Dikelilingi tembok
F3: Susun atur sistematik
F4: Disusun berasaskan blok
F5: Jalan raya yang lurus dan
bersambung
F6: Setiap bandar mempunyai sistem
kumbahan yang terancang
F7: Setiap bandar dihubungkan
dengan sungai
(c) M1: Kreatif dan inovatif dalam
perancangan bandar
M2: Berpandangan jauh dalam
membuat keputusan
M3: Mengutamakan kesejahteraan
rakyat
M4: Memastikan kelestarian alam
sekitar
M5: Mengutamakan aspek keselamatan
dan kebersihan
(Mana-mana jawapan munasabah)
[4 markah]
Ruangan Catatan
(c) Jelaskan iktibar yang boleh diambil daripada pembinaan bandar
terancang dalam Indus.
[4 markah]
8
Tamadun Hwang Ho
4. Tamadun Hwang Ho muncul daripada kesuburan tanah yang terdapat di Hwang Ho atau Sungai kuning.
(a) Senaraikan dua petempatan dalam tamadun Hwang Ho. Skema Soalan 4 (m.s 28 – 33)
(i)
(a) F1: Tapak Banpo
(ii) F2: Anyang
[2 markah] (b) F1: Pembinaan terusan
H1a: Mengairi pertanian / mengelak
banjir
(b) Kemukakan pencapaian masyarakat tamadun Hwang Ho dari aspek F2: Ciptaan alatan pertanian
pertanian. H3a: bajak, cangkul dan sabit
F3: Pengunaan batas
H3a: untuk penananaman
F4: Peralatan kayu ditukar kepada besi
F5: Penggunaan kalender
H5a: menentukan musim menanam dan
menuai
(d) M1: Penggunaan teknologi moden
M2: Menjalankan penyelidikan dan
pembangunan
M3: Meningkatkan kualiti produk
M4: Mengadakan program
pembangunan pertannian negara
M5: Meningkatkan eksport hasil
pertanian negara
(Mana-mana jawapan munasabah)
Ruangan Catatan
[4 markah]
(c) Jelaskan usaha bagi memajukan industri pertanian negara agar
mampu berdaya saing.
[4 markah]
9
MAKNA TAMADUN
5. Tamadun awal manusia telah berkembang sejak dahulu melalui proses yang lama dan secara berperingkat-
peringkat untuk keperluan masyarakat sehingga ke hari ini. (m.s 4 – 8)
(a) Apakah maksud tamadun. [4 markah]
F1: Perkataan Arab iaitu mudun, madain dan madana F3: Tamadun juga diertikan sebagai peradaban
H1a: tinggi budi bahasa dan pembukaan bandar. F4 Bagi masyarakat Barat pembangunan lahiriah
F2: Perkataan Inggeris Civilization daripada bahasa Greek H4a: Penulisan / kesenian / undang-undang
H2a: bermaksud bandar F5 Menrut Islam lahiriah dan rohaniah
H5a Syed Naquib al-Attas / tatasusila yanng tinggi
(b) Mengapakah tamadun awal terbentuk di lembah sungai? [4 markah]
F1: Sumber air F3: Sumber makanan/ protein
H1a: kegunaan harian seperti minuman dan memasak H3a: ikan dan udang
F2: Tanah yang subur F4 Kemudahan pengangkutan dan perhubungan
H2a: menjalankan penanaman seperti padi/ sayur-sayuran H4a penggunaan perahu dan rakit/ ke kawsan lain
(b) Jelaskan ciri-ciri yang membawa kepada kehidupan bertamadun? [6 markah]
F1: Petempatan kekal F3: Sistem pemerintahan/ menjalankan pentadbiran
H1a: tertumpu di lembah sungai yang subur/ makanan/ air H3a: raja dikaitkan dengan unsur magis
F2: Kehidupan berorganisasi H3b: mendakwa dirinya sebagai wakil tuhan
H2a: mengatur cara hidup/ kestabilan dan kemakmuran F4 Bahasa dan tulisan
H2b: berbentuk piramid dan di puncak adalah pemerintah H4a Merekod hal ehwal pentadbiran/ undang-undang
10
(c) Kemunculan dan kejatuhan sesebuah tamadun telah berlaku dalam sejarah ketamadunan manusia.
Pada pendapat anda mengapakah keadaan itu berlaku? [6 markah]
F1: Kemunculan tamadun disebabkan pemimpin bijaksana F3: Kejatuhan tamadun disebabkan kelemahan pemimpin
H1a: menjalankan pemerintahan dan pentadbiran yang cekap H3a: bertindak zalim dan kejam
F2: Rakyat bersatu padu H3b: tidak memberi fokus terhadap pembangunan rakyat
H2a: membangunkan tamadun F4: Berlaku perpecahan dalam kalangan rakyat
C2: sentiasa taat kepada pemerintah H4a: tidak menyokong pemimpin
11
BAB 2 PENINGKATAN TAMADUN
Peningkatan ekonomi – Pertanian dan perdagangan
1. Rajah di bawah inu menunjukkan peningkatan ekonomi dalam tamadun Yunani, Rom, India dan China.
Bidang Perdagangan Skema Soalan 1 (m.s 50 –53)
Peningkatan Ekonomi
(a) F1: Keadaan geografi yang bergunung-
Bidang Pertanian ganang.
F2: Tidak sesuai untuk pertanian
F3: Pusat pengumpulan barangan
(a) Mengapakah Athens memberikan tumpuan kepada kegiatan keperluan yang datang dari Timur
perdagangan? F4: Terletak berhampiran dengan jalan
laut utama.
(b) F1: Tenggala
F2: Kolar Kuda
[1 markah] F3: Kereta sorong beroda
F4: Penyisir tanah
(b) Nyatakan dua peralatan yang diperkenalkan dalam bidang pertanian. (c) F1: Tamralipti
F2: Ghantashala
F3: Kadura
F4: Broach
F5: Chaul
F6: Kalyan
F7: Cambay
(d) M1: Menjana ekonomi Negara
[2 markah] M2: Mengelakkan penipuan dalam
aktiviti perniagaan
(c) Senaraikan dua pusat perdagangan yang menghubungkan Tamadun M3: Mengelakkan penjual memperolehi
keuntungan daripada kerugian
India dengan negara luar. pengguna.
M4: Memastikan semua pihak bersikap
jujur dan adil
M5: menjadi pemerhati antara
pengguna dengan peniaga.
M6: Mengawal harga barang
M7: Mengawal kualiti barang
M8: Melindungi hak dan kepentingan
[3 markah] peniaga dan pengguna
(Mana-mana jawapan munasabah)
(d) Perkembangan bidang perdagangan telah mendorong kepada
penubuhan persatuan perdagangan. Ruangan Catatan
Jelaskan kebaikan penubuhan persatuan perdagangan dan
perusahaan tempatan kepada industri kecil di Malaysia hari ini.
[4 markah]
12
Peningkatan ekonomi – Perusahaan dan kewangan
2. Mata wang telah menjadi medium perdagangan semasa zaman Gupta dan Maurya di India.
(a) Namakan dua jenis mata wang yang digunakan. Skema Soalan 1 (m.s 51-52)
(a) F1: Dinara
H1: seberat 7.8-9.3gram
F2: Wang perak
F3: Cengkerang siput
(b) F1: senjata
[2 markah] F2: gading gajah
F3: emas
F4: Berlian
(b) Namakan dua barang dagangan utama. F5: Mutiara
F6:Tekstil
F7: Kain kapas
F8: Kain sutera
F9: Batu permata
(c) F1: Menyara anggota tentera
F2: Menyara pentadbir
[2 markah] F3: Menyara Raja
M1: membangunkan infrastruktur
M2: perbelanjaan untuk pentadbiran
(c) Kepesatan ekonomi telah membawa kepada pengenalan pelbagai (Mana-mana jawapan munasabah)
jenis cukai semasa zaman Maurya. (d) M1: Hasil pendapatan negara
Apakah matlamat kutipan cukai tersebut? M2: Melindungi industri tempatan
M3: Mewujudkan peluang pekerjaan
M4: Melindungi kepentingan rakyat
M5: Mengawal harga pasaran
M6: Membangunkan infrastruktur
M7: Meningkatkan pentadbiran negara
(Mana-mana jawapan munasabah)
Ruangan Catatan
[2 markah]
(d) Jelaskan kebaikan yang diperolehi oleh negara kita hasil kutipan cukai
import pada masa sekarang.
[4 markah]
13
Peningkatan Sosial - Pendidikan
3. Tamadun Yunani, Rom, India dan China sangat menghargai sistem pendidikan kerana pendidikan menjadi elemen
penting untuk membangunkan sesebuah tamadun.
(a) Apakah tujuan pendidikan dalam tamadun Yunani, khususnya di Skema Soalan 1 (m.s 53-54)
Athens?
(a) F1: Melahirkan manusia yang seimbang
F2: Dari segi rohani dan jasmani
(b) F1: Melahirkan warganegara tentera
[1 markah] yang gagah dan sempurna
F2: Taat setia kepada Negara kotanya
F3: Mengutamakan kemahiran
(b) Pernyataan berikut berkaitan dengan pendidikan di Sparta, Yunani. menggunakan senjata
Kanak-kanak adalah milik negara kota lebih daripada ibu bapa F4: Menangani ancaman daripada
golongan belot.
mereka. Mereka diasuh untuk menjadi tentera
(c) Tidak wajar.
M1: Zaman moden ini adalah era
Sumber: www.historywiz.com globalisasi
M2: Sistem pendidikan kini lebih
Mengapakah pendidikan di Sparta menitikberatkan latihan mengutamakan pemikiran kreatif
ketenteraan? dan inovatif
M3: Selaras dengan perkembangan
zaman.
M4: Tumpuan kepada kemahiran
insaniah.
M5: Bukan semua warganegara akan
bertugas dengan pasukan
ketenteraan.
M6: Dunia moden memerlukan
[2 markah] warganegara yang mempunyai
kemahiran pelbagai.
(Mana-mana jawapan munasabah)
(c) Wajarkah sistem pendidikan di Sparta dilaksanakan dalam dunia
moden. Berikan alasan anda. (d) M1: Taraf hidup rendah
M2: Kadar kemiskinan tinggi
M3: Ketinggalan dalam pelbagai aspek
M4: Negara mundur / tidak membangun
M5: Kekayaan negara akan
dieksploitasi oleh orang asing.
M6: Kadar buta huruf akan meningkat
(Mana-mana jawapan munasabah)
[3 markah] Ruangan Catatan
(d) Jelaskan kesan kepada negara jika sistem pendidikan tidak diberi
perhatian oleh pemerintah.
[4 markah]
14
Peningkatan Sosial – Sains dan Teknologi
4. Revolusi Perindustrian 4.0 membuktikan bidang sains dan teknologi mengalami peningkatan yang drastik, seiring
dengan evolusi peradaban manusia.
(a) Namakan dua ciptaan baharu yang dihasilkan pada zaman tersebut. Skema Soalan 4 (m.s 57-58)
(a) F1: Teknologi membuat kertas
F2: Teknologi membuat tembikar
F3: Penciptaan layar yang lebih kuat
F4: Perahu yang lebih besar
F5: Mencipta tenggala untuk membuat
batas
[2 markah] F6: Mencipta kolar kuda
F7: Sistem tanaman bergilir untuk
mengekalkan kesuburan tanah
(b) Jelaskan kesan penciptaan kapal layar dan perahu dalam peningkatan F8: Kawasan bukit diteres untuk
tamadun? pertanian.
(b) F1: Ilmu pelayaran meningkat
F2: Meningkatkan aktiviti perdagangan
laut
F3: Alat pengangkutan penting dalam
peperangan
F4: Menggiatkan aktiviti perluasan
kuasa
[2 markah] F5: Pengangkutan lebih cekap
F6: Pertembungan budaya akan
berlaku
(c) Soalan ini berkaitan maklumat berikut. F7: Pertukaran teknologi antara
tamadun.
Tamadun China menganggap astronomi sebagai ilmu sains negara (c) F1: Sistem komunikasi dengan satelit
F2: Penentuan musim pertanian
Jelaskan kepentingan bidang astronomi kepada sesebuah negara? F3: Pengkajian perubahan cuaca
F4: Menentukan perubahan musim
F5: Mengesan bencana alam lebih
awal
F6: Ramalan cuaca lebih tepat
F7: Memajukan navigasi di lautan.
F8: membantu kegiatan perikanan di
laut.
(d) F1: Melancarkan sistem pengangkutan
[3 markah] dan perhubungan
F2: Perkhidmatan GPS
F3: Memudahkan kita tiba ke destinasi
(d) Mengapakah Malaysia turut mengembangkan bidang astronomi F4: Jimatkan kos / masa
F5: Memantapkan pertahanan /
negara? perisikan
F6: Mendapat maklumat tentang
ancaman lebih awal
F7: Ancaman tsunami
F8: Dapat memberikan amaran kepada
penduduk
F9: Dapat menyelamatkan nyawa
(Mana-mana jawapan munasabah)
[3 markah]
15
Sumbangan Tamadun
5. Pelbagai idea baharu diperkenalkan dalam sistem pemerintahan yang bertujuan untuk memperbaiki sistem
pemerintahan yang sedia ada. (m.s 42 – 45)
(a) Jelaskan latar belakang pengenalan sistem pemerintahan republik di Rom? [4 markah]
F1: Pemerintahan bermula dengan sistem beraja F2: Golongan bangsawan / Patrician memimpin
H1a: diperintah secara mutlak oleh raja-raja Etruscan masyarakat tempatan
H1b: bukan berasal daripada masyarakat latin H2a: bangun memberontak
H1c tidak disukai oleh masyarakat tempatan H2b: terbentuk pemerintahan republik pada tahun 509 S.M
(b) Apakah ciri-ciri sistem pemerintahan republik di Rom. [8 markah]
F1: Tiada pemerintah berkuasa mutlak H3c: Merangka perundangan
F2: Pemerintah tertinggi terletak pada dua orang konsul F4: Ahli Dewan Senat dilantik sebagai konsul
H2a: Konsul dilantik oleh Dewan Senat untuk sesuatu tempoh F5: Ahli Konsul ialah pemerintah tentera/preator
H2b: Antara mereka tidak ada yang lebih berkuasa F6: Dewan perhimpunan diwakili oleh semua rakyat Rom
F3: Konsul dibantu oleh Dewan Senat F7: Segala keputusan Dewan senat akan
H3a: Dewan senat diwakili oleh golongan bangsawan H7a: disampaikankepada Dewan Perhimpunan untuk
H3b: Membincangkan hal-hal pentadbiran negara diluluskan
16
(c) Berikan cadangan anda untuk memastikan sistem pemerintahan negara kita mantap dan menjamin
kesejahteraan rakyat negara ini. [8 markah]
F1: Mengekalkan perpaduan F3: Perlu memiliki jati diri dan semangat nasionalisme
H1a: saling bekerjasama mewujudkan keadaan yang H3a: berusaha mempertahankan imej negara di persada
harmoni. dunia.
F2: Menghayati Rukun Negara sebagai panduan hidup F4: Membentuk peminpin yang berwibawa
H2a: dapat melahirkan rakyat yang cintakan negara. H4a: mempunyai pandangan jauh
H2b: berfikran terbuka dengan mengamalkan politik yang H4b: bertindak tegas atas penyelewengan
sihat C4a: mengenakan tindakan kepada pegawai kerajaan yang
tidak amanah
(Mana-mana jawapan munasabah)
17
BAB 3 TAMADUN AWAL ASIA TENGGARA
Kerajaan Agraria dan Maritim
1. Kerajaan awal di Asia Tenggara ada dua iaitu kerajaan Agraria dan Kerajaan Maritim.
(a) Apakah maksud Kerajaan Agraria? Skema Soalan 1 (m.s 75 – 83)
(a) F1: Kerajaan yang menjalankan
kegiatan pertanian
F2: Memungut hasil hutan
F3: Menjalankan kegiatan penternakan
F4: Terletak di kawasan tanah subur
F5: Terletak di lembah sungai
[2 markah] F6: Terletak di kawasan pedalaman
(b) F1: Menjalankan kegiatan
kelautan / perdagangan
(b) Apakah maksud Kerajaan Maritim? F2: Terletak di lembah sungai
F3: Kawasan pesisiran pantai
F4: Kawasan kepulauan
F5: Kegiatan utama menengkap ikan
dan hasil laut
(c) F1: KM memerlukan bekalan
makanan / beras dari KA
[2 markah] F2: Beras menjadi barang dagangan
utama KM
F3: KM mendapatkan kayu untuk
(c) Mengapakah Kerajaan Maritim bergantung kepada Kerajaan Agraria? membuat kapal
F4: KM mendapatkan gajah sebagai
kenderaan kepada rajanya dari KA
F5: KM mendapatkan kemahiran tukang
kayu
F6: Keperluan tenaga kerja dalam
sektor pembinaan
(d) F1 : Lokasi kerajaan
[2 markah] H1a KA terletak di kawasan pedalaman
H1b Km pula terletak di pesisiran
pantai
(d) Jelaskan perbezaan di antara kedua-dua kerajaan tersebut. F2 : kegiatan Ekonomi
H2a KM menjadikan kegiatan kelautan
H2b KA terlibat dalam kegiatan
Pertanian
F3 : Kemudahan/ kemajuan
H3a KM berkembang maju kerana
pelabuhan enterpot
H3b berkembang kerana kemajuan
sistem pengairan
(Mana-mana jawapan munasabah)
[4 markah]
18
Kerajaan Agraria ( kerajaan Angkor / Funan)
2. Maklumat berikut berkaitan kemajuan dua kerajaan awal di Asia Tenggara.
• Kerajaan Angkor – kewujudan tasik.
• Kerajaan Funan – kedudukan Pelabuhan.
(a) Bagaimanakah kedudukan pelabuhan membantu Funan menjadi Skema Soalan 2 (m.s 76 - 77)
sebuah kerajaan Maritim?
(a) F1: Kedudukan Oc-EO
F2: Terletak di muara sungai Mekong
F3: Terlindung dari tiupan angina dari
[1 markah] teluk siam
F4: Mempunyai kemudahan pelabuhan
F5: Kemudahan mendapatkan bekalan
(b) Jelaskan kepentingan Tasik Tonle Sap terhadap penduduk Angkor. minuman dan makanan
(b) F1: Punca air utama
F2: Membekalkan sumber air minuman
F3: Musim banjir limpahan air sungai
Mekong mengalir ke tasik tonle sap
F4: Keluasan tasik ini menjadi luas pada
musim hujan
F5: Berlaku limpahan air dari sungai
F6: Musim kemarau kawasan tasik akan
menjadi subur
F7: Mendapan lumpur meninggalkan
[3 markah] tanah yang subur
F8: Membekal sumber protein / ikan
F9: Menggunakan terusan dan sistem
(c) Jelaskan peranan pemerintah kerajaan di Asia Tenggara dalam Pengairan untuk menampung
memajukan sektor pertanian. keperluan pertanian
(c) F1: Raja bertanggungjawab secara
langsung
H1a: membina sistem pengairan
C1a: Raja IndraVarman I, Kerajaan
Angkor
F3: Membina baray / sistem pengairan
F4: Membolehkan kawasan pertanian
yang luas mampu diusahakan
F5: Menampung keperluan beras
rakyatnya
[2 markah] (d) F1: Menjadikan kaswasn lembah sungai
sebagai tanah pertanian
(d) Malaysia memiliki sistem saliran yang mencukupi. F2: Membina sistem pengairan/
Bagaimanakah kita boleh menfaatkan sumber alam tersebut untuk takungan air
F3: Menjalankan pertanian sepanjang
kemajuan sektor pertanian negara? tahun
F4: Penanaman padi sawah 2 kali
Setahun
F5: Mengembangkan sektor pertanian
berasaskan tadahan air
F6: Menyalurkan bekalan air ke
kawasan kekeringan air
F7: Menebus guna tanah kawasan
tanah yang kering
(Mana-mana jawapan munasabah)
[4 markah]
19
Kerajaan Maritim : Srivijaya
3. Peta 1 menunjukkan kedudukan kerajaan Srivijaya.
(a) Kerajaan Srivijaya merupakan kerajaan maritim terulung di Asia
Tenggara?
Jelaskan faktor kejayaannya.
Peta 1: Kerajaan Srivijaya
[4 markah] Skema Soalan 3 (ms 78 – 82)
(a) F1: Mempunyai bala tentera yang besar
(b) Perkembangan kerajaan Srivijaya didorong oleh semangat F2: Dianggotai oleh pelbagai golongan
masyarakatnya untuk meneroka dan berdagang dengan masyarakat rakyat termasuk org. laut
luar? F3: Mengawal kegiatan perdagangan di
Buktikan kebenaran penyataan ini. Selat Melaka
F4: Berjaya mengawal keselamatan
Kerajaan
F5: Mampu menghasilkan kapal besar
F6: Pelabuhannya bertaraf antarabangsa
F7: Kedudukan yang strategik di Selat
Melaka
F8: Menjadi tempat persinggahan kapal
F9: membekalkan barangan tempatan untuk
[2 markah] eksport
(b) F1: Memiliki kemahiran belayar
(c) Kemunculan dan perkembangan kerajaan maritim di nusantara bukan F2: Berkemampuan berdagang ke kawasan
sahaja disebabkan kedudukannya yang strategik tetapi disokong oleh yang lebih jauh
faktor-faktor lain. Jelaskan. F3: Mempunyai kemahiran membuat
Perahu / kapal layar
F4: Membina perahu untuk perdagangan
jarak dekat
F5: Kapal layar untuk perdagangan jarak
jauh
F6: Memiliki kaedah untuk menuju sesuatu
tempat berpandukan bintang di langit
(c) F1: Kepimpinan yang bijak
F2: Bekalan hasil tempatan
F3: Mempunyai pelbagai hasil hutan /
logam / emas
F4: Cukai yang berpatutan
F5: Kemahiran dalam pelayaran
F6: Kemampuan membina kapal
F7: Memiliki tanah jajahan yang luas
F8: Memperolehi hasil pendapatan dari
tanah jajahan
[4 markah] (Mana-mana jawapan munasabah)
20
Pengaruh Hindu- Buddha / Monumen
4. Candi Borobudur dan Candi Lembah Bujang adalah antara monumen yang terdapat di Asia Tenggara.
(a) Apakah maksud Monumen? Skema Soalan 4 (m.s 99 – 101)
(a) F1: Binaan / bangunan
F2: Diperbuat daripada batu
F3: Contoh kuil /candi / stupa / patung
(b) F1: Meletakkan kemunculan
petempatan negara kita sezaman
dengan tamadun awal dunia
F2: Membuktikan kewujudan kerajaan
[2 markah] tertua di pantai Barat Semenanjung
Tanah Melayu
F3: Boleh dijadikan kawasan
(b) Ahli arkeologi telah mengenalpasti 70 tapak arkeologi di Lembah pelancongan
Bujang, Kedah. F4: Meningkatkan sumber ekonomi
Apakah manfaat penemuan tersebut kepada negara kita? negara
F5: Membangunkan bidang kajian
Arkeologi
F6: Menanam perasaan bangga
golongan
generasi muda
F7: Membuktikan kelahiran kerajaan
maritim yang unggul
(c) F1: mewartakan bangunan bersejarah
sebagai satu warisan
kebangsaan
F2: Mengindahkan semula bangunan
F3: Menjalankan usaha membaik pulih
bangunan- bangunan lama
C3: Bangunan Sultan Abdul Samad
F4: Peruntukkan kerajaan untuk
pemeliharaan dan pemuliharaan
F5: Membina lanskap yang menarik
F6: Keterlibatan semua agensi/kerajaan
[4 markah] dan swasta
C6: Jabatan Arkitek dan Jabatan Kerja
Raya
(c) Langkah-langkah memelihara dan memulihara monumen adalah F7: Melakukan kerja-kerja penyelidikan
tanggungjawab bersama. dan pembangunan
Bagaimanakah pihak berkuasa boleh memikul tanggungjawab F8: Mengindahkan bangunan-bangunan
bersejarah
tersebut? (Mana-mana jawapan munasabah)
Ruangan Catatan
[4 markah]
21
Kerajaan Maritim – Kerajaan Srivijaya / Kedah Tua ( ms 81 – 82 )
5. Jadual menunjukkan kelahiran kerajaan kepulauan di Asia Tenggara
Kepulauan Asia Tenggara
Kepulauan Melayu Kepulauan Indonesia
Kedah Tua Srivijaya
Gangga Negara Langkasuka
Langkasuka Mataram
(a) Jelaskan faktor perkembangan kerajaan Kedah Tua sebagai kerajaan maritim? [6 markah]
F1: Terdapat Gunung Jerai F5: Kekayaan hasil hutan
H1: menjadi panduan kapal dagang C5: seperti damar / rotan / ubat-ubatan
F2: Kedudukan yang strategik F6: Kekayaan sumber bumi
H2: di laluan Selat Melaka C6: Seperti bijih timah
F3: Kemudahan di pelabuhan F7: Menjalinkan hubungan dagangan dgn kerajaan besar
H3: kemudahan memunggah, memuat dan menyimpan C7: seperti China / India
F4: Peranan Bahasa Melayu F8: Kemahiran kelautan
H4: sebagai bahasa perhubungan / Lingua Franca H8: membuat perahu/membaiki kapal
( Jawapan lain boleh rujuk buku teks)
(b) Terangkan kekuatan kerajaan Srivijaya sebagai kerajaan Maritim. [6 markah ]
F1: Tentara laut kuat F3: Pentadbiran yang sisitematik
H1a: dianggotai pelbagai lapisan rakyat/ org laut H4a: diketuai raja
H1b: mengawal perdagangan di selat melaka H4b: dibantu oleh pembesar
H1c: mengawal keselamatan kaeasan perairan F5: Kemahiran kelautan
F2: Lokasi strategik H5a: membina kapal
H2a: di Selat Melaka dan Selat Sunda H5b: kemahiran ilmu pelayaran
H2b: berhampiran laut China F6: Berfungsi sebagai pelabuhan Enterpot
F3: Hubungan diplomatik H6a: membekalkan barangan tempatan dan luar negara
H3a: dengan china H6b: tempat persinggahan
H3b: mendpat perlindungan F7: Bekalan barangan dagangan mencukupi
H3c: hubungan perdagangan terjalin H7a: dari negeri taklukan / negeri luar
C7: Contohnya, sutera / bijih timah
( Jawapan lain boleh rujuk buku teks)
22
(c) Perkembangan perdagangan antarabangsa membawa keuntungan besar kepada negara dan penduduknya.
Jelaskan pernyataan tersebut. [8 markah]
F1: Membekal barangan baru. F3: Meningkatkan pengkhususan dalm pekerjaan dan
Perbezaan iklim, tanah dan kepakaran menghadkan pengeluaran berangan secara intensif
produk pengeluaran sesebuah negara
Perdagangan antarabangsa menggalakkan
Oleh itu, melalui perdagangan antarabangsa pengkhususan kepada pelbagai sektor
penduduk negara dapat menikmati dan Seperti sektor perindustrian/pelabuhan
menggunakan barangan yang tidak dihasilkan dalam
negara mereka. Meningkatkan kecekapan pengeluaran.
Pengeluaran dilakukan secara besar-besaran
Contohnya hasil pertanian seperti buah-buahan iklim Harga yang lebih murah
sejuk. Secara tidak langsung rakyat dapat Mutu barangan lebih baik
menggunakan barangan baru dari negara lain.
Keperluan tenaga kerja mahir dan tidak mahir
F2: Menawarkan pilihan yang pelbagai meningkat
Barang-barang yang dimport memberikan pilihan ikut
cita rasa Imej negara meningkat sebagai pengeluar produk
Cth : jenis kereta / model import berjemanaan tertentu.
Meningkatkan taraf hidup penduduk negara kita
(Mana-mana jawapan munasabah)
23
BAB 4 KEMUNCULAN TAMADUN ISLAM DAN PERKEMBANGANNYA DI MAKKAH
Masyarakat Arab Jahiliah
1. Masyarakat Arab sebelum Islam dikenali sebagai masyarat Jahiliah.
(a) Apakah maksud jahiliah? Skema Soalan 1 (m.s 99 – 102)
(a) F1: Tidak mengetahui
F2: Tidak mempunyai ilmu pengetahun
[1 markah] (b) F1: Tidak menyembah Allah
F2: Menyembah berhala
F3: Mempercayai animisme
(b) Mengapakah Zaman Jahiliah dianggap sebagai zaman kegelapan? F4: Kehidupan kucar-kacir
F5: Akhlak rendah seperti kejam
(c) M1: Masyarakat berpecah belah
M2: Berlakunya pergaduhan
M3: Masyarakat mundur
M4: Masyarakat tidak bermoral
M5: Perpaduan terjejas
Mana-mana jawapan yang munasabah
(d) M1: Didikan agama yang sempurna
M2: Menanamkan nilai-nilai murni
[3 markah] M3: Bentuk keeluarga bahagia
M4: Tngkatkan ilmu pengetahuan
M5: Kuatkuasa undang-undang
(c) Nyatakan tiga kesan sekiranya masyarakat Malaysia mengamalkan Mana-mana jawapan yang munasabah
amalan jahiliah.
Ruangan Catatan
[3 markah]
(d) Bagaimanakah kita dapat membasmi amalan jahiliah dalam kalangan
masyarakat hari ini.
[3 markah]
24
Keperibadian dan Kerasulan Nabi Muhammad s.a.w
2. Nabi Muhammad s.a.w merupakan insan terpuji yang menerima wahyu daripada Allah s.w.t semasa bertahannuth
di Gua Hirak.
(a) Senaraikan sifat terpuji Nabi Muhammad s.a.w? Skema Soalan 1 (m.s 105 – 108)
(i)
(a) F1: Siddiq (berkata benar)
(ii) F2: Amanah (dipercayai)
F3: Tabliq (menyampaikan)
[2 markah] F4: Fatanah (bijaksana)
(b) F1: Wahyu pertama surah al-Alaq
(b) Namakan wahyu pertama dan kedua yang diturunkan kepada Nabi F2: Wahyu kedua surah al-Muddasir
Muhammad s.a.w.
(c) F1: Memerintahkan umat Islam supaya
membaca
F2: Titik tolak perkembangan tamadun
manusia
F3: Mendapat / menambah ilmu
F4: Menggalakkan kajian
F5: Melahirkan bangsa berilmu
F6: Mencapai kejayaan
(d) F1: Pengisytiharan Nabi Muhammad
[2 markah] s.a.w sebagai Rasulullah / pesuruh
Allah
(c) Apakah kandungan wahyu pertama yang diterima oleh Nabi F2: Menyampaikan ajaran Islam
F3: Rahmat seluruh alam sejagat
Muhammad s.a.w? F4: Menyampaikan secara bijaksana
F5: Mengubah akidah masyarakat Arab
F6: Menanamkan keimanan kepada
Allah
(Mana-mana jawapan munasabah)
Ruangan Catatan
[3 markah]
(d) Jelaskan kepentingan wahyu kedua kepada seluruh alam sejagat.
[3 markah]
25
Penyebaran Islam di Makkah
3. Nabi Muhammad s.a.w telah menyebarkan agama Islam secara berperingkat-peringkat, iaitu secara rahsia dan
secara terbuka.
(a) Mengapakah penyebaran Islam pada peringkat awal dilakukan Skema Soalan 3 (m.s 108 – 109)
secara rahsia?
(a) F1: Islam masih baru dikenali
F2: Penganut Islam masih sedikit
(b) F1: Kaum keluarga baginda, iaitu Abdul
Mutalib, setelah turunnya ayat
al-Quran
F2: Mengadakan musyawarah
F3: Mengadakan ceramah
[2 markah] F4: Menerangkan tentang Islam
F5: Orang ramai di Bukit Safa
(b) Jelaskan usaha Nabi Muhammad s.a.w menyampaikan ajaran Islam (c) M1: Kebijaksanaan Nabi Muhammad
secara terbuka? s.a.w
M2: Ketinggian akhlak baginda
M3: Layanan sama rata
M4: Tidak memaksa / diplomasi
M5: Menanamkan keimanan /
kesabaran
(Mana-mana jawapan munasabah)
Ruangan Catatan
[4 markah]
(c) Penyebaran Islam menghadapi pelbagai rintangan, namun terdapat
juga masyarakat Arab Quraisy yang menerima agama Islam.
Bagaimanakah keadaan tersebut berlaku?
[4 markah]
26
Reaksi Masyarakat Arab Terhadap Islam
4. Penyebaran Islam oleh Nabi Muhammad s.a.w telah menimbulkan reaksi daripada masyarakat Arab.
(a) Mengapakah Islam dapat diterima oleh masyarakat Arab? Skema Soalan 4 (m.s 110 – 113)
(a) F1: Tertarik dengan ajaran Islam
F2: Persamaan taraf
F3: Kebijaksanaan Rasulullah
F4: Menunjukkan teladan yang baik
(b) F1: Kepercayaan kepada Allah
[2 markah] F2: Prinsip persamaan taraf
F3: Konsep persaudaraan Islam
F4: Larangan minum arak dan berjudi
(b) Mengapakah sebahagian masyarakat Arab menentang penyebaran (c) F1: Mencemuh Nabi Muhammad s.a.w
Islam? F2: Menganggu baginda beribadat
F3: Memulaukan baginda
F4: Meletakkan kotaran di tengkuk
baginda
F5: Menawarkan kedudukan dan harta
F6: Pakatan membunuh baginda
(d) M1: Kesabaran pasti akan berhasil
[2 markah] M2: Terus berusaha tanpa jemu
M3: Memupuk semangat kerjasama
M4: Memikirkan strategi yang baik
(c) Bagaimanakah masyarakat Arab menentang penyebaran Islam yang (Mana-mana jawapan munasabah)
disampaikan oleh Nabi Muhammad s.a.w?
Ruangan Catatan
[3 markah]
(d) Jelaskan iktibar yang boleh diambil daripada kejayaan Nabi
Muhammad s.a.w dalam menyebarkan Islam dalam kalangan
masyarakat Arab.
[3 markah]
27
5. Masyarakat Arab Jahiliah merupakan masyarakat yang hidup di Semenanjung Tanah Arab sehinggalah turunnya
wahyu Allah kepada Nabi Muhammad s.a.w. (m.s 99 – 102)
(a) Mengapakah masyarakat pada zaman tersebut dikenali sebagai masyarakat Arab Jahiliah? [4 markah]
F1: Tidak menerima kebenaran F3: Kehidupan kucar-kacir
H1a: tidak mengikut ajaran nabi seperti Nabi Musa dan Isa H3a: tiada nabi atau rasul sebagai petunjuk
F2: Tidak menyembah Allah S.W.
H2a: menyembah berhala dan mempercayai animisme
(b) Jelaskan ciri-ciri masyarakat Arab Jahiliah. [8 markah]
F1: Mundur dan tidak bermoral F3: Tiada nabi sebagai petunjuk
H1a: berjudi dan minum arak H3a: menyembah berhala
F2: Kedudukan wanita rendah H3b: percaya khurafat seperti menilik nasib dan roh orang
H2a: tidak boleh mewarisi harta pusaka mati
H2b: menanam bayi perempuan hidup-hidup
(c) Bagaimanakah pengamalan ciri-ciri kehidupan masyarakat Arab Jahiliah menghalang pembentukan masyarakat
bermoral. [8 markah]
F1: Perpaduan kaum terjejas F3: Ketiadaan pegangan agama
H1a: pengamalan sistem kabilah H3a: tidak percaya Allah dan nabi
F2: Wujudnya gejala sosial F4: Keselamatan terancam
H2a: kehidupan tidak bermoral H4a: peperangan dan rompakan
C2: berjudi dan berzina
28
BAB 5 KERAJAAN ISLAM DI MADINAH
Perjanjian Aqabah
1. Perjanjian Aqabah adalah “Sumpah Setia” antara Nabi Muhammad s.a.w dengan
beberapa penduduk Yathrib di sebuah tempat bernama “Aqabah”.
(a) Nyatakan isi kandungan Perjanjian Aqabah 1. Skema Soalan 1 (m.s 118 –119 )
(a) F1: Beriman kepada Allah & Rasul
F2: Meninggalkan amalan jahiliah
(b) F1: Suku Aus & Khazraj disatukan
F2: Suku Aus & Khazraj memeluk Islam
F3: Agama Islam tersebar luas
[2 markah] F4: Dakwah Islam berkembang
F5: Berlakunya peristiwa Hijrah
F6: Negara Islam terbentuk
(b) Bagaimanakah Perjanjian Aqabah 1 dan 2 telah memberi kesan (c) M1: Merosakkan aqidah
kepada perkembangan agama Islam di Madinah? M2: Berlakunya pergaduhan
M3: Masyarakat mundur
M4: Masyarakat tidak bermoral
M5: Perpaduan terjejas
M6: Melanggar hak asasi manusia
Mana-mana jawapan yang munasabah
Ruangan Catatan
[4 markah]
(c) Soalan ini berkaitan maklumat di bawah ini.
Penindasan Pemujaan Minum Arak
nn
Mengapakah amalan-amalan di atas dilarang dalam Perjanjian
Aqabah dan agama Islam hingga kini?
[4 markah]
29
Peperangan Dalam Islam
2. Beberapa siri peperangan telah berlaku antara puak Quraisy dengan orang Islam antara tahun 622M hingga
630M.
(a) Nyatakan siri peperangan tersebut. Skema Soalan 2 (m.s 130 – 131 )
(i)
(a) F1: Perang Badar (624M / 1H)
(ii) F2: Perang Uhud (625M / 3H)
F3: Perang Khandak (627M / 8H)
[2 markah]
(b) F1: mempertahankan diri
F2: menentang kezaliman
(b) Jelaskan etika peperangan yang dibenarkan dalam Islam semasa di F3: musuh menyerang terlebih dahulu
medan perang. F4: tidak membunuh mereka yang
lemah
C4: seperti wanita, orang tua, kanak-
kanak
F5: tidak memusnahkan tempat ibadat
F6: tidak meninggalkan medan perang
(c) M1: IS menggunakan nama Islam
M2: pendekatan IS tidak selari dengan
Islam
M3: Islam menolak keganasan
M4: Islam melarang pembunuhan
M5: bercanggah dengan prinsip & nilai
agama Islam
[4 markah] M6: tiada kekerasan / paksaan
(Mana-mana jawapan munasabah)
(c) Soalan ini berdasarkan pernyataan di bawah ini.
Ruangan Catatan
Media Barat pernah mengaitkan Islam dengan
keganasan perang akibat tindakan Kumpulan
Militan Islam (IS) di Syria.
Berikan ulasan anda untuk menyangkal pandangan ini.
[4 markah]
30
Perjanjian Hudaibiyah
3. Perjanjian Hudaibiyah dimeterai pada tahun 628M/6 Hijrah.
(a) Senaraikan dua pihak yang menandatangani perjanjian tersebut. Skema Soalan 3 (m.s 131 – 133 )
(i)
(a) F1: orang Islam/Madinah/Nabi
(ii) Muhammad s.a.w
F2: Arab Quraisy Maakah
[2 markah]
(b) F1: gencatan senjata 10 tahun
F2: mengejakan umrah tahun
(b) Nyatakan dua isi kandungan Perjanjian Hudaibiyah. berikutnya ( 7H)
F3: kabilah Arab bebas memihak
kepada orang Islam/Quraisy
Maakah
F4: Orang Islam Madinah memihak ke
Maakah tanpa kebenaran
dipulangkan
F5: Orang Quraisy Maakah memihak ke
[2 markah] Madinah perlu dipulangkan.
(c) F1: berpeluang menunaikan haji pada
(c) Apakah kepentingan Perjanjian Hudaibiyah kepada perkembangan 629H
Islam? F2: kebebasan memasuki Maakah dan
beribadat
F3: merangka program dakwah Islam
F4: Islam berkembang luas secara
aman
F5: lambang ketokohan Nabi
Muhammad s.a.w
F6: Kota Madinah diiktiraf
F7: pembukaan kota Maakah
(d) M1: utamakan keamanan
M2: kebijaksanaan dalam kepimpinan
M3: permuafakatan membuat
keputusan
M4: mengutamakan sifat pemaaf
M5: bertoleransi dalam masyarakat
(Mana-mana jawapan munasabah)
[3 markah]
Ruangan Catatan
(d) Jelaskan pengajaran yang boleh diambil daripada peristiwa Perjanjian
Hudaibiyah dalam mengekalkan keamanan negara kita.
[3 markah]
31
Pembukaan semula kota Maakah
4. Agama Islam dan kerajaan Islam Madinah bertambah kukuh setelah pembukaan semula kota Maakah.
(a) Mengapakah kota Maakah dibuka semula oleh tentera Islam? Skema Soalan 4 (m.s 134 – 137)
(a) F1: Perjanjian Hudaibiyah dicabuli oleh
Pihak Arab Quraisy
F2: tidak menghormati hak kebebasan
F2: pembunuhan beberapa orang Bani
Khuza’ah (berpihak kepada Islam)
F3: strategi jangka panjang penyebaran
[2 markah] Islam
F4: memantapkan kedudukan kerajaan
Islam di Madinah
(b) Jelaskan tindakan Rasullullah s.a.w. selepas pembukaan semula kota (b) F1: memberi jaminan keselamatan
Maakah? F2: bertawaf sebanyak 7 kali
F3: membersihkan Kaabah
F4: Khutbah haji terakhir
F4: menekankan perpaduan
F5: memberi pengampunan
F6: membaca al-Quran
(c) F1: Siifat pemaaf Rasulullah
H1a: tidak membalas dendam
F2: Jaminan keselamatan kepada
mereka yang terkepung di kota
Maakah
F3: Prinsip Nabi: prinsip aman tanpa
kekerasan
H3a: menerima penentang sebagai
kawan.
[4 markah] H3b: berusaha mencapai kedamaian
tanpa peperangan.
(c) Pembukaan semula kota Maakah menjadi bukti bahawa Islam adalah
agama yang cintakan kedamaian. Ruangan Catatan
Buktikan kebenaran pernyataan di atas.
[4 markah]
32
Piagam Madidah
5. Piagam Madinah merupakan perlembagaan bertulis yang dirangka oleh Nabi Muhammad s.a.w sebagai asas
pemerintahan kerajaan Islam Madinah. (m.s 124 – 128)
(a) Jelaskan kandungan Piagam Madinah? [4 markah]
Politik Sosial
F1: Nabi Muhammad s.a.w. sebagai ketua negara Islam di F5: Masyarakat Madinah sebagai satu ummah
Madinah F6: Bebas beragama
F2: Berperanan sebagai ketua hakim F7: Keselamatan orang bukan Islam terjamin selagi
H2a: undang-undang Islam digunapakai secara menyeluruh mematuhi Piagam Madinah
Ekonomi
F3: Peluang ekonomi sama rata masyarakat Madinah
F4: Unsur penipuan dan riba dihapuskan
(b) Huraikan sebab-sebab Piagam Madinah diperkenalkan. [8 markah]
F1: Menubuhkan negara Islam di Madinah F5: Mempamerkan undang-undang yang lengkap
F2: Menyatukan masyarakat Islam Madinah F6: Menyusun kehidupan masyarakat dengan sestematik
F3: Menyatukan semua masyarakat di negara Islam F7: Menerapkan unsur Islam dalam negara pelbagai
F4: Membentuk ekonomi yang adil agama dan kaum.
H4a: Menyekat unsur riba /rasuan/penipuan/penindasan F8: Menjaga keselamatan negara
F9: Mempertahankan Madinah dari ancaman muush luar
33
(c) Pada pandangan anda, adakah konsep Piagam Madinah sesuai dipraktikan di Malaysia? [8 markah]
F1: Sesuai. Malaysia terdiri pelbagai kaum dan agama F3: Konsep keadilan sosial dipraktikkan
H1a: Memberi kebebasan beragama H3a: tiada diskriminasi dalam peluang ekonomi
F2: Kedudukan masyarakat bukan Islam diiktiraf H3b: semua rakyat mendapat hak yang sama
H2a: keselamatan mereka terjamin F4: Rakyat bertanggungjawab mempertahankan negara.
C2: bebas mengamalkan budaya / perayaan mereka H4a: tidak bersubahat dengan anasir luar.
F5: Larangan riba dan penindasan turut melindungi
semua rakyat berbilang kaum.
34
BAB 6 PEMBENTUKAN KERAJAAN ISLAM DAN PERKEMBANGANNYA
Kerajaan Bani Abbasiyah
1 Kerajaan Bani Abbasiyah telah berjaya menumbangkan kerajaan Bani Umaiyah menerusi Revolusi Abbasiyah
(a) Mengapakah kerajaan Bani Abbasiyah menjatuhkan kerajaan Bani Skema Soalan 1
Umaiyah? (a) (m.s 155-156)
F1
Golongan Mawali menganggap mereka
telah didiskriminasikan.
H1a Tidak mendapat jawatan yang selayaknya
dikenakan kadar cukai yang tinggi
H1b Khalifah mengabaikan tanggungjawabnya
F2 terhadap rakyat
Mengabaikan ajaran Islam
F3
F4 Rakyat menentang pemilihan khalifah
berdasarkan sistem warisan
F5 Menggunakan kempen gerakan atas nama
[2 markah] ahlul bait (keluarga Nabi Muhammad SAW)
(b) Huraikan sumbangan kerajaan Abbasiyah dalam bidang keilmuan. (b) (m.s 5 - 7)
F1 Pusat intelektual dan penyebaran Ilmu
(Kota Baghdad)
F2 Perkembangan bidang penulisan
H2 berlaku dalam tiga tahap
F3 Perkembangan bidang penterjemahan karya
asing ke dalam bahasa Arab
H3a dibina Baitulhikmah / Institusi keilmuan
H3b usaha terjemahan daripada bahasa
Sanskrit/Suriani/Yunani
F4 Orang Islam mencipta dan membuat
pembaharuan karya yang diterjemahkan
F5 dalam bahasa Arab
Golongan ulama terlibat dalam penulisan
H5a ramai ulama menyusun hadis
H5b
menghasilkan tulisan ilmu fikah/tafsir/
sejarah
C5 Imam Malik/Ibn Ishaq/Abu Hanifah/
Imam Syafie
(c)
M1 Pemimpin perlu bijak mengatur strategi.
[4 markah] M2 Memantapkan sistem pentadbiran negara
M3 Bijak memilih pentadbir yang cekap
M4
Memajukan sistem pendidikan
(c) Bagaimanakah Malaysia boleh mencapai kegemilangan dalam bidang M5 Mempertingkatkan bidang sains dan
ilmu pengetahuan seperti yang pernah dicapai oleh kerajaan Abbasiyah. M6 teknologi
Memperkasakan sistem pungutan cukai dan
zakat
M7 Menyediakan lebih banyak peluang
pekerjaan
M8 Menebusguna tanah-tanah terbiar
M9 Membasmi kemiskinan tegar
M10
Mengadakan hubungan yang lebih erat
dengan negara-negara luar
(Mana-mana jawapan munasabah)
Ruangan Catatan
[4 markah]
35
2 Kerajaan Bani Abbasiyah yang diasaskan pada tahun 750 masihi telah memberikan sumbangan dalam
perkembangan ilmu kepada peradaban dunia Islam dan barat.
(a) Jelaskan sejarah pembentukan kerajaan Bani Abbasiyah. Skema Soalan 2
(a) (m.s 156)
Revolusi Abbasiyah ditaja oleh Ali bin
F1
Abdullah
F2 Pada mulanya dijalankan secara sulit
F3 Gerakan secara terbuka bermula semasa
pemerintahan Umar bin Abdul Aziz
F4 Mereka menjalankan kempen atas nama
Ahlul Bait
F5 Pusat operasi ialah di Kufah, Basrah dan
[2 markah] Khurasan
F6 Gerakan radikal dijalankan oleh Muslim al-
Khurasani
(b) Jelaskan peranan Kota Baghdad sebagai pusat kegiatan intelektual F7 Kerajaan Abbasiyah didirikan setelah
Kerajaan Bani Umaiyyah digulingkan
pada zaman kegemilangan Kerajaan Bani Abbasiyah. F8 Pusat pemerintahan dipindahkan dari
Damsyik ke Baghdad pada zaman Abu
Jaafar al-Mansur
(b) (m.s 156 -157)
F1 Pusat penulisan karya bahasa Arab.
F2 Pusat penulisan kajian ilmiah.
F3 Pusat penterjemahan karya Yunani
F4 Mengubahsuaikan karya terjemahan
F5 Membuat pembaharuan dalam karya
terjemahan
F6 Pusat kegiatan ulama.
F7 Menyusun hadis
F8 Menulis ilmu Islam dalam bidang fikah,
tafsir, sejarah dan sebagainya
F9 Melahirkan ulama terkenal
Pusat penyelidikan dan mendalami ilmu
F10
F11 Islam.
Menyimpan hasil penulisan ilmu Eropah
F12 Mengembangkan ilmu Islam ke Eropah
F13 Pusat pengajian tinggi.
(c)
M1 Mementingkan ilmu pengetahuan
Meneroka perkara baru
M2
[4 markah] M3 Menggalakkan penyelidikan
M4 Mewujudkan pemerintahan yang aman
M5 Memulihara khazanah ilmu
(c) Berdasarkan kajian anda terhadap kegemilangan kerajaan Bani M6 Mengembangkan ilmu untuk kesejahteraan
Sentiasa inovatif dalam mengembangkan
M7
Abbasiyah, apakah iktibar yang boleh diambil untuk menjadikan ilmu
negara kita lebih gemilang pada masa depan. M8 Sentiasa memanfaatkan ilmu pengetahuan
Menyediakan frasarana yang cukup dalam
M9
pendidikan
(Mana-mana jawapan munasabah)
Ruangan Catatan
[4 markah]
36
Kerajaan Turki Uthmaniyah
3. Kerajaan Turki Uthmaniyah bermula pada awal abad ke-14 telah bertahan selama hampir 600 tahun. Kerajaan ini
telah tersebar hingga ke benua Eropah.
(a) Jelaskan faktor yang menyebabkan kerajaan Turki Uthmaniyah berjaya Skema Soalan 3
(a) (m.s 162-163)
menyebarkan Islam ke Eropah F1 Orang Islam mempunyai pegangan akidah yang
kukuh dan akhlak yang tinggi
F2 Tentera mempunyai semangat ghazi / tidak gentar
berkorban jiwa demi perjuangan Islam
F3 Sistem ketenteraan yang tersusun
H3a mempunyai senjata moden
H3b mempunyai tentera berkuda
H3c mempunyai kumpulan Janissari
H3d mempunyai armada laut yang kuat (300 kapal)
F4 Keadaan politik yang tidak stabil di Eropah
F5 Kelemahan dan kejatuhan kerajaan Byzantine
[2 markah] F6 Institusi gereja ini hampir hancur disebabkan
penyalahgunaan kuasa / pergaduhan pemimpin /
kekurangan kewangan
F7 Kerajaan Uthmaniyah menjalankan dasar
(b) Terangkan sumbangan kerajaan Turki Uthmaniyah terhadap berteraskan diplomasi dan toleransi
F8 Penduduk Balkan tidak dipaksa memeluk Islam
perkembangan Islam sehingga kini. F9 Tidak campur tangan dalam urusan keagamaan
orang Kristian
F10 Dasar sosial Islam berdasarkan kecermelangan
individu
F11 Penghijrahan orang Turki ke kawasan Balkan dan
usaha para pendakwah
(b) (m.s 7)
F1 Kerajaan Islam mampu bertahan 600 tahun
H1a Mewujudkan sebuah empayar kesatuan orang
Islam
F2 Instanbul dianggap pusat pentadbiran Dunia Islam
pelindung umat Islam apabila Sultan Selim I
H2a
F3 berjaya menguasai Makkah
Memperkenalkan undang-undang yang dikenali
sebagai Kanun Suleiman
F4 Memperkenalkan jawatan kadi dan mufti
F5 Memperkenalkan jawatan Sheikh-ul-Islam (ketua
F6 Ulama) untuk mengeluarkan fatwa
Membentuk Jalinan Perdagangan Dunia Islam
yang berpusat di Istanbul
F7 Memperkenalkan sistem yang menggalakkan
kecemerlangan individu
F8 Berperanan dalam bidang pendidikan
Menubuhkan sistem madrasah/sekolah
F9
[4 markah] pengetahuan akademik/sekolah sastera/ maktab
F10 tentera/maktab teknik/kolej perubatan
Sumbangan dalam penulisan ensiklopedia
(c) Ada pendapat mengatakan Islam tersebar dengan menggunakan ‘mata F11 Mementingkan perpustakaan, Perpustakaan dibina
di masjid, hospital dan di rumah
pedang’. Bagaimanakah kita boleh menyangkal pendapat tersebut? F12 Mempunyai kepakaran dalam seni bina masjid
(c)
M1 Nabi Muhammad/pendakwah/ulama/ tidak pernah
M2 memaksa orang bukan Islam memeluk Islam
Nabi Muhammad memaafkan tawanan perang
M3 Badar
Nabi Muhammad memaafkan orang Quraisy ketika
M4 pembukaan semula kota Makkah
Islam tidak membenarkan orang Islam berperang
sewenang-wenangnya
M5 Islam tersebar dengan usaha dakwah
Orang ramai tertarik dengan sikap terpuji
M6
M7 nabi/pendakwah
Islam merupakan agama yang indah
M8 Terdapat penganut agama lain dalam negara
Islam
Rumah ibadah penganut agama lain terpelihara/
M9
M10 tidak dimusnahkan
Kedudukan orang Yahudi terpelihara dalam
Piagam Madinah
(Mana-mana jawapan munasabah)
[4 markah]
37
Petembungan Tamadun Islam dengan Tamadun Lain di Dunia.
4. Rajah menunjukkan pertembungan tamadun Islam dengan tamadun lain di dunia.
Tahun Pertembungan
639M Tamadun Islam – Tamadun Yunani- Rom
711M Tamadun Islam – Tamadun Eropah
Rajah 1
(a) Nyatakan cara pertembungan tamadun tersebut? Skema Soalan 4
(a) (m.s 164 – 165)
F1 Kegiatan perdagangan
F2 Orang Islam yang menetap dan berdagang di
Canton membolehkan tamadun Islam
bertembung dengan tamadun China
F3 Peneroka Islam mengadakan hubungan
diplomatik dengan petempatan orang bukan
Islam di Sepanyol, Valensia dan Rhonda
F4 Pertembungan melalui penaklukan dan
[2 markah] ketenteraan
F5 Pertembungan kebudayaan Islam dan
kebudayaan lain
(b) Jelaskan kesan pertembungan Islam dengan tamadun lain. F6 melalui kegiatan intelektual
(b) (m.s 165 – 168)
F1 Membawa nilai akidah yang kukuh iaitu
percaya kepada Allah SWT
F2 Amalan sistem politik berasaskan akidah dan
F3 syariah
Wujud sistem perundangan berdasarkan
F4 al-Quran dan hadis
Undang-undang diselaraskan di semua
kawasan naungan Islam
F5 Kegiatan ekonomi berasaskan perdagangan
dikuasai orang Islam
F6 Istanbul menjadi pusat perdagangan yang
menghubungkan timur dan barat
(Mana-mana jawapan munasabah)
(c)
M1 Dasar kompromi/toleransi Islam
M2 memberi kebebasan beragam kepada rakyat
[4 markah] M3 Islam menghormati agama/masyarakat lain
Kerajaan Umaiyah/Uthmaniyah mengiktiraf
C
kedudukan/perundangan/harta gereja
M4 Melindungi masyarakat bukan Islam tanpa
(c) Pertembungan Tamadun Islam dengan tamadun lain telah campur tangan dalam urusan keagamaan
menyebabkan Islam tersebar ke seluruh dunia. mereka
Mengapakah Islam begitu mudah diterima oleh masyarakat di luar M5 Kemurnian ajaran Islam
Islam mampu menguasai segala bidang
M6
Tanah Arab? kehidupan
C ekonomi/perdagangan/politik/sosial
M7
Nilai-nilai murni dalam ajaran Islam
M8 Pendakwah Islam yang berwibawa
(Mana-mana jawapan munasabah)
Ruangan Catatan
[4 markah]
38
Kerajaan Bani Umaiyah
5. Kerajaan Bani Umaiyah terbahagi kepada dua tahap, iaitu tahap pertama (berpusat di Damsyik) dan tahap kedua
(berpusat di Cordova). (m.s 151 - 153)
(a) Jelaskan pembaharuan dalam sistem pemerintahan dan pentadbiran yang diperkenalkan oleh kerajaan Bani
Umaiyah di Damsyik. [4 markah]
F1 Sistem khalifah F4 Sistem hijabah
H1a Pelantikan khalifah sebagai ketua pemerintah bagi H4a Hijabah beerti penyekatan
H1b menggantikan Nabi Muhammad SAW H4b untuk keselamatan dan langkah berjaga-jaga
F2 Sistem wazarah H4c dimulakan oleh Muawiyah
H2a Sistem pentadbiran kerajaan pusat di ketuai wazir H4d Seorang pegawai ditugaskan memeriksa orang
H2b Pentadbiran wilayah di ketuai gabenor C4d menemui khalifah/mengawal keselamatan khalifah/pemegang
F3 Sistem urus setia amanah
H3a Perlantikan beberapa orang pegawai utama H4e Tiga pegawai yang dikecualikan daripada sekatan
H3b mengumpul rekod, mengurus surat dan sebagainya C4e Bilal/Ketua Pos/Ketua Penyelia Makanan
H3c Pembahagian urusan pentadbiran F5 Penubuhan empat jabatan
C3 bahagian surat menyurat/bahagian cukai/bahagian C5 Jabatan Cukai/Jabatan Surat Menyurat/Jabatan Urusan Am/
ketenteraan/bahagian polis/bahagian kehakiman Jabatan Urusan Cap Mohor Pemerintah
(b) Huraikan sumbangan kerajaan Bani Umaiyah dalam bidang pendidikan pada tahap pertama dan kedua.
[8 markah]
F1 Tahap pertama F5 Tahap kedua
H1a Basrah dikenali sebagai pusat pengajaran dan penyebaran Abdul Rahman III mengasaskan pusat pengajian tinggi di
C1 kegiatan pendidikan melahirkan ramai ilmuan H5a Cordova
Khalil ibn Ahmad/Sibawahi/al-Farazdaq/Jarir/Umar ibn Abi H5b Berkembang menjadi pusat ilmu pengetahuan di Eropah
F2: Rabia’h/Jamil al-Umri H5c Al-Hakam II mengasaskan sebuah perpustakaan
H2a Bahasa Arab mencapai kemuncaknya H5d wujud 17 buah pusat pengajian
F3 Bahasa Arab dijadikan bahasa rasmi negara F6 70 buah perpustakaan di Andalusia
H3a orang bukan Arab mendapat faedah H6a Di Toledo, dibina sebuah pusat penterjemahan
F4 tanda bunyi atau baris diperkenalkan pada tulisan al-Quran H6b menterjemahkan karya tokoh Yunani ke bahasa Arab
Buku rujukan dalam pelbagai bidang ilmu diterjemahkan ke memberi peluang kepada masyarakat mempelajari bidang
H4a dalam bahasa Arab F7 ilmu
ilmu dalam bidang kimia dan astronomi berkembang H7a Cordova dianggap sebagai pusat kegemilangan ilmu
menjadi jambatan pengetahuan anatar dunia Islam dengan
Eropah
39
(c) Masyarakat Malaysia seharusnya mempunyai aspirasi untuk menjadikan Malaysia sebagai pusat kecemerlangan
ilmu dan memanfaatkan pelbagai sumber ilmu.
Bagaimanakah aspirasi tersebut dapat dilaksanakan? Jelaskan. [8 markah]
M1 Menggalakkan kegiatan penterjemahan M10 Menaik taraf universiti di negara ini
M2 Menggalakkan kegiatan penulisan M11 Menyediakan pelbagai kursus yang relevan
M3 Memajukan bidang penyelidikan dan pembangunan (R&D) M12 Menaik taraf tenaga pengajar institusi pengajian tinggi
M4 Melahirkan ramai tokoh pemikir/cendekiawan/intelektual/ M13 Menggalakkan program pertukaran pelajar
M5 ilmuan dalam pelbagai bidang ilmu M14 Mewujudkan rakyat yang mahir dalam pelbagai bidang
M6 Meningkatkan jumlah pelajar luar negara/antarabangsa M15 Meningkatkan kecekapan rakyat
menuntut di IPT Negara M16 Melahirkan rakyat yang kreatif dan inovasi
M7 Memajukan prasarana pendidikan bertaraf dunia M17 Menggalakkan penciptaan produk baru yang membawa
M8 Menganjurkan banyak seminar/konvensyen berkaitan ilmu kepada kehidupan yang selesa
bertaraf antarabangsa M18 Meningkatkan daya saing negara
M9 Mencapai kualiti pendidikan setanding negara maju (Mana-mana jawapan munasabah)
40
BAB 7 ISLAM DI ASIA TENGGARA
TEORI KEDATANGAN ISLAM KE ASIA TENGGARA
1. Peta di bawah ini menunjukkan kedatangan Islam ke Asia Tenggara yang dipercayai datang dari Semenanjung
Tanah Arab, China dan India.
Skema Soalan 1 (m.s 174 -178)
(a) F1 : Persamaan bahan penulisan dan
sastera
F2 : Penggunaan tulisan jawi
F3 : Persamaan adat resam & budaya
F4 : Penulisan sastera tempatan seperti
Hikayat Raja- Raja Pasai yang
menceritakan pengislaman raja
Peta menunjukkan arah kedatangan Islam ke Asia Tenggara (b) F1 : Kedudukan Asia Tenggara strategik
H1 : antara India dan China
(a) Berikan dua alasan yang di kemukakaan oleh Syed Muhammad F2 : Terlindung dari angin monsun
H2 : muncul banyak pelabuhan utama
Naquib Al Attas bahawa Islam di Asia Tenggara tersebar dari F3 : Jalan laut, tanah besar Asia boleh
Semenanjung Tanah Arab. dihubungkan dengan jalan darat
H3 : dikenali sebagai jalan sutera
i.
ii. (c) F1: Sifat Mahmudah pegagang Arab
F2: Pengislaman Raja dan pembesar
[2 markah] F3: Keistimewaan Agama Islam itu
sendiri
F4: Sifat keterbukaan rakyat tempatan
(b) Faktor geografi dilihat sebagai faktor dominan yang banyak membantu F5: Berlaku perkahwinan siasah dan
penyebaran Islam di Asia Tenggara. Huraikan berdasarkan perkahwinan biasa
pengetahuan sejarah anda. F6 : Kemunculan bandar pelabuhan
utama
(Mana-mana jawapan munasabah)
Ruangan Catatan
[4 markah]
(c) Kedatangan Islam diterima baik di Asia Tenggara sehingga ada negara
di Asia Tenggara lahir sebagai kerajaan Islam yang ulung.
Mengapakah keadaan ini berlaku?
[4 markah]
41
PENGARUH ISLAM DI ASIA TENGGARA ( PENDIDIKAN )
2. Sikap mementingkan ilmu menjadi titik tolak kepada perkembangan pendidikan formal di Asia Tenggara.
(a) Senaraikan dua buah institusi pendidikan formal yang terdapat di Skema Soalan 2 (m.s 187 - 188)
Asia Tenggara selepas kedatangan Islam.
(a) F1 : Istana
i. F2 : Pondok
F3 : Pesantren
ii. F4 : Madrasah
F5 : Surau
[2 markah]
(b) F1 : Peringkat rendah ( Rangkang )
F2 : Peringkat menengah ( Muenasah )
(b) Sistem pendidikan Acheh terbahagi kepada tiga peringkat. Nyatakan F3 : Peringkat pengajian tinggi atau
peringkat sistem pendidikan tersebut. university (Jamiah Bait al-Rahman )
i. (c) M1 : lebih tersusun
M2 : Organisasi mantap
ii. M3 : Dekat dengan agama dan
kepercayaan masyarakat
iii. (Mana-mana jawapan munasabah)
[3 markah] (d) M1 : Menggalakkan kegiatan
penterjemahan
(c) Berdasarkan pengetahuan sejarah anda,apakah kelebihan sistem M2 : Menyediakan prasarana
pendidikan madrasah kepada masyarakat di Asia Tenggara. pendidikan bertaraf dunia
M3 : Memajukan kegiatan penyelidikan
M4 : Menggalakkan inovasi
(Mana-mana jawapan munasabah)
Ruangan Catatan
[2 markah]
(d) Huraikan usaha yang dilakukan untuk menjadikan Malaysia sebagai
pusat pendidikan terulung di Asia Tenggara.
[3 markah]
42
3. Rajah berikut merupakan Masjid Ubaidiyah Kuala Kangsar yang merupakan salah satu bukti pengaruh Islam
yang masih jelas kelihatan di negara kita hingga hari ini.
Skema Soalan 3 (m / s 190-191)
(a) F1 : Seni khat
F2 : Seni bina
F3 : Seni ukir.
(b) F1 : Penggunaan Bahasa Arab
F2 : Unsur tumbuh - tumbuhan
F3 : Mimbar, kubah, mihrab, menara
azan
F4 : Penggunaan tulisan jawi
Masjid Ubaidiyah Kuala Kangsar F5 : Penggunaan rangkaian shahadah
(a) Senaraikan dua kesenian Islam yang mempengaruhi kehidupan
masyarakat Asia Tenggara. (c) M1 :Menjadi tatapan generasi muda
i. akan datang
H1: generasi baru akan kekal
ii. menghargai sejarah
M3 :Lambang / identiti negara / agama
[2 markah] H2 :mewujudkan rasa bangga di
kalangan rakyat
(Mana-mana jawapan munasabah)
(b) Berdasarkan pengetahuan sejarah anda,apakah unsur-unsur Islam
yang terdapat dalam seni bina negara kita sehingga kini?
Ruangan Catatan
[4 markah]
(c) Sebagai generasi muda, kita perlu menghargai dan mengekalkan
keunikan hasil kesenian Islam ini. Huraikan.
[4 markah]
43
PENYEBARAN ISLAM DI ASIA TENGGARA ( PERDAGANGAN )
4. Pedagang memainkan peranan yang sangat penting dalam membantu penyebaran Islam di Asia Tenggara
(a) Apakah yang dimaksudkan dengan sifat mahmudah ? Skema Soalan 4 (m.s 179-180)
(a) F1: Sifat berhemah dan lemah lembut
[1 markah] (b) F1 :Maluku
F2: Makasar
F3 : Melaka
(b) Namakan dua buah pelabuhan awal di Asia Tenggara yang menjadi F4 : Teluk Siam
tumpuan pedagang asing
(c) F1: Kemurnian sikap dan tingkahlaku
i. F2 : Sifat mahmudah
F3 : Hubungan baik antara pedagang
ii. dan pemerintah
[2 markah] F4 : Pedagang yang jujur dan amanah
(d) M1 : Menaiktaraf pelabuhan
(c) Berdasarkan pengetahuan sejarah anda, apakah kelebihan yang ada H1 : menyediakan kemudahan canggih
pada pedagang Islam sehingga berjaya menarik minat masyarakat M2 : Kadar cukai yang menarik
tempatan untuk memeluk Islam. H1 : untuk menarik pelabur
(Mana-mana jawapan munasabah)
Ruangan Catatan
[3 markah]
(c) Pada pandangan anda, apakah yang perlu dilakukan oleh Malaysia
untuk kekal sebagai pusat tumpuan utama pedagang dunia ?
[4 markah]
44
KERAJAAN ISLAM DI ASIA TENGGARA
5. Maklumat berikut merupakah kerajaan Islam awal di Asia Tenggara. ( m/s 179 -184 )
Melaka Samudera - Pasai Demak Acheh
Perlak Mataram Sulu Mindanao
Kerajaan Islam di Asia Tenggara
(a) Melaka adalah antara kerajaan Islam yang telah berjaya meluaskan pengaruh Islam di Asia Tenggara.
Bagaimanakah keadaan ini boleh berlaku ? [4 markah]
F1: Peranan Bendahara Melaka F4: Peranan pemerintah
F2: Peranan golongan ulama H4a : menggalakkan penterjemahan.
F3: Perkahwinan siasah
(b) Tidak dapat dinafikan, ulama dan pendakwah memainkan peranan penting terhadap penyebaran Islam.
Jelaskan berdasarkan pengetahuan sejarah anda dengan merujuk kepada kerajaan awal di Asia Tenggara.
[8 markah]
F1: Menyebarkan Islam secara langsung F4: Peranan Wali Songo
C: Syeikh Ismail menyebarkan Islam ke Parsi H3a: menjadikan Demak pusat penyebaran Islam
F2: Kejujuran / sifat pendakwah H3b: mendirikan masjid Agung Demak
H2a: menarik penduduk tempatan memeluk Islam H3c: menyedarkan masyarakat untuk bekerja dan beramal
F3: Dilantik sebagai penasihat raja H3d: menghapuskan sikap malas danmembazir
H3a 22 orang ulama di Balai Gadang
45
(c) Keagungan kerajaan Islam awal di Asia Tenggara ini perlu dikekalkan. Huraikan peranan pemimpin dalam
memastikan keagungan ini berterusan. [8 markah]
F1: Mengutamakan perpaduan F2: Memantapkan pendidikan
H1a: memastikan suasana aman H2a: membentuk generasi muda yang menghargai sejarah
H1b: tanpa peperangan / pergolakan dalam negara F3: Memperbanyakan program kemahiran
H1c: boleh fokus pada pembangunan H3a: menghasilkan tenaga kerja berkualiti
(Mana-mana jawapan munasabah)
46
BAB 8 PEMBAHARUAN & PENGARUH ISLAM DI MALAYSIA SEBELUM KEDATANGAN BARAT
Pengaruh Islam terhadap politik ( Perundangan)
1. Sebelum wujud kerajaan British, Negeri-Negeri Melayu sudahpun memiliki undang-undang Islam dan Adat Melayu
yang tersusun.
(a) Namakan dua adat yang diamalkan oleh masyarakat Melayu? Skema Soalan 1 (m.s 196– 198)
(a) F1: Adat Perpatih
F2: Adat Temenggong
Adat perpatih
(b) F1: mengutamakan jurai keturunan ibu
[2 markah] F2: bersifat matrilinel
F3: anak perempuan diberikan hak
mewarisi harta
(b) Jelaskan perbezaaan kedua-dua adat yang terdapat pada soalan 1(a). F4: Asas pentadbiran dan penyelesaian
masalah berdasarkan musyawarah
F5: musyawarah diwakili oleh semua
suku
F6: terdapat 12 suku
F7: setiap suku dianggap keluarga yang
besar
F8: tidak dibenarkan berkahwin dari
suku yang sama
Adat Temenggong
F1: Nasab keturunan sebelah bapa
F2: Lelaki menjadi ketua keluarga
F3: Pihak lelaki dilebihkan atas hukum
Syarak
F4: Kaum lelaki mewarisi lebih banyak
[4 markah] harta daripada wanita berdasarkan
hukum faraid dalam Islam.
F5: Jika berlaku perceraian,
(c) Berikut merupakan undang-undang bertulis dalam kesultanan Melayu pembahagian harta suami isteri
Melaka. mengikut syarak
*Hukum Kanun Melaka *Undang-undang Laut Melaka F6: Hukuman bunuh merupakan
hukuman terberat bagi kesalahan
membunuh/memfitnah/menderhaka
Bagaimanakah kedua-dua undang-undang tersebut dapat menjaga F7: Bebas berkahwin dengan siapa
tatatertib dalam masyarakat? sahaja asalkan mengikuti syarak
F8: Dilarang berkahwin orang yang
mempunyai pertalian darah
(c) F1: Menetapkan hukukan terhadap
kesalahan jenayah
F2: Menjelaskan tanggungjawab rakyat
kepada negara
F3: mengukuhkan kesetiaan rakyat
terhadap pemerintah
F4: Menjelaskan tanggungjawab
pemerintah/pembesar
F5: memberikan panduan hidup yang
Sistematik
F6: Menjelaskan pantang larang dlm
kalangan rakyat
F7: melaksanakan undang-undang
kekeluargaan/ masalah ibadah
[ 4 markah] (Mana-mana jawapan munasabah)
47
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search