สำนักจัดการที่ดินของรัฐ (ณ 31 พ.ค. 2561)

ขอมลู ณ วนั ที่ 31 พ.ค. 2561

สาํ นักจัดการท่ีดนิ ของรฐั

ขอ้ 1. คําถาม ดูอยา่ งไรวา่ เปน็ ทดี่ นิ แปลงใดจะเป็นท่ดี ินอันเป็นสาธารณสมบตั ขิ องแผน่ ดนิ สาํ หรบั พลเมอื งใช้
ประโยชน์ร่วมกนั ตามมาตรา 1304 (2) แหง่ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณชิ ย์หรอื ไม่

คําตอบ พิจารณาจากการเกิดหรือการได้มาซึ่งที่ดินอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินท่ีพลเมืองใช้ร่วมกัน
มี 4 กรณีดังนี้

(1) เกดิ จากสภาพธรรมชาติ
(2) เกดิ จากการใชร้ ่วมกนั ของประชาชน
(3) ได้มาโดยทางนิติกรรม ซึง่ ก็ไดแ้ ก่ การซ้ือขายแลกเปลยี่ นให้หรืออุทศิ ให้
(4) ได้มาโดยผลของกฎหมาย ไดแ้ ก่ การได้มาโดยการสงวนหรือหวงหา้ มและการไดม้ าโดยการ
เวนคืน
ท่ีมาของคําตอบ : คําพิพากษาศาลปกครองสูงสุด ที่ 229/2551

ขอ้ 2. คาํ ถาม ทด่ี นิ ที่สามารถออกหนงั สือสําคัญสําหรับท่ีหลวงได้มที ดี่ นิ ประเภทใดบา้ ง
คําตอบ 1. ท่ดี ินอันเปน็ สาธารณสมบัติของแผน่ ดนิ สําหรบั พลเมืองใช้ร่วมกนั เชน่ ทท่ี าํ เลเลยี้ งสัตว์ หนองนํ้า

สาธารณะ บึงสาธารณะ เว้นแตท่ ส่ี าธารณะโดยสภาพมีแนวเขตธรรมชาติอยแู่ ลว้ เช่น ทชี่ ายตล่งิ ทางบก ทางนาํ้
ลาํ กระโดง ลํารางสาธารณะ ทางระบายน้ํา แมน่ ํ้า ลําคลอง ฯลฯ

2. ท่ดี นิ อันเปน็ สาธารณสมบัติของแผ่นดินสาํ หรบั ใชป้ ระโยชนข์ องแผน่ ดนิ โดยเฉพาะ เชน่ ทดี่ นิ ที่ได้
สงวนหวงหา้ มหรอื ขนึ้ ทะเบยี นเป็นของทบวงการเมือง ท่ีดินทถี่ กู เวนคนื มาเป็นของรฐั ที่ดนิ ทร่ี ฐั ซื้อหรือมผี อู้ ุทศิ ใหร้ ัฐ
เป็นต้น

ที่มาของคาํ ตอบ : ระเบียบกรมทด่ี ินว่าดว้ ยการออกหนังสือสําคญั สาํ หรับที่หลวง พ.ศ. 2517 ข้อ 3.

ขอ้ 3. คาํ ถาม ผู้ใดเป็นผู้มอี ํานาจย่นื คาํ ขอรังวัดออกหนงั สอื สาํ คัญสําหรับท่หี ลวง
คาํ ตอบ 1. นายอําเภอท้องที่ หรือ
2. องคก์ ารปกครองส่วนท้องถ่ินทอ้ งท่ี

โดยย่ืนผา่ นสํานกั งานที่ดินจงั หวดั หรอื สาขาท่ที ่ีดนิ นน้ั ตัง้ อยู่ กรณคี าบเกย่ี วหลายจังหวดั ให้ยื่นต่อสาํ นกั งานทด่ี ินจงั หวดั
/ สาขา ทม่ี ที ดี่ ินส่วนใหญต่ งั้ อยู่

ทีม่ าของคําตอบ : - คําสงั่ ของกระทรวงมหาดไทยท่ี 948/2516 ลงวนั ที่ 26 พ.ย. 2516
- ระเบียบกรมท่ีดนิ ว่าดว้ ยการออกหนงั สอื สาํ คัญสําหรับที่หลวง พ.ศ. 2517 ข้อ 4.
- หนงั สือกรมทีด่ นิ ท่ี มท 0511.4/ว.7182 ลงวนั ที่ 16 มีนาคม 2552

2

ขอ้ 4. คาํ ถาม กรณปี รากฏวา่ มีการบกุ รกุ ทางหรอื ลาํ รางสาธารณะประโยชน์แลว้ เทศบาลต้องการทราบแนวเขต
ของทางหรือลํารางสาธารณะประโยชน์ ดังกล่าวจะตอ้ งดําเนินการอยา่ งไร

ตาํ ตอบ กรณีเปน็ ท่สี าธารณประโยชนท์ ่ีไมส่ ามารถออกหนังสือสําคัญสําหรับทีห่ ลวงได้ ให้เทศบาลทาํ หนงั สือ
ถงึ สาํ นักงานท่ดี ินจงั หวดั / สาขา ท้องที่เพื่อจัดสง่ เจา้ หน้าที่ออกไปทาํ การรงั วดั ตรวจสอบแนวเขตโดยถอื หนังสือ
ดังกลา่ วเปน็ คาํ ขอและใหใ้ ชห้ ลกั ฐานแผนทข่ี องสาํ นกั งานท่ีดินและขอให้เจา้ ของท่ดี นิ ขา้ งเคยี งมารบั รองเขตดว้ ย
โดยให้เทศบาลรบั ผิดชอบค่าใชจ้ ่ายเสร็จแล้วแจ้งผลการรังวดั ใหเ้ ทศบาลทราบเพื่อดําเนนิ การตามอํานาจหนา้ ที่ตอ่ ไป

ท่ีมาของคําตอบ : - คาํ ส่ังกระทรวงมหาดไทย ท่ี 158/2501 ลงวันที่ 3 มนี าคม 2501
- หนังสอื กรมทด่ี ิน ท่ี มท 0606/ว.30743 ลงวันที่ 22 พฤศจกิ ายน 2539
- หนังสอื กรมที่ดิน ที่ มท 0726/ว.07282 ลงวนั ท่ี 20 มนี าคม 2544

ข้อ 5. คาํ ถาม ทชี่ ายตล่ิงกบั ที่งอกริมตลิ่งแตกต่างกันอย่างไร เจ้าของที่ดนิ กรรมสิทธิ์ติดต่อกับทีช่ ายตลงิ่ หรือ
ทงี่ อกตลงิ่ นน้ั จะมสี ทิ ธใิ นท่ีดินดังกลา่ วอยา่ งไร และหากเทศบาลต้องการสร้างเขือ่ นถนนในท่ชี ายตล่งิ จะสามารถ
ดาํ เนนิ การไดห้ รือไม่ เพียงใด

คาํ ตอบ - ท่ชี ายตล่ิง คอื ท่ีท่ีอยูร่ มิ นํา้ ซ่งึ โดยปกติในฤดนู ้าํ ธรรมดาน้ําท่วมถึง แต่ถา้ บรเิ วณใดเป็นกรณีทีน่ ํา้ บ่า
นา้ํ ทว่ มล้นอันไม่ใช้เปน็ ไปตามปกติแล้ว บริเวณนน้ั กไ็ มใ่ ช่ท่ชี ายตลิง่ ท่ีชายตล่ิงย่อมถือเปน็ สาธารณสมบัติของแผน่ ดนิ
สาํ หรบั พลเมอื งใช้ร่วมกนั ตามมาตรา 1304 (2) แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณชิ ย์

- ท่ีงอกริมตล่ิง ได้แก่ ทด่ี นิ ซึ่งตดิ กบั พืน้ น้ํางอกออกไปจากตลิ่ง และน้าํ จะต้องท่วมไม่ถึงต้องไม่มีอะไร
มาข้ันกลาง ต้องเปน็ ทง่ี อกรมิ ตลิง่ ตามธรรมชาติมิใช่ทีซ่ ึ่งถมขนึ้ และจะต้องเป็นท่งี อกออกไปจากชายตลิ่งไมใ่ ช่งอกจาก
ทอ่ี ่นื เข้ามาหาชายตลงิ่

- เจา้ ของกรรมสิทธิต์ ิดต่อทช่ี ายตล่ิงหรือทง่ี อกริมตล่ิง ยอ่ มมีอาํ นาจไดร้ บั ความสะดวกความสาํ ราญ
ในลําคลองติดตอ่ หนา้ เขตท่ดี ินของตน เจ้าของกรรมสทิ ธิ์จึงมสี ิทธขิ บั ไล่ผูท้ ่ีมาทําการเพาะปลกู ในท่ีชายตล่งิ หรอื ทาํ การ
จอดเรอื แพในหน้าที่ดินของตน อันเป็นการขัดขวางการตดิ ตอ่ ทีส่ าธารณะของตนได้ เพยี งการท่ีเจา้ ของท่ีดินติดต่อท่ี
ชายตล่ิงนัน้ เรยี กค่าตอบแทนในการสละประโยชน์หรือความสะดวกในการใชส้ ิทธิของตนในที่ชายตลิ่ง หรือท่งี อกรมิ
ตลง่ิ บริเวณหนา้ ทด่ี ินของตนก็ยอ่ มมสี ิทธิกระทําได้

- หากเทศบาลต้องการสรา้ งเขอื่ น ถนน ในที่ชายตล่งิ จะสามารถดําเนนิ การได้แตก่ ารจัดการนั้น ๆ
ยอ่ มต้องเป็นไปเพ่ือสาธารณประโยชน์ และทั้งต้องไมเ่ ปน็ การตัดรอนสทิ ธิหรือประโยชน์ของบุคคลใดท่ีเคยใช้อย่จู น
เกนิ ความจําเป็นดว้ ย

ที่มาของคําตอบ : ความเหน็ คณะกรรมการกฤษฎกี า เรื่องเสร็จที่ 95/2503

3

ข้อ 6. คําถาม ท่ดี นิ ตามหลกั ฐานโฉนดท่ีดินมเี นือ้ ที่ประมาณ 5 ไร่ เจา้ ของท่ีดนิ ปลกู สร้างบา้ นท่ีอยู่อาศยั
ทศิ เหนือติดแม่น้าํ ตอ่ มาปรากฏวา่ นา้ํ ได้กัดเซาะพ้ืนดินใตอ้ าคารหายไปบางส่วนกลายสภาพเป็นทีช่ ายตล่ิง เนอื้ ท่ี
ประมาณ 1 ไร่ เปน็ เวลาประมาณ 10 กวา่ ปี แล้ว โดยเจ้าของที่ดนิ ยงั คงเข้าครอบครองอยู่ในอาคารนัน้ โดยตลอด
ทีด่ นิ บรเิ วณดังกล่าวที่ถกู น้าํ กดั เซาะนั้นจะเปน็ สาธารณสมบตั ิแผ่นดินประเภทพลเมืองใชร้ ่วมกันหรือไม่ อย่างไร

คาํ ตอบ ถึงแม้ที่พิพาทจะถูกน้ํากัดเซาะกลายสภาพเป็นแมน่ ้าํ แล้วก็ตาม แต่เจา้ ของที่ดินยังคงสงวนสิทธิ
แห่งความเป็นเจ้าของ มไิ ด้ปล่อยท้ิงให้เป็นท่ชี ายตล่ิงทปี่ ระชาชนทวั่ ไปจะเข้ามาใช้ประโยชนร์ ว่ มกนั ได้ จึงมใิ ช่
สาธารณสมบตั ขิ องแผ่นดนิ สาํ หรับผลเมอื งใชร้ ่วมกนั ตามมาตรา1304 (2) แต่หากข้อเทจ็ จรงิ เจา้ ของทดี่ ินมิได้
แสดงเจตนาหวงกันสิทธคิ วามเป็นเจา้ ของ ทด่ี ินนัน้ ก็จะตกเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินพลเมอื งใชร้ ว่ มกัน

ท่มี าของคําตอบ : คําพิพากษาศาลฎีกา ที่ 2744/2546

ขอ้ 7. คาํ ถาม นาย ก. ไดบ้ ริจาคทดี่ ินเปน็ ถนน ต่อมา นาย ก. ถึงแก่กรรม นาย ข. บตุ รนาย ก. ไดก้ ลับเข้า
ครอบครองทดี่ นิ ดังกลา่ ว เน่ืองจากไม่มรี าษฎรเขา้ ใช้ประโยชนใ์ นถนนดังกล่าว ต่อมามรี าษฎรร้องเรียนเปดิ ถนน
ดังกล่าว เพื่อให้ราษฎรใชป้ ระโยชนร์ ว่ มกันท่ีดินน้ันจะเปน็ ท่ดี นิ ประเภทใด

คาํ ตอบ เมอ่ื นาย ก . ได้บริจาคท่ีดนิ ให้เปน็ ทีถ่ นนสาธารณะ จึงถือว่าท่ีดินน้นั ตกเปน็ สาธารณสมบัติ
ของแผ่นดนิ สาํ หรับพลเมืองใช้รว่ มกันแลว้ ตามมาตรา 1304 (2) แหง่ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และ
มาตรา 1305 จะโอนแก่กันมไิ ด้ เวน้ แตอ่ าศัยกฎหมายเฉพาะหรือพระราชกฤษฎีกา นอกจากนสี้ ภาพความเป็น
สาธารณสมบตั ิของแผ่นดนิ ไม่อาจสญู สน้ิ ไปเพราะการไมไ่ ด้ตามวัตถุประสงคท์ ี่ขอบรจิ าค แมน้ าย ข. จะกลบั เขา้
ครอบครองใช้ประโยชน์นานเพียงใดก็ตาม กไ็ ม่ทาํ ให้กรรมสทิ ธิ์ตกไปเปน็ ของนาย ข. อีก เพราะมาตรา 1306
หา้ มยกอายคุ วามข้ึนตอ่ สู้กบั แผ่นดนิ ในเรื่องสาธารณสมบัติของแผน่ ดนิ

ทม่ี าของคาํ ตอบ : คาํ พิพากษาศาลฎีกา ที่ 5112/2538 , 118/2505

ข้อ 8. คาํ ถาม ท่ดี นิ แปลงหน่ึงมหี ลักฐานโฉนดท่ดี ิน แตป่ รากฏว่าประชาชนไดใ้ ชเ้ ป็นเส้นทางเข้า – ออก
บางสว่ นทางด้านทิศเหนือ เป็นวา่ ประมาณ 20 ปี โดยเจ้าของที่ดินมิไดใ้ ชส้ ทิ ธิหวงห้ามแต่อย่างใด ต่อมาเจ้าของ
ท่ดี นิ เดิมได้ขายที่ดินดงั กล่าวใหก้ ับเจ้าของทดี่ ินใหม่ทัง้ แปลง เจา้ ของที่ดินใหมจ่ ะปิดเส้นทางเขา้ – ออกดังกลา่ ว
โดยอ้างเปน็ เจ้าของกรรมสิทธิไ์ ด้หรือไม่ อยา่ งไร

คําตอบ เมอื่ ที่ดนิ สว่ นดงั กล่าวประชาชนไดใ้ ช้เปน็ เส้นทางสญั จรเขา้ – ออกต่อเน่ืองกันมาเปน็ เวลานาน
โดยเจ้าของที่ดนิ มิไดใ้ ช้สทิ ธหิ วงหา้ มแตอ่ ย่างใด ยอ่ มถือวา่ เจ้าของท่ีดนิ แสดงเจตนาอุทิศส่วนน้นั ให้เป็นทาง
สาธารณประโยชนป์ ริยายแลว้ ซง่ึ ผลของการเป็นทสี่ าธารณสมบัติของแผ่นดนิ นน้ั ไม่สามารถโอนให้เป็นกรรมสิทธ์ิของ
ผู้ใด และไม่อยู่ในลักษณะทีจ่ ะครอบครองปรปักษห์ รือบังคับคดีได้ รวมทั้งไม่อาจอ้างอายุความข้นึ ตอ่ สู้กบั รัฐได้ดังนนั้
แมเ้ จ้าของทด่ี ินจะโอนกรรมสิทธท์ิ ีด่ นิ ตามโฉนดท่ีดินแปลงดังกล่าวไปแล้วก็ตาม แตท่ ี่ดินเฉพาะส่วนทป่ี ระชาชนใช้เป็น
เส้นทางเข้า – ออก ยังคงมีสภาพเปน็ ท่สี าธารณประโยชน์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณชิ ย์ มาตรา 1304 (2)
ผซู้ อื้ จงึ ไม่มสี ิทธปิ ิดเส้นทางเข้า – ออกได้ สาํ หรับทดี่ นิ ส่วนอน่ื นัน้ ผ้รู บั โอนได้กรรมสทิ ธท์ิ ี่ดินไปโดยผลของกฎหมายแพ่ง
และพาณิชย์ มาตรา 456 แห่งประมวลกฎหมายแพง่ และพาณชิ ย์

ทม่ี าของคําตอบ : คาํ พิพากษาศาลฎีกา ที่ 5058/2539 , 112/39

4

ข้อ 9. คําถาม เทศบาลจะขอใช้พนื้ ทร่ี อบเขา ซ่ึงอยใู่ นเขตปรมิ ณฑลรอบท่เี ขา 40 เมตร ซ่ึงเปน็ บริเวณท่ี
กระทรวงมหาดไทยไดป้ ระกาศหวงหา้ ม ตามมาตรา 9 (2) แห่งประมวลกฎหมายท่ีดินไว้เม่ือวนั ท่ี 21 พฤษภาคม
2523 เพื่อเป็นท่ีทําการเทศบาลและอาคารประกอบไดห้ รอื ไมห่ ากสามารถดาํ เนนิ การได้จะตอ้ งดาํ เนนิ การอย่างไร

คําตอบ เดิมกระทรวงมหาดไทยหวงห้ามไว้ ตามมาตรา 9 (2) ตามคําสง่ั ลงวันที่ 21 พฤษภาคม 2523
การท่เี ทศบาลจะขอใชต้ อ้ งถอนการหวงหา้ มก่อน โดยทาํ เป็นประกาศกระทรวงมหาดไทย และดาํ เนนิ การขอ
ข้นึ ทะเบียนเพ่ือใช้ประโยชนใ์ นราชการ ตามมาตรา 8 ทวิ โดยทําเปน็ ประกาศกระทรวงมหาดไทยเชน่ เดยี วกนั

ที่มาของคําตอบ : ความเห็นของคณะกรรมการพิจารณา บรหิ ารกฎหมายกรมทีด่ ิน ปี 2542

ขอ้ 10. คําถาม ในการพิจารณา เรือ่ ง การบริหารจดั การ การใช้ประโยชนใ์ นทีด่ นิ สาธารณประโยชน์ นน้ั
มแี นวทางในการพจิ ารณาอยา่ งไร

คําตอบ ในการดาํ เนินการจะต้องพจิ ารณาจากสถานะของที่ดนิ และวตั ถุประสงค์กจิ กรรมในแตล่ ะโครงการ
ซึ่งกรณดี ังกล่าวกรมทด่ี ินไดม้ ีหนังสือกรมทด่ี ิน ด่วนที่สุด ที่ มท 0511.3/ว.29466 ลงวนั ท่ี 4 ธนั วาคม 2558
เรอื่ งซักซอ้ มความเข้าใจการดําเนินการโครงการตามมาตรการสง่ เสริมความเป็นอยู่ระดบั ตําบลซ่งึ ไดว้ างแนวทาง
ปฏิบตั ิได้ ดงั น้ี

1. กรณกี ิจกรรมตามโครงการมีวตั ถุประสงคเ์ พ่ือดําเนินการปรบั ปรุงหรือพัฒนาทีด่ นิ โดยไม่กระทบ
ตอ่ การใช้ประโยชน์รว่ มกันของราษฎรสามารถใช้ประโยชนท์ ่ีดินสาธารณประโยชนไ์ ดด้ ีกว่าเดิมซงึ่ อยู่ในอาํ นาจหนา้ ที่
ของนายอําเภอหรือองค์กรการปกครองสว่ นท้องถ่ิน การดาํ เนนิ การตามโครงการลกั ษณะดังกลา่ ว ไมต่ ้องขออนญุ าต
ตามประมวลกฎหมายทีด่ นิ แต่ประการใด เนื่องจากเป็นอํานาจหนา้ ทขี่ องนายอําเภอตามนัยมาตรา 122 แห่ง
พระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องท่ี พระพทุ ธศักราช 2457 แก้ไขเพ่มิ เติม โดยพระราชบญั ญตั ิลกั ษณะปกครอง
ทอ้ งที่ (ฉบับที่ 11) พ.ศ. 2551 หรอื เทศบาลตาํ บลตามนยั มาตรา 50, 41 หรือเทศบาลเมอื งตามนัยมาตรา 53, 54
หรอื เทศบาลนครตามนยั มาตรา 41, 47 แหง่ พระราชบัญญัตเิ ทศบาล พ.ศ. 2496 หรืออยใู่ นอํานาจหนา้ ทข่ี อง
องค์การบรหิ ารสว่ นตาํ บลตามนัยมาตรา 67, 68 แห่งพระราชบัญญัติสภาตาํ บลและองคก์ ารบรหิ ารส่วนตาํ บล
พ.ศ. 2537 เชน่ การปรับปรงุ ภูมิทศั น์ การขุดลอกแหลง่ น้าํ เดิมทีต่ ้ืนเขิน การปรับปรงุ ถนนสาธารณะเดิมให้ใชส้ ญั จร
ไดด้ ยี งิ่ ขึน้ เป็นต้น

2. กรณีกิจกรรมตามโครงการเปน็ การเข้าใช้ประโยชน์ในทสี่ าธารณประโยชนโ์ ดยไมม่ ผี ลกระทบต่อ
การใช้ประโยชนร์ ว่ มกนั ของราษฎร และมกี ารใช้ประโยชนใ์ นลักษณะเป็นการชว่ั คราวไม่มีการก่อสร้างหรือปลูกสร้าง
อาคารถาวรเม่อื ดําเนนิ การแลว้ เสร็จสามารถปรบั พนื้ ท่ีกลับคืนส่สู ภาพเดมิ ไดก้ ารดาํ เนินกิจกรรมในลกั ษณะดงั กลา่ ว
สามารถขออนุญาตใช้ประโยชนใ์ นทีด่ นิ ของรัฐได้คราวละไม่เกิน 5 ปี ท้งั น้เี ป็นไปตามมาตรา 9 แหง่ ประมวลกฎหมาย
ทด่ี นิ และถือปฏิบัตติ ามระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าดว้ ยหลกั เกณฑ์และวิธีการเกย่ี วกับการอนญุ าตตามมาตร 9
แหง่ ประมวลกฎหมายท่ีดนิ พ.ศ. 2543 โดยกระทรวงมหาดไทยได้แต่งตงั้ ให้ผวู้ ่าราชการจังหวดั เปน็ พนักงานเจ้าหนา้ ที่
ผู้พิจารณาอนุญาตตามนัยคาํ สงั่ กระทรวงมหาดไทย ท่ี 109/2538 ลงวนั ที่ 16 มีนาคม 2538

5

3. กรณีกิจกรรมตามโครงการมีวัตถปุ ระสงค์เพ่ือเขา้ ใช้ประโยชนร์ ว่ มกัน ซึ่งมลี ักษณะการดําเนนิ การ
แตกตา่ งไปจากการใช้ประโยชนร์ ว่ มกันเดมิ เช่น การถมลาํ ราง หรือคลองสาธารณประโยชนท์ ่ตี ้ืนเขนิ ให้เปน็ ทาง
สาธารณประโยชน์ หรอื นาํ ท่ีทาํ เลเลยี้ งสตั วม์ าพัฒนาเปน็ สวนสาธารณประโยชน์ สามารถดําเนินการไดต้ ามระเบยี บ
กระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการเปลี่ยนสภาพที่ดินอนั เปน็ สาธารณสมบตั ิของแผ่นดนิ สาํ หรบั พลเมืองใช้รว่ มกัน
จากการใช้เพ่ือสาธารณประโยชน์อย่างหนึ่ง พ.ศ. 2543

4. กรณีกจิ กรรมตามโครงการเปน็ การใช้ประโยชน์ในทดี่ นิ ซึ่งมลี ักษณะการก่อสรา้ งหรอื ปลกู สร้าง
อาคารถาวรจะต้องดาํ เนนิ การขอถอนสภาพทด่ี ิน ตามมาตรา 8 วรรคสอง (1) โดยดาํ เนินการตามระเบยี บ
กระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยวิธปี ฏบิ ัตเิ กี่ยวกบั การถอนสภาพ การจดั ข้ึนทะเบยี นและการจัดหาผลประโยชนใ์ นท่ดี ิน
ของรฐั ตามประมวลกฎหมายทด่ี นิ พ.ศ. 2550 ซึ่งหากทบวงเมืองมีความจาํ เปน็ เร่งด่วนท่ีจะต้องใช้ประโยชน์ในท่ีดนิ
ของรัฐก่อนท่ีการดําเนินการถอนสภาพตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยดังกลา่ วจะแล้วเสร็จ กส็ ามารถยน่ื คําขอ
อนุญาต ใชป้ ระโยชน์ในทดี่ ินของรฐั เปน็ การช่วั คราวได้ ตามมาตรา 9 แหง่ ประมวลกฎหมายทีด่ นิ โดยปฏิบัตติ าม
ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าดว้ ยหลกั เกณฑ์และวิธกี ารเก่ียวกบั การอนญุ าตตามมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมาย
ทีด่ นิ พ.ศ. 2543 ประกอบกบั หนังสือกระทรวงมหาดไทย ด่วนที่สุด มท 0511.3/ว 3312 ลงวนั ที่ 5 ตุลาคม 2547

ท่มี าของคาํ ตอบ : หนังสือกรมท่ีดนิ ดว่ นทส่ี ดุ ท่ี มท 0511.3/ว29466 ลงวนั ท่ี 4 ธันวาคม 2558

ข้อ 11. คาํ ถาม อําเภอมคี วามประสงคจ์ ะขุดสระเกบ็ นาํ้ ขนาดใหญ่ในบริเวณท่งุ เลี้ยงสัตว์สาธารณประโยชน์
ซ่ึงประชาชนหมดความจาํ เป็นในการใช้ประโยชน์ร่วมกันดังกล่าวแลว้ จะสามารถดําเนนิ การไดโ้ ดยใช้ระเบยี บ
กฎหมายใด

คําตอบ สามารถดาํ เนินการไดโ้ ดยการเปล่ียนสภาพทดี่ นิ อันเป็นสาธารณสมบตั ขิ องแผน่ ดินสําหรับ
พลเมืองใชร้ ว่ มกนั จากการใช้เพอื่ สาธารณประโยชน์อยา่ งหนงึ่ เปน็ อกี อย่างหนงึ่ เน่ืองจากมีลักษณะการดาํ เนนิ การ
ท่แี ตกตา่ งไปจากการใช้ประโยชน์ร่วมกนั เดมิ โดยถอื ปฏิบัตติ ามระเบียบกระทรวงมหาดไทย วา่ ดว้ ยการเปล่ียนสภาพ
ทีด่ นิ อันเป็นสาธารณสมบัตขิ องแผน่ ดินสําหรบั พลเมืองใชร้ ่วมกัน จากการใชเ้ พ่ือสาธารณประโยชนอ์ ย่างหนง่ึ เป็นอกี
อยา่ งหน่ึง พ.ศ. 2543

ทม่ี าของคําตอบ :
1. ระเบียบกระทรวงมหาดไทย วา่ ดว้ ยการเปล่ยี นสภาพที่ดินอันเปน็ สาธารณสมบัติของแผน่ ดนิ สําหรบั
พลเมอื งใชร้ ว่ มกัน จากการใช้เพ่อื สาธารณประโยชนอ์ ยา่ งหนง่ึ เป็นอีกอยา่ งหนึง่ พ.ศ. 2543
2. หนังสอื กระทรวงมหาดไทย ด่วนท่สี ุด ที่ มท 0511.3/ว 6449 ลงวันท่ี 9 พฤศจิกายน 2559
เร่ือง ซักซ้อมความเข้าใจในการใชท้ ีด่ ินสาธารณประโยชน์ เพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาอุทกภัยและภัยแลง้

6

ข้อ 12. คาํ ถาม ทงี่ อกริมตล่ิงทเี่ กิดจากที่ดนิ ป่าสงวนแหง่ ชาติมีสภาพเป็นทดี่ ินประเภทอะไร
คําตอบ สาธารณสมบตั ิของแผ่นดนิ ประเภทท่ีรกรา้ งว่างเปล่า ตามมาตรา 1304 (1) เน่ืองจาก

การจะกําหนดให้พนื้ ที่ใดเป็นปา่ สงวนแหง่ ชาตนิ ้ัน ตามมาตรา 6 แหง่ พระราชบัญญตั ปิ า่ สงวนแหง่ ชาติ พ.ศ. 2507
ใหก้ ระทาํ โดยการออกกฎกระทรวงและต้องมแี ผนที่แสดงแนวเขตแนบท้ายกฎกระทรวงด้วย ดังน้ัน ทดี่ ินที่งอกออกจาก
เขตป่าสงวนแห่งชาติจงึ เป็นสาธารณสมบัติของแผน่ ดินประเภทที่รกรา้ งว่างเปลา่

ที่มาของคาํ ตอบ : ความเห็นคณะกรรมการกฤษฎีกา เร่ืองเสร็จที่ 99/2526 เรอื่ ง ปัญหาเก่ยี วกับที่ดิน
ปา่ สงวนแห่งชาติเกิดท่งี อกริมตลิง่

ข้อ 13. คําถาม การขออนญุ าตใช้ทดี่ ินสาธารณประโยชนท์ พ่ี ลเมอื งใชร้ ว่ มกันในพนื้ ทอี่ าํ เภอบางเขน
กรงุ เทพมหานคร พนกั งานเจ้าหนา้ ท่เี ป็นผพู้ จิ ารณาอนญุ าตให้ใชป้ ระโยชนใ์ นท่สี าธารณสมบตั ิของแผน่ ดนิ
ตามมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายท่ีดินเป็นผูใ้ ด

คําตอบ ผู้วา่ ราชการกรุงเทพมหานคร เนอื่ งจากตามคําสั่งกระทรวงมหาดไทย ท่ี 109/2538 ลงวันที่ 16
มีนาคม 2538 ไดแ้ ต่งต้ังให้ผูว้ ่าราชการจังหวัดกรุงเทพมหานคร เปน็ พนกั งานเจ้าหนา้ ทผี่ ู้มอี ํานาจในการอนญุ าต
ให้ใช้ทดี่ ินของรฐั ตามมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายทด่ี นิ ซึ่งคณะกรรมการกฤษฎีกา (คณะที่ 7) ไดว้ ินจิ ฉยั ไว้ตาม
เร่ืองเสร็จ ที่ 1042/2527

ทมี่ าของคําตอบ :
- มาตรา 9 ประมวลกฎหมายทด่ี ิน
- คาํ สัง่ กระทรวงมหาดไทย ที่ 109/2538 ลงวันท่ี 16 มีนาคม 2538 เรือ่ งแต่งตั้งพนักงานเจา้ หนา้ ที่
ตามความในมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายท่ีดนิ
- ความเหน็ คณะกรรมการกฤษฎกี า เร่ืองเสรจ็ ท่ี 1042/2557 เร่ือง อํานาจของกรุงเทพมหานครในการ
ใหเ้ อกชนใชท้ สี่ าธารณะและการเก็บคา่ ตอบแทนรายปี ตามมาตรา 9 แหง่ ประมวลกฎหมายท่ดี นิ

ข้อ 14. คาํ ถาม ใครเปน็ ผมู้ อี ํานาจส่ังเพิกถอนใบจองที่ออกโดยไมช่ อบด้วยระเบียบวา่ ดว้ ยการจดั ทดี่ นิ
เพอ่ื ประชาชน พ.ศ. 2497

คาํ ตอบ พนักงานเจ้าหน้าทผ่ี ู้ออกใบจอง (นายอาํ เภอ หรอื ปลัดอาํ เภอผเู้ ปน็ หวั หนา้ ประจําก่ิงอาํ เภอ
กรณยี งั ไม่ยกเลิกอาํ นาจหน้าทใี่ นการปฏบิ ัติการตามประมวลกฎหมายท่ีดนิ เจ้าพนักงานที่ดินจงั หวดั และหรือ
เจา้ พนกั งานทดี่ ินจงั หวดั สาขา แลว้ แตก่ รณี เฉพาะในท้องที่ซ่งึ รฐั มนตรีวา่ การกระทรวงมหาดไทยยกเลิกอํานาจ
หน้าที่ในการปฏิบตั ิการตามประมวลกฎหมายที่ดนิ แล้ว) เป็นผูม้ ีคําส่ังเพิกถอนใบจองและหมายเหตุการณ์เพิกถอน
ตามระเบียบฯ

ทีม่ าของคาํ ตอบ : ระเบียบกรมท่ดี ินว่าดว้ ยการเพิกถอนและจําหน่ายใบจองออกจากทะเบียนทีด่ ิน
พ.ศ. 2527 ข้อ 4 (3)

7

ขอ้ 15. คําถาม กรณีท่อี ธบิ ดีกรมทีด่ ิน ใช้อาํ นาจส่งั ใหบ้ ุคคลผคู้ รอบครองที่ดินตามนยั มาตรา 30 แห่งประมวล
กฎหมายท่ีดนิ ซึง่ ไม่ปฏบิ ัตติ ามระเบียบ ขอ้ บงั คับ ข้อกําหนด หรอื เง่ือนไขของคณะกรรมการ ออกไปจากทด่ี นิ นน้ั
ถ้าบุคคลผู้น้ันไมพ่ อใจคําสัง่ ดงั กลา่ ว ต้องดาํ เนินการอย่างใด

คาํ ตอบ บคุ คลผ้นู ้ันมีสิทธิยื่นอุทธรณ์ต่อรัฐมนตรวี ่าการกระทรวงมหาดไทย ภายใน 30 วนั นับแต่วนั ทไี่ ด้รับ
คําสั่ง โดยย่ืนเป็นหนังสอื ต่อรฐั มนตรวี ่าการกระทรวงมหาดไทย (ผ่าน) นายอําเภอหรือปลดั อาํ เภอหวั หนา้ กงิ่ อําเภอ
ท่ที ดี่ ินต้ังอยู่ และนายอาํ เภอฯ ต้องรบี สอบสวนเพ่ือหาข้อเท็จจรงิ ตามคําร้องแล้วเสนอความเห็นให้จังหวัดภายใน
15 วนั นับแตว่ ันท่ไี ด้รบั อทุ ธรณ์ จงั หวัดพิจารณาและสง่ อุทธรณพ์ รอ้ มความเห็นให้กรมที่ดินภายใน 10 วัน นับแต่วนั ที่
ได้รับเร่อื งจากอําเภอ

ทีม่ าของคาํ ตอบ : มาตรา 32 แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน และคําส่ังกระทรวงมหาดไทย.
ท่ี 1331/2507 ลงวันท่ี 9 พฤศจิกายน 2507 เรื่อง การยน่ื อุทธรณ์ต่อรัฐมนตรวี ่าการกระทรวงมหาดไทย.
ตามความในมาตรา 32 แห่งประมวลกฎหมายทีด่ ิน.

ข้อ 16. คาํ ถาม ปจั จบุ นั ใครเป็นผู้ออกคําสั่งให้ผทู้ ีไ่ ด้รับใบจองออกไปจากท่ีดนิ และขาดสิทธทิ ี่จะพงึ ได้ตาม
ระเบียบว่าดว้ ยการจัดทดี่ นิ เพอื่ ประชาชน

คําตอบ อาํ นาจในการออกคําสัง่ ใหผ้ ู้ที่ได้รบั ใบจองออกไปจากทดี่ ิน และขาดสิทธิเดิมเป็นอํานาจของอธบิ ดี
กรมทด่ี ิน ต่อมาเพ่ือให้การบริหารงานเป็นไปอยา่ งมปี ระสิทธิภาพ และตอบสนองความต้องการของประชาชน อธิบดี
กรมท่ดี นิ จึงได้มอบอํานาจใหผ้ ู้ว่าราชการจังหวัดปฏิบัติราชการแทน ตามคําสงั่ กรมท่ีดิน ที่ 2185/2546 ลงวันท่ี 24
ตลุ าคม 2546

ทีม่ าของคําตอบ : ตามคําส่ังกรมทดี่ นิ ท่ี 2184/2546 เรื่อง มอบอํานาจของอธิบดีกรมท่ีดนิ ให้ผวู้ า่ ราชการ
จังหวัดแบบบูรณาการปฏิบตั ริ าชการแทน

ขอ้ 17. คาํ ถาม เม่อื ปรากฏวา่ ได้มกี ารออกหนังสือสําคญั สาํ หรับท่ีหลวงไปโดยผิดพลาดคลาดเคล่ือน ใครเปน็
ผ้มู อี ํานาจในการเพิกถอนหรือแก้ไข

คาํ ตอบ ผวู้ ่าราชการจังหวดั โดย อธบิ ดีกรมทด่ี ินได้มีคาํ สงั่ ที่ 2185/2546 ลงวันที่ 24ตุลาคม 2546 เร่ือง
มอบอาํ นาจจากอธิบดีกรมทีด่ ินให้ผู้ว่าราชการจงั หวัดแบบบรู ณาการปฏบิ ตั ริ าชการ แต่หากในเขตกรงุ เทพมหานคร
ยังดาํ เนินอํานาจของอธิบดกี รมที่ดนิ อยู่

ท่ีมาของคาํ ตอบ :
1. ประมวลกฎหมายทีด่ ิน มาตรา 8 ตรี
2. พระราชบญั ญัติวิธีปฏบิ ัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539 มาตรา 3, 43, 49
3. ระเบยี บกรมท่ีดิน ว่าด้วยการเพิกถอนหรือแก้ไขหนังสอื สําคัญสําหรับทหี่ ลวง พ.ศ. 2529
4. คําสง่ั กรมทด่ี นิ ท่ี 2185/2546 ลงวนั ท่ี 24 ตลุ าคม 2546 เรอื่ ง มอบอาํ นาจของอธบิ ดีกรมที่ดนิ
ใหผ้ วู้ ่าราชการจงั หวัดแบบบูรณาการปฏิบตั ิราชการแทน

8

“อธบิ ดีกรมท่ีดินเป็นผู้มีอาํ นาจออกหนงั สือสาํ คัญสาํ หรบั ทีห่ ลวง ตามมาตรา 8 ตรี แห่งประมวล
กฎหมายท่ดี ิน จงึ เป็นเจ้าหนา้ ทผ่ี ูม้ ีอาํ นาจทําคําส่งั ทางปกครอง เม่ือไม่มกี ฎหมายบัญญตั เิ รือ่ งการเพกิ ถอนแก้ไข
หนังสือสําคัญสาํ หรบั ทห่ี ลวงไว้เปน็ การเฉพาะ จึงเป็นไปตามหลักเกณฑ์ทั่วไปตามนัยพระราชบัญญตั วิ ธิ ปี ฏิบตั ิราชการ
ทางปกครอง พ.ศ. 2539”

ข้อ 18. คาํ ถาม การรังวัดตรวจสอบแนวเขตทดี่ ินสาธารณประโยชน์ที่มหี นงั สือสาํ คญั สําหรับที่หลวง หากผล
การรังวดั ไดเ้ น้อื ท่ี และ/หรือรปู แผนท่ีแตกต่างจากเดิม เจ้าพนกั งานทด่ี นิ จงั หวดั หรอื เจ้าพนักงานที่ดินจงั หวัด
สาขา มอี าํ นาจสั่งแก้ไขเน้ือที่ และ/หรือรปู แผนที่ ตามนัยมาตรา 69 ทวิ แห่งประมวลกฎหมายทด่ี ิน ไดห้ รือไม่
เมอื่ ปรากฏว่าได้มกี ารออกหนงั สือสําคัญสาํ หรับทห่ี ลวงไปโดยผดิ พลาดคลาดเคลือ่ น ใครเป็นผู้มีอาํ นาจในการ
เพกิ ถอนหรอื แกไ้ ข

คาํ ตอบ ไมไ่ ด้ เพราะอํานาจตามมาตรา 69 ทวิ แหง่ ประมวลกฎหมายที่ดิน ใช้กบั การแก้ไขเน้ือท่ี และ/
หรือรูปแผนที่ในโฉนดที่ดิน หรือหนงั สือรบั รองการทําประโยชน์เท่านน้ั และอํานาจในการแกไ้ ขหนังสอื สําคญั สําหรับ
ที่หลวงของเจา้ พนกั งานทด่ี ินจังหวดั หรอื เจ้าพนกั งานท่ดี นิ จงั หวัดสาขา มเี ฉพาะแตก่ รณีการเขียนหรอื พมิ พ์ข้อความ
ผิดพลาดคลาดเคล่ือน โดยมีหลกั ฐานชดั แจ้ง รวมท้งั การแก้ไขรายละเอียดในหนังสอื สําคัญสําหรบั ทีห่ ลวงให้ถูกต้อง
ตามข้อเทจ็ จรงิ ท่เี ปลีย่ นแปลงไป ส่วนกรณกี ารแก้ไขรูปแผนทีแ่ ละเนื้อท่ีจะต้องเสนอผู้วา่ ราชการจังหวัดหรอื อธบิ ดี
กรมทีด่ ินมอี ํานาจแก้ไขให้ถูกตอ้ งและใหเ้ จ้าพนักงานท่ดี นิ จังหวดั หมายเหตแุ ก้ไขฉบบั ผดู้ ูแลรกั ษาและฉบับสาํ นักงาน
ที่ดนิ เสรจ็ แลว้ สง่ สําเนาเพอ่ื ใหผ้ ู้อาํ นวยการสาํ นกั จดั การท่ีดนิ ของรฐั หมายเหตแุ ก้ไขฉบับทอ่ี ย่ทู ี่กรมที่ดินตอ่ ไป โดยถือ
ปฏิบตั ิตามระเบียบกรมที่ดนิ ว่าด้วยการเพิกถอนแก้ไขหนังสือสําคัญสาํ หรบั ทห่ี ลวง พ.ศ. 2529

ที่มาของคําตอบ : ระเบยี บกรมท่ีดินว่าดว้ ยการเพิกถอนแก้ไขหนังสือสาํ คัญสาํ หรบั ทห่ี ลวง พ.ศ. 2529

ข้อ 19. คําถาม กรมท่ดี นิ วางแนวทางปฏิบัตเิ รือ่ งการออก นสล. ในท่ีดินราชพัสดุ ไว้อยา่ งไรบ้าง?
คาํ ตอบ กรมทด่ี ินวางแนวทางปฏิบัตใิ นการออก นสล. ในท่ีดนิ ราชพสั ดุไว้ตามหนงั สือ

ที่ มท 0711/ ว 19914 ลงวนั ที่ 29 สิงหาคม 2529 ดังนี้
1. ทีด่ ินราชพสั ดุท่ีจะขอออกหนังสอื สําคญั สาํ หรบั ท่ีหลวงได้จะตอ้ งเป็นทีด่ นิ ราชพัสดุประเภท

สาธารณสมบตั ิของแผน่ ดนิ ท่ีใช้หรอื สงวนไว้เพอื่ ประโยชน์ของแผน่ ดินโดยเฉพาะ เช่น ท่ตี ั้งสํานักราชการบา้ นเมอื ง
เป็นต้น นอกจากนท้ี ่ดี นิ ราชพัสดแุ ปลงใดเคยใชเ้ พื่อประโยชนข์ องแผน่ ดินโดยเฉพาะมากอ่ น ภายหลังเปลี่ยนไปใช้
ประโยชนอ์ ย่างอ่นื เชน่ เคยเป็นท่ีตงั้ สาํ นกั ราชการบ้านเมืองมาก่อนปัจจบุ ันเปลย่ี นไปใช้ประโยชน์เป็นทตี่ ง้ั บา้ นพัก
ราชการ หรอื ทจ่ี ดั หาผลประโยชน์ และไม่ปรากฏวา่ ถูกถอนสภาพจากการเปน็ สาธารณสมบตั ิของแผ่นดนิ ที่ใช้เพื่อ
ประโยชน์ของแผ่นดนิ โดยเฉพาะ ท่ีดนิ น้นั ก็ยังถือว่าเป็นสาธารณสมบัตขิ องแผ่นดินทีใ่ ช้ เพื่อประโยชนข์ องแผน่ ดนิ
โดยเฉพาะ อยู่ในหลกั เกณฑ์ท่ีจะออกหนงั สือสาํ คญั สาํ หรบั ท่ีหลวงได้เชน่ กัน

2. ทีด่ นิ ราชพัสดทุ ใี่ ช้ประโยชนอ์ ยา่ งอ่ืน ไมไ่ ด้ใช้เพ่ือประโยชน์ของแผ่นดนิ โดยเฉพาะ เช่น
ท่ตี ้งั บา้ นพักราชการ หรือท่จี ัดหาผลประโยชน์ ถอื วา่ เปน็ ทรัพยส์ นิ ของแผน่ ดนิ ธรรมดา ไมอ่ ยู่ในหลกั เกณฑท์ ่จี ะออก
หนงั สอื สําคัญสําหรบั ท่ีหลวงใหพ้ ิจารณาออกเปน็ หนังสอื แสดงสทิ ธใิ นทดี่ ิน เชน่ โฉนดที่ดนิ หรือหนงั สือรบั รองการทาํ ประโยชน์
แล้วแต่กรณี

3. ทีด่ ินที่ใชเ้ พื่อประโยชนข์ องแผน่ ดินโดยเฉพาะซ่ึงทางราชการได้ครอบครองทาํ ประโยชนก์ ่อน
ประมวลกฎหมายทดี่ ินใชบ้ ังคับ หรอื ท่ีทางราชการได้มาจากการรบั ใหห้ รือรบั ซื้อมีหลกั ฐาน เช่น ส.ค.1 หนังสือรบั รอง

9

การทําประโยชน์ หรือโฉนดที่ดนิ หรอื ทท่ี างราชการได้ครอบครองทาํ ประโยชน์ภายหลังประมวลกฎหมายทดี่ ินใช้
บังคับ โดยไดด้ าํ เนนิ การสงวนหวงห้าม หรอื ขอข้ึนทะเบียนท่ดี นิ เป็นของทบวงการเมืองตามทป่ี ระมวลกฎหมายทด่ี ิน
กาํ หนดไว้ ถือวา่ เป็นสาธารณสมบตั ิของแผน่ ดนิ ทใี่ ช้เพ่อื ประโยชนข์ องแผ่นดินโดยเฉพาะ สว่ นทด่ี นิ ทใี่ ชเ้ พื่อประโยชน์
ของแผ่นดนิ โดยเฉพาะ ซ่ึงทางราชการได้ครอบครองทาํ ประโยชน์ภายหลังประมวลกฎหมายที่ดินใชบ้ งั คบั โดยไม่มี
หลกั ฐานอย่างใดอย่างหน่ึงหรือไดส้ งวนหวงห้ามไว้ แต่การสงวนหวงหา้ มมิได้ปฏิบัติตามทีป่ ระมวลกฎหมายท่ดี ิน
กาํ หนดไว้ จะถอื ว่าเปน็ สาธารณสมบตั ขิ องแผน่ ดนิ ท่ีใชเ้ พื่อประโยชนข์ องแผ่นดนิ โดยเฉพาะตามกฎหมายก็ตอ่ เม่ือ
ปรากฏข้อเท็จจรงิ และพยานหลกั ฐานรับฟงั ได้ว่าทางราชการได้เขา้ ครอบครองและใช้ประโยชนท์ ี่ดินนน้ั ในราชการ
ตลอดมากอ่ นพระราชบัญญตั ิทีร่ าชพัสดุ พ.ศ. 2518 ใช้บงั คับ

ดังน้ัน ในการออกหนังสือสําคัญสําหรบั ที่หลวงในท่ีดินราชพัสดุ ขอให้เจา้ หน้าท่ีผู้มสี ว่ นเกี่ยวข้อง
สอบสวนข้อเท็จจริงและพยานหลกั ฐานใหไ้ ดร้ ายละเอยี ดว่า ทางราชการได้ทดี่ นิ มาอย่างไร ตงั้ แตเ่ มื่อใด มีหลกั ฐาน
การได้มาอย่างใดหรือไม่ ถ้าไมม่ หี ลักฐาน ไดเ้ ข้าครอบครองทําประโยชนต์ ั้งแต่เมอื่ ใด ใช้ประโยชน์ในทด่ี ินน้ันอย่างไร
ถ้าการสอบสวนไดค้ วามว่าท่ีดินราชพัสดุทจี่ ะขอออกหนังสอื สําคญั สาํ หรับทห่ี ลวงเป็นสาธารณสมบตั ขิ องแผน่ ดินทใี่ ช้
เพือ่ ประโยชนแ์ ผน่ ดินโดยเฉพาะตามกฎหมาย จึงจะขอออกหนังสอื สาํ คัญสาํ หรับทหี่ ลวงให้ได้ หากท่ีดนิ แปลงใด
มปี ัญหาว่าจะออกหนังสือสําคัญสาํ หรบั ทีห่ ลวงให้ได้หรือไม่ ใหพ้ ิจารณาและส่งเร่ืองไปกรมที่ดนิ เพ่ือพิจารณาต่อไป

ทม่ี าของคาํ ตอบ : ตามหนังสือกรมท่ีดนิ ท่ี มท 0711/ว 19914 ลงวนั ที่ 29 สิงหาคม 2529
เร่อื ง การออกหนังสือสาํ คัญสําหรับทีห่ ลวงในที่ดินราชพสั ดุ

ขอ้ 20. คําถาม พนักงานเจา้ หน้าทีต่ ามมาตรา 9 แหง่ ประมวลกฎหมายท่ีดนิ มีใครบ้าง
คาํ ตอบ กระทรวงมหาดไทยได้มคี าํ สั่ง ที่ 109/2538 ลงวนั ท่ี 16 มีนาคม 2538 แต่งตั้งผู้ดํารงตาํ แหนง่

ดังตอ่ ไปนี้ เปน็ พนักงานเจ้าหนา้ ท่ตี ามความในมาตรา 9 แหง่ ประมวลกฎหมายท่ีดิน คือ
1. อธิบดีกรมที่ดนิ เป็นพนกั งานเจ้าหนา้ ทีส่ าํ หรับการอนญุ าตระเบิดและยอ่ ยหนิ การขุดตกั ดนิ ลกู รัง หรือ

หินผุ ในบริเวณท่เี ขาหรือภูเขา และปริมณฑลรอบท่ีเขาหรือภเู ขา 40 เมตร ทร่ี ัฐมนตรียังมิไดป้ ระกาศกําหนดพ้นื ท่นี น้ั
ใหเ้ ป็นแหลง่ หนิ ปนู หรอื ดนิ ลูกรงั หรือหนิ ผุ เพือ่ การก่อสรา้ ง

2. ผวู้ ่าราชการจังหวัด เป็นพนักงานเจา้ หน้าที่ในเขตทอ้ งที่จังหวัดสําหรับการอนญุ าต ดังน้ี
(1) การระเบิดและยอ่ ยหนิ การขุดตกั ดินลูกรัง หรอื หินผุ ในบริเวณท่ีรฐั มนตรีได้ประกาศกาํ หนดพื้นที่

นัน้ เป็นแหล่งหินปูนหรอื ดนิ ลูกรัง หรอื หินผุ เพื่อการก่อสร้าง และในพ้ืนท่ีนอกเขตเขา หรือภเู ขา และปริมณฑล
รอบทเ่ี ขา หรอื ภเู ขา 40 เมตร

(2) การขุดหรือดูดทราย การเก็บหินลอย การทําสงิ่ หนง่ึ สงิ่ ใดอันเป็นอนั ตรายแก่ทรพั ยากรในที่ดนิ
(3) การเขา้ ไปยึดถือ ครอบครอง รวมตลอดถงึ การก่อสรา้ งหรือเผาป่า
(4) การต่ออายใุ บอนญุ าต กรณอี ธิบดีกรมทด่ี นิ หรือผ้วู า่ ราชการจังหวดั ไดอ้ นุญาตไว้
ทม่ี าของคําตอบ : คาํ ส่งั กระทรวงมหาดไทย ท่ี 109/2538 ลงวนั ที่ 16 มนี าคม 2538 เรื่อง แต่งตั้ง
พนักงานเจ้าหน้าที่ตามความในมาตรา 9 แหง่ ประมวลกฎหมายทด่ี ิน

10

ขอ้ 21. คาํ ถาม ทด่ี นิ ของรัฐท่ีหมดสภาพแล้ว หรือถูกบกุ รกุ จนเต็มพนื้ ทแ่ี ล้ว จะถอนสภาพแลว้ ออก
เอกสารสทิ ธใิ หร้ าษฎรผบู้ กุ รุกไดห้ รอื ไม่

คาํ ตอบ ไม่ได้ เพราะขัดกับมติคณะกรรมการจดั ท่ีดนิ แห่งชาติ ขดั มติ ครม. และ กบร. สว่ นกลางดงั น้ี
1. มติคณะกรรมการจัดทีด่ นิ แห่งชาติ ครั้งที่ 3/2517 เมื่อวันที่ 11 กนั ยายน 2517 กาํ หนดหลักการ
ว่า ทีด่ ินสาธารณประโยชน์ หรือท่ปี ่าไมท้ ี่มผี ้บู กุ รกุ เข้าทาํ ประโยชนจ์ นเป็นหลกั ฐานม่ันคงแลว้ หากจําเปน็ จะต้อง
ถอนสภาพกจ็ ะไมใ่ ห้กรรมสทิ ธิ์แกผ่ บู้ กุ รุก แตจ่ ะจดั ให้เชา่
2. มติ ครม. เม่ือวันท่ี 4 พฤษภาคม 2536 กําหนดว่ารัฐไม่ควรใหเ้ อกสารสิทธติ ามประมวลกฎหมายทด่ี นิ แก่
ผู้บกุ รกุ ทีด่ ินของรฐั
3. มติ กบร. สว่ นกลาง ในการประชุมครงั้ ท่ี 4/2540 เมื่อวันที่ 23 พฤษภาคม 2540 กรณนี ้ีสืบเนื่องมาจาก
คณะกรรมการจัดทด่ี ินแห่งชาติ มมี ตใิ นการประชุมครั้งท่ี 2/2535 เมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม 2535 มอบหมายให้
กรมทดี่ นิ พิจารณาว่าควรจะทบทวนมตคิ ณะกรรมการจัดที่ดินแหง่ ชาติ คร้งั ท่ี 3/2517 เม่ือวนั ที่ 11 กนั ยายน 2517
หรือไม่ และกรมที่ดนิ ได้มหี นังสอื ที่ มท 0718/08179 ลงวันท่ี 18 มีนาคม 2540 หารือไป กบร. สว่ นกลาง และ กบร.
ส่วนกลาง ได้ประชุมพจิ ารณาและมีมติดังน้ี

(1) ควรยนื ยันหลกั การตามมติคณะกรรมการจดั ท่ดี ินแห่งชาติ ปี 2517 คือเมื่อมีความจําเปน็ จะต้อง
ถอนสภาพที่สาธารณประโยชน์ทีม่ ีผบู้ ุกรุกกจ็ ะไม่ให้กรรมสิทธ์แิ ตจ่ ัดใหเ้ ช่า เนอื่ งจากสอดคล้องกับมติคณะรฐั มนตรี
เมื่อวันท่ี 4 พฤษภาคม 2536 ท่ีกําหนดวา่ รัฐไม่ควรให้เอกสารสิทธติ ามประมวลกฎหมายที่ดนิ แกผ่ บู้ ุกรุกทีด่ ินของรัฐ

(2) ไมส่ มควรใหม้ ีการถอนสภาพ เว้นแต่เฉพาะกรณีจาํ เป็นจริงๆ เพื่อประโยชน์ราชการ และเปน็
ที่ดนิ ที่ราษฎรไม่ใชป้ ระโยชนร์ ่วมกนั ตอ่ ไปแลว้

(3) เมื่อถอนสภาพแลว้ ควรรีบดําเนินการออกเอกสารสิทธใิ ห้เปน็ กรรมสทิ ธ์ขิ องราชการบรหิ าร
สว่ นท้องถน่ิ และให้ราชการบริหารสว่ นทอ้ งถน่ิ น้นั นํามาจัดให้เชา่ และจัดเกบ็ ค่าเชา่ เป็นรายได้บํารงุ ท้องถน่ิ ของตนเอง

(4) การจัดให้เช่าควรใหเ้ ฉพาะผ้บู กุ รกุ เดิม
(5) ควรพิจารณาจดั ใหเ้ ชา่ ระยะยาวไดโ้ ดยไมต่ อ้ งถอนสภาพ
ทมี่ าของคําตอบ :
1. มตคิ ณะกรรมการจัดทดี่ นิ แห่งชาติ คร้งั ท่ี 3/2517 เม่ือวนั ที่ 11กันยายน2517
2. มติ ครม. เมือ่ วนั ท่ี 4 พฤษภาคม 2536
3. มติ กบร. สว่ นกลาง ในการประชมุ คร้งั ท่ี 4/2540 เม่ือวันที่ 23 พฤษภาคม 2540
4. หนงั สือกรมทด่ี นิ ที่ มท 0718/08179 ลงวนั ที่ 18 มนี าคม 2540

11

ข้อ 22. คําถาม การรังวัดสอบเขตหรือแบ่งแยกทีด่ ินที่มีทางผา่ น เจ้าของทีด่ นิ ผู้นาํ รังวดั บางรายยอมแบ่ง
หักใหเ้ ป็นทางสาธารณประโยชน์ แตบ่ างรายไม่ยอมแบง่ หักให้เป็นทางสาธารณประโยชน์ โดยอา้ งวา่ ไมใ่ ช่ทาง
สาธารณประโยชน์ กรณีเช่นนีเ้ จ้าหนา้ ท่คี วรจะถอื ปฏบิ ัติอย่างไร

คําตอบ เรอ่ื งนีก้ รมท่ีดินได้แจ้งตามหนังสือ ที่ มท 0710/ว 97 ลงวนั ที่ 3 มกราคม 2534 ว่า ถ้าท่ีดนิ
ท่ขี อรงั วัดสอบเขตหรือแบ่งแยก สภาพที่ดนิ มีทางสาธารณประโยชน์ผ่าน ให้ถอื ปฏบิ ัติดงั น้ี

1. ให้แนะนําเจา้ ของที่ดินผู้ขอรังวัดนํารังวดั แบ่งแยก หรือกันเขตทางสาธารณประโยชนอ์ อกโดยการแบ่งหกั
เปน็ ทางสาธารณประโยชน์

2. หากผขู้ อรงั วัดไม่ยอมแบง่ หกั เป็นทางสาธารณประโยชน์ โดยอ้างวา่ ไมใ่ ชท่ างสาธารณประโยชน์ ให้บนั ทึก
ถอ้ ยคําของผ้ขู อและใหง้ ดทําการรังวัดไวก้ ่อน แลว้ ทําหนังสือสอบถามไปยงั ผ้ดู ูแลรกั ษา ว่าทางในที่ดินแปลงดังกลา่ ว
เปน็ ทางสาธารณประโยชนห์ รือไม่ ถา้ ไดร้ ับการยนื ยนั วา่ เปน็ ทางสาธารณประโยชน์ให้แจง้ ผู้ขอทราบ เพอ่ื นําทาํ การ
รงั วัดแบง่ หักเปน็ ทางสาธารณประโยชน์ แต่ถ้า ผขู้ อรังวดั ไม่ยอมนํารังวัดแบ่งหักเป็นทางสาธารณประโยชน์ กใ็ ห้บันทึก
ถอ้ ยคําไว้แลว้ งดการดาํ เนนิ การ

ท่ีมาของคาํ ตอบ : ตามหนังสือกรมท่ีดนิ ท่ี มท 0710/ว 97 ลงวันท่ี 3 มกราคม 2534 เรื่อง การสอบเขต
และแบง่ แยกท่ดี นิ ท่ีมที างสาธารณประโยชน์ผ่าน

ขอ้ 23. คาํ ถาม หนังสอื สําคญั สาํ หรบั ที่หลวงคืออะไร
คําตอบ “หนังสอื สาํ คญั สําหรับทห่ี ลวง”ไม่ใชห่ นังสือสาํ คัญแสดงสทิ ธิ หรือสทิ ธคิ รอบครองในท่ีดิน แต่เป็น

หนงั สือสําคัญของทางราชการอย่างหน่ึงท่ีออกใหเ้ พื่อแสดงแนวเขต ที่ตงั้ จํานวนเนื้อท่ี และการใช้ประโยชนข์ องทาง
ราชการในท่ีดนิ นัน้ สาํ หรบั ท่ีดินที่จะออกหนงั สอื สาํ คญั สาํ หรบั ที่หลวงได้ ได้แก่ ที่ดนิ เหล่าน้ี คือ

1. ท่ีดินทป่ี ระชาชนใชป้ ระโยชนร์ ว่ มกนั เชน่ ทงุ่ เลย้ี งสตั ว์สาธารณประโยชน์ ป่าช้าสาธารณประโยชน์
หนองนาํ้ สาธารณประโยชน์ บงึ สาธารณประโยชน์ เวน้ แตท่ ีส่ าธารณประโยชนโ์ ดยสภาพ มีแนวเขตธรรมชาตอิ ยู่แลว้
เช่น ทช่ี ายตล่งิ ทางบก ทางนํ้า ลํากระโดง ลาํ รางสาธารณประโยชน์ ทางระบายนํา้ แม่นาํ้ ลําคลอง ฯลฯ เหล่านี้
จะไม่ออกหนังสือสาํ คัญสาํ หรับทีห่ ลวง

2. ท่ีดินท่ีใช้เพ่ือประโยชน์ของแผ่นดินโดยเฉพาะ เช่น ที่ดินท่ีได้สงวนหวงห้าม หรือขน้ึ ทะเบียน
เป็นของทบวงการเมือง ท่ีดนิ ท่ีใช้ในราชการต่าง ๆ ท่ีดนิ ท่รี ัฐจดั ซ้ือ หรือมีผู้อทุ ิศใหร้ ฐั ทด่ี ินทถ่ี กู เวนคืนมาเป็นของรัฐ
เปน็ ตน้

พนักงานเจ้าหน้าที่ในการออกหนงั สือสาํ คัญสําหรับท่ีหลวง คือ อธิบดีกรมที่ดิน แตป่ ัจจุบัน ไดม้ อบ
อํานาจใหผ้ ้วู ่าราชการจังหวดั เปน็ ผดู้ ําเนนิ การออกหนังสอื สําคัญสาํ หรับท่หี ลวงในเขตจังหวดั ตา่ ง ๆ แทน เพื่อความ
สะดวกรวดเรว็

การออกหนังสือสาํ คัญสําหรับทหี่ ลวง มีวตั ถปุ ระสงคเ์ พื่อให้ท่ดี ินของรฐั ประเภทพลเมอื งใช้รว่ มกัน
และใช้เพ่ือเปน็ ประโยชน์ของแผ่นดนิ โดยเฉพาะดงั กลา่ วได้มีขอบเขต และหลักฐานทแี่ น่นอน ชว่ ยปอ้ งกนั การบกุ รุก
ซ่ึงนบั วนั จะทวีจาํ นวนมากขนึ้ และเปน็ การสงวนที่ดนิ ประเภทนี้ไว้ให้อนุชนรนุ่ หลงั ได้ใชป้ ระโยชนต์ อ่ ไปในภายหนา้

ทมี่ าของคําตอบ : มาตรา 8 ตรี แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน

12

ขอ้ 24. คําถาม อํานาจหน้าท่ใี นการดแู ลรักษาท่ดี ินรมิ แหล่งนํ้าสาธารณะ โดยเฉพาะกรณีแหล่งน้ําสาธารณะ
ทีเ่ กิดขน้ึ ทั้งหมดหรือบางสว่ น ซ่งึ ไมเ่ ปน็ ไปตามธรรมชาตเิ กิดท่ดี ินรมิ แหลง่ นํา้ ทีน่ ํา้ ท่วมไมถ่ ึงอีกต่อไปนนั้ ยงั คงอยู่
ในอํานาจหนา้ ทดี่ ูแลรกั ษาของกรมเจ้าทา่ อกี หรือไม่

คําตอบ คณะกรรมการกฤษฎีกาพิจารณาแลว้ มีความเห็นวา่
1. ขอบเขตความรับผิดชอบของกรมเจ้าท่า เร่ิมต้นจาก “ท่ีชายตล่งิ ” ออกไปสู่แหลง่ น้ําสาธารณะ
2. ส่วนความรับผดิ ชอบของหน่วยงานอืน่ ตามกฎหมายอน่ื เริม่ ตน้ จาก “ท่ีดินท่ีอยู่เหนอื ที่ชายตล่ิงข้ึนไป”
3. สาํ หรับทด่ี นิ รมิ แหลง่ นํา้ สาธารณะทีน่ าํ้ ทว่ มไม่ถึงอีกต่อไป เนือ่ งจากแหล่งนาํ้ สาธารณะเกดิ จากการ
ตน้ื เขนิ ข้นึ ท้ังหมดหรือบางส่วนตามธรรมชาติน้นั ยอ่ มพ้นจากสภาพเป็น“ทชี่ ายตลิง่ ” จงึ ไม่อยใู่ นขอบเขตความ
รบั ผิดชอบของกรมเจา้ ท่าตามมาตรา 117 แห่งพระราชบัญญัตกิ ารเดินเรือในน่านน้าํ ไทย พระพทุ ธศักราช 2456
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบญั ญตั ิฯ (ฉบับที่ 14) พ.ศ. 2535 ดงั กลา่ วอกี ต่อไป การจะปลกู สร้างอาคารหรือ
สิ่งอืน่ ใดลงบนท่ีดินดงั กล่าวจึงไมอ่ ยู่ในบงั คับทจ่ี ะตอ้ งขออนุญาตเสยี คา่ ตอบแทน หรือถือเป็นความผดิ
ตามมาตรา 119 มาตรา 117 ทวิ มาตรา 118 แหง่ พระราชบัญญตั ิการเดินเรือ ในน่านน้ําไทย พระพุทธศักราช 2456
ซ่ึงแก้ไขเพ่ิมเติมโดยพระราชบัญญตั ิการเดนิ เรือในน่านนํ้าไทย (ฉบับท่ี 14) พ.ศ. 2535 แต่อยา่ งใด

แม้วา่ ทีด่ ินดงั กล่าวจะไมถ่ ือเป็น “ที่ชายตล่ิง” ตามมาตรา 1304(2) แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและ
พาณชิ ยแ์ ลว้ กต็ าม แต่ตราบใดทย่ี งั ไมม่ ีการถอนสภาพทดี่ นิ นน้ั จากการเปน็ สาธารณสมบัตขิ องแผ่นดินสําหรบั พลเมือง
ใช้ร่วมกันตามาตรา 8 วรรคสอง แหง่ ประมวลกฎหมายทดี่ ิน ทดี่ ินนน้ั กย็ งั คงมสี ภาพเปน็ สาธารณสมบตั ขิ องแผน่ ดิน
สาํ หรับใช้ร่วมกัน และอยู่ในความดแู ลรบั ผิดชอบของนายอําเภอแหง่ ท้องท่ี ตามมาตรา122แห่งพระราชบัญญตั ลิ ักษณะ
ปกครองทอ้ งที่ พระพุทธศกั ราช 2457ประกอบกับมาตรา8วรรคหนงึ่ แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน และมาตรา 62 แหง่
พระราชบญั ญัตริ ะเบียบบริหารราชการแผน่ ดิน พ.ศ. 2534 และโดยท่กี ารเปล่ียนแปลงผู้มีอาํ นาจหน้าทใ่ี นการดูแล
รักษาจากกรมเจา้ ทา่ ไปยังนายอําเภอนน้ั เปน็ ไปโดยผลของกฎหมาย จึงไมต่ ้องดําเนินการในทางกฎหมายอย่างใดอีก

สําหรับปญั หาวา่ การกอ่ สร้างอาคารหรือสิง่ ปลูกสรา้ งในที่ดินดังกล่าวจะต้องขออนุญาตจาก
หนว่ ยงานใดน้นั เมื่อนายอาํ เภอเปน็ ผู้มีอํานาจหนา้ ทีใ่ นการดูแลรักษาที่ดินดังกล่าวข้างต้น การทจ่ี ะปลูกสร้างอาคาร
หรอื สงิ่ ปลกู สร้างลงในท่ดี นิ ดงั กล่าวก็ยอ่ มตอ้ งไดร้ บั อนุญาตจากนายอาํ เภอ อย่างไรก็ตาม หากปรากฏว่ามสี ว่ นใด
ส่วนหนง่ึ ของอาคารหรือสงิ่ ปลกู สรา้ งล่วงล้ําไปเหนอื น้ําหรือใตน้ ้าํ ของแหลง่ นํา้ สาธารณะกต็ ้องขออนญุ าตจาก
กรมเจ้าท่า ตามมาตรา 117 แห่งพระราชบญั ญัติการเดนิ เรือในนา่ นนํา้ ไทยฯ ด้วย

ทมี่ าของคําตอบ : ความเหน็ คณะกรรมการกฤษฎีกา เร่ืองเสร็จท่ี 260/2538 เร่ือง อํานาจหน้าทใ่ี นการ
ดแู ลรกั ษาที่ดินรมิ แหล่งนํา้ สาธารณะ

13

ข้อ 25. คําถาม ในกรณีที่มผี ู้บุกรกุ ท่ีสาธารณประโยชน์ ทไี่ ม่มีหนังสอื สําคญั สําหรบั ที่หลวง เช่น
ทางสาธารณประโยชน์ ทางนํ้าสาธารณประโยชน์ และลาํ รางสาธารณประโยชน์ ผู้มีอาํ นาจหนา้ ทด่ี แู ลรักษามักจะ
ขอให้สาํ นักงานทดี่ ินส่งเจา้ หนา้ ท่ีไปรงั วดั สอบเขต แต่เจ้าหน้าที่ทดี่ ินจะแจง้ วา่ ไม่มีอาํ นาจทจ่ี ะไปรงั วัดสอบเขต
ตามประมวลกฎหมายที่ดนิ เพราะไมม่ ีหนังสือแสดงสทิ ธิหรือหนังสอื สําคญั สาํ หรบั ท่ีหลวง กรณีนจ้ี ะทาํ อย่างไร

คําตอบ กรมทดี่ ินวางแนวทางปฏิบัติไวต้ ามหนงั สือ ที่ มท 0606/ว 30743 ลงวันที่ 22 พฤศจกิ ายน 2539
เรอื่ ง การรงั วัดตรวจสอบที่สาธารณประโยชน์ทีไ่ ม่มหี นังสือสาํ คญั สาํ หรับทห่ี ลวง ไวว้ า่ การขอรงั วดั สอบเขต
ทส่ี าธารณประโยชนท์ ่ไี มม่ หี นังสอื สาํ คัญสาํ หรับท่ีหลวง ไม่มีระเบยี บใหผ้ มู้ หี น้าทีด่ แู ลรักษายืน่ ขอสอบเขต เม่ือมรี าษฎร
รอ้ งเรียนว่า มผี ู้บกุ รกุ หรือออกโฉนดที่ดินทบั ทสี่ าธารณประโยชน์ ในทางปฏิบัติให้ ผู้มหี น้าที่ดแู ลทด่ี ิน
สาธารณประโยชน์แจ้งเป็นหนงั สอื มายงั สาํ นักงานที่ดินเพ่ือขอความรว่ มมือ ใหส้ าํ นักงานท่ีดนิ จัดส่งเจ้าหนา้ ท่ีไปชว่ ย
ทาํ การรังวดั ตรวจสอบแนวเขตท่ีดินสาธารณประโยชน์ โดยถอื หนังสือขอความร่วมมือเป็นคําขอ และอนโุ ลมถอื ปฏบิ ัติ
ตามระเบียบกรมท่ีดนิ วา่ ด้วยการรงั วดั สอบเขต แบง่ แยกและรวมโฉนดทด่ี ิน พ.ศ. 2527 หมวด 1 ขอ้ 5 กบั
คําสงั่ กระทรวงมหาดไทย ท่ี 158/2501 ลงวนั ท่ี 3 มีนาคม 2501 เร่ือง ระเบยี บปฏิบัตใิ นการรังวดั ทาํ แผนที่และการ
ระวงั แนวเขตทด่ี นิ อนั เป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดนิ สาํ หรับพลเมอื งใช้ประโยชนร์ ว่ มกัน ซ่งึ เกิดขึ้นโดยสภาพ
เว้นแต่การปกั หลักเขตที่ดนิ ให้ใชห้ ลักไม้ปักแทน ซ่งึ การดําเนนิ การดงั กล่าวผู้มีหนา้ ทีด่ ูแลจะต้องรบั ผดิ ชอบค่าใช้จ่าย
เช่นเดียวกบั การรังวดั สอบเขต แบ่งแยกและรวมโฉนดท่ดี ิน และเม่ือดาํ เนนิ การเสรจ็ แลว้ จะตอ้ งแจง้ ผลการรงั วดั ให้ผมู้ ี
หนา้ ท่ดี แู ลรกั ษาทส่ี าธารณประโยชนท์ ราบ เพือ่ ดําเนนิ การตามอาํ นาจหน้าท่ี

ทมี่ าของคาํ ตอบ : หนงั สือกรมทดี่ นิ ท่ี มท 0606/ว 30743 ลงวนั ท่ี 22 พฤศจิกายน 2539
เรื่อง การรังวดั ตรวจสอบทส่ี าธารณประโยชนท์ ไ่ี มม่ หี นังสอื สาํ คัญสําหรบั ท่หี ลวง

ข้อ 26. คําถาม ตามมาตรา 9(2) แหง่ ประมวลกฎหมายทดี่ ิน หา้ มมใิ หท้ ําด้วยประการใดๆ ให้เป็นการทําลาย
หรอื ทาํ ให้เสื่อมสภาพทดี่ นิ ที่หนิ ท่กี รวด หรือทีด่ ินทราย ในบรเิ วณท่รี ฐั มนตรีประกาศหวงหา้ มไวน้ นั้ ขอทราบว่า
รัฐมนตรวี า่ การกระทรวงมหาดไทยได้ประกาศกําหนดบริเวณทีห่ วงห้ามตามมาตรา 9(2) ไวอ้ ยา่ งไรบ้าง

คําตอบ รัฐมนตรวี ่าการกระทรวงมหาดไทยไดอ้ อกประกาศกระทรวงมหาดไทย ฉบบั ลงวนั ที่ 21
พฤษภาคม 2523 ใหบ้ รเิ วณดังตอ่ ไปนี้ ทุกแห่ง ทุกจงั หวัด เปน็ บริเวณทห่ี วงห้ามและห้ามมใิ หบ้ ุคคลใดทําดว้ ยประการ
ใด ให้เป็นการทําลาย หรอื ทาํ ใหเ้ สื่อมสภาพท่ดี นิ ท่หี นิ ท่กี รวด หรือที่ทราย เว้นแตจ่ ะได้รับอนุญาตจากพนักงาน
เจ้าหนา้ ที่ คือ

(1) บรเิ วณที่เขา หรือภเู ขา และปริมณฑลรอบทเี่ ขา หรือภูเขา 40 เมตร
(2) บรเิ วณแมน่ ้ํา และลาํ คลอง
(3) ทดี่ นิ ของรฐั นอกจาก (1) และ (2) ซ่ึงมิไดม้ ีบคุ คลใดมีสิทธคิ รอบครอง เฉพาะบริเวณทเ่ี ปน็ ทห่ี นิ
ท่ีกรวด หรือทีท่ ราย
ท่มี าของคําตอบ : ประกาศกระทรวงมหาดไทย ฉบบั ลงวันที่ 21 พฤษภาคม 2523 เรื่อง กาํ หนดบริเวณ
ทห่ี วงหา้ มตามมาตรา 9 (2) แห่งประมวลกฎหมายท่ีดิน

14

ข้อ 27. คําถาม การถอนสภาพท่ีดินสาธารณสมบัติของแผ่นดิน เพื่อให้ทบวงการเมืองใช้ประโยชน์ในราชการ
หมายถงึ การถอนสภาพทด่ี ินประเภทใด

คาํ ตอบ การถอนสภาพ หมายถงึ การถอนสภาพตามมาตรา 8 วรรคสอง (1) แห่งประมวลกฎหมายท่ดี นิ
ที่มีผลทําให้ท่ดี ินสําหรับพลเมืองใชร้ ว่ มกนั หรอื ทีด่ ินท่ีไดม้ ีการหวงหา้ มหรือสงวนไวต้ ามความตอ้ งการของทบวง
การเมืองซงึ่ มิไดต้ กเปน็ ทีร่ าชพัสดุ เปล่ียนสถานะหรือพ้นสภาพจากการเป็นทด่ี ินน้ัน ๆ เพื่อนําไปใช้ประโยชนอ์ ย่างอนื่
ที่ดนิ ท่จี ะถอนสภาพจะต้องเป็นทีด่ นิ สาธารณสมบตั ขิ องแผ่นดินสาํ หรับพลเมืองใชร้ ่วมกัน

การถอนสภาพมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ทบวงการเมืองใช้ประโยชน์ในราชการ ที่ดินท่ีถอนสภาพแล้ว
ดังกล่าวจะตกเป็นที่ราชพัสดุ ตามพระราชบัญญัติที่ราชพัสดุ พ.ศ. 2518 โดยมิต้องนําข้ึนทะเบียนตามมาตรา 8 ทวิ
แห่งประมวลกฎหมายท่ีดนิ

การถอนสภาพที่มีวัตถุประสงค์เพื่อจัดหาผลประโยชน์ตามประมวลกฎหมายที่ดิน ท่ีดินดังกล่าวจะตก
เป็นท่ีรกร้างว่างเปล่าเพื่อให้อธิบดีหรือทบวงการเมืองท่ีได้รับมอบหมายนําไปจัดหาผลประโยชน์ตามมาตรา 10, 11
แห่งประมวลกฎหมายทีด่ นิ ต่อไป

ข้อ 28. คําถาม การถอนสภาพที่ดิน ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยวิธีปฏิบัติเก่ียวกับการถอนสภาพ
การจัดขึ้นทะเบียน และ การจัดหาผลประโยชน์ในที่ดินของรัฐ ตามประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ. 2550 หมายถึง
การดําเนินการลกั ษณะเช่นใด

คําตอบ การถอนสภาพ หมายความว่า การดําเนินการตามบทบัญญัติในมาตรา 8 วรรคสอง (1) หรือ (2)
แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน ที่มีผลทําให้ท่ีดินสําหรับพลเมืองใช้ร่วมกันหรือท่ีดินท่ีได้มีการหวงห้ามหรือสงวนไว้ตาม
ความต้องการของทบวงการเมืองซึ่งมิได้ตกเป็นที่ราชพัสดุ เปลี่ยนสถานะ หรือพ้นสภาพจากการเป็นท่ีดินน้ันๆ เพื่อ
นาํ ไปใช้ประโยชน์อยา่ งอื่น

ข้อ 29. คําถาม ทบวงการเมืองที่มีความประสงค์ขอถอนสภาพท่ีดินเพื่อใช้ประโยชน์ในราชการ ต้องดําเนินการ
อย่างไร

คําตอบ ทบวงการเมืองผู้ขอมีหนังสือแสดงความประสงค์ขอถอนสภาพที่ดิน กรณีท่ีดินต้ังอยู่ในเขต
กรุงเทพมหานครให้ยื่นต่ออธิบดีกรมที่ดิน จังหวัดอ่ืนยื่นต่อผู้ว่าราชการจังหวัด (กรณีผู้ขอไม่ใช่ทบวงการเมืองตาม
ประมวลกฎหมายที่ดนิ ให้ผขู้ อแจ้งหน่วยงานตน้ สังกดั ทเ่ี ป็นทบวงการเมืองยน่ื ขอแทน) พรอ้ มเอกสารหลักฐาน ดังนี้

(1) โครงการ โดยแสดงเหตุผลความจําเป็น กําหนดวตั ถุประสงค์ วิธีดําเนินการ งบประมาณ ตลอดจน
รายละเอยี ดของกจิ กรรมตา่ ง ๆ

(2) แผนท่ีสงั เขปแสดงที่ตัง้ ของท่ีดินท่ขี อ สถานทส่ี ําคัญ และเส้นทางคมนาคม บรเิ วณใกล้เคียงโดยรอบ
พร้อมภาพถ่ายรอบแปลงที่ดนิ

(3) สาํ เนาแผนที่ภมู ิประเทศของกรมแผนท่ที หาร มาตราส่วน 1 : 50,000 แสดงตําแหน่งท่ีตั้งของที่ดินที่
ขอถอนสภาพท้ังฉบบั เพอ่ื ประกอบการตรวจสอบและสามารถอา่ นการลงคา่ พิกัดในรปู แผนทท่ี า้ ยพระราชกฤษฎกี าฯ

ท้ังน้ีต้องตรวจสอบด้วยว่าที่ดินท่ีขอถอนสภาพ อยู่ในแปลงที่สํารวจความเหมาะสมที่จะให้ใช้เพ่ือประโยชน์
ในทางราชการ (Zoning) หรือไม่ และขัดตอ่ กฎหมายผังเมืองหรือไม่ หากไม่อยู่ในแปลงที่กําหนดเพอ่ื ใหใ้ ชป้ ระโยชน์ใน

15

ราชการให้ดําเนินการตามหนังสือกระทรวงมหาดไทย ที่ มท 0511.3/ว 1833 ลงวันท่ี 31 พฤษภาคม 2549
เร่อื งมาตรการเกย่ี วกบั การอนมุ ตั ิให้สว่ นราชการใช้ที่ดินสาธารณประโยชน์

ขอ้ กฎหมายและระเบียบปฏิบัติที่เกยี่ วข้อง
1. มาตรา 8 วรรคสอง (1) แห่งประมวลกฎหมายทีด่ ิน
2. ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยวิธีปฏิบัติเก่ียวกับการถอนสภาพ การจัดขึ้นทะเบียน และ การจัดหา
ผลประโยชนใ์ นที่ดินของรัฐ ตามประมวลกฎหมายทดี่ นิ พ.ศ. 2550
3. หนงั สือกรมที่ดนิ ที่ มท 0723/ว 10962 ลงวันที่ 4 พฤษภาคม 2544 เรื่อง ทบวงการเมืองขอใชท้ ี่สาธารณ
สมบตั ขิ องแผน่ ดินสาํ หรบั พลเมอื งใชร้ ่วมกันในเขตปฏิรูปท่ดี ิน
4. หนังสือกระทรวงมหาดไทย ท่ี มท 0511.3/ว 591 ลงวันที่ 19 กุมภาพันธ์ 2547 เร่ือง มาตรการเกี่ยวกับ
การอนมุ ตั ิใหส้ ่วนราชการใช้ทดี่ นิ สาธารณประโยชน์
5. หนงั สือกระทรวงมหาดไทย ดว่ นทส่ี ุด ท่ี มท 0511.3/ว 3312 ลงวันท่ี 5 ตลุ าคม 2547 เร่อื ง ซักซ้อมความ
เขา้ ใจวิธปี ฏบิ ัติเกี่ยวกบั ทบวงการเมอื งหรอื สว่ นราชการขอใช้ที่ดนิ ของรฐั เพือ่ ประโยชนใ์ นราชการ
6. หนังสือกระทรวงมหาดไทย ที่ มท 0511.3/ว 1833 ลงวันท่ี 31 พฤษภาคม 2549 เร่ือง มาตรการเก่ยี วกับ
การอนมุ ตั ใิ ห้สว่ นราชการใชท้ ่ดี นิ สาธารณประโยชน์
7. หนังสือกรมท่ีดิน ที่ มท 0511.3/ว 5951 ลงวันที่ 4 มีนาคม 2551 เร่ือง ซักซ้อมความเข้าใจวิธีปฏิบัติ
เกี่ยวกับทบวงการเมอื งขอถอนสภาพหรือขึ้นทะเบยี นทีด่ นิ ของรฐั เพอ่ื ประโยชนใ์ นราชการ
8. หนังสือกรมทด่ี ิน ท่ี มท 0511.3/ว 16851 ลงวันที่ 17 มิถุนายน 2554 เร่ือง ซักซ้อมความเข้าใจวิธปี ฏิบัติ
เกีย่ วกบั ทบวงการเมืองหรือสว่ นราชการขอใช้ท่ดี ินของรฐั เพ่อื ประโยชน์ในราชการ
9. หนังสือกระทรวงมหาดไทย ที่ มท 0511.3/ว 1578 ลงวันท่ี 10 เมษายน 2555 เร่ือง ซักซ้อมความเข้าใจ
วธิ ปี ฏิบตั ิเกย่ี วกบั ทบวงการเมอื งหรือส่วนราชการขอใชท้ ดี่ ินของรฐั เพ่ือประโยชน์ในราชการ

ขอ้ 30. คําถาม ทดี่ ินของรัฐประเภทใดท่สี ามารถขอขึ้นทะเบียนทดี่ ินเพ่ือให้ทบวงการเมืองใช้ประโยชนใ์ นราชการได้

คําตอบ การขึ้นทะเบียนท่ีดินเพ่ือให้ทบวงการเมืองใช้ประโยชน์ในราชการ หมายถึง การนําท่ีดินของรัฐ
ขึ้นทะเบียนเพ่ือให้ทบวงการเมืองใช้ประโยชน์ในราชการ โดยจัดให้มี แผนที่แสดงขอบเขตท่ีดิน และประกาศให้
ประชาชนทราบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยเป็นผู้มีอํานาจในการจัดข้ึนทะเบียน ตามมาตรา 8 ทวิ แห่ง
ประมวลกฎหมายทดี่ ิน

ประเภททด่ี ินทจ่ี ะข้ึนทะเบียนได้ คอื
1. ทด่ี ินรกร้างว่างเปล่าซ่ึงมไิ ดม้ ีบุคคลใดมสี ิทธคิ รอบครอง
2. ที่ดินสาธารณสมบัติของแผ่นดินสําหรับพลเมืองใช้ร่วมกัน ซึ่งได้ถอนสภาพตามมาตรา 8 (1) แห่ง
ประมวลกฎหมายที่ดิน
3. ท่ีดินที่ถูกถอนสภาพโดยกฎหมายว่าด้วยการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมท่ีคณะกรรมการปฏิรูป
ท่ดี ินเพื่อเกษตรกรรมมมี ตไิ มป่ ระสงค์จะใชป้ ระโยชนเ์ พื่อการปฏิรปู ที่ดินตลอดไป หรือตามกฎหมายอ่ืน ๆ

ขอ้ กฎหมายและระเบียบปฏิบตั ิที่เก่ยี วข้อง
1. มาตรา 8 ทวิ แห่งประมวลกฎหมายท่ีดิน

16

2. กฎกระทรวงฉบับท่ี 25 (พ.ศ. 2516) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมาย
ท่ดี นิ พ.ศ. 2497

3. ระเบียบกระทรวงมหาดไทย วา่ ด้วยวธิ ีปฏิบัติเกย่ี วกับการถอนสภาพ การจดั ขึน้ ทะเบยี น และการ
จดั หาผลประโยชน์ในทด่ี ินของรัฐ ตามประมวลกฎหมายท่ีดิน พ.ศ. 2550

4. หนังสือกระทรวงมหาดไทย ด่วนท่ีสุด ที่ มท 0511.3/ว 3312 ลงวันที่ 5 ตุลาคม 2547
เรือ่ ง ซักซ้อมความเข้าใจวิธีปฏบิ ัตเิ กี่ยวกบั ทบวงการเมอื งหรือสว่ นราชการขอใชท้ ด่ี นิ ของรฐั เพื่อประโยชนใ์ นราชการ

ขอ้ 31. คําถาม ท่ดี ินของรัฐท่ีจะนํามาจดั หาผลประโยชน์ ไดแ้ ก่ ทีด่ นิ ของรัฐประเภทใดบา้ ง ใครเปน็ ผูม้ ีอาํ นาจ
ดําเนินการจดั หาผลประโยชน์ได้

คําตอบ การจัดหาผลประโยชน์ในที่ดินของรัฐ หมายถึง การจัดหาผลประโยชน์ตามมาตรา 10 และ 11
แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน โดยการนําที่ดินของรัฐมาจัดหาผลประโยชน์เพื่อให้รัฐหรือให้ท้องถ่ินมีรายได้เพื่อนําไป
พัฒนาบาํ รุงทอ้ งถิ่น ดว้ ยวธิ กี ารจดั ท่ดี ินใหใ้ ช้ประโยชน์ได้ ซอ้ื ขาย แลกเปล่ียน ให้เช่า หรอื ใหเ้ ช่าซอ้ื

ประเภทท่ดี นิ ทจ่ี ะนํามาจดั หาผลประโยชน์

1. ท่ีดินรกร้างว่างเปล่า ท่ีดินซึ่งมีผู้เวนคืนหรือทอดทิ้ง หรือตกกลับมาเป็นของแผ่นดินตาม
กฎหมายทดี่ ิน

2. ที่ดินอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินที่ราษฎรใช้ประโยชน์ร่วมกัน แต่ราษฎรมิได้ใช้ประโยชน์
ร่วมกันต่อไปแล้ว หรือรัฐหาท่ีดินอ่ืนให้ราษฎรใช้ประโยชน์ร่วมกันแทนได้ เมื่อได้ตราพระราชกฤษฎีกา หรือ
พระราชบัญญตั ถิ อนสภาพที่ดินแล้ว (โดยจะต้องดาํ เนินการถอนสภาพตามวธิ กี ารในบทที่ 1 ก่อน)

3. ท่ีดินอันเป็นทรัพย์สินของแผ่นดินที่มิได้ใช้เพ่ือสาธารณประโยชน์ หรือมิได้สงวนไว้เพื่อใช้ประโยชน์
ร่วมกนั ซง่ึ มิได้มีบุคคลหรือทบวงการเมืองใดมสี ทิ ธคิ รอบครองอยู่

ผดู้ าํ เนินการจัดหาผลประโยชน์ ไดแ้ ก่
1. อธบิ ดกี รมที่ดิน ตามมาตรา 10 แห่งประมวลกฎหมายทด่ี ิน
2. ทบวงการเมืองท่ีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยมอบหมาย ตามมาตรา 11 แห่งประมวล
กฎหมายที่ดิน (คํานิยาม “ทบวงการเมือง” หมายความว่า (1) ราชการส่วนกลาง ราชการส่วนภูมิภาค หรือราชการ
สว่ นท้องถ่นิ (2) หนว่ ยงานอื่นของรฐั ท่ีไม่ใชร่ ัฐวิสาหกจิ )

ข้อกฎหมายและระเบียบปฏิบตั ิที่เก่ยี วข้อง
1. ประมวลกฎหมายทีด่ ิน มาตรา 10 และมาตรา 11
2. กฎกระทรวงฉบับที่ 11 (พ.ศ. 2500) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน
พ.ศ. 2497 ซงึ่ แกไ้ ขเพิ่มเตมิ โดยกฎกระทรวงฉบับท่ี 20 (พ.ศ. 2515)
3. กฎกระทรวงฉบับท่ี 43 (พ.ศ.2537) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน
พ.ศ. 2497 ข้อ 14 (3)
4. ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยวิธีปฏิบัติเกี่ยวกับการถอนสภาพ การจัดขึ้นทะเบียน และการจัดหา
ผลประโยชน์ในท่ีดนิ ของรัฐ ตามประมวลกฎหมายทีด่ ิน พ.ศ. 2550

17

ขอ้ 32. คําถาม การสงวนหวงหา้ มที่ดินของรัฐ เพอ่ื ประชาชนใชป้ ระโยชน์ร่วมกัน ดาํ เนินการอยา่ งไร
คําตอบ การสงวนหวงห้ามท่ีดินของรัฐ เพื่อประชาชนใช้ประโยชน์ร่วมกัน หมายถึง การนําที่ดินของรัฐ

ประเภทที่รกร้างว่างเปล่ามาสงวนหรือหวงห้ามเพื่อให้ประชาชนใช้ประโยชน์ร่วมกัน ตามมาตรา 20 (4) แห่งประมวล
กฎหมายท่ีดิน โดยดําเนินการตามระเบียบคณะกรรมการจัดท่ีดินแห่งชาติ ฉบับท่ี 9 (พ.ศ. 2529) ว่าด้วยการสงวนหรือหวง
ห้ามทด่ี นิ ของรฐั เพื่อให้ประชาชนใช้ประโยชนร์ ่วมกัน

เมื่อนายอําเภอหรอื ส่วนราชการใดเห็นสมควรจะสงวนหรือหวงห้ามไว้เพ่ือให้ประชาชนใช้ประโยชน์
ร่วมกนั ใหเ้ สนอความเห็นตอ่ ผวู้ ่าราชการจังหวดั

ถ้าผู้ว่าราชการจังหวัดเห็นชอบด้วย ให้สั่งนายอําเภอของอําเภอที่ที่ดินนั้นอยู่ในเขตดําเนินการเพ่ือ
สงวนหรอื หวงห้ามที่ดินนัน้

ถา้ ที่ดนิ ท่ีจะสงวนหรอื หวงห้ามน้ันอย่ใู นเขตของสองอาํ เภอขนึ้ ไป และผู้วา่ ราชการจังหวัดเห็นสมควร
จะสงวนหรือหวงห้ามท่ีดนิ ในทง้ั สองอําเภอ ให้ผวู้ ่าราชการจังหวัดสั่งให้นายอําเภอของแตล่ ะอําเภอประสานงานกนั ใน
การดาํ เนินการเพอื่ สงวนหรอื หวงหา้ มที่ดินนนั้

ถ้าท่ีดินท่ีจะสงวนหรือหวงห้ามนั้นอยู่ในเขตของสองจังหวัดขึ้นไปและผู้ว่าราชการจังหวัดของแต่ละ
จังหวัดที่ท่ีดินน้ันอยู่ในเขตเห็นพ้องด้วยกันในอันท่ีจะสงวนหรือหวงห้ามท่ีดินนั้นให้ผู้ว่าราชการจังหวัดของแต่ละ
จงั หวัดสั่งให้นายอาํ เภอของแต่ละจังหวัดประสานงานกนั ในการดําเนินการเพื่อสงวนหรอื หวงหา้ มทด่ี นิ นั้น

ถ้าผวู้ ่าราชการจงั หวัดของจงั หวัดท่ที ด่ี ินน้นั อยู่ในเขตคนหน่งึ คนใด เห็นว่าไม่สมควรจะสงวนหรือหวง
หา้ มท่ีดินน้ัน ให้แจ้งให้ผู้ว่าราชการจังหวัดคนอ่ืนๆ ทราบ และถ้าผู้ว่าราชการจังหวัดท่ีได้รับแจ้งเห็นสมควรที่จะสงวน
หรือหวงห้ามที่ดินที่อยู่ในเขตจังหวัดของตนให้ส่ังนายอําเภอของอําเภอที่ท่ีดินนั้นอยู่ในเขตดําเนินการเพ่ือสงวนหรือ
หวงหา้ มที่ดินดังกล่าวเฉพาะสว่ นทอี่ ยใู่ นเขตจังหวัดของตน

กฎหมายและระเบยี บปฏบิ ัติ
1. มาตรา 20 (4) แห่งประมวลกฎหมายทดี่ นิ
2. ระเบยี บของคณะกรรมการจัดทีด่ นิ แหง่ ชาติ ฉบบั ที่ 9 (พ.ศ. 2529) วา่ ด้วยการสงวนหรอื หวงห้ามท่ีดินของ
รัฐเพือ่ ใหป้ ระชาชนใช้ประโยชนร์ ่วมกนั

ข้อ 33. คําถาม การดําเนินการเกี่ยวกับท่ีดินของรัฐกรณีใด ท่ีต้องดําเนินการ ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทย
ว่าด้วยการเปล่ียนสภาพที่ดินอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินสําหรับพลเมืองใช้ร่วมกันจากการใช้เพื่อ
สาธารณประโยชน์อย่างหนงึ่ เป็นอีกอย่างหนึง่ พ.ศ. 2543

คาํ ตอบ การนําทด่ี ินสาธารณประโยชน์ที่ราษฎรได้ใช้ร่วมกันเพ่ือประโยชน์อย่างหนึ่ง ซ่ึงหมดความ-จําเป็น
ในการใช้ประโยชน์ร่วมกันอย่างนั้น หรือท่ีดินดังกล่าวไมม่ ีสภาพการใช้ประโยชน์ร่วมกันต่อไป ไปปรับปรุงหรือพัฒนา
เพือ่ ใหร้ าษฎรได้ใช้ประโยชน์ร่วมกันเป็นอีกอย่างหนง่ึ
ข้อ 34. คําถาม การขออนุญาตใช้ประโยชน์ในท่ีดินของรัฐ ตามมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายท่ีดิน กรณีทบวง
การเมืองขอใช้ทด่ี นิ ของรฐั เพอื่ ประโยชนใ์ นราชการ หมายถึงกรณใี ดบ้างและมีวิธดี าํ เนินการอยา่ งไร

คําตอบ 1. กรณีทีส่ ่วนราชการไดเ้ ข้าใชป้ ระโยชน์ในทด่ี นิ ของรฐั แลว้

2. กรณีที่ส่วนราชการมีความจําเป็นเร่งด่วนท่ีจะเข้าใช้ประโยชน์ในที่ดินของรัฐเพ่ือประโยชน์
ในราชการ กอ่ นการดาํ เนินการถอนสภาพหรอื จัดขึน้ ทะเบยี นทด่ี นิ จะแล้วเสร็จ ซงึ่ ขอใช้เป็นการชั่วคราว

18

วิธีดําเนินการ ส่วนราชการท่ีมีความประสงค์ขอใช้ท่ีดินของรัฐเพื่อประโยชน์ในราชการยื่นคําขอ
(แบบ ท.ด. 64) ต่อนายอาํ เภอหรอื ปลัดอําเภอผ้เู ป็นหัวหน้าประจาํ ก่ิงอําเภอทอ้ งที่ซึ่งที่ดินตัง้ อยู่ หรือเจา้ พนักงานท่ดี ิน
จังหวัด/เจ้าพนักงานที่ดินจังหวัดสาขา สําหรับท้องที่ที่รัฐมนตรีประกาศยกเลิกอํานาจของนายอําเภอ ตามมาตรา 19
แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายที่ดิน (ฉบับท่ี 4) พ.ศ. 2528 พร้อมแผนงาน/โครงการ เหตุผลความ
จําเป็น (เหตุผลความจําเป็นเร่งด่วนในการดําเนินการ และเหตุผลความจําเป็นในการใช้ประโยชน์ในที่ดินเกิน 10 ไร่)
วัตถปุ ระสงค์ วิธีดาํ เนนิ การ งบประมาณ แผนท่ีสังเขป สําเนาแผนท่ีภมู ิประเทศ 1 : 50,000 แสดงท่ีตัง้ ค่าพิกัด

ผูม้ ีอํานาจอนญุ าตและหลกั เกณฑ์

ผวู้ า่ ราชการจงั หวัดเป็นพนักงานเจ้าหนา้ ท่ตี ามมาตรา 9 แหง่ ประมวลกฎหมายท่ีดิน

1. กรณีท่ีดินท่ีขอใช้เป็นท่ีดินอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินท่ีราษฎรใช้ประโยชน์ร่วมกัน หากราษฎร
ในพื้นท่ี/ราษฎรท่ีเคยใช้ประโยชน์ร่วมกัน องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน อําเภอ จังหวัด ไม่ขัดข้อง ผู้ว่าราชการจังหวัด
ท้องท่ี จะอนุญาตไดต้ อ้ งได้รับอนมุ ัติจากรฐั มนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย กอ่ น

2. กรณีท่ีดินท่ีขอใช้เป็นที่ดินท่ีมิได้มีบุคคลใดมีสิทธิครอบครอง ที่เวนคืน ท่ีทอดทิ้งไม่ทําประโยชน์ที่รกร้าง
ว่างเปล่า หรือที่ดินสาธารณประโยชน์ท่ีราษฎรเลิกใช้ประโยชน์ร่วมกัน และถูกถอนสภาพโดยกฎหมายปฏิรูปที่ดิน
เพ่ือเกษตรกรรม แล้วตกอยู่ในสถานะท่ีรกร้างว่างเปล่า เมื่อได้รับหนังสือยืนยันจาก ส.ป.ก. ว่าไม่ประสงค์จะใช้ที่ดิน
ท่ีถูกถอนสภาพเพ่ือการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมตลอดไป และยินยอมให้กระทรวงมหาดไทยอนุญาตให้ทบวง
การเมืองเข้าใช้ประโยชน์ในราชการหรือดําเนินการข้ึนทะเบียนการใช้ประโยชน์ได้ ผู้ว่าฯ อนุญาตได้โดยไม่ต้องขอ
อนมุ ัติจากรฐั มนตรีฯ

3. ผูข้ อต้องมสี ถานะเป็นทบวงการเมือง

4. ออกใบอนญุ าตได้คราวละไมเ่ กนิ 5 ปี

5. ผู้ขอต้องเสียค่าตอบแทนเป็นรายปีให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ตามมาตรา 9/1 แห่งประมวล
กฎหมายท่ีดิน แต่ไม่เกินไร่ละ 1,000 บาทต่อปี ตามบัญชีท้ายประมวลกฎหมายที่ดิน

กฎหมายและระเบยี บที่เกยี่ วขอ้ ง

1. มาตรา 9 ประมวลกฎหมายทด่ี นิ

2. ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการอนุญาตตามมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมาย
ทีด่ นิ พ.ศ. 2543

3. คําสั่งกระทรวงมหาดไทย ที่ 109/2538 ลงวันที่ 16 มีนาคม 2538 เร่ือง แต่งต้งั พนักงานเจ้าหน้าที่ตามความใน
มาตรา 9 แหง่ ประมวลกฎหมายทีด่ นิ

4. หนังสือกรมที่ดิน ท่ี มท 0723/ว 10962 ลงวันท่ี 4 พฤษภาคม 2544 เรื่อง ทบวงการเมืองขอใช้ที่สาธารณ
สมบตั ขิ องแผ่นดินสําหรบั พลเมืองใชร้ ่วมกนั ในเขตปฏริ ปู ที่ดนิ

19

5. หนังสือกระทรวงมหาดไทย ด่วนท่ีสุด ท่ี มท 0511.3/ว 3312 ลงวันท่ี 5 ตุลาคม 2547 เร่ือง ซักซ้อมความ
เขา้ ใจวิธีปฏบิ ัตเิ กีย่ วกบั ทบวงการเมอื งหรอื ส่วนราชการขอใช้ที่ดนิ ของรัฐ เพ่ือประโยชนใ์ นราชการ

6. หนังสือกรมท่ีดิน ท่ี มท 0511.3/ว 38841 ลงวันท่ี 19 ธันวาคม 2548 เร่ือง ซักซ้อมความเข้าใจวิธปี ฏิบัติ
เกย่ี วกบั ทบวงการเมืองหรือสว่ นราชการขอใช้ที่ดนิ ของรัฐ เพ่อื ประโยชน์ในราชการ

7. หนังสอื กรมทีด่ ิน ท่ี มท 0511.3/ว 16851 ลงวันที่ 17 มิถนุ ายน 2554 เรื่อง ซักซ้อมความเข้าใจวิธีปฏิบัติ
เกย่ี วกับทบวงการเมอื งหรอื สว่ นราชการขอใชท้ ี่ดินของรัฐ เพ่ือประโยชน์ในราชการ

8. หนงั สือกระทรวงมหาดไทย ท่ี มท 0511.3/ว 1578 ลงวันท่ี 10 เมษายน 2555 เร่ือง ซักซอ้ มความเข้าใจ
วิธีปฏบิ ัตเิ กยี่ วกับทบวงการเมอื งหรือสว่ นราชการขอใช้ทด่ี ินของรัฐ เพอ่ื ประโยชนใ์ นราชการ

9. หนังสือกระทรวงมหาดไทย ที่ มท 0511.3/ว 0688 ลงวันท่ี 3 กุมภาพันธ์ 2559 เร่ือง แนวทางปฏิบัติ
เกีย่ วกับการขุดลอกแหล่งนํ้าสาธารณประโยชน์ทต่ี ื้นเขนิ การขออนญุ าตใช้ประโยชนใ์ นท่ีดินของรัฐตามมาตรา 9 และการ
ขอสัมปทานตามมาตรา 12 แห่งประมวลกฎหมายท่ดี นิ

ข้อ 35. คาํ ถาม การขออนญุ าตใชป้ ระโยชน์ในท่ีดินของรัฐ ตามมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายทีด่ ิน หมายความ
วา่ อย่างไร มกี ฎหมายและระเบียบท่เี ก่ียวขอ้ งอย่างไรบ้าง

คาํ ตอบ การขออนุญาตตามมาตรา 9 หมายถงึ การขออนุญาตเขา้ ไปยดึ ถือครอบครองและ/หรือนําทรัพยากร
ในท่ดี นิ ของรฐั ซงึ่ ตนเองมิได้มีสทิ ธคิ รอบครองไปใช้โดยเสยี ค่าตอบแทนให้แก่รัฐ ใน 3 กรณี คือ

(1) เขา้ ไปยึดถือ ครอบครอง รวมตลอดถึงการกน่ สร้าง หรือเผาป่า
(2) ด้วยประการใด ให้เป็นการทําลาย หรือทําให้เสื่อมสภาพที่ดิน ท่ีหิน ท่ีกรวดหรือ ท่ีทราย
ในบรเิ วณท่รี ัฐมนตรปี ระกาศหวงหา้ มในราชกจิ จานเุ บกษา (เช่น ขุดตกั ดนิ ลูกรัง หรอื หินผุ การขดุ หรือดูดทราย) หรือ
(3) ทาํ สงิ่ หนง่ึ ส่งิ ใดอนั เปน็ อนั ตรายแกท่ รัพยากรในท่ีดนิ .(เชน่ เกบ็ ขีค้ า้ งคาว เก็บเปลือกหอย)
พนักงานเจา้ หนา้ ท่ีผมู้ อี าํ นาจในการอนุญาตตามความในมาตรา 9

กระทรวงมหาดไทยได้มคี ําสง่ั ที่ 109/2538 ลงวันที่ 16 มนี าคม 2538 แตง่ ตง้ั พนักงานเจ้าหน้าทผ่ี ูม้ ีอํานาจ
ในการอนุญาตตามความในมาตรา 9 ดังน้ี

1. อธบิ ดีกรมท่ีดิน เปน็ พนักงานเจา้ หนา้ ที่สาํ หรบั การอนุญาตระเบดิ และย่อยหิน การขดุ ตักดนิ ลูกรงั
หรอื หนิ ผุ ในบรเิ วณทเี่ ขาหรือภูเขา และปริมณฑลรอบทเี่ ขาหรอื ภเู ขา 40 เมตร รัฐมนตรียงั มไิ ดป้ ระกาศกําหนดพื้นท่ี
นั้นใหเ้ ปน็ แหล่งหนิ ปูน หรือดินลกู รัง หรอื หนิ ผเุ พ่ือการก่อสร้าง

2. ผวู้ า่ ราชการจงั หวดั เป็นพนกั งานเจา้ หน้าทใ่ี นเขตท้องท่ีจังหวดั สําหรบั การอนญุ าต ดังนี้
(1) การระเบิดและย่อยหิน การขุดตักดินลูกรังหรือหินผุ ในบริเวณท่ีรัฐมนตรี ได้ประกาศ

กําหนดพ้ืนท่ีนั้น เป็นแหล่งหินปูนหรือดินลูกรัง หรือหินผุ เพ่ือการก่อสร้าง และในพื้นที่ นอกเขตเขาหรือภูเขา และ
ปรมิ ณฑลรอบท่ีเขาหรือภเู ขา 40 เมตร

(2) การขุดหรือดูดทราย การเก็บหินลอย การทําส่ิงหน่ึงสิ่งใดอันเป็นอันตรายแก่ทรัพยากร
ในที่ดนิ

20

(3) การเขา้ ไปยึดถอื ครอบครอง รวมตลอดถงึ การกน่ สรา้ งหรือเผาป่า
(4) การต่ออายุใบอนุญาต กรณีที่อธิบดีกรมที่ดินหรอื ผู้ว่าราชการจงั หวดั ได้อนุญาตไว้ (หนังสือ
กรมทีด่ นิ ท่ี มท 0618/ว 7759 ลงวนั ท่ี 27 มนี าคม 2538)

อาํ นาจหน้าที่ของกรมท่ีดนิ ในการอนญุ าตตามมาตรา 9
ภายหลังท่ีกระทรวงอุตสาหกรรมได้ออกกฎกระทรวง ฉบับที่ 77. (พ.ศ. 2539) ออกตามความใน
พระราชบญั ญัตแิ ร่ พ.ศ. 2510 กาํ หนดใหห้ ินทกุ ชนิดเป็นแร่ชนิดหนิ ประดบั หรือแรช่ นดิ หินอตุ สาหกรรม มผี ลใชบ้ งั คับ
ต้ังแต่วันที่ 16 มีนาคม 2539 ทําให้การประกอบกิจการเก่ียวกับการผลิตหินเพ่ือการก่อสร้างทั้งหมดตกอยู่ในบังคับ
ของพระราชบัญญัติแร่ พ.ศ. 2510 ภายใต้การกํากับดูแลของกรมทรัพยากรธรณี อํานาจหน้าที่ของกรมท่ีดินในการ
อนุญาตตามมาตรา 9 คงเหลือเฉพาะการอนุญาตขุดดินลูกรัง หรือหินผุในบริเวณที่เขาหรือภูเขา และปริมณฑล
รอบทเ่ี ขาหรือภูเขา 40 เมตร เท่าน้นั
กฎหมายและระเบียบท่ีเกย่ี วข้อง
1. ประมวลกฎหมายท่ดี ินมาตรา 9
2. กฎกระทรวงฉบบั ท่ี 77 (พ.ศ..2539) ออกตามความในพระราชบญั ญัตแิ ร่ พ.ศ. 2510 วา่ ดว้ ยการ
3. กาํ หนดใหห้ นิ ทุกชนิดเปน็ แรช่ นดิ หนิ ประดบั หรอื แร่ชนดิ หนิ อุตสาหกรรม
4. ประกาศกระทรวงมหาดไทย ลงวันที่ 21 พฤษภาคม 2523 ว่าด้วยการกําหนดบริเวณท่ีหวงห้ามตาม
มาตรา 9 (2) แหง่ ประมวลกฎหมายทด่ี ิน
5. มติคณะรฐั มนตรีเม่ือวันท่ี 11 มีนาคม 2529 เรื่อง การพิจารณาขออนุญาตให้ระเบิดและย่อยหิน และเร่ือง
การพจิ ารณาอนญุ าตให้ขุดตักลูกรังและหนิ ผุ
6. คําสั่งกระทรวงมหาดไทย ที่ 109/2538 ลงวันที่ 16 มีนาคม 2538 เรื่อง แต่งต้ังพนักงานเจ้าหน้าที่ตาม
ความในมาตรา 9 แหง่ ประมวลกฎหมายทีด่ ิน
7. หนังสือกระทรวงมหาดไทย ท่ี มท 0618/ว 1259 ลงวันท่ี 19 มีนาคม 2539 เร่ือง การขออนุญาตตาม
มาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายทีด่ นิ
8. หนังสือกระทรวงมหาดไทย ด่วนท่ีสุด ที่ มท 0718.1/ว 2573 ลงวันท่ี 14 กันยายน 2542 เร่ือง การขอ
ความเห็นของนายอําเภอเกยี่ วกบั การขออนุญาตตามมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายทดี่ ิน
9. ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเกี่ยวกับการอนุญาตตามมาตรา 9 แหง่ ประมวล
กฎหมายทด่ี ิน พ.ศ. 2543
10. หนังสือกระทรวงมหาดไทย ที่ มท 0511.3/ว 0688 ลงวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2559 เรื่อง แนวทางปฏิบัติ
เก่ียวกับการขุดลอกแหล่งน้ําสาธารณประโยชน์ท่ีต้ืนเขิน การขออนญุ าตใช้ประโยชน์ในที่ดนิ ของรัฐตามมาตรา 9 และการ
ขอสัมปทานตามมาตรา 12 แหง่ ประมวลกฎหมาย
ข้อ 36. คําถาม การขอสัมปทานในที่ดินของรฐั มหี ลกั เกณฑแ์ ละวิธีการดาํ เนนิ การอย่างไร
คําตอบ การขอสัมปทานในที่ดินของรัฐ หมายถึง การขอใช้ที่ดินของรัฐซ่ึงไม่ได้มีผู้ใดมีสิทธิครอบครอง
ในระยะเวลาอนั จาํ กดั ซง่ึ รัฐมนตรีวา่ การกระทรวงมหาดไทย มอี ํานาจอนญุ าต

21

หลกั เกณฑ์และวิธกี ารให้สมั ปทานหรอื ให้ใชท้ ี่ดนิ ของรฐั สรุปได้ดงั นี้
1. การยน่ื คาํ ขอ

(1) ผู้ขอยื่นคําขอตามแบบพิมพ์ ท.ด.73 ต่อนายอําเภอ/ปลัดอําเภอผู้เป็นหัวหน้าประจํากิ่งอําเภอ/
เจา้ พนักงานทดี่ ินจังหวัด/สํานักงานท่ดี ินจังหวดั สาขา ท้องที่ 5 ชุด พร้อมดว้ ยแผนที่ 10 ชดุ

(2) แผนที่ท่ีดินตามข้อ (1) ต้องแสดงเขตท่ีดินและภูมิประเทศในบริเวณที่ขอสัมปทาน มีรัศมีห่างจากเขต
ที่ดินออกไปด้านละอย่างน้อย 300 เมตร และให้แสดงว่ามีส่ิงปลูกสร้าง พืชพันธุ์ไม้ หรือทรัพยากรมีค่าอย่างใดบ้าง
หรอื ไม่ กบั แสดงแผนผังท่จี ะใชท้ ่ีดนิ นัน้ กระทาํ กจิ การ โดยละเอียด

(3) กรณีที่ดินท่ีขอสัมปทานมีพ้ืนท่ีคาบเก่ียวกัน 2 อําเภอ ให้ย่ืนคําขอต่อนายอําเภอท้องที่ ซ่ึงมีท่ีดิน
ส่วนใหญ่ต้ังอยู่ แล้วให้นายอําเภอท้องที่ส่งเรื่องราวไปให้นายอําเภอท้องท่ีอีกท่ีหนึ่งร่วมออกความเห็น (หนังสือ
กรมที่ดิน ท่ี 6842/2505 ลงวันท่ี 29 สิงหาคม 2505)

2. เม่ือรับคําขอแล้ว ให้ดําเนินการสอบสวนข้อเท็จจริง พร้อมวัตถุประสงค์ และเหตุผลในการขอสัมปทาน
ตามแบบพิมพ์ ท.ด.66 มอบหมายให้เจ้าหน้าที่ออกไปทําการรังวัดชันสูตรสอบสวน (ผู้ท่ีไปทําการรังวัดชันสูตร
สอบสวนต้องเป็นช่างรังวัด (หนังสือกรมที่ดิน ท่ี มท 0607/ว. 20333 ลงวันที่ 7 ตุลาคม 2521) เม่ือดําเนินการรังวัด
ชันสูตรสอบสวนเสร็จ ให้ผู้รับคําขอประกาศตามแบบพิมพ์ ท.ด.25 มีกําหนด 30 วัน ปิดประกาศ ณ สํานักงานท่ีดิน
จังหวัด ท่ีว่าการอําเภอ ท่ีทําการกํานัน หรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และบริเวณท่ีดิน เม่ือครบกําหนดแล้วจะมี
ผูค้ ดั ค้านหรือไม่ก็ตาม ให้อาํ เภอเสนอความเห็นพรอ้ มสง่ เรือ่ งไปจังหวดั

3. หลกั เกณฑ์การให้สัมปทาน มหี ลักเกณฑ์สาํ คัญ 3 ประการ คือ
(1) เก่ียวกับความประพฤติของผู้ขอ ต้องมีความประพฤติดี ซึ่งอาจจะทราบจากการสอบถามผู้ปกครอง

ทอ้ งที่ที่ผนู้ ้นั อาศัยอยู่ หรือเจ้าหน้าทต่ี ํารวจ
(2) ผู้ขอจะต้องเป็นผู้มีความสามารถ คือมีความรอบรู้ในการที่จะดําเนินการเก่ียวกับกิจการสัมปทานน้ัน

เช่น ถ้าขอสัมปทานทางการเกษตรก็ควรจะได้มีการสอบสวนกันว่าผู้นั้นมีประสบการณ์ในการทํางานในด้านน้ัน
มีความสามารถในการเกษตรกรรมมากน้อยเพียงใด และผู้นั้นจะต้องมีปัจจัยท่ีจะกระทํากิจการท่ีรับสัมปทานให้เป็น
ผลสําเร็จได้ ปัจจัยในท่ีนี้หมายถึงเงินทุน ในกรณีที่ขอสัมปทานที่ดินเป็นจํานวน 10,000 ไร่ 1,000 ไร่ ผู้ขอก็จะต้อง
แสดงถึงทุนทรพั ยใ์ หเ้ หน็ ว่าตนน้ัน มที นุ รอนพอท่ีจะดําเนินการเกี่ยวกบั การเกษตรกรรมนัน้ ได้

(3) เกี่ยวกับทีด่ ิน ที่ดินที่จะอนุญาตน้ันจะตอ้ งสมควรกบั กิจการท่ีขอสัมปทาน เช่น ขอสัมปทานเพือ่ ปลกู ใบ
ยาสบู พื้นท่ีกต็ ้องมากพอสมควรเพ่ือทจ่ี ะให้ผขู้ อได้ประโยชน์ในการปลูกใบยาสูบ หรือปลูกชาดังท่ีให้ตัวอย่างไปแลว้ เป็น
จํานวน 10,000 ไร่เศษ เป็นต้น เพื่อจะให้เหมาะสมในการทําประโยชน์เกี่ยวกับการทําเกษตรนั้น ๆ และกิจการนั้นก็
จะต้องไม่เป็นที่เสื่อมเสียแก่เศรษฐกิจของประเทศ คือว่าในการทําการเกษตรก็ดี ในกรณีท่ีจะเป็นที่เส่ือมเสียแก่
ประเทศได้น้ัน อาจจะมีได้ เช่น การปลกู พืชบางอย่าง ซึ่งสมมุติวา่ ทางการไม่พึงประสงค์ให้ปลกู เพราะมันจะล้นตลาด
มนั จะทําใหเ้ กดิ ความเสยี หายกระทบกระเทือนถึงชาวไร่ ชาวนา ซง่ึ ปลูกอยแู่ ล้ว กรณีอย่างนกี้ ็อาจจะถือได้วา่ ก่อให้เกิด
ความเสียหายแก่ประเทศได้เหมือนกัน นอกจากน้ี การให้สัมปทานน้ีต้องไม่เป็นอันตรายแก่ทรัพย์สิน หรือขัดต่อ
สวสั ดภิ าพของประชาชนที่อยู่ในบรเิ วณใกล้เคียงท่ดี ินน้ัน

22

ในกรณีขอสัมปทานท่ีดินซ่ึงถูกกันออกจากที่ดินท่ีทางราชการไม่ออกหนังสือแสดงสิทธิในที่ดิน
ผู้ขอสมั ปทานจะตอ้ งเปน็ ผซู้ ึ่งไดค้ รอบครองที่ดินนน้ั

กฎหมายและระเบียบท่ีเกย่ี วขอ้ ง
1. มาตรา 12 ประมวลกฎหมายทดี่ นิ
2. กฎกระทรวงฉบับท่ี 12 (พ.ศ. 2500) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายท่ีดิน พ.ศ. 2497
3. กฎกระทรวงฉบับท่ี 13 (พ.ศ. 2503) ออกตามความในพระราชบัญญัติใหใ้ ช้ประมวลกฎหมายท่ีดิน พ.ศ. 2497
4. กฎกระทรวงฉบับท่ี 21 (พ.ศ. 2515) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใชป้ ระมวลกฎหมายทีด่ ิน พ.ศ. 2497
5. กฎกระทรวงฉบับท่ี 47 (พ.ศ. 2541) ออกตามความในพระราชบัญญตั ิใหใ้ ช้ประมวลกฎหมายทด่ี ิน พ.ศ. 2497
6. คําสั่งกระทรวงมหาดไทย ท่ี 194/2501 ลงวันที่ 13 มีนาคม 2501 เร่ือง ระเบียบการให้สัมปทานในท่ีดินของรัฐตาม
ประมวลกฎหมายที่ดิน
7. คําส่ังกระทรวงมหาดไทย ที่ 330/2539 ลงวันท่ี 19 พฤศจิกายน 2539 เร่ือง แต่งต้ังคณะกรรมการพิจารณาเรื่องราว
ขอสมั ปทานตามมาตรา 12 แห่งประมวลกฎหมายท่ดี ิน
ข้อ 37. คําถาม ผู้ที่ได้รับการพิจารณาอนุญาตให้ดูดทราย ต้องเสียค่าตอบแทนอย่างไร ใครเป็นผู้มีอํานาจในการ
อนญุ าต
คาํ ตอบ การขออนญุ าตดูดทรายเป็นการขอเข้าไปประกอบกิจการในทีด่ ินของรฐั ตามมาตรา 9(2)

แห่งประมวลกฎหมายท่ีดนิ คอื เป็นการทาํ ลายหรือทําให้เสื่อมสภาพที่ทราย ซึ่งเปน็ บรเิ วณที่รฐั มนตรีประกาศหวงหา้ ม
ในราชกิจจานุเบกษา ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย ลงวันที่ 21 พฤษภาคม 2523 เรื่อง กําหนดบรเิ วณที่หวงห้าม
ตามมาตรา 9(2) แห่งประมวลกฎหมายท่ีดิน ผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นพนักงานเจ้าหน้าท่ีในการอนุญาต โดยการ
อนุญาตรายหนึ่ง ๆ ไม่ควรเกิน 5 ไร่ ใบอนุญาตให้มกี ําหนดเวลาไม่เกินหนง่ึ ปนี บั แต่วันท่ีออกใบอนุญาต

ผไู้ ด้รบั อนุญาตให้ดูดทรายตอ้ งเสียค่าตอบแทนตามมาตรา 9/1 แห่งประมวลกฎหมายทด่ี ิน ตามหลักเกณฑ์ ดังนี้
(1) เสียคา่ ตอบแทนให้แกอ่ งค์กรปกครองสว่ นท้องถน่ิ
(2) เสยี ค่าตอบแทนเปน็ รายปี
(3) ตามวิธีการและอัตราที่กําหนดไว้ในข้อบัญญัติจังหวัด แต่ไม่เกินอัตราตามบัญชีท้ายประมวลกฎหมายท่ีดิน
คือ การขดุ หรอื ดูดทราย ลูกบาศก์เมตรละ 28 บาท
ระเบยี บทีเ่ กีย่ วขอ้ ง
1. ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการอนุญาตให้ดูดทราย พ.ศ. 2546
2. หนังสือกระทรวงมหาดไทย ด่วนท่ีสุด ที่ มท 0511.3/ว 3132 ลงวันท่ี 16 กนั ยายน 2547 เร่ือง มาตรการ

ปอ้ งกัน แก้ไขผลกระทบส่งิ แวดลอ้ มและการฟน้ื ฟูท่ีขุด ตัก และดดู ทรายแมน่ ้าํ

23

องค์ความรูเ้ กีย่ วกบั ท่ีดนิ
เพอ่ื วดั ความรคู้ วามสามารถทใ่ี ชเ้ ฉพาะตําแหน่ง

ตําแหนง่ นักวิชาการทด่ี ินชาํ นาญการพเิ ศษ

คําถาม : 38. การขออนญุ าตใช้ประโยชนใ์ นทีด่ นิ ของรฐั เปน็ การชว่ั คราวตามมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมาย
ท่ดี นิ ข้อใดกล่าวถูกตอ้ ง
คําตอบ : บุคคลธรรมดาหรือนิตบิ ุคคลยื่นคําขอต่อนายอําเภอหรือปลัดอําเภอผู้เป็นหัวหน้าประจํากิ่งอาํ เภอท้องที่
ซง่ึ ทีด่ นิ ตงั้ อยู่ หรอื เจา้ พนักงานที่ดนิ จงั หวัด หรอื เจ้าพนกั งานทีด่ ินจังหวดั สาขา แลว้ แต่กรณี
ท่ีมา : ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเก่ียวกับการขออนุญาตตามาตรา 9 แห่ง
ประมวลกฎหมายทด่ี ิน

คําถาม : 39. เทศบาลเมืองระยองไดด้ ําเนนิ การถมดนิ ลงในทะเล ซงึ่ อยู่ในเขตเทศบาลเมอื งระยอง จนทาํ ใหพ้ ้นื ที่
ส่วนดังกล่าวไม่มีสภาพเป็นทางน้ําที่ใช้ในการสัญจรของประชาชนอีกต่อไป ให้ท่านวินิจฉัยว่าพื้นดินท่ีเกิดจากการ
ถมนน้ั เปน็ สาธารณสมบตั ขิ องแผน่ ดินประเภทใด และอํานาจหนา้ ทใ่ี นการดแู ลรักษาเปน็ ของหน่วยงานใด
คําตอบ : เปน็ สาธารณสมบตั ิของแผน่ ดนิ สําหรบั พลเมืองใชร้ ่วมกนั อยูใ่ นความดูแลของนายอาํ เภอ และเทศบาล
เมืองระยอง ตามมาตรา 122 แหง่ พระราชบัญญตั ลิ กั ษณะปกครองท้องทีพ่ ุทธศักราช 2457
ทม่ี า : 1. ความเหน็ คณะกรรมการกฤษฎีกา เรอ่ื งเสร็จท่ี 9/2548

2. พระราชบญั ญตั ลิ กั ษณะปกครองท้องท่ี พุทธศกั ราช 2457 แกไ้ ขเพม่ิ เติมโดยพระราชบัญญัตลิ ักษณะ
ปกครองทอ้ งท่ี (ฉบับท่ี 11) พ.ศ.2551 มาตรา 122

คําถาม : 40. เทศบาลตาํ บลหัวทะเลขอถอนสภาพท่ีดนิ ทเ่ี ปน็ ท่งุ หญา้ เล้ยี งสัตวส์ าธารณะที่พลเมืองไดเ้ ลิกใช้
ประโยชน์เป็นท่ีเลี้ยงสัตว์แล้ว เพื่อนําไปเป็นที่ก่อสร้างสํานักงานตามาตรา 8 วรรคสอง (1) แห่งประมวลกฎหมาย
ท่ีดิน เม่ือมพี ระราชกฤษฎีกาถอนสภาพแลว้ ที่ดินดังกล่าวมีสภาพเปน็ สาธารณสมบัตขิ องแผ่นดินประเภทใด และ
จะตอ้ งนาํ ขนึ้ ทะเบียนตามมาตรา 8 ทวิ แห่งประมวลกฎหมายที่ดนิ หรอื ไม่ อยา่ งไร
คาํ ตอบ : เป็นสาธารณสมบตั ิของแผ่นดินทีใ่ ช้เพื่อประโยชน์ของแผน่ ดนิ โดยเฉพาะ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและ
พาณิชย์ มาตรา 1304(3) และเป็นที่ราชพสั ดุตามมาตรา 4 แหง่ พระราชบญั ญตั ิท่รี าชพัสดุ พ.ศ.2518 ไม่ต้องนาํ ขึ้น
ทะเบียนตามมาตรา 8 ทวิ แหง่ ประมวลกฎหมายท่ดี ินอกี
ทม่ี า : 1. ความเห็นคณะกรรมการกฤษฎกี า เรือ่ งเสร็จท่ี 101/2529

2. ระเบยี บกระทรวงมหาดไทย ว่าดว้ ยวิธปี ฏบิ ัตเิ กีย่ วกบั การถอนสภาพ การจัดข้นึ ทะเบียนและการ
จัดหาผลประโยชนใ์ นทดี่ นิ ของรฐั ตามประมวลกฎหมายที่ดนิ พ.ศ.2550

3. หนังสอื กระทรวงมหาดไทย ท่ี มท 0711/ว1046 ลงวนั ที่ 7 สิงหาคม 2529

คาํ ถาม : 41. เทศบาลตาํ บลสาลิกา อําเภอเมืองนครนายก จงั หวดั นครนายก มีหนงั สอื ขอต่อจงั หวดั นครนายก ขอ
เปลี่ยนสภาพที่ดินสาธารณสมบัติของแผ่นดินสําหรบั พลเมืองใช้ร่วมกันแปลง“ป่าช้าฝังศพสาธารณประโยชน์” มา
ปรับปรุงพัฒนาจัดทําเป็นสนามกีฬาเพื่อให้ประชาชนในตําบลและประชาชนทั่วไปใช้เป็นที่ออกกําลังกายได้
ขอ้ เท็จจรงิ ปรากฏว่าที่สาธารณประโยชนด์ ังกลา่ วประชาชนได้เลิกใช้ประโยชนแ์ ลว้ มานานประมาณ 20 ปีแล้ว

24

และสํานักงานการปฏิรูปท่ีดินจังหวัดนครนายกมีหนงั สือแจ้งวา่ ท่ีดินตั้งอยู่ในเขตปฏิรูปท่ดี ินเพ่ือเกษตรกรรม ตาม
พระราชกฤษฎีกากําหนดเขตที่ดินในท้องท่ีอําเภอเมืองนครนายก จังหวัดนครนายก ให้เป็นเขตปฏิรูปท่ีดินเพื่อ
เกษตรกรรมท้ังอําเภอ แต่ท่ีดินแปลง “ป่าช้าฝังศพสาธารณประโยชน์” ต้ังอยู่นอกเขตดําเนินการ ให้ท่านวินิจฉัย
ว่าเทศบาลตําบลสาลิกายื่นคําขอเปลี่ยนสภาพตามระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการเปล่ียนสภาพท่ีดินอัน
เป็นสาธารณสมบัติของแผน่ ดินสําหรับพลเมืองใช้ร่วมกัน จากการใช้เพื่อสาธารณประโยชน์อยา่ งหนึ่งเป็นอีกอย่าง
หนึง่ พ.ศ. 2543 ได้หรือไม่ เพราะเหตใุ ด
คําตอบ : ยืน่ คําขอเปลย่ี นสภาพไม่ได้ เพราะที่ดินถูกถอนสภาพจากการเป็นสาธารณสมบัตขิ องแผ่นดินสําหรับ
พลเมืองใชร้ ว่ มกนั แลว้
ทม่ี า : 1. ระเบียบกระทรวงมหาดไทย วา่ ดว้ ยการเปล่ยี นสภาพท่ดี ินอนั เป็นสาธารณสมบตั ิของแผ่นดินสําหรั
พลเมอื งใชร้ ่วมกัน จากการใช้เพ่ือสาธารณประโยชนอ์ ย่างหน่ึง เป็นอกี อยา่ งหนึ่ง พ.ศ.2543

2. ความเห็นคณะกรรมการกฤษฎีกา เรอ่ื งเสรจ็ ท่ี 207/2537 และเรื่องเสรจ็ ที่ 150/2539

คําถาม : 42. ถ้าอําเภอมีความประสงค์จะใช้ที่ดินอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินเพื่อจัดสร้างห้องสมุดชุมชน
อําเภอสามารถยื่นขอถอนสภาพที่ดินตามมาตรา 8 แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน และยื่นขออนุญาตใช้ประโยชน์ใน
ท่ดี นิ ของรฐั ตามมาตรา 9 แหง่ ประมวลกฎหมายทด่ี นิ ไดห้ รอื ไม่ เพราะเหตใุ ด
คําตอบ : ยื่นคําขอถอนสภาพตามาตรา 8 แห่งประมวลกฎหมายท่ีดินได้ เพราะอําเภอเปน็ ทบวงการเมือง แต่ยื่น
คําขอใช้ประโยชน์ในที่ดินของรัฐตามมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายที่ดินไม่ได้ เพราะอําเภอไม่มีสภาพเป็นนิติ
บคุ คล
ทีม่ า : ประมวลกฎหมายที่ดิน ตามมาตรา 1 มาตรา 8 และมาตรา 9 ประกอบระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่า
ด้วยวิธีปฏิบัติเกี่ยวกับการถอนสภาพ การจัดขึ้นทะเบียนและการจัดหาผลประโยชน์ในท่ีดินของรัฐตามประมวล
กฎหมายท่ีดนิ พ.ศ.2550 และระเบียบกระทรวงมหาเดไทย ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเกี่ยวกับการอนุญาตตาม
มาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายทด่ี ิน พ.ศ.2543 ข้อ 23

คําถาม : 43. กระทรวงสาธารณสุขต้องการใช้ทด่ี ินรกรา้ งวา่ งเปล่า ซงึ่ กระทรวงมหาดไทยไดป้ ระกาศหวงหา้ มไว้
ตามมาตรา 9(2) เพื่อเปน็ ทตี่ ั้งโรงพยาบาลแห่งหน่ึง จะตอ้ งดาํ เนนิ การอยา่ งไร
คําตอบ : รฐั มนตรวี ่าการกระทรวงมหาดไทยประกาศถอนการหวงหา้ ม และขึ้นทะเบยี นเพอ่ื ให้ทบวงการเมืองใช้
ประโยชน์ในราชการต่อไป
ทมี่ า : หนงั สือกระทรวงมหาดไทย ท่ี มท 0511.3/5522 ลงวันท่ี 22 พฤษภาคม 2549 และระเบียบ
กระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยวิธีปฏิบัติเกี่ยวกับการถอนสภาพการจัดขึ้นทะเบียนที่ดินและการจัดหาประโยชน์ใน
ที่ดินของรฐั ตามประมวลกฎหมายท่ีดิน พ.ศ.2550

คาํ ถาม : 44. เทศบาลมคี วามประสงคจ์ ะขดุ สระน้าํ เพือ่ เปน็ พนื้ ที่แก้มลงิ ปอ้ งกนั ปัญหาอทุ กภัย และเก็บน้าํ ไว้ใช้ใน
ฤดูแล้งในท่ีทําเลเล้ียงสัตว์ที่ประชาชนเลิกใช้ประโยชน์ร่วมกันเป็นท่ีเล้ียงสัตว์ มาเป็นเวลานานแล้ว จะต้อง
ดาํ เนินการอย่างไร
คําตอบ : ขอเปลย่ี นสภาพท่ดี ินสาธารณประโยชนจ์ ากการใช้เพอ่ื ประโยชน์อยา่ งหนึง่ เปน็ อกี อยา่ งหนึ่ง

25

ที่มา : 1. ระเบียบกระทรวงมหาดไทย วา่ ดว้ ยการการเปลย่ี นสภาพท่ีดนิ อนั เป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดนิ
สําหรับพลเมอื งใช้ร่วมกันจากการใชเ้ พ่อื สาธารณประโยชนอ์ ยา่ งหนึ่งเปน็ อีกอยา่ งหน่ึง พ.ศ.2543

2. หนงั สอื กรมทด่ี ิน ด่วนทส่ี ดุ ท่ี มท 0511.3/ว.29466 ลงวันท่ี 4 ธนั วาคม 2558

คาํ ถาม : 45. กรณีมกี ารตรวจสอบข้อเท็จจรงิ แล้วปรากฏวา่ มีการออกใบจองในท่ดี ินอนั เป็นสาธารณสมบัติของ
แผน่ ดินสาํ หรับพลเมอื งใช้ร่วมกันจะตอ้ งดําเนนิ การอย่างไร และผูใ้ ดเปน็ ผ้มู ีอํานาจในการดําเนนิ การ
คาํ ตอบ : เพิกถอนใบจอง โดยเปน็ อํานาจของนายอาํ เภอทอ้ งท่ี กรณยี ังไม่ยกเลิกอาํ นาจหนา้ ท่กี ารปฏิบัตกิ าร
ทม่ี า : ระเบียบกรมทดี่ นิ ว่าด้วยการเพิกถอนและจําหนา่ ยใบจองออกจากทะเบยี นที่ดนิ พ.ศ.2527 ข้อ4(3)

คําถาม : 46. กรณที อี่ งคก์ ารบริหารสว่ นตําบลบางทรายมีความประสงคจ์ ะขุดลอกแหล่งน้ําสาธารณะในพืน้ ท่ี
อําเภอเมืองชลบุรี จังหวัดชลบุรี โดยจะนํากรวด หิน ดิน ทรายท่ีได้จากการขุดลอกตีราคาเป็นค่าจ้างเอกชน
สามารถดําเนนิ การไดห้ รือไม่ และถา้ ดําเนินการไดต้ ้องได้รับอนญุ าตจากใคร
คาํ ตอบ : สามารถดาํ เนินการได้โดยต้องได้รับอนญุ าตจากผูว้ ่าราชการจงั หวดั
ที่มา : มาตรา 9 ประกอบระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยวิธกี ารเกีย่ วกับการขุดลอกแหลง่ นํ้า
สาธารณประโยชน์ท่ีตนื้ เขิน พ.ศ.2547

คาํ ถาม : 47. ปัจจบุ นั บุคคลใดเป็นผมู้ อี าํ นาจในการสงั่ จําหน่ายและเพกิ ถอนใบจองในสว่ นภูมภิ าค
คาํ ตอบ : ผู้ว่าราชการจงั หวัดในการจําหน่าย และเจ้าพนักงานทด่ี นิ ในการเพิกถอนใบจอง
ท่ีมา : 1. ประมวลกฎหมายที่ดนิ มาตรา 8

2. คาํ สั่งกรมที่ดิน ที่ 2184/2546 ลงวนั ท่ี 24 ตลุ าคม 2546
3. ระเบียบกรมท่ีดนิ ว่าด้วยการเพกิ ถอนและจาํ หน่ายใบจองออกจากทะเบยี นทีด่ ิน พ.ศ.2527 ข้อ 4(3)

คําถาม : 48. สถานะทางกฎหมายของท่ดี ินใตน้ ํ้าทะเล เปน็ ทีด่ ินประเภทใด
คาํ ตอบ : เปน็ สาธารณสมบัตขิ องแผน่ ดินประเภทพลเมอื งใชป้ ระโยชน์ร่วมกัน
ที่มา : ความเหน็ ของคณะกรรมการกฤษฎกี า เร่อื งเสร็จท่ี 141/2537 เรื่อง สภาพทางกฎหมายของพืน้ ท่ีดินที่ได้
ถมขึ้นจากทะเล

คาํ ถาม : 49. แหลง่ นํา้ สาธารณประโยชน์ทีต่ นื้ เขินเองตามธรรมชาติ เกดิ ทด่ี ินริมแหล่งน้ําซึ่งนาํ้ ทว่ มไมถ่ ึง ที่ดิน
บรเิ วณดังกล่าวเปน็ ที่ดนิ ประเภทใด และอย่ใู นอาํ นาจหน้าทกี่ ารดแู ลรักษาของหนว่ ยงานใด
คาํ ตอบ : เป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินประเภทพลเมืองใช้ร่วมกัน ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
มาตรา 1304(2) อยใู่ นความดแู ลรักษาของนายอําเภอท้องท่รี ่วมกับองค์กรปกครองสว่ นท้องถิน่
ทมี่ า : 1. พระราชบญั ญัติลกั ษณะปกครองท้องที่ พทุ ธศักราช 2457 แก้ไขเพิ่มเตมิ (ฉบับท่ี 11) พ.ศ.2551
มาตรา 122

2. ความเห็นของคณะกรรมการกฤษฎีกา เร่ืองเสร็จที่ 260/2538 เร่ืองอํานาจหน้าที่ในการดูแลรักษา
ทดี่ นิ รมิ แหล่งนํ้าสาธารณะ

26

คําถาม : 50. การทร่ี ฐั มนตรวี า่ การกระทรวงมหาดไทย ได้มปี ระกาศหวงห้ามมิให้บุคคลใด ทําดว้ ยประการใดให้
เป็นการทําลายหรือทําให้เสื่อมสภาพที่ดิน ท่ีหิน ที่กรวด หรือที่ทราย บริเวณที่เขาหรือภูเขาและปริมณฑลรอบท่ี
เขาหรือภูเขา 40 เมตร ตามมาตรา 9(2) แห่งประมวลกฎหมายท่ีดิน หากต่อมารัฐมนตรีฯ เห็นสมควรยกเลิกการ
หวงห้ามเพอ่ื ท่จี ะนําท่ดี นิ ดังกล่าวไปใหส้ ่วนราชการใช้ประโยชนส์ ามารถกระทําไดห้ รือไม่ อย่างไร
คาํ ตอบ : ประกาศหวงห้ามตามมาตรา 9 (2) แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน เป็นการหวงห้ามเพื่อการอนุรักษ์
ทรัพยากรธรรมชาติ การยกเลิกหรือเพิกถอนการหวงห้าม ต้องดําเนินการโดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
ออกประกาศกระทรวงมหาดไทย
ทมี่ า : ความเหน็ ของกรรมการพจิ ารณาปัญหาข้อกฎหมายของกรมที่ดนิ ครัง้ ที่ 5/2545 เม่อื วันที่ 25
กรกฎาคม 2545

คาํ ถาม : 51. นายดํา ไดอ้ ุทศิ ที่ดินบริเวณถนนเยาวราช ใหก้ รุงเทพมหานครเพื่อสร้างสะพานลอยคนข้าม แต่
ระยะเวลาได้ล่วงเลยมากว่า 20 ปี กรุงเทพมหานครยังไม่ได้ดําเนินการก่อสร้าง ประกอบกับเจ้าของท่ีดินมีความ
ประสงค์ขอคืนท่ีดินดังกล่าว กรณีน้ีหากกรุงเทพมหานครจะโอนท่ีดินคืนให้กับผู้อุทิศ จะดําเนินการได้หรือไม่
อยา่ งไร
คาํ ตอบ : สถานะที่ดินท่อี ุทิศเป็นเพียงทรพั ยส์ ินของแผ่นดินธรรมดาสามารถโอนคืนใหก้ บั ผู้อทุ ิศได้โดยไมต่ ้องตรา
เปน็ พระราชบญั ญตั ิตามมาตรา 1305 แหง่ ประมวลกฎหมายทด่ี ิน
ท่ีมา : คณะกรรมการกฤษฎกี า เรือ่ งเสร็จท่ี 701/2551

คําถาม : 52. องคก์ ารบริหารส่วนตําบลไทรงาม ได้ซอ้ื โฉนดท่ีดนิ มาจากเอกชน โดยอาศยั งบประมาณของ
องค์การบริหารส่วนตําบล จัดทําโครงการที่อยู่อาศัยให้แก่ประชาชนเพ่ือแก้ไขปัญหาความยากจน ต่อมาเมื่อได้
ดําเนินการโครงการแล้วเสรจ็ ประสงค์จะโอนที่ดินให้แก่ราษฎรที่อยู่อาศัยในโครงการดังกล่าว กรณีนี้จะสามารถ
ดําเนินการไดห้ รือไม่ อย่างไร
คําตอบ : สามารถโอนขายให้กับราษฎรไดต้ ามธรรมดา โดยไม่ตอ้ งดําเนนิ การตามมาตรา 1305 แห่งประมวล
กฎหมายแพง่ และพาณชิ ย์
ทม่ี า : ความเห็นคณะกรรมการกฤษฎกี า เร่อื งเสรจ็ ที่ 156/2550

คาํ ถาม : 53. ทบวงการเมืองมคี วามจาํ เปน็ เรง่ ด่วนตอ้ งการเขา้ ใช้ประโยชนใ์ นทดี่ นิ ที่งอกออกจากเขตป่าสงวนแห่งชาติ
เพ่ือเป็นท่ีตั้งสํานักงานเน่ืองจากได้รับงบประมาณในการก่อสร้างสํานักงานแล้ว ถ้าท่านเป็นหัวหน้ากลุ่มงาน
วิชาการทด่ี นิ ทา่ นจะให้คําแนะนําอยา่ งไรต่อไปนี้ท่ีถูกต้องทส่ี ดุ
คําตอบ : ให้ทบวงการเมืองขอใช้ตามมาตรา 9 ให้ผูว้ า่ ราชการจังหวัดเปน็ ผอู้ นุญาต โดยไม่ตอ้ งรบั อนุมัติจาก
กระทรวงมหาดไทย และขอขน้ึ ทะเบยี นตามมาตรา 8 ทวิ แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน
ที่มา : ความเห็นกฤษฎีกา เรอ่ื งเสร็จที่ 99/2526 บันทึกเรื่อง ปัญหาเก่ียวกับท่ีดินป่าสงวนแหง่ ชาตเิ กิดท่งี อกริม
ตล่ิง ผวู้ ่าราชการจังหวัดเป็นผู้อนุญาตตามคําสง่ั กระทรวงมหาดไทย ที่ 109/2538 เรื่อง แตง่ ตง้ั พนักงานเจา้ หน้าท่ี
ตามมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายท่ีดิน ไม่ต้องได้รับอนุมัติจากกระทรวงมหาดไทย เน่ืองจากไม่ใช่ที่ดินสําหรับ
พลเมืองใช้ร่วมกัน ตามข้อ 22(2) ของระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเกี่ยวกับการ
อนุญาตตามมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายท่ีดิน พ.ศ.2543

27

คําถาม : 54. ทีด่ นิ ขายหาดของทะเลอยใู่ นความดแู ลรบั ผิดชอบของหน่วยงานใด
คาํ ตอบ : กรมเจา้ ท่า
ทม่ี า : มาตรา 117 พรบ.เดินเรอื ในนา่ นน้ําไทย ประกอบ ขอ้ หารอื กฤษฎีกาเรื่องเสรจ็ ท่ี 260/2538

คําถาม : 55. การขออนญุ าตดาํ เนินการในท่ีดนิ ของรฐั ลักษณะใดที่ไมต่ อ้ งขออนญุ าตแผว้ ถางปา่ จากพนักงานเจา้ หนา้ ท่ี
ตามมาตรา 54 แห่งพระราชบญั ญัตปิ า่ ไม้ พ.ศ.2484
คาํ ตอบ : การขดุ ลอกแหลง่ น้ําสาธารณะเพอ่ื แกป้ ญั หาภัยแล้งและนํ้าทว่ ม
ทม่ี า : ขอ้ หารือกฤษฎกี าเรอื่ งเสรจ็ ที่ 921/2558

คาํ ถาม : 56. ทเ่ี ล้ียงสตั ว์สาธารณประโยชนแ์ หง่ หนึง่ ตัง้ อย่ใู นเขตท่มี ีพระราชกฤษฎกี ากําหนดเขตปฏิรปู ท่ดี ิน แต่
ประชาชนเลิกใช้ประโยชน์ในการเล้ียงสัตว์แล้ว เน่ืองจากใช้เครื่องจักรกลแทนแรงงานสัตว์ ประกอบกับที่ดิน
บริเวณดังกล่าว สํานักงานการปฏิรูปที่ดินเพ่ือเกษตรกรรมไม่มีความประสงค์จะนําที่ดินไปดําเนินการปฏิรูปที่ดิน
หากกระทรวงสาธารณสุขมีความประสงค์จะขอนําท่ีดินแปลงนี้ไปต้ังโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตําบล จะต้อง
ดาํ เนินการอยา่ งไร
คําตอบ : ขอนาํ ทีด่ ินข้ึนทะเบียนเพ่ือใช้ประโยชนใ์ นราชการ ตามมาตรา 8 ทวิ แหง่ ประมวลกฎหมายท่ดี นิ
ที่มา : ความเห็นของคณะกรรมการกฤษฎีกา เรื่องเสร็จที่ 207/2537 เรอ่ื ง อํานาจในการดูแลรักษาที่สาธารณ
สมบัติของแผ่นดิน สําหรับพลเมืองใช้ร่วมกันและการออกเอกสารสิทธิในที่ดินในเขตปฏิรูปท่ีดิน , เรื่องเสร็จ ท่ี
150/2539 เรอื่ ง การขอใชท้ ด่ี ินในเขตปฏริ ปู ท่ดี ินเฉพาะส่วนที่ ส.ป.ก. ไมป่ ระสงคจ์ ะดําเนนิ การปฏิรูป

คาํ ถาม : 57. ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทย วา่ ด้วยหลกั เกณฑแ์ ละวิธกี ารเกย่ี วกับการอนุญาตตามมาตรา 9
แห่งประมวลกฎหมายท่ดี นิ พ.ศ.2543 ไดก้ าํ หนดเนอ้ื ท่ีทคี่ วรอนญุ าตใหผ้ ้ขู อแตล่ ะรายว่าไม่ควรเกินก่ีไร
คาํ ตอบ : 10 ไร่ เวน้ แต่มีเหตุอันสมควร
ทม่ี า : ระเบยี บกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยหลักเกณฑแ์ ละวิธีการเก่ยี วกับการอนญุ าตตามมาตรา 9 แหง่
ประมวลกฎหมายทีด่ ิน พ.ศ.2543

คาํ ถาม : 58. ที่ดนิ สาธารณสมบตั ิของแผ่นดินประเภทใดไมส่ ามารถออกหนงั สือสําคัญสาํ หรับทีห่ ลวงได้
คําตอบ : ทางระบายนาํ้ สาธารณะ
ทีม่ า : ระเบียบกรมทดี่ ิน วา่ ดว้ ยการออกหนงั สือสําคัญสาํ หรับที่หลวง ข้อ 3

คาํ ถาม : 59. คณะกรรมการทท่ี ําหนา้ ที่วางนโยบายการจัดทด่ี ิน เพ่ือใหป้ ระชาชนอย่อู าศยั และหาเลีย้ งชพี คอื
คาํ ตอบ : คณะกรรมการจัดท่ดี ินแหง่ ชาติ
ทม่ี า : มาตรา 14 ประกอบมาตรา 20 ประมวลกฎหมายทด่ี ิน

คําถาม : 60. ประธานคณะกรรมการจัดที่ดินแห่งชาติ คอื
คําตอบ : รฐั มนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ทม่ี า : มาตรา 14 แหง่ ประมวลกฎหมายทด่ี ิน

28

คาํ ถาม : 61. ข้อใดเป็นความหมายของ “ทบวงการเมอื ง” ตามประมวลกฎหมายทีด่ นิ
คาํ ตอบ : ราชการสว่ นกลาง ราชการสว่ นภูมภิ าค หรือราชการส่วนทอ้ งถ่ิน หรอื หนว่ ยงานอื่นของรัฐท่ไี มใ่ ช่
รัฐวิสาหกจิ
ทม่ี า : มาตรา 1 ประมวลกฎหมายท่ดี นิ

คําถาม : 62. ใครเปน็ ผ้มู ีอาํ นาจส่ังเพกิ ถอนใบจองท่ีออกโดยไม่ชอบด้วยระเบียบว่าดว้ ยการจัดทดี่ ินเพ่ือ
ประชาชน พ.ศ.2497
คาํ ตอบ : พนักงานเจ้าหนา้ ที่ผู้ออกใบจอง
ที่มา : ระเบียบกรมที่ดนิ วา่ ด้วยการเพิกถอนและจาํ หนา่ ยใบจองออกจากทะเบียนท่ีดิน พ.ศ.2527 ขอ้ 4(3)

คําถาม : 63. ปัจจบุ นั ใครเปน็ ผูอ้ อกคาํ สง่ั ใหผ้ ู้ท่ไี ดร้ บั ใบจองออกไปจากที่ดนิ และขาดสิทธทิ จ่ี ะพงึ ได้ตามระเบียบ
คาํ ตอบ : ผวู้ ่าราชการจังหวัด
ที่มา : ตามคําส่ังกรมท่ดี ิน ท่ี 2184/2546 เรอ่ื ง มอบอาํ นาจของอธิบดีกรมทดี่ นิ ให้ผ้วู ่าราชการจงั หวัดแบบ
บรู ณาการปฏบิ ัตริ าชการแทน

คําถาม : 64.ถ้าบคุ คลทถ่ี ูกส่งั ให้ออกจากที่ดนิ ตามใบจองไม่พอใจคําสงั่ ให้ยน่ื อุทธรณต์ ่อใคร อยา่ งไร
คําตอบ : อุทธรณต์ ่อรัฐมนตรวี า่ การกระทรวงมหาดไทย ภายใน 30 วัน นบั แต่วันไดร้ บั คาํ สงั่
ที่มา : มาตรา 32 แหง่ ประมวลกฎหมายท่ีดนิ

คาํ ถาม : 65. ถา้ เจ้าหน้าทผ่ี ้ทู ําคําสงั่ ทางปกครองพิจารณาแลว้ เห็นดว้ ยกับคําอุทธรณ์จะดาํ เนนิ การอย่างไร
คําตอบ : เปลีย่ นแปลงคําสั่งทางปกครองตามความเหน็ ของตน ภายใน 30 วนั นบั แตว่ นั ท่ีไดร้ บั อทุ ธรณ์
ที่มา : พรบ.วธิ ปี ฏิบตั ิราชการทางปกครอง พ.ศ.2539 ข้อ 45

คําถาม : 66. คําสงั่ ทางปกครองทอี่ าจอทุ ธรณ์หรอื โตแ้ ย้งตอ่ ไปได้ ถ้ามไิ ดแ้ จง้ กําหนดระยะเวลาสาํ หรับการ
อุทธรณ์หรอื การโตแ้ ย้งไว้ด้วย ถ้าระยะเวลาดงั กลา่ วสนั้ กวา่ หนึง่ ปีจะมีผลอยา่ งไร
คาํ ตอบ : ขยายเปน็ 1 ปี
ทมี่ า : พรบ.วิธปี ฏบิ ตั ิราชการทางปกครอง พ.ศ.2539 ข้อ 40

คาํ ถาม : 67. บุคคลที่ได้รบั การจัดแบ่งท่ดี นิ จากทางราชการแลว้ หากไมป่ ฏิบตั ิตามขอ้ บังคับ ระเบียบ ข้อกาํ หนด
หรอื เงอื่ นไขของใคร จะต้องออกจากท่ดี นิ
คาํ ตอบ : คณะกรรมการจัดที่ดินแหง่ ชาติ
ที่มา : ระเบียบว่าด้วยการจัดท่ดี นิ เพอ่ื ประชาชน หมวด 7 ขอ้ 19

คําถาม : 68. ขอ้ ใดไมใ่ ช่อาํ นาจหน้าทีข่ องคณะกรรมการจดั ที่ดนิ แห่งชาติ
คําตอบ : อนมุ ตั ิโครงการจัดทด่ี ินทาํ กนิ ให้ชมุ ชน
ที่มา : ตามประมวลกฎหมายทีด่ ิน มาตรา 20

29

คําถาม : 69. ใครเปน็ เจา้ หนา้ ท่ีในการจดั ท่ดี ินแปลงเล็กแปลงน้อย
คําตอบ : นายอําเภอท้องที่
ทม่ี า : โครงการจัดทดี่ นิ เพ่อื ประชาชนอย่อู าศัย และกอบการทํามาหาเลี้ยงชพี ตามควรแก่อตั ภาพ ส่วนที่ 4 ข้อ 8

คาํ ถาม : 70.ท่านคิดวา่ “คณะกรรมการจัดท่ดี นิ แห่งชาติ” อนาคตควรอยใู่ นความรบั ผิดชอบของหน่วยงานใด
คําตอบ : กระทรวงมหาดไทย
ทีม่ า : อยรู่ ะหว่างเสนอแก้ไขให้คณะกรรมการฯ กลับมาอยูใ่ นความรบั ผดิ ชอบของกระทรวงมหาดไทย

คาํ ถาม : 71. การเกิดของท่ดี นิ ที่เป็นสาธารณสมบัตขิ องแผ่นดนิ สาํ หรับพลเมืองใช้ร่วมกัน ตามประมวลกฎหมาย
แพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1304(2) มไี ด้กี่กรณี อะไรบ้าง และสิน้ ไปกีก่ รณี อะไรบา้ ง
คาํ ตอบ : - เกิดได้ 4 กรณี คือ เกดิ จากสภาพธรรมชาติ เกิดจากการใช้ประโยชนร์ ่วมกันของประชาชน เกิดโดย
ทางนติ ิกรรม และเกดิ โดยผลของกฎหมาย

- ส้ินไป 3 กรณี คือ สั้นไปตามสภาพตัวทรัพย์นั้น สิ้นไปตามกฎหมายเฉพาะ และสิ้นไปตามมาตรา
8 วรรคสอง (1) แหง่ ประมวลกฎหมายทด่ี ิน
ที่มา : คําพพิ ากษาศาลปกครองสูงสดุ ที่ อ.229/2551

คําถาม : 72. การถอนสภาพตามมาตรา 8 วรรคสอง (1) หรือ (2) ขอ้ ใดกล่าวถกู ต้อง
คําตอบ : ทบวงการเมืองยื่นคําขอต่ออธิบดีสําหรับท่ีดินในเขตกรุงเทพมหานคร ในเขตจังหวัดอ่ืนยื่นต่อผู้ว่า
ราชการจงั หวดั ท่ีที่ดนิ ตงั้ อยู่
ท่มี า : ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยวิธีปฏิบัติเกี่ยวกับการถอนสภาพการจัดข้ึนทะเบียนและการจัดหา
ผลประโยชน์ในทดี่ นิ ของรัฐ ตามประมวลกฎหมายทีด่ ิน พ.ศ.2550

คําถาม : 73. การขอเปลี่ยนสภาพทีด่ ินอันเปน็ สาธารณสมบัตขิ องแผ่นดนิ สาํ หรบั พลเมืองใชร้ ่วมกัน จากการใช้
เพื่อสาธารณประโยชนอ์ ยา่ งหนงึ่ เป็นอีกอย่างหน่งึ ข้อใดกล่าวถกู ตอ้ ง
คําตอบ : ทบวงการเมืองยื่นคาํ ขอเป็นหนงั สอื ตอ่ จังหวัดทที่ ดี่ ินตั้งอยู่
ทม่ี า : ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการเปลี่ยนสภาพที่ดินอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินสําหรับ
พลเมืองใช้ร่วมกัน จากการใชเ้ พ่ือประโยชนอ์ ยา่ งหนง่ึ เป็นอกี อยา่ งหนึง่ พ.ศ.2543

คําถาม : 74. สาํ นกั งานตาํ รวจแห่งชาติขอถอนสภาพทด่ี นิ สาธารณสมบตั ขิ องแผ่นดินสาํ หรับพลเมืองใชร้ ่วมกัน
เพ่ือนําไปเป็นที่ก่อสร้างกองกํากับการตํารวจชายแดงเขต 2 ตามมาตรา 8 วรรคสอง (1) แห่งประมวลกฎหมาย
ที่ดิน ข้อเท็จจริงปรากฏว่า ประชาชนได้เลิกใช้ประโยชน์ในท่ีดินน้ันแล้ว สํานักงานการปฏิรูปท่ีดินจังหวัด
ตรวจสอบแล้วแจ้งว่าได้มีพระราชกฤษฎีกากําหนดเขตปฏิรูปที่ดิน เม่ือ พ.ศ.2550 ครอบคลุมที่ดินแปลงดังกล่าว
แต่ท่ีดินอยู่นอกเขตดําเนินการปฏิรูปที่ดิน ถ้าท่านเป็นหัวหน้ากลุ่มวานวิชาการที่ดิน ท่านจะแนะนําสํานักงาน
ตาํ รวจแหง่ ชาตอิ ยา่ งไร
คําตอบ : แนะนาํ ให้ดาํ เนนิ การเปน็ เร่อื งการขึ้นทะเบยี น ตามมาตรา 8 ทิว แหง่ ประมวลกฎหมายทดี่ ิน โดยตอ้ ง
ได้รบั หนังสือยินยอมจาก สปก. วา่ ไมป่ ระสงค์จะใชท้ ีด่ ินเพอ่ื การปฏิรูปท่ดี นิ เพอ่ื เกษตรกรรมตลอดไป

30

ที่มา : 1. ความเห็นคณะกรรมการกฤษฎกี า เรือ่ งเสรจ็ ท่ี 207/2537
2. ความเหน็ คณะกรรมการกฤษฎีกา เร่ืองเสร็จที่ 150/2539
3. หนงั สือกรมทด่ี ิน ท่ี มท 0723/ว 10962 ลงวันท่ี 4 พฤษภาคม 2544

คาํ ถาม : 75. ตามมาตรา 9 แหง่ ประมวลกฎหมายทด่ี นิ บญั ญัตวิ ่า ภายใตบ้ งั คบั กฎหมายว่าด้วยการเหมืองแร่
และการป่าไม้ ท่ีดินของรัฐถ้ามิได้รับอนุญาตจากพนักงานเจ้าหน้าท่ีแล้วหามมิให้บุคคลใด...ฯลฯ และตามมาตรา
9/1 แห่งประมวลกฎหมายท่ีดิน กําหนดให้ผู้ได้รับอนุญาตตามมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายที่ดินเสีย
ค่าตอบแทนเป็นรายปีให้แก่เทศบาล องค์การบริหารส่วนตําบล กรุงเทพมหานคร เมืองพัทยา หรือองค์กร
ปกครองส่วนท้องถ่ินอื่นท่ีมีกฎหมายจัดต้ังที่ที่ดินได้รับอนุญาตตั้งอยู่...ฯลฯ การที่กฎหมายกําหนดให้เสีย
ค่าตอบแทนเป็นรายปี พนักงานเจ้าหน้าท่ีจะอนุญาตให้บุคคลใช้ประโยชน์ในที่ดินของรัฐน้อยกว่า 1 ปี ได้หรือไม่
เพราะเหตใุ ด
คําตอบ : ได้ เพราะประมวลกฎหมายทด่ี ินไม่ได้กาํ หนดหลกั เกณฑใ์ นการอนุญาตและอายุของใบอนุญาตไว้ใน
กฎหมาย จงึ เป็นดุลพนิ จิ ของผอู้ นญุ าตท่ีจะพจิ ารณาอนญุ าตตามทเ่ี หน็ สมควร
ที่มา : 1. ประมวลกฎหมายทดี่ ิน มาตรา 9 มาตรา 9/1

2. ระเบยี บกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยหลกั เกณฑ์และวธิ ีการเกย่ี วกับการอนุญาตตามมาตรา 9 แห่ง
ประมวลกฎหมายทีด่ ิน พ.ศ.2543

3. ความเหน็ คณะกรรมการกฤษฎกี า เรื่องเสร็จท่ี 132/2524

คําถาม : 76. เทศบาลตําบลอรัญประเทศ ต้องการซ้ือทีด่ นิ ตามหลกั ฐานโฉนดทีด่ ินเลขท่ี 1 ตาํ บลอรญั ประเทศ
อําเภออรัญประเทศ จังหวัดสระแก้ว เนื้อท่ี 2 ไร่ ซ่ึงมีอาณาเขตด้านทิศตะวันตกติดกับทุ่งเลี้ยงสัตว์
สาธารณประโยชน์ เพอื่ ใช้ประโยชนเ์ ป็นที่ก่อสร้างทที่ าํ การเทศบาลตาํ บลอรญั ประเทศแห่งใหม่ เทศบาลตําบลอรัญ
ประเทศได้นําเงินของเทศบาลเองไปจัดซ้ือที่ดินตามหลักฐานโฉนดท่ีดินเลขท่ี 1 ดังกล่าว ในราคา 5 ล้านบาท แต่
เมื่อซื้อท่ีดินมาแลว้ ได้จัดทําแผนงานโครงการก่อสร้าง ปรากฏวา่ ท่ีดนิ มีเน้ือที่นอ้ ยเกินไป ไม่สามารถก่อสรา้ งทีท่ ํา
การของเทศบาลและระบบสาธารณูปโภคตามแผนผังโครงการให้ครบถ้วนได้ เทศบาลอรญั ประเทศเห็นว่าทุ่งเลี้ยง
สัตว์สาธารณประโยชนท์ างดา้ นทิศตะวันตกซึ่งมีเนื้อท่ีประมาณ 100 ไร่ ประชาชนได้เลิกใช้ประโยชน์ในที่ดินแล้ว
น่าจะนําที่ดินบางส่วนมาใช้เป็นที่ทําการของเทศบาล และระบบสาธารณูปโภคตามแผนงานโครงการได้ครบถ้วน
จึงได้จัดทําแผนงาน โครงการ ขอถอนสภาพทุ่งเล้ียงสัตว์สาธารณประโยชน์บางส่วน เน้ือที่ประมาณ 5 ไร่ ย่ืน
ต่อผู้ว่าราชการจังหวัดสระแก้ว จังหวัดสระแก้วได้ดําเนินการตามระเบียบและกฎหมายครบถ้วนแล้ว
กระทรวงมหาดไทยได้เสนอพระราชกฤษฎีกาถอนสภาพที่ดินแปลงดังกล่าวเรียบร้อยแล้ว เทศบาลตําบลอรัญ
ประเทศได้ดําเนินการก่อสร้างที่ทําการเทศบาลและสาธารณูปโภคตามแผนงานโครงการลงในท่ีดินแปลงที่ได้ขอ
ถอนสภาพทง้ั หมด โดยไม่ไดด้ าํ เนนิ การในท่ีดนิ ตามโฉนดท่ีดินเลขท่ี 1 แต่อย่างใด ใหท้ ่านวนิ ิจฉยั ว่าท่ีดินตามโฉนด
ที่ดินเลขท่ี 1 และท่ีดินท่ีได้ถอนสภาพแล้วเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
มาตรา 1304 หรือไม่ ประเภทใด และเปน็ ทร่ี าชพสั ดหุ รือไม่ อย่างไร
คําตอบ : - แปลงตามโฉนดท่ีดิน เลขที่ 1 เป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินประเภทสงวนไว้ใช้เพ่ือประโยชน์ของ
แผ่นดินโดยเฉพาะ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1304(3)

31

- แปลงทถ่ี อนสภาพ เปน็ สาธารณสมบัติของแผน่ ดินประเภทสงวนไวใ้ ช้เพ่ือประโยชน์ของแผน่ ดิน
โดยเฉพาะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1304(3) และเป็นที่ราชพัสดุ
ท่มี า : 1. ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1304

2. ประมวลกฎหมายท่ดี นิ มาตรา 8 วรรคสอง (1)
3. พระราชบัญญัติทร่ี าชพัสดุ พ.ศ.2518
4. ความเหน็ คณะกรรมการกฤษฎีกา เร่อื งเสรจ็ ท่ี 101/2529
5. ความเหน็ คณะกรรมการกฤษฎกี า เรอื่ งเสรจ็ ที่ 695/2548

คําถาม : 77. ในปัจจุบันการสงวนหวงหา้ มทด่ี นิ รกร้างวา่ งเปล่าเพอ่ื ให้ประชาชนใช้ประโยชนร์ ว่ มกัน ข้อใด
ต่อไปน้ถี ูกต้อง
คาํ ตอบ : คณะกรรมการจดั ท่ีดนิ แหง่ ชาติมมี ติ และจดั ทําประกาศการสงวนหวงหา้ มที่ดนิ เพือ่ ให้ประชาชนใช้
ประโยชน์รว่ มกัน
ทีม่ า : ตามข้อ 11 ของระเบียบของคณะกรรมการจัดทดี่ ินแหง่ ชาติ ฉบับท่ี 9 (พ.ศ.2529)

คําถาม : 78. องคก์ ารบริหารส่วนตําบลแหง่ หน่ึง ตอ้ งการขอใชป้ ระโยชน์ตามมาตรา 9 ในทสี่ าธารณประโยชนท์ ี่
พลเมืองเลิกใช้ประโยชน์ร่วมกันแล้ว ข้อเท็จจริงปรากฏว่า ที่ดินตั้งอยู่ในเขตปฏิรูปท่ีดิน และ สปก. ได้มีหนังสือ
แสดงความประสงค์จะไม่นําที่ดินแปลงนี้มาดําเนินการปฏิรูปที่ดินตลอดไปแล้ว ขอถามว่า การอนุญาตให้ใช้ที่ดิน
ตามมาตรา 9 ขอ้ ใดตอ่ ไปนถ้ี กู ตอ้ ง
คําตอบ : ผู้ว่าราชการจังหวดั เป็นผอู้ นุญาต โดยไม่ต้องไดร้ ับอนมุ ตั ิจากกระทรวงมหาดไทย
ที่มา : เนอ่ื งจากที่ดินแปลงน้ถี ูกถอนสภาพจากการเปน็ ท่ดี ินสาํ หรับพลเมอื งใชร้ ว่ มกันแล้ว จงึ เปน็ ทดี่ ินรกร้าง
ว่างเปล่า การอนุญาตตามมาตรา 9 ผู้ว่าราชการจังหวัดจึงอนญุ าตได้ โดยไม่ตอ้ งได้รบั อนุมตั ิจากระทรวงมหาดไทย
ตามข้อ 22(2) ของระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเก่ียวกับการอนุญาตตามมาตรา 9
แห่งประมวลกฎหมายท่ีดิน พ.ศ.2543 ความเห็นกฤษฎีกา เรื่องเสร็จที่ 313/2525 บันทึกเร่ือง การตีความ
พระราชบัญญัติการปฏิรปู ที่ดินเพ่ือเกษตรกรรม พ.ศ.2518 (การถอนสภาพท่ีดินอันเป็นสาธารณสมบัติของแผน่ ดิน
สาํ หรบั พลเมอื งใชร้ ว่ มกัน

คาํ ถาม : 79. ปจั จบุ นั การนาํ ทีด่ ินรกร้างว่างเปลา่ ไปใหท้ บวงการเมอื งใชป้ ระโยชนใ์ นราชการจะตอ้ งดําเนินการ
อยา่ งไร ตามประมวลกฎหมายที่ดิน
คาํ ตอบ : นําขึ้นทะเบียนเพอ่ื ใหท้ บวงการเมอื งใชป้ ระโยชนใ์ นราชการ
ทม่ี า : มาตรา 8 ทวิ แห่งประมวลกฎหมายทด่ี นิ

คาํ ถาม : 80. การนําที่ดนิ รกรา้ งว่างเปลา่ ไปให้ทบวงการเมอื งใชป้ ระโยชนใ์ นราชการ ขอ้ ใดต่อไปน้ีถูกตอ้ ง
คาํ ตอบ : รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยประกาศการขึ้นทะเบียนที่ดนิ
ที่มา : ตามมาตรา 8 ทวิ แหง่ ประมวลกฎหมายท่ดี ิน

32

คาํ ถาม : 81. ผูไ้ ดร้ บั อนญุ าตให้ใช้ท่ีดินตามมาตรา 9 แหง่ ประมวลกฎหมายที่ดิน หากประสงค์จะขอต่อ
ใบอนญุ าตจะตอ้ งยน่ื ขอต่อก่อนใบอนญุ าตสน้ิ อายุไมน่ ้อยกว่ากว่ี นั และใครเปน็ ผอู้ นญุ าตในการต่อใบอนุญาต
คาํ ตอบ : 240 วัน ผู้ว่าราชการจงั หวัด
ที่มา : คําสง่ั กระทรวงมหาดไทย ท่ี 109/2538 ลงวนั ที่ 16 มนี าคม 2538 และระเบียบกระทรวงมหาดไทย
ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเกย่ี วกับการอนุญาตตามมาตรา 9 แหง่ ประมวลกฎหมายท่ดี ิน พ.ศ.2543

คาํ ถาม : 82. จังหวัดตอ้ งการนําทเ่ี ลย้ี งสัตวส์ าธารณประโยชนซ์ งึ่ ในปัจจบุ ันหมดความจาํ เปน็ ในการใชเ้ ป็นทเ่ี ลยี้ ง
สตั ว์ ไปดําเนินการแก้มลิงเพ่ือเป็นแหล่งนํ้าสาธารณประโยชน์โดยประชาชนยังคงใช้ประโยชน์ร่วมกันได้ ท่านจะมี
แนวทางในการดําเนินการอย่างไร
คําตอบ : ดาํ เนนิ การเปลี่ยนสภาพที่ดนิ ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทย วา่ ดว้ ยการเปล่ยี นสภาพท่ดี นิ ฯ พ.ศ.
2543
ทมี่ า : เน่อื งการดําเนนิ การโครงการดงั กล่าวมลี กั ษณะเปน็ การเปลยี่ นแปลงวธิ กี ารใช้ประโยชนร์ ว่ มกันของ
ประชาชนในทดี่ ินสําหรับพลเมืองใช้รว่ มกนั เทา่ นัน้ ประชาชนยงั คงใช้ประโยชนไ์ ด้ร่วมกนั เช่นเดมิ

คําถาม : 83. ทด่ี ินทง่ี อกออกจากท่ีทําเลเล้ยี งสัตวสาธารณประโยชน์ตามสภาพธรรมชาติ ลงไปในทะเล จะมี
สภาพเป็นท่ีดนิ ประเภทใด
คาํ ตอบ : ทด่ี ินสาธารณประโยชน์
ทม่ี า : เทียบเคียงความเห็นคณะกรรมการกฤษฎกี า เร่ืองเสร็จที่ 99/2526

คําถาม : 84. หนว่ ยงานใดไมเ่ ปน็ ทบวงการเมืองตามความหมายของประมวลกฎหมายท่ีดิน
คําตอบ : การไฟฟ้าฝา่ ยผลิตแหง่ ประเทศไทย
ท่ีมา : ประมวลกฎหมายทีด่ ิน มาตรา 1 ทบวงการเมือง

คําถาม : 85. การถอนสภาพท่ดี ินสําหรับพลเมอื งใชร้ ว่ มกัน ถา้ ทบวงการเมอื ง รัฐวิสาหกิจ หรือเอกชนจดั หาร
ทีด่ นิ มาให้พลเมอื งใชร้ ่วมกันแทนแล้ว ตามมาตรา 8(1) แห่งประมวลกฎหมายทด่ี นิ ตอ้ งออกกฎหมายประเภทใด
คาํ ตอบ : พระราชบญั ญัติ
ทม่ี า : ประมวลกฎหมายทีด่ ิน มาตรา 8

คาํ ถาม : 86. การออกใบจองถา้ ไดร้ บั อนุญาตให้จับจองทีด่ นิ ต้องเรมิ่ ทําประโยชนใ์ นทีด่ ินภายในเวลาเทา่ ใด และ
ตอ้ งทําประโยชน์ในท่ีดนิ ใหแ้ ลว้ เสรจ็ ภายในเวลาเทา่ ใด
คําตอบ : เร่ิมทาํ ประโยชนภ์ ายใน 6 เดือน ให้แล้วเสร็จภายใน 3 ปี
ที่มา : ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 30, 32 ระเบียบคณะกรรมการจัดที่ดินแห่งชาติ ว่าด้วยการจัดที่ดินเพื่อ
ประชาชน

คําถาม : 87. ท่ีดินประเภทใด ทีส่ ามารถออกหนงั สอื สําคัญสาํ หรบั ท่ีหลวง (นสล.) ได้
คาํ ตอบ : ทดี่ นิ ท่เี ทศบาลจดั ซอ้ื มาเพอ่ื ประโยชน์ในการดาํ เนนิ การก่อสรา้ งระบบกาํ จดั ขยะมูลฝอยแบบครบวงจร

33

ท่ีมา : มาตรา 8 ตรี แหง่ ประมวลกฎหมายทด่ี ิน , ความเหน็ คณะกรรมการกฤษฎีกา เร่ืองเสร็จที่ 695/2548 ,
พระราชบญั ญัตทิ ีร่ าชพสั ดุ พ.ศ.2518 มาตรา 4

คําถาม : 88. ท่ีดนิ ทไี่ ด้สงวนหวงหา้ มไวเ้ ปน็ ทงุ่ เล้ยี งสัตว์สาํ หรบั พลเมอื งใชป้ ระโยชนร์ ว่ มกนั ตามพระราชบัญญัติ
ว่าด้วยการหวงห้ามที่ดินรกร้างว่างเปล่าอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดิน พุทธศักราช 2478 ต่อมา เม่ือ
พระราชบัญญัติใหใ้ ช้ประมวลกฎหมายที่ดนิ พ.ศ.2497 ใชบ้ ังคบั บญั ญัติ มาตรา 4 ให้มีผลยกเลิกพระราชบัญญัติว่า
ด้วยการหวงห้ามท่ดี นิ รกร้างวา่ งเปลา่ ฯ สถานะของท่ดี ินสงวนหวงหา้ มดงั กล่าวเป็นประการใด
คาํ ตอบ : ยังคงเป็นทีส่ งวนหวงหา้ มอยู่ต่อไป ตามมาตรา 10 แห่งพระราชบัญญัติใหใ้ ช้ประมวลกฎหมายที่ดนิ พศ.
2497
ท่ีมา : มาตรา 10 พระราชบัญญัติใหใ้ ช้ประมวลกฎหมายทดี่ ิน พ.ศ.2497

คาํ ถาม : 89. ถ้ากรุงเทพมหานครต้องการใช้ที่ดินสาธารณประโยชน์ในเขตกรุงเทพมหานคร ที่พลเมืองเลิกใช้
ประโยชน์ร่วมกนั แล้ว เพื่อเปน็ ทตี่ ้งั สํานักงานเขต จะตอ้ งแสดงความประสงค์ขอถอนสภาพต่อใคร
คําตอบ : อธิบดกี รมท่ีดนิ
ท่ีมา : ตามขอ้ 11 ของระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยวิธีปฏิบัติเกี่ยวกับการถอนสภาพการจัดขน้ึ ทะเบียน
ท่ีดินและการจดั หาประโยชนใ์ นท่ดี ินของรฐั ตามประมวลกฎหมายที่ดนิ พ.ศ.2550

คําถาม : 90. ผู้ใดเป็นผู้มีอํานาจในการตรวจสอบสิทธิในที่ดินของผู้คัดค้านในการออกหนังสือสําคัญสําหรับ
ที่หลวง กรณีที่ผู้คัดค้านมีหลักฐานแสดงสิทธิในที่ดินตามประมวลกฎหมายท่ีดิน ว่าได้มาโดยชอบด้วยกฎหมาย
หรือไม่
คําตอบ : ผ้วู ่าราชการจงั หวดั
ทมี่ า : กฎกระทรวง ฉบับที่ 45 (พ.ศ.2537 ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ.
2497 ขอ้ 2(2)

คําถาม : 91. ขอ้ ใดตอ่ ไปน้ี เปน็ พนักงานเจา้ หน้าท่ี ตามมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายทดี่ นิ
คาํ ตอบ : - ผวู้ ่าราชการจังหวดั กรณีการเข้าไปยดึ ถือครอบครอง รวมถงึ การก่นสร้าง หรอื เผาป่า

- ผวู้ า่ ราชการจังหวัด กรณีการขุดหรือดดู ทราย การเก็บหนิ ลอย การกระทาํ ส่ิงหนึ่งสง่ิ ใดอันเป็นอันตราย
แก่ทรัพยากรในท่ีดิน
ทีม่ า : คําส่ังกระทรวงมหาดไทย ที่ 109/2538 ลงวันท่ี 16 มีนาคม 2538 (อธิบดีกรมท่ีดินจะเป็นพนักงาน
เจ้าหนา้ ที่ กรณีการระเบิดและย่อยหิน การขุดตกั ดินลกู รงั หรือหินผุ ในบริเวณที่เขาหรือภูเขา และปริมณฑลรองท่ี
เขาหรอื ภเู ขา 40 เมตร ท่ีรฐั มนตรยี ังมไิ ด้ประกาศกําหนดพน้ื ท่นี ้ันเป็นแหล่งหนิ ปูนหรือดินลูกรัง หรือหนิ ผุ เพอื่ การ
กอ่ สรา้ งเท่าน้ัน

คาํ ถาม : 92. ข้อใดเป็นหลกั ฐานแสดงสิทธิในท่ีดินตามประมวลกฎหมายทด่ี ิน ตามกฎกระทรวง ฉบับท่ี 45 (พ.ศ.
2537) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายท่ีดิน พ.ศ.2497 ขอ้ 2
คาํ ตอบ : หลักฐานแจ้งการครอบครองทด่ี นิ (ส.ค.1)

34

ทมี่ า : กฎกระทรวงฉบับท่ี 45 (พ.ศ.2537) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ.
2499 ข้อ 2 (1)(2)

คาํ ถาม : 93. กรณีต่อไปน้ีข้อใดท่ีไม่ต้องขออนุญาตแผ้วถาง ตามมาตรา 54 แห่งพระราชบัญญัติป่าไม้ พระ
พทุ ธศกั ราช 2484
คําตอบ : การขุดลอกแหล่งน้ําสาธารณประโยชน์ที่ต้ืนเขิน ตามระเบยี บกระทรวงมหาดไทย วา่ ดว้ ยวิธกี ารขุดลอก
แหล่งนา้ํ สาธารณประโยชนท์ ีต่ ืน้ เขนิ พ.ศ.2547
ที่มา : ความเหน็ คณะกรรมการกฤษฎกี า เรอื่ งเสร็จที่ 921/2558

คําถาม : 94. ข้อใดต่อไปนี้ มิได้เป็นเอกสารท่ีทางราชการทําข้ึนตามหลักเกณฑ์การพิสูจน์หลักฐานการ
ครอบครองทด่ี นิ ของราษฎร ในท่ดี ินของรฐั ของคณะกรรมการแก้ไขปัญหาการบุกรุกที่ดนิ ของรฐั (กบร.)
คําตอบ : หลักฐานการแจ้งการครอบครองทีด่ ิน (ส.ค.1)
ทมี่ า : - หลกั เกณฑ์การพิสูจน์หลักฐานการครอบครองท่ีดนิ ของราษฎรในท่ีดินของรัฐ ของคณะกรรมการแก้ไข
ปญั หาการบกุ รุกท่ดี ินของรัฐ (กบร.)

- คาํ พิพากษาศาลฎีกา 285/2507

คําถาม : 95. กระทรวงกลาโหม มีความประสงค์จะนําท่ีดินบริเวณปากทางเข้าแม่น้ําตะโก้ ตําบลปากตะโก
อาํ เภอทุ่งตะโก จังหวัดชุมพร ข้นึ ทะเบียนเพ่อื ให้กองทัพเรอื ใช้เปน็ ทีต่ ง้ั กระโจมไฟ สําหรับช่วยในการเดินเรือ โดย
ที่ดินดังกล่าวเปน็ ท่ีรกร้างว่างเปล่า และเป็นท่ีตามประกาศกระทรวงมหาดไทย ลงวนั ท่ี 21 พฤษภาคม 2523 เรื่อง
การกําหนดบรเิ วณท่ีหวงห้ามตามมาตรา 9 (2) แหง่ ประมวลกฎหมายทด่ี ิน จะตอ้ งดําเนินการอยา่ งไร
คาํ ตอบ : - ประกาศกระทรวงมหาดไทย เร่ือง ขอขึ้นทะเบียนเพื่อให้ทบวงการเมืองใช้ประโยชน์ในราชการตา
มาตรา 8 ทวิ แห่งประมวลกฎหมายที่ดนิ

- ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การถอนการหวงห้ามในทีด่ นิ บริเวณดังกล่าว
ทมี่ า : ความเหน็ คณะกรรมการพิจารณาปญั หาข้อกฎหมาย กรมทด่ี ิน ครัง้ ที่ 6/2542

คาํ ถาม : 96. เม่อื ข้อเท็จจริงปรากฏวา่ ไดม้ ีการรงั วดั ตรวจสอบทดี่ นิ สาธารณประโยชนด์ อนแตงใหญ่ ตาม
หลักฐานหนังสือสําคัญสําหรับที่หลวง เลขที่ 15963 ตําบลหางน้ําสาคร อําเภอมโนรมย์ จังหวัดชัยนาท ปรากฏว่า
มีราษฎรคัดค้านโต้แยง้ สิทธ์ิ จาํ นวน 2 ราย ผลการรังวัดเจา้ ของที่ดินข้างเคยี งรับรองแนวเขตครบ ผู้มีอํานาจหนา้ ท่ี
ดูแลรักษาไมข่ ดั ข้อง รูปแผนทแ่ี ละเนื้อทแ่ี ตกตา่ งมากกว่าเดมิ กรณีดงั กล่าวจะต้องดําเนนิ การอยา่ งไรต่อไป
คําตอบ : เสนอผู้ว่าราชการจังหวัดมีคําส่ังแก้ไขรูปแผนที่ เน้ือที่ ตามผลการรังวัด เสร็จแล้วแจ้งผลการพิจารณาให้ผู้คัดค้าน
ทราบ หากมคี วามประสงค์จะอุทธรณ์คําสั่งก็ให้ไปใช้สิทธิตามพระราชบัญญัติวธิ ปี ฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ.2539 ต่อไป
ที่มา : - ระเบียบกรมทีด่ นิ ว่าดว้ ยการเพกิ ถอน แกไ้ ขหนังสือสําคญั สําหรับท่ีหลวง พ.ศ.2529

- หนังสอื กรมท่ดี ิน ที่ มท 0511.4/12745 ลงวนั ท่ี 26 เมษายน 2548

คําถาม : 97. อธบิ ดีกรมท่ีดนิ มอี าํ นาจการจดั หาผลประโยชนใ์ นทีด่ นิ ประเภทใด
คําตอบ : ทดี่ นิ ของรฐั ท่มี ไิ ดม้ ีบคุ คลใดครอบครองและมิใช่สาธารณสมบัติของแผ่นดนิ ท่ีพลเมืองใชร้ ว่ มกัน

35

ทมี่ า : มาตรา 10 ประกอบขอ้ หารือกฤษฎกี า เรอื่ งเสร็จที่ 1821/2559

คําถาม : 98. การอนญุ าตขดุ ตกั ดนิ ลูกรงั หรือหนิ ผบุ รเิ วณท่เี ขาหรอื ภเู ขาทีร่ ัฐมนตรยี ังมิไดป้ ระกาศกาํ หนดพืน้ ท่ี
เป็นแหลง่ หนิ ลูกรงั หรือหนิ ผูเพ่อื การก่อสรา้ ง พนักงานเจา้ หนา้ ท่ีผู้พิจารณาอนญุ าตเป็นผูใ้ ด
คาํ ตอบ : อธิบดีกรมทีด่ นิ
ที่มา : คาํ สัง่ กระทรวงมหาดไทย ท่ี 109/2538 ข้อ 1

คาํ ถาม : 99. วัดบางเตยมคี วามประสงคข์ อใหโ้ อนลํารางสาธารณประโยชน์ท่ีหมดสภาพการใชแ้ ละประชาชนเลิก
ใช้แลว้ ใหแ้ ก่วัดบางเตยจะต้องดําเนนิ การอย่างไร
คําตอบ : ดําเนินการตราพระราชบัญญัติโอนท่ีดินให้แก่วัดบางเตย ตามนัยมาตรา 1305 ประมวลกฎหมายแพ่ง
และพาณชิ ย์ และมาตรา 8 ประมวลกฎหมายที่ดนิ
ทม่ี า : มาตรา 8 ประมวลกฎหมายท่ีดิน , มาตรา 1305 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และข้อหารือ
กฤษฎีกา เรอ่ื งเสร็จท่ี 181/2525

คําถาม : 100. ท่ีดนิ อนั เป็นสาธารณสมบตั ิของแผ่นดินท่ปี ระชาชนเลิกใชป้ ระโยชนร์ ว่ มกนั ต่อมามีการประกาศ
พระราชกฤษฎีกากําหนดเขตปฏิรูปท่ีดิน และ สปก. ไม่มีความประสงค์นําไปปฏิรูปที่ดิน หากทบวงการเมืองมี
ความประสงคจ์ ะใช้ทด่ี ินดงั กล่าวเป็นทต่ี ั้งทบวงการเมอื ง จะต้องดําเนินการตามประมวลกฎหมายทดี่ ินอย่างไร
คาํ ตอบ : ทบวงการเมอื งขอจดั ขึ้นทะเบียนเพอ่ื ใช้ประโยชน์ในราชการตอ่ รัฐมนตรี ตามมาตรา 8 ทวิ แหง่ ประมวล
กฎหมายท่ดี ิน โดยไม่ต้องถอนสภาพตามมาตรา 8 แต่อยา่ งใด
ทม่ี า : มาตรา 8 ทวิ ประกอบขอ้ หารอื กฤษฎีกา เรอื่ งเสรจ็ ท่ี 207/2537

คําถาม : 101. องคป์ ระกอบของคณะกรรมการจดั ทีด่ นิ แหง่ ชาติ ขอ้ ใดถูก
คาํ ตอบ : รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เป็นประธาน ผู้อํานวยการสํานักนโยบาย
และแผนทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละส่งิ แวดล้อม เป็นกรรมการและเลขาธกิ าร ผู้ทรงคณุ วฒุ ิอืน่ ไม่เกนิ 7 คน
ที่มา : มาตรา 14 ประมวลกฎหมายท่ดี ิน

คําถาม : 102. ผู้มีอาํ นาจหนา้ ท่ใี นการดแู ลรักษา คุ้มครองปอ้ งกนั ทเี่ ขา ท่ภี เู ขา ปรมิ ณฑลรอบภเู ขา หรือเขา 40
เมตร พ้นื ทีท่ ่มี ีความลาดชันโดยเฉลี่ย 35% ขน้ึ ไป ได้แกห่ นว่ ยงานใด
คําตอบ : ทบวงการเมืองผูร้ บั มอบหมายจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
ทมี่ า : ประมวลกฎหมายท่ีดิน มาตรา 8 , ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1304(1) , คําส่ังกระทรวงมหาดไทย ท่ี
505/2552 ลงวันท่ี 20 พฤศจกิ ายน 2552 , หนงั สือกรมท่ีดิน ท่ี มท 0729.4/ว 33944 ลงวนั ท่ี 27 ธนั วาคม 2544

คาํ ถาม : 103. กรณีใดถอื เปน็ หนังสือรบั รองการทาํ ประโยชน์ ตามประมวลกฎหมายทดี่ นิ
คาํ ตอบ : - แบบหมายเลข 3 ออกภายหลงั ประมวลกฎหมายทีด่ ิน

- แบบหมายเลข 3 ออกก่อนประมวลกฎหมายที่ดิน และมกี ารแจง้ ส.ค.1
ที่มา : ประมวลกฎหมายทีด่ นิ มาตรา 1

36

คําถาม : 104. การขออนญุ าตใชท้ ่ีดินสาธารณประโยชนท์ พี่ ลเมอื งใชร้ ว่ มกนั ในพื้นทเ่ี ขตดอนเมือง บุคคลใดเป็น
พนักงานเจ้าหน้าที่ผู้พิจารณาอนุญาตให้ใช้ประโยชน์ในที่ดินตามมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายท่ีดิน และตาม
คําสง่ั กระทรวงมหาดไทย ที่ 109/2538 ลงวนั ที่ 16 มีนาคม 2538
คําตอบ : ผู้ว่าราชการกรงุ เทพมหานคร
ทม่ี า : ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 3 , คําสั่งกระทรวงมหาดไทย ท่ี 109/2538 ลงวันท่ี 16 มีนาคม 2538 ,
ความเหน็ คณะกรรมการกฤษฎกี า เรือ่ งเสร็จที่ 1042/2557

คําถาม : 105. ตามประมวลกฎหมายท่ดี ิน มาตรา 31 กรณอี อกหนังสือแสดงสทิ ธิในท่ดี นิ โดยอาศัยหลกั ฐานใบ
จอง มขี ้อกาํ หนดห้ามโอนนบั แต่วันท่ีออกหนังสือแสดงสทิ ธใิ นท่ีดนิ อย่างไร
คําตอบ : ใบจองออกในวนั ท่ี 14 ธันวาคม 2515 หา้ โอนภายในกําหนด 10 ปี
ทม่ี า : ประมวลกฎหมายทด่ี ิน มาตรา 31

คําถาม : 106. เม่อื ผวู้ ่าราชการจังหวัดไดป้ ระกาศกาํ หนดท้องที่ และวนั เริ่มต้นของการสาํ รวจตามมาตรา 58 วรรคสอง
แห่งประมวลกฎหมายทดี่ นิ การแจ้งการครอบครองทดี่ ิน ตามมาตรา 27 ตรี แห่งประมวลกฎหมายทดี่ ิน นําแจ้งต่อบุคคลใด
คาํ ตอบ : นายอาํ เภอทอ้ งท่ที ย่ี ังไม่ยกเลกิ อํานาจนายอําเภอ และเจา้ พนักงานทด่ี ิน ในกรณยี กเลิกอาํ นาจ
นายอําเภอ
ที่มา : ประมวลกฎหมายทดี่ ินมาตรา 27 ตรี

คาํ ถาม : 107. กรณีท่มี กี ารแจ้งการครอบครองทด่ี ิน ตามมาตรา 27 ตรี แหง่ ประมวลกฎหมายที่ดนิ โดยไม่ชอบ
ด้วยกฎหมาย การส่ังจาํ หน่ายบัญชรี ับแจ้งการครองครองทีด่ นิ (ส.ค.2) เป็นอํานาจหน้าท่ีของบคุ คลใด
คําตอบ : ผูว้ ่าราชการจังหวดั
ท่ีมา : ประมวลกฎหมายทดี่ นิ มาตรา 27 ตรี , หนงั สอื กรมท่ีดนิ ที่ มท 0669/ว 14280 ลงวนั ที่ 20 สิงหาคม 2517

คําถาม : 108. หนว่ ยงานใดไม่ใชท่ บวงการเมอื ง ตามมาตรา 1 แห่งประมวลกฎหมายท่ีดนิ
คําตอบ : สํานักงานทีด่ นิ จังหวัด และศูนย์อาํ นวยการเดินสาํ รวจ
ทีม่ า : ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 1

คําถาม :109. ข้อใดตอ่ ไปน้ไี มถ่ ูกตอ้ ง
คาํ ตอบ : ในกรณีทรี่ ฐั มนตรีมอบหมายให้องคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถิ่นเปน็ ผ้จู ัดหาผลประโยชนต์ ามมาตรา 11
แห่งประมวลกฎหมายท่ดี นิ ผลประโยชนท์ ี่จดั เกบ็ ได้ ให้สง่ เปน็ เงนิ รายไดแ้ ผน่ ดิน
ทมี่ า :ประมวลกฎหมายท่ีดินมาตรา 10 และ 11 , กฎกระทรวง ฉบับท่ี 11 (พ.ศ.2500) , คําส่ังที่ 193/2501
ลงวนั ที่ 13 มนี าคม 2501 เรอ่ื ง ระเบียบการจดั หาผลประโยชน์ในท่ีดนิ ของรัฐ ตามประมวลกฎหมายทด่ี ิน

คําถาม :110. ขอ้ ใดตอ่ ไปน้ี เป็นคํากลา่ วทไ่ี ม่ถกู ตอ้ ง
คําตอบ :บ้านพกั ข้าราชการ เป็นสาธารณสมบัตขิ องแผน่ ดิน
ทม่ี า : ความเหน็ ของคณะกรรมการกฤษฎีกา เร่ืองเสร็จ ที่ 230/2512

บนั ทึกเร่อื ง การตีความในมาตรา 1304 แหง่ ประมวลกฎหมายแพง่ และพาณชิ ย์

37

คําถาม : 111. บุคคลใดดังต่อไปน้ี มไิ ดเ้ ป็นคณะกรรมการใน “คณะกรรมการจัดท่ดี ินแหง่ ชาติ”
คาํ ตอบ : อธบิ ดกี รมท่ีดนิ
ที่มา : มาตรา 14 แห่งประมวลกฎหมายท่ีดนิ แก้ไขเพิ่มเตมิ โดยประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบบั ที่ 334 ลงวันท่ี
13 ธนั วาคม พุทธศกั ราช 2515 และแก้ไขเพิม่ เติมใหส้ อดคล้องกับการปฏิรูประบบราชการ ตามมาตรา 4 แห่งพระ
ราชกฤษฎีกาแก้ไขบทบัญญัติให้สอดคล้องกับการโอนอํานาจหน้าที่ของส่วนราชการให้เป็นไปตามพระราชบัญญัติ
ปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ.2545

คาํ ถาม : 112. ข้อใดต่อไปนี้ไมใ่ ชอ่ งค์ประกอบของคณะกรรมการพจิ ารณาอนุญาตใหด้ ดู ทราย ตามระเบยี บ
กระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการอนญุ าตให้ดดู ทราย พ.ศ.2546
คําตอบ : อธบิ ดกี รมโรงงานอตุ สาหกรรม หรือผู้แทน
ทม่ี า : ระเบยี บกระทรวงมหาดไทย ว่าดว้ ยการอนุญาตใหด้ ูดทราย พ.ศ.2546 ข้อ 5

คาํ ถาม : 113. คาํ ส่ังกระทรวงมหาดไทย ที่ 109/2538 ลงวนั ท่ี 16 มนี าคม 2538 กําหนดให้ผวู้ ่าราชการจังหวดั
เป็นพนักงานเจ้าหน้าที่ในเขตท้องที่จังหวัด สําหรับการอนุญาตให้เข้าไปยึดถือ ครอบครอง รวมตลอดถึงการก่น
สร้างหรือเผาป่า โดยมิได้ระบุถึงการแต่งต้ังพนักงานเจ้าหน้าที่ผู้มีอํานาจอนุญาตในเขตกรุงเทพมหานคร ดังนั้น
หากบริษัท ในฝัน จาํ กัด มคี วามประสงค์จะขออนุญาตประกอบกิจการในทด่ี ินของรฐั ประเภทท่ีดินอันเป็นสาธารณ
สมบัติของแผ่นดินท่ีราษฎรใช้ประโยชน์ร่วมกันตามระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการ
เก่ียวกับการอนุญาตตามมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายท่ีดิน พ.ศ.2543 ในเขตพ้ืนท่ีกรุงเทพมหานคร ผู้ใดเป็น
พนกั งานเจา้ หนา้ ทใ่ี นการอนุญาตดงั กล่าว
คาํ ตอบ : ผวู้ ่าราชการจงั หวดั กรงุ เทพมหานคร
ที่มา :ความเหน็ คณะกรรมการกฤษฎีกา เรือ่ งเสรจ็ ท่ี 396/2549

คาํ ถาม : 114. ข้อใดไมใ่ ชค่ วามหมายของทบวงการเมืองตามนยั มาตรา 1 แห่งประมวลกฎหมายทด่ี นิ
คําตอบ : หน่วยงานอ่นื ของรฐั ทีเ่ ป็นรฐั วสิ าหกจิ ซึ่งจัดตั้งโดยพระราชบัญญตั ิ
ทม่ี า : ความหมายทบวงการเมอื งตามมาตรา 1 แหง่ ประมวลกฎหมายท่ีดนิ

คาํ ถาม : 115. ข้อใดไม่ใช่อาํ นาจหนา้ ที่ของคณะกรรมการจดั ท่ีดนิ แหง่ ชาติ
คาํ ตอบ : ใหค้ วามเหน็ ชอบทส่ี งวนหวงหา้ ม ตามพระราชบญั ญัติว่าด้วยการหวงหา้ มที่ดนิ รกรา้ งว่างเปล่าอนั เปน็
สาธารณสมบัติของแผ่นดิน พทุ ธศักราช 2478
ทม่ี า : มาตรา 20 แหง่ ประมวลกฎหมายทีด่ นิ

คาํ ถาม : 116. เทศบาลเมอื งบ้านใหม่ ได้จดั ซื้อทีด่ ินเพื่อจดั ทําโครงการกอ่ สรา้ งระบบกําจัดขยะมูลฝอยโดยอาศัย
งบประมาณของเทศบาล แตเ่ นอ่ื งจากเทศบาลได้รับอทุ ิศที่ดินแปลงอื่นจากเอกชนและสภาพพ้ืนท่ีมีความเหมาะสม
ในการจัดทําโครงการมากกว่า กรณีเช่นนี้ หากเทศบาลมีความประสงค์จะโอนขายที่ดินแปลงท่ีซ้ือมาดังกล่าว จะ
สามารถกระทาํ ไดห้ รอื ไม่

38

คําตอบ : สถานะที่ดินเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินใช้เพ่ือประโยชน์ของแผ่นดินโดยเฉพาะตามาตรา 1304(3)
แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ การโอนท่ีดินจึงตกอยู่ในบังคับของบทบัญญัติมาตรา 1305 แห่งประมวล
กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ โดยตราเปน็ พระราชบัญญตั ิตามข้ันตอน มาตรา 8 แห่งประมวลกฎหมายทดี่ นิ
ทม่ี า : ความเห็นคณะกรรมการกฤษฎกี า เร่อื งเสรจ็ ท่ี 695/2548

คาํ ถาม : 117. กรมทางหลวงประสงคจ์ ะขอสรา้ งถนนขน้ึ ใหม่ ผา่ นที่ทําเลเลีย้ งสัตว์สาธารณประโยชน์ จะต้อง
ดาํ เนนิ การอยา่ งไร
คําตอบ : ขอเปลยี่ นสภาพจากการใช้เพ่อื สาธารณประโยชน์อย่างหน่ึงเปน็ อีกอยา่ งหนึ่ง
ทม่ี า : ระเบยี บกระทรวงมหาดไทย วา่ ดว้ ยการเปลี่ยนสภาพทีด่ นิ สาธารณประโยชนจ์ ากการใช้เพื่อ
สาธารณประโยชนอ์ ยา่ งหนึ่งเป็นอีกอย่างหนึง่ พ.ศ.2543

คําถาม : 118. คําสั่งกระทรวงมหาดไทย ที่ 109/2538 ลงวนั ที่ 16 มีนาคม 2538 กําหนดให้ผูว้ ่าราชการจังหวดั
เป็นพนักงานเจ้าหน้าท่ีในเขตท้องที่จังหวัด สําหรับการอนุญาตให้เข้าไปยึดถือ ครอบครอง รวมตลอดถึงการก่น
สร้างหรือเผาป่า โดยมิได้ระบุถึงการแต่งต้ังพนักงานเจ้าหน้าที่ผู้มีอํานาจอนุญาตในเขตกรุงเทพมหานคร ดังน้ัน
หากบริษัท ในฝัน จาํ กัด มคี วามประสงค์จะขออนุญาตประกอบกิจการในท่ดี ินของรฐั ประเภทที่ดินอันเป็นสาธารณ
สมบัติของแผ่นดินท่ีราษฎรใช้ประโยชน์ร่วมกันตามระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการ
เก่ียวกับการอนุญาตตามมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ.2543 ในเขตพ้ืนที่กรุงเทพมหานคร ผู้ใดเป็น
พนักงานเจ้าหน้าท่ีการอนุญาตดังกล่าว
คาํ ตอบ : ผูว้ ่าราชการกรุงเทพมหานคร
ที่มา : ความเหน็ คณะกรรมการกฤษฎกี า เรอ่ื งเสร็จที่ 396/2549

คําถาม : 119. ทช่ี ายตลิ่งในแมน่ ้ําปิงเกิดตนื้ เขินเองตามธรรมชาติ ทาํ ใหเ้ กดิ เปน็ ทดี่ ินรมิ แม่น้ําท่ีน้ําทว่ มไม่ถงึ อกี
ต่อไป เทศบาลเมืองตากได้มีโครงการจะปรับปรุงภูมิทัศน์บริเวณดังกล่าว กรณีจึงมีปัญหาว่าพ้ืนที่ดินบริเวณชาย
ตล่ิงที่เกิดการตื้นเขินเองตามธรรมชาตินั้นเป็นท่ีดินประเภทใด และหน่วยงานใด มีหน้าท่ีดูแลรักษาที่ดินดังกล่าว
ขอ้ ใดต่อไปนถ้ี กู ต้อง
คาํ ตอบ : เป็นสาธารณสมบตั ิของแผ่นดนิ สําหรับพลเมืองใชร้ ่วมกัน อย่ใู นความดแู ลรักษาของนายอาํ เภอและ
เทศบาลเมืองตาก
ทม่ี า : ความเหน็ คณะกรรมการกฤษฎีกา เรอ่ื งเสร็จท่ี 260/2538 และเรอื่ งเสร็จที่ 504/2549 ประกอบ
พระราชบญั ญัติลักษณะปกครองท้องที่ พทุ ธศกั ราช 2457

คาํ ถาม : 120. นายสาธิตได้รับอนุญาตให้ดูดทรายในแม่น้ํามูล ในทอ้ งที่อาํ เภอเมอื งอบุ ลราชธานี จังหวัด
อุบลราชธานี ในระหว่างที่ประกอบกิจการดูดทราย ปรากฏว่า นายสาธิตได้ทําการดูดทรายจนทําให้เกิดความ
เสียหายแก่ทรัพย์สินของทางราชการ ผู้ใดมีอํานาจพิจารณาสั่งให้นายสาธิตหยุดทําการดูดทรายหรือส่ังเพิกถอน
ใบอนุญาตดดู ทรายของนายสาธติ
คําตอบ : ผูว้ า่ ราชการจังหวดั อุบลราชธานี ซงึ่ ไดร้ บั มอบหมายจากรัฐมนตรวี ่าการกระทรวงมหาดไทย

39

ทม่ี า : ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการอนุญาตให้ดูดทราย พ.ศ.2546 ข้อ 22 ประกอบคาํ สงั่
กระทรวงมหาดไทย ที่ 799/2558 ลงวันที่ 25 กนั ยายน 2558

คาํ ถาม : 121. นายอําเภอยน่ื คําขอรงั วัดตรวจสอบทีด่ นิ ตามหลักฐานหนังสอื สําคญั สําหรับทห่ี ลวง แปลง “ป่าช้า
สาธารณประโยชน์” ซึ่งอย่ใู นความดแู ลของกระทรวงมหาดไทย ผลการรังวดั ได้รูปแผนท่เี นื้อท่ีเปลีย่ นแปลงจากเดิม
แต่ปรากฏว่า ธนารักษ์พื้นท่ีได้ขอคัดค้าน โดยอ้างว่าเป็นที่ราชพัสดุ ซึ่งอยู่ในความดูแลของกระทรวงการคลัง จะมี
แนวทางดําเนนิ การอยา่ งไร
คําตอบ : ให้ตรวจสอบแลว้ สง่ เรอ่ื งให้กรมทด่ี ิน เพ่อื พิจารณาเสนอรฐั มนตรีวา่ การกระทรวงมหาดไทยพจิ ารณาสัง่ การ
ที่มา : ระเบยี บกรมทด่ี นิ วา่ ดว้ ยการเพกิ ถอน แก้ไข หนงั สือสาํ คญั สาํ หรบั ท่หี ลวง พ.ศ.2529

คาํ ถาม : 122. ทีป่ ่าชา้ สาธารณประโยชน์ เดมิ ประชาชนใช้เผาและฝังศพมาหลายสิบปี เนือ้ ทป่ี ระมาณ 20 ไร่
ตอ่ มาไม่มีการเผาหรอื ฝังศพ ได้มกี ารทําพธิ ีล้างป่าช้าแล้ว ต่อมาได้มีการสร้างโรงเรียนขึ้นในที่ดินดังกล่าวท้ังแปลง
โดยมีการนําข้ึนทะเบียนท่ีราชพัสดุไว้แล้ว ที่ดินดังกล่าวจะมีสภาพเป็นที่ดินประเภทใด และหากองค์การบริหาร
สว่ นตาํ บลประสงค์จะขอแบง่ ที่ดินจากโรงเรยี นเพอ่ื สร้างศนู ย์พฒั นาเดก็ เล็ก จะต้องดาํ เนินการอย่างไร
คําตอบ : เปน็ ทส่ี าธารณสมบัติของแผน่ ดินสาํ หรบั พลเมืองใชร้ ่วมกนั ตอ้ งขอถอนสภาพตามมาตรา 8 วรรคสอง
(1) แหง่ ประมวลกฎหมายท่ีดนิ
ทม่ี า : คาํ พิพากษาศาลฎีกา ท่ี 1933/17 , ระเบียบกระทรวงมหาดไทย วา่ ดว้ ยวิธีปฏิบตั ิเก่ียวกับการถอนสภาพ
ฯ พ.ศ.2550

คําถาม : 123. ข้อใดมไิ ดเ้ ป็นการสน้ิ ไปของท่ีดนิ อันเป็นสาธารณสมบัตขิ องแผน่ ดินประเภทพลเมืองใช้ร่วมกัน
คาํ ตอบ : การสิน้ ไปเพราะประชาชนเลกิ ใช้ประโยชนร์ ว่ มกนั แลว้
ที่มา :- คาํ พพิ ากษาศาลฎกี า ที่ 428/11

- คําพิพากษาศาลปกครองสูงสุด ที่ 229/51

คําถาม : 124. ถ้าบคุ คลทถ่ี กู ส่งั ใหอ้ อกจากทีด่ นิ ตามใบจองไม่พอใจในคําสั่งใหย้ น่ื อทุ ธรณ์ตอ่ ใคร อย่างไร
คําตอบ : อทุ ธรณต์ อ่ รัฐมนตรีวา่ การกระทรวงมหาดไทย ภายใน 30 วัน นับแต่วนั ไดร้ ับคําสั่ง
ทม่ี า : มาตรา 32 ประมวลกฎหมายทดี่ ิน

คาํ ถาม : 125. ท่ีดินสาธารณประโยชน์ประจาํ หมู่บา้ นซง่ึ ราษฎรไดใ้ ช้ประโยชน์ร่วมกนั ทาํ กิจกรรมจดั งาน
ประเพณีต่างๆ ร่วมกัน ต่อมาองค์การบริหารส่วนตําบลได้ของบประมาณเพื่อสร้างศาลาเอนกประสงค์เพ่ือให้
ราษฎรใช้ประโยชน์ร่วมกนั เป็นศนู ยร์ วมในการประกอบกิจกรรมของหมูบ่ า้ น จะต้องดําเนนิ การอย่างไร
คาํ ตอบ : เป็นการปรบั ปรงุ พฒั นา สามารถดาํ เนนิ การไดเ้ ลย
ทีม่ า : หนงั สอื กรมทีด่ ิน ด่วนที่สุด ที่ มท 0511.3/ว 29466 ลงวันท่ี 4 ธนั วาคม 2558

คาํ ถาม : 126. ข้อใดต่อไปนีไ้ ม่ถกู ต้อง ในกรณหี นงั สือสาํ คญั สาํ หรับท่ีหลวง ฉบบั ผู้ดูแลรักษาสูญหาย
คาํ ตอบ : ประกาศออกใบแทน 30 วนั ในกรณีสูญหาย
ที่มา : ระเบยี บกรมท่ดี ิน วา่ ดว้ ยการออกหนังสือสําคญั สําหรับที่หลวง พ.ศ.2517

40

คาํ ถาม : 127. ใครเปน็ ผู้มอี ํานาจในการอนุญาตตามมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายทดี่ ิน ในการเขา้ ใช้ประโยชน์
ในท่ีดนิ ของรัฐ ทง่ี อกออกจากทด่ี ินป่าสงวนแห่งชาติ
คาํ ตอบ : ผู้วา่ ราชการจังหวัด
ที่มา :- คําส่ังกระทรวงมหาดไทย ท่ี 109/2538 เรื่อง แต่งตั้งพนักงานเจ้าหน้าที่ตามมาตรา 9 แห่งประมวล
กฎหมายทดี่ นิ

- ความเหน็ กฤษฎีกา เรอ่ื งเสรจ็ ที่ 99/2526 บนั ทึกเร่ือง ปญั หาเกย่ี วกบั ท่ีดนิ ปา่ สงวนแห่งชาติเกดิ ทีง่ อก
ริมตลง่ิ

คาํ ถาม : 128. อธบิ ดีกรมทีด่ ินมีคาํ สง่ั ให้นายใหมอ่ อกจาทด่ี นิ เนื่องจากไม่ได้ปฏิบัตติ ามเงื่อนไขของคณะกรรมการ
จัดท่ีดินแห่งชาติ นายใหม่ไม่พอใจและได้ย่ืนอุทธรณ์คําส่ังภายในกําหนด นายอําเภอท้องที่รับอุทธรณ์เม่ือวันท่ี 1
มกราคม 2514 และผู้มีอํานาจพิจารณาอุทธรณ์รับเรื่องเม่ือวันที่ 15 มกราคม 2514 การวินิจฉัยส่ังการของผู้มี
อํานาจพิจารณาอุทธรณข์ ้อใดถูกต้อง
คําตอบ : หากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยมิได้วินิจฉัยส่ังการภายใน 60 วัน นับแต่วนั ที่ 1 มกราคม 2514
ถอื วา่ ผอู้ ุทธรณ์มีสทิ ธิครอบครองที่ดินนนั้ ต่อไป
ทีม่ า : มาตรา 32 วรรคสอง ประกอบข้อหารอื กฤษฎกี า เรื่องเสรจ็ ท่ี 64/2535

คําถาม : 129. ทีด่ นิ อนั เป็นสาธารณสมบตั ขิ องแผน่ ดินที่ประชาชนเลิกใช้ประโยชน์รว่ มกัน ต่อมามกี ารประกาศ
พระราชกฤษฎีกากําหนดเขตปฏิรูปท่ีดิน และ สปก. ไม่มีความประสงค์นําไปปฏิรูปท่ีดิน หากทบวงการเมืองมี
ความประสงคจ์ ะใชท้ ีด่ ินดงั กล่าวเปน็ ทต่ี ง้ั ทบวงการเมอื ง จะต้องดาํ เนนิ การตามประมวลกฎหมายท่ีดนิ อยา่ งไร
คาํ ตอบ : ทบวงการเมืองขอจดั ขึ้นทะเบียนเพือ่ ใช้ประโยชน์ในราชการต่อรฐั มนตรี ตามมาตรา 8 ทวิ แห่งประมวล
กฎหมายทด่ี ิน โดยไมต่ ้องถอนสภาพตามมาตรา 8 แต่อย่างใด
ที่มา : มาตรา 8 ทวิ ประกอบขอ้ หารอื กฤษฎีกา เรอ่ื งเสรจ็ ท่ี 207/2537

คําถาม : 130. กรณีที่องค์การบริหารส่วนตาํ บลบางทรายมีความประสงคจ์ ะขุดลอกแหล่งนํา้ สาธารณะในพน้ื ที่
อําเภอเมืองชลบุรี จังหวัดชลบุรี โดยจะนํากรวด หิน ดิน ทราย ท่ีได้จากการขุดลอกตีราคาเป็นค่าจ้างเอกชน
สามารถดําเนนิ การไดห้ รือไม่ และถ้าดําเนินการได้ตอ้ งได้รับอนุญาตจากใคร
คาํ ตอบ : สามารถดําเนนิ การได้โดยตอ้ งได้รับอนญุ าตจากผวู้ า่ ราชการจังหวดั
ท่มี า : มาตรา 9 ประกอบระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยวิธีการเกี่ยวกับการขุดลอกแหล่งนํ้า
สาธารณประโยชนท์ ต่ี ืน้ เขิน พ.ศ.2547

คําถาม : 131. นายดิน ไดอ้ ุทศิ ทด่ี ินบริเวณถนนแจง้ วัฒนะ ให้กรุงเทพมหานครเพ่ือสร้างสะพานลอยคนข้าม แต่
ระยะเวลาได้ล่วงเลยมากว่า 20 ปี กรุงเทพมหานคร ยังไม่ได้ดําเนินการก่อสร้างประกอบกับเจ้าของที่ดินมีความ
ประสงค์ขอคนื ท่ีดนิ ดงั กลา่ ว กรณนี ี้หากกรุงเทพมหานครจะโนทดี่ นิ คนื ใหก้ บั ผู้อทุ ิศ จะดาํ เนนิ การได้หรือไม่
คาํ ตอบ : สถานะทดี่ ินที่อุทิศเป็นเพยี งทรัพย์สนิ ของแผ่นดนิ ธรรมดา สามารถโอนคนื ให้กับผู้อทุ ิศได้โดยไม่ตอ้ งตรา
พระราชบญั ญตั ิตามาตรา 1305 แห่งประมวลกฎหมายแพง่ และพาณชิ ย์
ที่มา : ความเห็นคณะกรรมการกฤษฎีกา เรื่องเสรจ็ ท่ี 701/2551

41

คําถาม : 132. ขอ้ ใดต่อไปนีย้ ังไมถ่ อื ว่าทด่ี นิ ดังกลา่ วเป็นทางสาธารณประโยชน์
คาํ ตอบ : นาย จ. ไม่เคยแสดงเจตนาอทุ ิศท่ีดินของตนใหเ้ ปน็ ทาง แต่มีประชาชนเข้ามาใชเ้ ปน็ ทางลงสูแ่ มน่ า้ํ และ
ไดแ้ สดงเจตนาหวงกันอยู่ โดยปักป้าย “ทด่ี นิ สว่ นบุคคล”
ทม่ี า :คาํ พิพากษาศาลฎีกา ที่ 843/23 , 3647/29, 2616/17, 947-958/03, 2647-8/31

คาํ ถาม : 133. ขอ้ ใดเป็นความหมายของ “ทบวงการเมือง” ตามประมวลกฎหมายท่ดี นิ
คําตอบ : ราชการสว่ นกลาง ราชการส่วนภูมภิ าค หรอื ราชการส่วนทอ้ งถ่ิน หรอื หนว่ ยงานอื่นของรฐั ที่ไม่ใช่
รัฐวิสาหกจิ
ที่มา : มาตรา 1 ประมวลกฎหมายทีด่ ิน

คาํ ถาม : 134. ประธานคณะกรรมการจัดทด่ี ินแหง่ ชาติ คอื
คาํ ตอบ : รฐั มนตรวี า่ การกระทรวงทรัพยากรธรรมชาตแิ ละสงิ่ แวดลอ้ ม
ทม่ี า : มาตรา 14 ประมวลกฎหมายทดี่ ิน

คาํ ถาม : 135. การอนุญาตใชป้ ระโยชน์ในที่ดนิ ของรฐั ตามมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน สามารถอนญุ าต
ได้คราละไมเ่ กินกีป่ ี
คําตอบ : 5 ปี
ท่ีมา :ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยหลกั เกณฑ์และวธิ กี ารเกยี่ วกบั การอนุญาตตามมาตรา 9
แห่งประมวลกฎหมายทีด่ ิน พ.ศ.2543 ขอ้ 25

คาํ ถาม : 136. การดาํ เนนิ การข้อใดท่ผี ู้ขอไม่จาํ เป็นตอ้ งเปน็ ทบวงการเมอื งตามประมวลกฎหมายทด่ี นิ
คาํ ตอบ : การขอใช้ประโยชน์ในทด่ี ิน ตามมาตรา 9 และการขอสัมปทาน ตามมาตรา 12
ทมี่ า : ประมวลกฎหมายท่ีดนิ ตามมาตรา 9 และมาตรา 12 มิได้บญั ญตั ใิ ห้ผู้ขอตอ้ งเปน็ ทบวงการเมือง

คําถาม : 137. บรเิ วณทีร่ ัฐมนตรีประกาศหวงห้ามตามมาตรา 9(2) ได้แก่ท่ดี นิ ในข้อใด
คําตอบ : ปริมณฑลรอบเขา ภเู ขา 40 เมตร , บริเวณแม่นํ้าและลําคลอง
ที่มา : มาตรา 9(2) ประกอบประกาศกระทรวงมหาดไทย เร่ืองกําหนดบรเิ วณท่ีหวงห้ามตามมาตรา 9(2)
แหง่ ประมวลกฎหมายทด่ี นิ ลงวันที่ 21 พฤษภาคม 2523

คําถาม : 138. การโอนทดี่ นิ ประเภทใชป้ ระโยชน์ของแผน่ ดินเฉพาะ ซึ่งมกี ารถอนสภาพแล้วใหแ้ ก่เอกชน
ตามมาตรา 8(2) แหง่ ประมวลกฎหมายที่ดิน ตอ้ งดําเนินการโดยอาศัยกฎหมายประเภทใด
คําตอบ : พระราชบญั ญัติ
ทมี่ า : ประมวลกฎหมายท่ดี ิน มาตรา 8

คําถาม : 139. การสงวนหวงหา้ มที่ดนิ ของรัฐซึ่งมไิ ด้มีบคุ คลใดมีสิทธิครอบครองเพอื่ ใหป้ ระชาชนใชป้ ระโยชน์
รว่ มกนั ตามมาตรา 20(4) ประมวลกฎหมายที่ดินเป็นอํานาจหน้าท่ขี อง
คําตอบ : คณะกรรมการจดั ทดี่ ินแห่งชาติ

42

ที่มา : ประมวลกฎหมายทดี่ ิน มาตรา 20(4)

คําถาม : 140. ข้อใดไม่ใชว่ ัตถุประสงคใ์ นการออกหนงั สือสําคัญสําหรับทหี่ ลวง
คาํ ตอบ : เพอ่ื ใชเ้ ป็นหนงั สือแสดงสิทธใิ นทด่ี นิ ของรัฐ
ทม่ี า : ประมวลกฎหมายท่ดี ิน มาตรา 8 ตรี

คาํ ถาม : 141. ท่ีดินทีไ่ ด้สงวนหวงห้ามไวเ้ ปน็ ทุ่งเล้ียงสัตวส์ ําหรับพลเมอื งใชร้ ่วมกนั ตามพระราชบญั ญัติวา่ ดว้ ย
การหวงห้ามที่ดินรกร้างว่างเปล่าอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดิน พุทธศักราช 2478 ต่อมาเม่ือพระราชบัญญัติ
ให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดนิ พ.ศ.2497 ใช้บังคับบทบญั ญัติมาตรา 4 ให้มผี ลยกเลิกพระราชบัญญัติว่าดว้ ยการหวง
ห้ามทด่ี นิ รกรา้ งว่างเปล่าฯ สถานะของท่ดี นิ สงวนหวงหา้ มดงั กล่าวเป็นประการใด
คาํ ตอบ : ยังคงเป็นท่ีสงวนหวงห้ามอยู่ต่อไป ตามมาตรา 10 แห่งประราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายท่ีดิน
พ.ศ.2497
ทม่ี า : มาตรา 10 แห่งพระราชบญั ญตั ใิ ห้ใชป้ ระมวลกฎหมายท่ีดนิ พ.ศ.2497

คําถาม : 142. คณะกรรมการท่ที ําหนา้ ที่วางนโยบายการจัดทีด่ ินเพ่ือให้ประชาชนอยู่อาศยั และหาเลย้ี งชพี ตาม
นโยบายของรัฐบาล พลเอก ประยทุ ธ์ จนั ทรโ์ อชา คอื
คําตอบ : คณะกรรมการจดั ทีด่ ินแห่งชาติ
ทม่ี า : มาตรา 14 ประกอบมาตรา 20 ประมวลกฎหมายท่ีดนิ

คาํ ถาม : 143. บริเวณทรี่ ัฐมนตรปี ระกาศหวงห้ามตามมาตรา 9 (2) ได้แกท่ ่ดี นิ ในขอ้ ใด
คําตอบ : ปรมิ ณฑลรอบเขา ภูเขา 40 เมตร , บริเวณแม่นาํ้ และลําคลอง
ที่มา :มาตรา 9(2) ประกอบประกาศกระทรวงมหาดไทย เรอ่ื งกาํ หนดบริเวณทีห่ วงห้ามตามมาตรา 9(2)
แห่งประมวลกฎหมายท่ีดิน ลงวนั ท่ี 12 พฤษภาคม 2523

คาํ ถาม : 144. ขอ้ ใดต่อไปนถ้ี กู ตอ้ ง
คาํ ตอบ : ผไู้ ด้รบั ใบอนุญาตดดู ทรายต้องยน่ื ขอต่ออายุใบอนุญาตก่อนใบอนุญาตสิน้ อายุไมน่ ้อยกวา่ 90 วัน
ที่มา : มาตรา 9 ประกอบระเบยี บกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการอนุญาตให้ดูดทราย พ.ศ.2546 ข้อ 26

คําถาม : 145. นายฟ้า มีทด่ี ินซึ่งมหี ลักฐานเป็นหนังสือรบั รองการทาํ ประโยชน์ แต่ทอดทง้ิ ไมไ่ ด้ทําประโยชน์
ตดิ ตอ่ กนั มาเป็นเวลา 10 ปีแล้ว นายฟ้า มคี วามประสงคจ์ ะเวนคนื สทิ ธใิ นทีด่ ินให้แก่รัฐ จะต้องดาํ เนนิ การอย่างไร
คําตอบ : ยน่ื คําขอตอ่ เจ้าพนักงานทดี่ ิน
ทีม่ า : มาตรา 5 ประมวลกฎหมายที่ดนิ

คาํ ถาม : 146. ในการพิจารณาอนญุ าตให้ใช้ประโยชน์ในที่ดินของรฐั ตามมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายทดี่ ิน
ในจงั หวดั หนึ่งๆ พนกั งานเจ้าหนา้ ท่คี วรอนุญาตให้ผู้ขอรายหนง่ึ ๆ รวมเนอื้ ทีท่ ั้งหมดได้ไมเ่ กนิ จํานวนเทา่ ใด
คาํ ตอบ : 10 ไร่

43

ทีม่ า : ระเบยี บกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยหลกั เกณฑแ์ ละวิธีการเกย่ี วกับการอนุญาตตามมาตรา 9
แห่งประมวลกฎหมายท่ดี นิ พ.ศ.2543 ข้อ 23(3)

คาํ ถาม : 147. คําสง่ั กระทรวงมหาดไทย ท่ี 109/2538 ลงวันที่ 16 มนี าคม 2538 กําหนดใหผ้ วู้ ่าราชการจงั หวดั
เป็นพนักงานเจ้าหน้าท่ีในเขตท้องท่ีจังหวัด สําหรับการอนุญาตให้เข้าไปยึดถือ ครอบครอง รวมตลอดถึงการก่น
สร้างหรือเผาป่า โดยมิได้ระบุถึงการแต่งตั้งพนักงานเจ้าหน้าที่ผู้มีอํานาจอนุญาตในเขตกรุงเทพมหานคร ดังนั้น
หากบริษัท ช้างไทย จํากัด มีความประสงค์จะขออนุญาตประกอบกิจการในท่ีดินของรัฐประเภทที่ดินอันเป็นสา
ธารณสมบัติของแผ่นดินที่ราษฎรใช้ประโยชน์ร่วมกันในท้องท่ีกรุงเทพมหานคร ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทย
ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเก่ียวกับการอนุญาตตามมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายท่ีดิน พ.ศ.2543 ผู้ใดเป็น
พนกั งานเจ้าหนา้ ท่ีในการอนญุ าตดังกล่าว
คาํ ตอบ : ผูว้ า่ ราชการกรงุ เทพมหานครซ่งึ ไดร้ บั มอบหมายจากอธบิ ดีกรมท่ีดิน
ทม่ี า : ความเหน็ คณะกรรมการกฤษฎีกา เร่อื งเสร็จที่ 396/2549

คาํ ถาม : 148. นายอ๊อดมีภมู ิลําเนาอยู่ที่จงั หวดั นครพนม ได้รับอนุญาตให้ดูดทรายในแมน่ ํา้ โขง ในท้องที่อําเภอ
ธาตุพนม จํานวน 1 แปลง เน้ือที่ 2 ไร่ และอําเภอท่าอุเทน จํานวน 1 แปลง เน้ือท่ี 2 ไร่ ต่อมานายอ๊อด ได้ขยาย
กิจการดูดทรายเข้าไปในท้องท่ีจังหวัดอุบลราชธานี โดยต้องการขออนุญาตดูดทรายในแม่นํ้าโขงในท้องท่ีอําเภอ
โพธ์ิไทร อีกจํานวน 2 แปลง แปลงท่ี 1 เนื้อที่ 1 ไร่ แปลงที่ 2 เนื้อท่ี 2 ไร่ และต้องการขออนุญาตดูดทรายใน
แม่นํ้ามูลในท้องท่ีอําเภอเมืองอุบลราชธานีอีก 1 แปลง เน้ือท่ี 1 ไร่ พนักงานเจ้าหน้าที่จะอนุญาตให้นายอ๊อด
ประกอบกิจการดดู ทรายในทอ้ งทจ่ี งั หวัดอบุ ลราชธานีได้หรอื ไม่ เพยี งใด
คาํ ตอบ : พนักงานเจ้าหน้าท่ีสามารถอนุญาตให้นายอ๊อดประกอบกิจการดูดทรายในท้องท่ีจังหวัดอุบลราชธานีได้
ทัง้ 3 แปลง
ทมี่ า : หนงั สอื กระทรวงมหาดไทย ที่ มท 0207/ว281 ลงวันที่ 23 กมุ ภาพนั ธ์ 2531 กําหนดว่า อนญุ าตให้
ดดู ทรายรายหนึ่งในจังหวัดหน่ึงๆ ได้ไม่เกิน 5 ไร่ ดังนน้ั จึงสามารถอนุญาตให้นายอ๊อดประกอบกิจการดูดทรายใน
ท้องทจ่ี งั หวดั อุบลราชธานีได้ท้งั 3 แปลง

คําถาม : 149. กรุงเทพมหานครมโี ครงการจัดระเบยี บผคู้ า้ หาบแรแ่ ผงลอยและปรับปรุงภูมทิ ัศน์ให้เกดิ ความ
สวยงาม โดยกําหนดแบบแปลนแผนผังโครงการให้มีลักษณะเป็นการจัดทําอาคารร้านค้าบริเวณพ้ืนที่ดินใต้คลอง
ผดุงกรุงเกษม และคลองโอ่งอ่าง ซึ่งจะมีการจัดวางระบบป้องกันน้ําท่วม ท่อระบายอากาศ และมีร้านค้ารวมกัน
มากกว่า 3,000 แผง และมีลักษณะเป็นการก่อสร้างโครงการแบบถาวร ดังน้ัน หากกรุงเทพมหานครมีความ
ประสงค์จะใช้พ้ืนท่ีสาธารณะใต้คลองผดุงกรุงเกษมและใต้คลองโอ่งอ่าง เพื่อพัฒนาท่ีดินให้เป็นพ้ืนที่การใช้
ประโยชน์กรุงเทพมหานครจะต้องดําเนินการอย่างไร เพื่อเข้าใช้ประโยชน์ในพ้ืนท่ีดังกล่าวได้อย่างถูกต้องตาม
ประมวลกฎหมายทีด่ นิ
คาํ ตอบ : ถกู ทั้งขอ้ 3 และขอ้ 4

ขอ้ 3 ดําเนนิ การขอสมั ปทานตามมาตรา 12 แห่งประมวลกฎหมายที่ดนิ โดยถอื ปฏบิ ัติตาม
กฎกระทรวงฉบับที่ 12 (พ.ศ.2500) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายท่ีดิน พ.ศ.2497 ซ่ึง
รัฐมนตรวี ่าการกระทรวงมหาดไทยมอี ํานาจตามบทบญั ญัตดิ งั กลา่ ว

44

ข้อ 4 ดําเนินการขอถอนสภาพที่ดนิ สาธารณสมบตั ิของแผน่ ดินประเภทพลเมืองใชร้ ว่ มกันตามมาตรา 8
วรรคสอง (1) แหง่ ประมวลกฎหมายทดี่ ิน เพื่อให้ที่ดินดงั กล่าวพ้นจากการเป็นสาธารณสมบัติของแผน่ ดิน ประเภท
พลเมอื งใชร้ ว่ มกนั และนําไปจดั หาผลประโยชนโ์ ดยการใหเ้ อกชนเชา่ ตามมาตรา 11 แห่งประมวลกฎหมายท่ีดนิ
ที่มา : ความเห็นคณะกรรมการกฤษฎกี า เร่อื งเสร็จท่ี 396/2549 การจะอนญุ าตใหใ้ ช้ประโยชน์ในทดี่ ินตาม
มาตรา 9 แหง่ ประมวลกฎหมายทดี่ นิ ตอ้ งคํานึงถงึ การใช้ประโยชนร์ ่วมกันของประชาชนตามวัตถปุ ระสงค์ โดยการ
อนุญาตไม่ยาวนานนักและเป็นการสอดคล้องหรือไม่ขัดขวางต่อการที่พลเมืองใช้ประโยชน์ร่วมกันเท่านั้น สําหรับ
การขออนุญาตตามมาตรา 12 แห่งประมวลกฎหมายท่ีดิน กําหนดให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย มีอํานาจ
ให้สัมปทาน ให้ และให้ใช้ในระยะเวลาอันจํากัดในที่ดินของรัฐที่ไม่มีบุคคลใดมีสิทธิครอบครอง จึงสามารถใช้
บงั คับได้กับที่ดินของรฐั ทุกประเภท ซึ่งรวมถึงท่ีดินสาธารณสมบตั ิของแผ่นดินที่ประชาชนใช้ประโยชน์ร่วมกันหรือ
เลิกใช้แล้ว อันเป็นที่ดินของรัฐประเภทหน่ึงด้วย และบทบัญญัติดังกล่าวไม่ได้ยกเว้นที่ดินในเขตกรุงเทพมหานคร
แนอ่ ย่างใด

นอกจากนี้กรุงเทพมหานครมีสถานะเป็นทบวงการเมือง จึงสามารถดําเนินการขอถอนสภาพท่ีดิน ตาม
มาตรา 8 วรรคสอง (1) แหง่ ประมวลกฎหมายท่ีดินได้ด้วย

คําถาม : 150. ที่ดนิ ที่ใช้เพื่อประโยชน์ของแผ่นดนิ โดยเฉพาะ หรอื ทดี่ นิ ท่ไี ดห้ วงห้ามหรือสงวนไวต้ ามความ
ตอ้ งการของทบวงการเมืองใด ถ้าทบวงการเมืองน้ันเลิกใช้ หรือไม่ต้องการหวงห้ามหรือสงวนต่อไป เมื่อได้มีพระ
ราชกฤษฎกี าถอนสภาพแล้ว ถา้ จะนําไปจดั เพือ่ ประชาชนตามประมวลกฎหมายท่ีดนิ ให้กระทําโดยวธิ ีการใด
คําตอบ : ตราเป็นพระราชกฤษฎกี า
ทม่ี า : ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 8 วรรคสอง (2)

คําถาม : 151. เทศบาลเมืองชลบุรีมีโครงการจะปรับปรงุ ภูมิทัศน์บริเวณหน้าท่ีว่าการอําเภอเมืองชลบุรี โดยการ
ถมดินลงในทะเลเพ่ือปรับสภาพให้เป็นพื้นดิน กรณีจึงมีปัญหาว่า พ้ืนที่ดินท่ีเกิดจากการถมดินลงในทะเลนั้นเป็น
ทีด่ ินประเภทใด และหนว่ ยงานใดมีหนา้ ที่ดแู ลรกั ษาท่ีดินดังกลา่ ว ข้อใดตอ่ ไปนถ้ี ูกตอ้ งท่สี ดุ
คําตอบ : เป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินสําหรับพลเมืองใช้ร่วมกัน อยู่ในความดูแลรักษาของนายอําเภอและ
เทศบาลเมืองชลบุรี ตามมาตรา 122 แหง่ พระราชบัญญตั ลิ กั ษณะปกครองท้องท่ี พทุ ธศักราช 2457
ที่มา : ความเห็นคณะกรรมการกฤษฎีกา เรื่องเสร็จที่ 9/2548 ประกอบพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่
พุทธศกั ราช 2457

คําถาม : 152. ผู้ใดเป็นผมู้ อี ํานาจในการสง่ั เพกิ ถอน หรอื แกไ้ ขหนังสือสําคญั สําหรับที่หลวงในเขต
กรงุ เทพมหานคร
คําตอบ : อธบิ ดีกรมท่ีดิน
ทีม่ า : - มาตรา 8 ตรี แห่งประมวลกฎหมายทด่ี ิน

- มติคณะรฐั มนตรี เมื่อ 28 เมษายน 2546
- คําสง่ั กรมทด่ี ิน ที่ 2185/2546 ลงวนั ที่ 24 ตุลาคม 2546

45

คําถาม : 153. เทศบาลแห่งหนึง่ ไดม้ าขอคาํ ปรึกษาจากทา่ นวา่ มคี วามประสงค์จะสรา้ งสวนสาธารณะเพอ่ื ให้
ประชาชนใช้เป็นสถานที่พักผ่อนหย่อนใจในบริเวณท่ีราบเชิงเขา ซ่ึงอยู่ในบริเวณที่กระทรวงมหาดไทยประกาศ
กําหนดบริเวณทห่ี วงหา้ มตามมาตรา 9(2) แห่งประมวลกฎหมายทีด่ ิน จะต้องดําเนินการอย่างไร
คาํ ตอบ : ขออนุญาตใช้ประโยชน์ในท่ดี นิ ของรัฐตามมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายท่ีดนิ
ที่มา : - ระเบยี บกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยหลกั เกณฑ์วธิ ีการอนญุ าตตามมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายท่ีดิน พ.ศ.2543

- ประกาศกระทรวงมหาดไทย ฉบบั ลงวนั ท่ี 21 พฤษภาคม 2523

คําถาม : 154. ขอ้ ใดต่อไปนี้ไม่ถกู ต้อง
คาํ ตอบ : ที่ดินบริเวณใต้อาคารซ่ึงเดิมเจ้าของมีกรรมสิทธิ์ต่อมาถกู แม่นํ้ากัดเซาะตลิ่งพังจนมีสภาพเป็นที่ชายตลิ่ง
ถอื วา่ ที่ดนิ นน้ั ตกเปน็ สาธารณสมบตั ขิ องแผ่นดนิ สําหรบั พลเมอื งใชร้ ว่ มกนั แล้ว
ทมี่ า : คําพพิ ากษาฎีกา ท่ี 281/2506, 492/2502, 86/2542, 2004/2544, 2744/2546

คําถาม : 155. ถ้าบุคคลท่ถี กู อธบิ ดีกรมท่ีดินสงั่ ให้ออกจากท่ีดินตามใบจองไมพ่ อใจคําสงั่ ให้ยื่นอทุ ธรณต์ อ่ ใคร
อยา่ งไร
คําตอบ : อุทธรณต์ ่อรัฐมนตรวี า่ การกระทรวงมหาดไทย ภายใน 30 วนั นบั แต่วนั ไดร้ บั คาํ ส่งั
ท่ีมา : มาตรา 32 แหง่ ประมวลกฎหมายทด่ี นิ

คาํ ถาม : 156. การขออนญุ าตดําเนนิ การในทีด่ นิ ของรัฐลักษณะใดทไี่ มต่ อ้ งขออนุญาตแผ้วถางป่าจากพนักงาน
เจ้าหนา้ ทีต่ ามมาตรา 54 แหง่ พระราชบญั ญัตปิ ่าไม้ พ.ศ.2484
คาํ ตอบ : การขดุ ลอกแหล่งนํ้าสาธารณะเพอ่ื แก้ปัญหาภัยแลง้ และน้าํ ท่วม
ที่มา :ข้อหารอื กฤษฎีกา เรื่องเสร็จที่ 921/2558

คาํ ถาม : 157. ผู้รับอนุญาตตามมาตรา 9 ตอ้ งเสียคา่ ตอบแทนเป็นรายปใี หเ้ ทศบาล องคก์ ารบริหารสว่ นตําบล
กรุงเทพมหานคร เมืองพัทยา หรือองค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินอ่ืนท่ีมีกฎหมายจัดตั้งที่ที่ดินท่ีได้รับอนุญาตตั้งอยู่
ให้องค์การปกครองส่วนท้องถ่ินในเขตจังหวัดแบ่งค่าตอบแทนท่ีได้รับตามวรรคหน่ึงให้แก่องค์การบริหารส่วน
จงั หวัดในอตั ราร้อยละเทา่ ใดของค่าตอบแทนท่ีได้รบั
คําตอบ : รอ้ ยละสี่สิบ
ทีม่ า : มาตรา 9/1 แหง่ ประมวลกฎหมายทีด่ นิ

คาํ ถาม : 158. กรณีท่อี งคก์ ารบริหารส่วนตําบลบางทรายมคี วามประสงคจ์ ะขดุ ลอกแหลง่ นํ้าสาธารณะในพืน้ ท่ี
อําเภอเมืองชลบุรี จังหวัดชลบุรี โดยจะนํากรวด หิน ดิน ทราย ที่ได้จากการขุดลอกตีราคาเป็นค่าจ้างเอกชน
สามารถดาํ เนนิ การไดห้ รือไม่ และถา้ ดาํ เนนิ การได้ตอ้ งได้รบั อนญุ าตจากใคร
คาํ ตอบ : สามารถดําเนนิ การได้ โดยตอ้ งไดร้ บั อนุญาตจากผู้ว่าราชการจังหวดั
ที่มา : มาตรา 9 ประกอบระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยวิธีการเกี่ยวกับการขุดลอกแหล่งน้ํา
สาธารณประโยชนท์ ่ีตื้นเขิน พ.ศ.2547

46

คาํ ถาม : 159. ผ้วู า่ ราชการจังหวดั จะอนุมตั ิใหอ้ อกโฉนดท่ีดนิ หรอื หนังสอื รับรองการทําประโยชนร์ ายใดเกินหา้
สิบไร่ได้ต่อเม่ือผู้วา่ ราชการจงั หวัดหรือผู้ท่ผี ู้ว่าราชการจังหวดั มอบหมายได้ตรวจสอบการทําประโยชนแ์ ลว้ ปรากฏ
วา่ การทาํ ประโยชนเ์ ปน็ อย่างไรบา้ ง
คําตอบ : ผู้ครอบครองได้ทําประโยชน์หรืออํานวยการทําประโยชน์ในท่ีดินนั้นด้วยตนเอง และมีสภาพการทํา
ประโยชน์ในท่ดี ินนั้นเป็นหลักฐานมนั่ คงและมผี ลผลติ อนั เปน็ ประโยชนใ์ นทางเศรษฐกิจ
ที่มา : ระเบียบคณะกรรมการจดั ที่ดนิ แหง่ ชาติ ฉบับท่ี 12 (พ.ศ.2532)

คาํ ถาม : 160. นายประกอบ ชอบบกุ รกุ ไดค้ รอบครองและทําประโยชน์ในทด่ี นิ โดยมไิ ด้แจ้งการครอบครองใน
เขตป่าสงวนแห่งชาติ ป่ายุบใน อําเภอวังจันทร์ จังหวัดระยอง ต่อมากรมป่าไม้ได้ส่งมอบพื้นท่ีป่าสงวนแห่งชาติ
ท้ังหมดให้กรมส่งเสริมสหกรณ์รับไปจัดตั้งนิคม โดยมีพระราชกฤษฎีกากําหนดพื้นท่ีนิคมฯ เพื่อจัดที่ดินให้แก่
สมาชิกนิคมฯ เข้าทําประโยชน์ ต่อมา นายประกอบ ชอบบุกรุก ได้มานําเดินสํารวจฯ ในปี 2537 โดยอ้างว่า
จังหวัดไดแ้ ต่งต้ังคณะกรรมสองชุดในการตรวจสอบท่ีดนิ ของตนแลว้ เห็นวา่ เป็นผู้ท่ีได้ครอบครองและทําประโยชน์
ในท่ีดินมาก่อนประมวลกฎหมายท่ีดินใช้บังคับ และกรมส่งเสริมสหกรณ์อนุญาตให้ออกโฉนดท่ีดินได้ ผู้กํากับการ
เดินสํารวจในขณะน้ันได้ตรวจสอบแล้ว นายประกอบฯ ไม่ได้เป็นสมาชิกนิคมฯ ตรวจระวางแผนที่ภาพถ่ายทาง
อากาศปี พ.ศ.2496 บริเวณทนี่ ําเดินสํารวจยังเป็นปา่ รกทึบ ไม่มีรอ่ งรอยการทําประโยชน์ และทําบนั ทกึ รายงานให้
เจา้ พนักงานท่ดี ินทราบในขณะสง่ มอบงานแลว้ หากท่านเป็นเจ้าพนักงานทดี่ นิ จะพิจารณาดาํ เนินการอยา่ งไร
คําตอบ : สง่ั ยกเลกิ ใบแตส่ วน (น.ส.5) เน่อื งจากนายประกอบ มิไดแ้ จง้ การครอบครอง ไม่ไดเ้ ปน็ สมาชิกนคิ มฯ
ไมม่ หี ลักฐาน ก.ส.น.5 ท่อี อกโดยนิคมฯ มานาํ เนนิ ฯ จงึ เป็นผูไ้ ม่ปฏิบตั ิตาม พรบ.จดั ทด่ี ินเพ่อื การครองชีพ พ.ศ.2511
ท่ีมา : กฎกระทรวง ฉบบั ท่ี 43 (พ.ศ.2537) , พรบ.จดั ที่ดินเพ่อื การครองชพี พ.ศ.2511

คาํ ถาม :161. เทศบาลมีความประสงคจ์ ะดาํ เนนิ การจัดสรา้ งโรงกําจดั ขยะแบบครบวงจร ในทีด่ ิน
สาธารณประโยชน์ที่ทําเลเล้ียงสัตว์ ที่ประชาชนเลิกใช้ประโยชน์ร่วมกนั มาเป็นเวลานานแล้ว ซึง่ ต่อมาได้มีพระราช
กฤษฎกี ากําหนดให้ทด่ี นิ ดังกล่าวเปน็ เขตปฏริ ปู ทด่ี นิ เทศบาลจะตอ้ งดาํ เนนิ การอยา่ งไร
คาํ ตอบ :ขอจัดข้นึ ทะเบียนเพื่อใหท้ บวงการเมืองใชป้ ระโยชนใ์ นราชการ ตามมาตรา 8 ทวิ แหง่ ประมวลกฎหมายที่ดนิ
ท่ีมา :ความเห็นคณะกรรมการพิจารณาปัญหาข้อกฎหมายของกรมท่ีดิน เรื่องเสรจ็ ท่ี 14/2544

คําถาม :162. เดมิ ทีด่ นิ มีสภาพเปน็ แมน่ ํ้า ต่อมามีการสร้างเขื่อน ส่งผลใหแ้ มน่ าํ้ เปลยี่ นทศิ ทาง ทด่ี ินดังกล่าวจึงมี
สภาพเป็นพ้ืนดินมาเป็นเวลาประมาณ 20 ปี และเทศบาลมีความประสงค์จะนําท่ีดินบริเวณดังกล่าวมาจัดสรรให้
ราษฎรเชา่ เพื่อนําค่าเช่ามาพฒั นาทอ้ งถิน่ จะสามารถดาํ เนนิ การได้หรอื ไม่ อยา่ งไร
คําตอบ :สามารถดําเนินการได้ โดยการถอนสภาพท่ีดินอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินสําหรับพลเมืองใช้
รว่ มกัน และใหก้ ระทรวงมหาดไทยประกาศมอบหมายให้เทศบาลจัดหาผลประโยชน์ ตามมาตรา 11 แห่งประมวล
กฎหมายทด่ี นิ
ทมี่ า : - มาตรา 8 วรรคสอง และมาตรา 11 แห่งประมวลกฎหมายท่ดี นิ

- พรฎ. ถอนสภาพที่ดินอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดิน สําหรับพลเมืองใช้ร่วมกันในท้องท่ีตําบล
ตะคร้ําเอน และตําบลทา่ เรือ อาํ เภอท่ามะกา จงั หวดั กาญจนบรุ ี พ.ศ.2543

47

คําถาม :163. ข้อใดเปน็ ความหมายของ “ทบวงการเมอื ง” ตามประมวลกฎหมายท่ดี ิน
คาํ ตอบ :ราชการส่วนกลาง ราชการส่วนภมู ภิ าค หรอื ราชการสว่ นท้องถิ่น หรอื หน่วยงานอื่นของรัฐท่ีไม่ใช่รัฐวิสาหกิจ
ทมี่ า :ประมวลกฎหมายท่ีดิน

หมวด 1 บทเบด็ เสรจ็ ทั่วไป
หมวด 2 การจัดทด่ี ินเพือ่ ประชาชน

คาํ ถาม :164. ท่ีสาธารณสมบัติของแผน่ ดนิ ตามมาตรา 1304 มีก่ีประเภท อํานาจในการดูแลรกั ษาท่ีสาธารณ
สมบัตขิ องแผน่ ดนิ ตามมาตรา 1304(1) ตามประมวลกฎหมายท่ีดนิ เปน็ ของผูใ้ ด
คําตอบ :3 ประเภท , อธิบดกี รมท่ีดิน
ทมี่ า :มาตรา 1304 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และมาตรา 8 ประมวลกฎหมายท่ดี ิน

คาํ ถาม :165. ท่ีดนิ ประเภทใด ทสี่ ามารถออกหนงั สือสําคัญสาํ หรบั ทห่ี ลวง (นสล.) ได้
คาํ ตอบ :ทด่ี ินทเี่ ทศบาลจดั ซอื้ มาเพอ่ื ใช้ประโยชน์ในการดาํ เนินการก่อสร้างระบบกาํ จัดขยะมูลฝอยแบบครบวงจร
ที่มา :มาตรา 8 ตรี แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน , ความเห็นคณะกรรมการกฤษฎีกา เร่ืองเสร็จท่ี 695/2548 ,
พระราชบญั ญัติทีร่ าชพสั ดุ พ.ศ.2518 มาตรา 4

คําถาม :166. ทดี่ ินซงึ่ ราษฎรยกให้เปน็ ท่ีสาธารณประโยชน์ และอาํ เภอไดน้ าํ ข้ึนทะเบยี นทีส่ าธารณะเม่ือปี
พ.ศ.2476 แล้ว ทั้งปรากฏว่า ที่ดินแปลงดังกล่าวประชาชนเคยใช้เป็นที่พักในการเดินทางและใช้เป็นท่ีพักสัตว์
มาแล้ว ต่อมามรี าษฎรบุกรุกเข้าครอบครอง ทางอาํ เภอได้ดาํ เนินการให้ผู้บุกรุกออกไป คร้ันต่อมาเม่ือปี พ.ศ.2513
อําเภอได้จัดทําทะเบียนท่ีดินใหม่ และได้ลงรายการในทะเบียนว่า ท่ีดินแปลงน้ีเป็นท่ีราชพัสดุของ
กระทรวงมหาดไทย ซึ่งปัจจุบันทางราชการได้นํามาจัดสร้างอาคารพาณิชย์ให้เอกชนเช่า จากข้อเท็จจริงดังกล่าวท่านเห็นว่า
ขอ้ ความใดถูกต้องทส่ี ดุ
คําตอบ :ที่ดนิ แปลงดงั กลา่ วเปน็ ทีด่ ินสาธารณประโยชน์ ตามมาตรา 1304(2) แหง่ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณชิ ย์
ทม่ี า :ความเห็นคณะกรรมการกฤษฎีกา เรื่องเสร็จที่ 167/2531 บนั ทึกเร่อื ง ปญั หาข้อกฎหมาย ตามมาตรา
1304 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณชิ ย์ และมาตรา 4 แห่งพระราชบัญญตั ทิ ีร่ าชพัสดุ พ.ศ.2518 (ที่ดิน
บรเิ วณตาํ บลพงั โคน อาํ เภอพังโคน จงั หวดั สกลนคร

คาํ ถาม :167. นาย ก. ได้รบั อนญุ าตให้จับจองทด่ี ินและทางราชการไดอ้ อกใบจอง (น.ส.2) ให้ตามโครงการจัดท่ีดิน
แปลงเลก็ แปลงน้อย เมื่อวนั ที่ 14 ธันวาคม 2514 นาย ก. ประสงคจ์ ะขายท่ีดนิ แปลงนใี้ หก้ ับนาย ข. จึงได้นาํ เดนิ
สาํ รวจออกโฉนดท่ีดิน เม่อื นาย ก. ได้รบั โฉนดแลว้ สามารถจะโอนขายใหก้ ับนาย ข.เมื่อใด
คําตอบ :สามารถโอนขายได้ทันที
ที่มา :มาตรา 31(2) แห่งประมวลกฎหมายทดี่ ิน กรณใี บจอง (น.ส.2) ออกใหก้ ่อนวันท่ี 14 ธนั วาคม 2515
เฉพาะทรี่ ฐั ไมใ่ ห้การชว่ ยเหลอื ในดา้ นสาธารณปู โภค เม่อื ออกเอกสารสทิ ธใิ์ นที่ดนิ แลว้ จึงไมม่ กี ารหา้ มโอน

คําถาม :168. การดาํ เนินการหวงหา้ มท่ีดนิ ตามพระราชบญั ญัตวิ ่าด้วยการหวงห้ามท่ดี ินรกรา้ งวา่ งเปลา่ อันเป็น
สาธารณสมบตั ิของแผน่ ดิน พุทธศกั ราช 2478 ตอ้ งดําเนินการโดยวธิ ใี ด

48

คาํ ตอบ :ออกเป็นพระราชกฤษฎกี า และประกาศในราชกิจจานเุ บกษา
ท่มี า :พระราชบัญญัติว่าด้วยการหวงห้ามท่ีดินรกร้างว่างเปล่าอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดิน พุทธศักราช
2478 มาตรา 4 และ 5

คําถาม :169. ข้อใดต่อไปน้ีไม่ใช่องค์ประกอบของคณะกรรมการพิจารณาอนุญาตให้ดูดทราย ตามระเบียบ
กระทรวงมหาดไทย ว่าดว้ ยการอนญุ าตให้ดดู ทราย พ.ศ.2546
คําตอบ :อธบิ ดกี รมโรงงานอุตสาหกรรม หรอื ผแู้ ทน
ทมี่ า :ระเบียบกระทรวงมหาดไทย วา่ ดว้ ยการอนญุ าตใหด้ ดู ทราย พ.ศ.2546 ข้อ 5

คาํ ถาม :170. ขอ้ ใดต่อไปน้ไี ม่ถกู ตอ้ งตามระเบยี บกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการอนุญาตใหด้ ดู ทราย พ.ศ.2546
คาํ ตอบ :คณะกรรมการพิจารณาอนุญาตให้ดูดทรายมีหน้าที่พิจารณาการขออนุญาตให้ดูดทรายในพ้ืนที่
กรงุ เทพมหานคร และเขตพ้ืนทีร่ ะหว่างประเทศ
ทม่ี า : ระเบยี บกระทรวงมหาดไทย วา่ ดว้ ยการอนญุ าตใหด้ ูดทราย พ.ศ.2546 ข้อ 4 ข้อ 6 ขอ้ 9 ขอ้ 15 และข้อ 20

คาํ ถาม :171. การขอสัมปทานเพอ่ื กระทํากจิ การใดๆ ในท่ดี ินของรฐั ข้อใดต่อไปน้ถี กู ตอ้ ง
คาํ ตอบ :ถ้าผรู้ ับสมั ปทานมคี วามประสงค์จะโอนสัมปทานให้แก่ผู้อืน่ ให้ผโู้ อนและผู้รบั โอนยืน่ เรือ่ งราวต่อรัฐมนตรี
โดยผ่านนายอําเภอทอ้ งทีต่ ามลาํ ดับ เมอ่ื รฐั มนตรีพิจารณาเหน็ สมควรก็อนุญาตให้โอนได้
ที่มา :กฎกระทรวง ฉบับท่ี 12 (พ.ศ.2500) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ.
2497 และกฎกระทรวง ฉบับท่ี 13 (พ.ศ.2503)ออกตามความในพระราชบัญญตั ิให้ใช้ประมวลกฎหมายท่ีดิน พ.ศ.2497

คําถาม :172. การจดั หาผลประโยชนใ์ นท่ดี นิ ของรัฐตามประมวลกฎหมายทีด่ นิ ขอ้ ใดต่อไปน้ถี กู ตอ้ ง
คําตอบ :การขายท่ีดินแก่บคุ คลผ้มู ีส่วนได้เสียหรือได้ชว่ ยทาํ ประโยชนใ์ นทด่ี นิ น้ัน ให้กระทําโดยวิธีกาํ หนดราคา แต่
ถ้าบุคคลดังกลา่ วหลายคนประสงค์จะซ้อื ทดี่ ินแปลงเดียวกัน และไม่อาจตกลงกันได้ ให้กระทาํ โดยวิธปี ระกวดราคา
ทม่ี า :ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 10 ประกอบกฎกระทรวง ฉบับท่ี 11 (พ.ศ.2500) ออกตามความใน
พระราชบญั ญัติให้ใชป้ ระมวลกฎหมายทด่ี นิ พ.ศ.2497

คําถาม :173. ถ้าอาํ เภอมีความประสงคจ์ ะใชท้ ีด่ ินอนั เปน็ สาธารณสมบตั ขิ องแผ่นดนิ เพ่ือจดั สรา้ งหอ้ งสมดุ ชมุ ชน
อําเภอสามารถยืน่ ขอถอนสภาพที่ดนิ ตามมาตรา 8 แห่งประมวลกฎหมายท่ดี ิน และยืน่ ขออนุญาตใชป้ ระโยชน์ใน
ท่ดี ินของรัฐตามมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน ไดห้ รอื ไม่ เพราะเหตใุ ด
คําตอบ :ยื่นคาํ ขอถอนสภาพตามมาตรา 8 แห่งประมวลกฎหมายท่ีดนิ ได้ เพราะอําเภอเปน็ ทบวงการเมือง แต่ยนื่
คําขอใช้ประโยชน์ในท่ีดินของรัฐตามมาตรา 9 แหง่ ประมวลกฎหมายทีด่ นิ ไม่ได้ เพราะอําเภอไม่มสี ภาพเป็นนิติบคุ คล
ท่มี า :ประมวลกฎหมายทดี่ ิน มาตรา 1 มาตรา 8 และมาตรา 9 ประกอบระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วย
วิธปี ฏบิ ัติเกีย่ วกับการถอนสภาพ การจัดขึน้ ทะเบยี นและการจดั หาผลประโยชนใ์ นทดี่ นิ ของรัฐตามประมวล
กฎหมายทดี่ ิน พ.ศ.2550 และระเบยี บกระทรวงมหาดไทย ว่าดว้ ยหลักเกณฑแ์ ละวิธกี ารเกยี่ วกับการอนญุ าตตาม
มาตรา 9 แหง่ ประมวลกฎหมายท่ดี นิ พ.ศ.2543 ข้อ 23

49

คาํ ถาม :174. อธบิ ดกี รมท่ดี นิ ได้อนุญาตใหบ้ รษิ ทั มา้ เหล็ก จาํ กัด ขุดตกั ดนิ ลกู รังในบริเวณทีเ่ ขาหรอื ภเู ขา และ
ปรมิ ณฑลรอบทเ่ี ขาหรอื ภูเขา 40 เมตร ทร่ี ัฐมนตรยี ังมิได้ประกาศกาํ หนดพื้นทน่ี ั้นให้เปน็ แหลง่ หนิ ปนู หรอื ดนิ ลูกรงั
หรอื หินผุเพ่อื การก่อสร้าง ตามระเบยี บกระทรวงมหาดไทย ว่าดว้ ยหลกั เกณฑแ์ ละวิธีการเกย่ี วกับการอนุญาตตาม
มาตรา 9 แหง่ ประมวลกฎหมายทีด่ นิ พ.ศ.2543 แล้ว ต่อมาเมอ่ื ใบอนุญาตสิน้ อายุ บริษัท มา้ เหลก็ จํากดั มคี วาม
ประสงคจ์ ะขอต่ออายใุ บอนุญาต ข้อใดต่อไปนถี้ ูกตอ้ ง
คาํ ตอบ :ผู้วา่ ราชการจังหวดั เปน็ พนกั งานเจ้าหน้าที่สาํ หรบั การตอ่ อายใุ บอนุญาตดังกลา่ ว
ท่ีมา :ระเบยี บกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเก่ยี วกบั การอนญุ าตตามมาตรา 9 แหง่
ประมวลกฎหมายท่ีดิน พ.ศ.2543 ประกอบกบั คําสั่งกระทรวงมหาดไทย ที่ 109/2538 ลงวนั ที่ 16 มนี าคม 2538
เร่ือง แตง่ ตั้งพนักงานเจา้ หน้าท่ีตามความในมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายท่ดี ิน

คําถาม :175 เมื่อจงั หวัดได้รับแจ้งจากคณะกรรมการพจิ ารณาอนุญาตใหด้ ดู ทราย (กพด.) ว่า กพด. มมี ติไม่
อนญุ าตให้ผู้ขอประกอบกิจการดูดทรายในแม่นํา้ โขงในบริเวณที่ขออนุญาต เนือ่ งจากเหตุผลในเรือ่ งความสมั พันธ์
ระหวา่ งประเทศ จังหวัดตอ้ งดาํ เนินการต่อไปอยา่ งไร
คําตอบ :เสนอผวู้ ่าราชการจงั หวดั ในฐานะพนักงานเจา้ หน้าท่ีตามมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายท่ีดิน ให้มีคาํ ส่ัง
ไมอ่ นุญาตตามมติของ กพด. พรอ้ มกับแจ้งคาํ สงั่ ทางปกครองพร้อมท้ังสทิ ธิการโตแ้ ย้งคาํ สั่งทางปกครองให้ผขู้ อ
ทราบ โดยระบุในหนงั สือแจง้ ด้วยว่า ถ้าหากผขู้ อประสงคจ์ ะโตแ้ ยง้ คําส่งั ทางปกครองน้ี ให้ทําคําฟอ้ งเปน็ หนังสือยื่น
ตอ่ ศาลปกครอง หรือส่งทางไปรษณีย์ลงทะเบยี นไปยงั ศาลปกครองภายในเกา้ สบิ วัน นบั แตว่ ันทร่ี บั แจ้งคําสง่ั นี้
ท่มี า :- ระเบียบกระทรวงมหาดไทย วา่ ดว้ ยการอนญุ าตให้ดูดทราย พ.ศ.2546 ขอ้ 6

- คาํ สง่ั กระทรวงมหาดไทย ที่ 109/2538 ลงวันที่ 16 มีนาคม 2538 เร่ืองแตง่ ตั้งพนกั งานเจ้าหน้าท่ตี าม
ความในมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายท่ดี นิ

- พระราชบญั ญัตวิ ิธปี ฏบิ ตั ิราชการทางปกครอง พ.ศ.2539 มาตรา 5 มาตรา 48 มาตรา 87
- บันทึกคณะกรรมการวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง เรื่องเสร็จที่ 684/2545 เร่ือง แนวทางปฏิบัติใน
การแจง้ สทิ ธฟิ ้องคดีปกครอง

คาํ ถาม :176. ข้อใดเปน็ คุณสมบตั ขิ องผูไ้ ดร้ ับการจดั ทดี่ ินในท่ีดินสาธารณประโยชน์ ตามหลักเกณฑแ์ ละคณุ สมบัติ
ที่คณะกรรมการนโยบายท่ีดินแหง่ ชาติ (คทช.) กําหนด
คําตอบ :เปน็ ผูย้ ากไร้ ไม่มีทีด่ ินทํากนิ และ/หรือทีอ่ ยู่อาศยั หรือมรี ายได้ตอ่ ไปไมเ่ กนิ 30,000 บาท/คน
ทม่ี า :มตคิ ณะกรรมการจดั ท่ดี ินแห่งชาติ

คาํ ถาม :177. หนว่ ยงานใดที่กระทรวงมหาดไทย มิได้มีคําสงั่ มอบหมายให้มีอาํ นาจหนา้ ท่ีในการดูแลรักษาและ
ค้มุ ครองป้องกันที่ดนิ อนั เป็นสาธารณสมบัตขิ องแผน่ ดนิ หรือทรพั ย์สินของแผ่นดนิ ท่ีไมม่ ีกฎหมายกาํ หนดไว้เปน็
อย่างอืน่
คาํ ตอบ :องค์การบรหิ ารสว่ นจงั หวัด
ท่มี า :คําสัง่ กระทรวงมหาดไทย ท่5ี 05/2552 ลงวันท่ี 20 พฤศจิกายน 2552