เค้าโครงวิจัย 3 บท

ผลการจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือเทคนิคกลุ่มแข่งขัน ที่มีต่อผลสัมฤทธิ์ทางการ เรียนคณิตศาสตร์ เรื่อง การวัด สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 เอกธวัช สูงสุมาลย์ รายงานวิจัยฉบับนี้เป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาตามหลักสูตร ปริญญาครุศาสตร์บัณฑิต สาขาวิชาคณิตศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี 2566

ผลการจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือเทคนิคกลุ่มแข่งขัน ที่มีต่อผลสัมฤทธิ์ทางการ เรียนคณิตศาสตร์ เรื่อง การวัด สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 เอกธวัช สูงสุมาลย์ รายงานวิจัยฉบับนี้เป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาตามหลักสูตร ปริญญาครุศาสตร์บัณฑิต สาขาวิชาคณิตศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี 2566

ก สารบัญ เรื่อง หน้า สารบัญ................................................................................................................................................ก บทนำ..................................................................................................................................................1 ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา........................................................................................1 วัตถุประสงค์ของการวิจัย..............................................................................................................3 สมมุติฐานของการวิจัย..................................................................................................................3 ขอบเขตการวิจัย............................................................................................................................3 นิยามศัพท์เฉพาะ..........................................................................................................................4 บทที่ 2................................................................................................................................................6 เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง...........................................................................................................6 1.หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง 2560) กลุ่มสาระ การเรียนรู้คณิตศาสตร์ ระดับมัธยมศึกษา.....................................................................................8 1.1 ทำไมต้องเรียนคณิตศาสตร์...............................................................................................8 1.2 เรียนรู้อะไรในคณิตศาสตร์................................................................................................8 1.3 สาระและมาตรฐานการเรียนรู้..........................................................................................9 1.4 ทักษะกระบวนการทางคณิตศาสตร์...............................................................................10 1.5 คุณภาพผู้เรียนเมื่อจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 3..................................................................10 1.6 มาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด.....................................................................................11 2. การจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือเทคนิคกลุ่มแข่งขัน ...................................................................12 2.1 การจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือ (Cooperative Learning)..............................................12 2.1.1 ความหมายของการเรียนรู้แบบร่วมมือ..................................................................12 2.1.2 องค์ประกอบของการเรียนรู้แบบร่วมมือ...............................................................13 2.1.3 รูปแบบของการเรียนรู้แบบร่วมมือ........................................................................16 2.1.4 วัตถุประสงค์การเรียนรู้แบบร่วมมือ......................................................................19 2.1.5 การจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบร่วมมือ..................................................................19 2.1.6 ขั้นตอนการจัดกิจกรรมเรียนรู้แบบร่วมมือ............................................................20 2.1.7 ข้อดีของการเรียนรู้แบบร่วมมือ.............................................................................23

ข 2.1.8 ข้อจำกัดของการเรียนรู้แบบร่วมมือ......................................................................25 2.2 การเรียนรู้แบบร่วมมือกลุ่มแข่งขัน .................................................................................26 2.2.1 ความหมายของการเรียนรู้แบบร่วมมือกลุ่มแข่งขัน ...............................................26 2.2.2 ทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับการเรียนแบบร่วมมือเทคนิคกลุ่มแข่งขัน ..............................27 2.2.3 ขั้นตอนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบร่วมมือโดยใช้เทคนิค TGT........................32 2.2.4 ข้อดีของการเรียนรู้แบบร่วมมือโดยใช้เทคนิค TGT...............................................35 2.2.5 ข้อจำกัดของการเรียนรู้แบบร่วมมือโดยใช้เทคนิค TGT........................................37 3. ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์................................................................................38 3.1 ความหมายของผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน.........................................................................38 3.2 แนวคิด ทฤษฎีของผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์.................................................39 3.3 องค์ประกอบของผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์...................................................42 3.4 การวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์....................................................................44 3.5 เครื่องมือที่ใช้วัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์.....................................................45 3.5.2 การสร้างแบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์....................................46 4. ความสามารถในการทำงานเป็นทีม.........................................................................................53 4.1 ความหมายของพฤติกรรม..............................................................................................53 4.2 ความหมายของการทำงานเป็นทีม .................................................................................54 4.3 ความแตกต่างระหว่างทีมและกลุ่ม.................................................................................55 4.4 องค์ประกอบของการทำงานเป็นทีม...............................................................................57 4.5 แนวความคิดเกี่ยวกับการทำงานเป็นทีม ........................................................................58 4.6 การส่งเสริมความสามารถในการทำงานเป็นทีม..............................................................60 4.7 การสังเกตความสามารถในการทำงานเป็นทีม................................................................61 4.8 แบบวัดความสามารถในการทำงานเป็นทีม....................................................................63 5. ความพึงพอใจ.........................................................................................................................64 5.1 ความหมายของความพึงพอใจ........................................................................................64 5.2 ทฤษฎีที่เกี่ยวกับความพึงพอใจ.......................................................................................65 5.3 องค์ประกอบของความพึงพอใจ.....................................................................................67 5.4 การวัดความพึงพอใจ......................................................................................................68 5.5 แบบวัดความพึงพอใจ.....................................................................................................69 6. งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง.................................................................................................................69

ค 6.1 งานวิจัยภายในประเทศ..................................................................................................69 6.2 งานวิจัยต่างประเทศ.......................................................................................................71 7. กรอบแนวคิดการวิจัย.............................................................................................................72 บทที่ 3..............................................................................................................................................72 วิธีดำเนินการวิจัย..............................................................................................................................73 ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง .........................................................................................................73 แบบแผนการทดลอง...................................................................................................................74 เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย..............................................................................................................74 การสร้างและตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย...........................................................74 การเก็บรวบรวมข้อมูล.................................................................................................................79 การวิเคราะห์ข้อมูล......................................................................................................................79 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล....................................................................................................80

ง สารบัญตาราง ตาราง หน้า ตาราง 1 การวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างมาตรฐานการเรียนรู้ ตัวชี้วัดชั้นปีและสาระการเรียนรู้ แกนกลาง สาระที่ 1 จำนวนและพีชคณิต.........................................................................................11 ตาราง 2 การจัดกลุ่มนักเรียน............................................................................................................21 ตาราง 3 ตารางแสดงความแตกต่างระหว่างกลุ่มและทีม..................................................................55 ตาราง 4 ตารางแสดงความแตกต่างระหว่างกลุ่มงานและทีมงานโดยมีเกณฑ์เปรียบเทียบ ...............56 ตาราง 5 พฤติกรรมสำหรับวัดความสามารถในการทำงานเป็นทีม....................................................64 ตาราง 6 แบบแผนการทดลองกลุ่มเดียว ทดสอบก่อนและหลังการทดลอง ......................................74

จ สารบัญภาพ ภาพ หน้า ภาพที่ 1 กรอบแนวคิดการวิจัย.........................................................................................................72

1 บทที่ 1 บทนำ ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา คณิตศาสตร์เป็นวิชาหนึ่งที่มีความสำคัญยิ่งต่อชีวิตประจำวันของมนุษย์ เพราะเป็น เครื่องมือ ที่นำความเจริญก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เศรษฐกิจและสังคม ตลอดจน พื้นฐานของ การคันคว้าวิจัยทุกประเภท และเป็นที่ยอมรับกันว่า การรู้คณิตศาสตร์เป็นปัจจัยที่สำคัญ ที่สุดในการพัฒนาคุณภาพของมนุษย์เพราะคณิตศาสตร์ช่วยพัฒนาความคิดของผู้เรียนให้สามารถคิด ได้อย่างมีระบบ มีเหตุผล แก้ปัญหาได้อย่างมีประสิทธิภาพและสามารถนำไปใช้เป็นเครื่องมือในการ เรียนรู้วิชา อื่นๆ อีกด้วย (กรมวิชาการ, 2541) นอกจากนี้วิชาคณิตศาสตร์ยังเป็นวิชาที่ได้ฝึกทักษะ การคิด สร้างสรรค์ ที่เป็นพื้นฐานที่จำเป็นสำหรับการดำรงชีวิตและการเตรียมตัวของนักเรียน เพื่อการ เป็น สมาชิกที่ดีของสังคม ส่งเสริมนักเรียนในการพัฒนาตนเอง รู้จักวิธีการแก้ปัญหาและสามารถ ตัดสินใจ ในการเลือกอาชีพตามความถนัด ความสนใจและความสามารถของตนเอง (กรมวิชาการ, 2544) โลก เจริญขึ้นเพราะการคิดค้นทางด้านวิทยาศาสตร์ ซึ่งต้องอาศัยความรู้ทางด้านคณิตศาสตร์ นอกจากนี้คณิตศาสตร์ยังช่วยพัฒนาให้แต่ละคนเป็นคนที่สมบูรณ์เป็นพลเมืองดี เพราะคณิตศาสตร์ ช่วย เสริมสร้างความมีเหตุผล ความเป็นคนช่างคิด ช่างริเริ่มสร้างสรรค์ มีระบบระเบียบในการคิด มี การ วางแผนในการทำงาน มีความรับผิดชอบต่อกิจการงานที่ได้รับมอบหมาย ตลอดจนลักษณะของ ความเป็นผู้นำในสังคม (สิริพร ทิพย์คง, 2536) จากความสำคัญของคณิตศาสตร์ดังกล่าว หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2544 ก็ได้บรรจุสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์ไว้เพื่อให้เยาวชนทุกคนได้เรียนรู้อย่างต่อเนื่องและตลอดชีวิต เน้นให้เยาวชนเป็นผู้มีความรู้ ความสามารถทางคณิตศาสตร์ที่พอเพียง สามารถนำความรู้ ทักษะและ กระบวนการทางคณิตศาสตร์ที่จำเป็นไปใช้เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตให้ดียิ่งขึ้น รวมทั้งสามารถนำไป เป็นเครื่องมือในการเรียนรู้สิ่งต่างๆ พร้อมทั้งสามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ได้ มีทักษะกระบวนการ ที่จำเป็นได้แก่ ความสามารถในการแก้ปัญหาด้วยวิธีการที่หลากหลาย การให้เหตุผล การสื่อสาร การ สื่อความหมายทางคณิตศาสตร์ การนำเสนอ การเชื่อมโยงความรู้ต่างๆ ทางคณิตศาสตร์กับศาสตร์ อื่นๆ (กรมวิชาการ, 2545) ในปัจจุบัน นักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 ทุกคนจะต้องได้รับการทดสอบความ สามาถพื้นฐานของผู้เรียนระดับชาติ(NT) โดยเป็นการทดสอบเพื่อวัดความรู้ และความคิดรวบยอด

2 ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ได้ถึงข้อมูลสารสนเทศของผู้เรียนใน 3 ด้าน คือ ความสามารถด้านภาษา (Literacy) ด้านคำนวณ (Numeracy) และด้านเหตุผล (Reasoning Abilities) นำไปสู่การปรับปรุงและพัฒนาความสามมารถของผู้เรียนเต็มตามศักยภาพ โดยการจัดสอบ จะถูกจัดขึ้นทุกปีในช่วงเดือนมีนาคม และจะประกาศผลสอบในเดือนเมษายน โดยจะใช้ข้อสอบ มาตรฐานเดียวกันทั้งประเทศ ซึ่งสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) เป็นผู้จัดสอบ และการสอบ National Test (NT) นั้น ไม่มีค่าใช้จ่ายสำหรับผู้สอบ หลักจากสอบเสร็จแล้วนั้นผู้สอบ จะได้ทราบคะแนนที่ตนเองทำได้และได้ทราบว่าผู้สอบอยู่ในระดับที่เท่าไหร่ของจำนวนผู้สอบทั้งหมด ทั่วประเทศ ผู้วิจัยได้เล็งเห็นถึงความสำคัญของการสอบความสามารถพื้นฐานผู้เรียนระดับนานาชาติ จึง ได้นำวิธีการจัดการเรียนการสอนแบบร่วมมือเทคนิคกลุ่มแข่งขัน โดยเป็นการจัดการเรียนการสอน แบบร่วมมือในลักษณะของการแบ่งเป็นกลุ่ม โดยแต่ละกลุ่มจะมีการแบ่งให้โดยครูผู้สอนซึ่งแบ่งคละ ตามผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน จากนั้นให้แต่ละคนร่วมกันเรียนเนื้อหาที่ครูถ่ายทอดพร้อมกับรับภาระ งานที่ครูมอบหมายให้เป็นงานกลุ่มเพื่อให้เกิดกระบวนการเรียนรู้ในแบบร่วมมือในกลุ่มย่อยหลังจาก จัดการเรียนการสอนเรียบร้อยแล้วครูจะได้มีการทดสอบโดยเป็นการทดสอบแบบเป็นกลุ่มและใช้การ ทดสอบแบบมีตารางการแข่งขัน เป็นการทดสอบแบบแข่งขัน เพื่อคว้าหากลุ่มที่ชนะเลิศและได้รับ รางวัลรวมถึงมีการประกาศที่บอร์ดประชาสัมพันธ์ของโรงเรียน เมื่อพิจารณาจากข้อมูลดังกล่าว จะเห็นได้ว่าครูเป็นบุคคลสำคัญที่ยกระดับการจัดการ เรียนรู้เพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ของนักเรียนได้การแก้ไขปัญหานั้น มีผู้วิจัย หลายท่านได้นำเทคนิคการสอนเละสื่อนวัตกรรมต่าง ๆไปใช้ เช่น ภาวนา ดาวเรือง (2530: 128) ได้ วิจัยเรื่อง การพัฒนาผลการเรียนรู้ด้านการอ่านเพื่อความเข้าใจและการเขียนสะกดคำยากของนักเรียน ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ที่จัดการเรียนรู้ด้วยเทคนิค CIRC ประไพสุวรรณสารคุณ (2553) ใด้วิจัยเรื่อง การพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนด้านการเขียนสะกดคำยากของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 ด้วย การกัดการเรียนรู้โคยใช้กมการศึกษา ศิริพร จึงรัศมีพานิชย์ (2553: 110) ได้วิจัยเรื่องการพัฒนา แผนการจัดการเรียนรู้กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โดยใช้การเรียนรู้แบบ ร่วมมือผสมผสานระหว่างเทคนิดกลุ่มผลสัมฤทธิ์ (STAD) และเทคนิคกลุ่มเกมการแข่งขัน จุฑามาศ กันติ๊บ (2554: 74) ได้วิจัยเรื่อง การพัฒนาความสามารถในการเรียนรู้เรื่องการเขียนสะกดคำ โดยใช้ เทคนิค Jigsaw II ร่วมกับเกมการศึกษาของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 และ สารสิน เล็กเจริญ (2559: 68) ได้วิจัยเรื่องการเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเรื่องการเขียนสะกดคำของนักเรียน

3 ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ที่ใด้รับการสอนโดยการจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือเทคนิคกลุ่มแข่งขัน กับการ สอนแบบปกติ ผลการวิจัยพบว่า นักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนสูงขึ้นในระดับหนึ่ง วัตถุประสงค์ของการวิจัย 1. เพื่อเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์ก่อนและหลังการจัดการเรียนรู้แบบ ร่วมมือเทคนิคกลุ่มแข่งขันสำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 2. เพื่อเปรียบเทียบความสามารถในการทำงานเป็นทีมหลังการจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือ เทคนิคกลุ่มแข่งขันสำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 กับเกณฑ์ร้อยละ 70 3. เพื่อศึกษาความพึงพอใจหลังการจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือเทคนิคกลุ่มแข่งขันสำหรับ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 สมมุติฐานของการวิจัย 1. ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์หลังการจัดการเรียนรู้สูงกว่าก่อนการจัดการเรียนรู้ แบบร่วมมือเทคนิคกลุ่มแข่งขันสำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 2. ความสามารถในการทำงานเป็นทีมหลังการจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือเทคนิคกลุ่มแข่งขัน สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 สูงกว่าเกณฑ์ร้อยละ 70 ขอบเขตการวิจัย 1. ประชากรที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้คือ นักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 ของโรงเรียน เทศบาล 1 โพธิ์ศรีทั้งหมด 3 ห้อง ประกอบไปด้วย ประถมศึกษาปีที่ 3/1 3/2 และ3/3 จำนวน ทั้งหมด 63 คน 2. ตัวแปรที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย 2.1 ตัวแปรต้น คือ การจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือเทคนิคกลุ่มแข่งขัน 2.2 ตัวแปรตาม ได้แก่ 2.2.1 ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์ 2.2.3 ความสามารถในการทำงานเป็นทีม 2.2.3 ความพึงพอใจ 3. เนื้อหาที่ใช้ในการวิจัย เนื้อหาที่นำมาใช้ในการจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือเทคนิคกลุ่ม แข่งขัน ในครั้งนี้คือ เนื้อหาบทที่ 9 เรื่อง การวัด ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 ตามหลักสูตร

4 แกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง 2560) นำมาจัดทำแผนการจัดการ เรียนรู้7 แผนการเรียนรู้ โดยสอนแผนละ 2 ชั่วโมง ได้แก่ 3.1 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง การวัดความยาวเป็นเซนติเมตรและมิลลิเมตร 3.2 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 2 เรื่อง การวัดความยาวเป็นเมตรเซนติเมตร 3.3 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 3 เรื่อง การวัดความยาวเป็นกิโลเมตรและเมตร 3.4 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 4 เรื่อง การเลือกเครื่องวัดความยาวที่เหมาะสม 3.5 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 5 เรื่อง การคาดคะเนความยาวเป็นเมตรและเซนติเมตร 3.6 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 6 เรื่อง การคาดคะเนความยาวเป็นเมตรและเซนติเมตร 3.7 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 7 เรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างหน่วยความยาว 4. ระยะเวลาที่ใช้ในการวิจัย ทำการทดลองในภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2566 นิยามศัพท์เฉพาะ 1. การจัดการเรียนรู้ร่วมมือเทคนิคกลุ่มแข่งขัน หมายถึงการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่แบ่ง ผู้เรียนเป็นกลุ่ม กลุ่มละ 4-6 คน คละความสามารถด้านผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนก่ง ปานกลาง และ อ่อน 1 :2: 1 ภาระงานของกลุ่มคือหลังจากที่ครูนำเสนอบทเรียนทั้งชั้นแล้ว ให้แต่ละกลุ่มทำงานตามที่ ครูกำหนด และเตรียมสมาชิกทุกคนให้พร้อมสำหรับการแข่งขันในการแข่งขันครูจะจัดให้นักเรียนที่มี ผลการเรียน ในระดับเดียวกันแข็งขันกัน จะแนนที่สมาชิกทำได้จะนำมารวมกันเป็นคะแนนของกลุ่ม กลุ่มที่ได้รางวัล โดยการจัดการเรียนรู้แบบเทคนิคร่วมมือกลุ่มแข่งขันมีขั้นตอนดังนี้1) ขั้นนำ 2) ขั้น สอน 3) ขั้นจัดทีม 4) ขั้นแข่งขันและขั้นสรุปผลวัดได้โดยใช้แผนการสอน 7 แผนที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น 2. ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์หมายถึง การจำแนกตามสติปัญญาจากแนวคิด ของบลูมแล้ว สามารถแบ่งได้ 6 ระดับ ได้แก่ ความรู้ ความเข้าใจ การนำไปใช้ การวิเคราะห์ การ สังเคราะห์ 3. ความสามารถในการทำงานเป็นทีม หมายถึง พฤติกรรมการทำงานเป็นทีม คือ การ แสดงออกของบุคคลตั้งแต่ 2 คน ขึ้นไปที่ได้ร่วมมือกันปฏิบัติหน้าที่โดยมีจุดประสงค์เดียวกัน มีการ วางแผนร่วมกัน มีการประสานงานกันและกัน มีการประชุมพูดคุยเพื่อหาแนวทางเดียวกัน มีการ ติดต่อสื่อสาร ทุกคนในทีมมีใจตรงกันทำงาน ร่วมกันให้เต็มที่ สมาชิกทำงานอย่างเป็นระบบและ สัมพันธ์กันมีการใช้ความสามารถเกื้อกูลซึ่งกันและกันให้ภาระงานที่ได้รับมอบนั้น บรรลุตาม วัตถุประสงค์

5 4. ความพึงพอใจ หมายถึง ความรู้สึกนึกคิดที่แสดงออกมาเพื่อตอบสนองต่อสิ่งเร้า โดยเป็น ความรู้สึกที่ดีที่เกิดจากการตอบสนองทั้งทางร่างกาย และจิตใจ ทำให้เกิดเป็นความสนใจ กระตือรือร้น ในการทำกิจกรรมการเรียนรู้ ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ 1. นักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์สูงขึ้นหลังเรียนโดยใช้การจัดการเรียนรู้ แบบร่วมมือเทคนิคกลุ่มแข่งขันสำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 2. นักเรียนมีความสามารถในการทำงานเป็นทีมหลังการจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือเทคนิค กลุ่มแข่งขันสำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 3. นักเรียนมีความพึงพอใจหลังการจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือเทคนิคกลุ่มแข่งขันสำหรับ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3

6 บทที่ 2 เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ในการวิจัยครั้งนี้ ผู้วิจัยได้ศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องเพื่อใช้เป็นแนวทางในการ ดำเนินการวิจัย ดังต่อไปนี้ 1. หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ.2560) 1.1 ทำไมต้องเรียนคณิตศาสตร์ 1.2 เรียนรู้อะไรในคณิตศาสตร์ 1.3 สาระและมาตรฐานการเรียนรู้วิชาคณิตศาสตร์ 1.4 ทักษะกระบวนการทางคณิตศาสตร์ 1.5 คุณภาพผู้เรียนเมื่อจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 1.6 มาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด 2. การจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือเทคนิคกลุ่มแข่งขัน 2.1 การจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือ 2.1.1 ความหมายของการเรียนรู้แบบร่วมมือ 2.1.2 องค์ประกอบของการเรียนรู้แบบร่วมมือ 2.1.3 รูปแบบของการเรียนรู้แบบร่วมมือ 2.1.4 วัตถุประสงค์การเรียนรู้แบบร่วมมือ 2.1.5 การจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบร่วมมือ 2.1.6 ข้อดีของการเรียนรู้แบบร่วมมือ 2.1.7 ข้อจำกัดของการเรียนรู้แบบร่วมมือ 2.2 การจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือเทคนิคกลุ่มแข่งขัน 2.2.1 ความหมายของการจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือเทคนิคกลุ่มแข่งขัน 2.2.2 ทฤษฎีการเรียนรู้ที่เกี่ยวข้องกับการเรียนการสอนคณิตศาสตร์ 2.2.2.1 ทฤษฎีการเรียนรู้ตามแนวคอนสตรัคติวิสต์ 2.2.3 ลักษณะของการเรียนรู้แบบร่วมมือเทคนิคกลุ่มแข่งขัน 2.2.4 ขั้นตอนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบร่วมมือเทคนิคกลุ่มแข่งขัน 2.2.5 ข้อดีของการเรียนรู้แบบร่วมมือเทคนิคกลุ่มแข่งขัน 2.2.6 ข้อจำกัดของการเรียนรู้แบบร่วมมือเทคนิคกลุ่มแข่งขัน

7 3. ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์ 3.1 ความหมายของผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์ 3.2 แนวคิด ทฤษฎีของผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์ 3.3 องค์ประกอบของผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์ 3.4 การวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์ 3.4.1 แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์ 4. ความสามารถในการทำงานเป็นทีม 4.1 ความหมายของพฤติกรรม 4.2 ความหมายของการทำงานเป็นทีม 4.3 ความแตกต่างระหว่างทีมและกลุ่ม 4.4 องค์ประกอบของการทำงานเป็นทีม 4.5 แนวความคิดเกี่ยวกับการทำงานเป็นทีม 4.6 การส่งเสริมพฤติกรรมการทำงานเป็นทีม 4.7 การสังเกตพฤติกรรมการทำงานเป็นทีม 4.8 แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานเป็นทีม 5. ความพึงพอใจ 5.1 ความหมายของความพึงพอใจ 5.2 ทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับความพึงพอใจ 5.3 องค์ประกอบของความพึงพอใจ 5.4 การวัดความพึงพอใจ 5.5 แบบวัดความพึงพอใจ 6. งานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับการเรียนรู้แบบแข่งขันเป็นทีม 6.1 งานวิจัยในประเทศ 6.2 งานวิจัยต่างประเทศ 7. กรอบแนวคิดการวิจัย

8 1.หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง 2560) กลุ่มสาระ การเรียนรู้คณิตศาสตร์ ระดับมัธยมศึกษา 1.1 ทำไมต้องเรียนคณิตศาสตร์ คณิตศาสตร์มีบทบาทสำคัญยิ่งต่อความสำเร็จในการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 เนื่องจาก คณิตศาสตร์ช่วยให้มนุษย์มีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ คิดอย่างมีเหตุผล เป็นระบบ มีแบบแผน สามารถ วิเคราะห์ปัญหา หรือสถานการณ์ได้อย่างรอบคอบและถี่ถ้วน ช่วยให้คาดการณ์ วางแผน ตัดสินใจ แก้ปัญหา ได้อย่างถูกต้องเหมาะสม และสามารถนำไปใช้ในชีวิตจริงได้อย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ คณิตศาสตร์ยังเป็นเครื่องมือในการศึกษาด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และศาสตร์อื่น ๆ อันเป็น รากฐานในการพัฒนาทรัพยากรบุคคลของชาติให้มีคุณภาพและพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศให้ ทัดเทียมกับนานาชาติ การศึกษาคณิตศาสตร์จึงจำเป็นต้องมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ทันสมัย และสอดคล้องกับสภาพเศรษฐกิจ สังคม และความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่เจริญก้าวหน้า อย่างรวดเร็วในยุคโลกาภิวัตน์ ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลางกลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 ฉบับนี้ จัดทำขึ้น โดย คำนึงถึงการส่งเสริมให้ผู้เรียนมีทักษะที่จำเป็นสำหรับการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 เป็นสำคัญ นั่นคือ การเตรียม ผู้เรียนให้มีทักษะด้านการคิดวิเคราะห์การคิดอย่างมีวิจารณญาณ การแก้ปัญหา การคิด สร้างสรรค์ การใช้เทคโนโลยี การสื่อสารและการร่วมมือ ซึ่งจะส่งผลให้ผู้เรียนรู้เท่าทัน การ เปลี่ยนแปลงของระบบเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม และสภาพแวดล้อม สามารถแข่งขัน และอยู่ ร่วมกับประชาคมโลกได้ ทั้งนี้การจัดการเรียนรู้คณิตศาสตร์ที่ประสบความสำเร็จนั้น จะต้องเตรียม ผู้เรียนให้มีความพร้อมที่จะเรียนรู้สิ่งต่าง ๆ พร้อมที่จะประกอบอาชีพเมื่อจบการศึกษา หรือสามารถ ศึกษาต่อในระดับที่สูงขึ้น ดังนั้นสถานศึกษาควรจัดการเรียนรู้ให้เหมาะสมตามศักยภาพของผู้เรียน 1.2เรียนรู้อะไรในคณิตศาสตร์ กลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์จัดเป็น 3 สาระ ได้แก่ จำนวนและพีชคณิต การวัด และเรขาคณิต และ สถิติและความน่าจะเป็น 1.2.1 จำนวนและพีชคณิต เรียนรู้เกี่ยวกับระบบจำนวนจริง สมบัติเกี่ยวกับจำนวนจริง อัตราส่วน ร้อยละ การประมาณค่า การแก้ปัญหาเกี่ยวกับจำนวน การใช้จำนวนในชีวิตจริง แบบรูป ความสัมพันธ์ ฟังก์ชัน เซต ตรรกศาสตร์ นิพจน์เอกนามพหุนาม สมการระบบสมการ อสมการ กราฟ ดอกเบี้ยและมูลค่า ของเงิน ลำดับและอนุกรม และการนำความรู้เกี่ยวกับจำนวนและพีชคณิตไปใช้ใน สถานการณ์ต่าง ๆ

9 1.2.2 การวัดและเรขาคณิต เรียนรู้เกี่ยวกับ ความยาว ระยะทาง น้ำหนัก พื้นที่ ปริมาตรและความจุ เงินและเวลา หน่วยวัดระบบต่าง ๆ การคาดคะเนเกี่ยวกับการวัด อัตราส่วน ตรีโกณมิติ รูปเรขาคณิต ๆ และสมบัติของรูปเรขาคณิต การนึกภาพ แบบจำลองทางเรขาคณิต ทฤษฎี บททางเรขาคณิต การแปลงทางเรขาคณิตในเรื่องการเลื่อนขนาน การสะท้อน การหมุน และการนำ ความรู้เกี่ยวกับการวัด และเรขาคณิตไปใช้ในสถานการณ์ต่าง ๆ 1.2.3 สถิติและความน่าจะเป็น เรียนรู้เกี่ยวกับการตั้งคำถามทางสถิติ การเก็บรวบรวม ข้อมูล การคำนวณค่าสถิติ การนำเสนอและแปลผลสำหรับข้อมูลเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณ หลักการ นับเบื้องต้น ความน่าจะเป็น การใช้ความรู้เกี่ยวกับสถิติและ ความน่าจะเป็นในการอธิบายเหตุการณ์ ต่าง ๆ และช่วยในการตัดสินใจ 1.3 สาระและมาตรฐานการเรียนรู้ สาระที่ 1 จำนวนและพีชคณิต มาตรฐาน ค1.1 เข้าใจความหลากหลายของการแสดงจำนวน ระบบจำนวน การ ดำเนินการ ของจำนวน ผลที่เกิดขึ้นจากการดำเนินการ สมบัติของการดำเนินการ และนำไปใช้ มาตรฐาน ค1.2 เข้าใจและวิเคราะห์แบบรูป ความสัมพันธ์ ฟังก์ชัน ลำดับและอนุกรม และนำไปใช้ มาตรฐาน ค1.3 ใช้นิพจน์ สมการ และอสมการ อธิบายความสัมพันธ์หรือช่วย แก้ปัญหาที่กำหนดให้ สาระที่ 2 การวัดและเรขาคณิต มาตรฐาน ค2.1 เข้าใจพื้นฐานเกี่ยวกับการวัด วัดและคาดคะเนขนาดของสิ่งที่ต้องการ วัด และนำไปใช้ มาตรฐาน ค2.2 เข้าใจและวิเคราะห์รูปเรขาคณิต สมบัติของรูปเรขาคณิต ความสัมพันธ์ระหว่างรูปเรขาคณิต และทฤษฎีบททางเรขาคณิตและนำไปใช้ สาระที่ 3 สถิติและความน่าจะเป็น มาตรฐาน ค3.1 เข้าใจกระบวนการทางสถิติ และใช้ความรู้ทางสถิติในการแก้ปัญหา มาตรฐาน ค3.2 เข้าใจหลักการนับเบื้องต้น ความน่าจะเป็นและนำไปใช้

10 1.4 ทักษะกระบวนการทางคณิตศาสตร์ ทักษะกระบวนการทางคณิตศาสตร์เป็นความสามารถที่จะนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ใน การเรียนรู้สิ่งต่าง ๆ เพื่อให้ได้มาซึ่งความรู้ และประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทักษะและกระบวนการทางคณิตศาสตร์ในที่นี้ เน้นที่ทักษะและกระบวนการทางคณิตศาสตร์ที่จำเป็น และต้องการพัฒนาให้เกิดขึ้นกับผู้เรียน ได้แก่ความสามารถต่อไปนี้ 1.4.1 การแก้ปัญหา เป็นความสามารถในการทำความเข้าใจปัญหา คิดวิเคราะห์ วางแผนแก้ปัญหา และเลือกใช้วิธีการที่เหมาะสม โดยคำนึงถึงความสมเหตุสมผลของคำตอบ พร้อม ทั้ง ตรวจสอบความถูกต้อง 1.4.2 การสื่อสารและการสื่อความหมายทางคณิตศาสตร์ เป็นความสามารถในการ ภาษาและสัญลักษณ์ทางคณิตศาสตร์ในการสื่อสาร สื่อความหมาย สรุปผล และนำเสนอได้อย่าง ถูกต้อง ชัดเจน 1.4.3 การเชื่อมโยง เป็นความสามารถในการใช้ความรู้ทางคณิตศาสตร์เป็นเครื่องมือ ในการ เรียนรู้คณิตศาสตร์ เนื้อหาต่าง ๆ หรือศาสตร์อื่น ๆ และนำไปใช้ในชีวิตจริง 1.4.4 การให้เหตุผล เป็นความสามารถในการให้เหตุผล รับฟังและให้เหตุผลสนับสนุน หรือโต้แย้งเพื่อนำไปสู่การสรุป โดยมีข้อเท็จจริงทางคณิตศาสตร์รองรับ 1.4.5 การคิดสร้างสรรค์ เป็นความสามารถในการขยายแนวคิดที่มีอยู่เดิม หรือสร้าง แนวคิดใหม่ เพื่อปรับปรุงพัฒนาองค์ความรู้ 1.5 คุณภาพผู้เรียนเมื่อจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 - มีความรู้ความเข้าใจและความรู้สึกเชิงจำนวนเกี่ยวกับจำนวนนับและศูนย์ เศษส่วน ทศนิยมไม่เกินสามตำแหน่ง ร้อยละ การดำเนินการของจำนวน สมบัติเกี่ยวกับจำนวน สามารถ แก้ปัญหาเกี่ยวกับการบวก การลบ การคูณ และการหารจำนวนนับ เศษส่วน ทศนิยมไม่เกินสาม ตำแหน่ง และร้อยละ พร้อมทั้งตระหนักถึงความสมเหตุสมผลของคำตอบที่ได้ สามารถหาค่าประมาณ ของจำนวนนับและทศนิยมไม่เกินสามตำแหน่งได้ - มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับความยาว ระยะทาง น้ำหนัก พื้นที่ ปริมาตร ความจุ เวลา เงิน ทิศ แผนผัง และขนาดของมุม สามารถวัดได้อย่างถูกต้องและเหมาะสม และนำความรู้ เกี่ยวกับการวัดไปใช้แก้ปัญหาในสถานการณ์ต่าง ๆ ได้ - มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับลักษณะและสมบัติของรูปสามเหลี่ยม รูปสี่เหลี่ยม รูป วงกลม ทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก ทรงกระบอก กรวย ปริซึม พีระมิด มุม และเส้นขนาน

11 มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับแบบรูปและอธิบายความสัมพันธ์ได้ แก้ปัญหาเกี่ยวกับแบบรูป สามารถ วิเคราะห์สถานการณ์หรือปัญหาพร้อมทั้งเขียนให้อยู่ในรูปของสมการเชิงเส้นที่มีตัวไม่ทราบค่าหนึ่งตัว และแก้สมการนั้นได้ - รวบรวมข้อมูล อภิปรายประเด็นต่าง ๆ จากแผนภูมิรูปภาพ แผนภูมิแท่ง แผนภูมิ แท่งเปรียบเทียบ แผนภูมิรูปวงกลม กราฟเส้น และตาราง และนำเสนอข้อมูลในรูปของแผนภูมิ รูปภาพ แผนภูมิแท่ง แผนภูมิแท่งเปรียบเทียบ และกราฟเส้น ใช้ความรู้เกี่ยวกับความน่าจะเป็น เบื้องต้นในการคาดคะเนการเกิดขึ้นของเหตุการณ์ต่าง ๆ ได้ - ใช้วิธีการที่หลากหลายแก้ปัญหา ใช้ความรู้ ทักษะและกระบวนการทางคณิตศาสตร์ และเทคโนโลยีในการแก้ปัญหาในสถานการณ์ต่าง ๆ ได้อย่างเหมาะสม ให้เหตุผลประกอบการ ตัดสินใจและสรุปผลได้อย่างเหมาะสม ใช้ภาษาและสัญลักษณ์ทางคณิตศาสตร์ในการสื่อสาร การสื่อ ความหมาย และการนำเสนอได้อย่างถูกต้องและเหมาะสม เชื่อมโยงความรู้ต่าง ๆ ในคณิตศาสตร์ และเชื่อมโยงคณิตศาสตร์กับศาสตร์อื่น ๆ และมีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์แก้ปัญหาในชีวิตจริง 1.6 มาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ได้จัดทำมาตรฐานการเรียนรู้ ตัวชี้วัดชั้นปี และสาระการเรียนรู้แกนกลาง สำหรับนักเรียนชั้น มัธยมศึกษาปีที่ 1 ในสาระที่ 1 จำนวนและพีชคณิต ซึ่งเกี่ยวข้องกับการวิจัยครั้งนี้ ดังนี้ ตาราง 1 การวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างมาตรฐานการเรียนรู้ ตัวชี้วัดชั้นปีและสาระการเรียนรู้ แกนกลาง สาระที่ 1 จำนวนและพีชคณิต มาตรฐานการเรียนรู้ ตัวชี้วัดชั้นปี สาระการเรียนรู้แกนกลาง มาตรฐาน ค1.3 ใช้นิพจน์ สมการ และอสมการ อธิบาย ความสัมพันธ์หรือช่วย แก้ปัญหาที่กำหนดให้ 1. เข้าใจและใช้สมบัติของ การเท่ากัน และสมบัติของ จำนวน เพื่อวิเคราะห์และ แก้ปัญหาโดยใช้สมการเชิง เส้นตัวแปรเดียว สมการเชิงเส้นตัวแปรเดียว - สมการเชิงเส้นตัวแปร เดียว - การแก้สมการเชิงเส้นตัว แปรเดียว - การนำความรู้เกี่ยวกับการ แก้สมการเชิงเส้นตัวแปร เดียวไปใช้ในชีวิตจริง

12 2. การจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือเทคนิคกลุ่มแข่งขัน 2.1 การจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือ (Cooperative Learning) การจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือนับว่าเป็นการจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็น สำคัญ โดยใช้กระบวนการกลุ่มให้ผู้เรียนได้มีโอกาสทำงานร่วมกันเพื่อผลประโยชน์และเกิด ความสำเร็จร่วมกัน ของกลุ่ม ซึ่งการเรียนแบบร่วมมือมิใช่เป็นเพียงจัดให้ผู้เรียนทำงานเป็นกลุ่ม เช่น ทำรายงาน ทำกิจกรรมประดิษฐ์หรือสร้างชิ้นงาน อภิปราย ตลอดจนปฏิบัติการทดลองแล้ว ผู้สอนทำ หน้าที่สรุป ความรู้ด้วยตนเองเท่านั้น แต่ผู้สอนจะต้องพยายามใช้กลยุทธ์วิธีให้ผู้เรียนได้ใช้กระบวนการ ประมวลสิ่งที่มาจากการทำกิจกรรมต่าง ๆ จัดระบบความรู้สรุปเป็นองค์ความรู้ด้วยตนเองเป็น หลักการสำคัญ ๆ (พิมพันธ์ เดชะคุปต์, 2544: 15) ดังนั้น การจัดเรียนรู้แบบร่วมมีผู้สอนจะต้องเลือก เทคนิคการ จัดการเรียนที่เหมาะสมกับผู้เรียน และผู้เรียนจะต้องมีความพร้อมที่จะร่วมกันทำกิจกรรม รับผิดชอบงานของกลุ่มร่วมกัน โดยที่กลุ่มจะประสบความสำเร็จได้ เมื่อสมาชิกทุกคนได้เรียนรู้บรรลุ ตามเป้าหมายเดียวกัน นั่นคือ การเรียนเป็นกลุ่มหรือเป็นทีมอย่างมีประสิทธิภาพนั่นเอง เพื่อให้เกิด ความเข้าใจในการจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือมากยิ่งขึ้น ต่อไปนี้จะกล่าวถึง รายละเอียดของการจัดการ เรียนรู้แบบร่วมมือ ประกอบไปด้วย ความหมาย วัตถุประสงค์ องค์ประกอบสำคัญของการเรียนรู้แบบ ร่วมมือ ความแตกต่างระหว่างการเรียนรู้แบบร่วมมือกับการเรียนเป็นกลุ่มแบบดั้งเดิม ขั้นตอนการจัด กิจกรรมเทคนิคการเรียนรู้แบบร่วมมือ วิธีการเรียนแบบ ร่วมมือประโยชน์ของการเรียนแบบร่วมมือ เงื่อนไขการเลือกวิธีการสอนแบบต่าง ๆ และเหตุผลของ การผสมผสานการสอนแบบต่าง ๆ และสรุป 2.1.1 ความหมายของการเรียนรู้แบบร่วมมือ ความหมายของการเรียนแบบร่วมมือ (Cooperative Learning) เป็นวิธีการ เรียนที่มีการจัดกลุ่ม การทำงานเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้และเพิ่มพูนแรงจูงใจทางการเรียน ซึ่งได้มีผู้ให้ ความหมายของการเรียนแบบร่วมมือไว้ต่าง ๆ กันดังนี้ สุวิทย์ มูลคำ (2546: 13) ได้ให้ความหมายว่า การจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือไว้ว่า เป็นกระบวนการจัดการเรียนรู้ที่จัดให้ผู้เรียนได้ร่วมมือ และช่วยเหลือกันในการเรียนรู้โดยแบ่งกลุ่ม ผู้เรียนที่มีความสามารถต่างกันออกเป็นกลุ่มเล็ก ๆ ซึ่งเป็นการรวมกลุ่มอย่างมีโครงสร้างที่ชัดเจน มี การทำงานร่วมกัน มีการแลกเปลี่ยนความคิดเห็น มีการช่วยเหลือพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน มีความ รับผิดชอบร่วมกันทั้งในส่วนตนและส่วนรวม เพื่อให้ตนเองและสมาชิกทุกคนในกลุ่มประสบ ความสำเร็จตามเป้าหมายที่กำหนดไว้ ทิศนา แขมณี (2548: 215) ได้ให้ความหมายว่า การเรียนรู้แบบร่วมมือ คือการ เรียนที่มีวัตถุประสงค์ให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ในเรื่องที่เรียนมากที่สุด โดยอาศัยการร่วมมือกัน

13 ช่วยเหลือกัน แลกเปลี่ยนความรู้ ระหว่างกลุ่มผู้เรียนด้วยกัน ความแตกต่างของรูปแบบแต่ละรูปแบบ จะอยู่ที่เทคนิคในการศึกษา เนื้อหาสาระวิธีการเสริมแรง และการให้รางวัลเป็นประการสำคัญ ราชบัณฑิตสถาน (2551: 256) ได้ให้ความหมายว่า การเรียนรู้แบบร่วมมือ เป็น กระบวนการเรียนรู้ที่ยึดหลัก ให้ผู้เรียนช่วยกันเรียนรู้โดยพึ่งพากัน มีปฏิสัมพันธ์กันอย่างใกล้ชิดใช้ ทักษะทางสังคมในการ ทำงานร่วมกัน มีการวิเคราะห์กระบวนการทำงานกลุ่มและมีการตรวจสอบผล การเรียนรู้เป็นรายบุคคล สุพัชยา ปาทา (2554) ได้ให้ความหมายว่า การเรียนรู้แบบร่วมมือ คือการเรียน เป็นกลุ่มเล็ก ๆ ภายในกลุ่ม จะประกอบด้วยผู้เรียนมีความสามารถ แตกต่างกันมาทำงานร่วมกัน ใน กระบวนการทำงานนั้นมีการช่วยเหลือพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน มีการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นร่วมกัน ผลสำเร็จของกลุ่มขึ้นอยู่กับความสามารถของสมาชิกในกลุ่มที่ ช่วยเหลือกัน ซึ่งจะทำให้ผลสัมฤทธิ์ ทางการเรียนและทักษะทางสังคมดีขึ้น มัลลิกา มานันที (2558) ได้ให้ความหมายว่า การเรียนรู้แบบร่วมมือ เป็นกิจกรรม การเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียน เป็นสำคัญ โดยแบ่งผู้เรียนเป็นกลุ่มย่อย แต่ละกลุ่มย่อยมีผู้เรียนที่มี ความสามารถแตกต่างกัน แต่ละ กลุ่มต้องร่วมมือกัน ช่วยเหลือกัน แลกเปลี่ยนความรู้ซึ่งกันและกัน ศึกษาค้นคว้าและปฏิบัติงานให้บรรลุเป้าหมายของกลุ่ม ในขณะที่ทำกิจกรรมร่วมกันผู้เรียนมี ปฏิสัมพันธ์กัน ซึ่งเป็นการส่งเสริมการ ทำงานแบบกลุ่มและการทำงานเป็นทีม จากความหมายข้างต้น สรุปได้ว่า การเรียนรู้แบบร่วมมือ เป็นการจัดกิจกรรม การเรียนรู้โดยการแบ่งกลุ่ม จากการคละนักเรียนที่มีความสารถต่างกันมาอยู่ด้วยกัน เพื่อที่ให้นักเรียน เก่งสามารถช่วยเหลือนักเรียนอ่อน พร้อมทั้งแลกเปลี่ยนเรียนรู้กันกับสมาชิกภายในกลุ่มที่มีความ แตกต่างกันได้ ทำให้นักเรียนมีมีความรับผิดชอบร่วมกันทั้งในส่วนตนและส่วนรวมเพื่อให้ตนเอง ประสบผลสำเร็จ 2.1.2 องค์ประกอบของการเรียนรู้แบบร่วมมือ จอห์นสัน และ จอห์นสัน (Johnson & Johnson, 1990: 106-107) ศาสตราจารย์ ทางจิตวิทยาสังคมและด้านหลักสูตรและการสอนทางวิทยาศาสตร์ศึกษา ที่มีชื่อเสียง ด้านการปรึกษา เกี่ยวกับการเรียนแบบร่วมมือในมหาวิทยาลัยมินิโซต้า ได้สรุปองค์ประกอบของการ เรียนการสอนแบบร่วมมือไว้ดังนี้ 1. การพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกันทางบวก (Positive Interdependence) นักเรียนต้องตระหนักว่างานที่ทำด้วยกันเป็นกลุ่ม การที่งานจะบรรลุจุดมุ่งหมายหรือประสบ ความสำเร็จนั้น ขึ้นอยู่กับสมาชิกในกลุ่มต้องช่วยเหลือกันทางการเรียน และต้องระลึกว่าทุกคนต้อง

14 พึ่งพาอาศัยซึ่งกัน และกัน เพื่อให้บรรลุจุดมุ่งหมายของกลุ่ม ดังนั้นผลงานของกลุ่มคือผลสำเร็จของ นักเรียนแต่ละคน และเช่นเดียวกับผลงานของนักเรียนแต่ละคนก็เป็นผลสำเร็จของกลุ่มด้วย ซึ่ง ความสำเร็จนี้จะขึ้นอยู่กับความร่วมมือร่วมใจของสมาชิกทุกคน จะไม่มีการยอมรับความสำเร็จหรือ ความสามารถของบุคคล เพียงคนเดียว 2. การติดต่อปฏิสัมพันธ์โดยตรง (Face to Face Interaction) การ ปฏิสัมพันธ์จะ เกิดขึ้นเมื่อทุกคนในกลุ่มช่วยเหลือกัน และให้กำลังใจซึ่งกันและกัน มีการสนับสนุน ผลงานของสมาชิก มีการอธิบาย และการให้เหตุผลต่าง ๆ ตลอดจนมีการอภิปรายและแลกเปลี่ยนสิ่ง ดีๆ ที่ถูกต้องและเหมาะสมที่สุด 3. การรับผิดชอบของงานกลุ่ม (Individual Accountability and Personal Responsibility) การเรียนแบบร่วมมือนั้น ให้ความสำคัญเกี่ยวกับความสามารถและ ความรู้ที่แต่ละคนจะได้รับ กล่าวคือ การเรียนแบบร่วมมือจะถือว่าสำเร็จเมื่อทุกคนในกลุ่มเข้าใจใน บทเรียนตรงกัน หรือได้รับความช่วยเหลือจากเพื่อนในกลุ่มให้เข้าใจในบทเรียนนั้น ดังนั้นเป็นหน้าที่ ของแต่ละกลุ่มที่ต้องคอยตรวจสอบดูว่าสมาชิกทุกคนเข้าใจในบทเรียนหรือไม่ และครูอาจจะทำการ ทดสอบแต่ละกลุ่มได้ โดยใช้วิธีสุ่มตัวแทนจากแต่ละกลุ่ม 4. ทักษะความสัมพันธ์กับกลุ่มเล็ก (Interpersonal and Small Group Skill) นักเรียนทุกคนสามารถที่จะทำงานร่วมกันและเข้าใจกันได้ และสามารถทำงานร่วมกันเป็นกลุ่ม ย่อยได้ เพื่อนให้ทำงานของกลุ่มบรรลุจุดมุ่งหมายและมีประสิทธิภาพ ครูต้องฝึกให้นักเรียนทำความ รู้จักกัน และไว้วางใจกัน พูดสื่อความหมายกันได้อย่างชัดเจน ยอมรับความคิดเห็นและให้การ สนับสนุนซึ่งกันและกัน ช่วยกันแก้ปัญหาของความขัดแย้ง 5. กระบวนการกลุ่ม (Group Processing) ทุกคนในกลุ่มต้องรู้จักช่วยกัน ทำงาน อภิปรายออกความคิดเห็น เมื่องานเสร็จแล้วนักเรียนในกลุ่มสามารถบอกที่มาของผลลัพธ์ได้ สามารถวิเคราะห์การทำงานของกลุ่ม และหาวิธีปรับปรุงการทำงานของกลุ่มให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น สุวิทย์ มูลคำ และ อรทัย มูลคำ (2551: 134 - 135) ได้กล่าวถึงการเรียนรู้แบบ ร่วมมือ มีองค์ประกอบที่สำคัญ 5 องค์ประกอบ ดังนี้ 1. การมีความสัมพันธ์เกี่ยวข้องกันในทางบ วก (Positive Interdependence) หมายถึง การที่สมาชิกในกลุ่มมีการทำงานอย่างมีเป้าหมายร่วมกัน มีการแข่งขัน มีการใช้วัสดุอุปกรณ์ และข้อมูลต่าง ๆ ร่วมกัน มีบทบาทหน้าที่และประสบความสำเร็จร่วมกัน รวมทั้ง ได้รับผลประโยชน์ หรือรางวัลโดยเท่าเทียมกัน

15 2. การปฏิบัติสัมพันธ์กันอย่างใกล้ชิดระหว่างการทำงานกลุ่ม (Face-toFace Promotion Interaction) เป็นการเปิดโอกาสให้สมาชิกในกลุ่มแลกเปลี่ยนความคิดเห็นซึ่งกัน และกัน อธิบายความรู้ให้แก่เพื่อนในกลุ่มฟัง และมีการให้ข้อมูลย้อนกลับซึ่งกันและกัน 3. การตรวจสอบความรับผิดชอบของสมาชิกแต่ละคน (Individual Accountability) เป็นกิจกรรมที่สามารถตรวจเช็ค หรือทดสอบให้มั่นใจว่าสมาชิกในกลุ่มมีความ รับผิดชอบต่องานกลุ่ม หรือไม่เพียงใด โดยสามารถที่จะทดสอบเป็นรายบุคคล เช่น การสังเกต การ ทำงาน การสุ่มถาม ปากเปล่า เป็นต้น 4. การใช้ทักษะระหว่างบุคคลและทักษะการทำงานกลุ่มย่อย (Interdependence and Small Group Skills) ในการเรียนรู้ด้วยกลุ่มร่วมมือนี้เพื่อให้งานกลุ่ม ประสบความสำเร็จ นักเรียนควรได้รับการฝึกฝนระหว่างบุคคล และทักษะการทำงานกลุ่ม เช่น ทักษะ การสื่อสาร ทักษะ การเป็นผู้นำ ทักษะการตัดสินใจ ทักษะการแก้ปัญหา และทักษะกระบวนการกลุ่ม เป็นต้น 5.กระบวนการกลุ่ม (Group Process) เป็นกระบวนการที่มีขั้นตอนการ ดำเนินการ 17 ซึ่งสมาชิกแต่ละคนจะต้องทำความเข้าใจในเป้าหมายของการทำงาน มีการวางแผน ประเมินผลงาน และปรับปรุงงานร่วมกัน ทิศนา แขมมณี (2558: 99-101) กล่าวว่าการเรียนรู้แบบร่วมมือไม่ได้มี ความหมาย เพียงว่า มีการจัดให้นักเรียนเข้ากลุ่ม แล้วให้งานและบอกนักเรียนช่วยกันทำงานเท่านั้น การเรียนรู้เป็นแบบร่วมมือได้ต้องมีองค์ประกอบที่สำคัญ 5 ประการ ดังนี้ 1. การพึ่งพาและเกื้อกูลกัน มีความตระหนักว่า สมาชิกทุกคนมีความสำคัญ และ ความสำเร็จของกลุ่มขึ้นอยู่กับสมาชิกทุกคน สมาชิกแต่ละคนจะประสบความสำเร็จ ก็ต่อเมื่อ กลุ่มประสบความสำเร็จ 2. การปรึกษาหารือกันอย่างใกล้ชิด การที่สมาชิกมีการพึ่งพาช่วยเหลือกัน เกื้อกูลกัน เป็นปัจจัยที่จะส่งเสริมให้นักเรียนมีสัมพันธ์ที่ดีต่อกันและกัน ในทางที่จะให้กลุ่มบรรลุ เป้าหมาย สมาชิกของกลุ่มจะห่วงใย ไว้วางใจ ส่งเสริม และช่วยเหลือกัน 3. ความรับผิดชอบที่ตรวจสอบได้ของสมาชิกแต่ละคน สมาชิกในกลุ่มการ เรียนรู้ ทุกคนจะต้องมีหน้าที่รับผิดชอบ และพยายามทำหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายอย่างเต็ม ความสามารถ

16 4. การใช้ทักษะการปฏิสัมพันธ์ระหว่างบุคคล และทักษะการทำงานกลุ่ม ย่อยการเรียนรู้แบบร่วมมือจะประสบความสำเร็จได้ ต้องอาศัยทักษะที่สำคัญหลายประการ เช่น ทักษะทาง สังคม การปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่น 5. การวิเคราะห์กระบวนการกลุ่ม เรียนรู้แบบร่วมมือจะต้องมีการวิเคราะห์ กระบวนการทำงานของกลุ่ม เพื่อนช่วยให้กลุ่มเกิดการเรียนรู้และปรับปรุงการทำงานให้ดีขึ้น จากที่ กล่าวข้างต้นสรุปได้ว่า การเรียนรู้แบบร่วมมือจะต้องมีองค์ประกอบที่สำคัญ ประกอบด้วยการพึ่งพา อาศัยซึ่งกันและกัน เชิงบวก การติดต่อปฏิสัมพันธ์โดยตรง การรับผิดชอบงานของกลุ่ม ทักษะใน ความสัมพันธ์กับกลุ่มเล็กและผู้อื่น และกระบวนการกลุ่ม จากความหมายข้างต้น สรุปได้ว่า องค์ประกอบของการเรียนรู้แบบร่วมมือ มี ทั้งหมด 5 องค์ประกอบ ดังนี้ 1. การมีปฏิสัมพันธ์ในเชิงบวก คือการที่สมาชิกในกลุ่มร่วมมือกันทำ กิจกรรม ร่วมมือกันเรียนรู้บทเรียน ร่วมมือกันทำงานที่ได้รับมอบหมาย เพื่อบรรลุเป้าหมายเดียวกัน เมื่อบรรลุเป้เหมายเดียวกัน และจะไม่มีการชมเชยสมาชิกคนหนึ่งคนใด เพราะเป็นความสำเร็จร่วมกัน 2. การติดต่อปฏิสัมพันธ์โดยตรง คือ การปฏิสัมพันธ์จะเกิดขึ้นเมื่อทุกคน ในกลุ่มช่วยเหลือกัน และให้กำลังใจซึ่งกันและกัน มีการสนับสนุนผลงานของสมาชิก มีการอธิบาย และการให้เหตุผลต่างๆ รวมไปถึงการให้ข้อมูลย้อนกลับของสมาชิกแต่ละคน 3. การตรวจสอบความรับผิดชอบของสมาชิกแต่ละคน เป็นกิจกรรมที่ สามารถตรวจเช็ค หรือทดสอบให้มั่นใจว่าสมาชิกในกลุ่มมีความรับผิดชอบต่องานกลุ่มหรือไม่เพียงใด โดยสมาชิกแต่ละคนจะต้องได้รับผิดชอบส่วนใดส่วนหนึ่งของงานเช่นเดียวกันกับสมาชิกคนอื่น 4. ทักษะความสัมพันธ์กับกลุ่มเล็ก นักเรียนทุกคนสามารถที่จะทำงาน ร่วมกันและเข้าใจกันได้ และสามารถทำงานร่วมกันเป็นกลุ่มย่อยได้ เพื่อนให้ทำงานของกลุ่มบรรลุ จุดมุ่งหมายและมีประสิทธิภาพ การเรียนรู้แบบร่วมมือจะประสบความสำเร็จได้ ต้องอาศัยทักษะที่ สำคัญหลายประการ เช่น ทักษะทาง สังคม การปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่น 5. กระบวนการกลุ่ม หมายถึง กระบวนการที่ทุกคนในกลุ่มต้องรู้จักช่วยกัน ทำงาน อภิปรายออกความคิดเห็น เมื่องานเสร็จแล้วนักเรียนในกลุ่มสามารถบอกที่มาของผลลัพธ์ได้ สามารถ วิเคราะห์การทำงานของกลุ่มและหาวิธีปรับปรุงการทำงานของกลุ่มให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น 2.1.3 รูปแบบของการเรียนรู้แบบร่วมมือ วัฒนาพร ระงับทุกข์ (2545: 177-195) กล่าวถึง การจัดการเรียนการสอนให้เกิด ประสิทธิภาพแก่นักเรียน ครูผู้สอนควรจะได้เรียนรู้เทคนิควิธีการสอนที่หลากหลายรูปแบบเพื่อนำไป

17 ปรับปรุงเทคนิควิธีการสอนของตนให้นักเรียนเกิดแรงจูงใจในการเรียนและมีความกระตือรือร้นในการ เรียน ซึ่งเทคนิคการจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือมีหลายรูปแบบดังนี้ 1. ปริศนาความคิด (Jigsaw) เป็นเทคนิคที่สมาชิกในกลุ่มแยกย้ายกันไป ศึกษาหา ความรู้ในหัวข้อเนื้อหาที่แตกต่างกัน แล้วกลับมาเข้ากลุ่มมาถ่ายทอดความรู้ที่ได้มาให้สมาชิก กลุ่ม วิธีนี้คล้ายกับการต่อภาพจิ๊กซอว์ จึงเรียกวิธีนี้ว่า Jigsaw หรือปริศนาความคิด ลักษณะการจัด กิจกรรม นักเรียนที่มีความสามารถต่างกันเข้ากลุ่มกัน เรียกว่า กลุ่มบ้าน (Home Group) สมาชิกใน กลุ่มบ้าน จะรับผิดชอบศึกษาหัวข้อที่แตกต่างแล้วแยกย้ายกันไปเข้ากลุ่มใหม่ในหัวข้อเดียวกัน กลุ่ม ใหม่นี้เรียกว่า กลุ่มผู้เชี่ยวชาญ (Expert Group) เมื่อกลุ่มผู้เชี่ยวชาญศึกษาร่วมกันเสร็จก็จะย้ายไปสู่ กลุ่มเดิม คือ กลุ่มบ้านของตน นำความรู้ที่ได้จากการอภิปรายจากกลุ่มผู้เชี่ยวชาญมาสรุปให้กลุ่มบ้าน ฟัง ผู้สอนทดสอบและให้คะแนน 2. กลุ่มร่วมมือแข่งขัน (Team Games Tournaments:TGT) เป็นกิจกรรม ที่สมาชิก ในกลุ่มเรียนรู้เนื้อหาสาระจากผู้สอนด้วยกันแล้วแต่ละคนแยกย้ายไปแข่งขันทดสอบความรู้ คะแนนที่ ได้ของแต่ละคนจะนำมารวมกันเป็นคะแนนของกลุ่ม กลุ่มที่ได้คะแนนรวมสูงสุดได้รับรางวัล ลักษณะการจัดกิจกรรมสมาชิกกลุ่ม จะช่วยกันเตรียมตัวเข้าแข่งขัน โดยผลัดกันถามตอบเพื่อให้เกิด ความแม่นยำในความรู้ที่ผู้สอนจะทดสอบ เมื่อได้เวลาแข่งขัน แต่ละทีมจะเข้าประจำโต๊ะแข่งขัน แล้ว เริ่มเล่นเกมส์พร้อมกันด้วยชุดคำถามที่เหมือนกัน เมื่อการแข่งขันจบลง ผู้เข้าแข่งขันจะกลับไปเข้าทีม เดิมของตนพร้อมคะแนนที่ได้รับ ทีมที่ได้คะแนนรวมสูงสุดถือว่าเป็นทีมชนะเลิศ 3. กลุ่มผลสัมฤทธิ์ (Student Team Achievement Divisions: STAD) เป็นเทคนิค ที่พัฒนาเพิ่มเติมจาก TGT แต่จะใช้การทดสอบรายบุคคลแทนการแข่งขันแล้วนำคะแนน ของแต่ละคน ที่ได้มารวมเป็นคะแนนของกลุ่ม กลุ่มที่ได้คะแนนสูงสุดได้รับรางวัล ลักษณะของการจัด กิจกรรมจัด นักเรียนที่มีความสามารถต่างกันเข้ากลุ่มกัน จากนั้นแต่ละกลุ่มร่วมกันศึกษาเนื้อหา ร่วมกันจนเข้าใจ แล้วให้นักเรียนทุกคนทำแบบทดสอบโดยไม่มีการปรึกษากัน นำคะแนนของสมาชิก ทุกคน ในกลุ่มมารวมกันเป็นคะแนนกลุ่ม กลุ่มที่ได้คะแนนสูงสุดจะได้รับการเสริมแรง 4. กลุ่มร่วมมือทีมช่วยเหลือเป็นรายบุคคล (Team Assisted Individualization: TAI) วิธีนี้เป็นการเรียนรู้ที่เปิดโอกาสให้สมาชิกแต่ละคนได้แสดงความสามารถ ของตนก่อน แล้วจึงจับคู่ตรวจสอบกันช่วยเหลือกันทำใบงานจนสามารถผ่านได้ต่อจากนั้น จึงนำ คะแนนของแต่ละคนมารวมกันเป็นคะแนนของกลุ่ม กลุ่มที่ได้คะแนนสูงสุดจะเป็นผู้ได้รับรางวัล ลักษณะการจัดกิจกรรมกลุ่มจะมีสมาชิก 2-4 คน จับคู่กันทำงานตามใบงานที่ได้รับมอบหมายแล้ว แลกเปลี่ยนกันตรวจผลงาน ถ้าผลงานยังไม่ถูกต้องสมบูรณ์ต้องแก้ไขจนกว่าจะผ่าน ต่อจากนั้นทุกคน

18 จะต้องทำข้อทดสอบ คะแนนของทุกคนจะมารวมกันเป็นคะแนนของกลุ่ม กลุ่มที่ได้คะแนนสูงสุดจะ ได้รับรางวัล 5. กลุ่มสืบค้น (Group Investigation : GI) เป็นเทคนิคการจัดกิจกรรมที่ ให้นักเรียนได้ ฝึกทักษะการศึกษาค้นคว้าแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง นักเรียนแต่ละกลุ่มได้รับ มอบหมายให้ค้นคว้าหา ความรู้มานำเสนอประกอบเนื้อหาที่เรียน อาจจะเป็นการทำงานตามใบงานที่ กำหนด โดยที่ทุกคนในกลุ่มรับรู้และช่วยกันทำงาน ลักษณะการจัดกิจกรรม สมาชิกกลุ่มจะช่วยกัน ศึกษาค้นคว้าหาคำตอบ หรือความรู้มานำเสนอต่อชั้นเรียน โดยผู้สอนแบ่งเนื้อหาเป็นข้อย่อยแต่ละ กลุ่มศึกษากลุ่มละ 1 หัวข้อ เมื่อพร้อมนักเรียนจะนำเสนองานที่ละกลุ่ม แล้วร่วมกันประเมินผลงาน 6. กลุ่มเรียนรู้ร่วมกัน (Learning Together : LT) เป็นเทคนิคการจัด กิจกรรมที่ให้ สมาชิกกลุ่มได้รับผิดชอบ มีบทบาทหน้าที่ทุกคน เช่น เป็นผู้อ่าน เป็นผู้จดบันทึก เป็น ผู้รายงาน นำเสนอ เป็นต้น ทุกคนช่วยกันทำงาน จนได้ผลงานสำเร็จ ส่งและนำเสนอผู้สอน ลักษณะ กิจกรรม กลุ่มนักเรียนจะแบ่งหน้าที่กันทำงาน เช่น เป็นผู้อ่านคำสั่งใบงาน เป็นผู้จดบันทึกงาน เป็นผู้ หาคำตอบ เป็นผู้ตรวจคำตอบ เป็นต้น กลุ่มจะได้ผลงานที่เกิดจากการทำงานของทุกคน 7. กลุ่มร่วมกันคิด (Numbered Heads Together :NHT)กิจกรรมนี้เหมาะ สำหรับการทบทวนหรือตรวจสอบความเข้าใจ สมาชิกกลุ่มจะประกอบด้วยนักเรียนที่มีความสามารถ เก่ง ปานกลางและอ่อน คละกัน จะช่วยกันค้นคว้าเตรียมตัวตอบคำถามผู้สอนจะทดสอบ ผู้สอนจะ เรียกถามทีละคน กลุ่มที่สมาชิกสามารถตอบคำถามได้มาก แสดงว่าได้ช่วยเหลือกันดี ลักษณะกิจกรรม สมาชิกกลุ่มที่มีความสามารถแตกต่างกัน จะร่วมกันอภิปรายปัญหาที่ได้รับ เพื่อให้เกิดความพร้อมและ ความมั่นใจที่จะตอบคำถามผู้สอน ผู้สอนจะเรียกสามชิกกลุ่มให้ตอบทีละคน แล้วนำคะแนนของแต่ละ คนมารวมกันเป็นคะแนนของกลุ่ม 8. กลุ่มร่วมมือ (Co-op Co - op) เป็นเทคนิคการทำงานกลุ่มวิธีหนึ่ง โดย สมาชิกในกลุ่มที่มีความสามารถ และความถนัดแตกต่างกัน ได้แสดงบทบาทหน้าที่ที่ตนถนัดอย่าง เต็มที่ ทำให้งานประสบผลสำเร็จ วิธีนี้ทำให้นักเรียนได้ฝึกความรับผิดชอบการทำงานกลุ่มร่วมกันและ สอน หลักการของการเรียนรู้และร่วมมือที่ว่า “ความสำเร็จของแต่ละคน คือความสำเร็จของกลุ่ม ความสำเร็จกลุ่ม คือ ความสำเร็จของทุกคน ลักษณะการจัดกิจกรรมสมาชิกกลุ่มที่มีความสามารถ แตกต่างกัน จะแบ่งหน้าที่รับผิดชอบไปศึกษาหัวข้อย่อยที่ได้รับมอบหมาย แล้วนำงานจากการศึกษา ค้าคว้ามารวมกันเป็นงานกลุ่มปรับปรุงให้ต่อเนื่องเชื่อมโยงมีความสละสลวย เสร็จแล้วจึงนำมาเสนอ หน้าชั้นเรียน ทุกกลุ่มจะช่วยกันประเมินผลงาน จากรูปแบบเทคนิควิธีการเรียนแบบร่วมมือที่ได้กล่าว มาข้างต้น แสดงให้เห็นว่าการ จัดการเรียนการสอนแบบร่วมมือนั้นมีหลากหลายวิธี ในแต่ละวิธีมี

19 ลักษณะเด่นเฉพาะของตนและมี ความหมาะสมกับเนื้อหา สามารถเลือกนำไปใช้ในการจัดกิจกรรม การเรียนการสอน เพื่อให้ผู้เรียนเกิด การเรียนรู้อย่างเต็มตามศักยภาพ ในงานวิจัยนี้ผู้วิจัยมีความสนใจ การเรียนแบบร่วมมือโดยใช้การ เรียนแบบร่วมมือเทคนิคแบ่งกลุ่มผลสัมฤทธิ์ (STAD) 2.1.4 วัตถุประสงค์การเรียนรู้แบบร่วมมือ สุวิทย์ มูลคำ (2545: 124-132) ได้กล่าวถึงวัตถุประสงค์การเรียนรู้แบบร่วมมือไว้ ดังนี้ 1. เพื่อเปิดโอกาสให้นักเรียนเข้าร่วมกิจกรรมกลุ่ม และมีบทบาทหน้าที่ใน การเรียนที่จะ ช่วยให้ผู้เรียนมีความพร้อม มีความกระตือรือร้น และมีความสุขในการเรียน 2. เพื่อพัฒนาผู้เรียนทางด้านวิชาการ และทักษะทางสังคม เช่น ทักษะ มนุษย์สัมพันธ์ ทักษะกระบวนการกลุ่ม เป็นต้น 3. เพื่อเตรียมผู้เรียนให้สามารถดำรงชีวิตในสังคมประชาธิปไตยได้อย่างมี ความสุข มีประสิทธิภาพ 2.1.5 การจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบร่วมมือ การจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบร่วมมือนั้น ครูควรทำความเข้าใจเกี่ยวกับบทบาท ของครูบทบาทของนักเรียน และขั้นตอนการเรียนรู้แบบร่วมมือ ซึ่งสรุปได้ดังนี้ 2.1.5.1 บทบาทของครู สิริพร ทิพย์คง (2545: 2) ในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนแบบร่วมมือ ครูมีบทบาทและหน้าที่ดังนี้ 1. กำหนดขนาดของกลุ่ม โดยปกติประมาณ 2-6 คน ต่อกลุ่ม และ ลักษณะกลุ่มซึ่งกลุ่มควรเป็นกลุ่มที่คละความสามารถมีทั้งนักเรียนเก่ง เรียนปานกลาง และเรียนอ่อน 2. ดูแลการจัดลักษณะการนั่งของสมาชิกกลุ่มให้สะดวกที่จะทำงาน ร่วมกัน และง่ายต่อการสังเกตและติดตามความก้าวหน้าของกลุ่ม 3. ชี้แจงรอบกิจกรรมให้นักเรียนแต่ละคนเข้าใจวิธีการ และกฎเกณฑ์ การทำงาน 4. สร้างบรรยากาศที่เสริมการแลกเปลี่ยนความคิดเห็น และกำหนด หน้าที่รับผิดชอบของกลุ่มและสมาชิกกลุ่ม 5.เป็นที่ปรึกษาของทุกกลุ่มย่อย และคอยติดตามความก้าวหน้าในการ เรียนรู้ของกลุ่มและสมาชิกกลุ่ม

20 6. ยกย่องเมื่อนักเรียนทำงานร่วมกันเป็นกลุ่ม ให้รางวัลคำชมเชยใน ลักษณะกลุ่ม 7. กำหนดว่านักเรียนควรทำงานร่วมกันแบบกลุ่มนานเพียงใด 2.1.5.2 บทบาทของนักเรียน สิริพร ทิพย์คง (2545: 2) ในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนแบบร่วมมือ นักเรียนมีบทบาทและหน้าที่ ดังนี้ 1. ไว้วางใจซึ่งกันและกัน และพัฒนาการทักษะการสื่อความหมาย 2. ในการทำกิจกรรมการเรียนแต่ละครั้ง สมาชิกจะทำหน้าที่ผู้ ประสานงาน และทำหน้าที่เลขานุการกลุ่มหน้าที่ละหนึ่งคน ส่วนสมาชิกทุกคนต้องการรับมอบหมาย หน้าที่ ที่รับผิดชอบ 3. ให้เกียรติและรับฟังความคิดเห็นของเพื่อนสมาชิกทุกคน 4. รับผิดชอบการเรียนรู้ของตนและเพื่อน ๆ ในกลุ่ม นักเรียนจะ ร่วมกันทำ กิจกรรม กำหนดเป้าหมายของกลุ่ม แลกเปลี่ยนความรู้และวัสดุอุปกรณ์ให้กำลังใจซึ่งกัน และกันดูแลกัน ให้ปฏิบัติงานตามหน้าที่และช่วยกันควบคุมเวลาในการทำงาน 2.1.6 ขั้นตอนการจัดกิจกรรมเรียนรู้แบบร่วมมือ วิมลรัตน์ สุนทรโรจน์ (2545: 131-134) ได้กล่าวถึง ขั้นตอนการจัดกิจกรรมการ เรียนรู้แบบร่วมมือ ไว้ดังนี้ 1. ขั้นเตรียม กิจกรรมในขั้นเตรียมประกอบด้วย ครูแนะนำทักษะในการ เรียนรู้ร่วมกัน และจัดเป็นกลุ่มย่อย ๆ ประมาณ 4-6 คน ครูแนะนำระเบียบของกลุ่มบทบาทหน้าที่ ของ สมาชิกกลุ่ม แจ้งวัตถุประสงค์ของบทเรียน และการทำกิจกรรมร่วมกันและฝึกฝนทักษะพื้นฐาน จำเป็น สำหรับการทำกิจกรรมกลุ่ม 2. ขั้นสอน ครูนำเข้าสู่บทเรียน แนะนำเนื้อหา แนะนำแหล่งข้อมูลและ มอบหมายงานให้นักเรียนแต่ละกลุ่ม 3.ขั้นทำกิจกรรมกลุ่ม เรียนรู้ร่วมกันในกลุ่มย่อย โดยที่แต่ละคนมีบทบาท และหน้าที่ตามที่ได้รับมอบหมาย เป็นขั้นที่สมาชิกในกลุ่มจะได้ร่วมกันรับผิดชอบต่อผลงานของกลุ่มใน ขั้นนี้ครูอาจกำหนดให้นักเรียนใช้เทคนิคต่างๆ เช่น แบบ JIGSAW, TGT, STAD, TAI, GT, LT, COOP-CO-OP เป็นต้น ในการทำกิจกรรมแต่ละครั้งรูปแบบที่ใช้แต่ละครั้งจะต้องเหมาะสมกับ วัตถุประสงค์ในการเรียน แต่ละเรื่อง ในการเรียนครั้งหนึ่งๆ อาจต้องใช้เทคนิคการเรียนแบบร่วมมือ หลายๆ เทคนิคประกอบกันเพื่อให้เกิดประสิทธิผลในการเรียน

21 4. ขั้นตรวจสอบผลงานและทดสอบ ในขั้นนี้เป็นการตรวจสอบว่าผู้เรียนได้ ปฏิบัติหน้าที่ครบถ้วนแล้วหรือยัง ผลการปฏิบัติเป็นอย่างไร เน้นการตรวจสอบผลงานกลุ่ม และ รายบุคคล ในบางกรณีผู้เรียนอาจต้องซ่อมเสริมส่วนที่ยังขาดตกบกพร่อง ต่อจากนั้นเป็นการทดสอบ ความรู้ 21 5. ขั้นสรุปบทเรียนและประเมินผลการทำงานกลุ่ม ครูและผู้เรียนช่วยกัน สรุป บทเรียน ถ้ามีสิ่งที่ผู้เรียนยังไม่เข้าใจครูอธิบายเพิ่มเติม และผู้เรียนช่วยกันประเมินผลการทำงาน กลุ่ม และพิจารณาว่าอะไรคือจุดเด่นของงาน และอะไรคือสิ่งที่ควรปปรับปรุง หลักการจัดกลุ่ม นักเรียนครูจะต้องศึกษาคะแนนสอบก่อนเรียนที่จะสอนนักเรียน แล้วเรียงอันดับที่จากคนที่มีคะแนน สูงสุดไปหาคนที่มีคะแนนต่ำสุด แล้วจัดให้กลุ่มมีคนเก่ง กลาง และอ่อนคละกันทุกกลุ่ม ในแต่ละกลุ่ม ควรจะมีทั้งเพศชายและเพศหญิงคละกันด้วย และกลุ่มที่มีขนาด พอเหมาะ คือ กลุ่มที่มีสมาชิก 4 คน ดังตัวอย่างในห้องเรียนที่มีจำนวนนักเรียนทั้งสิ้น 25 คน ให้เรียง อันดับคะแนนที่ได้คะแนนสูงสุดไปหา ต่ำสุดตามลำดับแล้วจัดกลุ่มตามอันดับที่ ดังแสดงในตารางที่ 2 ตาราง 2 การจัดกลุ่มนักเรียน กลุ่มที่ 1 กลุ่มที่ 2 กลุ่มที่ 3 กลุ่มที่ 4 กลุ่มที่ 5 กลุ่มที่ 6 เก่ง 1 2 3 4 5 6 ปานกลาง 12 11 10 9 8 7 ปานกลาง 13 14 15 16 17 18 อ่อน 24 23 22 21 20 19 อ่อน 25 จากตารางที่ 2 การแบ่งกลุ่มแบบนี้จะเห็นว่า ทุกกลุ่มมีนักเรียนคละเก่ง ปาน กลาง อ่อน เหมือนกัน การเรียนรู้แบบร่วมมือกันเรียนรู้นี้จะช่วยให้นักเรียนรู้อย่างมีความสุข โดย นักเรียนทุกคนในกลุ่มจะมีความสบายใจในการพูดคุย ซักถามกัน การให้ความรู้แก่กัน ซึ่งคนเก่งจะเกิด ความภาคภูมิใจในการให้ความรู้แก่คนอ่อน คนปานกลางจะเรียนรู้วิธีเรียนจากคนเก่ง และทั้งคนเก่ง และปานกลางจะช่วยคนอ่อน ซึ่งการเรียนรู้แบบนี้จะช่วยให้คนเรียนปานกลางและคนเรียนอ่อน คะแนนสูงขึ้น และมีความสุขในการเรียน

22 สุวิทย์ มูลคำ (2545: 124-132) ได้กล่าวถึงขั้นตอนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ แบบร่วมมือ ไว้ดังนี้ 1. ขั้นตั้งจุดมุ่งหมายของการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ก่อนที่จะจัดกิจกรรม การเรียนรู้ ผู้สอนจะต้องตั้งจุดมุ่งหมายของการเรียนรู้ก่อน 2. ขั้นการจัดประสบการณ์การเรียนรู้โดย เน้นให้ผู้เรียนลงมือปฏิบัติ กิจกรรมด้วย ตนเองและทำงานเป็นกลุ่ม ซึ่งมีขั้นตอนดังนี้ 2.1 ขั้นนำ เป็นการสร้างบรรยากาศ และสมาชิกของผู้เรียนให้มีความ พร้อมใน การเรียนการสอน การจัดสถานที่ การแบ่งผู้เรียนออกเป็นกลุ่มย่อย แนะนำวิธีดำเนินการ สอนกติกา หรือกฎเกณฑ์การทำงาน ระยะเวลาในการทำงาน 2.2 ขั้นสอน เป็นขั้นที่ผู้สอนลงมือสอน ให้ผู้เรียนลงมือปฏิบัติกิจกรรม เป็น กลุ่มๆ เพื่อให้เกิดประสบการณ์ตรง โดยที่กิจกรรมต่างๆ จะต้องคัดเลือกให้เหมาะสมกับเนื้อเรื่อง ใน บทเรียน เช่น กิจกรรมเกมและเพลง บทบาทสมมติ สถานการณ์จำลอง การอภิปรายกลุ่ม 2.3 ขั้นวิเคราะห์ เมื่อดำเนินการจัดประสบการณ์การเรียนรู้แล้ว จะให้ ผู้เรียน วิเคราะห์และแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับพฤติกรรมต่างๆ ความสัมพันธ์ในกลุ่ม ตลอดจนความ ร่วมมือ ในการทำงานร่วมกัน โดยวิเคราะห์ประสบการณ์ที่ได้รับจากความรู้สึกและการรับรู้ของผู้เรียน แสดง ข้อคิดเห็นที่ได้จากการทำงานกลุ่มให้คนอื่นได้รับรู้ เป็นการถ่ายทอดประสบการณ์การเรียนของ กัน และกัน ขั้นวิเคราะห์ช่วยให้ผู้เรียนเข้าใจตนเอง เข้าใจผู้อื่น มองเห็นปัญหา และวิธีการทำงานที่ เหมาะสม เพื่อเป็นแนวทางในการปรับปรุงการทำงาน สามารถช่วยให้ผู้เรียนค้นพบแนวคิดด้วยตนเอง และขยายประสบการณ์การการเรียนรู้ที่ถูกต้องเหมาะสม 2.4 ขั้นสรุปและนำหลักการไปประยุกต์ ผู้เรียนสรุปรวบรวมความคิด ให้เป็น หมวดหมู่ โดยผู้สอนกระตุ้นให้แนวทางหาข้อสรุป จากนั้นข้อสรุปที่ค้นพบจากเนื้อหาวิชาที่ เรียนไป ประยุกต์ใช้ให้เข้ากับตนเอง และนำหลักการที่ได้ไปใช้เพื่อปรับปรุงตนเองประยุกต์ให้เข้ากับ คนอื่น ประยุกต์ใช้เพื่อแก้ปัญหาสร้างสรรค์สิ่งที่เกิดประโยชน์แก่สังคมชุมชนและการดำรงชีวิต ประจำวัน 2.5 ขั้นประเมินผล เป็นขั้นประเมินผลว่า ผู้เรียนบรรลุตามจุดมุ่งหมาย เพียงใด โดยจะประเมินทั้งเนื้อหาวิชาและด้านกลุ่มสัมพันธ์ ได้แก่ประเมินด้านมนุษย์สัมพันธ์ ผลสัมฤทธิ์ของ กลุ่ม เช่น ผลการทำงาน ความสามัคคี ความสัมพันธ์ ในกลุ่มจากการให้สมาชิกติชม หรือวิจารณ์แก่ กันโดยปราศจากอคติ จะทำให้ผู้เรียนสามารถประเมินตนเองได้ และผู้สอนเข้าใจ ผู้เรียนได้ ซึ่งจะทำให้ ผู้เรียนผู้สอนเข้าใจซึ่งกันและกัน

23 จากการศึกษาขั้นตอนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบร่วมมือ สามารถสรุป ขั้นตอนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบร่วมมือได้ 5 ขั้นตอน ประกอบด้วย 1. ขั้นเตรียม เป็นขั้นตอนที่ครูได้ชี้แจงกิจกรรม ชี้แจงวิธีการสอน แบ่งกลุ่ม 4-6 คน มอบหมายภาระงานของแต่ละกลุ่ม 2. ขั้นสอน เป็นขั้นตอนที่ครูนำเสนอบทเรียน และสอนเนื้อหาให้นักเรียนแต่ ละกลุ่ม เพื่อให้แต่ละกลุ่มได้ช่วยเหลือสมาชิก 3. ขั้นทำกิจกรรมกลุ่ม เป็นขั้นที่ครูจัดกิจกรรมเพื่อให้นักเรียนแต่ละกลุ่มได้ เข้าร่วมโดยอาจใช้วิธีการสอนแบบร่วมมือแบบอื่นเช่น TGT JIGSAW เป็นต้นเมื่อมีกิจกรรมที่ครูจัดให้ แต่ละกลุ่มแล้ว จะทำให้สมาชิกของแต่ละกลุ่มได้รู้จักหน้าที่ของตนและรับผิดชอบร่วมมือต่องานกลุ่ม 4. ขั้นตรวจสอบผลงานและทดสอบ เมื่อดำเนินการจัดประสบการณ์การ เรียนรู้แล้ว จะให้ผู้เรียน วิเคราะห์และแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับพฤติกรรมต่างๆ ความสัมพันธ์ใน กลุ่ม ตลอดจนความร่วมมือ ในการทำงานร่วมกัน โดยวิเคราะห์ประสบการณ์ที่ได้รับจากความรู้สึก และการรับรู้ของผู้เรียน แสดง ข้อคิดเห็นที่ได้จากการทำงานกลุ่มให้คนอื่นได้รับรู้ เป็นการถ่ายทอด ประสบการณ์การเรียนของกันรวมไปถึงให้ข้อมูลย้อนกลับ 5. ขั้นสรุปบทเรียนและประเมินผลการทำงานกลุ่ม เป็นขั้นประเมินผลว่า ผู้เรียนบรรลุตามจุดมุ่งหมายเพียงใด โดยจะประเมินทั้งเนื้อหาวิชาและด้านกลุ่มสัมพันธ์ ได้แก่ประเมิน ด้านมนุษย์สัมพันธ์ ผลสัมฤทธิ์ของกลุ่ม เช่น ผลการทำงาน ความสามัคคี ความสัมพันธ์ ในกลุ่มจาก การให้สมาชิกติชมโดยไม่มีอคติเพื่อนำไปปรับปรุง 2.1.7 ข้อดีของการเรียนรู้แบบร่วมมือ การเรียนรู้แบบร่วมมือช่วยให้นักเรียนได้ฝึกพัฒนาทักษะในการทำงานร่วมกันกับ ผู้อื่น การแก้ปัญหา การตัดสินใจ การแสวงหาความรู้ใหม่ และการยอมรับฟังเหตุผลของซึ่งกันและกัน ซึ่งจะช่วยให้นักเรียนเรียนรู้ได้อย่างมีความสุข พร้อมกับพัฒนาความรู้ความสามารถ ดังที่มีผู้กล่าวถึง ข้อดีของ การเรียนรู้แบบร่วมมือไว้ซึ่งสอดคล้องกันสรุปได้ดังนี้ จอห์นสัน และ จอห์นสัน (Johnson & Johnson, 1990) ได้กล่าวถึงข้อดีของ การ เรียนรู้แบบร่วมมือไว้ดังนี้ 1. นักเรียนเก่งที่เข้าใจคำสอนของครูได้ดี จะเปลี่ยนคำสอนของครูเป็น คำพูดของ นักเรียน แล้วอธิบายให้เพื่อนฟังได้ และทำให้เพื่อเข้าใจได้ดีขึ้น 2. นักเรียนทำหน้าที่อธิบายบทเรียนให้เพื่อนฟัง จะทำให้เข้าใจบทเรียนได้ดี ขึ้น

24 3. การสอนเพื่อนเป็นการสอนแบบตัวต่อตัว ทำให้นักเรียนได้รับการเอาใจ ใส่และมี ความสนใจมากขึ้น 4. นักเรียนทุกคนต่างพยายามช่วยเหลือซึ่งกันและกัน เพราะครูคิดคะแนน เฉลี่ยของ ทั้งกลุ่มด้วย นักเรียนทุกคนเข้าใจดีว่าคะแนนของตนมีส่วนช่วยเพิ่มหรือลดค่าเฉลี่ยในกลุ่ม ดังนั้นทุก คนต้องพยายามอย่างมาก จะคอยอาศัยเพื่อนๆอย่างเดียวไม่ได้ 5. นักเรียนทุกคนมีโอกาสฝึกฝนทักษะทางสังคม มีเพื่อนร่วมกลุ่มและเป็น การเรียนรู้ 23 วิธีการทํางานกลุ่ม 6. นักเรียนได้มีโอกาสเรียนรู้กระบวนการกลุ่ม 7. นักเรียนเก่งจะมีบทบาททางสังคมในชั้นมากขึ้น เพราะรู้สึกว่าต้อง รับผิดชอบต่อสังคม 8. ในการตอบคำถามในห้องเรียน ถ้าตอบผิดเพื่อนๆจะหัวเราะ แต่เมื่อ ทำงานกลุ่มจะ ช่วยเหลือกันเพราะถ้าตอบผิดก็จะถือว่าผิดทั้งกลุ่ม ทำให้นักเรียนในกลุ่มมีความผูกพัน กันมากขึ้น บุญชม ศรีสะอาด (2541: 121-122) ได้กล่าวถึงข้อดีของการเรียนรู้แบบร่วมมือ ไว้ ดังนี้ 1.นักเรียนได้ร่วมมือกันเรียนเกิดการเรียนรู้ได้ดี 2. การซักถามทำให้เกิดความกล้า และทำให้ได้คำตอบในเรื่องที่ตนสนใจ และยังไม่ กระจ่าง 3. การอธิบายให้เพื่อนฟังจะทำให้ผู้อธิบายมีความแม่นยำในเรื่องที่เรียน มากขึ้น 4. นักเรียนได้พัฒนาการทำงานเป็นกลุ่มให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น 5. คนเรียนอ่อนได้เรียนรู้จากคนที่เก่งกว่า ซึ่งจะมีความตั้งใจช่วยเหลือเพื่อน ๆ เพื่อ ยกระดับผลงานของกลุ่มให้สูงขึ้น วัฒนาพร ระงับทุกข์ (2542: 44-45) และสมคิด สร้อยน้ำ (2542: 214) ได้ กล่าวถึง ข้อดีของการเรียนรู้แบบร่วมมือที่สอดคล้องกันไว้ดังนี้ 1.ช่วยเสริมสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ที่ดี นักเรียนในกลุ่มทุกคนจะ ช่วยเหลือหรือ แลกเปลี่ยนและให้ความร่วมมือซึ่งกันและกันในบรรยากาศที่เป็นกันเองและเปิดเผย 2. คำถามที่คนไม่เข้าใจบรรยากาศเช่นนี้นำไปสู่การอภิปรายซักถามทั้งใน และนอกชั้นเรียน เป็นการเรียนรู้แบบไร้พรมแดน

25 3. ก่อให้เกิดการเรียนรู้ในกลุ่มย่อย การแบ่งนักเรียนในกลุ่มย่อยเป็นการ เปิดโอกาสให้ นักเรียนได้พูดคุย อภิปราย ซักถามจนเกิดความเข้าใจอย่างชัดเจน คนที่เรียนเก่ง สามารถช่วยเหลือคน ที่เรียนอ่อนกว่าให้ตามเพื่อให้ทัน 4. ช่วยลดปัญหาวินัยในชั้นเรียน นักเรียนจะให้กำลังใจ ยอมรับความ ร่วมมือช่วยเหลือ ซึ่งกันและกัน สมาชิกในกลุ่มทุกคนจะรับผิดชอบในความสำเร็จของกลุ่มจึง จำเป็นต้องร่วมมือ พัฒนาการเสริมสร้างพฤติกรรมที่พึ่งประสงค์เกิดขึ้นในกลุ่ม ทิศนา แขมมณี (2558: 101) ได้กล่าวว่า การเรียนรู้แบบร่วมมือส่งผลดีต่อ นักเรียนใน ด้านต่าง ๆ ดังนี้ 1. มีความพยายามที่จะบรรลุเป้าหมายมากขึ้น 2. มีความสัมพันธ์ระหว่างนักเรียนดีขึ้น 3. มีสุขภาพจิตดีขึ้น 2.1.8 ข้อจำกัดของการเรียนรู้แบบร่วมมือ แม้ว่าการเรียนรู้แบบร่วมมือจะเป็นวิธีการที่มีคุณค่าแต่ก็อาจจะเกิดปัญหาขึ้นได้ ดังที่ เปรมจิต ขจรภัยลาร์เซ่น (2536: 4) ได้กล่าวถึงการเรียนรู้แบบร่วมมือที่ถือว่าล้มเหลว ดังนี้ 7.1 คนในกลุ่มไม่ได้ทำงานทุกคน แต่ให้คนใดคนหนึ่งทำ 7.2 สมาชิกคนอื่น ๆ ไม่ได้ทำแต่มีผลงาน 7.3 นักเรียนที่มีความสามารถต้องการสบาย ไม่ต้องทำงานทุกอย่าง 7.4 ฟังการระดมสมองจนไม่มีโอกาสแสดงความคิดเห็น 7.5 คนเก่งทำงานคนเดียว เรียนรู้คนเดียว 7.6 นักเรียนในกลุ่มพูดว่าไม่ได้ช่วยอะไรเลย หรือนักเรียนพูดมากจนเกินไป 7.7 สมาชิกทำ แต่หน้าที่ของตนเองอย่างเดียว 7.8 สมาชิกคอยคำตอบจากครู และสมาชิกในกลุ่มขัดแย้งกันมากเกินไป จากข้อดีและข้อจำกัดของการเรียนรู้แบบร่วมมือที่กล่าวมาข้างต้น สรุปได้ว่า การ เรียน แบบร่วมมือจะช่วยส่งเสริมให้สมาชิกทุกคนมีโอกาสคิด พูด แสดงออก แสดงความคิดเห็น ลงมือ กระทำอย่างเท่าเทียมกัน ซึ่งความพยายามของนักเรียนแต่ละคนในการหาคำตอบจากปัญหาเดียวกัน จะทำให้เกิดความก้าวหน้าเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ และเป็นประสบการณ์ที่มีคุณค่า สร้างความสัมพันธ์อันดี ระหว่างสมาชิก และการร่วมมือกันในการทำงานกลุ่ม ทำให้เกิดเจตคติที่ดีต่อการเรียน และส่งเสริม ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนให้สูงขึ้น ส่วนข้อจำกัดอาจจะมีสมาชิกบางคนไม่ช่วยเพื่อนทำงานและมีคนเก่ง ทำงานอยู่คนเดียว

26 2.2 การเรียนรู้แบบร่วมมือกลุ่มแข่งขัน คำว่า TGT ย่อมาจาก Team Games Tournament มีความหมายว่าทีมการแข่งขัน เป็นการเรียนรู้แบบร่วมมือรูปแบบหนึ่ง เป็นวิธีการที่ตื่นเต้นสนุกสนานการที่ต้องแข่งขันกันในเกมการ เรียนแบบเผชิญหน้ากันทาให้เกิดความตื่นเต้นการต้องแข่งขัน ทำให้ผู้เรียนใช้เวลาอย่างเป็นประโยชน์ มากขึ้น 2.2.1 ความหมายของการเรียนรู้แบบร่วมมือกลุ่มแข่งขัน กระทรวงศึกษาธิการ (2543: 45-46) ได้ให้ความหมายถึงลักษณะของการเรียนรู้ เทคนิค TGT ไว้ว่าเป็นรูปแบบการเรียนที่ผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติด้วยตนเองในการเรียนจะแบ่งนักเรียน ออกเป็น กลุ่ม ๆ กลุ่มละประมาณ 4-5 คน แต่ละกลุ่มประกอบด้วยผู้เรียนที่มีความสามารถแตกต่าง กัน เน้นการเรียนที่ให้สมาชิกได้ช่วยเหลือกัน ด้านการเรียนครูผู้สอนเป็นผู้เลือกวิธีสอนตามความ เหมาะสมของเนื้อหานั้น ๆ หลังจากสอนแล้วแต่ละกลุ่มจะได้รับงานเพื่อไปศึกษาร่วมกันมีการ แลกเปลี่ยนความคิดเห็นซักถามกัน ผู้ที่มีความรู้ความเข้าใจดีแล้วจะต้องอธิบายให้สมาชิกทุกคนเข้าใจ เนื้อหาทั้งหมด เมื่อเรียนแล้วไม่มีการทดสอบย่อย จากนั้นสมาชิกของแต่ละกลุ่มจะต้องแข่งขันตอบ คำถามกับสมาชิกของกลุ่มอื่นที่มีความสามารถระดับเดียวกันที่โต๊ะแข่งขัน คะแนนที่ได้ของแต่ละคน จะนำมารวมกันเป็นคะแนนของกลุ่มตน ดังนั้นสมาชิกทุกคนต้องคำนึงถึง 3 เรื่องดังนี้ 1. รางวัลของกลุ่มซึ่งจะได้รับเมื่อกลุ่มทำคะแนนเฉลี่ยได้ถึงเกณฑ์ที่กำหนด 2. ความรับผิดชอบรายบุคคลสมาชิกทุกคนต้องศึกษาเนื้อหาจนเข้าใจเป็น อย่างดี เพราะเมื่อแข่งขันสมาชิกต้องทำด้วยตนเองไม่มีการช่วยเหลือกัน 3. โอกาสความสำเร็จที่เท่าเทียมกันสมาชิกทุกคนในกลุ่มมีโอกาสที่ดีที่สุด และ ประสบผลสำเร็จเท่าเทียมเพราะแต่ละคนได้แข่งขันกับผู้มีความสามารถระดับเดียวกัน นิตยา กัลยาณี(2551) ได้ให้ความหมายถึงเทคนิคการจัดกิจกรรม TGT เป็น เทคนิครูปแบบหนึ่งในการสอนแบบร่วมมือและมีลักษณะของกิจกรรมเป็นเกม และการแข่งขันเหมาะ สำหรบการจัดการเรียนการสอนในจุดประสงค์ที่มีคำตอบถูกต้องเพียงข้อเดียว องค์ประกอบ 4 ประการของ TGT 1. การสอน เป็นการนำเสนอความคิดรวบยอดใหม่หรือบทเรียนใหม่อาจ เป็นการสอนตรง หรือจัดในรูปแบบของการอภิปรายหรือกลุ่มศึกษา 2. การจัดทีม เป็นขั้นตอนการจัดกลุ่มหรือจัดทีมของนักเรียน โดยจัดให้คละ กันทั้งเพศ และความสามารถ และทีมต้องช่วยกันและกันในการเตรียมความพร้อม และความเข้มแข็ง ในสมาชิกกลุ่ม

27 3. การแข่งขัน การแข่งขันมักจัดในช่วงท้ายสัปดาห์หรือท้ายบทเรียน ซึ่งใช้ คำถามเกี่ยวกับที่เรียนมาในข้อหนึ่งและผ่านการเตรียมความพร้อมของทีมมาแล้ว การจัดโต๊ะแข่งขัน จะมีหลายโต๊ะ แต่ละโต๊ะจะมีตัวแทนกลุ่ม ทุกโต๊ะการแข่งขันควรเริ่มดำเนินการเพื่อนำไปเทียบหาค่า คะแนนโบนัส 4. การยอมรับความสำเร็จของทีม ให้นำคะแนนโบนัสในแต่ละคนในทีมมา รวมกันเป็นคะแนนของทีม และหาค่าเฉลี่ยของทีมที่มีค่าสูงสุดจะได้รับการยอมรับให้เป็นทีมชนะเลิศ โดยอาจ เรียกชื่อทีมที่ชนะและรองลงมา และควรประกาศผลในที่สาธารณะ มัลลิกา มานันที(2558) ได้ให้ความหมายถึงลักษณะการเรียนรู้แบบร่วมมือเทคนิค กลุ่มแข่งขัน (TGT) เป็นการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ แบ่งผู้เรียนออกเป็นกลุ่มย่อย เพื่อให้ ผู้เรียนทำงานที่ได้รับมอบหมาย ซึ่งผู้เรียนมีเป้าหมายร่วมกัน คือ ทำงานให้สำเร็จอย่างมีประสิทธิภาพ ผู้เรียนต้องมีปฏิสัมพันธ์ที่ดีต่อกัน หรือแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ให้ความช่วยเหลือซึ่งกันและกัน โดยครูมี หน้าที่เพียงให้คำแนะนำ สนับสนุน เสริมแรง ติดตาม และตรวจสอบการทำงานของผู้เรียน สรุปได้ว่า ลักษณะของการเรียนรู้แบบร่วมมือโดยใช้เทคนิค TGT เป็นรูปแบบการจัด กิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้เกม ในการดำเนิดการ ซึ่งแบ่งกลุ่มนักเรียนจากการคละความสามารถ เพื่อที่จะให้นักเรียนเก่งช่วยเหลือนักเรียนอ่อน ในการเรียนเกมจะแบ่งนักเรียนออกเป็นกลุ่มละ 4-5 คนหรือตามบริบทของห้องเรียนที่จะสามารถแบ่งกลุ่มนักเรียนได้ เพื่อให้ตัวแทนสมาชิกแต่ละกลุ่มมา แข่งขันกันตอบคำถามที่กลุมแข่งขัน แล้วนำคะแนนของแต่ละคนมารวมกันภายในกลุ่ม กลุ่มใดที่ได้ คะแนนเฉลี่ยสูงสุดเป็นผู้ชนะ ครูเป็นผู้คอยดำเนินกิจกรรม ให้คำแนะนำ เสริมแรง ติดตามการทำงาน ของผู้เรียนจนเกิดความสำเสร็จภายในกลุ่มและในห้องเรียน 2.2.2 ทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับการเรียนแบบร่วมมือเทคนิคกลุ่มแข่งขัน 2.2.2.1 ทฤษฎีการเรียนรู้ตามแนวคอนสตรัคติวิสต์ (Constructivist) ทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์เป็นทฤษฎีที่ว่าด้วยการสร้างความรู้ มีพัฒนาการมา จากปรัชญาปฏิบัตินิยม (Pragmatism) ที่นำโดย James และ Dewey ในต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 และการเปลี่ยนแปลงกระบวนทัศน์เกี่ยวกับวิธีการหาความรู้ในปรัชญาวิทยาศาสตร์ (Pilosophy of science) ที่นำโดย Popper และ Feyerabend ในครึ่งหลังของคริสต์ศตวรรษที่ 20 จากการบุกเบิก ของนักจิตวิทยาคนสำคัญ ๆ เช่น เพียเจต์ (Piaget) ออซูเบล (Ausubet) และเคลลี่ (Kelly) และ พัฒนาต่อมาโดยมีนัก การศึกษากลุ่มคอนสตรัคติวิสต์ เช่น ไดร์เวอร์ (Driver) เบล (Bell) คามี (Kamill) นอดดิงส์ (Noddings) วอน เกลเซอร์ลเฟลด์ (Von Glasersfeld) เฮนเดอร์สัน (Henderson) และอันเดอร์ฮิล (Underhill) เป็นต้น (ไพจิตร สะดวกการ, 2543: 82)

28 2.2.2.2 ทฤษฎีการเรียนรู้คอนสตรัคติวิสต์ เงื่อนไขการเรียนรู้ตามแนวทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์ (Constructivist Theory) สรุปได้ดังนี้ (วัฒนาพร ระงับทุกข์, 2541) 1. การเรียนรู้เป็นกระบวนการลงมือกระทำ (Active Process) ที่ เกิดขึ้นในแต่ละบุคคล 2. ความรู้ต่าง ๆ จะถูกสร้างขึ้นด้วยตัวของผู้เรียนเอง โดยใช้ข้อมูลที่ได้ รับมาใหม่ร่วมกับ ข้อมูลหรือความรู้เดิมที่มีอยู่แล้ว รวมทั้งประสบการณ์เดิมมาสร้างความหมายในการ เรียนรู้ของตนเอง ความรู้และความเชื่อที่แตกต่างกันของแต่ละคน จะขึ้นอยู่กับสิ่งแวดล้อมและ ขนบธรรมเนียมประเพณี และประสบการณ์ของผู้เรียน จะถูกนำมาเป็นพื้นฐานในการตัดสินใจและจะ มีผลโดยตรงต่อการสร้าง ความรู้ใหม่ แนวคิดใหม่ หรือการเรียนรู้ นั้นเอง จากความหมายของทฤษฎีคอนสรัคติวิสต์หรือแนวคิดคอนสตรัคติวิสต์ของ นักการศึกษา หลายท่าน สรุปเป็นสาระสำคัญได้ ดังนี้ 1. ความรู้ของบุคคลใด คือ โครงสร้างทางปัญญาของบุคคลนั้นที่สร้าง ขึ้นจากประสบการณ์ในการคลี่คลายสถานการณ์ที่เป็นปัญหาและสามารถนำไปใช้เป็นฐานในการ แก้ปัญหาหรืออธิบาย สถานการณ์อื่น ๆ ได้ 2. นักเรียนเป็นผู้สร้างความรู้ด้วยวิธีการที่ต่าง ๆ กัน โดยอาศัย ประสบการณ์และโครงสร้างทางปัญญาที่มีอยู่เดิมความสนใจ และแรงจูงใจภายในตนเองเป็นจุดเริ่มต้น 3. ครูมีหน้าที่จัดการให้นักเรียนได้ปรับขยายโครงสร้างทางปัญญาของ นักเรียนเองภายใต้ข้อสมมติฐานต่อไปนี้ 3.1 สถานการณ์ที่เป็นปัญหาและปฏิสัมพันธ์ทางสังคมก่อให้เกิด ความขัดแย้งทางปัญญา 3.2 ความขัดแย้งทางปัญญาเป็นแรงจูงใจภายในให้เกิดกิจกรรม การไตรตรองเพื่อขจัดความขัดแย้งนั้น Dewey ได้อธิบายเกี่ยวกับลักษณะการไตร่ตรอง (Reflection) เป็นการพิจารณา อย่างรอบคอบ กิจกรรมการไตร่ตรอง และจบลงด้วยความแจ่มชัดที่สามารถอธิบาย สถานการณ์ดังกล่าว สามารถแก้ปัญหาได้ ตลอดจนได้เรียนรู้และพึงพอใจกับผลที่ได้รับ 3.3 การไตร่ตรองบนฐานแห่งประสบการณ์และโครงสร้างทาง ปัญญาที่มีอยู่เดิมภายใต้การมีปฏิสัมพันธ์ทางสังคม กระตุ้นให้มีการสร้างโครงสร้างใหม่ทางปัญญา จากแนวคิดข้างต้นนี้กระบวนการเรียนการสร้างโครงสร้างใหม่ทางปัญญา เป็นไปในแบบที่ ให้นักเรียนสร้างความรู้จากการช่วยแก้ปัญหา (Collaborative Problem Solving)

29 กระบวนการเรียนการสอน จะเริ่มต้นด้วยปัญหาที่ก่อให้เกิดความขัดแย้งทางปัญญา (Cognitive Conflict) นั่นคือ ประสบการณ์และโครงสร้างทางปัญญาที่มีอยู่เดิมไม่สามารถขจัดการแก้ปัญหานั้นได้ ลงตัวพอดีเหมือน ปัญหาที่เคยแก้มาแล้ว ต้องมีการคิดค้นเพิ่มเติมที่เรียกว่า “การปรับโครงสร้างทาง ปัญญา” หรือ “การสร้างโครงสร้างใหม่ทางปัญญา” (Cognitive Restructuring) โดยการจัดกิจกรรม ให้ผู้เรียนได้ถูกปัญหา คัดค้าน จนกระทั่งหาเหตุผล หรือหลักฐานในเชิงประจักษ์มาขจัดความขัดแย้ง ทางปัญญาภายในตนเอง และระหว่างบุคคลได้ (ไพจิตร สะดวกการ, 2543: 36) 2.2.2.3 ความหมายของทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์ มีนักการศึกษากล่าวถึงความหมายของทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์ไว้ ดังนี้ พรพิมล พรพีรชนม์ (2550: 66) กล่าวว่า การเรียนรู้ตามทฤษฎีคอนสตรัคติ วิสต์เป็น กระบวนการที่เกิดขึ้นภายในบุคคล บุคคลเป็นผู้สร้างความรู้จากความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งที่ พบเห็นกับ ความรู้เดิมที่มีอยู่ เกิดเป็นโครงสร้างทางปัญญา โดยผู้สอนไม่สามารถปรับเปลี่ยนปัญญา ของนักเรียน ได้ แต่สามารถช่วยนักเรียนปรับเปลี่ยนโครงสร้างทางปัญญาได้ โดยจัดสภาพการณ์ให้ นักเรียนเกิดความขัดแย้งทางปัญญา ซึ่งเป็นสภาวะที่ประสบการณ์ใหม่ไม่สอดคล้องกับประสบการณ์ เดิม นักเรียน ต้องพยายามปรับข้อมูลใหม่กับประสบการณ์เดิมที่มีอยู่แล้ว เพื่อสร้างความรู้ใหม่ที่มี ความหมายต่อนักเรียน พรสวรรค์ สีป้อ (2550: 61) กล่าวว่า ทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์เป็นทฤษฎี เกี่ยวกับความรู้และ การเรียนรู้ที่มีความเชื่อมั่นว่านักเรียนสามารถเรียนรู้ได้ด้วยตนเอง โดยอาศัย ประสบการณ์เดิมที่มีอยู่ นักเรียน จะต้องเป็นผู้สร้างความรู้ด้วยตนเอง โดยเชื่อมโยงความรู้เดิมกับ ความรู้ใหม่เข้าด้วยกัน และ ผู้สอนต้องเป็นผู้จัดกิจกรรมให้เกิดการเรียนรู้อย่างเหมาะสม องค์ความรู้ จะเกิดขึ้นในขณะที่นักเรียน ปฏิบัติกิจกรรม ซึ่งอาจเกิดการแลกเปลี่ยนความเห็นซึ่งกันและกัน หรือ เกิดจากการทำความเข้าใจกับปัญหาอุปสรรคต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น เวชฤทธิ์ อังกนะภัทรขจร (2555: 66) กล่าวว่า ทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์เป็น ทฤษฎีที่ให้ ความสำคัญกับตัวนักเรียน เชื่อว่านักเรียนสามารถสร้างความรู้ได้ด้วยตนเองจากการ ปฏิสัมพันธ์กับบุคคลอื่นและสิ่งแวดล้อมอย่างกระตือรือร้น โดยผู้สอนจะคอยกระตุ้นจัดสถานการณ์ และสร้างบรรยากาศที่ส่งเสริมให้นักเรียนเกิดการเรียนรู้ด้วยตนเอง จากที่กล่าวมาข้างต้น สรุปได้ว่า ทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์ หมายถึง ทฤษฎีที่ มุ่งให้นักเรียนสร้างความรู้ด้วยตนเอง โดยอาศัยความรู้เดิมเป็นพื้นฐานในการสร้างความรู้ใหม่ผ่านการ ปฏิบัติกิจกรรม ร่วมกันเป็นกลุ่ม ผู้สอนมีหน้าที่เสนอปัญหาให้นักเรียนเกิดความขัดแย้งทางปัญญาให้ นักเรียนได้ แลกเปลี่ยนความคิดเห็นซึ่งกันและกัน และคอยกระตุ้นให้นักเรียนได้สร้างความรู้ด้วย

30 2.2.2.4 รากฐานของทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์ มีนักการศึกษาได้สรุปรากฐานทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์ไว้ดังนี้ ชนาธิป พรกุล (2554: 73) สรุปว่า ทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์ มีรากฐานมา จากทฤษฎี พัฒนาการทางเชาว์ปัญญาเพียเจต์ และวีก็อทสกี้ เป็นทฤษฎีที่กล่าวถึงการเรียนรู้ว่าเกิด จากการสังเกต การเรียนรู้ของเด็กเล็ก ๆ เด็กสร้างความรู้โดยมีปฏิสัมพันธ์แบบต่าง ๆ เช่น ดู ฟัง ชิม ดม สัมผัส แสดงว่าเด็กสร้างความรู้ด้วยการมีส่วนร่วมอย่างตื่นตัวกับสถานการณ์จริงในชีวิต และมี ปฏิสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อม เช่น บ้าน โรงเรียน ชุมชน และโลก ทฤษฎีนี้มีความเชื่อว่า นักเรียนจะเข้าใจ อย่างถ่องแท้ เมื่อเขารู้สิ่งนั้นด้วยตนเองอย่างตื่นตัว เขาจะต้องจัดกระทำกับข้อมูลใหม่ด้วยความรู้ที่มี อยู่ และถ้าข้อมูลใหม่ไม่มีอะไรเกี่ยวข้องกับความรู้เดิม จะเกิดความขัดแย้งขึ้นในใจ และจะต้องหา ทางแก้ไข สุรางค์ โค้วตระกูล (2554: 210) สรุปว่า ทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์มีรากฐาน มาจาก 2 แหล่ง คือ ทฤษฎีพัฒนาการของเพียเจต์ และวีก็อสกี้ ทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์จึงแบ่งออกเป็น 2 ทฤษฎี คือ 1. Cognitive constructivism หมายถึง ทฤษฎีการเรียนรู้พุทธิปัญญานิยม ที่มีรากฐานมา จากทฤษฎีพัฒนาการของเพียเจต์ ทฤษฎีนี้ถือว่านักเรียนเป็นผู้กระทำ (Active) และ เป็นผู้สร้างความรู้ขึ้นในใจเอง ปฏิสัมพันธ์ทางสังคมมีบทบาทในการก่อให้เกิดความสมดุลทางพุทธิ ปัญญาขึ้นเป็นเหตุให้ นักเรียนปรับความเข้าใจเดิมที่มีอยู่ให้เข้ากับข้อมูลข่าวสารใหม่ จนกระทั่งเกิด ความสมดุลทางพุทธปัญญา หรือเกิดความรู้ใหม่ขึ้น 2. Social constructivism เป็นทฤษฎีที่มีพื้นฐานมาจากทฤษฎีพัฒนาการ ของวีก็อทสกี้ ซึ่ง ถือว่านักเรียนสร้างความรู้ด้วยการมีปฏิสัมพันธ์ทางด้านสังคมกับผู้อื่น (ผู้ใหญ่หรือ เพื่อน) ในขณะที่ นักเรียนมีส่วนร่วมในกิจกรรม หรืองานในสภาวะสังคม (Social context) ซึ่งตัวแปร ที่สำคัญและขาดไม่ได้ ปฏิสัมพันธ์ทางสังคมทำให้นักเรียนสร้างความรู้ด้วยการเปลี่ยนแปลงความ เข้าใจเดิมให้ถูกต้อง หรือซับซ้อนกว้างขวางขึ้น ทิศนา แขมมณี (2555: 90-91) สรุปว่า ทฤษฎีพัฒนาการทางเชาว์ปัญญา ของเพียเจต์และ ของวีก็อทส์เป็นรากฐานที่สำคัญของทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์ (Constructivism) เพีย เจต์อธิบายว่า พัฒนาการทางเชาว์ปัญญาของบุคคลมีการปรับตัวผ่านทางกระบวนการซึมซาบหรือดูด ซึม (Assimilation) และกระบวนการปรับโครงสร้างทางปัญญา (Accommodation) พัฒนาการ เกิดขึ้น เมื่อบุคคลรับและซึมซาบข้อมูล หรือประสบการณ์ใหม่เข้าสัมพันธ์กับความรู้หรือโครงสร้าง ทางปัญญาที่มีอยู่เดิม หากไม่สามารถสัมพันธ์กันได้ จะเกิดภาวะไม่สมดุลขึ้น (Disequilibrium) บุคคล

31 จะพยายามปรับสภาวะให้อยู่ในภาวะสมดุล (Equilibrium) โดยใช้กระบวนการปรับโครงสร้างทาง ปัญญา (Accommodation) เพียเจต์เชื่อว่าคนทุกคนมีพัฒนาการเชาว์ปัญญาไปตามลำดับขั้น จาก การมีปฏิสัมพันธ์และประสบการณ์กับสิ่งแวดล้อมธรรมชาติ และประสบการณ์ที่เกี่ยวกับการคิดเชิง ตรรกะ และคณิตศาสตร์ (Logico mathematical experience) รวมถึงการถ่ายทอดทางสังคม (Social transmission) วุฒิภาวะ (Maturity) และกระบวนการพัฒนาความสมดุล (Equilibration) ของ บุคคลนั้น ส่วนวีก็อทสกี้ ให้ความสำคัญกับวัฒนธรรมและสังคมมาก เขาอธิบายว่ามนุษย์ได้รับ อิทธิพลจากสิ่งแวดล้อมตั้งแต่แรกเกิด ซึ่งนอกจากสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติแล้วยังมีสิ่งแวดล้อมทาง สังคม ซึ่งก็คือ วัฒนธรรมที่สังคมสร้างขึ้น ดังนั้น สถาบันสังคมต่าง ๆ เริ่มตั้งแต่สถาบันครอบครัวจะมี อิทธิพลต่อพัฒนาการทางเชาว์ปัญญาของแต่ละบุคคล นอกจากนั้น ภาษายังเป็นเครื่องมือสำคัญของ การคิดและการพัฒนาเชาว์ปัญญาขั้นสูง พัฒนาการทางภาษาและทางความคิดของเด็กเริ่มด้วยการ พัฒนาที่แยกจากกัน แต่เมื่ออายุมากขึ้น พัฒนาการทั้ง 2 ด้านจะเป็นไปร่วมกัน บุญเลี้ยง ทุมทอง (2556: 56) สรุปว่า ทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์ (Constructivism) เชื่อว่า การเรียนรู้เป็นกระบวนการสร้างมากกว่าการรับความรู้ ดังนั้น เป้าหมาย ของการสอนจะสนับสนุนการสร้างมากกว่าความพยายามในการถ่ายทอด หรือการบอกความรู้โดยการ มุ่งเน้นการสร้างความรู้ใหม่อย่างเหมาะสมของแต่ละบุคคล และสิ่งแวดล้อมมีความสำคัญในการสร้าง ความหมายตามความเป็นจริง มีหลักการที่สำคัญเกี่ยวกับการเรียนรู้มุ่งเน้นให้นักเรียนลงมือกระทำใน การสร้างความรู้ ซึ่งปรากฏแนวคิดที่เป็นรากฐานสำคัญของเพียเจต์ คือ Cognitive constructivism ที่เชื่อว่าควรกระตุ้น ให้นักเรียนเป็นผู้สร้างความรู้ด้วยตนเองอย่างตื่นตัว โดยการขยายสกีมาผ่านทาง ประสบการณ์ด้วยวิธีการดูดซึม (Assimilation) เข้าสู่โครงสร้างทางปัญญาเป็นการตีความ หรือรับ ข้อมูลจากสิ่งแวดล้อม มาปรับเข้ากับโครงสร้างทางปัญญา และปรับเปลี่ยน (Accommodation) โครงสร้างทางปัญญาเป็นความสามารถในการปรับโครงสร้างทางปัญญาให้เข้ากับสิ่งแวดล้อม โดยการ เชื่อมโยงระหว่างความรู้เดิมและสิ่งที่ต้องเรียนใหม่ และ Social constructivism ของวีก็อทสกี้ แนวคิดสำคัญได้แก่ Zone of proximal development ภาษา สังคม วัฒนธรรม ช่วยในการสร้าง การเรียนรู้ ได้แก่ การร่วมมือกับ การเรียนรู้ (Collaborative learning) ตลอดจนบริบทที่มี ความหมายและไม่ควรแยกบริบทจากการ เรียนรู้และความรู้ที่ผู้เรียนพัฒนามาจากสภาพชีวิตจริง (Real world) จากที่กล่าวมาข้างต้น สรุปได้ว่า ทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์มีรากฐานมาจาก 2 ทฤษฎี คือ Congnitive Constructivism และ Social Constructivism มีรายละเอียด ดังนี้

32 1. coltive constructive มีพื้นฐานมาจากแนวคิดของเพียเจต์ แนวคิดของ ทฤษฎีนี้เน้น นักเรียนเป็นผู้สร้างความรู้โดยการลงมือกระทำ เพียเจต์เชื่อว่าถ้านักเรียนถูกกระตุ้นด้วย ปัญหาที่ ก่อให้เกิดความขัดแย้งทางปัญญา (Cognitive conflict) หรือเรียกว่าเกิดการเสียสมดุลทาง ปัญญา (Disequilibrium) นักเรียนต้องพยายามปรับโครงสร้างทางปัญญา (Cognitive structuring) ให้เข้าสู่ ภาวะสมดุล (Equilibrium) โดยวิธีการดูดซึม (Assimilation) ได้แก่ การรับข้อมูลใหม่จาก สิ่งแวดล้อม เข้าไปไว้ในโครงสร้างทางปัญญา และการปรับเปลี่ยนโครงสร้างทางปัญญา (Accomodation) คือ การเชื่อมโยงโครงสร้างทางปัญญาเดิม หรือความรู้เดิมที่มีมาก่อนกัน ข่าวสาร ใหม่ จนกระทั่งนักเรียนสายการปรับโครงสร้างทางปัญญาเข้าสู่การหรือสามารถที่จะสร้างความรู้ใหม่ มาได้ หรือการเรียนรู้นับแรง 2. Social constructivism เป็นทฤษฎีที่มีรากฐานมาจากวีก็อทสกี้ ซึ่งเชื่อว่า สังคมและ วัฒนธรรมจะเป็นเครือมีปัญญาเป็นการพัฒนารูปแบบและคุณภากรปัญญา และเชื่อว่า นักเรียนสร้างความรู้โดยผ่านทางการมีปฏิสัมพันธ์ทางสังคมกับผู้อื่น 2.2.3 ขั้นตอนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบร่วมมือโดยใช้เทคนิค TGT ทิศนา แขมณี (2548: 268) ได้อธิบายถึงขั้นตอนการแข่งขัน ดังนี้ 1. จัดผู้เรียนเข้ารวมคละความสามารถ เก่ง กลาง และอ่อน กลุ่มละ 4 คน เรียก กลุ่มนี้ว่า บ้านของเรา 2. สมาชิกในกลุ่มบ้านของเรา ได้รับเนื้อหาสำหรับศึกษาเนื้อหาสาระร่วมกัน ภายในกลุ่ม 3. สมาชิกในกลุ่มบ้านของเราแยกย้ายเป็นตัวแทนกลุ่มไปแข่งกับกลุ่มอื่น โดยจัด กลุ่มการแข่งขันตามความสามารถ คือ คนเก่งแต่ละกลุ่มไปรวมกัน คนอ่อนก็ไปรวมกับคนอ่อนของ กลุ่มอื่น กลุ่มที่รวมกันนี้เรียกว่า กลุ่มแข่งขันให้มีสมาชิกกลุ่มละ 4 คน 4. สมาชิกกลุ่มแข่งขัน เริ่มแข่งขันกัน ดังนี้ 4.1 แข่งขันกันตอบคําถาม 10 คําถาม 4.2 สมาชิกคนแรกจับคำถามขึ้นมา 1 คำถาม และอ่านคำถามให้กลุ่มฟัง 4.3 ให้สมาชิกที่อยู่ซ้ายมือของผู้อ่านคำถามคนแรกตอบคำถามก่อน ต่อไป จึงให้ คนถัดไปตอบจนครบ 4.4 ผู้อ่านคำถามเปิดคำตอบ แล้วอ่านเฉลยคำตอบที่ถูกต้องให้กลุ่มฟัง 4.5 ให้คะแนนคำตอบ ดังนี้ ผู้ตอบถูกคนแรกได้ 2 คะแนน

33 ผู้ตอบถูกคนต่อไปได้ 1 คะแนน ผู้ตอบผิดได้ 0 คะแนน 4.6 ต่อไปสมาชิกกลุ่มที่สองจับคำถามที่ 2 และเริ่มเล่นตามขั้นตอน 4.1-4.2 ไป เรื่อย ๆ จนกระทั่งคำถามหมด 4.7 ทุกคนรวมคะแนนของตนเอง ผู้ได้คะแนนสูงอันดับ 1 ได้โบนัส 10 คะแนน ผู้ได้คะแนนสูงอันดับ 2 ได้โบนัส 8 คะแนน ผู้ได้คะแนนสูงอันดับ 3. ได้โบนัส 6 คะแนน ผู้ได้คะแนนสูงอันดับ 4 ได้โบนัส 4 คะแนน พรสวรรค์ สีป้อ (2550: 95) ได้กล่าวถึงขั้นตอนของกิจกรรม TGT ได้ ดังนี้ 1. ผู้สอนเสนอบทเรียน 2. แบ่งผู้เรียนเป็นกลุ่มย่อยกลุ่ม 4-5 คน ประกอบด้วย ผู้เรียนที่มี ความสามารถคละกัน 3. สมาชิกกลุ่มศึกษาปฏิบัติงานในกลุ่ม โดยช่วยเหลือกัน มีการอธิบายให้ กันจนเข้าใจ 4. แต่ละกลุ่มแข่งขันเกมทางวิชาการ โดยจัดกลุ่มแข่งขันตามระดับ ความสามารถ นั่นคือ ให้คนเก่งของแต่ละกลุ่มมาจัดแข่งขันกันคนอ่อนมาแข่งกัน เป็นต้น 5. บันทึกคะแนนกลุ่ม คะแนนกลุ่มขึ้นอยู่กับคะแนนในการแข่งขันของทุก คน ขั้นตอนการแข่งขัน ในการแข่งขันผู้สอนแจกบัตรคำถามและกระดาษคำตอบ หลังจากนั้น ดำเนินการ ดังนี้ (กรณีผู้แข่งขัน โต๊ะละ 3 คน) 1. สมาชิกคนที่ 1 หยิบซองคำถาม อ่านคำถามเพื่อให้สมาชิกทั้ง 2 คน ฟัง แล้ววางคําถามกลางโต๊ะ 2. สมาชิกคนที่ 2 และ 3 ตอบคําถาม โดยเขียนตอบใน กระดาษคำตอบ 3. สมาชิกคนที่ 1 อ่านคำเฉลย 4. ดำเนินการเช่นนี้จนหมดคำถาม โดยให้ผู้แข่งขันผลัดกันเป็นผู้อ่าน คำถาม 5. การให้คะแนนมีดังนี้

34 ผู้ที่ตอบถูกคนแรกได้ 2 คะแนน ผู้ที่ตอบถูกคนต่อไปได้ 1 คะแนน ผู้ที่ตอบผิดได้ 0 คะแนน 6. รวมคะแนนของตนเพื่อนำไปรวมกับสมาชิกในกลุ่มเดิม โดยสมาชิก ที่แข่งขันได้คะแนนสูงสุดในแต่ละโต๊ะได้โบนัส 10 คะแนน สมาชิกที่ได้คะแนนรองลงมาได้ 8 และ 6 คะแนน ลดหลั่นลงมาตามลำดับ 7. แต่ละคนนำคะแนนที่ได้ไปรวมกัน กลุ่มใดได้คะแนนสูงสุดได้รับ รางวัล จากการศึกษาขั้นตอนการจัดการเรียนรู้ข้างต้น สรุปได้ว่า การจัดกิจกรรมการ เรียนรู้แบบร่วมมือโดยใช้เทคนิค TGT มี 5 ขั้นตอน ดังนี้ ขั้นที่ 1 ขั้นเตรียมความพร้อมผู้เรียน 1. นำเสนอบทเรียนที่จะใช้ในกิจกรรมนี้ และแจ้งกติกาการเล่นเกม 2. แบ่งกลุ่มนักเรียนออกเป็นกลุ่มละ 4-5 คน โดยคละนักเรียน เก่ง ปานกลาง อ่อน อยู่ด้วยกัน ขั้นที่ 2 ขั้นสอน 3. ครูให้ความรู้ในเนื้อหาที่จะให้ไปศึกษา ขั้นที่ 3 ขั้นกิจกรรม 4. นำสมาชิกในแต่ละกลุ่มศึกษางานที่ได้รับมอบหมาย อภิปราย แลกเปลี่ยนความรู้ภายในกลุ่ม 5. สมาชิกในกลุ่มแยกย้ายออกมาแข่งขันกับสมชิกกลุ่มอื่น ที่มีความรู้ ในระดับเดียวกัน เช่น คนเก่งแข่งขันกับคนเก่ง คนอ่อนแข่งขันกับคนอ่อน ขั้นที่ 5 ขั้นการแข่งขัน 6. ในการแข่งขันครูแจกบัตรคำถามและกระดาษคำตอบ หลังจากนั้น ดำเนินการ ดังนี้ (กรณีผู้แข่งขัน โต๊ะละ 5 คน) 7. สมาชิกคนที่ 1 หยิบซองคำถาม อ่านคำถามเพื่อให้สมาชิกทั้ง 4 คน ฟัง แล้ววางคําถามกลางโต๊ะ 8. สมาชิกคนที่ 2, 3, 4 และ 5 ตอบคําถาม โดยเขียนตอบใน กระดาษคำตอบ 9. สมาชิกคนที่ 1 อ่านคำเฉลย

35 10. ดำเนินการเช่นนี้จนหมดคำถาม โดยให้ผู้แข่งขันผลัดกันเป็นผู้อ่าน คำถามตามลำดับสมาชิก ขั้นที่ 5 ขั้นการประเมินผลและมอบรางวัล 11. นำเนิดการให้คะแนน - ตอบถูกคนที่ 1 ได้ 2 คะแนน - ตอบถูกคนที่ถัดไป ได้ 1 คะแนน - ตอบผิด ได้ 0 คะแนน 12. รวมคะแนนของตนเพื่อนำไปรวมกับสมาชิกในกลุ่มเดิม โดยสมาชิกที่ แข่งขันได้คะแนนสูงสุดในแต่ละโต๊ะได้โบนัส 10 คะแนน สมาชิกที่ได้คะแนนรองลงมาได้ 8 และ 6 คะแนน ลดหลั่นลงมาตามลำดับ 13. แต่ละคนนำคะแนนที่ได้ไปรวมกัน กลุ่มใดได้คะแนนสูงสุดได้รับรางวัล 2.2.4 ข้อดีของการเรียนรู้แบบร่วมมือโดยใช้เทคนิค TGT สุวิทย์ มูลคำ และอรทัย มูลคำ (2547: 168) ได้กล่าวข้อดีของจัดกิจกรรมการ เรียนรู้ด้วยเทคนิค TGT ไว้ดังนี้ 1. ผู้เรียนมีความเอาใจใส่รับผิดชอบตัวเองและกลุ่มร่วมกับสมาชิกอื่น 2. ส่งเสริมผู้เรียนที่มีความแตกต่างกันให้เรียนรู้ร่วมกัน 3. ส่งเสริมให้ผู้เรียนผลัดเปลี่ยนกันเป็นผู้นำ 4. ส่งเสริมให้ผู้เรียนได้ฝึกและเรียนรู้ทักษะทางสังคมโดยตรง 5. ผู้เรียนมีความตื่นเต้นสนุกสนานกับการเรียนรู้ วิมลรัตน์ สุนทรโรจน์(2555) กล่าวว่า ข้อดีการจัดการเรียนรู้ด้วยเทคนิค TGT เป็นเทคนิค ที่ดีของการเรียนแบบร่มมือในการช่วยส่งเสริมให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ โดยผู้เรียนมีส่วน ร่วมใน กระบวนการเรียนรู้ทุกขั้นตอน ด้วยการช่วยเหลือพึ่งพาซึ่งกันและกัน ดังนี้ 1. กระตุ้นให้ผู้เรียนสนใจและตั้งใจเรียนอย่างต่อเนื่องกระตือรือร้นในการ ค้นคว้าหา ความรู้และทบทวนบทเรียนให้เข้าใจ เป็นการเตรียมที่จะเข้าร่วมเกมการแข่งขันตอบปัญหา ทาง วิชาการเพื่อสะสมคะแนนความสามารถของกลุ่มและบรรลุเป้าหมายที่ต้องการ 2. เสริมสร้างสัมพันธภาพระหว่างบุคคลเนื่องจากผู้เรียนนั้นจะบรรลุ เป้าหมายของ การเรียนรู้และรางวัลจากการเล่นเกมการแข่งขันทางวิชาการก็ต่อเมื่อสมาชิกคนอื่น ๆ ในกลุ่มไปถึง เป้าหมายเดียวกัน ดังนั้นผู้เรียนจึงต้องช่วยเหลือพึ่งพาซึ่งกันและกันสร้างสัมพันธภาพที่ดี ต่อกันมีการ ให้กำลังใจกระตุ้นและส่งเสริมเพื่อนทุก 1 คนให้มีความรู้ความเข้าใจในบทเรียนเพื่อที่จะ

36 ทำคะแนนสะสมได้ในการเล่นเกมการแข่งขันตอบปัญหาทางวิชาการอันจะนำไปสู่ความสำเร็จและ บรรลุ เป้าหมายร่วมกัน 3. สร้างเสริมบรรยากาศในการเรียนรู้ได้เป็นอย่างดีเนื่องจากผู้เรียนมีการ ช่วยเหลือ พึ่งพากันและกันมีการแลกเปลี่ยนความคิดเห็น ยอมรับและไว้วางใจซึ่งกันและกัน มีการเล่น เกมแข่งขัน ตอบปัญหาทางวิชาการ เพื่อสะสมคะแนนความสามารถของกลุ่มที่ไม่เน้นการแพ้ ชนะ เพียงแต่นักเรียนทุกคนในกลุ่มจะร่วมแรงร่วมใจกันทำคะแนนสะสมให้ได้ถึงเกณฑ์ตามที่กำหนดเท่านั้น จึงทำให้นักเรียนมีความสุขกับการเรียนและมีความสนุกกับเกมวิชาการ 4. กระตุ้นให้นักเรียนเกิดความเชื่อมั่นในตนเองและตระหนักถึงคุณค่าตน เนื่องจากมี เกมการแข่งขันตอบปัญหาทางวิชาการ ผู้เรียนได้ร่วมเล่นเกมกับสมาชิกกลุ่มอื่น ๆ ที่มี ความสามารถ ใกล้เคียงกัน โดยมีการจัดกลุ่มแข่งขันซึ่งประกอบไปด้วยสมาชิกที่มาจากกลุ่มต่าง ๆ ที่มี ความสามารถ ใกล้เคียงกัน และแข่งขันในกลุ่มที่จัดขึ้นใหม่นี้ดังนั้นผู้เรียนเก่ง หรือผู้เรียนย่อมก็มี โอกาสทำคะแนนให้กับกลุ่มของตนเองได้เท่าเทียมกัน จึงทำให้ผู้เรียนเกิดความภาคภูมิใจมั่นใจ และ ตระหนักถึงคุณค่าของตนเองที่เป็นส่วนหนึ่งในความสำเร็จของกลุ่ม 5. ส่งเสริมการเรียนรู้และทำให้ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงขึ้น เนื่องจาก ผู้เรียนได้ ร่วมกับเรียนและร่วมกัน เล่นเกมการแข่งขันตอบปัญหาทางวิชาการ จะช่วยให้ผู้เรียนเห็น คุณค่าของการเรียน และการที่ผู้เรียนเก่ง หรือเรียนช้าจะรู้สึกอบอุ่นไม่โดดเดี่ยว รู้สึกเป็นกันเองและ กล้าซักถามปัญหาที่ไม่เข้าใจกับเพื่อน จนเกิดการเรียนรู้ได้ดีขึ้นส่งผลให้ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของ ผู้เรียนสูงขึ้น 6. พัฒนาทักษะการทำงานร่วมกับผู้อื่น เป้าหมายที่สำคัญของวิธีการเรียน ประเภท การแข่งขันระหว่างกลุ่มด้วยเกม คือ ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ทักษะการร่วมมือและช่วยเหลือซึ่ง กันและกัน สิ่งนี้เป็นทักษะที่สำคัญของสังคม ที่คนเราต้องทำงานร่วมกันภายใต้ระบบ ที่ทุกคนต่างต้อง พึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน และฝึกให้ผู้เรียนรู้จักการปรับตัว เพื่อให้สามารถทำงานในสังคมได้อย่างมี ความสุข 7. ส่งเสริมให้ผู้เรียนเกิดความสามารถในการแก้ปัญหาและความรับผิดชอบ เนื่องจาก กิจกรรมการแข่งขันระหว่างกลุ่มด้วยเกมตอบปัญหาทางวิชาการ จะช่วยส่งเสริมให้ผู้เรียนมี ความ รับผิดชอบในการเรียนรู้ของตนเอง และของเพื่อนร่วมกลุ่ม เพื่อจะมีความสามารถทำคะแนน สะสมได้สูง ถึงเกณฑ์ตามเป้าหมาย และขณะที่เล่นเกม นักเรียนจะต้องคิดคำนวณคิดแก้ไขปัญหา เพื่อให้ได้ข้อสรุปที่จะตอบปัญหานั้น เป็นการส่งเสริมให้ผู้เรียนเกิดความสามารถในการแก้ปัญหา และ

37 ในการทำงานกลุ่ม มีการอภิปราย และแก้ไขปัญหาร่วมกับเพื่อน พร้อมกับลงมือปฏิบัติร่วมกันตาม ขั้นตอนที่กำหนดไว้จากมติของกลุ่มในการแก้ปัญหา สรุปได้ว่าข้อดีของการเรียนรู้แบบร่วมมือโดยใช้เทคนิค TGT มีดังนี้ 1. ส่งเสริมการทำงานเป็นกลุ่ม 2. นักเรียนมีความกระตือรือร้นในการตอบคำถาม 3. มีทักษะที่ดีทางสังคม และเสริมสร้างสัมพันธภาพระหว่างบุคคล 4. นักเรียนมีความสามาถในการคิดแก้ไขปัญหา 5. นักเรียนมีความสนุกสนานในการเรียน 2.2.5 ข้อจำกัดของการเรียนรู้แบบร่วมมือโดยใช้เทคนิค TGT สุวิทย์ มูลคำ และอรทัย มูลคำ (2547: 168) ได้กล่าว ข้อจำกัดของจัดกิจกรรมการ เรียนรู้ด้วยเทคนิค TGT ไว้ ดังนี้ 1. ถ้าผู้เรียนขาดความเอาใจใส่และความรับผิดชอบจะส่งผลต่อผลงาน ของกลุ่มและ การเรียนรู้ไม่ประสบผลสำเร็จ 2. เป็นวิธีการที่ครูผู้สอนต้องเตรียมการดูแลเอาใจใส่กระบวนการเรียนรู้ของ ผู้เรียน อย่างใกล้ชิดจึงจะได้ผลดี 3. ผู้สอนมีภาระงานเพิ่มขึ้น วิมลรัตน์ สุนทรโรจน์ (2555) กล่าวว่าข้อการจัดการเรียนรู้ด้วยเทคนิค TGT มีดังนี้ 1. ใช้เวลาในการดำเนินกิจกรรมต่าง ๆ มากกว่าวิธีเรียนตามปกติเนื่องจากจะต้องให้ เวลาผู้เรียนในการศึกษาเรื่องที่มอบหมายร่วมกัน ภายในกลุ่มซึ่งมีการอธิบายอภิปรายซักถามซึ่งกัน และกันรวบรวมผลงานและนำเสนอผลงานที่ได้ศึกษาร่วมกันต่อเพื่อนร่วมชั้น รวมทั้งกิจกรรมการ แข่งขันตอบปัญหาเพื่อสะสมคะแนนความสามารถของกลุ่ม ดังนั้นจึงอาจจะต้องใช้เวลามากกว่าการ เรียนปกติ 2. เกิดเสียงดังรบกวนห้องข้างเคียงและขาดความเป็นระเบียบเรียบร้อยขณะ เคลื่อนย้ายผู้เรียน เนื่องจากการเรียนแบบร่วมมือประเภทการแข่งขันระหว่างกลุ่มด้วยเกมจะมีการจัด ผู้เรียนให้เคลื่อนย้ายจากกลุ่มที่ผู้เรียนเรียนด้วยกัน หรือกลุ่มบ้านซึ่งเป็นกลุ่มที่มีระดับความสามารถ แตกต่างกันมาจัดกลุ่มใหม่ ซึ่งเป็นกลุ่มแข่งขันที่มีระดับความสามารถใกล้เคียงกันเพื่อแข่งขันตอบ ปัญหาด้วยกันเมื่อแข่งขันเสร็จก็กลับมารวมกันยังกลุ่มบ้านที่มีระดับความสามารถแตกต่างกันอีกครั้ง เพื่อรวมคะแนนจากการแข่งขันของสมาชิกภายในกลุ่ม ดังนั้นครูจะต้องหาวิธีการที่จะทำให้การ เคลื่อนย้ายกลุ่มของผู้เรียนมีความเป็นระเบียบเรียบร้อยและไม่เกิดเสียงดัง

38 3. มีผลต่อความรู้สึกของผู้เรียน เนื่องจากผู้เรียนที่เข้าร่วมเกมการแข่งขันตอบปัญหา ทางวิชาการในแต่ละกลุ่มทำการแข่งขันเสร็จสิ้นลง ผู้เรียนที่ได้คะแนนต่ำสุดในแต่ละกลุ่มการแข่งขัน จะต้องเคลื่อนย้ายไปแข่งขันยังกลุ่มที่มีระดับความสามารถน้อยกว่าในการแข่งขันครั้งต่อไป ซึ่งอาจจะ ทำให้ผู้เรียนเสียใจเสียความรู้สึกจนเกิดความรู้สึกท้อแท้ก็ได้ แต่ในทางกลับกันก็อาจเป็นการกระตุ้นให้ ผู้เรียนต้องเพิ่มความพยายามและให้ความสนใจในการเรียนรู้มากยิ่งขึ้น สรุปได้ว่า ข้อจำกัดของการเรียนรู้แบบร่วมมือโดยใช้เทคนิค TGT มีดังนี้ 1. ต้องใช้ระยะเวลาในการจัดกิจกรรม 2. ครูผู้สอนจะมีภาระงานเพิ่มมากขึ้น 3. ครูผู้สอนจะได้คิดหากิจกรรมใหม่ ๆ อยู่เสมอ 4. ห้องเรียนอาจเสียงดังรบกวนห้องเรียนอื่น 5. นักเรียนที่ตอบคำถามแพ้ และได้คะแนนน้อยอาจจะเสียใจและมีเจตคติที่ไม่ดีต่อ กิจกรรมเหล่านี้อีกต่อไป 3. ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ 3.1 ความหมายของผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน มีนักการวิชาการให้ความหมายของผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนไว้ ดังนี้ ทิศนา แขมมณี (2540 : 10) ให้ความหมายว่าผลสัมฤทธิ์คือ การทำให้สำเร็จ (Accomplishment) หรือประสิทธิภาพทางด้านการกระทำในลักษณะที่กำหนดให้ หรือด้านความรู้ ส่วนผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน หมายถึง การเข้าถึงความรู้ (Knowledge Attained) การพัฒนาทักษะ ใน การเรียน ซึ่งอาจพิจารณาจากคะแนนสอบที่กำหนดให้ คะแนนที่ได้จากงานที่ครูมอบหมายให้ หรือ ทั้งสองอย่าง อัครเดช จำนงค์ธรรม (2549 : 26) ให้ความหมายว่าผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน หมายถึง ผล ของความสามารถของบุคคลที่ต้องอาศัยทักษะ ความรอบรู้ ทัศนคติที่ได้รับงากการเรียนการ สอน การฝึกฝน อบรม สั่งสอน ทำให้เกิดความสำเร็จหรือความสามารถในค้านต่างๆ ศิริชัย กาญจนวาสี (2552 : 166) ให้ความหมายว่าผลสัมฤทธิ์ไว้ว่า ผลสัมฤทธิ์ (Achievement) เป็นผลการเรียนรู้ตามแผนที่กำหนดไว้ล่วงหน้า อันเกิดจากกระบวนการเรียนการ สอนในช่วงระยะเวลาใดเวลาหนึ่งที่ผ่านมา แบบสอบผลสัมฤทธิ์จึงเป็นแบบทคสอบที่ใช้วัดผลการ เรียนรู้ที่เกิดขึ้น (What Person has Learned) จากกิจกรรมการเรียนการสอนที่ผู้สอนได้จัดขึ้นเพื่อ การ เรียนรู้นั้น สิ่งที่มุ่งวัดจึงเป็นสิ่งที่ผู้เรียนได้เรียนรู้ภายใต้สถานการณ์ที่กำหนดขึ้น ซึ่งอาจเป็นความรู้

39 หรือทักษะบางอย่าง (ส่วนใหญ่จะเน้นทักษะทางสมองหรือความคิดอันบ่งบอกถึง สถานภาพของ การ เรียนรู้ที่ผ่านมา หรือสถานภาพการเรียนรู้ที่บุคคลนั้นได้รับ) นิภา เมธธาวีชัย (2536, 65) ได้กล่าวว่าผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน หมายถึง ความรู้และทักษะที่ ได้รับการพัฒนามาจากการเรียนการสอนวิชาต่าง ๆ ครูอาศัยเครื่องมือวัดผลช่วยในการศึกษาว่า นักเรียนมีความรู้และทักษะมากน้อยเพียงใด อัญชนา โพธิพลากร (2545, 93) ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ หมายถึง ความสามารถในการเรียนรู้ของนักเรียนจากการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ ซึ่งประเมินได้จากการทำ แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ ซึ่งแบบทดสอบนั้นสอดคล้องกับพฤติกรรม ด้านความรู้ความคิด (Cognitive Domain) ความสามารถ หรือความสำเร็จในด้านต่าง ๆ เช่น ความรู้ ทักษะในการแก้ปัญหา ความสามารถในการนำไปใช้ และการวิเคราะห์เป็นต้น รวมถึงประสิทธิภาพที่ ได้จากการเรียนรู้ซึ่งได้รับมาจากการสอน การฝึกฝน หรือประสบการณ์ต่าง ๆ ซึ่งวัดได้จากการตอบ แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนที่สร้างขึ้น ดังนั้น ความหมายของผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ สรุปได้ว่า ผลสัมฤทธิ์ ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์หมายถึงความสามารถทางด้านสติปัญญาซึ่งจะแสดงออกมาเป็น พฤติกรรม 6 ด้าน ได้แก่ ด้านความรู้ความจำ ด้านความเข้าใจ ด้านการนำไปใช้ ด้านการคิดวิเคราะห์ ด้านการสังเคราะห์ และด้านการประเมินค่าซึ่งเป็นทักษะที่ได้รับจากการเรียนการสอนวิชา คณิตศาสตร์ การฝึกฝน ซึ่งสามารถวัดหรือประเมินได้จากการทำแบบวัดคุณลักษณะในด้านต่าง ๆ 3.2แนวคิด ทฤษฎีของผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์ บลูมและคณะ กล่าวว่า ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ หมายถึง ความสามารถ ทางด้านสติปัญญา (Cognitive Domain) ในการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ ซึ่งจำแนกพฤติกรรมที่พึง ประสงค์ทางด้านพุทธพิสัยไว้ 6 ระดับ ดังนี้ 1. ความรู้ (Knowledge) เป็นความสามารถของผู้เรียนในการจดจำ ระลึกได้ของ เนื้อหาสาระ ที่ได้เรียนรู้ผ่านมาแล้วถ่ายทอดสู่ผู้อื่นได้อย่างถูกต้อง แม่นยำและชัดเจน จำแนกได้ ดังนี้ 1.1 ความรู้ด้านเนื้อหา (knowledge of Specifics) เป็นความสามารถในการ จดจำเนื้อหาสาระในเนื้อเรื่องที่ได้เรียนรู้ จำแนกได้ดังนี้ 1.1.1 ความรู้เกี่ยวกับคำศัพท์และนิยาม (knowledge of Terminology) เป็นความสามารถในการจดจำสัญลักษณ์ ศัพท์ หรือนิยาม ที่กำหนดไว้เพื่อใช้ในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง

40 1.1.2 ความรู้เกี่ยวกับข้อเท็จจริง (knowledge of Specific Facts) เป็น ความสามารถในการจดจำสิ่งที่เป็นข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นและเรียนรู้มาแล้ว 1.2 ความรู้เกี่ยวกับวิธีดำเนินการในเนื้อหา (knowledge of Ways and Means of Dealing with Specifics) เป็นความสามารถในการจดจำวิธีการ ลำดับขั้นตอน เกณฑ์ หรือ การ จำแนกประเภท 1.2.1 ความรู้เกี่ยวกับระเบียบประเพณี (knowledge of Conventions) เป็นความสามารถในการจดจำประเพณี วัฒนธรรม ธรรมเนียมหรือสิ่งที่กระทำกันในสังคมเรื่อง ใด เรื่องหนึ่งหรือในเนื้อหาสาระ 1.2.2 ความรู้เกี่ยวกับแนวโน้มและลำดับขั้น(knowledge of Trends and Sequences) เป็นความสามารถในการจดจำในส่วนที่เกี่ยวข้องกับแนวโน้ม หรือ ลำดับขั้นตอนในเรื่อง ใดเรื่องหนึ่ง 1.2.3 ความรู้เกี่ยวกับการจำแนกประเภท(knowledge of Classifications and Categories) เป็นความสามารถในการจดจำประเภท หรือจัดการกลุ่มของเนื้อหาที่ได้เรียนรู้ มาแล้ว 1.2.4 ความรู้เกี่ยวกับเกณฑ์ (knowledge of Criteria) เป็นความสามารถ ในการจดจำกฎเกณฑ์ที่ก่อให้เกิดหลักการ ความคิดรวบยอด ความคิดเห็นและอื่น ๆ 1.2.5 ความรู้เกี่ยวกับวิธีการ (knowledge of Methodology) เป็น ความสามารถในการจดจำวิธีการแสวงหาความรู้ เทคนิควิธีการ และกระบวนการต่าง ๆ ที่ได้เรียนรู้ มาแล้ว 1.3 ความรู้เกี่ยวกับความคิดรวบยอด (knowledge of Universals and Abstraction in a Field) เป็นความสามารถในการจดจำขั้นสูง 1.3.1 ความรู้เกี่ยวกับหลักวิชาและการสรุปอ้างอิงทั่วไป (knowledge of Principles and Generalizations) เป็นความสามารถในการจดจำหลักวิชาและการสรุปอ้างอิงทั่วไป ในหลักวิชานั้น ๆ 1.3.2 ความรู้เกี่ยวกับทฤษฎีและโครงสร้าง (knowledge of theories andStructures) เป็นความสามารถในการจดจำทฤษฎีและโครงสร้างของสิ่งของสิ่งที่เรียนรู้มาแล้ว 2. ความเข้าใจ (Comprehension) เป็นความสามารถในการแปลความ ตีความ และ ขยายความจากสื่อความหมายที่ได้พบเห็นได้อย่างสมเหตุสมผล

41 2.1 การแปลความ (Translation) เป็นความสามารถในการถ่ายโยงความหมาย จากภาษาที่เข้าใจยากในเรื่องหรือประเด็นนั้น ๆ ให้เป็นภาษาที่สามารถเข้าใจได้ง่ายขึ้น 2.2 การตีความ (Interpretation) เป็นความสามารถในการสรุปความ หรือ พิจารณาในภาพรวมให้เป็นใจความสั้น ๆ ที่มีความหมาย 2.3 การขยายความ (Extrapolation) เป็นความสามารถในการคาดคะเน ข้อเท็จจริงล่วงหน้าโดยใช้แนวโน้มของสถานการณ์ที่เกิดขึ้นแล้ว 3. การนำไปใช้ (Application) เป็นความสามารถในการนำหลักความรู้หลักวิชาหรือ ทฤษฎีไปใช้แก้ปัญหาในสถานการณ์ใหม่ที่ไม่เคยเรียนหรือไม่คุ้นเคย 4. การวิเคราะห์ (Analysis) เป็นความสามารถในการจำแนกแยกแยะ จัดหมวดหมู่ เพื่อศึกษาส่วนประกอบย่อย ๆ ของเหตุการณ์ ว่ามีประเด็นที่สำคัญคือ อะไร แต่ละประเด็นมี ความสัมพันธ์กันอย่างไร และใช้หลักการอะไร จำแนกได้ดังนี้ 4.1 การวิเคราะห์ความสำคัญ (Analysis of Elements) เป็นความสามารถใน การจำแนกความสำคัญของประเด็นในเหตุการณ์ เหตุและผล 4.2 การวิเคราะห์ความสัมพันธ์ (Analysis of Relationships) เป็นความสามารถ ในการจำแนกความสัมพันธ์หรือความเกี่ยวข้องของเหตุการณ์ย่อย ๆ เพื่อนำมาอุปมาอุปไมย 4.3 การวิเคราะห์หลักการ (Analysis of Organizational Principles) เป็น ความสามารถในการระบุหลักการที่ใช้เชื่อมโยงเหตุการณ์ย่อย ๆ ให้อยู่กันเป็นระบบ 5. การสังเคราะห์ (Synthesis) เป็นความสามารถในการผสมผสานส่วนย่อย ๆ หรือ สร้างขึ้นใหม่ เพื่อให้เกิดองค์ประกอบใหม่ ที่มีโครงสร้างใหม่ จำแนกได้ดังนี้ 5.1 การสังเคราะห์ข้อความ (Production of Unique Communication) เป็นความสามารถในการสังเคราะห์ข้อความเพื่อหาข้อสรุปร่วมกันโดยการพูด การเขียน หรือ วิพากษ์วิจารณ์ 5.2 การสังเคราะห์แผนงาน (Production of Plan and Proposed Set of Operations) เป็นความสามารถในการกำหนดแนวทางและขั้นตอนการปฏิบัติงานใหม่หรือการ สังเคราะห์แผนงานเดิมเพื่อจัดทำแผนงานใหม่ที่ช่วยให้การดำเนินงานสอดคล้องกับเกณฑ์และ มาตรฐานได้ดีกว่าเดิม 5.3 การสังเคราะห์ความสัมพันธ์ (Derivation of a Set of Abstract Relations) เป็นความสามารถในการจำแนกคิดย่อย ๆ มาสัมพันธ์กันอย่างสมเหตุสมผลจนเปลี่ยนเป็น สมุมติฐาน กฎ หรือทฤษฎี

42 6. การประเมินค่า (Evaluation) เป็นความสามารถในการพิจารณาตัดสินคุณค่า ความถูกต้องความเหมาะสม อาทิ ดี-เลว เหมาะสม-ไม่เหมาะสม ฯลฯ โดยการนำมาเปรียบเทียบกับ เกณฑ์มาตรฐาน 6.1 การประเมินค่าโดยใช้เกณฑ์ภายใน (Judgment in Terms of Internal Evidence) เป็นความสามารถในการพิจารณาความถูกต้อง ความสมเหตุสมผล หรือความสอดคล้อง โดยใช้เกณฑ์ภายในของประเด็นหรือเนื้อหาสาระนั้น ๆ เป็นสำคัญ 6.2 การประเมินค่าโดยใช้เกณฑ์ภายนอก (Judgment in Terms of External Evidence) เป็นความสามารถในการพิจารณาความถูกต้อง ความสมเหตุสมผล หรือความสอดคล้อง โดยใช้เกณฑ์ภายนอกที่สังคม หรือระเบียบประเพณีที่กำหนดไว้ สรุปว่า ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์ หมายถึง การจำแนกตามสติปัญญาซึ่ง ตามแนวคิดของบลูมแล้ว สามารถแบ่งได้ 6 ระดับ ได้แก่ ความรู้ ความเข้าใจ การนำไปใช้ การ วิเคราะห์ การสังเคราะห์ ประเมินค่า เป็นต้น 3.3 องค์ประกอบของผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์ 3.3.1 องค์ประกอบของผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนนั้นเป็นเรื่องที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการจัดการศึกษา พราะ การศึกษาจะมี ประสิทธิผลเพียงใดนั้นสามารถวัดได้จากผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของผู้เรียน รายบุคคล ซึ่งองค์ประกอบที่มีอิทธิพลต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนนั้นมีมากมายหลายประการ ดังนี้ อารีย์ คงสวัสดิ์ (2544: 25) กล่าวถึง องค์ประกอบที่ทำให้เกิดผลกระทบผลสัมฤทธิ์ ทางการเรียน 1. ด้านคุณลักษณะการจัดระบบในโรงเรียน ตัวแปรด้านนี้จะประกอบไปด้วย ขนาดของโรงเรียน อัตราส่วน ของนักเรียนต่อครู นักเรียนต่อห้อง นักเรียนเหล่านี้มีความสัมพันธ์กับ ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน 2. ด้านคุณลักษณะของคุณครู ตัวแปรด้านคุณลักษณะของครู ประกอบด้วย อายุ วุฒิครูประสบการณ์ของ ครู ความเอาใจใส่ในหน้าที่ ตัวแปรเหล่านี้ล้วนมีความสัมพันธ์ต่อผลสัมฤทธิ์ ทางการเรียนทั้งสิ้น 3. ด้านคุณลักษณะของนักเรียน ประกอบด้วยตัวแปรที่เกี่ยวกับการเรียน สมาชิก ในครอบครัว ความพร้อม ทัศนคติเกี่ยวกับการเรียนการสอน ตัวแปรเหล่านี้มีความสัมพันธ์กับ ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ด้านภูมิหลังทางเศรษฐกิจ สังคมและสิ่งแวดล้อมของนักเรียน การศึกษา เกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่าง สภาพทางเศรษฐกิจสังคมกับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน

43 อัญชนา โพธิพลาการ (2545: 45) กล่าวว่า มีองค์ประกอบหลายประการที่ทำให้ เกิดผลกระทบต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน คือ ด้านตัวนักเรียน เช่น สติปัญญา อารมณ์ ความสนใจ เจตคติต่อการเรียน ด้านตัวครู เช่น คุณภาพของครู การจัดระบบการบริหารของผู้บริหาร ด้านสังคม เช่น สภาพเศรษฐกิจและตังคมของครอบครัวนักเรียน เป็นต้น แต่ปัจจัยที่มีผลโดยตรงต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนทั้งทางตรงและทางอ้อม เช่น ความสนใจสติปัญญา เจตอติต่อการเรียน ตัวครู สังคม สิ่งแวดล้อมของนักเรียน และองค์ประกอบที่สำคัญที่ทำให้นักเรียนมี ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนดีโดยตรง คือ วิธีการสอนของครู อนาสตาซี (Anastasi. 1967: 141-142) กล่าวว่า การที่นักเรียนจะเรียนสำเร็จ หรือไม่ นั้นขึ้นอยู่กับองค์ประกอบใหญ่ 2 องค์ประกอบ คือ องค์ประกอบด้านสติปัญญา (Intellectual factors) กับองค์ประกอบด้านที่ไม่ใช่สติปัญญา (Non-intellectual factors) ซึ่งเป็นองค์ประกอบที่ สำคัญไม่ยิ่งหย่อนกว่ากัน จันทิมา เมยประโดน (2555: 28) กล่าวว่า องค์ประกอบที่มีอิทธิพลต่อผลมฤทธิ์ ทางการเรียนแบ่งออกเป็นองค์ประกอบใหญ่ๆ คือ ด้านตัวนักเรียน ด้านตัวครูและด้านสังคมและปัจจัย อีกประการที่จะส่งผลโดยตรงต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน คือ คุณลักษณะของผู้สอน วิธีการสอนและ การจัดกิจกรรมการเรียนการสอนให้น่าสนใจของตัวครูผู้สอนนั่นเอง จึงสรุปได้ว่า องค์ประกอบของผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน เกิดจากปัจจัยหลายๆด้าน รอบตัวผู้เรียน ตั้งแต่ปัจจัยทางครอบครัว ปัจจัยทางสังคม ซึ่งปัจจัยที่ส่งผลต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ของนักเรียนมากที่สุดคือ ปัจจัยด้านการศึกษา สภาพสังคมโรงเรียน สภาพในชั้นเรียน และครูผู้สอน ดังนั้น องค์ประกอบของผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์ หมายถึง ปัจจัยที่ส่งผล ต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์ของผู้เรียนซึ่งแบ่งเป็น 3 ด้านได้แก่ 1. ด้านตัวผู้เรียน คือ ระดับสติปัญญาของผู้เรียน ความพร้อมในการเรียน ความ ร่วมมือในการทำกิจกรรมการเรียนรู้ เป็นต้น 2. ด้านสังคม คือ สภาพสังคมที่ตัวผู้เรียนได้พบเจอ เช่น สภาพสังคมที่บ้าน สภาพสังคมในโรงเรียน เป็นต้น 3. ด้านโรงเรียน คือ ระบบการบริหารจัดการในโรงเรียน วิธีการสอนของครูผู้สอน เป็นต้น