การจัดการผักและผลไม้สดเพื่อส่งออกไปสหภาพยุโรป

การจัดการผกั ผลไม้สดเพอื่ ส่งออกไปสหภาพยโุ รป

ISBN : 978-974-436-801-0
คณะผู้จัดท�ำ
เสริมสุข สลักเพ็ชร์ บุษรา จนั ทรแ์ กว้ มณี พรทิพย์ วสิ ารทานนท์
นุชนาฏ ณ ระนอง อมรา ชนิ ภตู ิ พรรณเพญ็ ชโยภาส
วัชรินทร ์ อปุ นิสากร วา่ ที่ รต. ธงชัย วงวรศากุล ปรยี านชุ ทพิ ยะวฒั น์
ดวงภร ตง้ั มงคลวณิช ชวนา กำ� เนดิ บญุ สรุ ะเดช ขจรไชยพฤกษ์
งามจิตร ดวงดี สวรรณมนท์ เหล็กเพช็ ร ์ กรรณกิ าร์ เพ็งค้มุ
เนตรา สมบูรณแ์ ก้ว จารวุ รรณ บางแวก
ผ้จู ดั พมิ พ์
สำ� นกั วจิ ยั และพฒั นาวทิ ยาการหลงั การเกบ็ เกยี่ วและแปรรปู ผลติ ผลเกษตร (สวป.)
ส�ำนักพฒั นาระบบและรบั รองมาตรฐานสนิ คา้ พชื (สมพ.)
กรมวชิ าการเกษตร จตจุ ักร กรงุ เทพฯ 10900 โทรศัพท์ 0-2940-6362-3
พิมพค์ รงั้ ท่ี 1 กันยายน พ.ศ. 2554
จำ� นวนพิมพ์ 200 เลม่ หนา 100 หนา้
พิมพท์ ่ี บริษัท อารต์ ควอลิไฟท์ จำ� กดั

ค�ำนำ�

คู่มือการจัดการผักและผลไม้สดเพ่ือส่งออกไปสหภาพยุโรป กรม
วชิ าการเกษตรจดั ทำ� ขนึ้ สำ� หรบั นกั วชิ าการ เจา้ หนา้ ที่ เกษตรกร ผปู้ ระกอบ
การ และผ้ทู ส่ี นใจ โดยเปน็ คมู่ อื ท่ีรวบรวมขั้นตอนการปฏบิ ตั ใิ นการส่งออก
ผักและผลไม้สดไปยังสหภาพยุโรปหรือประเทศอื่นๆ จัดท�ำในรูปแบบสั้น
และกระชับ เพ่ือให้อ่านเข้าใจง่าย ส่วนเร่ืองระเบียบ และ/หรือ พระราช
บัญญัติต่างๆ ไม่ได้ลงรายละเอียดไว้ในคู่มือนี้ แต่ได้รวบรวมรายชื่อของ
ระเบียบ และ/หรือ พระราชบัญญัติ ซึง่ ท่านสามารถดรู ายละเอียดไดจ้ าก
เวบ็ ไซต์ของกรมวิชาการเกษตร

ท้ายน้ี ขอขอบคุณคณะจัดท�ำองค์ความรู้ของส�ำนักวิจัยและพัฒนา
วิทยาการหลังการเก็บเก่ียวและแปรรูปผลิตผลเกษตร และส�ำนักพัฒนา
ระบบและรับรองมาตรฐานสินค้าพืช ที่รวบรวม แก้ไข จัดท�ำคู่มือ
ดังกล่าว รวมทั้งส�ำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ
(มกอช.) และผทู้ เี่ กยี่ วขอ้ ง ทใ่ี หข้ อ้ คดิ เหน็ ในการปรบั ปรงุ เพอื่ ใหเ้ อกสารฉบบั น้ี
สมบูรณ์ขน้ึ หวงั วา่ เอกสารฉบับน้ีจะเป็นประโยชน์แกผ่ ู้ที่อยใู่ นวงการสง่ ออก
ผกั และผลไมส้ ดสบื ไป


(นายจิรากร โกศยั เสว)ี
อธิบดกี รมวชิ าการเกษตร



สารบัญ
หนา้
บทน�ำ 1
บทที่ 1 กฎหมาย ระเบียบทเ่ี กี่ยวขอ้ งกับการสง่ ออก 5
ของสหภาพยุโรป 5
- สหภาพยโุ รป 6
- กฎระเบยี บสหภาพยุโรป 12
- ผลกระทบจากสถิติการตรวจพบสารเคมตี กคา้ ง 15
และเช้อื จุลนิ ทรีย์ ท่แี จง้ เตอื นผ่าน RASFF 16

บทที่ 2 กฎหมายและประกาศทีเ่ กยี่ วขอ้ งกบั 18
การส่งออกของประเทศไทย 23
- ประกาศกรมวิชาการเกษตรเร่ืองการออกใบ 31
รับรองสขุ อนามัยพืชและใบรบั รองสขุ อนามยั
ส�ำหรบั สนิ คา้ พืชผกั สดไปสหภาพยโุ รป
นอร์เวย์ และสมาพันธรฐั สวิส พ.ศ. 2554
- มาตรการควบคุมพเิ ศษการส่งออกผกั และ
ผลไม้สดไปสหภาพยุโรป

บทที่ 3 ปญั หาและแนวทางการแกป้ ัญหาการสง่ ออก
ผกั และผลไม้สด ไปสหภาพยุโรป
- สาเหตุปญั หาและคำ� แนะนำ� ในการสง่ ออกผกั
และผลไมส้ ดไปสหภาพยุโรป

สารบัญ (ต่อ)

หนา้

- ความแตกต่างเร่อื งระบบการขึน้ ทะเบียนสารเคมี 31
- เกษตรกรใชส้ ารเคมปี อ้ งกนั ก�ำจดั ศัตรูพชื 32
ไม่ตรงกับชนิดพืช ที่ระบุไวบ้ นฉลาก
- เกษตรกรไม่ใชส้ ารเคมีป้องกนั กำ� จัดศตั รพู ืช 33
ตามปริมาณและ ระยะเวลาท่ีระบุไว้บนฉลาก
- เกษตรกรใช้มลู สตั ว์หรือปุย๋ หมกั ทไ่ี ม่สมบรู ณ ์ 33
ในการบ�ำรงุ ดนิ
- เกษตรกรมีการจดั การหลังการเกบ็ เกี่ยวทไ่ี ม่ถกู ตอ้ ง 34
- การตรวจตดิ ตามระบบไมเ่ พียงพอ 34

บทที่ 4 ขนั้ ตอนในการปฏิบัตเิ พื่อสง่ ออกผกั และ 38
ผลไม้สดไปสหภาพยุโรป 39
- จดทะเบยี นผสู้ ่งออกไปสหภาพยโุ รป 40
- การจัดเตรียมเอกสารและการรบั รองสินค้า 40
- ขัน้ ตอนการออกใบรับรองสุขอนามัย 41
(Health Certificate)
- ขั้นตอนการออกใบรบั รองสขุ อนามยั พืช
(Phytosanitary Certificate–PC)

สารบญั (ตอ่ )

หน้า
48
บทที่ 5 ระบบการรับรองมาตรฐานการผลิต
ของกรมวิชาการเกษตร 49
การตรวจรับรองแหลง่ ผลติ พืช 49
- การปฏบิ ัติทางการเกษตรที่ดี
(Good Agricultural Practices–GAP) 50
- หลักเกณฑแ์ ละขอ้ ก�ำหนดของมาตรฐาน 8 ขอ้ 51
- เงอ่ื นไขส�ำหรับผู้ได้รับการรับรอง
การรับรองโรงงานคดั บรรจ ุ 59
- การปฏิบตั ทิ ี่ดีในการผลติ สนิ คา้ เกษตรด้านพชื
(Good Manufacturing Practices–GMP) 60
- หลกั เกณฑแ์ ละขอ้ ก�ำหนดมาตรฐาน 61
- ระบบวิเคราะหอ์ นั ตรายและจุดวกิ ฤตที่ตอ้ งควบคุม 69
70
บทสรุป 73
เอกสารอ้างองิ
ภาคผนวก



บทน�ำ

การส่งออกผักและผลไม้สดไปยังสหภาพยุโรปเป็นรายได้
ทสี่ ำ� คญั ของประเทศ แตม่ กั ประสบปญั หา การปนเปอ้ื นสารเคมตี กคา้ งจาก
สารก�ำจัดศัตรูพืชระหว่างการปลูก การปนเปื้อนของเช้ือจุลินทรีย์ เช่น
Salmonella sp. และ Escherichia coli หรอื เรยี กโดยยอ่ วา่ E. coli เปน็ ตน้
และการพบศัตรูพืชติดไปกับผลิตผล ปัจจุบันแต่ละประเทศได้ก�ำหนดให้
ใชม้ าตรฐานอาหารปลอดภัย เพือ่ ใช้ควบคมุ คุณภาพสนิ ค้าเกษตร และเพิ่ม
ความปลอดภยั ใหแ้ กผ่ บู้ รโิ ภค ฉะนน้ั ผปู้ ระกอบการสง่ ออกจำ� เปน็ ตอ้ งทราบ
และทำ� ความเขา้ ใจตอ่ กฎระเบยี บการน�ำเขา้ ของประเทศคคู่ า้ ซง่ึ ประเทศไทย
จ�ำเป็นต้องหาความรู้และสร้างระบบมาตรฐานของประเทศเพื่อรองรับ
กฎระเบยี บของตลาดโลก กรมวชิ าการเกษตรได้รับมอบหมายให้กำ� กับดแู ล
การส่งออกผลิตผลเกษตรให้สอดคล้องกับความต้องการของประเทศคู่ค้า
โดยในระยะแรกมกี ารแนะนำ� ใหค้ วามรแู้ ละเทคโนโลยกี ารผลติ เพอื่ เพมิ่ ปรมิ าณ
และปรับปรุงคุณภาพผลิตผล การปฏิบัติตามมาตรฐานการผลิต GAP
ในพืชชนิดตา่ งๆ และการตรวจรบั รองโรงงานคดั บรรจตุ ามมาตรฐาน GMP
โดยผู้ประกอบการสามารถปฏิบัติได้ตามความสมัครใจ และไม่คิดมูลค่า
ในการตรวจรับรอง แต่ปัญหาที่ผ่านมาประเทศไทยได้รับการแจ้งเตือนจาก
สหภาพยโุ รปอยา่ งตอ่ เนอื่ ง ในเรอ่ื งการปนเปอ้ื นของจลุ นิ ทรยี ์ สารเคมตี กคา้ ง
หรือแมลงในผลติ ผลเกษตร
ขน้ั ตอนการส่งออกโดยท่วั ไป หลงั จากผปู้ ระกอบการได้รับค�ำสง่ั ซ้ือ
ผักและผลไม้ที่เป็นพืชควบคุม (Regulated Plants) ผู้ส่งออกต้องน�ำผัก
และผลไมจ้ ากแปลงทไ่ี ดร้ บั การรบั รองวา่ มกี ารปฏบิ ตั ติ ามมาตรฐานการผลติ

1การจัดการผกั และผลไม้สดเพื่อส่งออกไปสหภาพยโุ รป

GAP และผลิตผลที่ได้ต้องคัดบรรจุภายใต้การปฏิบัติตามมาตรฐาน GMP
ซึ่งหมายถึงผลิตผลผักและผลไม้มีคุณภาพปลอดภัยจากสารเคมีตกค้าง
และการปนเปอ้ื นจากจลุ นิ ทรยี ์ จากนน้ั สมุ่ ผกั และผลไมท้ จี่ ะสง่ ออก มาตรวจ
วเิ คราะห์ เพอื่ ขอใบรบั รองสขุ อนามยั (Health Certificate) จากหอ้ งปฏบิ ตั กิ าร
ท่ีมีมาตรฐาน เมื่อผ่านการรับรองจึงท�ำการบรรจุผักและผลไม้เพื่อส่งออก
และทำ� การขอใบรบั รองสุขอนามยั พชื (Phytosanitary Certificate – PC)
ณ ด่านตรวจพืชท่าอากาศยานสุวรรณภูมิเพ่ือรับรองว่าสินค้าตามท่ีขอ
สง่ ออกปลอดจากแมลงศัตรแู ละสินคา้ ปลอมปนอื่นๆ
ทผ่ี า่ นมา กรมวชิ าการเกษตร ไดอ้ อกกฎระเบยี บขน้ึ มา ไมใ่ ชก่ ารบงั คบั
ผสู้ ง่ ออกใหป้ ฏบิ ตั ใิ นขน้ั ตอนทยี่ งุ่ ยาก หรอื เพม่ิ ตน้ ทนุ การผลติ แตเ่ ปน็ การสรา้ ง
ความเชื่อมั่นในสินค้าเกษตรส่งออกของไทยแก่ประเทศคู่ค้า เพื่อเป็นการ
สนบั สนนุ การสง่ ออก อนั จะเปน็ การเพม่ิ รายได้ และเกดิ ความมนั่ คงตอ่ อาชพี
ของเกษตรกร กรมวชิ าการเกษตรไดพ้ ยายามแกป้ ญั หา ทงั้ ใหค้ วามรู้คำ� แนะนำ�
และขอความร่วมมือจากผู้ประกอบการส่งออกในเรื่องการดูแลปัญหา
ดงั กลา่ ว แตก่ ลบั พบปญั หาอยา่ งสมำ�่ เสมอ จนกระทง่ั ปี 2554 สหภาพยโุ รป
ได้มีการแจ้งเตือนมายังประเทศไทย และมีแนวโน้มจะไม่น�ำเข้าสินค้าพืช
จากประเทศไทย ปญั หาดงั กลา่ วทำ� ใหผ้ สู้ ง่ ออกสญู เสยี รายไดแ้ ละสง่ ผลกระทบ
ต่อช่ือเสียงของประเทศไทยในการไม่สามารถควบคุมการผลิตสินค้าให้มี
คณุ ภาพได้
กรมวชิ าการเกษตร จงึ มแี นวทางในการแกไ้ ขปญั หาการสง่ ออกผกั และ
ผลไมส้ ดไปยงั สหภาพยโุ รป โดยกำ� หนดมาตรการควบคมุ พเิ ศษ และจดั ทำ� บญั ชี
รายชื่อโรงคัดบรรจุ (Establishment List - EL) ส�ำหรับผู้ที่จดทะเบียน

2 การจดั การผกั และผลไม้สดเพอ่ื สง่ ออกไปสหภาพยุโรป

ผู้ส่งออกท่ีสามารถส่งผักและผลไม้สด ไปสหภาพยุโรปได้เท่าน้ัน ซ่ึงต้อง
ปฏิบัติตามกฎระเบียบอย่างเคร่งครัด ถ้าพบว่าสินค้าไม่ผ่านการตรวจสอบ
จะได้รับการลงโทษใหร้ ะงบั การส่งออก
มาตรการควบคุมพิเศษการส่งออกผักและผลไม้สดไปสหภาพยุโรป
ของกรมวชิ าการเกษตร ไดป้ ระกาศเมอ่ื วันที่ 8 มีนาคม 2554 สรปุ ข้นั ตอน
การปฏิบัตขิ องผูป้ ระกอบการส่งออกผกั และผลไม้ ไปสหภาพยโุ รป ดงั นี้
1. ผู้สง่ ออกตอ้ งขอจดทะเบยี นผู้ประกอบการส่งออก
2. จัดส่งผลิตผลเกษตรจากแปลงเกษตรกรท่ีผ่านการรับรอง
ตามมาตรฐาน GAP เพอ่ื สง่ ออกเท่านัน้
3. ทำ� การคดั บรรจผุ กั และผลไมส้ ดทจ่ี ะสง่ ออก จากโรงงานทผ่ี า่ น
การรบั รองตามหลกั การปฏบิ ตั ิ GMP และ HACCP (Hazard Analysis and
Critical Control Points) และอย่ใู นบญั ชรี ายชื่อโรงงานคดั บรรจุ (EL)
4. ขอใบรับรองสุขอนามัย (Health Certificate) จากกรม
วิชาการเกษตร โดยสามารถน�ำตัวอย่างผลิตผลเกษตรที่จะส่งออก
สง่ วเิ คราะหป์ รมิ าณสารเคมตี กคา้ งและจลุ นิ ทรยี ์ จากหอ้ งปฏบิ ตั กิ ารทไี่ ดร้ บั
การยอมรับจากกรมวชิ าการเกษตร
5. ทำ� หนงั สอื รบั รองการสง่ ชนดิ และปรมิ าณการสง่ ออกผลติ ผลเกษตร
และตรวจรับรองสขุ อนามัยพืช (PC) ณ ดา่ นตรวจพชื
นอกจากนนั้ ปญั หาทสี่ ำ� คญั อยา่ งหนงึ่ กค็ อื เจา้ หนา้ ทก่ี รมวชิ าเกษตร
บางสว่ นไมม่ คี วามรู้ ความเขา้ ใจทจี่ ะสามารถชแ้ี จงถงึ ขน้ั ตอนการปฏบิ ตั ติ าม
กฎระเบียบ และรายละเอียดต่างๆ ให้ผู้ส่งออกเข้าใจได้อย่างชัดเจน

3การจัดการผกั และผลไม้สดเพ่ือสง่ ออกไปสหภาพยโุ รป

กรมวิชาการเกษตรเล็งเห็นความส�ำคัญที่จะให้ความรู้แก่เจ้าหน้าท่ีภายใน
กรมวชิ าการเกษตร ใหร้ ถู้ งึ สถานการณแ์ ละวธิ กี ารจดั การเพอ่ื ใหก้ ารสง่ ออก
ผักและผลไม้สดไปยังสหภาพยุโรปด�ำเนินไปอย่างมีประสิทธิภาพ
ทั้งสามารถถ่ายทอดความรู้แก่ผู้ประกอบการ เกษตรกร และผู้ท่ีสนใจ
ได้เข้าใจถึงปัญหาและแนวทางแก้ไขปัญหาท่ีเกิดข้ึน จึงมอบหมายให้
ส�ำนักวิจัยและพัฒนาวิทยาการหลังการเกี่ยวและแปรรูปผลิตผลเกษตร
(สวป.) และส�ำนักพัฒนาระบบและรบั รองมาตรฐานสนิ คา้ พชื (สมพ.) จัดทำ�
เอกสารคมู่ อื รวบรวมปญั หาและแนวทางการจดั การผกั และผลไมส้ ดเพอื่ สง่ ออก
ไปสหภาพยโุ รป ซง่ึ เป็นวธิ ีหน่ึงทจ่ี ะลดปัญหาได้

4 การจัดการผักและผลไมส้ ดเพ่อื ส่งออกไปสหภาพยุโรป

บทที ่ 1 กฎหมาย ระเบยี บที่เกี่ยวข้องกบั การสง่ ออกของสหภาพยุโรป
กฎหมายและระเบียบที่ก�ำหนดขึ้นโดยประเทศผู้น�ำเข้าและส่งออก
เพอ่ื ควบคุมคณุ ภาพของสนิ คา้ และคมุ้ ครองสขุ ภาพของผู้บริโภค ตลอดจน
การรักษาส่ิงแวดล้อม โดยกฎระเบียบของแต่ละประเทศจะแตกต่างกัน
บางประเทศอา้ งองิ มาตรฐานสากล ในขณะทบ่ี างประเทศไดพ้ ฒั นากฎระเบยี บ
ข้ึนเพ่ือประสิทธิภาพสูงสุดในการควบคุมคุณภาพและความปลอดภัย
ของสนิ คา้ ผผู้ ลติ และผสู้ ง่ ออกสนิ คา้ เกษตรดา้ นพชื ไปสหภาพยโุ รปจำ� เปน็ ตอ้ ง
ศึกษาและปฏิบัติตามกฎระเบียบที่สหภาพยุโรปก�ำหนด ในขณะเดียวกัน
จะต้องปฏิบัติตามกฎระเบียบของประเทศไทยด้วย รวมถึงต้องปฏิบัติตาม
ขอ้ ตกลงของมาตรการสุขอนามัยและสุขอนามัยพชื (Agreement on the

สApplication of Sanitary and Phytosanitary Measures)
หภาพยโุ รป

สหภาพยโุ รป (European Union – EU) กอ่ ตั้งเมอ่ื 7 กุมภาพันธ์
พ.ศ. 2535 ภายใต้สนธสิ ัญญามาสทริชต์ (Maastricht Treaty) เพ่อื แทนที่
ประชาคมเศรษฐกิจยุโรป (European Economic Community - EEC)
ท�ำให้สหภาพยุโรปมีอิทธิพลสูงในเวทีโลกทุกๆ ด้าน เนื่องด้วยมีประชากร
มากกว่า 500 ล้านคน และมีผลิตภัณฑ์มวลรวมมากกว่า 30% ของโลก
มีส�ำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ที่กรุงบรัสเซลล์ ประเทศเบลเยียม ด�ำเนินงานโดย
สภายุโรป (The European Parliament) คณะมนตรยี โุ รป (The Council
of the European Union) คณะกรรมาธกิ ารยโุ รป (European Commission)
และศาลยุตธิ รรมแห่งสหภาพยุโรป (The European Court of Justice)

5การจัดการผักและผลไม้สดเพือ่ สง่ ออกไปสหภาพยโุ รป

โดยคณะกรรมาธิการยุโรป มีภารกิจหลักในการร่างกฎหมาย เพื่อให้
คณะมนตรียุโรปพิจารณาตัดสินใจ โดยมีศาลยุติธรรมฯ ตีความกฎหมาย
และบงั คับใช้ สหภาพยุโรปประกอบด้วยสมาชกิ 27 ประเทศ คือ Austria,
Belgium, Bulgaria, Cyprus, Czech Republic, Denmark, Estonia,
Finland, France, Germany, Greece, Hungary, Ireland,
Italy, Latvia, Lithuania, Luxembourg, Malta, Poland,
Portugal, Romania, Slovania, Slovakia, Spain, Sweden,
The Netherlands และ United Kingdom (England, Northern Ireland,

กScotland และ Wales)
ฎระเบียบสหภาพยโุ รป

สหภาพยโุ รปใชก้ ฎหมายอาหารทวั่ ไป (General Food Law) ในการ
ควบคุมสินคา้ ใหม้ ีความปลอดภัย โดยในกฎหมายอาหารทว่ั ไป มาตรา 11
ก�ำหนดให้สินค้าที่น�ำเข้าเพื่อจ�ำหน่ายในสหภาพยุโรปต้องเป็นไปตาม
กฎระเบียบ หรือเทียบเท่าตามเกณฑ์ของสหภาพยุโรป และหากมีการ
แจ้งเตือนปัญหาด้านสุขอนามัยที่มีความสำ� คัญติดต่อกัน อาจขอเข้าตรวจ
ประเมินระบบควบคมุ รับรองสินค้าสง่ ออก โดยคณะผ้ตู รวจประเมิน Food
and Veterinary Office (FVO) เพอ่ื ประเมินระบบของประเทศคคู่ ้า โดยมี
การตรวจสถานประกอบการเพื่อทวนสอบระบบของรัฐโดยรวม
การส่งออกสินค้าด้านพืชมีกฎระเบียบพื้นฐานก�ำหนดให้สินค้า
ที่จ�ำหน่ายมีความปลอดภัยผลิตตามหลักเกณฑ์ Good Practice และ
ผปู้ ระกอบการดา้ นอาหาร (Food Business Operator) ตอ้ งจดทะเบยี น
ไดร้ บั รองตามมาตรฐาน GMP และนำ� ระบบ HACCP มาประยกุ ตใ์ ช้ สามารถ

6 การจัดการผักและผลไม้สดเพ่อื สง่ ออกไปสหภาพยโุ รป

ตามสอบแหล่งท่ีมาของสินค้าได้ เมื่อมีการตรวจพบปัญหาด้านสุขอนามัย
จะมมี าตรการตรวจสอบสนิ คา้ นนั้ ในอกี 5 รนุ่ ตดิ ตอ่ กนั จากผสู้ ง่ ออกรายนนั้
โดยมีการจัดล�ำดับความส�ำคัญปัญหาเพ่ือตรวจสอบ ณ ด่านน�ำเข้า หรือ
สมุ่ ตรวจสอบในทอ้ งตลาด สหภาพยโุ รปจะแจง้ เวยี นรายการสนิ คา้ ทม่ี ปี ญั หา
ท่ีประเทศสมาชิกต้องตรวจติดตาม (ระดับสหภาพยุโรป) นอกจากน้ีแต่ละ
ประเทศจะมีโปรแกรมตรวจติดตามสินค้าที่น�ำเข้าและมีปัญหาระดับ
ประเทศ โดยการส่งออกสินค้าผักและผลไม้สดของไทยไปยังสหภาพยุโรป
จะเกี่ยวข้องกบั กฎระเบียบหลัก 3 ฉบับ คือ
1. Regulation 178/2002 ก�ำหนดเรื่องความปลอดภัยอาหารทั่วไป
การแจ้งเตือนตาม ระบบเตือนภัยเร่งด่วนในอาหารและอาหารสัตว์
Rapid Alert System for Food and Feed (RASFF) การตามสอบ
สนิ ค้าเกษตรและอาหาร
ระบบเตอื นภยั เร่งดว่ น RASFF เกิดขน้ึ ครงั้ แรกในปี 2522 ต่อมาใน
ปี 2545 สหภาพยโุ รปไดอ้ อกกฎหมายทว่ั ไปวา่ ดว้ ยอาหาร มขี อ้ กำ� หนดเกย่ี วกบั
การจัดตั้งและด�ำเนินการใช้ระบบเตือนภัยเร่งด่วนดังกล่าว Regulation
178/2002 กำ� หนดเรอื่ งความปลอดภยั ดา้ นอาหาร การแจง้ เตอื นระบบ และ
การตามสอบสินค้า โดยในมาตราที่ 50 ได้ก�ำหนดให้จัดตั้งระบบการแจ้ง
เตือนสินค้าอาหารผ่านเครือข่ายทุกประเทศสมาชิก รวมถึงประเทศ
ไอซ์แลนด์ ลิกเตนสไตน์ นอร์เวย์ และสมาพันธรัฐสวิส คณะกรรมาธิการ
ยุโรปและหน่วยงานความปลอดภัยอาหารของยุโรป (European Food
Safety Authority – EFSA) จะต้องแจ้งเตอื นผ่านเครือข่ายในกรณีท่ีพบวา่
อาหารมนุษย์และสัตว์ มีความเส่ียงโดยตรงหรือโดยอ้อมต่อสุขภาพมนุษย์

7การจดั การผกั และผลไมส้ ดเพือ่ ส่งออกไปสหภาพยโุ รป

เพอ่ื ใหม้ กี ารดำ� เนนิ มาตรการทเี่ หมาะสมตอ่ สนิ คา้ อาหารนน้ั ตอ่ ไป การแจง้ เตอื น
มี 3 ประเภท ไดแ้ ก่ Alert notifications, Information notifications
และ Border rejection นอกจากน้ียงั มีการแจง้ ขา่ วทัว่ ไป (News) อีกด้วย
โดยทั้ง 4 กลุม่ จะมเี คร่อื งหมายแตกตา่ งกนั ดงั น้ี
Alert notifications Information notifications

รายงานการแจ้งเตือน คือ การแจ้ง รายงานการแจ้งข้อมูล คือ การแจ้ง
เตือนเมื่อมีการตรวจพบสินค้าอาหาร เตอื นเมอื่ มกี ารตรวจพบวา่ สนิ คา้ อาหาร
และอาหารสัตว์ ที่มีความเสี่ยงสูงต่อ และอาหารสตั ว์ มคี วามเสย่ี งสงู ตอ่ ความ
ความปลอดภัยของมนษุ ย์และสตั ว์ ซ่งึ ปลอดภยั ของมนษุ ยแ์ ละสตั ว์ โดยสนิ คา้
สินค้านั้นเข้าสู่ตลาดแล้ว โดยประเทศ นน้ั ยงั ไมเ่ ขา้ สตู่ ลาด หรอื หมดไปจากตลาด
สมาชกิ ไดม้ กี ารดำ� เนนิ การมาตรการใด ของประเทศสมาชกิ อน่ื ๆ แลว้ ประเทศ
มาตรการหนงึ่ ตอ่ สนิ คา้ ดงั กลา่ ว เชน่ การถอน สมาชิกอื่นๆ จึงไม่จ�ำเป็นต้องด�ำเนิน
หรือเรียกคนื สินค้าจากตลาด เปน็ ต้น การมาตรการเรง่ ดว่ นตอ่ สนิ คา้ ดงั กลา่ ว

Border rejection News

รายงานการควบคุม ณ ด่านเข้า คือ รายงานข่าว คือ ข้อมูลด้านการวิจัย
การแจ้งข้อมูลที่ตรวจพบว่าสินค้า ค้นคว้าที่เก่ียวข้องกับความปลอดภัย
อาหารและอาหารสัตว์ไม่ได้มาตรฐาน อาหาร
ตง้ั แตส่ นิ คา้ อยทู่ ดี่ า่ นน�ำเขา้ โดยยงั ไมม่ ี
การวางจำ� หนา่ ยสนิ คา้ ดงั กลา่ วในตลาด
และประเทศสมาชกิ ไดด้ ำ� เนนิ มาตรการ
ปฏิเสธการน�ำเข้า ณ ด่านน�ำเข้าแล้ว

8 การจดั การผักและผลไมส้ ดเพ่ือสง่ ออกไปสหภาพยุโรป

2. Regulation 852/2004 กำ� หนดเร่ืองระเบียบสขุ อนามยั อาหารและ
อาหารสตั ว์ โดยกำ� หนดใหม้ กี ารจดทะเบยี นผปู้ ระกอบธรุ กจิ อาหาร การ
ดำ� เนนิ การตามหลกั ปฏบิ ตั ทิ ด่ี สี ำ� หรบั การผลติ เชน่ ขนั้ ตอนในฟารม์ การ
ไดร้ บั รอง GMP โดยตอ้ งประยุกต์ ใชห้ ลกั การ HACCP
3. Regulation 882/2004 กำ� หนดเรื่องการควบคมุ รับรองสินค้าอาหาร
ซึ่งมีข้อก�ำหนดที่ส�ำคัญเก่ียวกับบทบาทและภารกิจของ FVO ในการ
ควบคุมการผลติ สินค้าเกษตรและอาหารของประเทศนำ� เข้าประเทศ
ท่สี าม ดังนี้
- ตรวจสอบและก�ำกับดูแลให้การผลิตสินค้าในประเทศผู้น�ำเข้า
ประเทศที่สามเป็นไปตามระเบียบสุขอนามัยของอาหารและ
อาหารสัตวแ์ ละระเบยี บวา่ ดว้ ยสขุ ภาพพชื และสตั ว์
- ปัจจัยส�ำคัญส�ำหรับการตรวจสอบของ FVO ประกอบด้วยการ
วิเคราะห์ความเสี่ยงของสินค้า ข้อก�ำหนดของกฎระเบียบโรคสัตว์
ทีเ่ กิดขน้ึ ใหม่ และกรณีฉกุ เฉินตา่ งๆ
- FVO จะขอรับทราบข้อมูลเก่ียวกับการควบคุมข้ันตอนการผลิต
สินค้าอาหาร ของสถานประกอบการในประเทศน�ำเข้าประเทศ
ทส่ี าม และเดนิ ทางไปตรวจสอบสถานประกอบการเปน็ ครง้ั คราว
เพอ่ื ตรวจสอบดวู า่ การผลติ ไดม้ าตรฐานและจะไมเ่ ปน็ อนั ตรายตอ่
ผู้บรโิ ภค

9การจดั การผักและผลไม้สดเพื่อส่งออกไปสหภาพยุโรป

นอกจากกฎระเบยี บพน้ื ฐานดา้ นความปลอดภยั อาหารดงั กลา่ วแลว้
ยงั มขี อ้ กำ� หนดเฉพาะดา้ นเชน่ ขอ้ กำ� หนดเรอ่ื งชนดิ สารเคมเี กษตรทอ่ี นญุ าต
ใหใ้ ช้ ปริมาณสารเคมีเกษตรตกคา้ งในสนิ ค้าอาหาร โดยสหภาพยโุ รปได้มี
การทบทวนชนิดสารเคมเี กษตร คา่ ปริมาณสารเคมีตกค้าง และก�ำหนดคา่
สารเคมีตกค้างกลางของสหภาพยุโรป ซ่ึงกฎระเบียบครอบคลุมต้ังแต่การ
อนุญาตชนิดสารเคมีที่วางจ�ำหน่ายในตลาดสหภาพยุโรป (Directive
91/414/EC) การควบคมุ การใชส้ ารเคมใี นการผลติ (Good Plant Protection
Practice) และกฎระเบียบควบคุมปริมาณสารเคมีตกค้างในสินค้าอาหาร
(Regulation 396/2005/EC) ดงั รายละเอียดของแต่ละกฎระเบียบ ที่มผี ล
กระทบต่อการผลิตและส่งออกพืชผักผลไม้ของไทย เฉพาะในส่วนต้นน้�ำ
และปลายนำ�้ คือ
- Directive 91/414/EC สหภาพยโุ รปมกี ารดำ� เนนิ การทบทวนชนดิ
สารเคมี (หรือท่ีเรียกว่าสารออกฤทธ์ิ Active Substance) ท่ีอนุญาตวาง
จ�ำหน่ายในกลุ่มประเทศสมาชิกสหภาพยุโรป ท้ังท่ีมีอยู่เดิมและท่ีมีการ
ขออนุญาตใหม่ เพื่อพิจารณาเรื่องความปลอดภัย ต้ังแต่ปี 2536 เปน็ ตน้ มา
และได้ด�ำเนินการแล้วเสร็จในเดือนมีนาคม 2552 ผลจากการพิจารณา
ประเมินความเสี่ยง ได้มีการถอดรายการสารเคมีที่อนุญาตวางจ�ำหน่ายใน
สหภาพยุโรปประมาณ 74% จากเดิมที่มีรายการสารเคมีที่ได้รับอนุญาต
ประมาณ 1,000 กวา่ รายการ ปจั จบุ นั คงเหลอื สารเคมีประมาณ 300 รายการ
สหภาพยุโรปใช้ระบบคู่ขนานในการอนุญาตจ�ำหน่ายสารเคมี โดยคณะ
กรรมาธิการยุโรปจะก�ำหนดรายการสารเคมี (สารออกฤทธ์ิ) ในขณะท่ี
ประเทศสมาชกิ จะดำ� เนนิ การอนญุ าตสตู รการคา้ ของสารเคมเี ฉพาะทไ่ี ดผ้ า่ น
การประเมินความเส่ียงและไดร้ ับอนุญาตแลว้

10 การจัดการผักและผลไม้สดเพอ่ื สง่ ออกไปสหภาพยโุ รป

- Regulation 396/2005/EC ก�ำหนดรายการสนิ ค้า และปรมิ าณ
สารเคมตี กคา้ งในสนิ ค้าอาหาร ซงึ่ กฎระเบียบมีวัตถุประสงคใ์ นการก�ำหนด
ค่าปริมาณสารเคมีตกค้างกลางของสหภาพยุโรป จากเดิมที่แต่ละประเทศ
มีการก�ำหนดค่าปริมาณสารเคมีตกค้างแตกต่างกันส่งผลให้เกิดความยุ่งยาก
ส�ำหรับการส่งออกสินค้าไปจ�ำหน่ายในประเทศต่างๆ กฎระเบียบฉบับน้ี
มผี ลบงั คบั ใช้เตม็ ทีต่ ั้งแตเ่ ดือนกนั ยายน 2551 เปน็ ต้นมา โดยมีการก�ำหนด
ชนิดและปรมิ าณสารเคมีตกคา้ งในแตล่ ะชนดิ อาหารไวอ้ ยา่ งชัดเจน สารใด
ก็ตามท่ไี มม่ กี ารก�ำหนดคา่ ปริมาณไว้ ใหถ้ ือวา่ ใชค้ า่ บงั คบั ที่ 0.01 มลิ ลิกรมั
ตอ่ กิโลกรมั (ppm)

ทงั้ นส้ี ารเคมที ถ่ี กู ถอดถอนไปนนั้ สหภาพยโุ รปก�ำหนดใหค้ งคา่ สารเคมี
ตกคา้ งสงู สุด (Maximum Residue Limits - MRL) เดิมไวเ้ ป็นระยะเวลา
สูงสุด 18 เดอื น ก่อนกำ� หนดใหเ้ ป็นระดับคา่ สารเคมตี กคา้ งที่ 0.01 ppm
ในท่สี ุด โดยจะมกี ารแจ้งเวยี นเปน็ ข้อมลู (SPS Notification) ผา่ น WTO แต่
หากสารเคมีน้ันมีการก�ำหนดค่าโดย Codex หรือมีการยื่นเรื่องโดยผู้มี
สว่ นเกยี่ วขอ้ งผา่ นชอ่ งทางการขอ Import Tolerance หนว่ ยงานความปลอดภยั
อาหารแห่งสหภาพยุโรป (EFSA) จะด�ำเนินการประเมินความเส่ียง
ตามคำ� รอ้ งและขอ้ มลู ทย่ี น่ื อกี ครง้ั หากผลจากการประเมนิ พบวา่ ไมป่ ลอดภยั
ก็จะคงคา่ สารเคมตี กคา้ งที่ 0.01 ppm ไว้ แตห่ ากผลการประเมินแสดงว่า
ปลอดภัยตอ่ ผ้บู ริโภคอาจมกี ารเปล่ียนแปลงคา่ MRL

11การจดั การผกั และผลไมส้ ดเพอื่ สง่ ออกไปสหภาพยโุ รป

ผลกระทบจากสถิติการตรวจพบสารเคมีตกค้างและเช้ือ

จลุ นิ ทรีย์ ที่แจง้ เตอื นผา่ น RASFF

ตาม Regulation 882/2004 วา่ ดว้ ยเรอ่ื งระบบควบคมุ สหภาพยโุ รป
ไดด้ ำ� เนนิ การเพม่ิ การควบคมุ อยา่ งเขม้ งวดสำ� หรบั สนิ คา้ นำ� เขา้ จากประเทศตา่ งๆ
โดยเฉพาะท่ีมักตรวจพบปัญหาและมีการแจ้งเตือน จากผลการตรวจพบ
สารเคมตี กคา้ งในสนิ คา้ พชื บางชนดิ ทส่ี ง่ ออกจากไทยอยา่ งตอ่ เนอื่ ง สหภาพยโุ รป
ได้ออกกฎระเบียบก�ำหนดให้มีมาตรการกักสุ่มตรวจผักและผลไม้น�ำเข้า
จากไทยเพม่ิ ขน้ึ ดงั นี้
- Regulation 669/2009 ก�ำหนดมาตรการกักสุ่มตรวจสารเคมี
ตกค้างกลุ่มออแกโนฟอสเฟตในถ่ัวฝักยาว มะเขือ และพืชตระกูลกะหล�่ำ
ในอัตรา 50% ตงั้ แต่วันที่ 25 มกราคม 2553 เปน็ ตน้ ไป (รายละเอยี ดเพิม่ เตมิ
http://m.doa.go.th/ard/service2.php?cat=1)
- Regulation 212/2010 แกไ้ ข Regulation 669/2009 ก�ำหนด
ใหก้ ารตรวจสอบเป็นแบบ Multiresidue method โดยเน้นกลุม่ สารเคมี
ทีจ่ ะให้ความส�ำคญั ในการตรวจสอบการตกคา้ ง สำ� หรบั พชื 3 ชนดิ ขา้ งตน้
ได้แก่
Acephate Carbaryl Carbendazim
Carbofuran Chlorpyriphos Chlorpyriphos-ethyl
Dimethoate Ethion Malathion
Metalaxyl Methamidophos Methomyl

12 การจัดการผักและผลไม้สดเพ่ือสง่ ออกไปสหภาพยโุ รป

Monocrotophos Omethoate Prophenophos
Prothiophos Quinalphos Triadimefon
Triazophos Dicrotophos EPN
Triforine

ซง่ึ พบวา่ ไมไ่ ดจ้ ำ� กดั เฉพาะสารกำ� จดั แมลงกลมุ่ ออแกโนฟอสเฟตเพยี ง
กลมุ่ เดียว แต่รวมถงึ สารป้องกันก�ำจดั เช้ือราอกี ด้วย
- Regulation 878/2010 แก้ไข Regulation 669/2009 ก�ำหนด
มาตรการกกั สมุ่ ตรวจสารเคมตี กคา้ งเพม่ิ เตมิ ส�ำหรบั ผกั 3 ชนดิ จากไทยไดแ้ ก่
กะเพรา โหระพา และผกั ชไี ทย ในอตั รา 20% และกกั สมุ่ ตรวจเชอ้ื จลุ นิ ทรยี ์
Salmonella ในผกั 3 ชนดิ จากไทยไดแ้ ก่ กะเพรา โหระพา และสะระแหน่
ในอัตรา 10% มีผลตั้งแตว่ ันท่ี 7 ตุลาคม 2553 เปน็ ต้นไป

เนื่องจาก Regulation 669/2009 ได้ก�ำหนดให้มีการพิจารณา
ทบทวนผลการด�ำเนินมาตรการกักสุ่มตรวจทุกๆ ไตรมาส เมื่อวันท่ี
26 พฤศจิกายน 2553 สหภาพยุโรปได้พิจารณาทบทวนผลการด�ำเนิน
มาตรการเป็นครั้งท่ี 2 และเห็นชอบให้คงมาตรการกักสุ่มตรวจสารเคมี
ตกค้างและเช้ือจุลินทรีย์ในผักไทยตามเดิม โดยได้ออกเป็น Regulation
1099/2010

เหน็ ไดว้ า่ สหภาพยโุ รป ไดม้ กี ฎระเบยี บเพม่ิ ขน้ึ ตามสถานการณท์ เี่ กดิ ขนึ้
เน่ืองจากการตรวจพบสารเคมีตกค้าง และสิ่งของต้องห้ามต่างๆ ท�ำให้
เกษตรกร ผปู้ ระกอบการโรงคดั บรรจุ และผสู้ ง่ ออกตอ้ งคำ� นงึ ถงึ การปฏบิ ตั ิ
ตามแนวทาง GAP และ GMP อยา่ งเคร่งครัด ผู้ที่มสี ว่ นรบั ผิดชอบต่อความ
ปลอดภยั อาหารโดยเฉพาะ ต่อความปลอดภัยอาหาร โดยเฉพาะ นักวชิ าการ

13การจดั การผักและผลไมส้ ดเพ่อื ส่งออกไปสหภาพยโุ รป

ผปู้ ระกอบการตอ้ งให้ความร้แู ละคำ� แนะนำ� เกษตรกรเรอ่ื งสารเคมี ปยุ๋ และ
การจัดการหลังการเก็บเกี่ยว โดยต้องศึกษาและแนะน�ำชนิดสารเคมี
ที่ประเทศปลายทางอนุญาตให้ใช้และไม่อนุญาตให้ใช้เพ่ือป้องกันปัญหา
ชนดิ สารเคมี ระยะเวลาการใชส้ ารเคมกี อ่ นการเกบ็ เกยี่ ว ซงึ่ มผี ลตอ่ ปรมิ าณ
สารเคมตี กค้างในผลติ ผลเมือ่ เกบ็ เกี่ยว การใชป้ ุ๋ยหมัก ความสะอาดของนำ้�
ท่ีใชใ้ นการปลกู และการทำ� ความสะอาด การจัดการหลังการเกบ็ เกย่ี วเพ่อื
ป้องกันปัญหาการปนเปื้อนเชื้อจุลินทรีย์ เป็นต้น รายละเอียดการปฏิบัติ
สามารถดูได้จากเอกสาร GAP ของพืชแต่ละชนิด หรือสามารถศึกษา
รายละเอยี ดเพ่ิมเตมิ ไดท้ ี่ www.doa.go.th
ขอ้ มูลรายการสารเคมแี ละค่า MRL ทีส่ หภาพยโุ รปกำ� หนดสามารถ
ศึกษาได้ท่ี http://ec.europa.eu/sanco_pesticides/public/index.cfm
และศกึ ษาขอ้ มลู สถานภาพสารเคมปี อ้ งกนั และกำ� จดั ศตั รพู ชื ในสหภาพยโุ รป
และค่าสารเคมีตกคา้ งได้ที่ http://www.doa.go.th/psco

14 การจดั การผกั และผลไมส้ ดเพ่ือส่งออกไปสหภาพยโุ รป

บทท่ี 2 กฎหมายและประกาศทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั การสง่ ออก
ของประเทศไทย

สำ�หรับประเทศไทย ซึ่งเป็นภาคีอนุสัญญาว่าด้วยการอารักขาพืช
ระหว่างประเทศ (International Plant Protection Convention: IPPC)
ซึ่งตามอนุสัญญากำ�หนดให้ประเทศสมาชิกต้องกำ�หนดมาตรการต่างๆ
เพ่ือป้องกันมิให้โรคและศัตรูพืชแพร่ระบาดเข้าไปในประเทศสมาชิกได้
ประเทศไทยจึงมีการกำ�หนดกฎระเบียบสำ�หรับการส่งออกผักและผลไม้สด
ให้เป็นไปตามมาตรฐานสากลและเพื่อเพ่ิมศักยภาพสินค้าส่งออก โดย
กฎหมายและประกาศทีเ่ กยี่ วข้องมีดงั นี้
- พระราชบัญญัติกักพืช พ.ศ. 2507 แก้ไขเพ่ิมเติมโดยพระราช
บญั ญตั กิ กั พชื (ฉบบั ท่ี 2) พ.ศ. 2542 และแกไ้ ข เพมิ่ เตมิ โดยพระราชบญั ญตั ิ
กกั พืช (ฉบับท่ี 3) พ.ศ. 2551
- ประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เรื่อง กำ�หนดพืชเป็นพืช
ควบคมุ เฉพาะ พ.ศ. 2552
- ประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เรื่อง กำ�หนดพืชเป็นพืช
ควบคุมเฉพาะ (ฉบบั ที่ 2) พ.ศ. 2552
- ประกาศกรมวิชาการเกษตร เร่ือง หลักเกณฑ์ วิธกี าร และเงอ่ื นไข
การขอและการออกใบรับรองสขุ อนามัย พ.ศ. 2552
- ประกาศกรมวิชาการเกษตร เรื่อง หลักเกณฑ์ วธิ กี าร และเงื่อนไข
การจดทะเบียนผู้ส่งออกผักและผลไม้ พ.ศ. 2553

15การจดั การผกั และผลไมส้ ดเพือ่ ส่งออกไปสหภาพยุโรป

- ประกาศกรมวชิ าการเกษตรเรอื่ งการออกใบรบั รองสขุ อนามยั พชื
และใบรับรองสุขอนามัยสำ�หรับสินค้าพืชผักสดไปสหภาพยุโรป นอร์เวย์
และสมาพนั ธรัฐสวสิ พ.ศ. 2554 และ มาตรการควบคุมพิเศษการสง่ ออก
ผักและผลไม้สดไปสหภาพยุโรป
หมายเหตุ สามารถศึกษาข้อมูลเพ่ิมเติมได้ท่ี http://m.doa.go.th/ard/
service2.php?cat=5

16 การจดั การผักและผลไมส้ ดเพ่อื สง่ ออกไปสหภาพยุโรป

ประกาศกรมวิชาการเกษตร พ.ศ. 2554

นายจริ ากร โกศัยเสวี
อธบิ ดกี รมวชิ าการเกษตร

17การจัดการผกั และผลไม้สดเพื่อส่งออกไปสหภาพยุโรป

มาตรการควบคุมพิเศษการส่งออกผักและผลไม้สด

ไปสหภาพยุโรป

1. ผู้สง่ ออก/โรงคดั บรรจุ ตอ้ งจดทะเบยี นเปน็ ผู้สง่ ออกผกั และผลไม้สดไป
ยงั สหภาพยโุ รป ทกี่ ลมุ่ ประสานการตรวจรบั รองมาตรฐาน (กสร.) สบพ.

2. ผลิตผลพืชต้องมาจากแปลงเกษตรกรเครือข่ายของโรงคัดบรรจุ โดย
โรงคดั บรรจมุ กี ารจดั การทส่ี ามารถมนั่ ใจไดว้ า่ มกี ารใหค้ วามรคู้ วามเขา้ ใจ
แก่เกษตรกรเกี่ยวกับการดูแล ควบคุม การจัดการแปลงพืชในเร่ือง
สารเคมที อ่ี นญุ าตใหใ้ ช้ สารเคมที ห่ี า้ มใช้ การปนเปอ้ื นเชอื้ จลุ นิ ทรยี ์ และ
การควบคุมศัตรูพชื ตลอดจนเอกสารการบนั ทกึ ตา่ งๆ โดยสง่ หลักฐาน
แสดงการเปน็ เกษตรกรเครอื ขา่ ย ดงั ตอ่ ไปนี้

2.1 จัดท�ำสรุปรายช่ือชนิดพืช รายชื่อเกษตรกร รหัสแปลง
เกษตรกร แผนการปลกู และชว่ งเวลาเกบ็ เกย่ี ว ตามแบบบญั ชรี ายชอื่ พชื
และเกษตรกร

2.2 สำ� เนาใบรับรองแปลง GAP (ถ้าม)ี

18 การจัดการผักและผลไม้สดเพ่อื ส่งออกไปสหภาพยโุ รป

2.3 แผนและผลการควบคุมการจดั การแปลง บนั ทกึ การตรวจ
เย่ียม/ตรวจติดตามแปลงเกษตรกรทุกแปลงโดยระบุกิจกรรม ความถ่ี
ใหค้ รอบคลมุ ความปลอดภยั ดา้ นเชอ้ื จลุ นิ ทรยี แ์ ละสารพษิ ตกคา้ ง รวมถงึ
ศัตรพู ชื

2.4 เอกสารสัญญาระหว่างเกษตรกรกับโรงคัดบรรจุ (Farm
contract)

เจ้าหน้าท่ี สวพ.1-8 ท่ีเกี่ยวข้อง ตรวจสอบข้อมูลและประเมิน
ณ แปลงเกษตรกรทกุ ชนดิ พชื และทกุ แปลงในแบบบญั ชรี ายชอ่ื พชื และ
เกษตรกร ตามข้อ 2.1–2.4 และรายงานผลการตรวจประเมินเสนอให้
คณะท�ำงานพิจารณา ก�ำกบั ดแู ล ตามประกาศกรมวิชาการเกษตรเรอื่ ง
หลักเกณฑ์ วิธกี ารและเงอ่ื นไขการขอและการออกใบรบั รองสขุ อนามัย
พ.ศ. 2552 (ฉบับท่ี 2)

3. โรงคัดบรรจุต้องได้รับการรับรองคุณภาพมาตรฐาน GMP โดยมีการ
ประยุกต์ใช้ระบบการวิเคราะห์อันตรายและจุดวิกฤตที่ต้องควบคุม
(HACCP) ในขั้นตอนการควบคุมกระบวนการผลิตจากกรมวิชาการ
เกษตรหรือมาตรฐานท่ีกรมวิชาการเกษตรยอมรับ โดยให้ส่งหลักฐาน
แสดงระบบการควบคุมคณุ ภาพและความปลอดภยั ไดแ้ ก่

3.1 สำ� เนาใบรับรอง GMP
3.2 แผนการผลติ พชื และกำ� ลงั การผลติ พชื ตอ่ วนั /สปั ดาห/์ เดอื น
3.3 แผนและผลการควบคุมระบบคุณภาพและความปลอดภัย

ของสินคา้ ทกุ พืช ตง้ั แตก่ ารรบั วัตถุดิบจนถงึ ผลติ ภัณฑ์สดุ ทา้ ย โดยระบุ
กิจกรรม ความถ่ี และแสดงเอกสารการทวนสอบระบบการควบคมุ ด้าน

19การจดั การผกั และผลไมส้ ดเพอื่ สง่ ออกไปสหภาพยโุ รป

เช้ือจลุ ินทรยี ์และสารพษิ ตกค้าง รวมถึงศตั รูพชื และ/หรือแสดงบนั ทกึ
การดำ� เนินการตา่ งๆ แบบแนวตั้ง (Vertical) ของรุ่นสนิ ค้า
3.4 แสดงระบบการตรวจสอบยอ้ นกลบั กระบวนการผลติ ตงั้ แต่
การรับวัตถุดิบจนถึงผลิตภัณฑ์สุดท้าย เช่น การช้ีบ่งผลิตภัณฑ์ เพื่อ
การตรวจสอบยอ้ นกลบั ข้นั ตอนการตรวจสอบย้อนกลับ แสดงตัวอย่าง
กระบวนการเรียกคนื ผลิตภณั ฑ์ (Mock recall)
เจ้าหนา้ ที่ กลมุ่ พฒั นาระบบตรวจรับรองมาตรฐานสินค้า (กตม.)
สมพ. ตรวจสอบข้อมูลและประเมินโรงคัดบรรจุ ตามข้อ 3.1–3.4
และรายงานผลการตรวจประเมินเสนอให้คณะทำ� งานฯ พิจารณา
4. คณะทำ� งานฯ พิจารณาข้อมลู รายงานผลการตรวจประเมิน ตามข้อ 1- 3
สรุปผลการพจิ ารณา และจดั ทำ� บญั ชรี ายช่ือโรงคัดบรรจุที่กรมวชิ าการ
เกษตรรบั รองเพอ่ื สง่ ออกผกั และผลไมส้ ดไปสหภาพยโุ รป (Establishment
list-EL)
5. กรมวชิ าการเกษตรจะประกาศรายชอ่ื โรงคดั บรรจทุ กี่ รมวชิ าการเกษตร
รับรองเพ่ือส่งออกผักและผลไม้สดไปสหภาพยุโรป (EL) และส่ง EL
ใหผ้ ู้เก่ียวข้อง และ DG-SANCO
6. โรงคัดบรรจุตามบัญชีรายช่ือ (EL) ต้องส่งผลการควบคุมคุณภาพและ
ความปลอดภยั ของสนิ คา้ พชื (ดา้ นเชอ้ื จลุ นิ ทรยี /์ สารพษิ ตกคา้ ง/ศตั รพู ชื )
ใหส้ อดคลอ้ งกบั แผนการควบคมุ คณุ ภาพและความปลอดภยั ของสนิ คา้ พชื
ตามขอ้ 2.3 และขอ้ 3.3 โดยสง่ ผลการควบคมุ คณุ ภาพและความปลอดภยั
ของสินคา้ พชื (Self Monitoring) ให้กรมวชิ าการเกษตร ทกุ 3 เดือน
7. สวพ.1-8 ตรวจติดตาม ณ แปลงเกษตรกร อยา่ งน้อย 1 ครัง้ ต่อปี กรณี
พบข้อมูลที่มีผลต่อคุณภาพและความปลอดภัยอาหาร กรมวิชาการ

20 การจัดการผกั และผลไม้สดเพอ่ื ส่งออกไปสหภาพยโุ รป

เกษตรสามารถเข้าตรวจสอบขอ้ มลู และประเมิน ณ แปลงเกษตรกรได้
โดยไม่ต้องแจ้งให้ทราบล่วงหน้า เพ่ือทวนสอบกิจกรรมการควบคุม
การดแู ลจดั การแปลงเกษตรกรเครอื ขา่ ยของโรงคดั บรรจุ ตามขอ้ 2 และ
พิจารณาท�ำการสุ่มตัวอย่างพืชวิเคราะห์เชื้อจุลินทรีย์ สารพิษตกค้าง
และศตั รูพืช
8. กตม.สมพ. ตรวจติดตาม ณ โรงคัดบรรจุ อย่างนอ้ ย 1 ครั้งตอ่ ปี กรณีพบ
ขอ้ มูลทม่ี ผี ลต่อคณุ ภาพและความปลอดภัยอาหาร กรมวชิ าการเกษตร
สามารถเขา้ ตรวจสอบข้อมลู และประเมิน ณ โรงคดั บรรจไุ ดโ้ ดยไมต่ ้อง
แจง้ ใหท้ ราบลว่ งหนา้ เพอื่ ทวนสอบระบบการควบคมุ คณุ ภาพและความ
ปลอดภัยอาหาร ตามข้อ 3 และพิจารณาท�ำการสุ่มตัวอย่างสินค้าพืช
วเิ คราะหเ์ ชื้อจุลนิ ทรีย์ สารพิษตกค้าง และศตั รพู ชื
9. เมอ่ื โรงคดั บรรจตุ ามบญั ชรี ายชอื่ (EL) มกี ารเปลย่ี น แปลงขอ้ มลู ทม่ี ผี ลตอ่
คณุ ภาพ และความปลอดภยั ดา้ นอาหารตอ้ งแจง้ ขอ้ มลู แกก่ รมวชิ าการเกษตร
ภายใน 7 วัน นบั แต่วันทีเ่ ปลี่ยนแปลงข้อมลู
10. กรณีพบการแจ้งข้อมูลท่ีเป็นเท็จ กรมวิชาการเกษตรจะยกเลิกสิทธิ
ของพืชทุกชนิดและถอนรายช่ือออกจาก EL และ ส่งข้อมูลให้นิติกร
ด�ำเนินการตามกฎหมาย

21การจัดการผักและผลไม้สดเพอื่ ส่งออกไปสหภาพยโุ รป

ผกั ผลไมท้ ่ีเปน็ พืชควบคุม (Regulated plants)
22 การจดั การผักและผลไมส้ ดเพ่อื ส่งออกไปสหภาพยโุ รป

บทที่ 3 ปญั หาและแนวทางการแกป้ ญั หาการสง่ ออกผกั
และผลไม้สดไปสหภาพยโุ รป

ในปี 2546 รฐั บาลมเี ปา้ หมายใหป้ ระเทศไทยเปน็ ครัวของโลก จงึ มี
การส่งเสริมการส่งออกสินค้าประเภทอาหารรูปแบบต่างๆ รวมถึงผักและ
ผลไม้สด ส่วนหน่ึงเพ่ือใช้เป็นวัตถุดิบในร้านอาหารไทยในต่างประเทศ
ท�ำให้มีปริมาณการส่งออกผัก ผลไม้และอาหารรูปแบบต่างๆ เพ่ิมมากข้ึน
โดยเฉพาะการส่งออกไปยังสหภาพยุโรป จากนั้นรัฐบาลได้ประกาศให้
ปี 2547 เป็นปีแห่งอาหารปลอดภัย ซึ่งสามารถเพิ่มความเชื่อม่ัน
ในความปลอดภยั ของอาหารจากประเทศไทยใหก้ บั ประเทศคคู่ า้ ไดอ้ กี ทางหนง่ึ
ถงึ แมป้ ระเทศไทยไดก้ ำ� หนดกฎระเบยี บเพอื่ ควบคมุ ใหผ้ ปู้ ระกอบการ
ส่งออกผลิตสินค้าท่ีมีคุณภาพ ควบคู่กับการดูแลให้ผู้ประกอบการปฏิบัติ
ตามกฎระเบียบของประเทศคู่ค้าแล้วก็ตาม สินค้าผักและผลไม้สด
จากประเทศไทยยังได้รับการแจ้งเตือนเรื่องปัญหาความปลอดภัยอาหาร
ดา้ นพชื จากสหภาพยโุ รปผา่ นระบบเตอื นภยั เรง่ ดว่ น Rapid Alert System
for Food and Feed (RASFF) อยา่ งต่อเน่ือง
โดยปญั หาหลกั ทมี่ กี ารตรวจพบและแจง้ เตอื น ไดแ้ ก่ สารเคมตี กคา้ ง
วสั ดสุ มั ผสั อาหาร สารเตมิ คา่ อาหาร และการปนเปอ้ื นของวตั ถแุ ปลกปลอม
เชอ้ื จลุ นิ ทรยี ใ์ นผกั และผลไมส้ ด อาทิ ในปี 2547 ประเทศนอรเ์ วยไ์ ดป้ ระกาศ
ห้ามน�ำเข้าพืชสมุนไพรบางชนิดจากประเทศไทยเน่ืองจากตรวจพบปัญหา
การปนเปอ้ื นเช้อื จุลนิ ทรยี ์ E. coli และ Salmonella sp.มากกว่า 50 คร้งั
ในสว่ นการตรวจพบสารเคมตี กคา้ งมสี ถติ กิ ารตรวจพบและแจง้ เตอื นมากขนึ้

23การจัดการผกั และผลไมส้ ดเพอื่ ส่งออกไปสหภาพยุโรป

ทกุ ปี ในปี 2548 มกี ารแจง้ เตอื นเรื่องสารเคมีตกค้างเพยี ง 5 ครง้ั และเพมิ่ ข้นึ
เปน็ 8, 12 และ 27 ครั้ง ในปี 2549-2551 ตามลำ� ดับ และระหว่างเดอื น
มกราคม-พฤศจิกายน 2553 มีการแจ้งเตือนสูงสุดเร่ืองสารเคมีตกค้าง
รวม 59 ครัง้ (ตารางท่ี 3.1) พืชที่ตรวจพบสารเคมตี กค้างบอ่ ยครงั้ ได้แก่
ถัว่ ฝักยาว มะเขอื คะนา้ กะเพรา โหระพา และผักชไี ทย โดยรายการสาร
เคมีและปริมาณท่ีถูกตรวจพบในพืชแต่ละชนิดในปี 2553 ได้แสดงไว้
ในตารางท่ี 3.2 นอกจากปัญหาสารเคมีตกค้างและการปนเปื้อนของ
จลุ นิ ทรยี แ์ ลว้ ยงั มกี ารตรวจพบแมลงศตั รกู กั กนั เชน่ แมลงหวข่ี าว เพลยี้ ไฟ
แมลงวนั ผลไมใ้ นผกั และผลไมท้ สี่ ง่ ออก ซง่ึ ในปี 2554 สหภาพยโุ รปแจง้ เตอื น
การพบแมลงศัตรูกักกันในสินค้าเกษตรจากประเทศไทยอย่างต่อเนื่อง
จนทำ� ใหส้ หภาพยโุ รปประกาศจะไมน่ ำ� เขา้ ผกั และผลไมส้ ดจากประเทศไทย
หากยังไมม่ ีมาตรการแก้ปัญหาทีเ่ ด็ดขาด
กรมวิชาการเกษตร ได้พยายามหาแนวทางแก้ปัญหาอย่างรัดกุม
ท้ังเพื่อช่วยเกษตรกรและผู้ประกอบการ จึงได้รวบรวมและสรุปปัญหา
พร้อมทง้ั หาแนวทางแก้ไขทใ่ี ห้ชดั เจน

24 การจัดการผักและผลไม้สดเพอื่ ส่งออกไปสหภาพยุโรป

ตารางท่ี 3.1 สถิตกิ ารแจ้งเตอื นปัญหาการปนเปอ้ื นเชือ้ จุลนิ ทรียแ์ ละสารตกคา้ ง ระหวา่ งปี 2551 – 2554

2551 2552 2553 2554
แจ้งเตอื น (ครงั้ )
ผักผลไมท้ มี่ กี ารแจง้ เตือน แจ้งเตือน (คร้งั ) แจง้ เตอื น (ครงั้ ) แจ้งเตอื น (ครั้ง)
ผา่ น RASFF รวม จุลินทรีย์ สาร รวม จลุ นิ ทรีย์ สาร รวม จุลินทรีย์ สาร รวม จลุ ินทรยี ์ สาร
ตกค้าง
ตกค้าง ตกค้าง ตกคา้ ง

25การจดั การผักและผลไม้สดเพ่อื ส่งออกไปสหภาพยโุ รป พรกิ (Chilli) 3 0 32 0 23 0 3 20 2
หน่อไมฝ้ รั่ง (Asparagus) 0 0 01 1 00 0 0 00 0
กระเจย๊ี บเขียว (Okra) 0 0 01 1 00 0 0 00 0
ขงิ ซอย (Ginger) 1 1 00 0 00 0 0 00 0
ลำ�ไย (Longan) 0 0 00 0 01 0 1 00 0
ชมพู่ (Rose apple) 0 0 00 0 01 0 1 00 0
ลิ้นจี่ (Lychee) 1 0 10 0 00 0 0 00 0
มะม่วง (Mango) 1 0 12 0 20 0 0 00 0
ถ่ัวฝักยาว (Yard Long bean) 12 0 12 6 0 6 15 0 15 40 4
คะน้า (Thai broccoli) 2 1 11 0 1 11 0 11 00 0
กวางตุ้ง (Chinese cabbage) 0 0 01 1 00 0 0 00 0
ผักชไี ทย (Coriander) 5 4 12 0 25 2 3 81 7
คนื่ ฉา่ ย (Celery) 1 0 11 0 10 0 0 00 0
ผกั ชีฝรงั่ (Stinking) 3 3 00 0 01 1 0 00 0
โหระพา (Sweet basil) 6 6 03 3 07 3 4 00 0

ตารางที่ 3.1 สถติ กิ ารแจง้ เตือนปัญหาการปนเปื้อนเช้อื จุลนิ ทรยี ์และสารตกคา้ ง ระหวา่ งปี 2551 – 2554 (ตอ่ )

2551 2552 2553 2554

26 การจดั การผกั และผลไม้สดเพ่อื สง่ ออกไปสหภาพยโุ รป ผกั ผลไม้ท่มี กี ารแจง้ เตือน แจ้งเตอื น (คร้ัง) แจง้ เตอื น (ครง้ั ) แจง้ เตอื น (คร้งั ) แจง้ เตอื น (ครั้ง)
ผ่าน RASFF
รวม จุลินทรยี ์ สาร รวม จุลินทรยี ์ สาร รวม จลุ นิ ทรยี ์ สาร รวม จุลนิ ทรยี ์ สาร
กะเพรา (Holy basil) ตกคา้ ง ตกคา้ ง ตกคา้ ง ตกคา้ ง
แมงลกั (Hairy basil)
สะระแหน่ (Peppermint) 22 0 75 2 22 1 00 0
ผกั แพรว (Praew leaf) -- 0 22 0 10 1 00 0
ใบบวั บก (Asiatic pennywort) 22 0 44 0 11 0 10 1
ชะอม (Acacia) 00 0 33 0 11 0 00 0
ตะไคร้ (Lemon grass) 00 0 22 0 00 0 00 0
ผักบุ้ง (Morning glory) 22 0 33 0 21 1 11 0
ชะพลู (Wild betel leaf bush) 00 0 11 0 00 0 11 0
ถว่ั พู (Winged bean) 43 1 21 1 00 0 00 0
มะระจีน (Balsam pear) 00 0 11 0 33 0 00 0
ข้าวโพดอ่อน (Baby corn) 10 1 00 0 00 0 00 0
ใบตอง (Banana leaf) 10 1 00 0 00 0 00 0
ใบหมาก 00 0 11 0 00 0 00 0
(Betel leaf/sierle leaf) 00 0 22 0 00 0 00 0
00 0 22 0 00 0 00 0

ตารางที่ 3.1 สถติ ิการแจง้ เตือนปญั หาการปนเปอ้ื นเชื้อจุลินทรยี ์และสารตกคา้ ง ระหว่างปี 2551 – 2554 (ตอ่ )

ผกั ผลไม้ท่ีมีการแจง้ เตือน 2551 2552 2553 2554
ผ่าน RASFF แจง้ เตือน (คร้งั ) แจ้งเตือน (ครั้ง) แจ้งเตือน (ครัง้ )
รวม จลุ นิ ทรีย์ สาร รวม จุลินทรีย์ สาร รวม จลุ นิ ทรยี ์ สาร แจ้งเตอื น (คร้งั )

ตกคา้ ง ตกคา้ ง ตกคา้ ง รวม จลุ นิ ทรยี ์ สาร
ตกคา้ ง
27การจดั การผักและผลไม้สดเพ่อื ส่งออกไปสหภาพยโุ รป ขา่ (Galangal) 0 0 01 1 00 0 0
สะเดา (Magaso sadao) 0 0 01 1 00 0 0 00 0
ใบเตย (Pandan leaf big) 0 0 01 1 00 0 0 00 0
มะละกอ (Papaya) 0 0 01 0 10 0 0 00 0
Hing choi (Amaranth) 1 1 01 1 00 0 0 20 2
มะเขือ (Aubergine/egg 4 0 46 0 6 15 0 15 00 0
plant) 10 1
Pakdum 0 0 01 1 00 0 0
ลองกอง (Longkong) 0 0 00 0 01 0 1 00 0
แก้วมงั กร (Dragon fruit) 0 0 00 0 01 0 1 00 0
พริกไทยดำ� (Black pepper) 0 0 00 0 01 1 0 00 0
ผกั กระเฉด (Water mimosa) 0 0 00 0 01 0 1 00 0
ผกั แขยง (Kayang) 0 0 00 0 01 1 0 20 2
รวมทั้งหมด 52 25 27 62 38 24 74 14 59 00 0
22 3 19

ตารางท่ี 3.2 รายการสารเคมที แ่ี จง้ เตอื นตรวจพบและปริมาณในสินค้าพืชต่างๆ ปี 2553

ลำ�ดับที่ ชอ่ื สาร ชนดิ พืช ค่าทพี่ บ EU MRL Thai MRL

(mg/kg) (mg/kg) (mg/kg)

1 Acephate (OUT) ถั่วฝกั ยาว 0.046 0.02 -

2 Acetamiprid บลอ็ กเคอร่ี/ คะน้า 0.08-0.10 0.01 -

ถ่วั ฝักยาว 0.078-0.11 0.02 0.10

3 Carbofuran (OUT) มะเขอื ยาว 0.079 0.02 -

แมงลกั 0.25-6.10 0.02 -

บล็อกเคอร่/ี คะนา้ 0.85-2.40 0.02

4 Chlorpyrifos ผักชี 0.85-2.40 0.05 -

Fresh basil 0.19 0.05 -

ถ่วั ฝักยาว 0.22-0.58 0.05 -

5 Cypermethrin ถัว่ ฝักยาว 0.07-0.75 0.05 0.05

6 Carbendazim ลำ�ไย 1.07 0.10 -

บล็อกเคอร/ี่ คะน้า 0.08-1.00 0.10 -

Sweet basil/ Basil 0.33- 1.10 0.10 -

ถัว่ ฝกั ยาว 0.22 0.20 -

แก้วมงั กร 1.30 0.10 -

7 Dicrotophos (OUT) ผกั ชี 0.19 0.01 -

บลอ็ กเคอร/่ี คะนา้ 0.11 - 1.24 0.01 -

มะเขอื 0.037 0.01 -

8 Dimethoate ผักชี 0.25 0.02 -

ถว่ั ฝักยาว 0.11 - 0.28 0.02 1.00

โหระพา 0.048 0.02 -

มะเขือ 0.075 - 0.74 0.02 -

28 การจดั การผักและผลไม้สดเพื่อส่งออกไปสหภาพยุโรป

ตารางที่ 3.2 รายการสารเคมที แี่ จ้งเตอื นตรวจพบและปริมาณในสนิ ค้าพืช
ตา่ งๆ ปี 2553 (ตอ่ )

ลำ�ดบั ที่ ชอ่ื สาร ชนิดพชื ค่าที่พบ EU MRL Thai MRL
(mg/kg) (mg/kg) (mg/kg)

9 Dichlovos (OUT) โหระพา/ Basil 0.06 0.01 -
0.03-0.12 0.01 -
10 Diafenthiuron (OUT) บลอ็ กเคอรี/่ คะน้า 0.05 -
0.36 0.01 0.30
11 Dimethomorph บลอ็ กเคอร/ี่ คะน้า 0.067 - 0.11 0.01 3.00
0.86-0.93 0.02 -
12 Ethion (OUT) มะเขอื ยาว 0.08 - 0.37 0.5 -
0.2 -
Chili peppers 0.4 0.02 -
0.03 - 0.33 0.02 -
13 Indoxacarb ถัว่ ฝกั ยาว 0.02 -
0.084 0.02 -
14 Imidacloprid บลอ็ กเคอร/ี่ คะนา้ 0.085 0.02 -
0.045 - 0.33 0.02 -
15 Metalaxyl (OUT) บลอ็ กเคอร/่ี คะนา้ 2.20 0.02 -
2.70
16 Omethoate (OUT) ชมพู่ 0.11 0.02 -
0.69 0.02 -
Chili peppers 0.05 -
0.39 0.05 5.00
มะเขือยาว 0.49 0.05 -
0.16 0.01 -
ชะอม 0.24 0.01 -
0.24 - 3.22
ผักกระเฉด 0.30
0.33
ถว่ั ฝักยาว

17 Procymidone ลำ�ไย

(OUT) บล็อกเคอร่/ี คะน้า

Chili peppers

18 Profenophos ถวั่ ฝักยาว

(OUT) Chili peppers

บล็อกเคอรี/่ คะน้า

19 Prothiophos (OUT) Chili peppers

20 Triazophos (OUT) ถวั่ ฝกั ยาว

29การจดั การผักและผลไมส้ ดเพอ่ื ส่งออกไปสหภาพยโุ รป

ตารางที่ 3.2 รายการสารเคมีทีแ่ จ้งเตือนตรวจพบและปรมิ าณในสินค้าพชื
ต่างๆ ปี 2553 (ตอ่ )

ลำ�ดับที่ ช่อื สาร ชนดิ พชื ค่าท่พี บ EU MRL Thai MRL
(mg/kg) (mg/kg) (mg/kg)

21 Tetradifon (OUT) มะเขือ 0.05 - 0.051 0.02 -
0.54 0.01 -
22 Tolfenpyrad (OUT) บล็อกเคอร่ี/ คะนา้ 0.02 0.20
0.03-0.30 0.02 -
23 Methomyl มะเขอื 0.058

24 Famoxadone โหระพา

หมายเหตุ OUT = สารเคมีทีส่ หภาพยุโรปเพิกถอนทะเบยี น
(Not included in Annex I of Directive 91/414/EC)

30 การจัดการผักและผลไม้สดเพือ่ ส่งออกไปสหภาพยโุ รป

สาเหตุปัญหาและค�ำแนะน�ำในการส่งออกผักและผลไม้

สดไปสหภาพยโุ รป

1. ความแตกตา่ งเรอื่ งระบบการข้ึนทะเบยี นสารเคมี

สหภาพยโุ รปมคี วามเขม้ งวดในการขนึ้ ทะเบยี น โดยกำ� หนดระยะเวลา
การอนุญาต ระยะเวลาการทบทวน และให้มีการเพิกถอนสารเคมีที่มีการ
ทบทวนแล้วว่าเป็นอันตราย สารเคมีท่ีมีการแจ้งเตือนพบการตกค้าง
หลายชนิด เช่น Carbaryl, Ethion, Omethoate, Triazophos ได้ถูก
เพกิ ถอนทะเบยี นในสหภาพยโุ รปแลว้ แตย่ งั เปน็ สารเคมที ย่ี งั มกี ารขนึ้ ทะเบยี น
ในประเทศไทย ดงั นัน้ สหภาพยุโรปจึงก�ำหนดระดับปริมาณสารพษิ ตกคา้ ง
สงู สดุ ในอาหาร (MRL) ในระดบั ตำ่� มาก (ไมเ่ กนิ 0.01 mg/kg) เมอ่ื เกษตรกร
มกี ารใชส้ ารเคมดี งั กลา่ วจงึ มกี ารตกคา้ งเกนิ มาตรฐานของสหภาพยโุ รป หรอื
สารเคมีบางชนิดแม้จะมีการอนุญาตให้ใช้ในสหภาพยุโรป แต่เป็นการ
อนญุ าตขึ้นทะเบียนเพื่อใหส้ ามารถใช้ไดก้ บั พืชบางชนดิ เท่าน้ัน สำ� หรับพชื
ชนิดอ่ืนท่ีไม่ได้รับอนุญาต สหภาพยุโรปก�ำหนดให้ใช้ค่าความเข้มข้นตำ่� สุด
ทีว่ ิเคราะหไ์ ดใ้ นเชิงปริมาณ (Limit of Determination – LOD) เพ่อื ใช้
ควบคุมปริมาณสารเคมตี กคา้ ง เช่น สาร Carbendazim ซง่ึ ไดร้ ับอนุญาต
ใหใ้ ชไ้ ดใ้ นสม้ แมนดารนิ ดงั นนั้ คา่ สารเคมตี กคา้ งในสม้ แมนดารนิ จะใชค้ า่ MRL
(0.7 mg/kg) เปน็ คา่ มาตรฐาน แตส่ ำ� หรบั พชื ผกั อน่ื ๆ กำ� หนดใหใ้ ชค้ า่ LOD (0.01 mg/kg)
เป็นค่ามาตรฐาน เนื่องจากยังไม่มีการอนุญาตให้ใช้สาร Carbendazim
ในพชื ผกั เปน็ ตน้ นอกจากนพ้ี บวา่ คำ� แนะนำ� การใชส้ ารเคมที ข่ี น้ึ ทะเบยี นในไทย
ที่ระบุบนฉลากเป็นการก�ำหนดตามค่า MRL ของประเทศไทยหรือของ

31การจัดการผกั และผลไม้สดเพอื่ สง่ ออกไปสหภาพยุโรป

Codex ซง่ึ แตกตา่ งจากคา่ MRL ของสหภาพยโุ รปทก่ี ำ� หนดคา่ ตำ�่ กวา่ สำ� หรบั
สารเคมแี ละพืชหลายชนิด
แนวทางแกไ้ ข
- มแี หล่งขอ้ มูลทีเ่ ป็นปัจจุบัน เช่น การประกาศยกเลกิ ชนดิ สารเคมี
หรอื ขอ้ มลู ทเ่ี กย่ี วขอ้ งทส่ี ามารถเขา้ ถงึ ไดอ้ ยา่ งรวดเรว็ เชน่ หนงั สอื พมิ พ์
วทิ ยโุ ทรทศั น์ เวบ็ ไซต์ การสง่ ขอ้ มลู สน้ั ทางโทรศพั ทเ์ คลอื่ นที่ (SMS)
เป็นตน้
- มีข้อมูลชนดิ สารเคมีทมี่ อี ยทู่ ี่สามารถใช้ทดแทนได้
- มีหอ้ งปฏิบัติการตรวจวเิ คราะห์ท่มี ีประสทิ ธภิ าพ
- มีระบบการส่มุ ตัวอยา่ งเพื่อตรวจสารเคมีตกคา้ งท่ถี กู ต้อง

2. เกษตรกรใช้สารเคมปี อ้ งกนั ก�ำจัดศตั รูพืชไมต่ รงกับชนิดพชื ทร่ี ะบไุ ว้

บนฉลาก
การใชส้ ารเคมไี มต่ รงกบั ชนดิ พชื ทร่ี ะบไุ วบ้ นฉลาก เชน่ การพบสารเคมี
ตกค้าง EPN ในถ่วั ฝกั ยาว ตะไคร้ มะเขือ ผกั ชีไทย หนอ่ ไมฝ้ รงั่ โดยการใช้
สาร EPN ขนึ้ ทะเบยี นในประเทศไทยใหใ้ ชเ้ ฉพาะในฝา้ ยและขา้ วโพดเทา่ นน้ั
หรอื พบสาร Dimethoate ในพรกิ ผักบุ้ง กะเพรา มะมว่ ง ท้ังที่ข้นึ ทะเบียน
ให้ใช้เฉพาะในแตง ข้าวฟ่าง ถัว่ ตา่ งๆ ฝ้าย และมะเขือเทศ เป็นต้น
แนวทางแกไ้ ข
- ให้เกษตรกรปฏบิ ตั ติ ามคำ� แนะน�ำของ GAP พืช ซงึ่ จะมวี ธิ กี ารใช ้
และชนดิ ของสารเคมี ในแตล่ ะพืช
- มีคำ� แนะน�ำการใช้สารอย่างชัดเจน และเขา้ ใจง่าย
- มกี ารใช้กฎหมายในการควบคุมการซื้อขายสารเคมอี ย่างเข้มงวด

32 การจดั การผกั และผลไมส้ ดเพอ่ื สง่ ออกไปสหภาพยุโรป

3. เกษตรกรไม่ใช้สารเคมีป้องกันก�ำจัดศัตรูพืชตามปริมาณและ

ระยะเวลาทรี่ ะบไุ ว้บนฉลาก
ส่งผลให้พบสารเคมีตกค้างเกินเกณฑ์ท่ีก�ำหนด โดยบางครั้ง
พบปรมิ าณสารเคมีตกค้างในพืชสูง เชน่ พบสาร Carbofuran 6.1 mg/kg
ในใบแมงลัก เป็นตน้
แนวทางแกไ้ ข
- ใหเ้ กษตรกรปฏิบตั ิตามคำ� แนะน�ำของ GAP พืช ซ่งึ จะมีวธิ กี ารใช ้
และชนิดของสารเคมี ในแตล่ ะพชื
- อบรมให้ความรูเ้ ร่ืองการใช้และอนั ตรายจากสารเคมี

4. เกษตรกรใชม้ ลู สตั ว์หรอื ปุ๋ยหมักทีไ่ มส่ มบูรณใ์ นการบำ� รงุ ดิน

การใช้มูลสัตว์หรือปุ๋ยหมักที่ไม่สมบูรณ์จะเป็นแหล่งเชื้อจุลินทรีย์
ทที่ ำ� ใหเ้ กดิ โรคทางเดนิ อาหาร ซงึ่ เชอื้ เหลา่ นหี้ ากมปี รมิ าณมากจะไมส่ ามารถ
ก�ำจัดให้หมดสิ้นโดยการล้างด้วยน�้ำ หรือแม้กระทั่งการล้างด้วยน้�ำผสม
คลอรีนได้
แนวทางแก้ไข
- ใหเ้ กษตรกรปฏิบัติตามคำ� แนะน�ำของ GAP พชื ซ่ึงจะมีวิธกี ารใช้
และชนิดของสารเคมใี นแตล่ ะพืช
- อบรมให้ความรู้เรอ่ื งการผลติ ปุ๋ยหมกั อย่างถูกต้อง

33การจัดการผักและผลไมส้ ดเพ่อื สง่ ออกไปสหภาพยโุ รป

5. เกษตรกรมีการจดั การหลังการเก็บเกี่ยวทไ่ี ม่ถูกต้อง

การวางผลิตผลที่เก็บเกี่ยวบนดินโดยตรง หรือการใช้ภาชนะบรรจุ
ทไี่ มส่ ะอาดรองรบั ผลติ ผล การลา้ งดว้ ยนำ�้ ทไ่ี มส่ ะอาดเพอ่ื ลดความรอ้ นหรอื
ลา้ งดินออก เปน็ แหลง่ การปนเป้อื นเช้ือจลุ ินทรีย์
แนวทางแกไ้ ข
- ใหเ้ กษตรกรปฏิบัตติ ามคำ� แนะน�ำของ GAP พืช และ GMP
- อบรมใหค้ วามรเู้ รอื่ ง วธิ กี ารทำ� ความสะอาดพชื ผกั ในระบบ GMP
และอันตรายจากการปนปอื้ นจุลนิ ทรีย์

6. การตรวจติดตามระบบไม่เพียงพอ

ในการดำ� เนนิ งานดา้ นความปลอดภยั อาหาร ปจั จยั สำ� คญั ในกระบวนการ
ควบคุมความปลอดภัยดา้ นอาหาร คือ การสร้างระบบการตรวจตดิ ตามท่ีมี
ประสิทธิภาพและสม่�ำเสมอ เพื่อให้ม่ันใจว่าระบบการผลิตมีประสิทธิภาพ
และเกษตรกรยังคงรักษามาตรฐานทีไ่ ด้รบั รอง
แนวทางแก้ไข
- เพมิ่ ศกั ยภาพระบบการตรวจตดิ ตาม เชน่ เพมิ่ ความถใ่ี นการตรวจ
ติดตาม
- สรา้ งจติ สำ� นกึ ของผปู้ ระกอบการในการปฏบิ ัตติ ามมาตรฐาน
อย่างไรก็ตาม นอกจากเกษตรกรที่ต้องปฏิบัติตามแนวทาง GAP
อย่างเคร่งครัดแล้ว ผู้ท่ีมีส่วนรับผิดชอบต่อความปลอดภัยอาหารได้แก่
ผู้ประกอบการโรงคัดบรรจุ ผู้ประกอบการส่งออก ซ่ึงถือได้ว่าเป็นผู้ผลิต

34 การจดั การผักและผลไม้สดเพือ่ ส่งออกไปสหภาพยโุ รป

สนิ ค้าเพ่ือจ�ำหน่าย รวมถึงหน่วยงานราชการท่ีเก่ยี วขอ้ ง เช่น กรมวชิ าการ
เกษตร กรมพฒั นาท่ีดนิ กรมส่งเสรมิ การเกษตร และส�ำนกั งานมาตรฐาน
สินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.) ที่ต้องให้ความรู้และค�ำแนะน�ำ
แกเ่ กษตรกรและผปู้ ระกอบการ ทงั้ ตอ้ งศกึ ษากฎระเบยี บตา่ งๆ ของประเทศ
คู่ค้า เช่น การอนญุ าตใหใ้ ช้และไม่อนุญาตให้ใชส้ ารเคมชี นิดตา่ งๆ เปน็ ตน้
ทั้งนี้กรมวิชาการเกษตร ได้มีแนวทางการปรับปรุงระบบมาตรฐาน
การรับรองโรงคดั บรรจเุ พ่ิมเติม (ตารางที่ 3.3) เพอ่ื ให้ผปู้ ระกอบการปฏบิ ัติ
ตามและผลติ สนิ คา้ ทม่ี คี ณุ ภาพและปลอดภยั ซงึ่ จะสามารถเพมิ่ ความเชอื่ มน่ั
ด้านอาหารปลอดภัยให้แก่ประเทศคู่ค้า นอกจากน้ีกรมวิชาการเกษตรได้
รวบรวมเว็บไซต์ที่เก่ียวข้องกับข้ันตอนและกฎระเบียบต่างๆ (ภาคผนวก)
เพื่อเป็นแหล่งข้อมูลให้ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องได้รับทราบและสะดวกต่อการ
ค้นควา้

35การจัดการผกั และผลไม้สดเพ่อื ส่งออกไปสหภาพยโุ รป

ตารางท่ี 3.3 ข้อแนะน�ำเพ่ือการปรับปรุงระบบควบคุมรับรองสารตกค้างและ
เชือ้ จุลินทรยี ์ และแผนปฏิบัตกิ ารท่ีเสนอโดยกรมวชิ าการเกษตร

ลำ�ดบั คำ�แนะนำ� กิจกรรม
ท่ี

1 ให้ข้อมูลเกษตรกรในเร่ืองสารเคมี - จดั ทำ� เอกสารคำ� แนะนำ� เกยี่ วกบั สาร
เกษตรเพ่ือไม่ให้เกิดปัญหาสารเคมี เคมเี กษตรทขี่ นึ้ ทะเบยี นในระเทศไทย
ตกค้างเกินมาตรฐานสหภาพยุโรป และสหภาพยุโรป รวมทั้งรายชื่อสาร
เช่น สารเคมีและพืชที่อนุญาตให้ใช้ เคมีเกษตรที่สหภาพยุโรปเพิกถอน
ระยะเวลาเกบ็ เกย่ี ว อตั ราการใช้ เปน็ ตน้ ทะเบยี น สำ� หรบั เจา้ หนา้ ทผี่ ปู้ ระกอบการ
และเกษตรกร
- จัดท�ำเอกสารค�ำแนะน�ำการสืบค้น
สถานภาพทะเบยี นสารเคมเี กษตรของ
สหภาพยโุ รป และการค้นหาค่า MRL
สำ� หรับเจ้าหน้าที่ และผปู้ ระกอบการ

2 ให้ความมั่นใจได้ว่าผู้ประกอบการคัด - จัดฝึกอบรมระบบ HACCP ให้ผู้

บรรจนุ ำ� หลกั การ HACCP มาใชด้ ำ� เนนิ ประกอบการคดั บรรจเุ ปน็ ประจำ� ตอ่ เนอ่ื ง

การเพ่อื ใหเ้ ป็นไปตามขอ้ ก�ำหนดของ - สง่ เสรมิ ใหผ้ ปู้ ระกอบการคดั บรรจไุ ด้

สหภาพยโุ รป รับรองระบบ HACCP และระบบคุณ

ภาพอื่นๆ

- นำ� หลกั การ HACCP มาประยกุ ตก์ บั

หลกั เกณฑก์ ารตรวจรบั รองโรงคดั บรรจุ

ทผ่ี ลิตเพอื่ การสง่ ออกไปสหภาพยโุ รป

- เพม่ิ จำ� นวนครงั้ ในการตรวจประเมนิ

36 การจดั การผักและผลไมส้ ดเพ่ือส่งออกไปสหภาพยุโรป

ตารางท่ี 3.3 ข้อแนะน�ำเพ่ือการปรับปรุงระบบควบคุมรับรองสารตกค้างและ
เชอื้ จลุ นิ ทรยี ์ และแผนปฏบิ ตั กิ ารทเ่ี สนอโดยกรมวชิ าการเกษตร (ตอ่ )

ลำ�ดบั คำ�แนะนำ� กจิ กรรม
ท่ี

3 ให้พิจารณาทบทวนกระบวนการสุ่ม ทบทวนกระบวนการสุ่มตัวอย่างเพื่อ
ตัวอย่างเพื่อตรวจวิเคราะห์สารเคมี ตรวจวิเคราะห์สารเคมีตกค้างให้
ตกคา้ งเพอื่ ใหส้ อดคลอ้ งกบั มาตรฐาน สอดคล้องกบั มาตรฐาน Codex
Codex Guidelines CAC/GL 33-1999

4 ใหพ้ จิ ารณาเรอื่ งการรบั รองมาตรฐาน ได้ยื่นขอรับรองมาตรฐาน ISO/IEC
ISO/IEC 17025 สำ� หรบั หอ้ งปฏบิ ตั กิ าร 17025 สำ� หรบั หอ้ งปฏบิ ตั กิ ารดา้ นสาร
เพื่อการควบคมุ รับรอง เคมีตกค้าง (สวพ. 1, 2, 5, 6) และ
จลุ ินทรยี ์ (สมพ.)

5 ใหค้ วามมน่ั ใจไดว้ า่ หอ้ งปฏบิ ตั กิ ารมกี าร ด�ำเนินการทวนสอบความถูกต้องวิธี
ทวนสอบความถูกต้องวิธีวิเคราะห์ วิเคราะห์ด้าน จุลชีววิทยา ท้ังห้อง
(ด้านจุลชีววิทยา) ปฏบิ ตั กิ าร กวก. และหอ้ งปฏบิ ตั กิ ารกลาง
Centra Laboratong (Thailand) (CLT)

6 ใหค้ วามมนั่ ใจไดว้ า่ การวเิ คราะหต์ วั อยา่ ง ทบทวนปรบั ปรงุ กระบวนการวเิ คราะห์
สำ� หรบั เชอ้ื Salmonella ไดด้ ำ� เนนิ การ ตัวอย่างส�ำหรับเชื้อ Salmonella
ตามขอ้ กำ� หนดมาตรฐานสหภาพยโุ รป (วิเคราะห์ 5 ซ้ำ� ตอ่ 1 ตัวอย่าง) เพื่อ
(Regulation 2073/2005) ให้เป็นไปตามข้อก�ำหนดมาตรฐาน
สหภาพยโุ รป

7 พจิ ารณาขยายขอบขา่ ยสารเคมเี กษตร กวก. โดย สปผ. จะได้ด�ำเนินการ
สำ� หรบั การตรวจวเิ คราะหใ์ หค้ รอบคลมุ พัฒนาวิธีวิเคราะห์เพ่ือขยายขอบข่าย
สารทม่ี กี ารแจง้ เตอื นโดยสหภาพยโุ รป สารเคมเี กษตร โดยเฉพาะสารท่ีมกี าร
ผ่านระบบ RASFF แจง้ เตือน

37การจัดการผักและผลไมส้ ดเพอื่ ส่งออกไปสหภาพยโุ รป

บทที ่ 4 ขน้ั ตอนในการปฏบิ ัตเิ พอ่ื สง่ ออกผกั และผลไม้สด
ไปสหภาพยโุ รป

ผู้ประกอบการท่ีประสงค์จะส่งออกผักและผลไม้สดไปสหภาพยุโรป
ตอ้ งปฏบิ ตั ติ ามกฎระเบยี บของกรมวชิ าการเกษตร ใหค้ รอบคลมุ ทกุ ขนั้ ตอน
โดยมีข้ันตอนท่ีส�ำคัญคือการจดทะเบียนผู้ส่งออก การขอใบรับรอง
สุขอนามัยและใบรับรองสุขอนามัยพืช (ภาพท่ี 4.1) โดยมีรายละเอียด
ดงั ตอ่ ไปนี้

ภาพท่ี 4.1 ขัน้ ตอนการสง่ ออกผักและผลไม้สด
38 การจัดการผกั และผลไมส้ ดเพือ่ ส่งออกไปสหภาพยโุ รป

จดทะเบยี นผู้ส่งออกไปสหภาพยโุ รป

ผู้ส่งออกต้องขึ้นทะเบียนเป็นผู้ส่งออกสินค้าผักและผลไม้สดไป
สหภาพยุโรป (หมายเลขทะเบียนผู้ส่งออก EU-XX-XXX) ที่ส�ำนักพัฒนา
ระบบและรบั รองมาตรฐานสนิ คา้ พชื (สมพ.) กรมวชิ าการเกษตร โดยผลติ ผล
ทสี่ ง่ ออกตอ้ งมาจากแปลงปลกู ทไ่ี ดร้ บั การรบั รองมาตรฐานเกษตรดที เี่ หมาะสม
(GAP) และมาจากโรงคดั บรรจทุ ผี่ า่ นการรบั รองคณุ ภาพและมาตรฐานตาม
ระบบการผลติ ทด่ี ี (GMP) จากกรมวชิ าการเกษตร โดยหมายรวมพชื ผกั และ
ผลไม้สด จำ� นวน 35 ชนิด ได้แก่
- ผลไม้ 6 ชนิด ได้แก่ ทเุ รยี น ลำ� ไย ล้ินจี่ ส้มโอ มงั คุด และ มะมว่ ง
- ผัก 29 ชนิด ไดแ้ ก่ ผักชไี ทย ผกั ชฝี รงั่ กะเพรา โหระพา ผกั แขยง
สะระแหน่ ผักแพรว ต้นหอมไทย คื่นช่าย ดอกกุยไช่ ใบกุยไช่
ชะอม ตะไคร้ ผกั บุ้ง ผักแวน่ ผกั กระเฉด ใบบัวบก ใบชะพลู ผกั
โขม ถวั่ ฝกั ยาว หนอ่ ไมฝ้ รงั่ พรกิ ผกั ปลงั คะนา้ กวางตงุ้ กระเจย๊ี บ
เขยี ว ขา้ วโพดออ่ น ขงิ และมะเขือเปราะ
หมายเหตุ
- การส่งออกผักและผลไม้สด นอกเหนือจาก 35 ชนิดดังกล่าวข้างต้น
จะมาจากแปลง GAP หรอื ไมก่ ไ็ ด้ แตโ่ รงคดั บรรจตุ อ้ งไดร้ บั การรบั รอง GMP
- แบบฟอรม์ การจดทะเบยี นสามารถดาวนโ์ หลดไดท้ ี่ www.doa.go.th/psco

39การจัดการผกั และผลไม้สดเพอื่ ส่งออกไปสหภาพยโุ รป

การจดั เตรียมเอกสารและการรับรองสนิ คา้

1. การขอใบรับรองสขุ อนามยั (Health Certificate)

ข้นั ตอนการขอใบรบั รองสุขอนามยั มีรายละเอียด ดังน้ี
1. ผสู้ ง่ ออก/ตวั แทนควรศกึ ษาขอ้ มลู ในประกาศกระทรวงเกษตรและ
สหกรณ์ เร่ือง กำ� หนดพชื เป็นพชื ควบคุมเฉพาะ พ.ศ. 2552 ว่าพืชควบคมุ
เฉพาะชนดิ ใดเปน็ พชื ทต่ี อ้ งขอใบรบั รองสขุ อนามยั เพอ่ื สง่ ออกไปสหภาพยโุ รป
ท้ังน้ีผู้ส่งออกต้องด�ำเนินการตรวจวิเคราะห์พืชผักและผลไม้ดังกล่าวก่อน
การส่งออก
1.1 ชนิดพืชผกั และผลไม้ ทต่ี ้องตรวจสารเคมตี กคา้ ง

- ผัก 9 ชนดิ ได้แก่ พริก หน่อไมฝ้ รง่ั กระเจีย๊ บเขียว ขงิ
ถ่ัวฝกั ยาว คะนา้ กวางต้งุ ผกั ชไี ทย และมะเขือเปราะ

- ผลไม้ 6 ชนิด ได้แก่ ทเุ รียน ล�ำไย ลนิ้ จี่ สม้ โอ มังคุด
และมะมว่ ง

1.2 ชนดิ พชื ผัก และผลไม้ ท่ตี อ้ งตรวจเชื้อจุลนิ ทรยี ์
- ผักสด 23 ชนิด ได้แก่ ผักชีไทย ผักชีฝร่ัง กะเพรา
โหระพา ผกั แขยง สะระแหน่ ผกั แพรว ตน้ หอม คนื่ ชา่ ย
ใบและดอกกุยไช่ ชะอม ตะไคร้ ผักบุ้ง ผักแว่น
ผักกระเฉด ใบบัวบก ใบชะพลู ผักโขม ถ่ัวฝักยาว
หน่อไมฝ้ รั่ง พริกขห้ี นูสด ผกั ปลัง

2. ผู้ส่งออก/ตัวแทนย่ืนเอกสารค�ำขอใบรับรองสุขอนามัย แบบ
พ.ก. 11 และ ใบแนบท้ายฯ แบบ พ.ก. 11.1 พรอ้ มทัง้ ศึกษารายละเอียด
ในประกาศกรมวชิ าการเกษตร เรอ่ื ง หลกั เกณฑ์ วธิ กี าร และเงอื่ นไขการขอ

40 การจดั การผกั และผลไมส้ ดเพอ่ื ส่งออกไปสหภาพยุโรป

และการออกใบรบั รองสขุ อนามยั พ.ศ. 2552 โดยกรอกรายละเอยี ดใหค้ รบ
ถ้วน ดงั นี้
- พ.ก.11 ระบุ ชอื่ ผสู้ ง่ ออก ชอ่ื และรหสั โรงคดั บรรจทุ ผ่ี า่ นการรบั รอง
GMP (AC-03-03-XXXX-XXXX-XXX) วันท่ีส่งออก ช่ือพืชท่ีจะส่งออก
รหสั แปลง GAP (AC-03-02-XXXX-XXXX-XXX) นำ้� หนกั ทงั้ หมด สงิ่ ทตี่ อ้ ง
ตรวจวิเคราะห์
- พ.ก.11.1 ระบชุ อ่ื พชื พรอ้ มชอ่ื วทิ ยาศาสตร์ วนั ทจี่ ะสง่ ออกทงั้ หมด
ประเทศปลายทางทจี่ ะสง่ ออก หมายเลขทะเบยี นผสู้ ง่ ออก ชอ่ื ผรู้ บั ปลายทาง
ทั้งนี้ให้ยื่นเอกสารท่ี สมพ. หรือ ส�ำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตร
เขตท่ี 1-8 (สวพ.1-8) กรมวชิ าการเกษตร ก่อนการส่งออก 7 วัน เพอ่ื ให้เจ้า
หนา้ ทตี่ รวจสอบคำ� รอ้ ง วา่ ระบรุ ายละเอยี ดถกู ตอ้ งครบถว้ นสมบรณู ์ เฉพาะ
เอกสารท่ีถูกต้องสมบูรณ์ให้ผู้ส่งออก/ตัวแทนด�ำเนินการตรวจวิเคราะห์
พชื ผัก และผลไม้ กบั หอ้ งปฏิบัตกิ ารวเิ คราะหท์ ี่กรมวิชาการเกษตรใหก้ าร
ยอมรบั ต่อไป
3. การออกใบรับรองสุขอนามัย (Health Certificate)
กรมวิชาการเกษตรจะออกใบรับรองสุขอนามัยให้เฉพาะตัวอย่าง
ที่ผลวิเคราะห์ผ่านตามเกณฑ์ที่ก�ำหนดเท่านั้น โดยผู้ส่งออกจะได้รับ
ใบรับรองสุขอนามัย (พ.ก.11-1) พร้อม พ.ก.11.1 ฉบับจรงิ เพื่อใช้ย่นื แสดง
ณ ด่านตรวจพชื ท่สี ่งออก

2. การขอใบรบั รองสขุ อนามยั พชื (Phytosanitary Certificate – PC)

การออกใบรับรองสุขอนามัยพืช ให้กับพืช/ ผลิตผลพืชเพ่ือส่งออก
ไปตา่ งประเทศเปน็ การปฏบิ ตั งิ านภายใตพ้ ระราชบญั ญตั กิ กั พชื พ.ศ. 2507

41การจัดการผกั และผลไม้สดเพอื่ สง่ ออกไปสหภาพยโุ รป