การจัดการผักและผลไม้สดเพื่อส่งออกไปสหภาพยุโรป

แก้ไขเพ่ิมเติมโดยพระราชบัญญัติกักพืช (ฉบับท่ี 2) พ.ศ. 2542 และ
พระราชบัญญัติกักพืช (ฉบับท่ี 3) พ.ศ. 2551 อย่างไรก็ตามการออกใบ
รบั รองสขุ อนามยั พชื มใิ ชม่ าตรการบงั คบั ขนึ้ อยกู่ บั ความประสงคข์ องผสู้ ง่ ออก
หรือเป็นความต้องการของประเทศผู้น�ำเข้าที่ต้องการให้มีใบรับรอง
สขุ อนามยั พชื กำ� กับไปกับพืช/ผลติ ผลพชื เพ่ือเป็นการแสดงว่าพชื /ผลติ ผล
พชื ทสี่ ง่ ออกไปนน้ั ปราศจากศตั รพู ชื ไดแ้ ก่ โรคพชื แมลงศตั รพู ชื และวชั พชื
ข้นั ตอนการปฏิบัติในการยื่นค�ำขอตรวจและรบั ใบรบั รองสุขอนามยั พชื
1. ผู้ส่งออก/ตัวแทนควรศึกษาข้อมูลต่างๆ เกี่ยวกับกฎระเบียบ
ทเี่ กย่ี วขอ้ งกบั การสง่ ออกและน�ำเขา้ ของแตล่ ะประเทศ เพอ่ื จะไดจ้ ดั เตรยี ม
สินค้าได้อย่างถูกต้องและเป็นไปตามข้อก�ำหนดในการน�ำเข้าของประเทศ
ปลายทาง
2. ผู้ส่งออก/ตัวแทนต้องจัดเตรียมพืชที่จะส่งออกเพื่อให้พนักงาน
เจ้าหน้าทตี่ รวจสอบ ดังต่อไปนี้
2.1 จดั เตรยี มพชื ทจ่ี ะสง่ ออกใหถ้ กู สขุ อนามยั ตามหลกั เกณฑ์
ของประเทศปลายทาง โดยตอ้ งเตรยี มจ�ำนวนสนิ คา้ พชื ใหม้ จี �ำนวนเพยี งพอ
ในการสมุ่ ตวั อยา่ งเพอ่ื หาศตั รพู ชื ตามหลกั เกณฑท์ ส่ี ำ� นกั ควบคมุ วสั ดเุ กษตร
กำ� หนดไวด้ ว้ ย (ตารางที่ 4.1)
2.2 แสดงบัญชีรายช่ือพืชในแต่ละภาชนะบรรจุให้ตรงตาม
ชนิดและปริมาณที่แจ้งในค�ำขอ พ.ก.7 และใบแนบบัญชีแสดงรายช่ือพืช
ท่แี นบมากบั คำ� ขอ
2.3 บรรจพุ ืชในภาชนะบรรจุทแ่ี ขง็ แรง และเหมาะสม
2.4 ไมบ่ รรจสุ งิ่ อนื่ ใดนอกเหนอื จากพชื ตามทไ่ี ดแ้ จง้ ไวใ้ นคำ� ขอ
พ.ก.7 และบญั ชแี สดงรายชือ่ พชื ทีแ่ นบมากบั คำ� ขอ

42 การจดั การผกั และผลไมส้ ดเพอ่ื ส่งออกไปสหภาพยโุ รป

3. ผสู้ ่งออก/ตวั แทนจดั ทำ� เอกสารค�ำขอ พ.ก.7 พร้อมแนบเอกสาร
ประกอบท่ีเก่ียวข้อง โดยกรอกรายละเอียดให้ถูกต้องครบถ้วนตรงตาม
ความเปน็ จรงิ โดยเฉพาะรายละเอยี ดชนดิ ของพชื ชอ่ื วทิ ยาศาสตร์ ปรมิ าณ
ทส่ี ง่ ออก นำ้� หนกั และจำ� นวนกลอ่ ง เพอ่ื ความสะดวกรวดเรว็ ในการตรวจสอบ
4. น�ำสินค้าท้ังหมดท่ีต้องการขอรับใบรับรองสุขอนามัยพืชเข้าไป
ภายในอาคารคลังสินคา้ Perishable Center และยนื่ คำ� ขอ พ.ก.7 พรอ้ ม
เอกสารประกอบทเ่ี ก่ียวขอ้ งใหก้ ับเจ้าหนา้ ท่ี
5. เจา้ หนา้ ทตี่ รวจสอบคำ� ขอ พ.ก.7 และเอกสารทีเ่ ก่ยี วข้อง รวมถึง
รายชอ่ื ชนดิ พชื /ผลติ ผลพชื ทข่ี อสง่ ออกวา่ เปน็ พชื สงวนของไทย พชื ควบคมุ
เฉพาะ หรอื สงิ่ ตอ้ งหา้ มของประเทศปลายทางหรอื ไม่ เมอื่ ตรวจเอกสารตา่ งๆ
ถกู ต้องและครบถ้วนแลว้ จึงทำ� การส่มุ ตัวอย่างเพ่ือตรวจหาศัตรพู ืช
6. น�ำเจ้าหน้าที่มาตรวจสินค้าพร้อมอ�ำนวยความสะดวกในการเปิด
กลอ่ งบรรจหุ บี หอ่ เพอ่ื สมุ่ ตวั อยา่ งชนดิ สนิ คา้ ทเ่ี จา้ หนา้ ทต่ี อ้ งการตรวจสอบ
และท�ำการตรวจสอบศตั รพู ืช
7. การสมุ่ ตรวจพชื / ผลิตผลพชื ดำ� เนินการดังนี้
7.1 ส�ำหรับพืชท่ีส่งออกท่ัวไป ปริมาณการสุ่มพืช/ ผลิตผลพืช
จะสุ่มไม่เกิน 5% จากสินค้าทั้งหมด แต่ส�ำหรับพืชที่ส่งไปสหภาพยุโรป
ปริมาณการสุ่มพืช/ ผลิตผลพืชต้องเป็นไปตามมาตรฐาน ISPM 31 โดย
ในพชื ควบคมุ (Regulated Plants) ปรมิ าณสมุ่ ตอ้ งอยทู่ ร่ี ะดบั ความเชอื่ มน่ั
95% ส่วนในพืชไมค่ วบคมุ (Non-Regulated Plants) ปรมิ าณที่สมุ่ ต้องอยู่ที่
ระดบั ความเชอ่ื มนั่ 80% (ตารางท่ี 4.1) เมื่อสมุ่ พืชแล้วเจา้ หน้าทีจ่ ะตรวจหา
ศัตรูพืชท่ีอาจติดมากับพืช/ผลิตผลพืชด้วยแว่นขยายพร้อมไฟส่องหรือ
Dissecting Stereo Zoom

43การจดั การผักและผลไมส้ ดเพอ่ื ส่งออกไปสหภาพยโุ รป

ตารางที ่ 4.1 ปริมาณสินค้าพืชที่ต้องสุ่มส�ำหรับสินค้าพืชที่ส่งออกไปสหภาพยุโรป ณ ด่านตรวจพืช
เพื่อตรวจสอบศัตรพู ชื ทงั้ ในพืชควบคุม และพืชไมค่ วบคุม ตามมาตรฐาน ISPM 31

ลำ�ดบั ท่ี ชนิดพชื ปรมิ าณสุ่มทเี่ หมาะสมต่อนำ้� หนกั สนิ ค้า หมายเหตุ

1 กโิ ลกรมั 5 กโิ ลกรัม 10 กโิ ลกรมั 100 กโิ ลกรมั

1 กะเพรา 5 แพค 5 แพค 5 แพค 5 แพค แพคละ 100 กรมั
8 แพค แพคละ 100 กรมั
2 โหระพา 6 แพค 8 แพค 8 แพค 5 แพค แพคละ 100 กรัม
6 แพค แพคละ 100 กรัม
3 แมงลกั 5 แพค 5 แพค 5 แพค 6 แพค แพคละ 200 กรัม
54 ผล ผล
4 ยหี่ ร่า 5 แพค 5 แพค 6 แพค 6 แพค แพคละ 200 กรัม
11 แพค แพคละ 200 กรัม
5 มะเขือเปราะ 5 แพค 5 แพค 5 แพค 9 แพค แพคละ 200 กรัม
4 แพค แพคละ 200 กรัม
6 มะเขือยาว 4 ผล 20 ผล 38 ผล 8 แพค แพคละ 100 กรัม
8 แพค แพคละ 100 กรัม
7 มะเขอื มว่ ง (กลม) 4 แพค 5 แพค 5 แพค 2 แพค แพคละ 100 กรัม
62 ผล ผล
8 มะเขือมว่ ง (ยาว) 5 แพค 10 แพค 10 แพค 14 แพค แพคละ 100 กรมั
3 แพค แพคละ 100 กรมั
9 มะเขอื เหลอื ง 5 แพค 8 แพค 9 แพค 3 แพค แพคละ 100 กรมั
10 แพค แพคละ 100 กรัม
10 มะเขอื ลาย 3 แพค 4 แพค 4 แพค

11 คนื่ ฉ่าย 7 แพค 8 แพค 8 แพค

12 ผกั ชฝี รงั่ 6 แพค 7 แพค 7 แพค

13 ยอดมะระ 2 แพค 2 แพค 2 แพค

14 มะระจนี 3 ผล 10 ผล 20 ผล

15 มะระขีน้ ก 9 แพค 13 แพค 13 แพค

16 พรกิ ข้ีหนู 3 แพค 3 แพค 3 แพค

17 พรกิ ช้ีฟา้ 3 แพค 3 แพค 3 แพค

18 พริกหยวก 8 แพค 9 แพค 10 แพค

44 การจดั การผกั และผลไมส้ ดเพ่ือสง่ ออกไปสหภาพยุโรป

ตารางที่ 4.1 ปริมาณสินค้าพืชท่ีต้องสุ่มส�ำหรับสินค้าพืชที่ส่งออกไปสหภาพยุโรป ณ ด่านตรวจพืช
เพอื่ ตรวจสอบศัตรพู ืชทงั้ ในพืชควบคมุ และพืชไมค่ วบคมุ ตามมาตรฐาน ISPM 31 (ตอ่ )

ลำ�ดบั ท่ี ชนดิ พืช ปรมิ าณสุม่ ที่เหมาะสมต่อน�ำ้ หนักสนิ ค้า หมายเหตุ

19 มะมว่ ง 1 กโิ ลกรัม 5 กโิ ลกรมั 10 กิโลกรัม 100 กิโลกรมั
20 ฝรง่ั
21 น้อยหนา่ 3 ผล 15 ผล 30 ผล 60 ผล ผล
22 เสาวรส
23 ชมพู่ 3 ผล 10 ผล 20 ผล 46 ผล ผล
24 กยุ ไช่
25 ถว่ั ฝกั ยาว 3 ผล 15 ผล 30 ผล 53 ผล ผล
26 ผกั ชีไทย
27 ตน้ หอม 16 ผล 47 ผล 52 ผล 60 ผล ผล
28 สะระแหน่
29 ชะพลู 7 ผล 35 ผล 46 ผล 58 ผล ผล
30 สะตอ (เมด็ )
31 ผกั บุ้งจนี 3 แพค 3 แพค 3 แพค 3 แพค แพคละ 100 กรัม
32 ผกั บุ้งไทย
33 หน่อไม้ฝรงั่ 6 แพค 6 แพค 6 แพค 7 แพค แพคละ 100 กรัม
34 กระเจ๊ียบเขียว
3 แพค 3 แพค 3 แพค 3 แพค แพคละ 100 กรัม

3 แพค 3 แพค 3 แพค 3 แพค แพคละ 100 กรัม

2 แพค 2 แพค 2 แพค 2 แพค แพคละ 100 กรัม

2 แพค 2 แพค 2 แพค 2 แพค แพคละ 100 กรัม

1 แพค 1 แพค 1 แพค 1 แพค แพคละ 100 กรัม

3 แพค 3 แพค 3 แพค 3 แพค แพคละ 100 กรัม

2 แพค 2 แพค 2 แพค 2 แพค แพคละ 100 กรัม

2 แพค 3 แพค 3 แพค 3 แพค แพคละ 100 กรัม

3 แพค 3 แพค 3 แพค 3 แพค แพคละ 100 กรัม

(ท่ีมา: https://www.ippc.int/file_uploaded/1229532867492_ISPM31_2008_E.pdf)

หมายเหตุ ลำ�ดบั ท่ี 1-23 เปน็ พืชควบคมุ (Regulated Plants) ใช้ระดบั ความเชือ่ ม่นั
95% ลำ�ดบั ท่ี 24-34 เปน็ พืชไมค่ วบคมุ (Non-Regulated Plants) ใช้ระดับความ
เชื่อมั่น 80%

45การจัดการผกั และผลไมส้ ดเพอ่ื ส่งออกไปสหภาพยโุ รป

7.2 ผลการตรวจพชื / ผลิตผลพชื
7.2.1 กรณีตรวจพบศัตรูพืช
- ในกรณีท่ีเป็นศัตรูพืชกักกันของประเทศปลายทางให้คัดพืช
ชนดิ นน้ั ออกทงั้ หมด และออกใบรบั รองสขุ อนามัยให้กบั พืชที่เหลอื
7.2.2 กรณตี รวจพบการซกุ ซอ่ น/ลกั ลอบสง่ ออกพชื หรอื ผลติ ผลพชื
คร้ังท่ี 1 คัดพืชนั้นออกท้ังหมดและออกใบรับรองสุขอนามัยพืช
ให้กบั พชื ทเี่ หลอื
คร้ังท่ี 2 เมื่อกระท�ำความผิดซ้�ำภายในระยะเวลา 30 วันนับจาก
ครั้งท่ี 1 จะปฏิเสธการออกใบรับรองสุขอนามัยพืชให้กับสินค้าทั้งหมด และ
การส่งออกในคร้ังต่อไป ให้เปิดตรวจสินค้าทั้งหมดต่อเนื่องกันไป 30 ครั้งหรือ
ภายในระยะเวลา 6 เดอื น
คร้ังที่ 3 เม่ือกระทำ� ความผิดซ้�ำในระหวา่ งการตรวจสินค้าตอ่ เนือ่ ง
30 คร้ัง หรือภายในระยะ เวลา 6 เดือน จะปฏิเสธการออกใบรับรอง
สขุ อนามยั พชื ใหก้ บั สนิ คา้ ทงั้ หมด และงดการใหบ้ รกิ ารออกใบรบั รองสขุ อนามยั
พืชเป็นเวลา 30 วนั นับจากวันทีต่ รวจพบ
7.2.3 กรณตี รวจพบการแจง้ ปรมิ าณ หรอื นำ้� หนกั ของพชื ไมต่ รงกบั
ทส่ี ง่ ออกจรงิ
ครงั้ ท่ี 1 คดั พชื ทแ่ี จง้ ปรมิ าณหรอื นำ้� หนกั ไมต่ รงนน้ั ออกทงั้ หมดและ
ออกใบรับรองสุขอนามยั พชื ใหก้ บั พชื ท่เี หลือ
ครั้งที่ 2 เมือ่ กระทำ� ความผิดซ้ำ� ภายในระยะเวลา 30 วัน นับจาก
คร้ังที่ 1 จะปฏิเสธการออกใบรับรองสุขอนามัยพืชให้กับสินค้าทั้งหมด และ
การส่งออกในครั้งต่อไปให้เปิดตรวจสินค้าท้ังหมดต่อเน่ืองกันไป 30 ครั้ง หรือ
ภายในระยะเวลา 6 เดือน
คร้ังที่ 3 เมื่อกระท�ำความผิดซ้�ำในระหว่างการตรวจสินค้า

46 การจดั การผักและผลไม้สดเพื่อสง่ ออกไปสหภาพยุโรป

ต่อเนือ่ ง 30 ครง้ั หรอื ภายในระยะเวลา 6 เดือน จะปฏเิ สธการออกใบรบั รอง
สุขอนามัยพืชให้กับสินค้าทั้งหมด และงดการให้บริการออกใบรับรอง
สุขอนามัยพืชเป็นเวลา 30 วัน นับจากวนั ทต่ี รวจพบ
7.2.4 กรณีตรวจพบพืช/ ผลิตผลพืชท่ีเป็นส่ิงต้องห้ามของ
ประเทศปลายทาง
หากตรวจพบส่ิงต้องห้ามของประเทศปลายทาง ดิน หรือพืชสงวน
ของประเทศไทย เจา้ หนา้ ทจ่ี ะคดั พชื / ผลติ ผลพชื ดงั กลา่ วออกทง้ั หมด และ
ออกใบรับรองสุขอนามัยพืชให้กับพืชที่เหลือ โดยกลุ่มสหภาพยุโรป
ไมอ่ นญุ าตใหน้ ำ� เขา้ สง่ิ ตอ้ งหา้ ม (Prohibited Plants) เชน่ ดนิ ตน้ และหวั พนั ธ์ุ
ของมนั ฝรง่ั ต้นองุ่น ตน้ พืชสกลุ ส้ม (โดยเฉพาะท่ีมาจากแหล่งโรคแคงเกอร์
หรอื ทม่ี รี อยแผล) ตน้ พชื สกลุ สน และต้นกุหลาบ เปน็ ต้น (ตารางผนวกที่ 1)
8. กรณที ีไ่ มพ่ บศตั รพู ชื เจ้าหนา้ ท่ีบนั ทกึ ผลการตรวจพร้อมลงนาม
ในคำ� ขอ พ.ก.7 ผสู้ ง่ ออก/ ตวั แทนนำ� คำ� ขอ พ.ก.7 ทผ่ี า่ นการตรวจสอบแลว้
ยน่ื ให้เจา้ หน้าที่เพ่ือออกใบรบั รองสุขอนามัยพชื
9. ผสู้ ง่ ออก/ตวั แทนตรวจสอบความถกู ตอ้ งของใบรบั รองสขุ อนามยั พชื
หากพบข้อผดิ พลาด เช่น การพิมพไ์ มถ่ ูกต้อง ให้แจง้ เจา้ หนา้ ท่เี พือ่ ท�ำการ
แกไ้ ข และออกใบรับรองสขุ อนามยั พชื ให้ใหม่
10. เจ้าหน้าที่เสนอผู้มีอ�ำนาจลงนามพิจารณาความถูกต้องของ
ใบรับรองสุขอนามยั พชื และลงนาม
11. ผู้ส่งออก/ตัวแทนจ่ายค่าธรรมเนียม และรอรับใบรับรอง
สุขอนามัยพืช

47การจดั การผักและผลไม้สดเพือ่ ส่งออกไปสหภาพยุโรป

บทท่ ี 5 ระบบการรับรองมาตรฐานการผลติ ของ
กรมวิชาการเกษตร

กรมวิชาการเกษตรเป็นหน่วยงานท่ีรับผิดชอบการตรวจรับรอง
มาตรฐานการผลติ สนิ คา้ เกษตรดา้ นพชื ในแปลงปลกู และโรงงานผลติ ตง้ั แต่
ปี พ.ศ. 2547 ท่ีรัฐบาลประกาศให้เปน็ ปอี าหารปลอดภยั (Food Safety
Year) เพือ่ ควบคมุ สินคา้ ส่งออก การตรวจรับรองระบบมาตรฐานการผลิต
ของกรมวิชาการเกษตร มีหลายประเภท ดงั น้ี คือ
1. ระบบการปฏบิ ตั ทิ างการเกษตรทด่ี สี �ำหรบั พชื (Good Agricultural

Practices – GAP)
2. ระบบมาตรฐานการผลติ พชื อนิ ทรยี ข์ องประเทศไทย (Standards

for Organic Crop Production in Thailand)
3. ระบบการผลิตทดี่ ใี นโรงงาน (Good Manufacturing Practices –

GMP) และ ระบบวเิ คราะหอ์ นั ตรายและจดุ วิกฤตท่ตี อ้ งควบคุม
(Hazard Analysis and Critical Control Point – HACCP)
4. ระบบการรมผลิตผลเกษตรก่อนส่งออก ในโรงรมเมทิลโบรไมด์
กล้วยไม้สด และโรงรมซัลเฟอร์ไดออกไซด์ล�ำไยสด (Good
Fumigation Practices)
ผู้ผลติ และผ้สู ่งออกพชื ผลไปยังสหภาพยโุ รปจำ� เปน็ ต้องศึกษาระบบ
มาตรฐานการผลติ และระบบการรบั รองมาตรฐานนน้ั ๆ ทเ่ี ปน็ ทย่ี อมรบั ของ
สหภาพยุโรป ซึ่งลูกค้าบางกลุ่มมีการก�ำหนดมาตรฐานอ่ืนๆ อีก เช่น
Global GAP, British Retail Consortium (BRC) และ International

48 การจัดการผักและผลไม้สดเพื่อสง่ ออกไปสหภาพยโุ รป

Food Standard (IFS) เป็นต้น ส�ำหรับระบบมาตรฐานและรับรอง
ที่จะกล่าวต่อไปนี้ เป็นระบบการผลิตท่ีดีในแปลงปลูกและในโรงงานผลิต
ที่กรมวิชาการเกษตรด�ำเนินการตามหน้าท่ีของหน่วยรับรอง (Certified
Body – CB)

การตรวจรับรองแหล่งผลติ พืช

1. การปฏบิ ตั ทิ างการเกษตรทดี่ ี (Good Agricultural Practices – GAP)

การปฏิบัติทางการเกษตรท่ีดี หรือ การปฏิบัติทางการเกษตรดีท่ี
เหมาะสม เป็นการจัดกระบวนการผลิตทางการเกษตรระดับฟาร์ม เพื่อ
ให้ได้ผลิตผลที่ปลอดภัย มีคุณภาพ เป็นที่พึงพอใจของผู้บริโภค และ
กระบวนการผลิตจะต้องปลอดภัยต่อเกษตรกร มีการใช้ทรัพยากรท่ีเกิด
ประโยชน์สูงสุด เกิดความย่ังยืนทางการเกษตรและไม่ท�ำให้เกิดมลพิษ
ต่อส่งิ แวดลอ้ ม (FAO, 2003)
ตามระเบยี บการสง่ ออกพชื ผกั และผลไมส้ ดไปสหภาพยโุ รป ผลติ ผลพชื
ตอ้ งมาจากแหลง่ ผลติ ทผ่ี า่ นการรบั รองการปฏบิ ตั ทิ างการเกษตรทด่ี สี ำ� หรบั
พืชตามมาตรฐานของกรมวิชาการเกษตร ซึ่งมีแนวทางการปฏิบัติในไร่นา
ดงั ต่อไปน้ี
- กระบวนการผลติ ทไ่ี ด้ผลติ ผลปลอดภัย
- กระบวนการผลติ ที่ได้ผลิตผลปลอดภยั และปลอดภัยจากศตั รพู ืช
- กระบวนการผลิตที่ได้ผลิตผลปลอดภัยและปลอดภัยจากศัตรูพืช
และคุณภาพเปน็ ที่พึงพอใจของผ้บู ริโภค

49การจัดการผักและผลไม้สดเพื่อส่งออกไปสหภาพยุโรป

2. หลักเกณฑ์และขอ้ ก�ำหนดของมาตรฐาน 8 ขอ้

2.1. แหล่งนำ�้
น้�ำที่ใช้ต้องได้จากแหล่งที่ไม่มีสภาพแวดล้อมซ่ึงก่อให้เกิด
การปนเปอื้ นวตั ถอุ ันตรายและจลุ ินทรยี ์
2.2. พืน้ ทีป่ ลูก
ต้องเป็นพ้ืนท่ีท่ีไม่มีวัตถุอันตรายและจุลินทรีย์ที่จะท�ำให้เกิด
การตกคา้ งหรือปนเปือ้ นในผลิตผล
2.3. การใชว้ ตั ถอุ ันตรายทางการเกษตร
หากมีการใช้สารเคมีในกระบวนการผลิตให้ใช้ตามค�ำแนะน�ำ
หรอื อา้ งอิงค�ำแนะน�ำของกรมวิชาการเกษตร หรอื ตามฉลากที่ขึน้ ทะเบยี น
กบั กรมวชิ าการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ตอ้ งหลกี เลี่ยงการใช้
สารเคมีตามรายการห้ามใช้วัตถุอันตรายท่ีระบุในทะเบียนวัตถุอันตราย
ทางการเกษตร
2.4. การเก็บรักษาและการขนยา้ ยผลติ ผลภายในแปลง
สถานทีเ่ กบ็ รักษาต้องสะอาด อากาศถ่ายเทไดด้ ี และสามารถ
ป้องกันการปนเปื้อนของวัตถุแปลกปลอม วัตถุอันตรายและสัตว์พาหะ
นำ� โรค อปุ กรณแ์ ละพาหนะในการขนยา้ ยตอ้ งสะอาดปราศจากการปนเปอ้ื น
สง่ิ อนั ตรายทม่ี ผี ลตอ่ ความปลอดภยั ในการบรโิ ภค ตอ้ งขนยา้ ยผลติ ผลอยา่ ง
ระมดั ระวัง
2.5. การผลติ ใหป้ ลอดภยั จากศตั รพู ชื
ผลิตผลท่ีเก็บเก่ียวแล้ว ต้องไม่มีศัตรูพืชติดอยู่ ถ้าพบต้องคัด
แยกออก

50 การจัดการผักและผลไม้สดเพอ่ื สง่ ออกไปสหภาพยโุ รป

2.6. การจดั การกระบวนการผลติ เพ่อื ใหไ้ ด้ผลิตผลคุณภาพ
การปฏิบัติและการจัดการตามแผนควบคุมการผลิต คัดแยก
ผลิตผลดอ้ ยคุณภาพออก
2.7. การเก็บเก่ยี วและการปฏบิ ัติหลงั การเกบ็ เกย่ี ว
เกบ็ เกย่ี วผลติ ผลในระยะทเี่ หมาะสมตามเกณฑใ์ นคมู่ อื GAP พชื
อปุ กรณท์ ีใ่ ช้ในการเก็บเกย่ี ว ภาชนะบรรจุและวธิ กี ารเก็บเกี่ยวต้องสะอาด
ไม่ก่อให้เกิดอันตรายต่อคุณภาพของผลิตผล และปนเปื้อนสิ่งอันตรายท่ีมี
ผลต่อความปลอดภัยในการบริโภค
2.8. การบนั ทกึ ขอ้ มูล
ต้องมีการบันทึกข้อมูลที่เก่ียวกับการใช้วัตถุอันตรายทาง
การเกษตร ขอ้ มลู การสำ� รวจและการปอ้ งกนั จำ� กดั ศตั รพู ชื ขอ้ มลู การจดั การ
เพอ่ื ให้ได้ผลิตผลคุณภาพ
หมายเหต ุ หลกั การปลกู การดแู ลรกั ษา การเกบ็ เกย่ี ว การปฏบิ ตั หิ ลงั การ
เกบ็ เกยี่ ว สามารถปฏบิ ตั ติ ามคมู่ อื GAP พชื ของกรมวชิ าการเกษตร

3. เงือ่ นไขสำ� หรบั ผู้ไดร้ ับการรบั รอง

ผไู้ ด้รับการรับรอง ต้องปฏบิ ัตติ ามเงอื่ นไขดังตอ่ ไปนี้
- ตอ้ งรกั ษาไว้ซง่ึ ระบบการผลิตพืช ตามมาตรฐานระบบการจดั การ
คณุ ภาพ GAP พืช ตลอดระยะเวลาทไ่ี ดร้ ับการรับรอง
- อา้ งถงึ การรบั รองเฉพาะในกจิ การและขอบขา่ ยทไ่ี ดร้ บั การรบั รอง
เท่านน้ั
- ต้องไม่น�ำใบรับรอง และ/หรือ เครื่องหมายรับรอง และ/หรือ
เคร่ืองหมายรับรองระบบงาน ไปใช้ในทางที่ท�ำให้เกิดความเข้าใจผิดต่อ

51การจัดการผักและผลไม้สดเพื่อสง่ ออกไปสหภาพยโุ รป

การรับรอง หรือทางให้เกิดความเสอ่ื มเสียต่อกรมวิชาการเกษตร
- เม่ือมกี ารลดขอบข่าย พกั ใช้ เพิกถอน หรือยกเลกิ การรับรองไม่วา่
ด้วยสาเหตุใด ให้ยุติการใช้ส่ิงพิมพ์ ส่ือโฆษณา และการอ้างถึงการได้รับ
การรบั รองทัง้ หมด
- กรณีมีการเปล่ียนแปลงใดๆ ท่ีมีผลกระทบต่อระบบการผลิตพืช
ในสาระสำ� คญั เชน่ เปลย่ี นแปลงชนดิ พชื พน้ื ทป่ี ลกู เปลย่ี นแปลงสมาชกิ ในกลมุ่
เปลย่ี นแปลงระบบการควบคมุ ภายในกลมุ่ หรอื เปลย่ี นผดู้ แู ลหรอื ผดู้ ำ� เนนิ การ
ให้แจ้งกรมวิชาการเกษตรทราบ กรมวชิ าการเกษตรจะออกใบรับรองฉบับ
ใหมแ่ ทนฉบบั เดมิ โดยมอี ายเุ ทา่ กบั ใบรบั รองฉบบั เดมิ ทเี่ หลอื อยู่ และสง่ คนื
ใบรับรองฉบบั เดมิ ให้แก่กรมวชิ าการเกษตร
- ผู้ได้รับการรับรองโอนกิจการให้บุคคลผู้อื่นหรือเสียชีวิต ให้ถือว่า
ใบรับรองสิ้นอายุ ผู้ท่ีครอบครองใบรับรองอยู่ต้องส่งคืนใบรับรองให้
กรมวิชาการเกษตร หากผู้ท่ีได้รับโอนกิจการประสงค์จะขอรับการตรวจ
ประเมนิ ใหด้ �ำเนนิ การยื่นคำ� ขอใหม่
- ผู้ได้รับการรับรองโอนกิจการให้บุคคลผู้อ่ืนหรือเสียชีวิต ให้ถือว่า
ใบรบั รองสิ้นอายุ ผทู้ ค่ี รอบครองใหม่ต้องขอรับการตรวจประเมนิ ใหม่
- กรณีท่ีผู้ได้รับการรับรองท�ำใบรับรองฉบับเดิมสูญหาย ให้น�ำ
หลักฐานการแจ้งความส่งมายังกรมวิชาการเกษตร กรมวิชาการเกษตร
จะออกใบรบั รองฉบบั ใหมแ่ ทนฉบบั เดมิ โดยมอี ายเุ ทา่ กบั ใบรบั รองฉบบั เดมิ
ท่ีเหลืออยู่
- กรณีมีการเปลี่ยนแปลงผู้มีอ�ำนาจลงนามของนิติบุคคลต้องจัดส่ง
บัตรประจำ� ตัวประชาชนใหก้ รมวิชาการเกษตร
- ผู้ได้รับการรับรอง ต้องยินยอมให้ผู้แทนจากกรมวิชาการเกษตร

52 การจัดการผักและผลไมส้ ดเพ่ือส่งออกไปสหภาพยโุ รป

หรือองค์กรท่ีเก่ียวข้องดำ� เนินการตรวจประเมิน สังเกตการณ์ เพื่อรับรอง
ระบบงาน ที่ฟาร์ม
- ตอ้ งสง่ มอบเอกสารหลกั ฐานตา่ งๆ ทเ่ี กยี่ วขอ้ งกบั การรบั รองทเ่ี ปน็
ปัจจบุ นั ใหแ้ ก่กรมวิชาการเกษตร เมื่อไดร้ บั การร้องขอ
- หากประสงค์จะยกเลิกการรับรอง ให้ยื่นค�ำขอยกเลิกใบรับรอง
ต่อกรมวิชาการเกษตร หากจะต่ออายุใบรับรอง ให้ยื่นค�ำขอต่ออายุ
ใบรบั รอง ตอ่ กรมวชิ าการเกษตร ลว่ งหนา้ ไมน่ อ้ ยกวา่ 90 วนั กอ่ นวนั ทใ่ี บรบั รอง
หมดอายุ ยกเว้นกรณีท่ีพืชท่ีขอต่ออายุการรับรองเป็นพืชอายุส้ัน ให้
เกษตรกรยื่นค�ำขอต่ออายุการรับรองก่อนที่จะเร่ิมปลูกพืชในรอบการผลิต
ใหมต่ อ้ งไมน่ อ้ ยกวา่ 90 วนั กอ่ นใบรบั รองฉบบั เดมิ หมดอายุ และภายในปนี นั้
- หากไม่ได้ยื่นค�ำขอต่ออายุใบรับรองก่อนวันท่ีใบรับรองหมดอายุ
จะต้องย่ืนขอการรับรองใหม่ โดยไม่ถือเป็นการต่ออายุการรับรอง ซ่ึงจะ
ทำ� ให้ใบรบั รองใหม่มผี ลไม่ตอ่ เนอื่ งจากใบรบั รองเดมิ
- ต้องจัดให้มีมาตรการและจัดหาอุปกรณ์ป้องกันภัยส่วนบุคคล
ท่ีจ�ำเป็นต่อเจ้าหน้าที่กรมวิชาการเกษตร และคณะผู้เข้าร่วมในการตรวจ
ประเมินทุกคร้ังในกรณีท่ีร้องขอ เพ่ือให้เกิดความปลอดภัยในการปฏิบัติ
หน้าที่
- ตอ้ งจดั ทำ� และเกบ็ รกั ษาบนั ทกึ ผลการดำ� เนนิ การและขอ้ รอ้ งเรยี น
ทั้งหมดท่ีเก่ียวข้องกับกิจการและขอบข่ายที่ได้รับการรับรองไว้ และต้อง
มอบให้แกก่ รมวิชาการเกษตร เมื่อไดร้ บั การรอ้ งขอ

53การจัดการผักและผลไมส้ ดเพือ่ สง่ ออกไปสหภาพยุโรป

ภาพที่ 5.1 แหล่งนำ้�
น้ำ� ทใ่ี ช้มาจากแหล่งน�ำ้ ท่ีสะอาด

ปราศจากการปนเปือ้ น

ภาพที่ 5.2 พื้นทีป่ ลูก
เป็นพนื้ ทท่ี ไ่ี มม่ คี วามเสยี หายจากวตั ถอุ ันตราย

และห่างจากแหลง่ แพร่เชื้อจุลินทรยี ์
54 การจัดการผักและผลไม้สดเพอื่ ส่งออกไปสหภาพยุโรป

ภาพที่ 5.3 ระบบการใหน้ ำ�้
การให้น�้ำแกพ่ ชื ควรเปน็ ระบบท่ี

เหมาะสมกับการผลติ พชื
ภาพท่ี 5.4 การใชว้ ัตถอุ นั ตรายทางการเกษตร
ต้องใช้วตั ถอุ นั ตรายตามคำ� แนะของกรมวิชาการเกษตร
และต้องให้สอดคล้องกบั รายการท่ใี ห้ใช้ได้ และตอ้ งจดั เก็บ

ใหเ้ ปน็ ระเบียบในที่ปลอดภัย
55การจดั การผกั และผลไมส้ ดเพอ่ื สง่ ออกไปสหภาพยุโรป

ภาพที่ 5.5 การผลิตให้ปลอดภัยจากศตั รพู ืช
การห่อผลเพอื่ ป้องกันการเข้าท�ำลายของโรคและแมลงโดยไม่ตอ้ งใชส้ ารเคมี

ภาพท่ี 5.6 การบันทึกข้อมลู
บนั ทกึ ขอ้ มูลการส�ำรวจ การใช้สารเคมใี นการปอ้ งกนั
กำ� จัดศัตรูพชื และการจัดการเพอื่ ใหไ้ ด้ผลิตผลคุณภาพ
56 การจดั การผกั และผลไมส้ ดเพอื่ ส่งออกไปสหภาพยโุ รป

ภาพที่ 5.7 การเก็บเกย่ี ว
ต้องเกบ็ เกี่ยวผลผลติ ในระยะท่ีเหมาะสม อปุ กรณ์
ท่ีใช้เกบ็ เก่ยี วและภาชนะบรรจตุ ้องสะอาดไม่ก่อใหเ้ กดิ การปนเปื้อน

ภาพท่ี 5.8 การขนย้าย
ตอ้ งทำ�การขนยา้ ยอย่างระมัดระวังพาหนะในการขนย้ายตอ้ งสะอาด

ปราศจากการปนเปอ้ื น
57การจัดการผกั และผลไม้สดเพ่ือสง่ ออกไปสหภาพยุโรป

ภาพท่ี 5.9 การผลติ ใหป้ ลอดภัยจากศัตรูพืช
การลา้ งทำ� ความสะอาดตอ้ งใช้น้ำ� สะอาด เพื่อลดการปนเปอื้ นสารพิษ

จุลินทรยี ์ และแมลงศัตรู

ภาพท่ี 5.10 การเกบ็ รักษาผลผลติ ภายในแปลง
ภาชนะต้องสะอาด สามารถปอ้ งกันการปนเป้ือนของวตั ถุอนั ตราย

และสตั ว์พาหะนำ� โรค
58 การจัดการผกั และผลไมส้ ดเพื่อสง่ ออกไปสหภาพยุโรป

การปฏิบัติท่ดี ีสำ� หรับโรงคดั บรรจุ

1. หลกั ปฏบิ ตั ทิ ด่ี ใี นการผลติ สนิ คา้ เกษตรดา้ นพชื (Good Manufacturing

Practices – GMP)
หมายถงึ แนวทางการปฏบิ ตั ใิ นการผลติ สนิ ค้าเกษตรด้านพชื เพอ่ื ใช้
ควบคุมการผลิตสินค้าเกษตรด้านพืชให้มีคุณภาพและปลอดภัยไม่เกิด
การปนเปื้อนจากทางชีวภาพ เคมีและกายภาพในอาหารท่ีเป็นอันตราย
ตอ่ ผบู้ รโิ ภค และใหห้ มายความรวมถงึ ระบบวเิ คราะหอ์ นั ตรายและจดุ วกิ ฤต
ที่ตอ้ งควบคมุ สำ� หรบั โรงงานผลิตสินคา้ เกษตรดว้ ย
ผลิตผลผักและผลไม้สดท่ีจะส่งออกไปยังสหภาพยุโรป ต้องมาจาก
โรงคดั บรรจทุ ไี่ ดร้ บั การรบั รองตามมาตรฐานหลกั ปฏบิ ตั ทิ ดี่ ใี นการผลติ สนิ คา้
เกษตรด้านพืช ดังน้ันผู้ประกอบการต้องย่ืนขอการตรวจรับรองมาตรฐาน
โรงงานผลติ สนิ คา้ พชื กอ่ นการขออนญุ าตสง่ ออก ซงึ่ ขบวนการนม้ี วี ตั ถปุ ระสงค์
เพื่อให้แน่ใจว่าผู้ประกอบการสามารถผลิตสินค้าท่ีมีคุณภาพปลอดภัยต่อ
ผู้บริโภค ปราศจากการปนเปื้อนจากส่ิงที่ไม่พึงประสงค์ ส�ำหรับมาตรการ
ควบคุมพิเศษ (รายละเอียดอยู่ในบทที่ 2) เพ่ือการส่งออกผักผลไม้สด
ไปสหภาพยโุ รปทกี่ รมวชิ าการเกษตรนำ� มาใชเ้ พอ่ื แกป้ ญั หาวกิ ฤตการสง่ ออก
ผักผลไม้ไปสหภาพยุโรปน้ัน ได้ก�ำหนดให้โรงคัดบรรจุประยุกต์ใช้ระบบ
วเิ คราะหอ์ นั ตรายและจดุ วกิ ฤตทต่ี อ้ งควบคมุ (HACCP) เพอื่ ใหม้ นั่ ใจว่าสามารถ
ควบคุมความปลอดภัยสินค้าได้ดียิ่งขึ้นและให้มีการวางระบบการควบคุม
ศตั รพู ืชในโรงคดั บรรจดุ ้วย เชน่ มีการเพ่ิมระบบการกำ� จดั และตรวจสอบ
ปริมาณศัตรูพชื ในขบวนการผลติ ใหร้ ัดกมุ มากย่งิ ข้นึ

59การจดั การผกั และผลไมส้ ดเพ่อื สง่ ออกไปสหภาพยโุ รป

2. หลกั เกณฑแ์ ละขอ้ กำ� หนดมาตรฐาน

แนวทางการปฏบิ ตั ใิ นการผลติ สนิ คา้ เกษตรดา้ นพชื มหี ลกั เกณฑแ์ ละ
ข้อกำ� หนดมาตรฐาน 7 ขอ้ ซงึ่ มีรายละเอยี ด ดงั ตอ่ ไปนี้
2.1. สถานประกอบการ
ตอ้ งตงั้ อยใู่ นทำ� เลทเี่ หมาะสม ประกอบดว้ ยอาคารผลติ เครอ่ื งมอื
และอุปกรณก์ ารผลติ รวมถงึ สิ่งอำ� นวยความสะดวกทเี่ หมาะสมและพรอ้ ม
ใชง้ าน
2.2. การควบคุมการปฏิบตั ิงาน
ควรมีการจัดซ้ือผักและผลไม้สดที่มีคุณภาพและปลอดภัย
ตามเกณฑ์ที่ก�ำหนด รวมถึงมีวิธีการควบคุมการเก็บรักษา การบรรจุและ
การขนย้ายผักและผลไม้สดอย่างเหมาะสม ถูกสุขลักษณะ และปลอดภัย
นอกจากน้คี วรจัดใหม้ ีระบบบันทึกขอ้ มูลการท�ำงาน และควรจัดให้มีระบบ
ตรวจสอบยอ้ นกลับ (Traceability) ได้
2.3. การบำ� รุงรกั ษาและการสขุ าภบิ าล
ควรมีแผนการบ�ำรุงรักษาและการสุขาภิบาล ท่ีระบุวิธีการ
ความถ่ี รวมถึงผู้รับผิดชอบ ดังต่อไปนี้แผนการบ�ำรุงรักษาและซ่อมบ�ำรุง
แผนทำ� ความสะอาด แผนควบคมุ สตั วพ์ าหะนำ� เชอื้ และแผนการจดั การของเสยี
2.4. สุขลักษณะส่วนบคุ คลของผปู้ ฏบิ ตั งิ าน
ควรมีข้อก�ำหนดด้านสุขลักษณะ เพื่อให้บุคคลในบริเวณผลิต
ปฏิบัติตามได้อย่างถูกต้องและเหมาะสม เช่น การแต่งกายที่สะอาดและ
เป็นไปตามเกณฑ์ การล้างท�ำความสะอาดมือ รวมถึงการบันทึกข้อมูล
การตรวจสอบสุขลักษณะส่วนบคุ คล

60 การจัดการผกั และผลไมส้ ดเพื่อสง่ ออกไปสหภาพยุโรป

2.5. การขนส่ง
พาหนะในการขนส่งควรสะอาดและอยู่ในสภาพพร้อมใช้งาน
สามารถป้องกันการปนเปื้อนและความเสียหายของผักและผลไม้สด
ในระหว่างการขนส่ง ในกรณีท่ีจ�ำเป็นควรสามารถควบคุมอุณหภูมิได้
นอกจากนี้ควรค�ำนึงถึงรูปแบบการจัดเรียง ปริมาณสินค้า ระยะเวลาท่ีใช้
ในการขนส่ง และคุณภาพของสนิ ค้าที่ปลายทาง
2.6. ฉลากผลิตภณั ฑ์
แสดงฉลากหรอื ระบขุ อ้ ความทช่ี ดั เจน เพยี งพอและถกู ตอ้ ง รวมถงึ
วิธีการใช้หรือเก็บรักษาผลิตภัณฑ์เพ่ือให้ผู้บริโภคหรือผู้จ�ำหน่ายเข้าใจวิธี
วางจำ� หนา่ ย การเกบ็ การจดั เตรยี ม และบรโิ ภคผลติ ภณั ฑไ์ ดอ้ ยา่ งปลอดภยั
และใหส้ อดคล้องกับกฎหมายทีเ่ กีย่ วขอ้ งและขอ้ กำ� หนดของคู่ค้า
2.7. การฝกึ อบรม
มกี ารทบทวนหรอื ฝกึ อบรมเพอ่ื ฟน้ื ฟคู วามรดู้ า้ นการผลติ รวมถงึ
สขุ ลักษณะอาหาร ความปลอดภัย และปรับให้ทนั สมยั อยเู่ สมอ

3. ระบบวเิ คราะห์อนั ตรายและจดุ วิกฤตทตี่ ้องควบคุม

ระบบวิเคราะห์อันตรายและจุดวิกฤตท่ีต้องควบคุม (Hazard
Analysis and Critical Control Point – HACCP) เป็นระบบที่อาศัย
หลักการทางวิทยาศาสตร์ในการก�ำหนดอันตรายเฉพาะและตรวจติดตาม
เพ่ือให้มั่นใจว่าอาหารปลอดภัยต่อการบริโภค ใช้ในการวิเคราะห์อันตราย
และสร้างระบบควบคุมซึ่งมุ่งเน้นการป้องกันมากกว่าการตรวจสอบ
ผลติ ภณั ฑส์ ดุ ทา้ ย และเปน็ ระบบทส่ี ามารถประยกุ ตใ์ ชไ้ ดต้ ลอดทงั้ หว่ งโซอ่ าหาร
วัตถุประสงค์ของระบบ HACCP เพ่ือควบคุมจุดวิกฤตท่ีต้องควบคุม

61การจดั การผักและผลไมส้ ดเพอ่ื สง่ ออกไปสหภาพยโุ รป

(Critical Control Points – CCPs) ซง่ึ หมายถงึ จดุ หรอื ขนั้ ตอนหรอื วธิ กี ารใดๆ
ที่ส�ำคัญ หากสูญเสียการควบคุมแล้วจะก่อให้เกิดปัญหาทางด้านความ
ปลอดภยั ใหแ้ กผ่ บู้ รโิ ภค ซง่ึ สามารถหาวธิ เี ขา้ ไปควบคมุ ได้ เพอื่ ลดหรอื กำ� จดั
อนั ตรายให้อยู่ในระดับที่ยอมรบั ได้ ขนั้ ตอนในการประยกุ ตใ์ ชห้ ลักการของ
HACCP สำ� หรับการปฏิบัติท่ีดีในโรงคัดบรรจุ มดี งั นี้
3.1. การจัดต้งั คณะท�ำงาน
เปน็ บุคคลากรจากแผนกหรอื ฝ่ายต่าง ๆ ภายในองคก์ รทม่ี ีความรู้
และประสบการณเ์ กยี่ วกบั ผลติ ผล ขน้ั ตอนการผลติ และมคี วามเขา้ ใจในระบบ
HACCP หรืออาจน�ำบุคคลที่มีความรู้ภายนอกองค์กรมาร่วม โดยคณะ
ท�ำงานควรได้รับการอบรมการจัดท�ำระบบ HACCP อย่างดีและต่อเน่ือง
เพ่อื สรา้ งระบบ HACCP ได้อยา่ งเหมาะสมและมีประสทิ ธภิ าพ
3.2. การอธิบายรายละเอียดผลิตภณั ฑ์
ควรจัดท�ำค�ำอธิบายรายละเอียดผลิตภัณฑ์ท่ีมีข้อมูลเกี่ยวกับ
ความปลอดภัย เช่น องค์ประกอบทางกายภาพและเคมีของผลิตภัณฑ์
การควบคมุ จลุ นิ ทรยี ์ บรรจภุ ณั ฑ์ การเกบ็ รกั ษา และการขนสง่ สนิ คา้ เปน็ ตน้
3.3. ระบวุ ตั ถปุ ระสงค์ในการใช้ผลติ ภัณฑ์
ระบุกลุ่มบริโภคเป้าหมายหรือกลุ่มบริโภคสุดท้าย เช่น ผู้ที่มี
ความเสี่ยงสูงต่อสารท่ีก่อให้เกิดภูมิแพ้ รวมถึงข้อมูลด้านโภชนาการและ
ความปลอดภัย
3.4. การจดั ทำ� แผนภูมิกระบวนการผลติ
แผนภูมิต้องครอบคลุมทุกขั้นตอนการผลิต โดยผลิตภัณฑ์ที่มี
การผลิตทีเ่ หมอื นกนั สามารถใช้แผนภมู กิ ารผลติ เดยี วกันได้

62 การจัดการผกั และผลไมส้ ดเพอื่ สง่ ออกไปสหภาพยุโรป

3.5 การตรวจสอบความถูกตอ้ งของแผนภูมิการผลิต
ผทู้ ำ� หนา้ ทที่ วนสอบแผนภมู ติ อ้ งมคี วามรู้ความเขา้ ใจในกระบวนการผลติ
โดยคณะทำ� งานจะตอ้ งยนื ยนั ความถกู ตอ้ งของกระบวนการผลติ ณ จดุ การผลติ จรงิ
จดั ทำ� และแกไ้ ขแผนภมู ใิ หส้ อดคลอ้ งกบั การปฏบิ ตั งิ าน โดยผทู้ ำ� หนา้ ทที่ วนสอบ
ต้องลงนามและระบวุ ันทที่ วนสอบ
3.6 การระบกุ ารวเิ คราะหอ์ นั ตรายและพจิ ารณาหามาตรการในการควบคมุ
คณะทำ� งานตอ้ งระบอุ นั ตรายทกุ ชนดิ ทอี่ าจเกดิ ขนึ้ ในทกุ ขนั้ ตอน
การผลติ ตามแผนภมู ขิ า้ งต้น เพ่อื ป้องกนั หรือลดอันตรายเหล่านนั้
3.7 การกำ� หนดจุดวิกฤตท่ีตอ้ งควบคมุ
หากพบข้ันตอนท่ีเป็นอันตราย ควรก�ำหนดมาตรการควบคุม
หรือปรับกระบวนการผลิตในขั้นตอนดังกล่าว หรือข้ันตอนก่อนหรือหลัง
ข้นั ตอนนน้ั เพ่อื ใหเ้ กิดมาตรการควบคุมอันตราย
3.8 การก�ำหนดคา่ วกิ ฤตของแตล่ ะจดุ วิกฤตทีต่ ้องควบคมุ
ในแตล่ ะจดุ วกิ ฤตจะตอ้ งระบคุ า่ วกิ ฤตทเี่ ปน็ คา่ เฉพาะ ทมี่ ขี อ้ มลู
ทางวชิ าการยืนยันวา่ เป็นคา่ ทถี่ ูกต้อง ซึ่งอาจมีมากกว่า 1 คา่ ใน 1 ขัน้ ตอน
เชน่ การวดั อุณหภมู ิ เวลา ความชน้ื ความเปน็ กรด-ดา่ ง ปริมาณน�้ำอิสระ
ปริมาณคลอรีนทใี่ ช้ เป็นต้น
3.9 การกำ� หนดการตรวจตดิ ตามของแตล่ ะจดุ วกิ ฤตทต่ี อ้ งควบคมุ
กำ� หนดใหม้ กี ารตรวจเฝา้ ระวงั การควบคมุ จดุ วกิ ฤตทต่ี อ้ งควบคมุ
เม่อื ตรวจพบการเบ่ียงเบนจากคา่ ควบคุมในแต่ละจดุ วกิ ฤต ใหน้ ำ� ขอ้ มูลมา
แจ้งเตือนและปรับปรุงแก้ไขได้ก่อนท่ีจะเกินกว่าค่าวิกฤตท่ีก�ำหนด ข้อมูล
การตรวจเฝ้าระวังควรให้ผลอย่างรวดเร็ว ได้รับการลงนามโดยผู้มีหน้าท่ี
ตรวจเฝ้าระวัง และทบทวนโดยผทู้ ีไ่ ดร้ ับมอบหมายจากองค์กร

63การจัดการผักและผลไม้สดเพอื่ ส่งออกไปสหภาพยโุ รป

3.10 การกำ� หนดวธิ ีการแก้ไข
บนั ทกึ ขอ้ มลู และระบรุ ายละเอยี ดทตี่ อ้ งแกไ้ ข เมอื่ พบว่ามกี าร
เบย่ี งเบนทจ่ี ดุ วกิ ฤตแตล่ ะจดุ รวมทงั้ ผลกระทบทอี่ าจเกดิ จากการเบยี่ งเบนนนั้
และวิธกี ารจัดการสนิ คา้ เม่อื เกดิ ปญั หา และเหตผุ ลท่ีตอ้ งตัดสนิ ใจ
3.11 การก�ำหนดวธิ กี ารทวนสอบ
จดั ท�ำข้นั ตอนการทวนสอบ วิธตี รวจประเมิน วธิ กี ารทดสอบ
และการวเิ คราะห์ เพอื่ ใชต้ ดั สนิ วา่ ระบบ HACCP ยงั ดำ� เนนิ การอยา่ งถกู ตอ้ ง
การทวนสอบควรมีอย่างต่อเน่ืองเพื่อยืนยันวา่ ระบบ HACCP ท่ีใช้ยังคงมี
ประสทิ ธภิ าพ โดยการทวนสอบควรดำ� เนนิ การโดยผเู้ ชย่ี วชาญภายนอกหรอื
บคุ คลทสี่ ามทมี่ คี ณุ สมบตั หิ รอื มคี วามสามารถ (สามารถศกึ ษาขอ้ มลู เพม่ิ เตมิ
ได้ที่ www.ec.europa.eu/food/food/foodlaw/traceability/
factsheet_trace_2007_en.pdf)
3.12 ก�ำหนดวิธีจดั ทำ� เอกสารและการจัดเกบ็ บนั ทึกข้อมลู
ระบบการจัดเก็บบันทึกข้อมูลควรอยู่ในรูปแบบท่ีใช้งานง่าย
มีประสิทธภิ าพ และสะดวกตอ่ การใชง้ านของพนกั งาน สามารถใช้ร่วมกับ
การทำ� งานและเอกสารท่ีมีอยู่ ณ เวลานั้น

64 การจดั การผักและผลไม้สดเพ่อื สง่ ออกไปสหภาพยุโรป

ภาพท่ี 5.11 คัดเลอื กวตั ถดุ ิบคุณภาพดีทีไ่ ดจ้ ากแปลง GAP

ภาพท่ี 5.12 ล้างท�ำความสะอาดเพอ่ื ลดการปนเป้ือนสารพษิ ตกค้าง
เชือ้ จลุ นิ ทรีย์และแมลงศัตรู

65การจดั การผกั และผลไมส้ ดเพื่อสง่ ออกไปสหภาพยุโรป

ภาพท่ี 5.13 หอ้ งลา้ งวตั ถุดิบตอ้ งปดิ มดิ ชิด และแยกจาก
บรเิ วณรบั วัตถดุ ิบ

ภาพท่ี 5.14 หลังการล้างทำ� ความสะอาดต้องผึง่ ให้แหง้ หมาด
66 การจดั การผักและผลไม้สดเพื่อส่งออกไปสหภาพยุโรป

ภาพที่ 5.15 การคดั คุณภาพและตัดแต่ง

ภาพท่ี 5.16 ชั่งนำ้� หนกั และบรรจุถุงเพื่อเตรยี มสง่ ขาย
67การจัดการผักและผลไมส้ ดเพ่ือส่งออกไปสหภาพยุโรป

ภาพที่ 5.17 ผลติ ผลท่ีบรรจุเสรจ็ เรยี บรอ้ ย

ภาพที่ 5.18 หอ้ งเยน็ เก็บผลิตผล เพื่อเกบ็ รักษาคณุ ภาพก่อนถงึ มอื ผู้บรโิ ภค
68 การจดั การผกั และผลไม้สดเพอ่ื สง่ ออกไปสหภาพยุโรป

บทสรปุ

กรมวิชาการเกษตรได้ด�ำเนินการพัฒนาปรับปรุงระบบการผลิต
เพื่อส่งออก ส�ำหรับการแก้ไขปัญหาที่มีการแจ้งเตือนเร่ืองสารเคมีตกค้าง
การปนเปื้อนเชื้อจุลินทรีย์ และศัตรูพืชในสินค้าพืชผักผลไม้ส่งออกไป
สหภาพยุโรป มาตัง้ แต่ปี 2549 เช่น ผลกั ดันใหใ้ ช้ระบบมาตรฐานคณุ ภาพ
GAP GMP มีการตรวจรับรองสุขอนามัยพืชก่อนการส่งออก (Health
Certificate) ตรวจสารเคมีตกค้าง และจุลินทรีย์ มีระบบควบคุมรับรอง
ความปลอดภยั อาหาร นอกจากนน้ั ยงั เรง่ ใหก้ ารอบรม แนะนำ� ทงั้ ผปู้ ระกอบการ
และเกษตรกร แตก่ ย็ งั พบปญั หาอยา่ งตอ่ เนอ่ื ง จนสหภาพยโุ รปมแี นวโนม้ จะยบั ยงั้
การน�ำเข้าสินค้าจากประเทศไทย เพื่อให้การด�ำเนินแก้ไขปัญหาเป็นไปอย่าง
มีประสิทธิภาพ จึงควรมกี ารปฏบิ ตั อิ ย่างเครง่ ครัด ดังนี้
1. จดทะเบียนผปู้ ระกอบการสง่ ออก
2. ผลติ ผลเกษตรจากแปลงเกษตรกรตอ้ งผ่านการรบั รองตามมาตรฐาน
GAP เพ่ือสง่ ออกเท่าน้นั
3. ผกั และผลไมส้ ดทจี่ ะสง่ ออก ตอ้ งคดั บรรจจุ ากโรงงานทผ่ี า่ นการรบั รอง
ตามหลักการปฏบิ ตั ิ GMP และ HACCP
4. ขอใบรับรองการปลอดสารเคมีตกค้างและจุลนิ ทรยี ์ (Health Cer-
tificate) จากกรมวิชาการเกษตร โดยสามารถน�ำตัวอย่างผลิตผลเกษตร
ทจ่ี ะสง่ ออกสง่ วเิ คราะหป์ รมิ าณสารเคมตี กคา้ งและจลุ นิ ทรยี ์ จากหอ้ งปฏบิ ตั กิ าร
ทไี่ ดร้ ับการยอมรับจากกรมวชิ าการเกษตร
5. ท�ำหนังสือรับรองการส่งชนิดและปริมาณการส่งออกผลิตผลเกษตร
และตรวจรบั รองสขุ อนามยั พชื (Phytosanitary Certificate; PC) ณ ดา่ นตรวจพชื
หากผปู้ ระกอบการดำ� เนนิ การตามวธิ กี ารดงั กลา่ วอยา่ งเครง่ ครดั จะ
สามารถลดปญั หาการสง่ ออกผกั และผลไมส้ ดไปยงั สหภาพยโุ รปไดอ้ ยา่ งแนน่ อน

69การจัดการผักและผลไม้สดเพ่อื ส่งออกไปสหภาพยุโรป

เอกสารอา้ งองิ

กรมวชิ าการเกษตร. 2552. ประกาศกรมวิชาการเกษตร เร่อื ง หลักเกณฑ์
วิธีการ และเง่ือนไขการขึ้นทะเบียนเป็นผู้ส่งออกพืชควบคุม
พ.ศ. 2552. สบื คน้ จาก http://m.doa.go.th/psco/images/Law/
registration%20for%20exporter%20plant%20control%20
act%202552.pdf วันทเ่ี ขา้ ถึงขอ้ มลู 20 กรกฎาคม 2554
กรมวิชาการเกษตร. 2553. หลักเกณฑแ์ ละเงื่อนไขการรบั รองแหล่งผลิต
GAP พืช ส�ำนักพัฒนาระบบและรับรองมาตรฐานสินค้าพืช.
โรงพมิ พช์ มุ นมุ สหกรณก์ ารเกษตรแหง่ ประเทศไทย จำ� กดั , กรงุ เทพฯ.
16 หนา้ .
สำ� นกั วจิ ัยพฒั นาการอารกั ขาพชื . 2554. การแก้ไขปญั หาศัตรูพืชในแปลง
ผลติ พชื ผกั สดทชี่ ะลอการออกใบรบั รองสขุ อนามยั พชื และใบรบั รอง
สุขอนามยั ไปยโุ รป สืบค้นจาก http://m.doa.go.th/psco/files/
PR_info_PPP.pdf วันท่ีเข้าถึงข้อมลู 20 กรกฎาคม 2554
กรมวิชาการเกษตร. 2554. การตรวจและออกใบรบั รองสขุ อนามัยพืช
(Phytosanitary Certificate) ณ คลงั สนิ คา้ ทา่ อากาศยานสวุ รรณภมู .ิ
สบื คน้ จาก http://m.doa.go.th/ard/service/service_36.pdf
วันทีเ่ ข้าถึงข้อมลู 20 กรกฎาคม 2554
กรมวิชาการเกษตร. 2554. คู่มือสำ� หรบั ผูป้ ระกอบการ การตรวจสอบและ
ออกใบรบั รองสุขอนามยั (Health Certificate). สบื ค้นจาก
http://m.doa.go.th/psco/images/Law/manual%20for%20
haelth %20certificate.pdf วนั ทเ่ี ขา้ ถงึ ขอ้ มลู 20 กรกฎาคม 2554

70 การจัดการผกั และผลไมส้ ดเพ่อื สง่ ออกไปสหภาพยโุ รป

กรมวชิ าการเกษตร. 2552. ประกาศกรมวชิ าการเกษตร เรอ่ื ง หลกั เกณฑ์
วิธีการ และเงื่อนไขการขอและการออกใบรับรองสุขอนามัย
พ.ศ. 2552. สบื คน้ จาก http://m.doa.go.th/psco/images/
Health%20Certificate/ rule_82.pdf วันที่เข้าถึงข้อมูล
20 กรกฎาคม 2554
กรมวชิ าการเกษตร. 2554. ประกาศกรมวชิ าการเกษตร เรือ่ ง หลักเกณฑ์
วิธีการ และเงื่อนไขการจดทะเบียนผู้ส่งออกผักและผลไม้สด
ไปสหภาพยโุ รป. สืบคน้ จาก http://m.doa.go.th/psco/images/
Law/register%20to%20eu.pdf วนั ทเี่ ข้าถงึ ขอ้ มลู 20 กรกฎาคม 2554
ปรยี านชุ ทพิ ยะวฒั น์ 2553 คมู่ อื เอกสารการสบื คน้ สถานภาพสารเคมปี อ้ งกนั
และก�ำจัดศตั รพู ืชในสหภาพยุโรปและคา่ สารตกคา้ ง กลุม่ พฒั นา
ระบบความปลอดภยั สนิ คา้ พชื สำ� นกั พฒั นาระบบและรบั รองมาตรฐาน
สนิ ค้าพืช กรมวิชาการเกษตร จตจุ ักร กรงุ เทพฯ สบื ค้นจาก
http://m.doa.go.th/psco/images/Law/register%20exporter.pdf
วนั ท่เี ขา้ ถึงขอ้ มลู 20 กรกฎาคม 2554
กรมวชิ าการเกษตร. 2554. ระเบยี บกรมวิชาการเกษตรวา่ ดว้ ยการรับรอง.
สืบค้นจาก http://www.qpsig.ob.tc/text/certi.pdf วันทีเ่ ข้าถงึ
ข้อมูล 20 กรกฎาคม 2554
ศนู ยว์ จิ ยั กสกิ รไทย กรงุ เทพธรุ กจิ . 2553. ผกั ผลไมแ้ ละผลติ ภณั ฑ์ ปี 53-:-FTA-
ขยายส่งออก...พึงระวังการเจาะตลาดน�ำเข้า: สืบค้นจาก
http:// www.bangkokbiznews.com/home/detail/finance/
research/20100805/346509/ผกั ผลไมแ้ ละผลติ ภณั ฑ์ ปี 53-:-FTA-
ขยายสง่ ออก...พงึ ระวงั การเจาะตลาดนำ� เขา้ .html วนั ทเ่ี ข้าถงึ ขอ้ มลู
20 มถิ นุ ายน 2554

71การจัดการผักและผลไม้สดเพือ่ สง่ ออกไปสหภาพยุโรป

สำ� นกั งานมาตรฐานสนิ คา้ เกษตรและอาหารแหง่ ชาต.ิ 2553 มาตรฐานสนิ คา้ เกษตร
มกษ. 9035-2553: การปฏบิ ตั ทิ ดี่ สี ำ� หรบั โรงคดั บรรจผุ กั และผลไมส้ ด.
16 หนา้ .
สำ� นกั พฒั นาระบบและรบั รองมาตรฐานสนิ คา้ พชื กรมวชิ าการเกษตร. 2553.
หลกั ปฏบิ ตั ิทด่ี ีสำ� หรบั โรงคัดบรรจุผักสด. 52 หน้า.
Commission Regulation (EC) No 669/2009. สืบคน้ จาก http://m.
doa.go.th/ard/ service2.php?cat=1 วันที่เข้าถึงข้อมูล
20 กรกฎาคม 2554
EU Pestcide Data Base. สบื คน้ จาก http://ec.europa.eu/sanco_pes
ticides/public/index.cfm วันทเ่ี ข้าถึงขอ้ มลู 20 กรกฎาคม 2554
Rapid Alert System for Food and Feed (RASFF) Portal. สืบค้นจาก
https://webgate.ec.europa.eu/ rasff-window/portal/ วันท่ี
เขา้ ถงึ ขอ้ มลู 20 กรกฎาคม 2554

72 การจดั การผกั และผลไม้สดเพ่ือส่งออกไปสหภาพยุโรป

ภาคผนวก

73การจัดการผกั และผลไมส้ ดเพอ่ื สง่ ออกไปสหภาพยุโรป

ผนวก 1

ตารางผนวกที่ 1 สงิ่ ตอ้ งหา้ มของประเทศกลมุ่ สหภาพยโุ รปสำ� หรบั การนำ� เขา้
จากประเทศไทย (Plants, plant products and other objects the
introduction of which shall be prohibited in all member states)
(Annex III of EU Directive 2000/ 29/ EC)

ส่ิงต้องห้าม (Prohibited Plants) ขอ้ ยกเว้น

1. ตน้ (plants) ของพชื สกลุ สนตอ่ ไปนจี้ ดั เปน็ สงิ่ ตอ้ งหา้ ม ผลและเมลด็
ไดแ้ ก่

Abies spp. Picea spp.
Cedrus spp. Pinus spp.
Chamaecyparis spp. Pseudotsuga spp.

เช่น สนแผง

Larix spp. Tsuga spp.
Juniperus spp. เชน่ สนข้าวเปลอื ก, สนญป่ี ่นุ ,

สนแดง, สนสาหร่าย

2. ตน้ พรอ้ มใบ (plants with leaves) ของ Castanea spp. ผลและเมล็ด
เช่น เกาลัดจีนและ Quercus spp. (พืชสกุลก่อ)
จัดเป็นสงิ่ ตอ้ งหา้ ม

4. เปลือกที่ลอกออกแล้ว (Isolated bark) ของสน _
(conifers : Coniferales) จัดเป็นส่ิงตอ้ งหา้ ม

5. เปลอื กทล่ี อกออกแลว้ (Isolated bark) ของพชื สกลุ _
Castanea spp. เช่น เกาลดั จนี จดั เป็นสงิ่ ต้องห้าม

74 การจัดการผกั และผลไมส้ ดเพอ่ื สง่ ออกไปสหภาพยุโรป

สิ่งต้องห้าม (Prohibited Plants) ขอ้ ยกเวน้

9. ต้นพชื เพ่ือปลกู (plant for planting) ของพชื ต่อไปน้ี พชื ท่อี ย่ใู นชว่ งพักตัว
จัดเปน็ สง่ิ ต้องห้าม (dormant plants)

Chaenomeles spp. Malus spp. เช่น แอปเปิ้ล ทปี่ ราศจากใบ ดอก และผล

Cydonia spp. Pyrus spp. เชน่ แอปเปล้ิ , สาลี่

Crateagus spp. Rosa spp. เชน่ กหุ ลาบ

Prunus spp. เชน่ พรนุ , พลมั ,

บ๊วย, ท้อ, เชอรร่ี, อบเชย,

นางพญาเสอื โคร่ง

10. หวั (tubers) และหวั พนั ธ/์ุ หวั ส�ำหรบั ทำ� พนั ธ์ุ (seed _
potatoes) ของมันฝร่ัง (Solanum tuberosum)
จัดเปน็ สง่ิ ต้องห้าม

11. ไหล (stolon) หรือส่วนที่ก�ำลังจะกลายเป็นหัว หัว (tubers) ของมนั ฝรง่ั
(tuber-forming) ของพชื สกลุ Solanum spp. หรอื (Solanum tuberosum)
พชื พนั ธล์ุ กู ผสมโดยมวี ตั ถปุ ระสงคเ์ พอื่ ปลกู จดั เปน็ สงิ่ ในข้อ 10.
ตอ้ งหา้ ม

หมายเหตุ stolon คือ ส่วนของล�ำต้นทีท่ อดยาวไปกับ
พื้นดนิ / พ้นื น�้ำ และสามารถงอกราก หรอื ลำ� ตน้ ใหม่
บริเวณขอ้ ปล้องได้

12. หัว (tubers) ของพืชสกุล Solanum spp. และ พืช/ ส่วนของพืชดังที่
พืชพันธล์ุ ูกผสม จัดเปน็ สิง่ ตอ้ งหา้ ม อธบิ ายไวใ้ นขอ้ 10. และ 11.

75การจัดการผกั และผลไมส้ ดเพอ่ื ส่งออกไปสหภาพยุโรป

ส่งิ ต้องห้าม (Prohibited Plants) ขอ้ ยกเวน้

13. ต้นพชื เพอื่ ปลกู (plant for planting) ในวงศ์ เมล็ดพนั ธ์ุ และพชื / ส่วน
Solanaceae จดั เปน็ ส่ิงตอ้ งห้าม ของพืชดังท่ีอธิบายไว้ใน

หมายเหตุ พืชในวงศ์ Solanaceae เช่น Cestrum spp. ขอ้ 10, 11 หรอื 12

(ทิวา, ราตร)ี , Capsicum spp. (พรกิ ),

Lycopersicon spp. (มะเขอื เทศ), Nicotiana spp. (ยาสบู ),

Petunia spp. (พิทูเนยี ), Solanum spp. (มะเขือ,

มันฝร่ัง) เปน็ ตน้

14. ดินและวัสดปุ ลูก (soil and growing medium) พที ทย่ี อ่ ยสลายจนหมดแลว้
เชน่ ส่งิ ทีป่ ระกอบข้ึนจากดนิ ท้ังหมด หรอื มสี ่วนผสม
ของดิน หรือสารประกอบอินทรีย์ท่ีอยู่ในรูปของแข็ง
(Solid Organic Substances) เชน่ สว่ นของพชื , พที ,
ฮวิ มัส หรือเปลือกไม้ จดั เปน็ สง่ิ ตอ้ งห้าม

15. ตน้ (plants) ของพชื สกุล Vitis เชน่ องนุ่ จัดเป็นส่ิง ผล
ตอ้ งห้าม

16. ต้น (plants) และพืชพันธุ์ลูกผสมของพืชต่อไปนี้ ผล และเมล็ด
จดั เป็นสิ่งตอ้ งหา้ ม

Citrus spp. เช่น ส้ม, มะนาว, มะกรูด
Fortunella spp. เชน่ kumquat
Poncirus spp. เชน่ trifoliate orange

76 การจดั การผักและผลไม้สดเพอ่ื ส่งออกไปสหภาพยุโรป

สง่ิ ต้องหา้ ม (Prohibited Plants) ข้อยกเวน้

18. ต้น (plants) และพชื พนั ธุล์ กู ผสมของพชื สกลุ ตอ่ ไป เมล็ด
น้ี โดยมีวตั ถุประสงค์เพ่ือปลกู จัดเปน็ สิ่งต้องห้าม

Cydonia spp. เชน่ เกาลดั จีน
Malus spp. เช่น แอปเปล้ิ
Prunus spp. เชน่ พรุน, พลมั , บว๊ ย, ทอ้ , เชอร์ร,่ี

อบเชย, นางพญาเสอื โคร่ง

Pyrus spp. เชน่ แอปเปลิ้ , สาลี่
ต้นพืชเพอื่ ปลูก (plant for planting) ของพชื สกุล

Fragaria spp. เชน่ สตรอเบอรร์ ี่ จดั เปน็ สิ่งต้องห้าม

77การจัดการผกั และผลไม้สดเพอื่ ส่งออกไปสหภาพยโุ รป

สง่ิ ตอ้ งหา้ ม (Prohibited Plants) ขอ้ ยกเว้น

19. ต้นพืชเพื่อปลูก (plant for planting) ในวงศ์ 1. เมลด็ พนั ธข์ุ องพชื ในวงศ์
Graminacaeจดั เป็นสง่ิ ต้องหา้ ม Graminacae
2 พชื ตระกลู หญา้ วงศย์ อ่ ย
Bambusoideae เช่น
ไผ,่ หวาย
3. พชื ตระกลู หญา้ วงศย์ อ่ ย
Panicoideae เชน่ ตะไคร,้
หญา้ เจา้ ช,ู้ หญา้ มาเลเซยี
4. พชื สกุลดังต่อไปน้ี
Buchloe spp.,
Bouteloua spp.,
Calamagrostis spp.,
Cortaderia spp.,
Glyceria spp.,
Hakonechloa spp.,
Hystrix spp.,
Molinia spp.,
Phalaris spp.,
Shibataea spp.,
Spartina spp.,
Stipa spp.
และ Uniola spp.
ซงึ่ เปน็ ไมป้ ระดบั ทม่ี อี ายุ
นานมากกว่า 2 ฤดกู าล
(perennial)

78 การจดั การผักและผลไม้สดเพื่อส่งออกไปสหภาพยโุ รป

ผนวก 2

การสมุ่ ตวั อยา่ งสำ� หรบั สง่ิ มชี วี ติ ในการกกั กนั พชื ตามมาตรฐาน ISPM 31
ในการทดสอบหรอื ตรวจวเิ คราะหส์ นิ คา้ ทม่ี จี ำ� นวนมาก การจะดำ� เนนิ
การทุกตัวอย่างอาจจะเป็นไปไม่ได้ เนื่องจากมีข้อจ�ำกัดด้านเวลา
งบประมาณ การสุ่มตัวอย่างหรือการดึงตัวอย่างออกมาวเิ คราะห์จงึ เปน็ สงิ่
จำ� เป็น แต่วธิ กี ารสุ่มจะมีหลักเกณฑ์ที่ถกู ต้องตามหลักวชิ าการ
การส่มุ ตวั อยา่ งอาจนำ� มาใช้กับงานท่ีเกี่ยวข้องกับการส่งออก เชน่ :
- การออกใบรับรองสุขอนามัยพชื (PC)
- การปฏเิ สธทจี่ ะออกใบรบั รองสขุ อนามยั พชื สำ� หรบั สนิ คา้ ทสี่ ง่ มอบ

(หรือส่วนของสนิ ค้าทสี่ ง่ มอบ)
- ซง่ึ ตง้ั ใจจะส่งออก
- การปฏเิ สธการเขา้ มา การเกบ็ กกั การปฏบิ ตั ิ การท�ำลาย หรอื การ

ขจดั ออกไปจากดนิ แดนของประเทศผนู้ ำ� เขา้ สำ� หรบั สนิ คา้ ทสี่ ง่ มอบ
(หรือสว่ นของสินค้าทส่ี ่งมอบ) ในจุดท่นี ำ� เขา้
- การตัดสินใจหรือการปฏิบัติตามค�ำส่ัง/การท�ำลายพืชผลท่ีก�ำลัง
ผลติ เมอ่ื พบส่งิ มชี วี ติ ทีก่ กั กนั
ดังน้ัน จึงจ�ำเป็นท่ีวิธีการตรวจสอบ รวมท้ังวิธีการสุ่มตัวอย่าง
ทีอ่ งคก์ ารอารกั ขาพชื แห่งชาตใิ ชน้ นั้ จะตอ้ งมีการบนั ทึกไว้และโปร่งใส่
ใน พ.ศ. 2549 องค์การอารักขาพืชแห่งยุโรปและเมดิเตอเรเนียน
(EPPO) ได้จดั พิมพ์มาตรฐาน PM 3/65(1) วา่ ด้วยการสมุ่ ตวั อย่าง และใน
พ.ศ. 2551 เลขาธกิ ารแหง่ อนสุ ญั ญาวา่ ดว้ ยการอารกั ขาพชื ระหวา่ งประเทศ
(IPPC) ได้จัดพิมพ์มาตรฐานในการสุ่มตัวอย่าง ISPM 31 วิธีด�ำเนินการ
ส่มุ ตวั อย่างสนิ ค้าทส่ี ่งมอบ (2551) ไว้ในมาตรฐานระหว่างประเทศว่าด้วย
มาตรการสขุ อนามัยพืช (International Standards for Phytosanitary
Measures-ISPMs)

79การจดั การผกั และผลไมส้ ดเพ่ือสง่ ออกไปสหภาพยโุ รป

การจัดประเภทความเส่ยี งของสนิ ค้า
ISPM 32 การจัดประเภทสินค้าตามความเส่ียงศัตรูพืช (2009)
การตรวจสอบและการสุม่ ตวั อยา่ งท่ีถูกตอ้ งน้ัน อาจเปน็ มาตรการท่ยี ุ่งยาก
และมีค่าใช้จ่ายสูง ดังนั้น จึงจ�ำเป็นท่ีทางองค์การอารักขาพืชแห่งชาติ
(NPPOs) จะต้องก�ำหนดการแบ่งประเภทความเส่ียงของสินค้าที่จะต้อง
ตรวจสอบและรับรอง เพื่อท่ีจะจัดล�ำดับความส�ำคัญอย่างเหมาะสม
องค์ประกอบพน้ื ฐาน ได้แก่ การใช้งานท่ีตงั้ ใจไว้และระดบั ของการแปรรปู
สินคา้ เราสามารถระบปุ ระเภทของความเส่ียงได้ดังตอ่ ไปน้ี
ประเภทท ่ี 1 : สนิ คา้ ทไ่ี ดร้ บั การแปรรปู ไปจนถงึ จดุ ทไี่ มเ่ ปน็ ไปตาม

คำ� จำ� กดั ความของรายการที่ถูกควบคมุ
ประเภทท ่ี 2 : สินค้าได้รับการแปรรูป แต่ยังอาจเป็นท่ีอยู่หรือ

แพร่กระจายศัตรูพืชท่ีควบคุมได้ โดยสินค้านั้น
อาจตั้งใจที่จะน�ำไปใช้บริโภคหรือเพื่อการแปรรูป
กรณนี อ้ี าจจำ� เปน็ ตอ้ งมกี ารวเิ คราะหค์ วามเสยี่ งศตั รู
พืช (PRA)
ประเภทท ี่ 3 : สินค้าที่ไมไ่ ด้รับการแปรรูป และตั้งใจจะนำ� ไปใชใ้ น
การบรโิ ภคหรอื การแปรรปู จำ� เปน็ ตอ้ งมกี ารวเิ คราะห์
ความเส่ียงศตั รพู ืช (PRA) ตามความเหมาะสม เช่น
ผกั และผลไม้สด
ประเภทท ี่ 4 : สินคา้ ท่ีไมไ่ ด้รบั การแปรรปู และตัง้ ใจจะนำ� ไปใชใ้ น
การเพาะปลกู จำ� เปน็ ตอ้ งมกี ารวเิ คราะหค์ วามเสย่ี ง
ศัตรพู ชื (PRA)
80 การจัดการผกั และผลไมส้ ดเพอ่ื ส่งออกไปสหภาพยโุ รป

การวเิ คราะหค์ วามเสีย่ งศัตรูพชื สำ� หรับศัตรูพืชกักกัน (PRA)
ISPM 11 การวิเคราะห์ความเส่ียงศัตรูพืชส�ำหรับศัตรูพืชกักกัน
รวมถึงการวิเคราะห์ความเสี่ยงทางส่ิงแวดล้อมและสิ่งมีชีวิตดัดแปลง
พนั ธกุ รรม (พ.ศ. 2547)
การวเิ คราะหค์ วามเสยี่ งศตั รพู ชื ส�ำหรบั ศตั รพู ชื กกั กนั นน้ั เปน็ ขน้ั ตอน
พ้ืนฐานอีกขั้นตอนหนึ่งท่ีจะช่วยจัดล�ำดับความส�ำคัญของงานตรวจสอบ
ในจุดนี้ มาตรฐานจะให้เหตุผลส�ำหรับการท�ำงาน ซ่ึงควรมีเอกสารแสดง
ขอ้ เทจ็ จรงิ เปน็ ของตนเอง และในจดุ นเี้ ปน็ การเพยี งพอทจี่ ะสรปุ วา่ พชื ทจ่ี ะ
น�ำมาปลูก รวมท้ังเมล็ดพันธุ์ทั่วไปจัดอยู่ในประเภทท่ีมีความเสี่ยงสูงสุด
ดงั นน้ั สถานะสขุ ภาพพชื ในประเทศผนู้ ำ� เขา้ /ผสู้ ง่ ออก จงึ ชใี้ หเ้ หน็ วา่ ควรจะ
ถือว่าสินค้าทสี่ ง่ มอบนน้ั มคี วามเส่ยี งเพยี งใดหลงั จากวิเคราะห์แลว้ จึงควร
กำ� หนดงานและการจดั ล�ำดับความสำ� คัญในการตรวจสอบ
การก�ำหนดระดับความเหมาะสมของการอารักขาสุขอนามยั พชื
มาตราท่ี 5 ของข้อตกลง กล่าวถึงประเด็นพื้นฐานและส�ำคัญน้ี
นอกจากน้ี สมาชกิ ขององคก์ ารค้าโลก (WTO) ยงั ตอ้ งปฏบิ ตั ติ ามข้อตกลง
SPS น้ี จึงต้องให้มั่นใจว่า มาตรการในข้อตกลงดังกล่าวนั้นเป็นไปตาม
การวิเคราะห์ความเสี่ยงศัตรูพืช (PRA) อย่างเหมาะสม ในขณะเดียวกัน
เมอื่ ก�ำหนดระดบั ทเ่ี หมาะสมส�ำหรบั การอารกั ขาสขุ อนามยั พชื แลว้ ยงั ตอ้ ง
พิจารณาถึงวตั ถุประสงคใ์ นการทจ่ี ะลดผลทางลบทม่ี ีต่อการคา้ เชน่ กัน
องคป์ ระกอบพ้นื ฐานในการตดั สนิ ระดบั การสุ่มตวั อย่าง
เมอ่ื ตดั สนิ ใจวา่ จะตอ้ งมกี ารสมุ่ ตวั อยา่ งจำ� นวนเทา่ ใดจากสนิ คา้ ทส่ี ง่ มอบ
แน่นอนว่า จ�ำนวนหน่วยในสินค้าท่ีส่งมอบน้ันเห็นได้ชัด แต่จะต้องมีการ

81การจดั การผกั และผลไมส้ ดเพ่ือสง่ ออกไปสหภาพยโุ รป

พิจารณาถึงระดับของการอารักขาสุขอนามัยพืช โดยทั่วไป และผลของ
การวิเคราะห์ความเส่ียงส�ำหรับสินค้าที่แท้จริง และสถานะทางสุขอนามัย
พชื ของประเทศผสู้ ง่ ออก/ผนู้ ำ� เขา้ เชน่ เดยี วกนั จะตอ้ งมกี ารตดั สนิ ใจทจ่ี ำ� เปน็
ในสองประเดน็ ตอ่ ไปนี้
- คาดหวงั ถงึ ระดบั ความมน่ั ใจในระดบั ใด ซงึ่ หมายความวา่ ถา้ เลอื ก

ระดบั ความมน่ั ใจ 95% จากตวั อยา่ ง 100 หนว่ ยทเี่ ลอื กได้ 95 หนว่ ย
จะตอ้ งสะทอ้ นถงึ สถานการณท์ แี่ ทจ้ รงิ ของสนิ คา้ ทสี่ ง่ มอบ ในขณะที่
5 หน่วย ไม่ได้สะท้อนถึงการณ์ทแ่ี ทจ้ รงิ ของสินค้าท่ีสง่ มอบ
- ท่านต้องการพบระดับของการลงท�ำความเสียหายในระดับใด
งา่ ยทจี่ ะเขา้ ใจไดว้ า่ การทท่ี า่ นพอใจทจ่ี ะพบการตดิ เชอื้ ในระดบั 5%
มากกวา่ ระดบั 0.1% น้นั จะแตกตา่ งกันมาก
แผนการสมุ่ ตวั อย่าง
เพื่อให้สามารถท�ำงานได้อย่างราบร่ืน องค์การอารักขาพืชแห่งชาติ
ควรจะให้ค�ำแนะน�ำแก่ผู้ตรวจสอบโดยผ่านทางแผนการสุ่มตัวอย่าง ซึ่ง
ได้ก�ำหนดระดับความม่ันใจและระดับการตรวจหาไว้ ระดับท่ีใช้ในการ
ตรวจหานัน้ โดยทว่ั ไปจะอยรู่ ะหวา่ ง 0.1% และ 10% โดยสว่ นใหญจ่ ะขึน้ อยู่
กบั สนิ คา้ และการใชง้ านทตี่ งั้ ใจไว้ โดยไดม้ กี ารก�ำหนดระดบั ทต่ี ำ�่ กวา่ สำ� หรบั
พืชทจี่ ะน�ำไปเพาะปลกู (โดยทัว่ ไปแล้ว จะนอ้ ยกว่า 1%) และสำ� หรับผัก
และผลไม้นัน้ อาจรบั ระดับที่สูงกวา่ ได้ (ระหว่าง 5 และ 10%)
การกระจายค่าปรกติ (Homogenous) หรอื สะสม
นอกจากน้ี ยังจ�ำเป็นต้องรู้ถึงการกระจายตามปรกติของศัตรูพืช
ในสินคา้ ท่ีส่งมอบ สำ� หรบั สินค้าท่สี ่งมอบในปรมิ าณมากน้นั โดยทว่ั ไปแลว้

82 การจัดการผกั และผลไม้สดเพ่ือส่งออกไปสหภาพยุโรป

จะถอื วา่ สนิ คา้ นน้ั มกี ารผสมปนเปอยา่ งเพยี งพอทจ่ี ะพจิ ารณาไดว้ า่ เหมอื น
กนั หมด ส�ำหรบั สนิ คา้ ทสี่ ง่ มอบในปรมิ าณนอ้ ย จ�ำเปน็ ทจ่ี ะตอ้ งพจิ ารณาถงึ
ความเปน็ ไปไดท้ ว่ี า่ ศตั รพู ชื อาจสะสม และหากเชอ่ื วา่ จะเปน็ เชน่ นนั้ ใหเ้ พม่ิ
จำ� นวนตัวอย่างทจ่ี ะเก็บ
วิธเี ก็บตัวอยา่ ง
เพ่ือที่จะสามารถประเมินระดับการลงท�ำความเสียหายในสินค้าท่ี
ส่งมอบหรือกองสินค้าได้อย่างถูกต้องในเชิงสถิติ และโดยไม่ให้เกินระดับ
การลงทำ� ความเสยี หายทอ่ี นมุ ตั โิ ดยองคก์ ารอารกั ขาพชื แหง่ ชาตคิ วรจะเกบ็
ตวั อยา่ งดว้ ยวธิ กี ารสมุ่ และหากจะใหด้ ี ควรจะใชต้ ารางตวั เลขแบบสมุ่ และ
ควรหลกี เลย่ี งการตรวจสอบซงึ่ มงุ่ เฉพาะไปทส่ี ว่ นของสนิ คา้ สง่ มอบทเ่ี ขา้ ถงึ ได้
เท่าน้ัน ส�ำหรับศัตรูพืชกักกัน จ�ำเป็นที่จะต้องเพิ่มโอกาสในการตรวจหา
ใหม้ ากทส่ี ดุ ดว้ ยการมงุ่ เปา้ หมายไปทกี่ ารเกบ็ ตวั อยา่ งเทา่ ทจี่ ะทำ� ไดส้ ำ� หรบั
พืชหรือหน่วยสินค้าซึ่งมีแนวโน้มท่ีจะมีส่ิงมีชีวิตอยู่ (เช่นด้วยการมุ่งไปท่ี
ถุงมันฝรั่งท่ีมีรอยเปียก หรือไม้แปรรูปท่ีเปียก) และแน่นอนว่าควรจะใช้
ประสบการณข์ องผตู้ รวจสอบในการเก็บตัวอยา่ ง
อย่างไรก็ตาม พึงสังเกตว่า ท่านไม่อาจพิสูจน์ได้ว่าไม่มีศัตรูพืชด้วย
การเก็บตัวอยา่ งเทา่ นั้น สิง่ ท่ที ่านสามารถท�ำได้ คอื แสดงใหเ้ หน็ วา่ ความถี่
ของการลงท�ำความเสียหายนั้นอย่ตู ำ�่ กว่าระดับทีก่ �ำหนดไว้ หรืออยภู่ ายใน
ขอบเขตที่ก�ำหนดไว้ ด้วยระดับความเชื่อม่ันซ่ึงเป็นที่รับรู้กัน และท่าน
จะต้องยืนยนั เรื่องน้ีด้วยรายงานการตรวจสอบ ซง่ึ ไดร้ ะบุอยา่ งชดั เจนถึงวธิ ี
ด�ำเนินการท่ไี ดน้ �ำมาใช้

83การจดั การผักและผลไมส้ ดเพือ่ ส่งออกไปสหภาพยุโรป

ตารางผนวกที่ 2 ตารางแสดงขนาดของกลุ่มตัวอย่าง ส�ำหรับระดับ
ความเช่ือมั่น 95% และ 99% ในระดับการตรวจหาที่แตกต่างกันไป
ตามขนาดของกองสนิ คา้ และการกระจายแบบไมต่ อ่ เนอื่ ง (hypergeometric
distribution)

จำ�นวนหนว่ ย P = 95% (ระดบั ความเชอื่ มัน่ ) P = 99% (ระดับความเชอื่ มนั่ )
ในกองสนิ คา้ % ระดับการตรวจหา X ประสทิ ธภิ าพใน % ระดับการตรวจหา X ประสิทธภิ าพใน
การตรวจหา การตรวจหา

5 2 1 0.5 0.1 5 2 1 0.5 0.1
25 24* - - - - 25* - - - -
50 39* 48 - - - 45* 50 - - -
100 45 78 95 - - 59 90 99 - -
200 51 105 155 190 - 73 136 180 198 -
300 54 117 189 285* - 78 160 235 297* -

400 55 124 211 311 - 81 174 273 360 -
500 56 129 225 388* - 83 183 300 450* -
600 56 132 235 379 - 84 190 321 470 -
700 57 134 243 442* - 85 195 336 549* -
800 57 136 249 421 - 85 199 349 546 -
900 57 137 254 474* - 86 202 359 615* -
1 000 57 138 258 450 950 86 204 368 601 990
2 000 58 143 277 517 1553 88 216 410 737 1800
3 000 58 145 284 542 1895 89 220 425 792 2353
4 000 58 146 288 556 2108 89 222 433 821 2735
5 000 59 147 290 564 2253 89 223 438 840 3009

84 การจัดการผักและผลไมส้ ดเพอ่ื สง่ ออกไปสหภาพยโุ รป

จำ�นวนหนว่ ย P = 95% (ระดับความเชอื่ ม่ัน) P = 99% (ระดับความเชอ่ื มนั่ )
ในกองสินคา้ % ระดับการตรวจหา X ประสทิ ธิภาพใน % ระดบั การตรวจหา X ประสทิ ธภิ าพใน
การตรวจหา การตรวจหา

5 2 1 0.5 0.1 5 2 1 0.5 0.1

6 000 59 147 291 569 2358 90 224 442 852 3214

7 000 59 147 292 573 2437 90 225 444 861 3373

8 000 59 147 293 576 2498 90 225 446 868 3500

9 000 59 148 294 579 2548 90 226 447 874 3604

10 000 59 148 294 581 2588 90 226 448 878 3689

20 000 59 148 296 589 2781 90 227 453 898 4112

30 000 59 148 297 592 2850 90 228 455 905 4268

40 000 59 149 297 594 2885 90 228 456 909 4348

50 000 59 149 298 595 2907 90 228 457 911 4398

60 000 59 149 298 595 2921 90 228 457 912 4431

70 000 59 149 298 596 2932 90 228 457 913 4455

80 000 59 149 298 596 2939 90 228 457 914 4473

90 000 59 149 298 596 2945 90 228 458 915 4488

100 000 59 149 298 596 2950 90 228 458 915 4499

200 000+ 59 149 298 597 2972 90 228 458 915 4551

85การจัดการผกั และผลไมส้ ดเพ่ือสง่ ออกไปสหภาพยโุ รป

คา่ ในตารางผนวกท่ี 2 ซ่งึ มเี ครอ่ื งหมายดอกจัน (*) ได้ปดั ลงเป็นเลข
จ�ำนวนเต็ม เนื่องจากสถานการณ์ท่ีเป็นผลมาจากเศษส่วนของหน่วยท่ี
เสียหาย (เช่น 300 หน่วย ด้วยระดับการลงท�ำความเสียหาย 0.5% นั้น
จะเท่ากับหนว่ ยท่ีเสยี หาย 1.5 หนว่ ย ในสินคา้ ท่ีส่งแตล่ ะคร้ัง) นัน้ ไมอ่ าจ
เปน็ ไปได้ ซง่ึ หมายความวา่ ความหนาแนน่ ของการสมุ่ ตวั อยา่ งเพมิ่ ขน้ึ เลก็ นอ้ ย
และอาจมากกวา่ สำ� หรบั ขนาดของสนิ คา้ ทส่ี ง่ ซงึ่ มกี ารคำ� นวณจำ� นวนหนว่ ย
ทเ่ี สยี หายไดม้ ากขน้ึ (เชน่ เมอื่ เปรยี บเทยี บผลสำ� หรบั จำ� นวน 700 และ 800 หนว่ ย
ในกองสนิ คา้ ) นอกจากนี้ ยงั หมายความวา่ อาจตรวจพบอตั ราสว่ นของหนว่ ย
ทเี่ สยี หายตำ่� กวา่ อตั ราสว่ นทร่ี ะบไุ วใ้ นตาราง หรอื การลงท�ำความเสยี หายนนั้
มีแนวโน้มท่จี ะตรวจพบไดม้ ากกว่าทแ่ี สดงตามระดบั ความเชือ่ มั่น
เคร่ืองหมายขีด (-) หมายถึงสถานการณ์ที่แสดงไว้ซ่ึงเป็นไปไม่ได้ (ต่�ำ
กวา่ หน่งึ หน่วยทเี่ สยี หาย)

86 การจัดการผักและผลไม้สดเพอ่ื ส่งออกไปสหภาพยุโรป

แหลง่ ขอ้ มลู
- ข้อตกลงว่าด้วยการใช้มาตรการด้านสุขอนามัยและสุขอนามัยพืช

(ข้อตกลง SPS), องค์การค้าโลก.
- EPPO มาตรฐานเกี่ยวกับวิธีด้านสุขอนามัยพืช PM 3/65 (1)

พ.ศ. 2549
- มาตรฐานระหว่างประเทศวา่ ด้วยมาตรการสุขอนามยั พืช
- ISPM 11 การวิเคราะห์ความเส่ียงศัตรูพืชส�ำหรับศัตรูพืชกักกัน

รวมทั้งการวิเคราะห์ความเสี่ยงด้านส่ิงแวดล้อมและสิ่งมีชีวิต
ดดั แปลงพนั ธกุ รรม (พ.ศ. 2547)
- วธิ ดี �ำเนินการสมุ่ สนิ ค้าที่ส่งมอบ (พ.ศ. 2551)
- ISPM 32, การจ�ำแนกประเภทสินค้าตามความเส่ียงศัตรูพืช
(พ.ศ. 2551)

87การจดั การผักและผลไมส้ ดเพื่อสง่ ออกไปสหภาพยุโรป

ผนวก 3

ข้นั ตอนและวธิ ีการสมุ่ ตวั อย่างผกั สดเพือ่ สง่ วเิ คราะหจ์ ลุ ินทรีย์
วัตถปุ ระสงค ์ เพือ่ ใชเ้ ป็นคู่มือในการสุ่มตวั อย่างผักสด
ขอบขา่ ย เปน็ การส่มุ ตวั อยา่ งผักสด เพอ่ื ตรวจวิเคราะห์จลุ นิ ทรีย์
เอกสารอ้างอิง APHA. 2001. Compendium of Microbiological

Examination of Foods. Chapter 2.
Microorganism in Foods; Sampling microbiological analysis :

Principles and specific applications.
The International Commission on Microbiological

Specifications for Foods (ICMFS) of the International
Association of Microbiology Societies.
หลกั การ การสมุ่ ตวั อยา่ งสำ� หรบั สง่ ตรวจวเิ คราะหจ์ ลุ นิ ทรยี ์ ตอ้ งสมุ่ โดยวธิ ี
ปลอดเชื้อ (Aseptic technique) ซึ่งจะต้องป้องกันมิให้มีการ
ปนเปื้อนของจุลินทรีย์ลงในตัวอย่างขณะสุ่มตัวอย่าง ดังนั้น
อุปกรณ์ที่ใช้ในการสุ่ม ทส่ี ัมผสั กบั ตวั อยา่ งตอ้ งปลอดเช้อื
อุปกรณ์
1. ถงุ พลาสติกส�ำหรับใสต่ ัวอย่าง
2. ขวดสเปรย์ 70% แอลกอฮอล์
3. ถุงมือยางปลอดเชอื้
4. หนงั ยางสำ� หรับรดั ถงุ
5. กลอ่ งพลาสติกปดิ สนิท สำ� หรบั ใส่อปุ กรณใ์ นการสุ่มตวั อย่าง

88 การจดั การผักและผลไมส้ ดเพอื่ สง่ ออกไปสหภาพยโุ รป

6. ภาชนะทสี่ ามารถรกั ษาความเยน็ ของตวั อยา่ งทอี่ ณุ หภมู ปิ ระมาณ
12-15 องศาเซลเซียส เชน่ กล่องโฟมทม่ี สี ารใหค้ วามเย็น
7. อปุ กรณส์ �ำหรับวัดอณุ หภมู ิในภาชนะเกบ็ ตัวอย่าง
วธิ กี าร
1. ล้างมือให้สะอาดหรือสเปรย์ด้วย 70% แอลกอฮอล์
2. สวมถุงมือ แล้วท�ำการสุ่มตัวอย่างตามแผนการสุ่มใส่ในถุง

พลาสตกิ รดั ด้วยหนงั ยาง
3. เกบ็ ตัวอย่างใสใ่ นกลอ่ งโฟมทนั ที และปดิ ฝากล่องตลอดเวลา

ระหวา่ งการเกบ็ ตวั อย่าง เพอื่ รักษาอุณหภมู ิภายในกลอ่ ง
4. เปลย่ี นถุงมอื ทุกครง้ั ทเี่ ก็บตัวอย่างใหม่
5. เมอื่ ต้องการสุ่มตวั อย่างใหมใ่ หเ้ ร่ิมปฏบิ ัตติ ามขอ้ 1-4
ข้อควรปฏบิ ัติ
อุปกรณ์ในการเก็บตัวอย่างจะต้องเก็บในท่ีสะอาด ปราศจาก
ฝนุ่ ละอองหรอื การปนเปือ้ นจุลินทรยี ์
- ถุงใส่ตวั อย่างควรเก็บในถงุ อีกชน้ั และปดิ สนิท
- ไมค่ วรใสต่ วั อยา่ งในกลอ่ งมากไปเพราะวา่ ตวั อยา่ งจะชำ�้ และเนา่ งา่ ย
- ถุงมอื ควรเก็บในกลอ่ งที่ผลติ มาจากโรงงาน
- เกบ็ อุปกรณ์ทงั้ หมดในกลอ่ งพลาสติกทีส่ ะอาดและปิดสนิท

89การจดั การผกั และผลไมส้ ดเพื่อส่งออกไปสหภาพยุโรป

ตารางผนวกท่ี 3 ปรมิ าณการสุ่มตัวอย่างผกั สดเพ่ือส่งวเิ คราะหจ์ ุลินทรยี ์

Weight of Number of Lab sample Number of
exported sample units weight test samples
vegetables
( per lot) taken (composite) 1
< 50 kg 5 x 200 g 1000 g 1
50-500 kg 5 x 200 g 1000 g 1
501-2000 kg 10 x 200 g 1000 g 2
>2000 kg 15 x 200 g 1500 g

90 การจัดการผกั และผลไม้สดเพือ่ สง่ ออกไปสหภาพยโุ รป

แหลง่ ข้อมูลเพิม่ เตมิ

1. กลุ่มพัฒนาระบบตรวจรบั รองมาตรฐานสนิ คา้ (กตม.) สำ� นักพัฒนา
ระบบและรบั รองมาตรฐานสนิ คา้ พชื (สมพ.) เลขที่ 50 ถนนพหลโยธนิ
แขวงลาดยาว เขตจตจุ กั ร กรงุ เทพมหานคร. 10900

โทรสาร 02-9406470
2. กลุม่ ประสานการตรวจรบั รองมาตรฐาน (กสร.) ส�ำนักพฒั นาระบบ

และรับรองมาตรฐานสนิ คา้ พชื (สมพ.) โทรสาร 02-5796133-4
3. สำ� นกั วจิ ยั และพัฒนาการเกษตร เขตท่ี 1-8 (สวพ.1-8)
- สวพ.1 ตู้ ปณ.170 ปทฝ. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ อ.เมือง

จ.เชียงใหม่ 50202 โทรสาร 053-114126-7
- สวพ.2 ต. วงั ทอง อ. วงั ทอง จ. พษิ ณโุ ลก 65130 โทรสาร 055-311406
- สวพ.3 อ. เมอื ง จ. ขอนแกน่ 40000 โทรสาร 043-203501
- สวพ.4 ตู้ ปณ. 79 อ. เมือง จ. อุบลราชธานี 34000
โทรสาร 045-02193
- สวพ.5 ต. บางหลวง อ. สรรพยา จ. ชัยนาท 17150
โทรสาร 056-413045
- สวพ.6 ต. ตะปอน อ. ขลงุ จ. จนั ทบรุ ี 22110 โทรสาร 039-458765
- สวพ.7 ตู้ ปณ. 125 อ. เมอื ง จ. สรุ าษฎรธ์ านี 84000
โทรสาร 077-259447
- สวพ.8 อ. หาดใหญ่ จ. สงขลา 90110 โทรสาร 074-445907

91การจัดการผกั และผลไม้สดเพอ่ื ส่งออกไปสหภาพยุโรป