คู่มือการอบรมเชิงปฏิบัติการ การคัดกรองคนพิการฉบับสมบูรณ์ ปี2565

(3) ได้รับการศึกษาท่ีมีมาตรฐานและประกันคุณภาพการศึกษา รวมทั้งการจัดหลกั สูตรกระบวนการ
เรียนรู้ การทดสอบทางการศึกษา ที่เหมาะสมสอดคล้องกับความต้องการจาเป็นพิเศษของคนพิการแต่ละ
ประเภทและบุคคล

มาตรา 8 ให้สถานศึกษาในทุกสังกัดจัดทาแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล โดยให้สอดคล้องกับ
ความต้องการจาเป็นพิเศษของคนพิการ และต้องมีการปรับปรุงแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคลอย่างน้อย
ปลี ะหน่ึงครง้ั ตามหลักเกณฑแ์ ละวิธกี ารท่ีกาหนดในประกาศกระทรวง

4. กฎกระทรวง กาหนดหลักเกณฑ์ และวิธีการให้คนพิการ มีสิทธิได้รับสิ่งอานวยความสะดวก ส่ือ
บริการ และความช่วยเหลืออ่ืนใดทางการศึกษา พ.ศ. 2550 ออกตามความในมาตรา 10 วรรคสาม แห่ง
พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2552 และที่แก้ไขเพ่ิมเติมทุกฉบับ ซึ่งกาหนดให้คนพิการ มีสิทธิ
ได้รับสิ่งอานวยความสะดวก สื่อ บริการ และความช่วยเหลืออื่นใดทางการศึกษาตามที่กาหนดไว้ในแผนการ
จดั การศึกษาเฉพาะบุคคล

5. ประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เร่ืองหลักเกณฑ์และวิธีการจัดทาแผนการจัดการศึกษาเฉพาะ
บุคคลระดับการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน พ.ศ.2552 ได้กาหนดองค์ประกอบ กระบวนการจัดทา บุคคลท่ีเกี่ยวข้อง
การนาแผนไปสู่การปฏบิ ตั ิ การทบทวน ปรบั ปรงุ และความสาคัญของแผนการส่งต่อไว้อย่างชัดเจน

3. ความหมายของแผนการจัดการศกึ ษาเฉพาะบุคคล
ผดุง อารยะวิญญู ( 2542 ) ได้ให้ความหมายว่า เป็นแผนการจัดการศึกษาสาหรับนักเรียนที่มีความ
ตอ้ งการพิเศษที่ทางโรงเรียนจัดทาข้นึ โดยได้ร่วมมอื และความยนิ ยอมจากผูป้ กครองของนกั เรียนท่ีมีความต้องการ
พิเศษ แผนนบี้ รรจเุ นอ้ื หาสาระของแตล่ ะคน เปน็ แผนในระยะ 1 ปี และมีการทบทวนแผนทกุ ภาคเรียน
เบญจา ชลธาร์นนท์ (2543) ได้ให้ความหมายว่า เป็นแผนการจัดการศึกษาซ่ึงกาหนดแนวทาง
การศึกษาท่ีสอดคล้องกับความต้องการจาเป็นพิเศษของบุคคลพิการแต่ละบุคคล ตลอดจนกาหนดสิ่งอานวย
ความสะดวก ส่ือ บริการ และความช่วยเหลืออน่ื ใดทางการศึกษาให้เป็นเฉพาะบคุ คล
สานักบริหารงานการศึกษาพิเศษ ( 2546 ) ได้ให้ความหมายว่า เป็นแผนซ่ึงกาหนดแนวทางการจัด
การศึกษาที่สอดคล้องกับความต้องการจาเป็นพิเศษของคนพิการ ตลอดจนกาหนดส่ิงอานวยความสะดวก
ส่ือ บริการ และความช่วยเหลืออื่นใดทางการศึกษาเฉพาะบุคคล ซ่ึงแผนดังกล่าวเป็นเคร่ืองมืออย่างหนึ่งใน
การจัดการศึกษาสาหรับคนพิการ ที่จะทาให้การจัดการศึกษาที่มีประสิทธิภาพในการจัดการเรียนการสอน
คนพกิ ารทุกประเภท
สานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน ( 2548 ) ให้ความหมายว่า เป็นแผนการให้บริการ
ทางการศึกษาพิเศษรายปี ที่จัดทาขึ้นเป็นลายลักษณ์อักษรให้กับนักเรียนพิการหรือที่มีความบกพร่องเป็น
รายบุคคล โดย พ่อ แม่ หรือผู้ปกครองมีส่วนร่วมในการจัดทา ซึ่งจะต้องมีรายละเอียดเกี่ยวกับระดับ

คู่มือการอบรมหลกั สตู รผ้ดู าเนินการคัดกรองคนพิการทางการศึกษา สพป.ชย.2 98

ความสามารถในปัจจุบัน ตลอดจนกาหนดส่ิงอานวยสะดวก สื่อ บริการและความช่วยเหลืออื่นใดทาง
การศกึ ษาใหเ้ ป็นเฉพาะบุคคล รวมทัง้ แนวทางการจัดการเรยี นการสอนและการวัดผลประเมนิ ผล

พระราชบัญญัติการจัดการศึกษาสาหรับคนพิการ พ.ศ. 2551 ให้นิยามไว้ว่า แผนการจัดการศึกษา
เฉพาะบุคคล หมายถึง แผนซ่ึงกาหนดแนวทางการจัดการศึกษาที่สอดคล้องกับความต้องการจาเป็นพิเศษ
ของคนพิการ ตลอดจนกาหนดเทคโนโลยี ส่ิงอานวยความสะดวก ส่ือ บริการ และความช่วยเหลืออ่ืนใดทาง
การศกึ ษาเฉพาะบุคคล

กล่าวโดยสรุป แผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล หมายความว่า แผนการจัดการศึกษาที่จัดทาข้ึน
ให้สอดคล้องกับความต้องการจาเป็นพิเศษของคนพิการเป็นเฉพาะบุคคล โดยการมีส่วนร่วมของผู้บริหาร
สถานศึกษา ผู้ปกครอง ครูและคณะสหวิชาชีพที่เก่ียวข้องร่วมกันวางแผนการจัดการศึกษาให้คนพิการ
เป็นลายลักษณ์อักษร ซ่ึงในแผนจะต้องระบุระดับความสามารถในปัจจุบัน เป้าหมายระยะยาว 1 ปี
จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม เกณฑ์และวิธีการวัดประเมินผล กาหนดเทคโนโลยี สิ่งอานวยความสะดวก ส่ือ
บริการและความชว่ ยเหลืออื่นใดทางการศึกษา ตลอดจนมกี ารทบทวนปรบั ปรุงแผนตามความเหมาะสม

4. วัตถุประสงคข์ องการจัดทาแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล
1. เพอ่ื ให้คนพกิ ารได้รบั การจดั การศกึ ษาใหส้ อดคลอ้ งตามความตอ้ งการจาเป็นพเิ ศษเปน็ เฉพาะ

บุคคล
2. เพื่อใช้เปน็ แนวทางในการกาหนดกระบวนการจัดการเรยี นรู้ การตรวจสอบความก้าวหน้า

ทางการเรียนรแู้ ละพัฒนาการของผู้เรียน
3. เพ่ือให้ผู้บรหิ ารสถานศึกษา ผู้ปกครอง ครู คณะสหวชิ าชีพ และผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง มสี ว่ นร่วม

ในการวางแผนการจัดการศึกษาให้ผู้เรียนแต่ละบุคคลได้รับการพัฒนาเต็มศักยภาพ
4. เพื่อให้สถานศึกษาสามารถวางแผนจดั บริการทางการศึกษา ตลอดจนจัดหาเทคโนโลยี

สง่ิ อานวยความสะดวก ส่ือ บริการ และความช่วยเหลืออนื่ ใดทางการศึกษาท่ีสอดคล้องกับความต้องการ
จาเป็นพิเศษของผู้เรียน

5. องคป์ ระกอบของแผนการจัดการศกึ ษาเฉพาะบุคคล
แผนการจดั การศึกษาเฉพาะบคุ คล เป็นแผนให้บริการทางการศึกษาพเิ ศษ ท่ีจัดทาเปน็ ลาย

ลกั ษณ์อักษรใหก้ ับผู้เรียนที่มีความบกพร่องเปน็ เฉพาะบุคคล โดยความรว่ มมือของบุคลากรทเี่ ก่ียวข้องและ
ได้รับความเหน็ ชอบจาก บิดา มารดา ผู้ปกครอง หรือผู้เรียน และมีการทบทวนแผนตามความเหมาะสม

คู่มือการอบรมหลักสตู รผดู้ าเนินการคัดกรองคนพิการทางการศึกษา สพป.ชย.2 99

กระทรวงศึกษาธิการได้ออกประกาศกระทรวง เรื่องหลักเกณฑ์และวธิ กี ารจัดทาแผนการจัด
การศึกษาเฉพาะบุคคลระดับการศึกษาข้ันพ้ืนฐาน พ.ศ.2552 โดยมีองคป์ ระกอบ ดังต่อไปนี้

1. ข้อมูลทวั่ ไป
2. ข้อมลู ด้านการแพทย์หรือด้านสุขภาพ
3. ข้อมูลด้านการศึกษา
4. ข้อมลู อืน่ ๆ ท่ีจาเปน็
5. การกาหนดแนวทางการศึกษาและการวางแผนการจดั การศึกษาพเิ ศษ
6. ความต้องการด้านสงิ่ อานวยความสะดวก เทคโนโลยีส่ิงอานวยความสะดวก ส่ือ บริการ และ
ความช่วยเหลืออื่นใดทางการศึกษา
7. คณะกรรมการจดั ทาแผน
8. ความเห็นของบิดา มารดา ผูป้ กครอง หรือผู้เรยี น

6. ประโยชนข์ องแผนการจดั การศกึ ษาเฉพาะบุคคล
แผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล เป็นแผนที่จัดทาขึ้นเพ่ือใหผ้ ูเ้ รยี นไดร้ ับการพัฒนาทางด้าน
การศึกษาตามศักยภาพและสอดคลอ้ งกบั ความต้องการจาเป็นพเิ ศษของแตล่ ะบุคคล โดยมีกลุม่ เป้าหมายที่
ได้รับประโยชน์ ดังนี้
6.1 ประโยชน์ต่อผู้เรียน
1. ผู้เรยี นได้รบั การชว่ ยเหลือ บาบัด ฟื้นฟูสมรรถภาพ บริการทางการศึกษา เตม็ ศักยภาพอยา่ ง
เป็นระบบและเหมาะสมกับความต้องการจาเป็นพิเศษของแต่ละบุคคล
2. ผเู้ รยี นไดร้ บั สิ่งอานวยความสะดวก เทคโนโลยีสงิ่ อานวยความสะดวก ส่ือ บริการ และความ
ชว่ ยเหลืออ่นื ใดทางการศึกษาตามกฎกระทรวง
3. ผเู้ รยี นมสี ว่ นร่วมในการวางแผนการจัดการศึกษา การพัฒนาศักยภาพ การวัดและประเมินผล
ตลอดจนการปรับปรุงเปา้ หมายในการจดั การศึกษาของตน
4. ผู้เรียนได้รบั การส่งต่อทางการศึกษา และดา้ นอ่ืนๆ อย่างเหมาะสม

6.2 ประโยชนต์ ่อครผู ู้สอน
1. ครูผ้สู อนมีข้อมลู ในการวางแผนการจดั การศึกษาให้สอดคล้องกับความต้องการจาเป็นพเิ ศษ
ของผู้เรียน
2. ครูผูส้ อนรู้ขอบเขตความรับผิดชอบการจัดการเรียนการสอนของตนเอง
3. ครผู ูส้ อนมีข้อมลู ในการจดั กิจกรรมการเรียนการสอนให้สอดคลอ้ งกบั ศักยภาพของผ้เู รยี น

คูม่ ือการอบรมหลกั สตู รผดู้ าเนนิ การคัดกรองคนพิการทางการศกึ ษา สพป.ชย.2 100

4. ครผู ู้สอนวดั ผลและประเมนิ ผลการพัฒนาไดส้ อดคล้องกับเปา้ หมายท่ีกาหนดไว้
5. ครูผสู้ อนสามารถปรับแผนการจัดการศึกษาให้เหมาะสมสอดคลอ้ งกบั ศักยภาพของผเู้ รียน
6. ครูผู้สอนสามารถจัดส่ิงอานวยความสะดวก เทคโนโลยสี ่ิงอานวยความสะดวก สื่อ บริการและ
ความช่วยอ่ืนใดทางการศึกษาที่สอดคล้องกับความต้องการจาเปน็ พิเศษของผู้เรียน

6.3 ประโยชน์ต่อผู้ปกครอง
1. ผปู้ กครองมีส่วนร่วมในการวางแผนการจัดการศึกษาและรบั รู้เป้าหมายในการพฒั นาบุตรหลาน
2. ผปู้ กครองสามารถขอรับสิง่ อานวยความสะดวก เทคโนโลยีส่ิงอานวยความสะดวก สื่อ บริการ
และความชว่ ยอ่นื ใดทางการศึกษา เพื่อนาไปใช้ในการพัฒนาบุตรหลานท่ีบ้านได้อย่างต่อเนื่อง
3. ผู้ปกครองมีความรู้ ความเขา้ ใจและมสี ่วนร่วมในการพัฒนาการศกึ ษาของบุตรหลานได้อยา่ งถูกต้อง
4. ผู้ปกครองมสี ว่ นร่วมในการวดั และประเมนิ ผล การปรับแผนการจัดการศึกษาให้สอดคล้อง
เหมาะสมกับศักยภาพของบุตรหลาน
5. ผู้ปกครองรบั ทราบความกา้ วหนา้ และพฒั นาการของบุตรหลาน ซึ่งสามารถนามาวางแผนพฒั นา
คุณภาพชีวิตบุตรหลานได้อย่างมเี ป้าหมาย

6.4 ประโยชน์ต่อสถานศกึ ษา
1. สถานศึกษามีข้อมลู ในการจัดผเู้ รยี นเข้าศึกษาในรปู แบบ ระบบ และระดับท่ีเหมาะสม
2. สถานศึกษามีข้อมลู ในการวางแผนบริหาร จัดสรรงบประมาณ การพัฒนาหลักสูตร และแนวทาง
ในการจัดการเรียนการสอนแก่ผเู้ รียน
3. สถานศึกษาสามารถวางแผนจัดบริการทางการศึกษา ตลอดจนจัดหาส่งิ อานวยความสะดวก
เทคโนโลยสี ่ิงอานวยความสะดวก สื่อ บริการและความชว่ ยอื่นใดทางการศึกษาที่เก่ียวข้องสอดคล้องกับ
ความต้องการจาเป็นพเิ ศษของผเู้ รยี น
4. สถานศึกษามีข้อมูลในการกาหนดทศิ ทางการจดั การ การประสานความรว่ มมือ และการส่งต่อ
ผ้เู รยี นให้กับหน่วยงานท่ีเก่ียวข้อง
5. สถานศึกษามีข้อมูลเพื่อใช้ในการปรับปรุง พัฒนา และส่งเสริมการจัดการศึกษาของผู้เรียน

คูม่ ือการอบรมหลักสตู รผดู้ าเนินการคัดกรองคนพิการทางการศึกษา สพป.ชย.2 101

6.4 ประโยชน์ต่อผู้บริหาร
1. ผู้บริหารมีส่วนรว่ มในการวางแผนการจัดการศึกษา การวดั ผล ประเมินผล และการปรับปรุง
การจัดการศึกษาให้กับผู้เรยี นอยา่ งเหมาะสม
2. ผ้บู ริหารมีข้อมูลในการวางแผนบริหารจัดการสถานศึกษาด้านบรหิ ารงานทัว่ ไป แผนงานและ
งบประมาณ วิชาการ และบุคลากร ท่เี อ้ือต่อการจัดการเรียนรู้ และพัฒนาศักยภาพของผู้เรียน

6.5 ประโยชน์ต่อคณะสหวิชาชีพ
คณะสหวิชาชีพได้ใชค้ วามรู้ความสามารถด้านวิชาชีพ ในการวเิ คราะห์ วางแผน ประเมิน และ
รว่ มพัฒนาผูเ้ รียนให้เต็มศักยภาพ

7. กระบวนการจัดทาแผนการจดั การศึกษาเฉพาะบุคคล
แผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล (Individualized Education Program : IEP) เป็นแผนการ
จัดการศึกษาที่จัดทาข้ึนให้สอดคล้องกับความต้องการจาเป็นพิเศษของผู้เรียนเป็นเฉพาะบุคคล โดยการ
มีส่วนร่วมของสถานศึกษา ผู้บริหาร ผู้ปกครอง ครู และคณะสหวิชาชีพท่ีเกี่ยวข้องร่วมกันจัดทาแผนการ
ศึกษาให้ผู้เรียนเป็นลายลักษณ์อักษร กาหนดสิ่งอานวยความสะดวก เทคโนโลยีสิ่งอานวยความสะดวก สื่อ
บริการและความช่วยเหลืออื่นใดทางการศึกษาให้เป็นการเฉพาะบุคคล ตลอดจนมีการทบทวนปรับปรุงแผน
ตาม ความเหมาะสม ซ่งึ มกี ระบวนการดาเนนิ การ 6 ขนั้ ตอน ดงั นี้
1. ข้ันเตรียมการ

เมื่อพบว่าผู้เรยี นมีปัญหาทางดา้ นการศึกษา สถานศึกษาควรดาเนินการ ดงั นี้
1.1 การรวบรวมข้อมูล
รวบรวมข้อมูลของผู้เรียนจากบุคคลท่ีเกี่ยวข้อง ด้วยวิธีการต่างๆ เช่น การสัมภาษณ์

การสอบถาม การสังเกต และการตรวจสอบเอกสารหลักฐานที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนทาความเข้าใจกับผูป้ กครอง
เกยี่ วกับสภาพปัญหาและร่วมกันหาแนวทางชว่ ยเหลือผู้เรียน

1.2 การคดั กรองประเภทความพิการทางการศึกษา
ขออนุญาตผู้ปกครองคัดกรองผู้เรียน โดยใช้แบบคัดกรองคนพิการทางการศึกษาของ

กระทรวงศึกษาธิการ และอาจใช้แบบคัดกรองของหน่วยงานอ่ืนๆ เพ่ิมเติมตามความเหมาะสมเพ่ือให้ได้
ขอ้ มลู ของผเู้ รียนท่ีละเอียดมากยง่ิ ขึน้

กรณีพบว่าผู้เรียนมีแนวโน้มว่ามีความบกพร่องควรแนะนาให้ผู้ปกครองนาส่งแพทย์
หรือนักวชิ าชพี วนิ จิ ฉัยเพิ่มเติม

คูม่ ือการอบรมหลักสูตรผูด้ าเนนิ การคัดกรองคนพิการทางการศกึ ษา สพป.ชย.2 102

2. ขั้นการจัดทาแผนการจัดการศกึ ษาเฉพาะบุคคล
การดาเนินการจัดทาแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล ให้สถานศึกษาดาเนินการ ดังน้ี
2.1 แต่งต้ังคณะกรรมการจัดทาแผนการจัดการศกึ ษาเฉพาะบคุ คล
สถานศึกษาแต่งตั้งคณะกรรมการจัดทาแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล สาหรับ

ผู้เรียนแต่ละคน โดยมีกรรมการไม่น้อยกว่า 3 คน ซ่ึงประกอบด้วย (1) ผู้บริหารสถานศึกษาหรือผู้แทน
(2) บิดา หรือมารดา หรือผู้ปกครอง หรือผู้ดูแลคนพิการ (3) ครูประจาชั้น หรือครูแนะแนว หรือครูการศึกษา
พิเศษ หรือครู ที่รับผิดชอบงานด้านการศึกษาพิเศษที่ผู้บริหารสถานศึกษามอบหมายเป็นกรรมการและ
เลขานุการ และหรือคณะสหวชิ าชีพ ตามความต้องการจาเป็นพิเศษของผู้เรยี น

2.2 ตรวจสอบหรือการประเมินความสามารถพืน้ ฐาน
คณะกรรมการจัดทาแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล หรือคณะกรรมการท่ีได้รับ

การแต่งต้ังทาการตรวจสอบหรือการประเมินความสามารถพื้นฐานของผู้เรียน (Student) ตามหลักสูตร
สถานศกึ ษาในแต่ละกลมุ่ สาระการเรียนรู้/ทักษะการเรียนรู้ เพือ่ ให้ทราบ

จุดเด่น คือ ความสามารถหรือศักยภาพปัจจบุ ันท่ีผเู้ รียนสามารถทาได้ในสาระการ
เรยี นรู้/ทกั ษะการเรยี นรู้

จุดด้อย คือ ส่ิงทีผ่ ู้เรยี นไม่สามารถทาได้ในสาระการเรียนรู้/ทักษะการเรียนรู้
ทั้งน้ีควรตรวจสอบหรือประเมินความสามารถพื้นฐานจากสภาพจริงในหลายสถานการณ์ ให้
ครอบคลมุ ถึงบรบิ ทดา้ นสงิ่ แวดลอ้ ม (Environments) ซึ่งประกอบด้วยสิง่ แวดล้อมด้านบุคคลและส่ิงแวดล้อมดา้ น
กายภาพท่ีเอื้อหรอื เป็นอุปสรรคในการพัฒนาศักยภาพผู้เรียน ด้านกิจกรรม (Tasks) ท่ีผู้เรียนปฏิบัติได้หรอื ไม่ได้
ในแต่ละวัน หรือไม่ได้รับการส่งเสริมในการทากิจกรรม กิจกรรมน้ันเหมาะสมกับผู้เรียนหรือไม่ และด้าน
เทคโนโลยีส่ิงอานวยความสะดวก สื่อ บริการและความช่วยเหลืออื่นใดทางการศึกษา(Tools) ที่ผู้เรียนได้รับหรือ
ยังไม่ได้รับก่อนการจัดทาแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคลเพ่ือให้ได้ข้อมูลท่ีถูกต้อง และนาข้อมูลมาวิเคราะห์
จดั ทาแผนการจดั การศึกษาเฉพาะบคุ คลตามความตอ้ งการจาเปน็ พเิ ศษของแตล่ ะบคุ คล
กรณีสถานศึกษาตรวจสอบหรือประเมินความสามารถพน้ื ฐานแล้วพบว่า ผู้เรียนมีความพรอ้ ม
ในทุกสาระการเรียนรู้/ทักษะการเรียนรู้ ให้ดาเนินการสง่ ต่อตามความเหมาะสมต่อไป

2.3 จัดทาแผนการจัดการศกึ ษาเฉพาะบคุ คล
คณะกรรมการนาข้อมูลจากการตรวจสอบหรอื ประเมินความสามารถพื้นฐาน มาจัดทา

แผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล ตามองค์ประกอบท่ีกาหนดไว้ในประกาศกระทรวงศึกษาธิการ
เร่ืองหลักเกณฑ์และวิธีการจัดทาแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล ระดับการศึกษาข้ันพื้นฐาน พ.ศ.2552
ในการกาหนดแนวทางการจัดการศึกษาและการวางแผนการจัดการศึกษาพิเศษ ตลอดจนกาหนดสิ่งอานวย

คูม่ อื การอบรมหลักสตู รผู้ดาเนนิ การคัดกรองคนพิการทางการศึกษา สพป.ชย.2 103

ความสะดวก สื่อ บริการ และความช่วยเหลืออ่ืนใดทางการศึกษา ตามความต้องการพิเศษของผู้เรียน
ให้คานึงถึงบริบท ด้านผู้เรียน (Student) ด้านส่ิงแวดล้อม (Environments) ด้านกิจกรรม (Tasks) และด้าน
เทคโนโลยสี ่งิ อานวยความสะดวก ส่อื บรกิ าร และความช่วยเหลอื อ่ืนใดทางการศึกษา (Tools) ดว้ ย

3. ขั้นการนาแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคลไปใช้
การนาแผนการจัดการศกึ ษาเฉพาะบุคคลไปใช้ ครผู สู้ อนต้องดาเนินการ ดังน้ี
3.1 การจัดทาแผนการสอนเฉพาะบุคคล (Individual Implementation Plan : IIP)
ครผู ้สู อนนาจุดประสงค์เชิงพฤตกิ รรม(เป้าหมายระยะส้ัน) ท่ีกาหนดในแผนการจัด

การศึกษาเฉพาะบุคคล มาดาเนินการจดั ทาแผนการสอนเฉพาะบุคคล โดยการวิเคราะหง์ านหรอื กจิ กรรม
การเรยี นรู้ ดว้ ยการเรียงลาดับกจิ กรรมที่ง่ายไปสูก่ ิจกรรมท่ยี ากข้ึน หรือกิจกรรมทเี่ ป็นรูปธรรมไปสู่กิจกรรม
ที่เปน็ นามธรรม ให้เหมาะสมกับความต้องการจาเป็นพิเศษของผู้เรียนแตล่ ะบุคคล

3.2 การนาแผนการสอนเฉพาะบคุ คลไปใช้
ครผู ูส้ อนนาแผนการสอนเฉพาะบุคคลไปจดั กจิ กรรมการเรยี นการสอน พร้อมท้งั บันทึก
หลงั การสอนและประเมินผลการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนในแตล่ ะครั้ง
4. ขัน้ การประเมินผลการเรยี นร้ตู ามแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล
คณะกรรมการจัดทาแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคลประชุมเพื่อประเมนิ ทบทวน และปรับ
แผนพร้อมจัดทารายงานผลการเรียนรู้อย่างน้อยปีการศึกษาละ ๒ คร้ัง โดยประเมินตามขั้นตอนดงั น้ี
4.1 การประเมินผลการเรียนรู้ตามแผนการสอนเฉพาะบุคคล

การประเมนิ ผลการเรยี นรู้ตามแผนการสอนเฉพาะบุคคล เป็นการประเมินผลการจัด
กิจกรรมการเรียนรู้ให้ทราบว่าผู้เรยี นมพี ัฒนาการตามท่ีระบุไวใ้ นแผนการสอนเฉพาะบุคคลฉบับน้ันหรือไม่
โดยประเมินตามวิธกี าร เครื่องมือ และเกณฑร์ ะดับคุณภาพท่ีระบุไวใ้ นแผนการสอนเฉพาะบุคคล

4.2 การประเมินผลการเรียนรู้ตามจดุ ประสงค์เชิงพฤตกิ รรม (เป้าหมายระยะส้นั )
การประเมินผลการเรียนรู้ตามจุดประสงคเ์ ชิงพฤติกรรม ทาไดโ้ ดยประมวลผลการ

ผ่านของจานวนแผนการสอนเฉพาะบุคคล และนามาเทียบกับเกณฑ์และวธิ ปี ระเมินผลการผ่านจุดประสงค์
เชงิ พฤติกรรม(เป้าหมายระยะสั้น)ท่กี าหนดไว้ในแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบคุ คล

4.3 การประเมนิ ผลการเรียนรู้ตามเป้าหมายระยะยาว 1 ปี
การประเมินผลการเรียนรู้ตามเป้าหมายระยะยาว 1 ปี โดยประมวลผลการผ่าน/ไม่

ผ่าน(จานวน)จุดประสงค์เชิงพฤตกิ รรม(เป้าหมายระยะสั้น)ของผูเ้ รียน และนามาเทียบเกณฑ์การผ่านตามท่ี
สถานศึกษากาหนด

คมู่ ือการอบรมหลกั สตู รผดู้ าเนินการคัดกรองคนพิการทางการศกึ ษา สพป.ชย.2 104

4.4 การประเมินผลการเรยี นรู้และระดับคุณภาพตามแผนการจัดการศึกษาเฉพาะ
บุคคล

การประเมินผลการเรียนรู้ตามแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล ทาได้โดย
ประมวลผลการผ่าน/ ไม่ผ่านจุดประสงค์เชิงพฤติกรรม(เป้าหมายระยะสั้น)ของทุกเป้าหมายระยะยาว 1 ปี
มาคานวณหาค่าร้อยละ และนามาเทียบเกณฑ์การผ่านตามเกณฑ์ระดับคุณภาพของหลักสูตรการให้บริการ
ช่วยเหลอื ระยะแรกเร่ิมสาหรับเด็กพิการ ศนู ยก์ ารศกึ ษาพิเศษ พทุ ธศกั ราช ๒๕๕๖ หรือหลกั สูตรสถานศึกษา

ในกรณีท่ีผเู้ รียนมีพฒั นาการ หรือผลการเรียนรตู้ ่ากวา่ หรือสูงกว่าเปา้ หมายท่ีกาหนด
ไว้ คณะกรรมการฯสามารถทบทวน ปรับแผนการสอนเฉพาะบคุ คล จุดประสงคเ์ ชิงพฤติกรรม เปา้ หมาย
ระยะยาว 1 ปี เพ่ือให้ผู้เรยี นได้รับการพัฒนาเต็มศักยภาพ

4.5 การตัดสนิ ผลการเรียนรู้
ให้นาค่าร้อยละจากการประมวลผลการผ่าน/ไม่ผ่านจุดประสงค์เชิงพฤติกรรมมา

เที ยบ เกณ ฑ์ การผ่ าน ต ามเกณ ฑ์ ระดั บ คุ ณ ภ าพ ของห ลั กสู ต รการให้ บ ริ การช่ วยเห ลื อระย ะแรกเริ่ ม
ศนู ย์การศึกษาพิเศษพุทธศักราช 2556 หรือหลกั สตู รสถานศึกษา

การสรุปและรายงานผลการจัดการเรียนการสอนตามแผนการจัดการศึกษาเฉพาะ
บุคคลนั้น สถานศึกษาต้องรายงานผลความก้าวหน้าของผู้เรียนตามแบบรายงานผลการพัฒนาผู้เรียน เพ่ือให้
ผปู้ กครอง ผู้ท่ีเกย่ี วขอ้ งรบั ทราบอย่างน้อยปีการศึกษาละ 2 ครัง้

5. ขั้นการสรปุ และรายงานผล
การสรุปและรายงานผล สถานศึกษาต้องสรุปผลการเรียนรู้ตามทักษะที่ระบุในแผนการจัด
การศึกษาเฉพาะบุคคล และรายงานผลการเรียนรู้ ของผู้เรียนตามสมุดรายงานผลการพัฒนาผู้เรียน
เพื่อใหผ้ ้ปู กครอง ผูท้ ีเ่ กย่ี วข้องรับทราบอยา่ งน้อยปกี ารศกึ ษาละ 2 ครง้ั
6. ขั้นการส่งต่อ
การส่งต่อผู้เรียนที่จบการศึกษาแต่ละระดับชนั้ หรือยา้ ยสถานศกึ ษา ให้นาส่งแผนการจดั การศกึ ษา
เฉพาะบุคคล รายงานผลการพัฒนาผู้เรยี น เพื่อเป็นข้อมูลในการจัดการศึกษาต่อไป
หากผู้เรียนต้องการรับบริการด้านอ่นื เช่น ดา้ นอาชพี ด้านการแพทย์ ด้านสังคม เป็นต้น
ใหส้ ถานศึกษานาสง่ แผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล รายงานผลการพัฒนาผเู้ รียน เพื่อเป็นข้อมูลพื้นฐาน
ใหก้ ับหนว่ ยงานท่ีเกี่ยวข้อง และให้สถานศึกษาพิจารณาดาเนินการจัดทาแผนการให้บริการช่วงเชื่อมต่อตาม
ความต้องการจาเป็นพเิ ศษของผู้เรยี นเปน็ เฉพาะบุคคล
จากข้ันตอนในการดาเนนิ การจัดทาแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคลดังกล่าวข้างตน้ สามารถสรุป
เป็นแผนภาพการดาเนินการได้ดังน้ี

คู่มือการอบรมหลกั สตู รผดู้ าเนนิ การคัดกรองคนพิการทางการศึกษา สพป.ชย.2 105

แผนภาพ กระบวนการจดั ทาแผนการจดั การศึกษาเฉพาะบุคคล

1.ขัน้ เตรียมการ 1.1 การรวบรวมขอ้ มูล S : ผ้เู รียน
E : สิง่ แวดลอ้ ม
2.ขน้ั การจดั ทาแผน 1.2 การคดั กรอง T :กจิ กรรม
การจัดการศกึ ษา ประเภทความพิการทางการศึกษา
T : สอื่
เฉพาะบุคคล 2.1 แต่งต้งั คณะกรรมการจดั ทา
แผนการจัดการศึกษาเฉพาะบคุ คล(IEP)
2.2 ตรวจสอบหรือการประเมนิ ความสามารถพืน้ ฐาน

2.3 จดั ทาแผนการจดั การศกึ ษาเฉพาะบุคคล(IEP)

ทบทวน/ ปรับปรุงแผน 3.ขัน้ การนาแผนการจดั 3.1 การจัดทาแผนการสอนเฉพาะบคุ คล(IIP)
การศกึ ษาเฉพาะบคุ คล 3.2 การนาแผนการสอนเฉพาะบุคคลไปใช้

ไปใช้

4.ขนั้ การประเมนิ ผล 4.1 ประเมินผลการเรยี นรู้ตามแผนการสอนเฉพาะบคุ คล
การเรียนรตู้ ามทกั ษะที่ 4.2 ประเมนิ ผลการเรียนรูต้ ามจุดประสงคเ์ ชิงพฤติกรรม
4.3 ประเมนิ ผลการเรียนรู้ตามเป้าหมายระยะยาว 1 ปี
ระบุในแผนการ
จดั การศึกษาเฉพาะ 4.4 ประเมนิ ผลการเรยี นรตู้ ามแผนการจดั การศกึ ษาเฉพาะบคุ คล

บคุ คล

5.ขน้ั การสรปุ และ
รายงานผล

6.ข้ันการสง่ ต่อ 4.5 การตัดสินระดบั ผลการเรยี นรู้

คมู่ ือการอบรมหลกั สตู รผดู้ าเนินการคัดกรองคนพิการทางการศึกษา สพป.ชย.2 106

อย่างไรก็ตามวิธีการจัดทาแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล สาหรับสถานศึกษาอาจมีความ
แตกต่างกันในส่วนของเนื้อหาตามโครงสร้างของหลักสูตรท่ีสถานศึกษาใช้ ดังน้ันวิธีการจัดทาแผนการ
จัดการศึกษาเฉพาะบุคคล แผนการสอนเฉพาะบุคคล รวมไปถึงการวัดและประเมินผลตามแผนการจัด
การศึกษาเฉพาะบุคคลในสถานศกึ ษาประเภทต่างๆ จะมคี วามแตกต่างกันไป

คูม่ อื การอบรมหลกั สตู รผดู้ าเนินการคัดกรองคนพิการทางการศึกษา สพป.ชย.2 107

แบบสรุปองคค์ วามรู้ หนว่ ยท่ี 5

การวางแผนการจัดการศึกษาสาหรับนักเรียนท่มี คี วามต้องการจาเปน็ พิเศษทางการศึกษา
ช่ือ........................................สกลุ ...................................โรงเรยี น.................................. .
คาชี้แจง ให้ท่านสรุปองค์ความรู้ หน่วยที่ 5 การวางแผนการจดั การศึกษาสาหรับนกั เรียนท่ีมีความ

ต้องการจาเป็นพิเศษทางการศกึ ษา โดยเขยี นเป็นแผนทคี่ วามคิด (Mind Map)

คู่มอื การอบรมหลักสูตรผู้ดาเนินการคัดกรองคนพิการทางการศกึ ษา สพป.ชย.2 108

คณะผจู้ ดั ทำ

คณะท่ีปรึกษำ ผอู้ านวยการสานกั งานเขตพื้นท่ีการศกึ ษาประถมศึกษาชัยภูมิ เขต 2
นายมนสั เจยี มภเู ขียว รองผอู้ านวยการสานักงานเขตพื้นทก่ี ารศกึ ษาประถมศึกษาชยั ภมู ิ เขต 2
นายปยิ ะวฒุ ิ ดวงภมร ผ้อู านวยการกลมุ่ นเิ ทศติดตามและประเมินผลการจัดการศึกษาสพป.ชย. 2
นายเชษฐา พลธรรม
ผูอ้ านวยการกลมุ่ นิเทศติดตามและประเมนิ ผลการจดั การศึกษา สพป.ชย.2
คณะกรรมกำรดำเนินงำน ศึกษานเิ ทศก์
นายเชษฐา พลธรรม ศึกษานเิ ทศก์
นายบญุ ทรพั ย์ หลักมว่ ง ศกึ ษานเิ ทศก์
นางสาวดรุณี อาจปรุ ศกึ ษานิเทศก์
นางสุพัตรา อตุ รนคร ศกึ ษานิเทศก์
นางจนิ ตนา คงสิม ศกึ ษานเิ ทศก์
นางสาวจุฬาลกั ษณ์ ภูปญั ญา ศกึ ษานิเทศก์
นายวาทิศ สอนกอง ศึกษานิเทศก์
นายชัยณรงค์ บรรลังเดช ศึกษานิเทศก์
นางกติ มิ า สมวงษา ศกึ ษานิเทศก์
นายกฤษฎาวฒั น์ ฉัตรรักษา ศกึ ษานเิ ทศก์
นางสาวกานต์กนิษฐ์ พรมไพร ศึกษานิเทศก์
นางสาวศริ ิขวัญ มีชยั ผอู้ านวยการโรงเรยี นบ้านหนองปอแดง
นางสาวภรณว์ ศั ยา กาบคา ผู้อานวยการโรงเรยี นบา้ นนาสมบูรณ์
นายอรณุ อนุวุฒิ ผู้อานวยการโรงเรียนหนองมว่ งบารงุ
นายโกศล เดชโนนสงั ข์ ครูโรงเรยี นบา้ นโนนสาทร
นายธนบรู ณ์ชยั ทองดีนอก ครูโรงเรยี นชุมชนบา้ นเมอื งเก่า
นางอินทร์ตอง แสงสุทธิ ครโู รงเรยี นบ้านนาหนองทมุ่
นางรววี รรณ ไตรนพ
นางสาวกรนิกา จนั ทรบ์ วั ศึกษานิเทศก์
ศึกษานเิ ทศก์
ผรู้ บั ผดิ ชอบโครงกำร
นางเทียนทอง ประทปี เมือง นักวิเคราะห์นโยบายและแผนปฏิบัตกิ าร
นางสาวณัฎฐฎ์ าพร บัวสระ

ออกแบบปก
นางธิดารัตน์ จิตรธร

คมู่ อื การอบรมหลกั สตู รผดู้ าเนนิ การคัดกรองคนพิการทางการศกึ ษา สพป.ชย.2 109

คมู่ ือการอบรมเชิงปฏบิ ัตกิ าร

หลักสตู รผดู้ าเนินการคดั กรองคนพิการทางการศึกษา

กลุม่ นเิ ทศ ติดตาม และประเมินผลการจัดการศกึ ษา

สานกั งานเขตพ้ืนที่การศกึ ษาประถมศึกษาชัยภูมิ เขต 2