Laporan Tahunan JMM 2023

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 50 SOP PEROLEHAN KOLEKSI PROJEK ATUR ARKEOLOGI KEMPEN DERMA KOLEKSI PEROLEHAN HARTA KEBUDAYAAN PINJAMAN KOLEKSI PENDAFTARAN FIZIKAL INSPEKTORAT KOLEKSI BAHAGIAN PENGURUSAN KOLEKSI Bahagian Pengurusan Koleksi berperanan untuk mendokong misi dan visi Jabatan Muzium Malaysia dalam memartabat dan melestari koleksi artifak negara melalui perolehan dan pembangunan koleksi, pendokumentasian, inventori dan pengaksesan maklumat koleksi, serta penjagaan dan penstoran koleksi. Kategori koleksi adalah terdiri dari koleksi arkeologi, koleksi etnologi dan koleksi spesimen alam semulajadi. Bahagian Pengurusan Koleksi terdiri daripada empat (4) unit seperti berikut: • Unit Perolehan Artifak (UPA) Memastikan pembangunan koleksi dipelihara dan disimpan sebagai khazanah warisan negara menerusi proses perolehan artifak yang terancang. • Unit Inventori Koleksi Artifak (UIKA) Memastikan semua maklumat koleksi direkod, disimpan dan diurus dengan tepat dan sistematik • Unit Arkib dan Pendaftaran Elektronik (UAPE) Memastikan pengaksesan maklumat koleksi dilaksanakan secara sistematik dan selamat bagi tujuan pinjaman, pameran, penyelidikan dan pendidikan muzium. • Unit Perkhidmatan Repositori (UPR) Merangka dan melaksanakan perancangan strategik bagi memastikan ruang penyimpanan dan fasiliti di repositori sentiasa selamat dan kondusif mengikut standard piawaian yang ditetapkan agar koleksi berada dalam keadaan tersedia untuk digunakan pada bila-bila masa. UNIT PEROLEHAN ARTIFAK (UPA) Unit Perolehan Artifak (UPA) bertanggungjawab merancang pembangunan koleksi dari segi perolehan warisan kebudayaan, sejarah dan alam semula jadi negara dalam bentuk artifak, ekofak, spesimen serta dokumen-dokumen berkaitan serta memastikan pendaftaran koleksi didaftarkan mengikut prosedur yang telah ditetapkan secara manual atau berkomputer. Sasaran Kerja Tahunan 2023

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 51 SASARAN KERJA TAHUNAN (%) PEROLEHAN HARTA SOP PEROLEHAN KOLEKSI PINJAMAN KOLEKSI PROJEK ATUR ARKEOLOGI PENDAFTARAN FIZIKAL KEMPEN DERMA KOLEKSI INSPEKTORAT KOLEKSI 119 1600 1400 1200 1000 800 600 400 200 0 2 22 1065 1357 7 3 SASARAN: 100 Koleksi PENCAPAIAN: 119 koleksi (Secara hadiah) SASARAN: 2 SOP PENCAPAIAN: 2 SOP SASARAN: 10 Pinjaman PENCAPAIAN: 22 pinjaman SASARAN: 1000 koleksi PENCAPAIAN: 1065 koleksi SASARAN: 500 Koleksi PENCAPAIAN: 1472 koleksi SASARAN: 7 Program PENCAPAIAN: 7 Program SASARAN: 3 Muzium PENCAPAIAN: 3 Muzium Sasaran Kerja Tahunan Pencapaian tujuh (7) Sasaran Kerja Tahunan (SKT) adalah seperti berikut:

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 52 Perolehan Harta Kebudayaan Kempen Derma Koleksi Program Kempen Derma Koleksi (KDK) bertujuan untuk mempromosi dan meningkatkan kesedaran masyarakat untuk menyumbang koleksi yang bernilai tinggi dari segi sejarah, budaya dan alam semula jadi kepada Jabatan Muzium Malaysia (JMM). Pencapaian program ini adalah sebanyak lapan (8) aktiviti. Berikut adalah senarai aktiviti yang telah dilaksanakan: BIL. JERAYAWARA TEMPAT CATATAN 1. Perolehan Bahan Promosi dari Muzium Muzik bersempena Pameran Ritma Muzik Malaysia - - 2. Penghasilan Secara Dalaman bagi edutainment tools (puzzle dan brosur) - - 3. Reruai di KLIA bersempena Pameran Ritma Muzik Malaysia KLIA 7-17/9/2023 4. Majlis Penyerahan Sijil Penghargaan Derma Koleksi bersempena Perasmian 60 Tahun Muzium Negara Pentas Terbuka, Muzium Negara 1/9/2023 5. Reruai KDK Putrajaya Cultural Festival Putrajaya 28/9-1/10/23 6. Bunting KDK di Semarak@Muzium Sungai Lembing Muzium Sungai Lembing - 7. Pembikinan Video Promosi Kempen Derma Koleksi - 24/11 - 4/12/2023 8. Program Setahun Bersama Kerajaan Madani Stadium Bukit Jalil 8-10/12/2023 Perolehan Harta Kebudayaan secara hadiah mengikut klasifikasi koleksi Spesimen 4 Tekstil 12 Alat dan Perusahaan 103 Jumlah keseluruhan perolehan 119

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 53 Standard Operating Prosedures (SOP) Dua (2) SOP Pengurusan Koleksi telah berjaya dilaksanakan iaitu SOP Perolehan Koleksi dan SOP Pendaftaran Koleksi. Template dokumen adalah merujuk kepada penetapan format dalam Bengkel S.O.P, JMM yang telah dilaksanakan pada 18-19/9/23, dan dihadiri oleh Pengarah BPKol dan Penolong Kurator UPA. Kedua SOP ini juga adalah sebagai dokumen tambahan kepada PPK (Pengurusan Koleksi Kerajaan): C.M Perolehan, Penerimaan dan Pendaftaran Koleksi. Borangborang UPA juga dimurnikan, bersama dengan pertambahan borang-borang baru. Pinjaman Koleksi Pinjaman Koleksi adalah SKT UPA yang diambil alih daripada UAPE pada awal tahun 2023 berdasarkan kepada carta fungsi unit yang sebenar. Pinjaman terdiri daripada dua (2) kategori iaitu pinjaman dalaman (JMM) dan pinjaman luar. Pencapaian aktiviti ini adalah sebanyak dua puluh dua (22) pinjaman iaitu dua puluh (20) pinjaman dalaman dan dua (2) lagi adalah pinjaman luar. Memandangkan terdapat beberapa perubahan dalam carta alir pinjaman, contohnya kelulusan pinjaman antara muzium/ bahagian yang kini adalah di peringkat kelulusan KP JMM, maka SOP dan Carta Alir Pinjaman akan dikemas kini bagi tahun 2024. PROJECT ACHIEVEMENT THROUGH RE-ORG (ATUR) Arkeologi Sasaran untuk projek ATUR ini adalah sebanyak 1000 koleksi. Namun, UPA telah mencapai melebihi sasaran iaitu sebanyak 1065 koleksi. Antara tapak arkeologi yang telah berjaya didokumentasikan adalah: • Gua Jaya di Ulu Kelantan, Kelantan (serpihan tembikar) - 210 unit artifak telah didokumentasikan. • Gua Bukit Chawas di Ulu Kelantan, Kelantan (votive tablet) - 207 unit artifak telah didokumentasikan. • Gua Peraling di Ulu Kelantan, Kelantan (alat batu) – 216 unit artifak telah didokumentasikan. • Bukit Komel di Ulu Tembeling, Pahang (serpihan tembikar) – 432 unit artifak telah didokumentasikan. Pendaftaran Fizikal Koleksi Pendaftaran fizikal koleksi adalah aktiviti rutin UPA, di mana koleksi didaftarkan secara fizikal menggunakan kaedah yang berbeza berdasarkan jenis dan kondisi koleksi tersebut. Pendaftaran fizikal pada tahun 2023 adalah ke atas perolehan koleksi hadiah 2023 iaitu sebanyak 115 koleksi hadiah kategori etnologi dan juga koleksi lencana sebanyak 1357 koleksi.

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 54 Inspektorat Koleksi di Muzium Inspektorat koleksi di muzium bertujuan untuk melihat keberadaan koleksi artifak di muzium-muzium di bawah pentadbiran JMM dan koleksi yang dipinjamkan di muzium-muzium negeri/ agensi berkaitan. Tiga (3) inspektorat muzium yang dilaksanakan oleh UPA adalah seperti berikut: BIL. INSPEKTORAT TEMPAT CATATAN 1. Muzium Matang Perak 2 kali lawatan kerana terdapat isu perolehan dan pendaftaran 2. Muzium Labuan Labuan 1 kali lawatan Projek di Luar Sasaran Kerja Tahunan Projek di luar SKT terdiri daripada dua (2) projek luar jangka yang dilaksanakan oleh UPA sama ada secara bersendiri atau dengan kerjasama unit atau bahagian lain. Projek Penyelamatan Koleksi Langsir dan Chandelier, Muzium Diraja • Projek penyelamatan koleksi Langsir dan Chandelier Muzium Diraja (MDR) ini melibatkan pembungkusan, pemindahan dan penyimpanan koleksi di ruang penyimpanan sementara MDR. Projek yang telah selesai ini dilaksanakan dalam beberapa peringkat dan melibatkan kesemua staf di BPKol dan turut dibantu oleh Bahagian Pengurusan Konservasi (BPKon) dan MDR. Aktiviti ini melibatkan proses pemantauan unit dan bahagian berkaitan ketika pembungkusan, pemindahan dan penyimpanan koleksi oleh kontraktor yang dilantik • UPA adalah Bertanggungjawab dalam pembangunan Dokumen Deraf Awal PPK fokus kepada pemantapan tatacara berikut: • Tatacara Tatacara Perolehan Koleksi • Tatacara Penerimaan Koleksi • Tatacara Pendaftaran Koleksi • Bengkel Identifikasi dan Klasifikasi Koleksi Arkeologi di bawah modul latihan (fungsional) Pengurusan Koleksi, Pelan Operasi Latihan (POL), JMM telah dilaksanakan di JMM pada 18 – 21 September 2023. Bengkel ini mensasarkan peningkatan pengetahuan dan kepakaran kuratorial dalam sistem pengurusan koleksi arkeologi. Ini termasuk mempelajari kaedah identifikasi dan klasifikasi, tatacara perolehan, pendaftaran dan pendokumentasian, serta teknik pengendalian dan penyimpanan koleksi arkeologi di muzium. UPA dan unit-unit di bawah Bahagian Pengurusan Koleksi terlibat secara tidak langsung sebagai ketua modul latihan, fasilitator dan peserta dalam bengkel ini. Bengkel di bawah Pelan Operasi Latihan Melaksanakan Pembangunan Dokumen Deraf Awal Pengurusan Koleksi Kerajaan (PPK)

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 55 UNIT INVENTORI KOLEKSI ARTIFAK (UIKA) Unit inventori Koleksi Artifak diberikan tanggungjawab untuk melaksanakan tugasan berkaitan pendokumentasian koleksi di JMM. Tugasan unit ini adalah memastikan dokumen inventori dalam keadaan sistematik dan teratur untuk dirujuk pada bila-bila masa. Ini termasuk tugasan mengambil gambar, ukuran dan maklumat berkaitan koleksi bagi tujuan pendokumentasian dan pengkatalogan. Pada tahun 2023, UIKA telah berjaya melaksanakan enam (6) aktiviti utama dan kesemua perancangan berjaya mencapai sasaran. Pencapaian sebenar aktiviti adalah seperti berikut:

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 56 1. Melaksanakan Semakan Dan Mengemaskini Rekod Inventori Koleksi Perak UIKA bertanggungjawab mendokumentasikan koleksi bagi tujuan pengisian pameran, penyelidikan, pinjaman dan lain-lain yang berkaitan dengan kerja-kerja inventori koleksi. Kerjakerja pendokumentasian koleksi termasuklah mengambil ukuran, mengambil gambar, mencari maklumat dan keterangan tentang koleksi. Di dalam melaksanakan semakan dan mengemaskini rekod inventori koleksi Perak sebanyak 200 data telah dikemaskini rekod berdasarkan kategori dan perolehan tahunan. Inventori koleksi perak ini merupakan perancangan bersiri yang telah dilaksanakan sejak dua tahun lepas sehingga selesai koleksi perak berjaya diaudit dan dikemaskini rekodnya. 2. Pendokumentasian Dan Pendigitalan Semula Dokumen/ Fail Inventori Tahun 1962 Siri 1 UIKA telah membuat penyelarasan dokumen/fail inventori tahun 1962 Siri 1. Objektif utama aktiviti ini dilaksanakan kerana fail-fail perolehan bagi tahun 1962 adalah terhad dan menyebabkan dokumen dan fail inventori bagi tahun ini telah menjadi rujukan utama di Bahagian Pengurusan Koleksi. Namun disebabkan kondisi dokumen dan fail ini semakin terjejas, Unit ini telah mengambil inisiatif untuk mendigitalkan bagi memastikan meningkatkan jangka hayat dokumen dan fail ini. Kerja-kerja ini melibatkan sebanyak 200 dokumen/ fail telah di imbas, cetak dan semakan semula dalam Sistem Museum Unified System for Conservation, Registration, Research and Exhibition (MUSECORE). Keseluruhan dokumen dan fail inventori bagi tahun 1962 dianggarkan sebanyak lapan (8) fail. Aktiviti ini akan diteruskan sehingga fail tersebut berjaya didigitalkan kesemuanya. 3. Pencalonan Dan Penyelidikan Koleksi Bagi Pencalonan Objek Warisan Kebangsaan UIKA juga merupakan penyelaras koleksi bagi pencalonan Objek Warisan Kebangsaan, Jabatan Muzium Malaysia. Pada tahun 2023, lapan (8) koleksi telah berjaya dicalonkan dan diserahkan kepada Jabatan Warisan Negara bagi tujuan pewartaan di bawah Akta Warisan Kebangsaan 205 (Akta 645). Pencalonan koleksi hendaklah menepati Kriteria Warisan (Seksyen 67(2) Akta 645) seperti berikut: • Kepentingan sejarah, hubungan dengan atau perhubungan dengan sejarah Malaysia; • ciri-ciri reka bentuk atau estetika; • pembaharuan atau pencapaian saintifik atau teknikal; • hubungan sosial atau kebudayaan; • potensi untuk mendidik, menjelaskan atau menyediakan penyiasatan saintifik lanjut berhubung dengan warisan kebudayaan Malaysia; • kepentingan dalam mempamerkan kekayaan, kepelbagaian atau integrasi bentuk yang luar biasa; • jarang tidaknya atau keunikan warisan semula jadi, warisan budaya ketara atau tidak ketara atau warisan kebudayaan di bawah air; • gambaran bentuk suatu tapak atau objek sebagai sebahagian daripada kelas atau jenis suatu tapak atau objek; dan • apa-apa perkara lain yang berkaitan dengan penentuan warisan kebudayaan yang penting

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 57 Berdasarkan salah satu Kriteria Warisan, lapan (8) koleksi Objek Warisan Kebangsaan yang dicalonkan pada tahun 2023 ialah seperti berikut: • Duit Dinar Matahari (4 unit) • Kereta Proton Saga • Makara • Badak Sumatera • Gajah Asia Wakil Jabatan Warisan Negara juga telah melaksanakan penyelidikan awalan bagi pencalonan koleksi pada tahun 2022, gerak kerja ini turut melibatkan Muzium Negara dan Bahagian Pengurusan Konservasi. Penyelidikan tersebut melibatkan enam (6) koleksi yang dicalonkan seperti berikut: • Bendera Pertama Persekutuan Tanah Melayu • Sungei Buloh Settlement (Private Paper Currency) – 3 Unit • Piala Ragbi H.M.S Malaya • Piala Bola H.M.S Malaya 4. Penyelidikan Bagi Katalog Koleksi Inventori Bersiri (Katalog Kukuran) Objektif utama pelaksanaan katalog ini bertujuan untuk dijadikan rujukan kepada kakitangan di Jabatan Muzium Malaysia terutama melibatkan pameran dan pinjaman serta pemantapan maklumat dalam Sistem MUSECORE. Pelaksanaan perancangan ini berjaya mencapai sasaran dengan bantuan lantikan penolong curator MyStep. Sebanyak 52 koleksi Kukuran telah dikenalpasti dan penyelidikan telah siap sepenuhnya.

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 58 5. Menyelaras Pembangunan Dokumen Pengurusan Koleksi Kerajaan Satu Bengkel Pemurnian Pembangunan Dokumen Pengurusan Koleksi Kerajaan, Jabatan Muzium Malaysia telah berjaya diadakan di Dorsett Hotel Putrajaya. Sebanyak lapan (8) tatacara telah dibangunkan. Bengkel ni diadakan rentetan daripada Mesyuarat Libat Urus Tatacara Kehilangan dan Hapuskira Koleksi pada 2 September 2022. Ia bertujuan untuk membangunkan sebuah dokumen tatacara pengurusan koleksi yang lengkap merujuk kepada Pekeliling Perbendaharaan AM 2.1 hingga 2.8. Lapan (8) Kumpulan Fokus telah diwujudkan untuk membangunkan dokumen yang telah berjaya disiapkan hampir 60 peratus. 6. Semakan Audit Inventori Koleksi Lencana Tahun 1972 Semakan koleksi ini dilaksanakan bertujuan untuk memastikan maklumat dan data yang diberikan kepada koleksi adalah tepat, sebanyak 434 koleksi telah disemak. Empat negeri telah dipilih untuk semakan audit inventori koleksi lencana tahun 1972. Negeri yang dipilih adalah Pahang, Negeri Sembilan, Pulau Pinang dan Kuala Lumpur. Pemantapan maklumat turut dilaksanakan ini untuk mengemaskini data dalam Sistem MUSECORE.

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 59 UNIT ARKIB DAN PENDAFTARAN ELEKTRONIK (UAPE) Unit Arkib dan Pendaftaran Elektronik (UAPE) menguruskan pendigitalan data koleksi yang berkualiti secara sistematik ke dalam Sistem Museum Unified System for Conservation, Registration Research and Exhibition (MUSECORE). Di samping itu juga, unit ini turut dipertanggungjawabkan untuk menyelaras penyelidikan koleksi daripada penyelidik dalaman, mahupun agensi luar. Berikut merupakan pencapaian dan pelaksanaan tugasan yang telah dilaksanakan sepanjang tahun 2023. Proses pengambilan ukuran untuk tujuan pendigitalan data koleksi. Pendigitalan Data Koleksi ke dalam Sistem MUSECORE Tugasan bermula dengan penyediaan data mentah (raw data) koleksi yang terdiri daripada proses mengumpul, mengambil ukuran dan gambar koleksi. Penyedian data mentah (raw data) terdiri daripada koleksi arkeologi dan etnologi (koleksi setem). Sebanyak 5,005 data koleksi telah berjaya didigitalkan, sekaligus mencapai Petujuk Prestasi Utama (KPI) unit yang telah ditetapkan sebanyak 5,000 pada tahun 2023.

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 60 Pemantapan Data Koleksi Ke Dalam Sistem MUSECORE Perancangan kerja ini bertujuan untuk memantapkan pendiskripsian data koleksi yang telah dimasukkan ke dalam sistem MUSECORE. Sasaran tugasan pemantapan data koleksi adalah sebanyak 500 data. Pendigitalan Data Doket Koleksi ke Sistem Google Sheet Pendigitalan data doket ke Sistem Google Sheet adalah aktiviti di mana maklumat-maklumat dari doket koleksi yang usang dimasukkan ke dalam Sistem Google Sheet. Tugasan ini adalah bagi menyelamatkan maklumat-maklumat koleksi, khususnya data input pembekal koleksi yang berada di dalam simpanan doket dan boleh dirujuk dengan lebih mudah serta efisien. UAPE telah mencapai sasaran yang ditetapkan bagi tugasan ini sebanyak 2,038. Inspektorat (Semakan Data Koleksi Yang Didigitalkan) Inspektorat yang dilaksanakan oleh UAPE di Muzium Matang adalah untuk memastikan bahawa data koleksi yang berada di muzium tersebut telah didigitalkan ke dalam sistem MUSECORE. Pengurusan Penyelidikan UAPE juga bertanggungjawab menyelaras penyelidikan koleksi yang dilaksanakan di peringkat dalaman dan luaran. Penyelidikan berfokus ini merangkumi pengurusan, input dan pengurusan sistem pendigitilan koleksi secara bersepadu. Sebanyak 10 penyelidikan koleksi dilaksanakan oleh staf di peringkat dalaman, manakala 13 penyelidikan dilakukan oleh penyelidik daripada agensi luar, menjadikan jumlah keseluruhan adalah sebanyak 23 penyelidikan yang telah dijalankan di Bahagian Pengurusan Koleksi. Berikut merupakan statistik penyelidikan pada tahun 2023: Data daripada doket koleksi dikunci masuk ke dalam Sistem Google Sheet bagi tujuan pemeliharaan maklumat berkenaan. 10 penyelidikan dalaman 13 penyelidikan luar 23

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 61 Projek Penyelamatan Koleksi Langsir Muzium DiRaja (Projek di Luar Sasaran Kerja Tahunan) Gerak kerja projek penyelamatan koleksi langsir Muzium DiRaja (MDR) ini melibatkan pelabelan, pembungkusan, pemindahan dan penyimpanan koleksi tersebut di bilik penyimpanan sementara di MDR. Tugasan ini telah mendapat kerjasama dan komitmen yang tinggi daripada semua pasukan setiap unit di Bahagian Pengurusan Koleksi. Gerak kerja penyelamatan koleksi langsir Muzium DiRaja UNIT PERKHIDMATAN REPOSITORI (UPR) Unit Perkhidmatan Repositori bertanggungjawab untuk merangka dan melaksanakan perancangan strategik bagi memastikan ruang penyimpanan dan fasiliti di repositori sentiasa selamat dan kondusif mengikut standard piawaian yang ditetapkan agar koleksi berada dalam keadaan tersedia untuk digunakan pada bila-bila masa. Ini termasuk merancang dan melaksanakan secara efisyen dan sistematik sistem penyimpanan dan pengendalian koleksi, kawalan keselamatan fizikal dan persekitaran, penyelarasan dan penyelenggaran koleksi bagi tujuan konservasi dan preservasi. Aktiviti/ Program Unit Perkhidmatan Repositori telah berjaya melaksanakan lima aktiviti utama sepanjang tahun 2022. Lima daripada aktiviti tersebut adalah sasaran kerja tahunan (SKT) manakala satu aktiviti adalah projek di luar SKT yang dilaksanakan pada tahun semasa. Perincian adalah seperti berikut:

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 62 Pada tahun 2023, UPR telah berjaya melaksanakan lima (5) aktiviti utama. Pencapaian sebenar aktiviti adalah seperti berikut: 1. Semakan Data Dan Pendokumentasian Koleksi Emas. Bagi tahun 2023, semakan data dan pendokumentasian koleksi diberi tumpuan kepada koleksi perhiasan diri emas. Objektif utama perancangan kerja ini adalah bertujuan membuat audit keberadaan koleksi perhiasan diri emas dan memastikan koleksi disusun dengan baik mengikut jenisnya. Pelaksanaan tugas ini melibatkan beberapa proses kerja seperti berikut: • Memeriksa, mendokumentasi koleksi yang berada dalam bilik kebal secara langsung dengan mengambil ukuran dan foto. • Membuat perbandingan (cross checking) senarai koleksi yang telah didokumentasikan dengan rekod perolehan koleksi dari tahun 1963 hingga tahun 2020. • Membuat katalog penyimpanan koleksi. • Membuat kotak penyimpanan, sistem sokongan koleksi dan melabel bagi tujuan memudahkan proses capaian.

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 63 BIL JENIS KOLEKSI KUANTITI 1. Rantai 13 2. Caping 2 3. Gelang 35 4. Cucuk Sanggul 106 5. Dokoh 5 6. Keronsang 6 7. Loket 3 8. Pending 10 9. Subang 22 10. Tali Pinggang 5 11. Butang 15 JUMLAH 222 2. Pengendalian Koleksi Sepanjang tahun 2023, UPR telah terlibat dalam pergerakan dan pengendalian koleksi sebanyak 455 unit koleksi. Pencapaian ini telah melebihi sasaran yang telah ditetapkan. Pengendalian koleksi ini melibatkan semua pergerakan koleksi termasuk pinjaman bagi pameran sama ada pameran dalaman atau luaran, penyelidikan, identifikasi koleksi, kerja-kerja konservasi koleksi, kerja-kerja naik taraf serta kursus dan bengkel yang dijalankan oleh jabatan. BIL PINJAMAN/PAMERAN/KONDISI JUMLAH KOLEKSI CATATAN 1. Repositori (Perlu dirawat) 4 -memerlukan rawatan koleksi kurang baik. 2. Pameran UNITI di AEON Mall Wangsa Maju dan Pameran Semarak Perpaduan Anggerik Mall Shah Alam 5 Bhg. Perkhidmatan Muzium 3. Pameran Acuan Kuih 53 Muzium Negara 4. Pameran Simfoni Muzik 2 Muzium Muzik 5. Pameran Bidan 54 Muzium Negara 6. Pameran Gobek Api 5 Muzium Etnografi Universiti Malaya 7. Pameran Ratu Kebaya 31 Muzium Tekstil Negara 8. Pameran HMA Sarawak 2023 7 Bhg. Perkhidmatan Muzium 9. Pameran Malaysia World War II Oral Histories” A digital Experience Era Penjajahan Jepun Di Tanah Melayu, Muzium Perak 43 Muzium Perak,Taiping 10. Pameran KLIA 10 Muzium Muzik 11. Pameran 60 Tahun Muzium Negara 39 Muzium Negara 12. Pemeran Malaysia Tanah Airku 202 Muzium Negara JUMLAH 455 Status dan kuantiti koleksi perhiasan diri emas yang telah berjaya didokumentasikan

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 64 3. Penyusunan Semula (A.T.U.R) Projek A.T.U.R memfokuskan penyusunan semula sistem penyimpanan koleksi secara sistematik di Repositori, Jabatan Muzium Malaysia. Ianya melibatkan kombinasi 2 Projek A.T.U.R memberikan impak positif dalam kalangan pegawai dan staf terlibat dalam merangka, menyusun, menilai kesesuaian saiz koleksi, bahan sokongan, serta penggunaan ruang serta penambahan rak-rak yang diperlukan. Malah ianya memberikan nilai tambah kepada proses memaksimumkan ruang sedia ada secara kompetitif dan mengoptimumkan kos. Projek ini merupakan kesinambungan daripada kejayaan projek ATUR pada tahun 2022 dimana repositori seramik telah dijadikan projek rintis dibawah ICCROM. Projek ini diteruskan pada tahun 2023 dengan memilih repositori kasturi dan cengal sebagai repositori yang terlibat. Aktiviti yang terlibat sepanjang projek ATUR Repositori Kasturi dan Cengal ini ialah: • Mengenal pasti objek bukan koleksi yang terdapat dalam repositori kasturi dan cengal • Mengasingkan objek bukan koleksi daripada Repositori Kasturi dan Cengal • Menyusun koleksi mengikut bahan iaitu : Penggambaran koleksi bagi cadangan pameran ‘Memphis in May’. Pemasangan koleksi Pintu Gerbang di Muzium Seni Bina Melaka. A.T.U.R Koleksi : Wayang Kulit Repositori Kasturi Koleksi : Kayu Repositori Cengal

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 65 4. Penyelamatan Koleksi Penyelamatan koleksi di Repositori Bangi telah dilaksanakan sebanyak empat (4) kali dan telah menjejaskan kondisi koleksi. Antara jenis kerosakkan diakibatkan oleh kejadian ini ialah koleksi telah mengembang, mengelupas, berlumut, berkulat, warna luntur dan berderai. Nombor Pendaftaran pada koleksi menjadi pudar akibat basah dan tag kad rosak (tulisan kembang dan hancur). Antara tindakan penyelamatan yang dilaksanakan adalah dengan mengalihkan koleksi ke ruangan yang tidak terjejas dan menjemur untuk mengeringkan koleksi serta membersihkan kembali repositori yang terjejas.

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 66 Bahagian Pengurusan Konservasi bertanggungjawab dalam perancangan, penyelarasan dan pemantauan aktiviti konservasi koleksi artifak Jabatan Muzium Malaysia. Bahagian ini komited dalam memastikan koleksi artifak Jabatan sama ada di makmal, repositori, dan galeri muziummuzium sentiasa berada dalam keadaan yang baik melalui kerja-kerja konservasi dan pemantauan artifak. Sebagai pusat rujukan, bahagian ini juga bertanggungjawab untuk melaksanakan aktiviti-aktiviti konservasi seperti lawatan, kursus dan latihan, khidmat nasihat serta program-program konservasi kepada masyarakat. Bagi mendokong objektif dan fungsi bahagian, Bahagian Pengurusan Konservasi ini dibahagikan kepada tiga (3) unit iaitu Unit Konservasi Bahan Organik, Unit Konservasi Bahan bukan Organik dan Unit Konservasi Preventif. UNIT FUNGSI FUNGSI BERSAMA Bahan Organik Merancang dan melaksanakan kerja-kerja konservasi artifak organik seperti kayu, tekstil dan kertas Penyelidikan Pendokumentasian Lawatan Khidmat Nasihat Kursus/Latihan Program Konservasi Bahan bukan Organik Merancang dan melaksanakan kerja-kerja konservasi artifak bukan organik seperti logam dan seramik. Preventif Melaksanakan pemantauan persekitaran artifak di repositori dan galeri melibatkan pemantauan suhu, kelembapan bandingan, cahaya, makhluk perosak dan pengurusan bencana. 1. Konservasi Artifak Secara Kuratif Konservasi artifak secara kuratif melibatkan kerja-kerja kuratif artifak samaada dari bahan organik dan bahan bukan organik samaada di makmal atau di lapangan. Kerja konservasi artifak adalah proses secara langsung untuk menghentikan atau meminimakan kerosakan artifak yang telah berlaku menggunakan bahan dan peralatan yang tertentu oleh konservator di bahagian Pengurusan Konservasi. Berikut merupakan senarai aktiviti-aktiviti konservasi artifak yang telah dilaksanakan sepanjang tahun. Bulan Bahan Organik Bahan bukan Organik Jumlah Januari 1 1 2 Februari - - - Mac 136 15 151 April - - - Mei 9 14 23 Jun - - - Julai 46 14 60 Ogos 129 117 246 September 8 - 8 Oktober 42 96 138 November - - - Disember - - - JUMLAH 628 BAHAGIAN PENGURUSAN KONSERVASI

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 67 2. Konservasi Artifak Secara Preventif Konservasi artifak secara preventif adalah aktiviti-aktiviti di bawah seliaan unit Preventif, di mana aktiviti-aktiviti seperti sokongan, penilaian kondisi dilaksanakan di makmal, repositori atau di galerigaleri muzium. Aktiviti ini adalah untuk memastikan agar koleksi artifak sentiasa dalam keadaan yang baik dan terlindung dari risiko kerosakan oleh agen-agen kerosakan yang wujud di persekitaran artifak. Berikut merupakan senarai aktiviti-aktiviti pemantauan artifak yang telah dilaksanakan sepanjang tahun. Bulan Sokongan Kotak Fumigasi Lain lain Penilaian Kondisi Januari - - 1 - 112 Februari - - - - 181 Mac - - 4 - 86 April - - - - 160 Mei - - 360 - 360 Jun - - - - - Julai - - - - 49 Ogos - - - - 259 September - - - - 1 Oktober - - - - 206 November - - - - 113 Disember - - - - - Jumlah 365 1054 3. Lawatan Aktiviti lawatan ini adalah kunjungan dari Jabatan, agensi, persatuan, institusi Pendidikan dan invidivu-individu ke Bahagian Pengurusan Konservasi bagi mengkaji, mempelajari dan memahami kerja-kerja pemeliharaan dan pemuliharaan artifak dan kepentingannya kepada negara. Berikut merupakan senarai aktiviti-aktiviti lawatan yang telah dilaksanakan sepanjang tahun. Bulan Perkara Muzium/Agensi Jumlah Pelawat Mac Lawatan Ke Makmal Konservasi Kakitangan Galeri Tun Abdullah Badawi 9 Mei Lawatan Ke Makmal Konservasi Mahasiswa dan Mahasiswi Universiti Islam Antarabangsa 30 Mei Lawatan Ke Makmal Konservasi Mahasiswa dan Mahasiswi ASWARA 17 Jun Lawatan Ke Makmal Konservasi Mahasiswa dan Mahasiswi ASWARA (Projek Keris) 3 Julai Lawatan Ke Makmal Konservasi PUSPANITA Kementerian Perpaduan Negara - Julai Lawatan ke Makmal Konservasi Kakitangan Lembaga Muzium Negeri Sembilan 29 Disember Lawatan ke Makmal Konservasi Konservator Powerhouse Museum, Australia 8 Jumlah 98

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 68 4. Kursus / Latihan Kursus dan latihan ini adalah pembelajaran mengenai kerja-kerja konservasi artifak yang ditawarkan oleh Bahagian Pengurusan Konservasi kepada umum. Ini termasuk kursus atau bengkel konservasi artifak dan penempatan sementara pegawai, kakitangan, dan pelajar dari agensi luar dan institusi Pendidikan bagi tujuan latihan dan pendidikan. Berikut merupakan senarai kursus dan latihan yang telah dilaksanakan sepanjang tahun. Bulan Kursus/Penempatan Tarikh Mei Bengkel Asas Pemuliharaan Manuskrip Siri I (Hands-On) 22 – 24 Mei 2023 Ogos Kursus Konservasi dan Restorasi Artifak Seramik 15 – 18 Ogos 2023 September Bengkel Asas Pemuliharaan Manuskrip Siri II (Hands-On) 18 – 20 September 2022 Oktober International Atomic Energy Agency – Regional Training Course (IAEA-RTC) On Application of Nuclear Techniques for Characterization and Preservation of the Artifacts Obtained from the Shipwreck 22 – 27 Oktober 2023 November Kem Konservator 2023 4 – 5 November 2023 Jumlah 5 5. Khidmat Nasihat & Kerja Luar Khidmat nasihat adalah perkhidmatan yang ditawarkan oleh Bahagian Pengurusan Konservasi berdasarkan kepada permohonan oleh individu, agensi dan institusi. Aktiviti ini merangkumi khidmat nasihat berkenaan dengan kerja-kerja konservasi dan sokongan artifak, serta aspekaspek yang harus dititikberatkan dalam pengurusan artifak di galeri dan repositori. Berikut merupakan senarai khidmat nasihat yang telah dilaksanakan sepanjang tahun. Bulan Perkara Muzium/Agensi Januari Penilaian Kondisi Koleksi Muzium Negara Repositori JMM Penilaian Kondisi Koleksi Tekstil Repositori JMM Penilaian Kondisi Koleksi Pameran Seniman Rumah Rosnani Jamil Penilaian Kondisi Koleksi Pinjaman Pameran Galeri Uniti Repositori JMM Penilaian Kondisi Koleksi Pameran Seniman (Finas) Februari Penilaian Kondisi Koleksi Pameran Seniman (Aziz Satar) Rumah Aziz Satar Penilaian Kondisi Koleksi Pameran Seniman (Finas) (Finas) Penilaian Kondisi Bendera Tanah Melayu Repositori JMM Pemantauan Koleksi Dan Perbincangan Aktiviti Di Muzium Zon Utara Zon Utara (MALB, Muz Kota Kayang, Muz Perak) Penilaian Kondisi Koleksi Bagi Pintu Gerbang Kelantan JMM Penilaian Kondisi Koleksi Pameran Seniman (Finas) (Finas) Penghantaran Dan Pemasangan Pintu Gerbang Kelantan Di Muzium Senibina Melaka Muzium Senibina Melaka Penilaian Kondisi Koleksi Pinjaman Kembara Malaysia Madani Repositori JMM

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 69 Bulan Perkara Muzium/Agensi Mac Penilaian Kondisi Artifak Program Galeri Uniti Dan Semarak Perpaduan Malaysia Madani Repositori JMM Konservasi Koleksi Semarak Perpaduan Malaysia Madani Repositori JMM Pembersihan Kereta Api Lokomotiv 531.01 Di Muzium Negara Muzium Negara Konservasi Koleksi Tekstil Muzium Tekstil Negara Muzium Tekstil Negara Penilaian Kondisi Lukisan Lagenda Badminton Negara Repositori JMM Housekeeping Galeri Muzik Muzium Muzik Penilaian Kondisi Koleksi Utk Pendigitalan Repositori JMM April Penilaian Kondisi Koleksi Pameran Acuan Kuih Repositori JMM Konservasi Koleksi Pameran Acuan Kuih Repositori JMM Penilaian Kondisi Dan Konservasi Koleksi Beduk Galeri Muzik Repositori JMM Penilaian Kondisi Koleksi Pameran Bidan Repositori JMM Konservasi Pameran Bidan Repositori JMM Penilaian Kondisi & Konservasi Tambahan Koleksi Pameran Acuan Kuih Repositori JMM Mei Konservasi Pesawat Avon Sabre Muzium Perak Penilaian Kondisi Koleksi Pinjaman Pameran Gobek Api Di Universiti Malaya Repositori JMM Fumigasi Buku Nadir Muzium Perak Muzium Perak Konservasi Koleksi Tekstil Muzium Negara Makmal Konservasi Penilaian Kondisi Pameran 100 Tahun Sinema Malaysia Repositori JMM Jun Pemantauan Di Galeria Perdana Langkawi Galeria Perdana Langkawi Pembungkusan Dan Penghantaran Model Kapal Mendam Berahi Ke MITC, Melaka Melaka Penilaian Kondisi Untuk Pameran Kebaya (Muzium Tekstil) Muzium Tekstil Julai Penilaian Kondisi Koleksi Untuk Pameran Perang Dunia KeDua (Penjajahan Jepun) Di Muzium Perak Repositori JMM Kerja Penurunan Tirai Dan Pembungkusan Di MDR (Bilik Mengadap Hijau) Muzium Diraja Pameran Hari Muzium Antarabangsa 2023 Sarawak Ogos Demonstrasi Konservasi sempena Pameran Ritma Muzik Di KLIA Kuala Lumpur International Airport Penilaian Kondisi Pameran Muzik Di KLIA Repositori JMM Konservasi(Pembersihan) Rebana Muzium Muzik Muzium Muzik Penilaian Kondisi 6 Unit Kebaya Panjang (Perolehan Koleksi -Hadiah) Di Banting, Selangor Banting, Selangor Penilaian Kondisi 6 Unit Kebaya Panjang (Perolehan Koleksi -Hadiah) Di Banting, Selangor Banting, Selangor Penilaian Kondisi Pameran Malaysia Tanah Airku Repositori JMM Penilaian Kondisi Pameran 60 Tahun Muzium Negara Repositori JMM Penilaian Kondisi & Konservasi Keranda Toraja Galeri Pameran

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 70 Bulan Perkara Muzium/Agensi September Penilaian Kondisi Kebaya Tengku Anis Kelantan Bengkel Asas Pemuliharaan Manuskrip (Hands-On Siri Ii) Di PNM (Persatuan Muzium Malaysia & L.Muzium Negeri Pahang) Perpustakaan Negara Malaysia Oktober Penilaian Kondisi Koleksi Pinjaman Di Memorial Tunku Abdul Rahman & Rumah Zubaidah Sual Memorial Tunku Abdul Rahman & Rumah Zubaidah Sual Penilaian Kondisi Dan Pembungkusan Koleksi Di Muzium Perak (Timbang Dan Sukat) Muzium Perak Demonstrasi Konservasi Di Semarak @ Muzium Kota Kuala Kedah Muzium Kota Kuala Kedah Penilaian Kondisi Pameran Kebaya Muzium Tekstil Negara Klang & Melaka Konservasi Koleksi Kebaya Muzium Tekstil Negara Makmal Konservasi Kerja Pembersihan Repositori Muzium Lukut Muzium Lukut Penilaian Kondisi Pakaian Che Manjalara Di Muzium Kedah Muzium Kedah Konservasi Koleksi Pameran Timbang Dan Sukat Bilik VIP Penilaian Kondisi Koleksi Pameran Muzium Lukut Penilaian Kondisi Koleksi Pameran Sukat & Timbang Repositori JMM 6. Program Program konservasi adalah berdasarkan kepada penglibatan Bahagian Pengurusan Konservasi dalam akvititi-aktiviti yang dianjurkan samaada oleh Jabatan Muzium Malaysia ataupun Jabatan atau agensi yang berkaitan. Berikut merupakan senarai program konservasi yang telah dilaksanakan sepanjang tahun. Bulan Perkara Muzium/Agensi Lokasi Oktober “INTERNATIONAL ATOMIC ENERGY AGENCYREGIONAL TRAINING COURSE (IAEA-RTC) ON THE APPLICATION OF NUCLEAR TECHNIQUES FOR CHARACTERIZATION AND PRESERVATION OF THE ARTIFACTS OBTAINED FROM THE SHIPWRECK” Agensi Nuklear Malaysia Agensi Nuklear Malaysia November KEM KONSERVATOR UIA Agensi Nuklear Malaysia

LAPORAN SEKTOR PERMUZIUMAN

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 72 LAPORAN SEKTOR PERMUZIUMAN Sektor Permuziuman merupakan sektor yang bertanggungjawab merancang dan memantau aktiviti/program yang dijalankan oleh muzium-muzium persekutuan yang diketuai oleh Encik Mohd Razaimi bin Hamat. Sektor Permuziuman adalah terdiri daripada tiga bahagian utama iaitu: BAHAGIAN KOMUNIKASI KORPORAT BAHAGIAN PAMERAN DAN PENGEMBANGAN BAHAGIAN PENYELIDIKAN DAN DOKUMENTASI 22 BUAH MUZIUM DIBAWAH JABATAN MUZIUM MALAYSIA • Bertanggungjawab dalam mempromosi dan memasarkan 22 buah Muzium di bawah JMM dan semua Pameran/ Program/ Aktiviti yang diadakan sepanjang tahun. • Bertanggungjawab dalam perancangan, pelaksanaan dan pemantauan terhadap pelaksanaan program khidmat nasihat pameran, program outreach (pengembangan) dan program pendokumentasian dalam bentuk fotografi dan video. • Terdiri daripada Unit Perkhidmatan Muzium, Unit Pendidikan Muzium dan Unit Sumber Media. • Bertanggungjawab dalam perancangan, pelaksanaan dan penyelarasan program penyelidikan di Jabatan, meningkatkan hasil penyelidikan dalam bidang sejarah, kebudayaan dan alam semula jadi serta penerbitan hasil penyelidikan sebagai sumber rujukan. • Melibatkan Unit Penyelidikan, Unit Penerbitan dan Dokumentasi serta Unit Perpustakaan. • Terdiri daripada Muzium Negara, Muzium Alam Semulajadi, Muzium Etnologi Dunia Melayu, Muzium Tekstil Negara, Muzium Perak, Muzium Matang, Muzium Arkeologi Lembah Bujang, Muzium Kota Kayang, Muzium Adat, Muzium Sg. Lembing, Muzium Seni Bina Malaysia, Muzium Seni Kraf Orang Asli, Muzium Kota Kuala Kedah, Galeria Perdana, Muzium Diraja, Muzium Muzik, Muzium Labuan, Muzium Chimney, Muzium Marin Labuan, Muzium Automobil dan Muzium Kota Johor Lama.

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 73 Bahagian Komunikasi Korporat (BKK) bertanggungjawab menyelaras program/ aktiviti Jabatan Muzium Malaysia (JMM) dan 22 buah muzium di bawah pentadbirannya. BKK berperanan dalam kerja-kerja melibatkan jemputan, protokol, pengurusan media, kerjakerja pemasaran dan promosi dalam setiap program serta acara yang dilaksanakan. Ini termasuklah media sosial JMM seperti Facebook, Instagram, Tik Tok dan Youtube. BKK juga menjalankan kerja-kerja melibatkan pengurusan pelanggan antaranya memantau dan menyelaras segala pertanyaan, maklum balas dan aduan yang diterima, membantu penyelarasan lawatan dari dalam mahupun luar negara, memantau dan menyelaras Sukarelawan Muzium dan pelbagai lagi. Seperti sedia maklum, pada tahun ini, JMM secara rasminya telah bertukar portfolio kepada Kementerian baharu iaitu Kementerian Perpaduan Negara (KPN). Melalui kementerian baharu ini, JMM telah berjaya melaksanakan sebanyak 6 program signature, 7 program LAPORAN PENCAPAIAN TAHUN 2023 BAHAGIAN KOMUNIKASI KORPORAT PENCAPAIAN PELAKSANAAN PROGRAM JMM 2023 Citra Nusa, 14 pameran yang berskala besar dan kecil, 33 Bicara@Muzium, 77 program jangkauan dalam (inreach) dan 18 program jangkauan luar (outreach). Dalam jumlah yang dinyatakan tersebut, sebanyak 2 program antarabangsa juga telah berjaya dilaksanakan pada tahun ini seiring dengan visi JMM iaitu sebagai peneraju profesionalisme permuziuman negara bertaraf global iaitu program Regional Training Course on The Application of Nuclear Techiniques For Characterization And Preservation Of The Artifacts Obtained From The Shipwreck dan program ICOFOM ASPAC International Symposium 2023 Pada tahun ini juga, JMM berjaya mencapai sebanyak 2.19 juta pelawat daripada 1.7 juta jumlah pelawat yang disasarkan. Ini jelas menunjukkan muzium merupakan antara tempat yang masih releven dan diminati untuk dilawati oleh orang ramai, tidak kira umur dan bangsa walaupun bersaing dengan pelbagai tarikan baharu pusat-pusat pelancongan yang lain. PROGRAM 155 PAMERAN 14 HUBUNGAN ANTARABANGSA 2 PROGRAM SIGNATURE CITRA NUSA@ MUZIUM 6 PENDIDIKAN & PENGEMBANGAN MUZIUM 126 7

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 74 Tujuh (7) program utama tersebut adalah: BIL PROGRAM TARIKH TEMPAT 1. Sambutan Hari Muzium Antarabangsa -Majlis Pra Pelancaran HMA 2023 -Majlis Perasmian HMA -Majlis Makan Malam Kesejahteraan -Forum Perdana Ehwal Islam -Sukan HMA 2023 -Program Berambeh di Kampung Santubong -Majlis Makan Malam Penutupan HMA 2023 31 Julai -5 Ogos 2023 Kuching, Sarawak 2. Pameran Malaysia Tanah Airku Oktober -Disember 2023 Galeri 2, JMM dan outreach 3. 60 Tahun Muzium Negara -Majlis Perasmian 60 Tahun Muzium Negara -Malam Puisi 60 Tahun Muzium Negara -Majlis Apresiasi Media dan Rakan Strategik -Msia Book of Records OKU -Mini Konsert 60 Tahun Muzium Negara -Larian 60 Tahun Muzium Negara 31 Ogos-3 September 2023 Muzium Negara 4. Citra Nusa@Muzium Matang 8-10 September 2023 Muzium Matang 5. Magis Belantara 28-29 Oktober 2023 Dataran Muzium Negara & Muzium Seni Kraf Orang Asli 6. Citra Nusa@Muzium Kota Kayang 3-5 November 2023 Muzium Kota Kayang 7. Nostalgia Anak Kampung 24-26 Disember 2023 Dataran Muzium Negara PROGRAM CITRA NUSA@MUZIUM Pada tahun 2023 juga, Jabatan Muzium Malaysia telah berjaya melaksanakan satu program baharu program Citra Nusa@Muzium yang merangkumi 7 program utama. Programprogram berskala besar ini telah mendapat sambutan yang sangat menggalakkan dan keseluruhannya berjaya menarik seramai 272,443 orang pengunjung. Antara program yang telah berjaya dilaksanakan pada tahun ini adalah Sambutan 60 tahun Muzium Negara, Program Citra Nusa@Muzium, Sambutan Hari Muzium Antarabangsa dan pelbagai lagi. Pengisian program ini adalah berpandukan kepada tiga (3) teras Malaysia MADANI iaitu Patriotisme dan Demokrasi; Identiti Nasional dan Ekosistem Perpaduan di bawah flagship Kembara Perpaduan Malaysia MADANI yang memayungi 3 kluster utama program iaitu Semarak KENEGARAAN; Semarak PERPADUAN dan Komuniti RAHMAH. Ia dapat menyuburkan semula minat masyarakat terhadap warisan bersifat ‘tangible’(ketara) dan ‘intangible’ (tidak ketara) khususnya dalam kalangan generasi muda menerusi pendekatan ‘rejuvenate’ muzium (meremajakan muzium) melalui seni dan teknologi. Sehubungan itu, bagi meneruskan lagi inisiatif dan langkah proaktif ke arah mencapai gagasan yang dihasratkan oleh pihak kerajaan, program-program sebegini perlu dikekalkan khususnya bagi memperkukuh perpaduan seluruh masyarakat Malaysia menerusi kerangka ‘Membangun Negara MADANI Melalui Prinsip Perpaduan Dalam Kepelbagaian’.

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 75 SAMBUTAN HARI MUZIUM ANTARABANGSA 2023

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 76 PAMERAN MALAYSIA TANAH AIRKU 60 TAHUN MUZIUM NEGARA

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 77 60 TAHUN MUZIUM NEGARA

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 78 CITRA NUSA@ MUZIUM MATANG MAGIS BELANTARA

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 79 CITRA NUSA@ MUZIUM KOTA KAYANG NOSTALGIA ANAK KAMPUNG

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 80 PROGRAM SIGNATURE MUZIUM Sebanyak 6 (enam) program Signature muzium telah berjaya dilaksanakan pada tahun 2023 iaitu Semarak@Muzium dan Program Bermalam di Muzium. Muzium-muzium yang terlibat dengan program Semarak@Muzium ialah Muzium Marin Labuan, Muzium Perak, Muzium Adat, Muzium Kota Kuala Kedah dan Muzium Sungai Lembing. Program Bermalam di Muzium bertujuan untuk mendidik dan membentuk generasi muda yang berpengetahuan dan peka terhadap khazanah warisan negara yang melibatkan muzium-muzium Institusi, Muzium Negeri dan Swasta. Pada tahun ini, sebanyak 25 buah muzium telah terlibat dengan jumlah penyertaan pelajar seramai 1,498 orang. Majlis Perasmian Program Bermalam ini telah diadakan di Perkampungan Hang Tuah, Melaka dengan kerjasama Perbadanan Muzium Melaka dan dirasmikan oleh YBhg. Dato’ Indera Noridah, KSU, KPN dan penutupnya diadakan di Dataran Muzium Negara oleh Datuk KP JMM. BIL PROGRAM TARIKH TEMPAT PERASMI 1. Bermalam di Muzium 22-23 Sept 2023 JMM, Muzium Negeri, Institusi YBhg. Dato’ Indera Noridah binti Abdul Rahim, KSU 2. Semarak@Muzium Marin Labuan 15-16 Julai 2023 Muzium Labuan YBrs. Encik Mohd Razaimi bin Hamat Timbalan Ketua Pengarah , Permuziuman 3. Semarak@Muzium Perak 19-20 Ogos 2023 Muzium Perak YB Encik Ong Seng Guan, Ahli Dewan Undangan Negeri Pokok Assam 4. Semarak@Muzium Adat 21-22 Okt 2023 Muzium Adat YB Datuk Seri Haji Jalaluddin Bin Haji Alias, Ahli Parlimen Jelebu 5. Semarak@Muzium Kota Kuala Kedah 14-15 Okt 2023 Muzium Kota Kuala Kedah YB Dato’ Haji Salleh bin Saidin ADUN Kubang Rotan 6. Semarak@Muzium Sg. Lembing 11-12 Nov 2023 Muzium Sg. Lembing YB Dato’ Indera Mohd Shahar bin Abdullah, Ahli Parlimen Paya Besar

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 81 BERMALAM DI MUZIUM 2023

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 82 SEMARAK@ MUZIUM MARIN LABUAN SEMARAK@ MUZIUM PERAK

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 83 SEMARAK@ MUZIUM ADAT SEMARAK@ MUZIUM KOTA KUALA KEDAH

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 84 SEMARAK@ MUZIUM SUNGAI LEMBING

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 85 SIMPOSIUM ANTARABANGSA ICOFOM ASPAC 2023, KUALA LUMPUR Jabatan Muzium Malaysia (JMM) dengan kerjasama, ICOFOM (International Committee For Museology), ICOM Malaysia, (International Council of Museums Malaysia), Persatuan Muzium Malaysia (PMM) dan Perbadanan Muzium Negeri Melaka (PERZIM) telah berjaya menganjurkan Simposium Antarabangsa ICOFOM ASPAC 2023 yang telah berlangsung dan 16 hingga 17 November 2023. Simposium Antarabangsa ini berlangsung selama satu hari (16 Nov 2023) bertempat di Premiera Hotel, Kuala Lumpur. Simposium Antarabangsa ini disertai 12 negara iaitu Karen Brown (Scotland), Margaret Zheng Yi dan Joan Ma Min (China), Chen Kuo Ning dan Jay Tzeng Shin (Chinese Taipei), Claudia Roshkoff (Germany) dan Kanita Kasina-Ubol (Thailand), Norashikin Abdul Karim dan Masni Adeni (Malaysia) yang telah membentangkan kertas kerja masing-masing. Pembentang secara dalam talian pula telah disertai oleh Olga Truevtseva (Russia), Marwa Elhosary (Egypt), Andre Fabrico Silva (Brazil) dan Lakhe Suresh Man (Nepal). LAWATAN BIL PROGRAM TARIKH 1. Majlis Perjumpaan Dan Amanat Bersama YB Datuk Aaron Ago Dagang Menteri Perpaduan Negara Peringkat Negeri Melaka 16 Januari 2023 2. Lawatan Kerja Rasmi Kazakhstan ke Muzium Negara 21 Januari 2022 3. Lawatan Kerja Rasmi Uzbekistan ke Muzium Negara 26 Februari 2023 10.00pagi 4. Lawatan Kerja Rasmi Delegasi ‘Center of Islamic Civilization of Uzbekistan’ ke M Negara & MTN 27 Februari 2023 5. Lawatan Kerja Rasmi Galeri Tun Abdullah Ahmad Badawi ke Jabatan Muzium Malaysia 14 Mac 2023 6. Lawatan Kerja Rasmi International Islamic University Malaysia ke Muzium Negara 2 Mei 2023 7. Lawatan YBM, KPN ke Muzium Matang 7 Mei 2023 8. Lawatan Kerja Rasmi Jabatan Anatomi dan Patologi, Fakulti Perubatan, UKM ke Jabatan Muzium Malaysia 12 Mei 2023 9. Lawatan Isteri-isteri Panglima Tentera Udara India ke Muzium Negara 6 Julai 2023 10. Lawatan YBM ke Muzium Lembah Bujang & Muzium Kota Kuala Kedah 6 Julai 2023

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 86 BIL PROGRAM TARIKH 11. Lawatan YBM ke Galeria Perdana 7 Julai 2023 12. Lawatan Keilmuan PUSPANITA, KPN ke Muzium Negara 11 Julai 2023 13. Lawatan YBM ke Muzium Sg. Lembing 13 Julai 2023 14. Lawatan Pihak Sina Shaanxi, Xi’an China ke Muzium Negara 3 Ogos 2023 15. Lawatan Rasmi oleh Institut Diplomasi dan Hubungan Luar Negeri ke Muzium Negara 1 September 2023 16. Lawatan Kerja Rasmi: Delegasi Toyota Motor Corporation Japan ke Muz Automobil Nasional 4 September 2023 17. Lawatan Kerja Rasmi: State Administration for Market Regulation, P.R China ke Muzium Negara 20 September 2023 18. Lawatan Kerja Rasmi Datuk KSU Perpaduan Negara ke Jabatan Muzium Malaysia 4 Oktober 2023 19. Lawatan Kerja Rasmi Republic Rakyat China ke Muzium Negara 25 November 2023 20. Lawatan Kerja Rasmi dari Kedutaan Besar Filipina ke Muzium Negara 8 Disember 2023 21. Lawatan Kerja Rasmi dari Tokyo ke Muzium Negara 12 Disember 2023 22. Lawatan dari Samarkand Architechure and construction State University (SACSU) Uzbekistan ke Muzium Negara 14 Disember 2023 Lawatan kerja rasmi YBhg. Datuk KSU Kementerian Perpaduan Negara ke Ibu Pejabat JMM pada 4 Oktober yang lalu Beberapa siri lawatan kerja rasmi YB Menteri Perpaduan Negara ke Muzium-muzium di bawah JMM iaitu Muzium Kota Kuala Kedah, Arkeologi Lembah Bujang, Galeria Perdana dan Muzium Sungai Lembing

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 87 Beberapa siri lawatan kerja rasmi dari Luar Negara iaitu Republik China, Beberapa siri lawatan kerja rasmi dari pihak tempatan iaitu Lembaga Muzium Negeri Perak, Jabatan Anatomi dan Patologi, UKM dan Galeri Tun Abdullah Ahmad Badawi

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 88 PROMOSI PROGRAM DAN AKTIVITI JABATAN MUZIUM MALAYSIA Tahun 2023 juga telah menyaksikan pelbagai program utama yang telah dirancang dan dilaksanakan oleh Jabatan Muzium Malaysia antaranya enam program Citra Nusa @ Muzium yang merangkumi Sambutan Hari Muzium Antarabangsa Peringkat Kebangsaan 2023 yang berlangsung di Sarawak, Sambutan 60 Tahun Muzium Negara, Citra Nusa @ Muzium Matang, Citra Nusa @ Muzium ‘Magis Belantara’, Citra Nusa @ Muzium Kota Kayang dan program tahunan Nostalgia Anak Kampung. Sepanjang tahun 2023, selain daripada menjalankan promosi secara fizikal, Bahagian Komunikasi Korporat (BKK) telah mempergiatkan kerja-kerja promosi melalui pelbagai medium antaranya penggunaan platform media sosial secara optimum seperti Facebook, Instagram dan TikTok. Selain itu, promosi secara konvensional juga turut dilaksankan termasuklah penggunaan papan iklan digital, promosi melalui media elektronik dan media cetak seperti televisyen dan surat khabar. Melalui promosi yang telah dijalankan, pelbagai pengisian dilakukan bagi menyebarluaskan informasi secara berkesan dan efektif kepada masyarakat berkaitan pelaksanaan aktiviti dan program anjuran Jabatan Muzium Malaysia sepanjang tahun. Jabatan Muzium Malaysia juga tidak ketinggalan dalam menganjurkan programprogram dalam talian berunsur ilmiah yang dilaksanakan secara langsung melalui platform zoom meeting dan facebook live iaitu Program Bicara @ Muzium yang merupakan program utama yang telah dilaksanakan oleh muzium-muzium di bawah pentadbiran Jabatan Muzium Malaysia. Program Bicara @ Muzium yang memfokuskan tentang sejarah, budaya dan alam semulajadi negara mendapat sambutan yang menggalakkan daripada orang ramai khususnya pengguna dan pengikut media sosial muzium-muzium.

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 89 Kaedah promosi dengan menggunakan Pempengaruh bagi mempromosikan Program Utama JMM Promosi dan hebahan program dan aktiviti bagi JMM melalui siaran langsung (live) melalui media sosial JMM Jumlah Pengikut Media Sosial Jabatan Muzium Malaysia Bagi Tahun 2023

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 90 Berikut adalah laporan media cetak dan elektronik sepanjang tahun 2023. BIL PROGRAM TARIKH TEMPAT 1. Liputan Media ke Majlis Perasmian Pameran DYECO: Eksplorasi Eko Tekstil Perwarna Alami” 24 Feb 2023 Muzium Tekstil Negara 2. Liputan Media sempena Majlis Perasmian Program Kelantan Art & Culture Festival 25 Feb 2023 Dataran Muzium Negara 3. Liputan Media sempena sesi Walkabout bersama YB Menteri dan KSU, KPN 26 Feb 2023 Dataran Muzium Negara 4. Liputan media sempena Majlis Pelancaran Kembara Perpaduan, Perpaduan Dalam Kepelbagaian 2 Mac 2023 Di Dataran Muzium Negara 5. Liputan media sempena Majlis Perasmian Pameran Bidan dan Ramah Mesra Aidilfitri 11 Mei 2023 Dataran Muzium Negara 6. Temubual oleh Berita Harian bersama Pengarah Muzium Negara sempena Pameran Bidan 12 Mei 2023 Galeri 1, JMM 7. Temubual oleh Harian Metro bersama Pengarah Muzium Negara sempena Pameran Bidan 12 Mei 2023 Galeri 1, JMM 8. Liputan media sempena Program Walkabout YBM Perpaduan Negara ke Pameran 100 Tahun Sinema Malaysia 26 Jun 2023 Galeri 2, JMM 9. Liputan Media Pra Pelancaran Hari Muzium Antarabangsa Peringkat Kebangsaan 2023 12 Julai 2023 Plaza Merdeka, Kuching Sarawak 10. Liputan Media Majlis Perasmian Hari Muzium Antarabangsa Peringkat Kebangsaan 2023 31 Julai 2023 Borneo Cultures Museum, Kuching Sarawak 11. Temubual oleh Harian Metro sempena promosi Program 60 Tahun Muzium Negara 25 Ogos 2023 Muzium Negara 12. Liputan Media Majlis Perasmian Citra Nusa @ Muzium Matang 9 Sept 2023 Muzium Matang 13. Liputan Media Majlis Perasmian Program Bermalam di Muzium 2023 22 Sept 2023 PERZIM, Melaka 14. Liputan Media Majlis Penutup Program Bermalam di Muzium 2023 23 Sept 2023 JMM 15. Liputan Media Citra Nusa@Muzium Matang 9 Sept 2023 Muzium Matang 16. Liputan Media Sesi Walkabout Pameran Ritma Muzik Malaysia 13 Sep 2023 KLIA 17. Liputan Media Majlis Perasmian Program Bermalam di Muzium 22 Sept 2023 Melaka MEDIA CETAK DAN ELEKTRONIK

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 91 BIL PROGRAM TARIKH TEMPAT 18. Liputan Media Majlis Menandatangani Nota Kerjasama Antara JMM dan KPM, sempena IPIM 10 Okt 2023 Dataran JMM 19. Liputan Media Majlis Perasmian Semarak@Muzium Kota Kuala Kedah 14 Okt 2023 Muzium Kota Kuala Kedah 20. Liputan Media Semarak@Muzium Adat 21 Okt 2023 Muzium Adat 21. Liputan Media Majlis Perasmian Regional Training Course on The Application of Nuclear Techniques for Characterization And Preservation Of The Artifacts Obtained From The Shipwreck 23 Okt 2023 Hatten Hotel, Melaka 22. Liputan Media Majlis Perasmian Pameran Rahsia Kebaya 25 Okt 2023 Muzium Tekstil Negara 23. Liputan Media Sesi Walkabout Magis Belantara 29 Okt 2023 JMM 24. Liputan Media Majlis Perasmian Citra Nusa@Muzium Kota Kayang 4 Nov 2023 Muzium Kota Kayang 25. Liputan Media Majlis Perasmian Citra Nusa@Muzium Sungai Lembing 11 Nov 2023 Muzium Sg. Lembing 26. Liputan Media Majlis Perasmian ICOFOM ASPAC International Symposium 2023 16 Nov 2023 Hotel Premiera 27. Liputan Media Sesi Walkabout Nostalgia Anak Kampung 25 Nov 2023 JMM 28. Liputan Media Majlis Apresiasi Pameran Rahsia Kebaya 19 Dis 2023 Muzium Tekstil Negara 29. Liputan Media Pameran Timbang dan Sukat bersama Puan Nor Hanisah oleh Wilayahku 29 Dis 2023 Galeri 1, JMM

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 92 MEDIA ELEKTRONIK : TELEVISYEN BIL PROGRAM TARIKH TEMPAT/MEDIA 1. Temubual oleh BERNAMA bersama En. Muhamad Faiz Bahagian Konservasi sempena Pameran 100 tahun HMS Malaya 9 Jan 2023 BERNAMA 2. Temubual oleh TV9 bersama En. Muhamad Faiz Bahagian Konservasi sempena Pameran 100 tahun HMS Malaya 31 Jan 2023 TV9 3. Wawancara bersama media dan Shout Out sempena Program Minggu Budaya oleh YBM, KPN 6 Mei 2023 Galeri B Muzium Negara 4. Pengambaran sempena promosi Program Nostalgia Anak Kampung “Permainan Tradisional”, Muzium Negara dalam rancangan Malaysia Hari Ini siaran 4 Mac 2023, 10 pagi. 2 Mac 2023 Sekitar siar kaki Muzium negara 5. Liputan media oleh RTM sempena Pameran 100 Tahun Sinema Malaysia 21 Jun 2023 Galeri 2, JMM 6. Siaran Langsung bersama Kurator Muzium Negara dan Bhgn. Pameran dalam rancangan Selamat Pagi Malaysia sempena promosi program terkini JMM, Pameran Bidan dan Pameran 100 Tahun Sinema Malaysia 22 Jun 2023 Selamat Pagi Malaysia 7. Temubual dan liputan media bersama En. Hidir (jurucakap pameran) sempena Pameran 100 Tahun Sinema Malaysia oleh Suara TV 24 Jun 2023 Galeri 2, JMM 8. Liputan media oleh Media Prima, TV3 sempena Pameran 100 Tahun Sinema Malaysia untuk slot Buletin Utama 11 Julai 2023 Galeri 2, JMM 9. Siaran Langsung TKP(D), JMM dalam rancangan Selamat Pagi Malaysia sempena promosi Program Sambutan HMA Peringkat Kebangsaan 2023 26 Julai 2023 Selamat Pagi Malaysia 10. Siaran Langsung bersama Pengarah Muzium Negara, En. Zamrul Amri di Selamat Pagi Malaysia sempena promosi Program 60 Tahun Muzium Negara 18 Ogos 2023 Selamat Pagi Malaysia 11. Siaran Langsung bersama Pengarah Muzium Negara, En. Zamrul Amri di Bernama TV sempena promosi Program 60 Tahun Muzium Negara 30 Ogos 2023 Studio BERNAMA TV 12. Siaran Langsung bersama Pengarah Muzium Negara, TKPP di Astro AWANI sempena promosi Program 60 Tahun Muzium Negara 30 Ogos 2023 Studio Astro AWANI 13. Siaran Langsung sempena Program Citra Nusa@Muzium Kota Kayang secara dalam talian di Selamat Pagi Malaysia 3 Nov 2023 Atas Talian 14. Rerayap sempena Nostalgia Anak Kampung di TV1 24,25,26 Nov 2023 TV1

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 93 Antara liputan media oleh pihak media elektronik (televisyen) dalam mempromosikan program-program JMM yang sedang berlangsung Antara slot siaran langsung di televisyen bagi mempromosikan program-program JMM yang sedang berlangsung

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 94 MEDIA ELEKTRONIK : RADIO BIL PROGRAM TARIKH MEDIA 1. Temubual dan liputan media bersama Ketua Muzium MSKOA oleh Asyik FM 16 Jan 2023 Asyik FM 2. Siaran Langsung bersama Pengarah Muzium Negara sempena promosi 60 Tahun Muzium Negara 18 Jan 2023 Nasional FM, RTM 3. Siaran Langsung bersama Kurator Muzium Negara dalam Slot Hello Selangor-Pelancongan oleh Selangor FM 3 Feb 2023 Selangor FM, Angkasapuri 4. Siaran Langsung bersama Pengarah Muzium Tekstil Negara dalam Slot Hello Selangor- Pelancongan oleh Selangor FM 10 Feb 2023 Selangor FM, Angkasapuri 5. Siaran Langsung bersama Pengarah Muzium Muzik dalam Slot Hello Selangor- Pelancongan oleh Selangor FM 24 Feb 2023 Selangor FM, Angkasapuri 6. Siaran Langsung bersama Pengarah Muzium Etnologi Dunia Melayu dalam Slot Hello Selangor- Pelancongan oleh Selangor FM 10 Mac 2023 Selangor FM, Angkasapuri 7. Siaran Langsung bersama Ketua Muzium Seni Kraf Orang Asli dalam Slot Hello Selangor-Pelancongan oleh Selangor FM 10 Mac 2023 Selangor FM, Angkasapuri 8. Siaran Langsung bersama Ketua Muzium Muzium Automobil Nasional dalam Slot Hello SelangorPelancongan oleh Selangor FM 17 Mac 2023 Selangor FM, Angkasapuri 9. Siaran Langsung bersama Kurator Muzium Negara, Cik Nik Aesha dalam slot Dalam Radar, Bernama Radio sempena promosi Pameran Bidan 26 Jun 2023 Bernama FM 10. Bicara Ekslusif: Semarak @ Muzium Marin Labuan 10 Julai 2023 Labuan FM 11. Siaran Langsung bersama Puan Hadijah Mohd Yunus dalam slot W-Talk, tajuk “Preserving The Past” di Traxx FM 14 Julai 2023 Traxx FM, Angkasapuri 12. Siaran Langsung bersama Pengarah Muzium Negara, En. Zamrul Amri di Nasional FM sempena promosi program 60 Tahun Muzium Negara 26 Julai 2023 Nasional FM 13. Jingle di Breakfast Hot FM (30 saat x 2 spot) Hot FM 14. Siaran Langsung bersama Pn. Shenna dan Cik Nik Aesha, Kurator Muzium Negara di Traxx FM sempena promosi Program 60 Tahun Muzium Negara 30 Ogos 2023 Traxx FM 15. Siaran Langsung sempena Mesra Rakyat Program Citra Nusa@Muzium Kota Kayang di Perlis fm 1 November 2023 Perlis FM

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 95 LIPUTAN BERITA Pada tahun ini sebanyak 144 liputan berita termasuklah liputan berita dari media cetak, media elektronik, media sosial dan juga media atas talian yang telah disiarkan oleh media-media sepanjang tahun ini. Berikut adalah antara liputan berita JMM bagi tahun ini.Antara liputan media berkaitan JMM di Media Cetak (Keratan Akhbar) Antara liputan media berkaitan JMM oleh media-media di dalam talian Antara liputan media berkaitan JMM oleh media-media melalui platform media sosial YouTube, Twitter, Facebook, Instagram

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 96 LIPUTAN BERITA Pada tahun ini sebanyak 144 liputan berita termasuklah liputan berita dari media cetak, media elektronik, media sosial dan juga media atas talian yang telah disiarkan oleh media-media sepanjang tahun ini. BIL TAJUK KERATAN MEDIA MEDIA / RUANGAN TARIKH/M. SURAT 1. Pameran HMS Malaya di Pamer di Muzium Negara Talian BERNAMA Online 17 Jan 2023 2. HMS Malaya Trophies on Display @ National Museum Talian BERNAMA Online 17 Jan 2023 3. 2 piala HMS dipamerkan di Muzium Negara Radio BERNAMA radio 24 17 Jan 2023 4. Malaysia Madani: KPN sokong promosi program perpaduan Talian The Sun Daily 17 Jan 2023 5. Piala H.M.S Malaya dipamer di Muzium Negara Talian The Sun Online 17 Jan 2023 6. Piala H.M.S Malaya dipamer di Muzium Negara Talian The Msia Insight Online 17 Jan 2023 7. Piala HMS Malaya dipamer di Muzium Negara sehingga 31 Januari ini Talian Selangor Kini Online 17 Jan 2023 8. Piala H.M.S Malaya dipamer di Muzium Negara sehingga 31 Januari ini Talian Newswav. com 17 Jan 2023 9. Piala HMS Malaya dipamer di Muzium Negara Talian Media Variasi 17 Jan 2023 10. Piala HMS Malaya dipamer di Muzium Negara Talian Astro Awani Online 17 Jan 2023 11. Malaysia Madani Bakal Jadi Slogan Kerajaan Perpaduan Talian Utusan Msia Online 17 Jan 2023 12. Unity Ministry to Draft New Proggramme to Boost Harmony Talian The Star Online 17 Jan 2023 13. Pelbagai Program Promosi Konsep Malaysia Madani: Aaron Talian The Sun 17 Jan 2023 14. Sarawak Tuan Rumah Hari Muzium Antarabangsa Peringkat Kebangsaan 2023 Talian Sarawak News 15 Feb 2023 15. Kelantan Art & Cultural Festival Talian SPM 21 Feb 2023 16. Kelantan Art & Culture Festival Tour menjulang Seni, Budaya & Warisan Negeri Kelantan Talian Dewan Budaya 22 Feb 2023 17. Program Kembara Perpaduan Malaysia Madani Dilancarkan Talian Suara Merdeka 1 Mac 2023 18. Program Kembara Perpaduan Malaysia Madani Perkasa Agenda Perpaduan Negara Talian B Harian 1 Mac 2023 19. National Unity Minister Launches Kembara Perpaduan Malaysia Madani Programme Talian Borneo Post Online 1 Mac 2023

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 97 BIL TAJUK KERATAN MEDIA MEDIA / RUANGAN TARIKH/M. SURAT 20. Program Kembara Perpaduan Malaysia Madani Perkasa Agenda Perpaduan Negara Talian Mediarania 2 Mac 2023 21. Kembara Perpaduan Malaysia Madani Dilancar, Merangkumi 3 Kluster Utama Talian Utusan borneo 2 Mac 2023 22. Kembara Perpaduan Malaysia Madani Dilancar Payungi 3 Kluster Utama Talian Utusan tv 2 Mac 2023 23. National Unity Minister Launches Kembara Perpaduan Malaysia Madani Program Talian Edisiviralcom 2 Mac 2023 24. Kembara Perpaduan Malaysia Madani perkasa Keharmonian Media Cetak Utusan Malaysia 6 Mac 2023 25. #Labuan Sleepover dan Camping Twitter BERNAMA 12 Mac 2023 26. Program Bermalam dan Camping anjuran Jabatan Muzium Malaysia Labuan Facebook BERNAMA 12 Mac 2023 27. Program Sleepover and Camping @ Muzium Chimney? Facebook See Hua Daily 13 Mac 2023 28. Program Bermalam dan Camping anjuran Jabatan Muzium Malaysia Labuan Facebook Bes Labuan 13 Mac 2023 29. Muzium Labuan Jalin Kerjasama Bersama Japen Facebook Malaysia Aktif 15 Mac 2023 30. Ada Apa Dengan Tarikh 16 April Untuk Orang-Orang Labuan? Facebook Jabatan Penerangan Wp Labuan 16 April 2023 31. Pameran 100 Tahun Sinema Malaysia bertempat di Muzium Negara Talian SUARA TV 24 April 2023 32. Pameran Bidan Platform Kenali Adat Perbidanan Pelbagai Kaum-Aaron Talian BERNAMA Online 11 Mei 2023 33. Aaron: Pameran Bidan Platform Kenali Adat Perbidanan Pelbagai Kaum Talian The Sun Daily 11 Mei 2023 34. Perpaduan Dalam Kepelbagaian: Pameran Bidan Gamit Pengunjung Talian Dewan Budaya 12 Mei 2023 35. Jururawat Redah Hutan Demi Kesihatan Orang Asli Talian Sinar Harian Online 13 Mei 2023 36. 100 Tahun Sinema Malaysia “Martabat, Sejarah & Warisan Perfileman Negara” Talian Suara Merdeka 27 Jun 2023 37. Mak Nani sifatkan Pameran 100 Tahun Sinema Malaysia ‘Tidak Cukup, Kurang’ Talian Harian Metro Online 27 Jun 2023 38. Bicara Ekslusif: Semarak @ Muzium Marin Labuan Radio Labuan FM 10 Julai 2023 39. Sarawak Hari Muzium Antarabangsa Peringkat Kebangsaan 2023 di Kuching Talian CARI Forum 12 Julai 2023 40. Setelah 5 Tahun Tidak Dibangun, Tanah Harus Dikembalikan Kepada Kerajaan Sarawak-Abdul Karim Talian Dayak Daily 12 Julai 2023 41. Hari Muzium Antarabangsa di Muzium Budaya Borneo, 31 Julai hingga 5 Ogos Talian Suara Sarawak 12 Julai 2023

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 98 BIL TAJUK KERATAN MEDIA MEDIA / RUANGAN TARIKH/M. SURAT 42. Hari Muzium Antarabangsa 2023 di Muzium Budaya Borneo, bermula 31 Julai ini Talian TVS 12 Julai 2023 43. Kira-kira RM200 Juta Diperlukan Untuk Kerja Naik Taraf Kemudahan Stadium Sukan Sarawak Talian UKAS 12 Julai 2023 44. Hari Muzium Antarabangsa Peringkat Kebangsaan 2023 di Kuching Talian Utusan Borneo 14 Julai 2023 45. Kuiz 60 Tahun Muzium Negara Talian one-hbs.com 21 Julai 2023 46. Muzium Marin Labuan Jambatan Penghubung Zaman Silam Talian Wilayahku 23 Julai 2023 47. Sarawak berhasrat pamerkan penyelidikan sejarah melalui persembahan teater seni- Premier Sarawak Talian Utusan Malaysia 31 Julai 2023 48. Institusi Muzium Bentuk Jati Diri, Perpaduan Masyarakat Yang Positif Talian Utusan Malaysia 31 Julai 2023 49. Gua Niah Sudah Dihuni Manusia Sejak 6000 Tahun Lalu Talian Metro 31 Julai 2023 50. Sarawak Premier Wants More Indepth Study After New Research Shows Niah Caves Civilisation Existed Earlier Than Thought Talian Malay Mail 31 Julai 2023 51. Terokai Keindahan Kepelbagaian Budaya Dan Adat Bumi Kenyalang di Hari Muzium Antarabangsa Talian I Love Borneo 31 Julai 2023 52. 25 Kontinjen Sertai Hari Muzium Antarabangsa Peringkat Kebangsaan Di Muzium Budaya Borneo Talian UKAS Sarawak 31 Julai 2023 53. Hari Muzium Antarabangsa: Terokai Keindahan Kepelbagaian Budaya dan Adat Bumi Kenyalang — Snowdan Talian Dayak Daily 31 Julai 2023 54. 25 Kontinjen Sertai Hari Muzium Antarabangsa Peringkat Kebangsaan Di Muzium Budaya Borneo Twitter UKAS Sarawak 31 Julai 2023 55. Terokai Keindahan Kepelbagaian Budaya Dan Adat Bumi Kenyalang di Hari Muzium Antarabangsa Twitter I love borneo 31 Julai 2023 56. Hari Muzium Antarabangsa: Terokai Keindahan Kepelbagaian Budaya dan Adat Bumi Kenyalang — Snowdan Twitter Dayak Daily 31 Julai 2023 57. Kuching: Hari Muzium Antarabangsa Peringkat Kebangsaan 2023 - Muzium, Kemampanan Dan Kesejahteraan Facebook Berita RTM 31 Julai 2023 58. Utusan Sarawak - Gunakan pendekatan terkini tonjolkan keunggulan muzium – Aaron Facebook Utusan Sarawak 31 Julai 2023 59. Muzium Labuan Pelindung Sejarah Wilayah Persekutuan Labuan TV RTM: Berita (Youtube) 4 Ogos 2023 60. Kampung Santubong picked for ‘Santuni Warisan Kita’ programme Media Cetak The Sunday Post 6 Ogos 2023 61. KPN terus komited perkasa peranan KRT: Aaron Media Cetak Utusan Borneo 6 Ogos 2023

LAPORAN TAHUNAN 2023JABATAN MUZIUM MALAYSIA 99 BIL TAJUK KERATAN MEDIA MEDIA / RUANGAN TARIKH/M. SURAT 62. Rai enam dekad Muzium Negara! Talian My Metro 30 Ogos 2023 63. Rai enam dekat Muzium Negara! Talian Harian Metro 30 Ogos 2023 64. Rai Enam Dekad Muzium Negara Media Cetak Harian Metro 30 Ogos 2023 65. Sempena Sambutan 60 Tahunnya, Muzium Negara Nak ‘Payung’ Tiket Percuma 3 Hari Kepada Pengunjung Talian Newswav 1 Sept 2023 66. Talian Nanyang Siang Pau 1 Sept 2023 67. Talian China Press 1 Sept 2023 68. Kerajaan Beri Tiket Percuma Kunjungi Muzium Negara-Aaron Talian Malaysia Gazzete 1 Sept 2023 69. Kemasukan Percuma di Muzium Negara untuk 2,3 dan 16 Sept Sempena 60 Tahun Muzium Negara Twitter Efan 1 Sept 2023 70. Akta Muzium Bakal di Gubal Bagi Kawal Selia Aktiviti Muzium Talian Berita RTM 1 Sept 2023 71. Muzium Negara Tawar Tiket Percuma Selama Tiga Hari Talian Edisi 9 1 Sept 2023 72. Rakyat Malaysia Boleh Masuk Percuma Muzium Negara Sempena Ulang Tahun ke 60 Talian Tergini 1 Sept 2023 73. Temui Rangka Paus Indian Fin Berusia 100 Tahun di Labuan Media Cetak Wilayahku 1-7 Sept 2023 74. Muzium Negara Sudah 60 Tahun. Tahniah! Blogger www. fairusmamat. com) 2 Sept 2023 75. Gubal Akta Muzium Kawal Selia Aktiviti Berkaitan Media Cetak Harian Metro 2 Sept 2023 76. Visit The National Museum for Free On 2,3 and 16 September 2023 Talian the. rakyatpost. com 2 Sept 2023 77. Larian 60 Tahun Muzium Negara TV Berita RTM 3 Sept 2023 78. Larian 60 Tahun Muzium Negara Youtube Berita RTM 3 Sept 2023 79. 1551 Pelajar Bermalam di 25 Muzium Seluruh Negara Esok Talian Sinar Harian 3 Sept 2023 80. Taiping Sebagai Bandar Warisan Terus Dipelihara Melalui RKKWBT 2.0 Talian BERNAMA 9 Sept 2023 81. Perak Sedia RKK Khas, Pulihara Warisan Taiping Talian Sinar Harian 9 Sept 2023 82. Taiping sebagai Bandar Warisan Terus Dipelihara Melalui RKKWBT 2.0-MB Talian Astro Awani 9 Sept 2023 83. Talian China Press 9 Sept 2023 84. Talian Oriental Daily 9 Sept 2023