คาถาเวสสันดรชาดก

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สตุ ตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนาที่ 365-453 ๑

เทศนมหาชาติ คาถาพัน

เวสฺสนฺตรชาตกํ
กณั ฑทศพร ๑๙ พระคาถา (๑๓)
[๑๐๔๕] ผสุ สฺ ต๑ี วรวณฺณาเภ วรสฺสุ ทสธา วเร

ปพฺยา จารปุ พุ ฺพงฺคี ยํ ตุยฺหํ มนโส ปยํ ฯ[๑]
[๑๐๔๖] เทวราช นโม ตฺยตถฺ ุ กึ ปาป ปกตํ มยา

รมฺมา จาเวสิ มํ านา วาโตว ธรณรี ุหํ ฯ[๒]

[๑๐๔๗] น เจว เต กตํ ปาป น จ เม ตฺวมสิ อปฺปย า
ปุ ฺ จฺ เต ปริกขฺ ีณํ เยน เตวํ วทามหิ ํ๒ ฯ[๓]

สนตฺ ิเก มรณํ ตุยฺหํ วนิ าภาโว ภวสิ สฺ ติ
ปฏิคคฺ ณฺหาหิ เม เอเต วเร ทส ปเวจฺฉโต ฯ[๔]
[๑๐๔๘] วรเฺ จ เม อโท สกฺก สพพฺ ภูตานมิสสฺ ร
สวิ ิราชสสฺ ภทฺทนเฺ ต ตตฺถ อสฺสํ นิเวสเน ฯ[๕]
นีลเนตตฺ า นลี ภมู นีลกฺขวี ๓ ยถา มคิ ี
ผุสฺสตี นาม นาเมน ตตถฺ อสฺส๔ํ ปุรนิ ทฺ ุ ฯ[๖]
ปุตฺตํ ลเภถ วรทํ ยาจโยคํ อมจฉฺ รึ
ปชู ติ ํ ปฏริ าชูภิ กติ ฺติมนฺตํ ยสสสฺ นิ ํ ฯ[๗]
คพฺภํ เม ธารยนฺติยา มชฌฺ ิมงฺคํ อนณุ ณฺ ตํ
กจุ ฉฺ ิ อนณุ ฺณโต อสฺส จาปว ลขิ ิตํ สมํ ฯ[๘]
ถนา เม นปปฺ วตฺเตยยฺ ุ ปลติ า นสสฺ นตฺ ุ๕ วาสว

๑ ส.ี ยุ. ผฺสติ ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ
๒ ม. วทามหํ ฯ
๓ ม. นิลกฺขี จ ฯ
๔ ม. ตตถฺ ปสสฺ ํ ฯ

วิเคราะหขอ มลู โดย : พระมหากิตติศกั ด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สตุ ฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนา ท่ี 365-453 ๒

กาเย รโช น ลมิ เฺ ปถ วชฺฌจฺ าป ปโมจเย ฯ[๙]

มยรู โกจฺ าภริ ุเท นารวี รคณายเุ ต
ขชุ ชฺ เจลาวกากิณเฺ ณ๖ สูทมาคธวณฺณเิ ต[๑๐]
จิตรฺ คฺคเฬรุฆุสเิ ต สรุ ามสํ ปปฺ โพธเน

สิวิราชสสฺ ภทฺทนฺเต ตตฺถสสฺ ํ มเหสี ปยา ฯ[๑๑]
[๑๐๔๙] เย เต ทส วรา ทนิ ฺนา มยา สพฺพงฺคโสภเน

สวิ ริ าชสสฺ วชิ ิเต สพฺเพ เต ลจฉฺ สี วเร ฯ[๑๒]

[๑๐๕๐] อิทํ วตฺวาน มฆวา เทวราชา สชุ มปฺ ติ
ผสุ สฺ ตยิ า วรํ ทตฺวา อนโุ มทติ ฺถ วาสโว ฯ[๑๓]

ทสวรคาถา นาม ฯ

กัณฑห มิ พานต ๑๓๔ พระคาถา (๘๘/๒)
[๑๐๕๑] ตโต๗ จตุ า สา ผุสสฺ ตี ขตตฺ เิ ย อุปปชชฺ ถ
เชตุตตฺ รมหฺ ิ นคเร สชฺ เยน สมาคมิ ฯ[๑]
ทส มาเส ธารยิตฺวา กโรนตฺ ี ปุร ปทกฺขิณํ
เวสสฺ านํ วถี ยิ า มชเฺ ฌ ชเนสิ ผุสฺสตี มมํ ฯ[๒]
น มยฺหํ มตตฺ กิ ํ นามํ นป เปติกสมภฺ วํ
ชาโตมหฺ ิ เวสฺสวถี ยิ า ตสฺมา เวสฺสนตฺ โร อหุ ฯ[๓]
ยทาหํ ทารโก โหมิ ชาติยา อฏ วสฺสิโก
ตทา นสิ ชฺช ปาสาเท ทานํ ทาตุ วิจินฺตยึ [๔]

๕ ม. น สนฺตุ ฯ
๖ ม. ขุชชฺ เจลาปกากิณเฺ ณ ฯ
๗ อมิ า ฉ คาถาโย สีหฬโปตถฺ เกเยว ทสิ ฺสนฺติ น อเฺ สุ ฯ

วเิ คราะหขอ มูลโดย : พระมหากติ ตศิ กั ด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สตุ ฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนา ที่ 365-453 ๓

หทยํ ทเทยฺยํ จกฺขุ มสํ มฺป รุธิรมฺปจ

ทเทยยฺ ํ กายํ สาเวตวฺ า ยทิ โกจิ ยาจโก มมํ ฯ[๕]
สภาวํ จนิ ตฺ ยนฺตสสฺ อกมฺปตมสณฺติ ํ
อกมปฺ  ตตถฺ ปวี สิเนรวุ นวฏํสกา ฯ[๖]

[๑๐๕๒] ปรฬุ ฺหกจฺฉนขโลมา ปงฺกทนตฺ า รชสสฺ ริ า
ปคฺคยหฺ ทกฺขิณํ พาหุ กึ มํ ยาจนฺติ พฺราหมฺ ณา ฯ[๗]

[๑๐๕๓] รตนํ เทว ยาจาม สวิ ีนํ รฏ วฑฺฒนํ

ททาหิ ปวรํ นาคํ อสี าทนฺตํ อุรุฬหฺ วํ ฯ[๘]
[๑๐๕๔] ททามิ น วิกมปฺ ามิ ยํ มํ ยาจนฺติ พฺราหมฺ ณา

ปภินนฺ ํ กุ ชฺ รํ ทนฺตึ โอปคุยหฺ ํ๘ คชุตฺตมํ ฯ[๙]
[๑๐๕๕] หตถฺ กิ ฺขนฺธโต โอรุยหฺ ราชา จาคาธิมานโส
พฺราหมฺ ณานํ อทา ทานํ สิวีนํ รฏ วฑฺฒโน ฯ[๑๐]
[๑๐๕๖] ตทาสิ ยํ ภสึ นกํ ตทาสิ โลมหํสนํ
หตถฺ ินาเค ปทินนฺ มฺหิ เมทนี สมกมปฺ ถ ฯ[๑๑]
ตทาสิ ยํ ภสึ นกํ ตทาสิ โลมหํสนํ
หตถฺ ินาเค ปทินฺนมหฺ ิ ขพุ ฺภิตฺถ นครํ ตทา ฯ[๑๒]
สมากลุ ํ ปรุ ํ อาสิ โฆโส จ วปิ โุ ล มหา
หตฺถินาเค ปทินฺนมฺหิ สวิ ีนํ รฏ วฑฒฺ เน ฯ[๑๓]
[๑๐๕๗] อเถตถฺ ๙ วตตฺ ติ สทฺโท ตมุ ุโล เภรโว มหา
หตฺถนิ าเค ปทินนฺ มหฺ ิ ขุพฺภติ ถฺ นครํ ตทา ฯ[๑๔]
อเถตฺถ วตฺตติ สทฺโท ตมุ ุโล เภรโว มหา

๘ ม. โอปวยฺหํ ฯ
๙ อทิ ํ คาถาทวฺ ยํ ส.ี โปตฺถเกเยว ทิสฺสติ ฯ

วเิ คราะหขอมลู โดย : พระมหากติ ตศิ กั ดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สตุ ตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนา ที่ 365-453 ๔

หตฺถินาเค ปทนิ นฺ มฺหิ สิวนี ํ รฏ วฑฺฒเน ฯ[๑๕]

[๑๐๕๘] อุคฺคา จ ราชปุตตฺ า จ เวสิยานา จ พรฺ าหฺมณา
หตถฺ าโรหา อนีกฏา รถิกา ปตฺติการกา [๑๖]
เกวโล จาป นคิ โม สิวิโย จาป๑๐ สมาคตา

ทสิ วฺ า นาคํ นิยยฺ มานํ เต รโฺ  ปฏเิ วทยุ ฯ[๑๗]
วธิ มํ เทว เต รฏ ํ ปตุ โฺ ต เวสฺสนตฺ โร ตว

กถํ โน หตฺถินํ ทชฺชา นาคํ รฏ สสฺ ปชู ิตํ ฯ[๑๘]

กถํ โน กุ ชฺ รํ ทชชฺ า อสี าทนตฺ ํ อรุ ฬุ ฺหวํ
เขตตฺ ฺ ฺ สพฺพยทุ ฺธานํ สพฺพเสตํ คชุตฺตมํ ฯ[๑๙]

ปณฑฺ ุกมพฺ ลสฉฺ นฺนํ ปภินนฺ ํ สตฺตมุ ทฺทนํ
ทนตฺ ึ สวาลวีชนึ เสตํ เกลาสสาทสิ ํ ฯ[๒๐]
สเสตจฉฺ ตฺตํ สปุ ตฺเถยฺย๑ํ ๑ สาถพพฺ นํ สหตถฺ ิป
อคคฺ ยานํ ราชวาหึ พฺราหมฺ ณานํ อทา ทาน๑ํ ๒ฯ[๒๑]
[๑๐๕๙] อนฺนํ ปานจฺ โส๑๓ ทชชฺ า วตฺถเสนาสนานิ จ
เอตํ โข ทานปฏิรปู  เอตํ โข พฺราหฺมณารหํ ฯ[๒๒]
อยํ เต วํสราชา โน สิวีนํ รฏ วฑฺฒโน๑๔
กถํ เวสฺสนตฺ โร ปตุ ฺโต คชํ ภาเชติ สชฺ ย ฯ[๒๓]
สเจ ตฺวํ น กริสฺสสิ สวิ ีนํ วจนํ อิทํ
มเฺ  ตํ สห ปตุ เฺ ตน สวิ หิ ตเฺ ถ๑๕ กริสสฺ เร ฯ[๒๔]

๑๐ ม. สวิ โย จ ฯ
๑๑ ม. สอปุ าเธยยฺ ํ ฯ
๑๒ ม. คชํ ฯ ส.ี ยุ. ธนํ ฯ
๑๓ ม.โย ฯ
๑๔ ส.ี รฏวฑฺฒนํ ฯ ยุ. รฏวฑฺฒน ฯ

วเิ คราะหขอ มูลโดย : พระมหากติ ตศิ ักดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สตุ ฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนา ท่ี 365-453 ๕

[๑๐๖๐] กามํ ชนปโท มาสิ รฏ จฺ าป วินสสฺ ตุ

นาหํ สวิ ีนํ วจนา ราชปตุ ฺตํ อทสู กํ [๒๕]
ปพพฺ าเชยฺยํ สกา รฏ า ปุตโฺ ต หิ มม โอรโส ฯ
กามํ ชนปโท มาสิ รฏ จฺ าป วนิ สสฺ ตุ [๒๖]

นาหํ สวิ นี ํ วจนา ราชปุตฺตํ อทูสกํ
ปพฺพาเชยฺยํ สกา รฏ า ปตุ ฺโต หิ มม อตฺรโช ฯ[๒๗]

น จาหํ ตสฺมึ ทุพฺเภยฺยํ อริยสีลวโต หิ โส

อสโิ ลโกป เม อสฺส ปาปจฺ ปสเว พหุ [๒๘]
กถํ เวสฺสนตฺ รํ ปุตฺตํ สตฺเถน ฆาตยามเส ฯ

[๑๐๖๑] มา นํ ทณฺเฑน สตเฺ ถน น หิ โส พนฺธนารโห [๒๙]
ปพพฺ าเชหิ จ นํ รฏ า วงฺเก วสตุ ปพฺพเต ฯ
[๑๐๖๒] เอโส เจ สิวนี ํ ฉนฺโท ฉนทฺ ํ น ปนทุ ามเส [๓๐]
อมิ ํ โส วสตุ รตฺตึ กาเม จ ปริภุ ชฺ ตุ ฯ
ตโต รตยฺ า ววิ สเน สรุ ิยสฺสคุ คฺ มนํ ปติ๑๖ [๓๑]
สมคคฺ า สวิ โิ ย๑๗ หุตฺวา รฏ า ปพฺพาชยนตฺ ุ นํ ฯ
[๑๐๖๓] อฏุ เหิ กตฺเต ตรมาโน คนตฺ วฺ า เวสสฺ นตฺ รํ วท [๓๒]
สิวิโย เทว เต กทุ ธฺ า เนคมา จ สมาคตา
อุคคฺ า จ ราชปตุ ฺตา จ เวสิยานา จ พรฺ าหฺมณา ฯ[๓๓]
หตฺถาโรหา อนีกฏา รถิกา ปตตฺ ิการกา
เกวโล จาป นคิ โม สิวิโย จาป สมาคตา ฯ[๓๔]

๑๕ ม. สิวี หตฺเถ ฯ
๑๖ ม. สรู ยิ __ ฯ อิโต ปรํ อีทสิ เมว
๑๗ ม. สพพฺ ตถฺ สิวโย ฯ

วเิ คราะหขอ มลู โดย : พระมหากติ ติศกั ดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สุตตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนาที่ 365-453 ๖

อสฺมา รตยฺ า วิวสเน สุริยสฺสุคฺคมนํ ปติ

สมคฺคา สิวโิ ย หตุ ฺวา รฏ า ปพฺพาชยนตฺ ิ ตํ ฯ[๓๕]
[๑๐๖๔] ส กตตฺ า ตรมาโนว สวิ ิราเชน เปสิโต
อามุตตฺ หตถฺ าภรโณ สุวตโฺ ถ จนฺทนปโฺ ผสิโต๑๘ [๓๖]

สีสํ นฺหาโต อทุ เก โส อามุตตฺ มณิกณุ ฑฺ โล
อปุ าคมิ ปรุ ํ รมมฺ ํ เวสสฺ นตฺ รนเิ วสนํ ฯ[๓๗]

ตตถฺ ททฺ ส กมุ ารํ โส รมมานํ สเก ปเุ ร

ปรกิ ิณณฺ ํ อมจเฺ จหิ ตทิ สานํ ว วาสวํ ฯ[๓๘]
[๑๐๖๕] โส ตตฺถ คนฺตฺวา ตรมาโน กตตฺ า เวสสฺ นฺตรํ พฺรวิ

ทกุ ฺขนเฺ ต เวทยสิ ฺสามิ มา เม กชุ ฌฺ รเถสภ ฯ[๓๙]
วนฺทติ ฺวา โรทมาโน โส กตตฺ า ราชานมพฺรวิ
ภตฺตา เมสิ มหาราช สพฺพกามรสาหโร [๔๐]
ทุกฺขนเฺ ต เวทยสิ สฺ ามิ ตตถฺ อสสฺ าสยนฺตุ มํ ฯ
สวิ โิ ย เทว เต กุทธฺ า เนคมา จ สมาคตา [๔๑]
อคุ ฺคา จ ราชปตุ ฺตา จ เวสิยานา จ พรฺ าหฺมณา ฯ
หตถฺ าโรหา อนกี ฏา รถิกา ปตฺติการกา [๔๒]
เกวโล จาป นคิ โม สวิ ิโย จาป สมาคตา ฯ
อสมฺ า รตฺยา วิวสเน สุรยิ สฺสคุ ฺคมนํ ปติ [๔๓]
สมคฺคา สิวิโย หตุ วฺ า รฏ า ปพพฺ าชยนฺติ ตํ ฯ
[๑๐๖๖] กสิ มฺ ึ เม สวิ โิ ย กทุ ฺธา โย น ปสสฺ ามิ ทกุ กฺ ฏํ [๔๔]
ตํ เม กตฺเต วยิ าจกิ ขฺ กสมฺ า ปพฺพาชยนฺติ มํ ฯ
[๑๐๖๗] อคุ ฺคา จ ราชปุตตฺ า จ เวสิยานา จ พฺราหฺมณา [๔๕]

๑๘ ม. จนทฺ นภูสิโต ฯ

วิเคราะหขอ มูลโดย : พระมหากิตตศิ กั ด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สตุ ฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนาท่ี 365-453 ๗

หตถฺ าโรหา อนีกฏา รถกิ า ปตตฺ กิ ารกา

นาคทาเนน ขยี นฺติ ตสฺมา ปพฺพาชยนตฺ ิ ตํ ฯ[๔๖]
[๑๐๖๘] หทยํ จกฺขุมปฺ หํ ทชฺชํ กึ เม พาหริ กํ ธนํ
หิรฺ ํ วา สุวณณฺ ํ วา มุตฺตา เวฬุรยิ า มณิ [๔๗]

ทกฺขณิ ํ วามหํ๑๙ พาหุ ทิสวฺ า ยาจกมาคเต
ทเทยยฺ ํ น วกิ มฺเปยยฺ ํ ทาเน เม รมต๒ี ๐ มโน ฯ[๔๘]

กามํ มํ สิวิโย สพฺเพ ปพพฺ าเชนฺตุ หนนฺตุ วา

เนว ทานา วริ มสิ ฺสํ กามํ ฉนิ ฺทนตฺ ุ สตตฺ ธา ฯ[๔๙]
[๑๐๖๙] เอวนฺตํ สิวโิ ย อาหุ เนคมา จ สมาคตา

โกนตฺ ิมาราย ตีเรน คริ มิ ารชฺ รํ ปติ [๕๐]
เยน ปพฺพาชิตา ยนฺติ เตน คจฉฺ ตุ สพุ ฺพโต ฯ
[๑๐๗๐] โสหํ เตน คมสิ สฺ ามิ เยน คจฺฉนตฺ ิ ทูสกา [๕๑]
รตตฺ นิ ฺทิวํ เม ขมถ ยาว ทานํ ททามหิ ํ ฯ
[๑๐๗๑] อามนฺตยติ ถฺ ราชา นํ มททฺ ึ สพพฺ งฺคโสภนึ [๕๒]
ยํ เต กิ จฺ ิ มยา ทนิ นฺ ํ ธนํ ธฺ จฺ วิชฺชติ
หิรฺ ํ วา สุวณณฺ ํ วา มตุ ตฺ า เวฬุรยิ า พหู [๕๓]
สพพฺ นฺตํ นิทเหยฺยาสิ ยจฺ เต เปตตฺ กิ ํ ธนํ ฯ
[๑๐๗๒] ตมพฺรวิ ราชปตุ ฺตี มททฺ ี สพฺพงฺคโสภนา [๕๔]
กุหึ เทว นิทหามิ ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต ฯ
[๑๐๗๓] สีลวนฺเตสุ ทชฺเชสิ ทานํ มททฺ ิ ยถารหํ [๕๕]
น หิ ทานา ปรํ อตถฺ ิ ปติฏา สพฺพปาณินํ ฯ

๑๙ ม. วาปหํ ฯ
๒๐ ม. รมเต ฯ

วิเคราะหขอ มลู โดย : พระมหากติ ตศิ ักดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สุตฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนา ท่ี 365-453 ๘

[๑๐๗๔] ปุตฺเตสุ มทฺทิ ทเยสิ สสสฺ ยุ า สสสฺ รุ มฺหิ จ [๕๖]

โย จ ตํ ภตฺตา มเฺ ยฺย สกฺกจจฺ นฺตํ อุปฏเห ฯ
โน เจ ตํ ภตฺตา มเฺ ยยฺ มยา วิปฺปวเสน เต [๕๗]
อฺํ ภตฺตารํ ปรเิ ยส มา กลิ ิตฺถ๒๑ มยา วนิ า ฯ

[๑๐๗๕] อหํ หิ วนํ คจฺฉามิ โฆรํ วาฬมคิ ายตุ ํ [๕๘]
สสํ โย ชวี ติ ํ มยฺหํ เอกกสฺส พรฺ หาวเน ฯ

[๑๐๗๖] ตมพรฺ วิ ราชปตุ ฺตี มทฺที สพฺพงฺคโสภนา [๕๙]

อภุมฺเม กถํ นุ ภณสิ ปาปกํ วต ภาสสิ ฯ
เนส ธมโฺ ม มหาราช ยํ ตวฺ ํ คจเฺ ฉยยฺ เอกโก [๖๐]

อหปํ  เตน คจฉฺ ามิ เยน คจฺฉสิ ขตตฺ ิย ฯ
มรณํ วา ตยา สทธฺ ึ ชีวติ ํ วา ตยา วินา [๖๑]
ตเทว มรณํ เสยฺโย ยเฺ จ ชีเว ตยา วินา ฯ
อคฺคึ อชุ ชฺ าลยติ วฺ าน เอกชาลสมาหติ ํ [๖๒]
ตตฺเถว มรณํ๒๒ เสยฺโย ยเฺ จ ชีเว ตยา วนิ า ฯ
ยถา อารฺ กํ นาคํ ทนตฺ ึ อเนฺวติ หตฺถินี [๖๓]
เชสฺสนฺตํ คริ ทิ คุ ฺเคสุ สเมสุ วสิ เมสุ จ ฯ
เอวนตฺ ํ อนคุ จฉฺ ามิ ปุตฺเต อาทาย ปจฉฺ โต [๖๔]
สุภรา เต ภวสิ สฺ ามิ น เต เหสฺสามิ ทุพฺภรา ฯ
[๑๐๗๗] อิเม กมุ าเร ปสสฺ นฺโต มชฺ ุเก ปย ภาณเิ น [๖๕]
อาสเี น วนคุมพฺ สฺมึ น รชฺชสฺส สริสสฺ สิ ฯ
อิเม กมุ าเร ปสสฺ นโฺ ต มชฺ เุ ก ปย ภาณิเน [๖๖]

๒๑ ม. กลิ ติ ฺโถ ฯ
๒๒ ม. ตตฺถ เม มรณํ เสยฺโย ฯ

วิเคราะหขอมูลโดย : พระมหากิตติศกั ด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สตุ ฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนาท่ี 365-453 ๙

กีฬนเฺ ต วนคมุ ฺพสมฺ ึ น รชฺชสฺส สรสิ สฺ สิ ฯ

อเิ ม กมุ าเร ปสสฺ นฺโต มชฺ ุเก ปยภาณิเน [๖๗]
อสฺสเม รมณียมหฺ ิ น รชชฺ สสฺ สริสฺสสิ ฯ
อเิ ม กุมาเร ปสสฺ นโฺ ต มชฺ เุ ก ปยภาณเิ น [๖๘]

กฬี นเฺ ต อสสฺ เม รมฺเม น รชชฺ สฺส สริสฺสสิ ฯ
อิเม กมุ าเร ปสสฺ นโฺ ต มาลธารี อลงกฺ เต [๖๙]

อสฺสเม รมณยี มหฺ ิ น รชชฺ สฺส สริสฺสสิ ฯ

อเิ ม กุมาเร ปสสฺ นโฺ ต มาลธารี อลงฺกเต [๗๐]
กฬี นเฺ ต อสสฺ เม รมฺเม น รชชฺ สสฺ สรสิ ฺสสิ ฯ

ยทา ทกขฺ สิ นจฺจนเฺ ต กุมาเร มาลธาริเน [๗๑]
อสสฺ เม รมณยี มฺหิ น รชฺชสสฺ สริสสฺ สิ ฯ
ยทา ทกขฺ สิ นจจฺ นเฺ ต กุมาเร มาลธาริเน [๗๒]
กีฬนฺเต อสฺสเม รมเฺ ม น รชฺชสสฺ สรสิ ฺสสิ ฯ
ยทา ทกฺขสิ มาตงคฺ ํ กุ ชฺ รํ สฏหิ ายนํ [๗๓]
เอกํ อรเฺ  วจิ รนตฺ ํ๒๓ น รชชฺ สสฺ สริสฺสสิ ฯ
ยทา ทกขฺ สิ มาตงคฺ ํ กุ ชฺ รํ สฏหิ ายนํ [๗๔]
สายํ ปาโต วจิ รนตฺ ํ น รชฺชสฺส สริสฺสสิ ฯ
ยทา กเรณุสงฺฆสสฺ ยถู สสฺ ปุรโต วชํ [๗๕]
โกจฺ ํ กาหติ มาตงโฺ ค กุ ชฺ โร สฏ ิหายโน
ตสสฺ ตํ นทโต สุตฺวา น รชฺชสฺส สรสิ ฺสสิ ฯ[๗๖]
อภุ โต วนวกิ าเส ยทา ทกฺขสิ กามทํ
วเน วาฬมคิ ากณิ เฺ ณ น รชชฺ สสฺ สรสิ สฺ สิ ฯ[๗๗]

๒๓ ม. จรนตฺ ํ ฯ

วเิ คราะหขอ มลู โดย : พระมหากติ ตศิ ักด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สตุ ตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนา ที่ 365-453 ๑๐

มคิ ํ ทสิ วฺ าน สายณหฺ ํ ปจฺ มาลินิมาคตํ๒๔

กปึ ุริเส จ นจจฺ นเฺ ต น รชฺชสสฺ สริสฺสสิ ฯ[๗๘]
ยทา สสุ ฺสส๒ิ ๕ นิคฺโฆสํ สนทฺ มานาย สนิ ธฺ ยุ า
คีตํ กึปรุ สิ านจฺ น รชฺชสสฺ สรสิ สฺ สิ ฯ[๗๙]
ยทา สุสฺสส๒ิ ๕ นิคฺโฆสํ คิรคิ พฺภรจาริโน
วสสฺ มานสสฺ ุลูกสสฺ น รชชฺ สฺส สรสิ ฺสสิ ฯ[๘๐]

ยทา สหี สฺส พยฺ คฆฺ สสฺ ขคฺคสฺส ควยสสฺ จ
วเน สสุ สฺ ส๒ิ ๕ วาฬานํ น รชชฺ สสฺ สรสิ สฺ สิ ฯ[๘๑]
ยทา โมรีหิ ปริกิณฺณํ วรหนิ ํ๒๖ มตถฺ กาสนิ ํ

โมรํ ทกขฺ ส๒ิ ๗ นจจฺ นฺตํ น รชฺชสสฺ สรสิ ฺสสิ ฯ[๘๒]
ยทา โมรีหิ ปรกิ ิณฺณํ อณฺฑชํ จิตรฺ เปกขฺ น๒ํ ๘
โมรํ ทกฺขสิ นจฺจนฺตํ น รชฺชสฺส สรสิ สฺ สิ ฯ[๘๓]
ยทา โมรีหิ ปรกิ ิณฺณํ นลี คีวํ สิขณฑฺ นิ ํ
โมรํ ทกขฺ สิ นจจฺ นตฺ ํ น รชฺชสฺส สรสิ ฺสสิ ฯ[๘๔]
ยทา ทกขฺ สิ เหมนฺเต ปปุ ฺผเิ ต ธรณรี เุ ห
สุรภสิ มปฺ วายนเฺ ต๒๙ น รชชฺ สสฺ สรสิ สฺ สิ ฯ[๘๕]
ยทา เหมนฺติเก มาเส หริตํ ทกฺขสิ เมทนึ
อนิ ฺทโคปกสฉฺ นนฺ ํ น รชฺชสฺส สริสสฺ สิ ฯ[๘๖]

๒๔ ม. ปฺจมาลนิ มาคตํ ฯ
๒๕ ม. โสสฺสสิ ฯ
๒๖ ม. พริหนี ํ ฯ
๒๗ ม. ทกฺขิสิ ฯ อิโต ปรํ อที ิสเมว ฯ
๒๘ ม. จติ รฺ ปกฺขินํ ฯ
๒๙ ม. สุรภึ ฯ

วิเคราะหขอมลู โดย : พระมหากิตติศักดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สุตตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนา ท่ี 365-453 ๑๑

ยทา ทกฺขสิ เหมนเฺ ต ปุปฺผิเต ธรณีรุเห

กฏุ ชํ พมิ ฺพชาลจฺ ปปุ ผฺ ิตํ โลททฺ ปทมฺ กํ [๘๗]
สุรภสิ มฺปวายนเฺ ต๓๐ น รชฺชสสฺ สริสสฺ สิ ฯ
ยทา เหมนฺติเก มาเส วนํ ทกขฺ สิ ปุปฺผติ ํ [๘๘]

โอปปุ ฺผานิ จ ปทมฺ านิ น รชฺชสฺส สรสิ ฺสสิ ฯ
หมิ วนฺตํ นฏิ ิตํ ฯ

กัณฑท านกัณฑ ๒๐๙ พระคาถา (๑๓๗/๒)
[๑๐๗๘] เตสํ ลาลปต๓ํ ๑ สุตฺวา ปุตตฺ สสฺ สณุ ิสาย จ

กลูนํ ปรเิ ทเวสิ ราชปตุ ฺตี ยสสฺสนิ ี ฯ[๑]
เสยโฺ ย วิสํ เม ขายติ ํ ปปาตา ปปเตยฺยหํ
รชชฺ ยุ า พชฺฌมิยาหํ +1บาท
กสมฺ า เวสฺสนตฺ รํ ปตุ ตฺ ํ ปพฺพาเชนตฺ ิ อทูสกํ ฯ[๒]
อชฌฺ ายกํ ทานปตึ ยาจโยคํ อมจฺฉรึ
กสมฺ า๓๒ เวสฺสนตฺ รํ ปุตตฺ ํ ปพฺพาเชนฺติ อทสู ก๓ํ ๓ ฯ[๓]
ปูชิตํ ปฏิราชูหิ กติ ตฺ มิ นตฺ ํ ยสสฺสินํ
กสฺมา เวสสฺ นตฺ รํ ปตุ ตฺ ํ ปพพฺ าเชนตฺ ิ อทสู กํ ฯ[๔]
มาตาเปติภรํ ชนตฺ ุ กุเล เชฏ าปจายินํ
กสฺมา เวสฺสนตฺ รํ ปตุ ฺตํ ปพพฺ าเชนฺติ อทสู กํ ฯ[๕]
รโฺ  หติ ํ เทวหติ ๓ํ ๔ าตีนํ สขินํ หิตํ

๓๐ ม. สุรภึ ฯ
๓๑ ลาลปฺปตํ ฯ
๓๒ ม. อทิ ํ คาถาปาททวฺ ยํ นตถฺ ิ ฯ
๓๓ ม. อทิ ํ คาถาปาททฺวยํ นตถฺ ิ ฯ

วเิ คราะหขอมูลโดย : พระมหากิตตศิ ักด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สุตฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนาท่ี 365-453 ๑๒

หิตํ สพฺพสฺส รฏ สฺส +1บาท

กสฺมา เวสฺสนตฺ รํ ปุตตฺ ํ ปพฺพาเชนตฺ ิ อทูสกํ ฯ[๖]
[๑๐๗๙] มธนู ีว ปลติ านิ๓๕ อมฺพาว ปตติ า ฉมา
เอวํ เหสสฺ ติ เต รฏ ปพฺพาเชนตฺ ิ อทสู กํ ฯ[๗]

หํโส นิกขฺ ณี ปตฺโตว ปลฺลลสฺมึ อนทู เก
อปวิฏโ  อมจเฺ จหิ เอโก ราชา วหิ ิยฺยสิ ฯ[๘]

ตนฺตํ พรฺ ูมิ มหาราช อตโฺ ถ เต มา อปุ จจฺ คา

มา นํ สวิ นี ํ วจนา ปพฺพาเชสิ อทสู กํ ฯ[๙]
[๑๐๘๐] ธมฺมสฺสาปจิตึ กุมมฺ ึ๓๖ สิวนี ํ วนิ ยํ ธชํ

ปพฺพาเชมิ สกํ ปุตฺตํ ปาณา ปย ตโร หิ เม ฯ[๑๐]
[๑๐๘๑] ยสฺส ปุพฺเพ ธชคคฺ านิ กณิการาว ปปุ ฺผติ า
ยายนตฺ มนุยายนฺติ สฺวชเฺ ชโกว คมสิ สฺ ติ ฯ[๑๑]
ยสฺส ปุพเฺ พ ธชคคฺ านิ กณิการวนานิว
ยายนตฺ มนุยายนตฺ ิ สฺวชฺเชโกว คมิสฺสติ ฯ[๑๒]
ยสฺส ปพุ ฺเพ อนกี านิ กณกิ าราว ปปุ ฺผิตา
ยายนฺตมนยุ ายนฺติ สฺวชฺเชโกว คมสิ ฺสติ ฯ[๑๓]
ยสฺส ปุพฺเพ อนกี านิ กณกิ ารวนานิ ว
ยายนตฺ มนุยายนฺติ สฺวชฺเชโกว คมสิ ฺสติ ฯ[๑๔]
อนิ ทฺ โคปกวณฺณาภา คนธฺ ารา ปณฑฺ กุ มฺพลา
ยายนฺตมนยุ ายนตฺ ิ สฺวชเฺ ชโกว คมิสสฺ ติ ฯ[๑๕]

๓๔ ม. เทวหิ ิตํ ฯ
๓๕ ม. ปลาตานิ ฯ
๓๖ ม. กุมฺมิ ฯ

วเิ คราะหขอมลู โดย : พระมหากติ ติศกั ด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สตุ ฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนาท่ี 365-453 ๑๓

โย ปุพฺเพ หตฺถินา ยาติ สวิ ิกาย รเถน จ

สฺวชฺช เวสสฺ นตฺ โร ราชา กถํ คจฺฉติ ปตตฺ ิโก ฯ[๑๖]
กถํ จนฺทนลิตตฺ งฺโค นจฺจคีตปฺปโพธโน
ขุราชนิ ํ ผรสุจฺ ขาริกาชจฺ หาริติ๓๗ ฯ[๑๗]

กสมฺ า นาภหิ รยี นฺติ กาสาวา อชินานิ จ
ปวิสนตฺ ํ พรฺ หารฺ ํ กสมฺ า จีรํ น พชฌฺ เร ฯ[๑๘]

กถํ นุ จรี ํ ธาเรนตฺ ิ ราชปพพฺ ชติ า ชนา

กถํ กุสมยํ จีรํ มทฺที ปริทเหสฺสต๓ิ ๘ ฯ[๑๙]
กาสิยานิ จ ธาเรตฺวา โขมโกทมุ ฺพรานิ จ

กสุ จีรานิ ธาเรนฺตี กถํ มททฺ ี กริสสฺ ติ ฯ[๒๐]
วยฺหาหิ ปริยายิตวฺ า สิวกิ าย รเถน จ
สา กถชฺช อนุจฺจงฺคี ปถํ คจฺฉติ ปตตฺ ิกา ฯ[๒๑]
ยสฺสา มทุ ตุ ลา หตถฺ า จลนา๓๙ ๓ จ สเุ ข ิตา
สา กถชฺช อนุจจฺ งฺคี ปถํ คจฉฺ ติ ปตตฺ ิกา ฯ[๒๒]
ยสฺสา มทุ ตุ ลา ปาทา จลนา๔๐ จ สเุ ข ติ า
ปาทุกาหิ สวุ ณฺณาหิ ปฬ มานาว คจฺฉติ [๒๓]
สา กถชชฺ อนจุ จฺ งคฺ ี ปถํ คจฺฉติ ปตตฺ กิ า ฯ
ยสฺสุ อิตถฺ สี หสฺสสสฺ ๔๑ ปุรโต คจฉฺ ติ มาลินี [๒๔]
สา กถชฺช อนจุ ฺจงฺคี วนํ คจฺฉติ เอกกิ า ฯ

๓๗ ม. หาหิติ ฯ
๓๘ ม. ปริทหสิ ฺสติ ฯ
๓๙ ส.ี ม. จรณา ฯ
๔๐ ส.ี ม. จรณา ฯ
๔๑ ม. ยาสสฺ ุ อติ ฺถิสหสสฺ านํ ฯ

วเิ คราะหขอ มลู โดย : พระมหากิตติศกั ดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สตุ ตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนา ที่ 365-453 ๑๔
ยา สา๔๒ สวิ าย สตุ ฺวาน มุหอุ ุตตฺ สเต ปุเร [๒๕]

สา กถชฺช อนุจฺจงฺคี วนํ คจฺฉติ ภีรุกา ฯ
ยา สา๔๒ อินฺทสโคตตฺ สสฺ อุลกู สสฺ ปวสฺสโต [๒๖]
สุตฺวาน นทโต ภตี า วารุณวี ปเวธติ

สา กถชชฺ อนจุ จฺ งคฺ ี วนํ คจฉฺ ติ ภีรกุ า ฯ[๒๗]
สกณุ ี หตปตุ ฺตาว สุ ฺ ํ ทสิ ฺวา กลุ าวกํ

จริ ํ ทกุ ฺเขน ฌายสิ สฺ ํ สุ ฺ ํ อาคมฺมมิ ํ ปุรํ ฯ[๒๘]

สกณุ ี หตปุตฺตาว สุ ฺ ํ ทิสฺวา กลุ าวกํ
กสี า ปณฑฺ ุ ภวิสสฺ ามิ ปเย ปุตเฺ ต อปสสฺ ตี ฯ[๒๙]

สกุณี หตปุตตฺ าว สุ ฺ ํ ทสิ วฺ า กลุ าวกํ
เตน เตน ปธาวิสฺสํ ปเ ย ปตุ ฺเต อปสฺสตี ฯ[๓๐]
กุรรุ ี๔๓ หตจฺฉาปาว สุ ฺ ํ ทิสฺวา กลุ าวกํ
จริ ํ ทุกฺเขน ฌายิสฺสํ สุ ฺ ํ อาคมมฺ ิมํ ปุรํ ฯ[๓๑]
กุรุรี หตจฺฉาปาว สุ ฺ ํ ทสิ วฺ า กุลาวกํ
กสี า ปณฺฑุ ภวิสสฺ ามิ ปเ ย ปุตเฺ ต อปสฺสตี ฯ[๓๒]
กุรุรี หตจฉฺ าปาว สุ ฺ ํ ทิสวฺ า กลุ าวกํ
เตน เตน ปธาวสิ ฺสํ ปเย ปุตเฺ ต อปสสฺ ตี ฯ[๓๓]
สา นนู จกกฺ วกกฺ ีว๔๔ ปลลฺ ลสฺมึ อนูทเก
จิรํ ทุกเฺ ขน ฌายิสสฺ ํ สุ ฺ ํ อาคมมฺ ิมํ ปรุ ํ ฯ[๓๔]
สา นูน จกฺกวกฺกีว ปลลฺ ลสฺมึ อนูทเก

๔๒ ม. ยาสสฺ ุ ฯ
๔๓ ม. กรุ รี ฯ อโิ ต ปรํ อีทิสเมว ฯ
๔๔ ม. จกกฺ วาถีว ฯ อโิ ต ปรํ อีทิสเมว ฯ

วิเคราะหขอ มลู โดย : พระมหากิตติศกั ดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สุตฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนาท่ี 365-453 ๑๕

กสี า ปณฑฺ ุ ภวสิ สฺ ามิ ปเย ปตุ เฺ ต อปสฺสตี ฯ[๓๕]

สา นนู จกฺกวกกฺ ีว ปลลฺ ลสมฺ ึ อนทู เก
เตน เตน ปธาวิสฺสํ ปเ ย ปตุ ฺเต อปสสฺ ตี ฯ[๓๖]
เอวํ เม วลิ ปนฺติยา ราชปตุ ฺตํ อทูสกํ

ปพฺพาเชสิ จ๔๕ นํ รฏ า มเฺ  เหสฺสามิ ชีวิตํ ฯ[๓๗]
[๑๐๘๒] ตสฺสา ลาลปตํ สุตฺวา สพฺพา อนเฺ ตปเุ ร อหุ๔๖

พาหา ปคคฺ ยฺห ปกกฺ นทฺ ุ สวิ ิกฺา สมาคตา ฯ[๓๘]

สาลาว สมฺปมทฺทติ า๔๗ มาลุเตน ปมทฺทิตา
เสนตฺ ิ ปุตตฺ า จ ทารา จ เวสสฺ นฺตรนิเวสเน ฯ[๓๙]

โอโรธา จ กุมารา จ เวสยิ านา จ พรฺ าหมฺ ณา
พาหา ปคคฺ ยหฺ ปกกฺ นทฺ ุ เวสฺสนฺตรนเิ วสเน ฯ[๔๐]
หตถฺ าโรหา อนีกฏา รถกิ า ปตตฺ กิ ารกา
พาหา ปคฺคยฺห ปกกฺ นทฺ ุ เวสสฺ นตฺ รนิเวสเน ฯ[๔๑]
ตโต รตยฺ า วิวสเน สรุ ิยสสฺ คุ ฺคมนํ ปติ
อถ เวสสฺ นตฺ โร ราชา ทานํ ทาตุ อปุ าคมิ ฯ[๔๒]
วตฺถานิ วตฺถกามานํ โสณฑฺ านํ เทถ วารณุ ึ
โภชนํ โภชนตฺถีนํ สมฺมเทว ปเวจฉฺ ถ ฯ[๔๓]
มา จ กิ จฺ ิ วนิพฺพเก เหยติ ถฺ อธิ าคเต
ตปเฺ ปถ อนฺนปาเนน คจฉฺ นตฺ ุ ปฏิปชู ิตา ฯ[๔๔]
(อเถตฺถ วตฺตติ สทโฺ ท ตุมุโล เภรโว มหา

๔๕ ม. ว. ฯ
๔๖ ม. พหู ฯ
๔๗ ม. สมฺปมถติ า ฯ

วเิ คราะหขอมลู โดย : พระมหากติ ติศกั ด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สตุ ตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนา ท่ี 365-453 ๑๖

ทาเนน ตํ นหี รนตฺ ิ ปุน ทานํ อทา ตุว๔ํ ๘ ฯ) [๔๕]

[๑๐๘๓] เต สุ มตตฺ า กิลนตฺ าว สมปฺ ตนฺติ วนิพฺพกา
นิกขฺ มนฺเต มหาราเช สวิ ีนํ รฏ วฑฒฺ เน ฯ[๔๖]
อจเฺ ฉจฉฺ ฉ วต โภ รุกฺขํ นานาผลททํ ทุมํ

ยถา เวสสฺ นตฺ รํ รฏ า ปพฺพาเชนตฺ ิ อทูสกํ ฯ[๔๗]
อจฺเฉจฉฺ ฉ วต โภ รกุ ฺขํ นานาผลธรํ ทุมํ

ยถา เวสสฺ นตฺ รํ รฏ า ปพฺพาเชนฺติ อทูสกํ ฯ[๔๘]

อจฺเฉจฺฉฉ วต โภ รุกขฺ ํ สพพฺ กามททํ ทุมํ
ยถา เวสฺสนตฺ รํ รฏ า ปพฺพาเชนฺติ อทูสกํ ฯ[๔๙]

อจเฺ ฉจฺฉฉ วต โภ รกุ ขฺ ํ สพฺพกามรสาหรํ
ยถา เวสฺสนตฺ รํ รฏ า ปพฺพาเชนตฺ ิ อทูสกํ ฯ[๕๐]
เย วุฑฒฺ า เย จ ทหรา เย จ มชฌฺ ิมโปรสิ า
พาหา ปคคฺ ยหฺ ปกฺกนทฺ ุ +1บาท
นิกขฺ มนเฺ ต มหาราเช สวิ ีนํ รฏ วฑฺฒเน ฯ[๕๑]
อตยิ กขฺ า เวสฺสวรา๔๙ อิตถฺ าคารา จ ราชิโน
พาหา ปคฺคยหฺ ปกฺกนทฺ ุ +1บาท
นกิ ฺขมนเฺ ต มหาราเช สวิ นี ํ รฏ วฑฒฺ เน ฯ[๕๒]
ถโิ ยป ตตฺถ ปกกฺ นทฺ ุ ยา ตมหฺ ิ นคเร อหุ
นิกฺขมนเฺ ต มหาราเช สิวนี ํ รฏ วฑฒฺ เน ฯ[๕๓]
เย พฺราหฺมณา เย จ สมณา อเฺ  วาป วนิพฺพกา

๔๘ อยํ คาถา ม. โปตฺถเกเยว ทสิ ฺสติ ฯ
๔๙ ม. วสฺสวรา ฯ

วเิ คราะหขอมูลโดย : พระมหากติ ติศักด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สตุ ตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนาที่ 365-453 ๑๗

พาหา ปคฺคยฺห ปกฺกนทฺ ุ อธมโฺ ม กริ โภ อิติ ฯ[๕๔]

ยถา เวสฺสนตฺ โร ราชา ยชมาโน สเก ปุเร
สิวนี ํ วจนตเฺ ถน สมหฺ า รฏ า นิรชฺชติ ฯ[๕๕]
สตตฺ หตถฺ ิสเต ทตวฺ า สพฺพาลงฺการภสู ิเต

สุวณณฺ กจเฺ ฉ มาตงฺเค เหมกปปฺ นิวาสเส๕๐ [๕๖]
อารุเฬฺห คามณีเยภิ โตมรงกฺ ุสปาณภิ ิ

เอส เวสสฺ นฺตโร ราชา สมฺหา รฏ า นิรชชฺ ติ ฯ[๕๗]

สตฺต อสสฺ สเต ทตฺวา สพฺพาลงกฺ ารภูสเิ ต
อาชานเิ ยว ชาติยา สินธฺ เว สีฆวาหเน[๕๘]

อารุเฬหฺ คามณีเยภิ อนิ ทฺ ยิ าจาปธาริภิ๕๑
เอส เวสฺสนตฺ โร ราชา สมฺหา รฏ า นริ ชชฺ ติ ฯ[๕๙]
สตฺต รถสเต ทตวฺ า สนนฺ ทฺเธ อุสฺสิตทธฺ เช
ทเี ป อโถป เวยยฺ คเฺ ฆ สพพฺ าลงกฺ ารภสู เิ ต[๖๐]
อารุเฬฺห คามณเี ยภิ จาปหตเฺ ถหิ จมฺมภิ ิ๕๒
เอส เวสสฺ นฺตโร ราชา สมหฺ า รฏ า นริ ชชฺ ติ ฯ[๖๑]
สตตฺ อติ ถฺ ีสเต ทตฺวา เอกเมกา รเถ ิตา
สนฺนทธฺ า นิกขฺ รชชฺ ูหิ สุวณเฺ ณหิ อลงกฺ ตา[๖๒]
ปต าลงฺการา ปต วสนา ปตาภรณภสู ติ า๕๓
อาฬารปปฺ มขุ า๕๔ หสลุ า สสุ ฺ า ตนมุ ชฺฌิมา[๖๓]

๕๐ ม. เหมกปฺปนวาสเส ฯ
๕๑ ม. อิลฺลยิ า ... ฯ
๕๒ ม. วมฺมิภิ ฯ
๕๓ ม. -วภิ สู ิตา ฯ
๕๔ ม. อาฬารปมฺหา ฯ ปมฺหนฺติ อกขฺ ิคณฺโฑ ฯ

วิเคราะหขอ มลู โดย : พระมหากติ ตศิ กั ดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สุตฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนาท่ี 365-453 ๑๘

เอส เวสสฺ นฺตโร ราชา สมหฺ า รฏ า นิรชชฺ ติ ฯ

สตฺต เธนุสเต ทตวฺ า สพพฺ า กสํ ปุ ธารโิ น๕๕ [๖๔]
เอส เวสสฺ นตฺ โร ราชา สมฺหา รฏ า นิรชฺชติ ฯ
สตตฺ ทาสสี เต ทตวฺ า สตตฺ ทาสสตานิ จ [๖๕]

เอส เวสฺสนฺตโร ราชา สมฺหา รฏ า นิรชฺชติ ฯ
หตถฺ ี อสเฺ ส รเถ ทตวฺ า นารโิ ย จ อลงฺกตา [๖๖]

เอส เวสฺสนตฺ โร ราชา สมฺหา รฏ า นิรชฺชติ ฯ

ตทาสิ ยํ ภสึ นกํ ตทาสิ โลมหสํ นํ [๖๗]
มหาทาเน ปทินฺนมหฺ ิ เมทนี สมกมฺปถ ฯ

ตทาสิ ยํ ภึสนกํ ตทาสิ โลมหํสนํ [๖๘]
ยํ ปชฺ ลีกโต ราชา สมฺหา รฏ า นริ ชชฺ ติ ฯ
[๑๐๘๔] อเถตถฺ วตฺตติ สทฺโท ตมุ ุโล เภรโว มหา [๖๙]
ทาเนน ตํ นหี รนฺติ ปนุ ทานํ ททาติ โส๕๖ ฯ
[๑๐๘๕] เต สุ มตตฺ า กลิ นตฺ าว สมปฺ ตนตฺ ิ วนิพฺพกา [๗๐]
นกิ ฺขมนเฺ ต มหาราเช สิวีนํ รฏ วฑฒฺ เน ฯ
[๑๐๘๖] อามนฺตยติ ฺถ ราชานํ สชฺ ยํ ธมมฺ กิ ๕ํ ๗ วรํ [๗๑]
อวรทุ ธฺ สิ มํ เทว วงกฺ ํ คจฉฺ ามิ ปพฺพตํ ฯ
เย หิ เกจิ มหาราช ภตู า เย จ ภวิสสฺ เร [๗๒]
อติตตฺ าเยว กาเมหิ คจฉฺ นตฺ ิ ยมสาธนํ ฯ
โสหํ สเก อภิสสึ ยชมาโน สเก ปเุ ร [๗๓]

๕๕ ม. กสํ ฺปธารณา ฯ
๕๖ ส.ี ม. ปนุ ทานํ อทา ตุวํ ฯ
๕๗ ม. ธมฺมนิ ํ ฯ

วิเคราะหขอมลู โดย : พระมหากติ ตศิ ักด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สุตตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนา ท่ี 365-453 ๑๙

สวิ นี ํ วจนตฺเถน สมหฺ า รฏ า นิรชฺชหํ

อฆนฺตํ ปฏเิ สวิสฺสํ +1บาท
วเน วาฬมคิ ากณิ เฺ ณ ขคคฺ ทปี นเิ สวเิ ต [๗๔]
อหํ ปุ ฺ านิ กโรมิ ตเุ มหฺ ปงกฺ มฺหิ สีทถ ฯ

[๑๐๘๗] อนชุ านาหิ มํ อมฺม ปพฺพชชฺ า มม รุจฺจติ [๗๕]
โสหํ สเก อภสิ สึ ยชมาโน สเก ปเุ ร

สิวีนํ วจนตเฺ ถน สมฺหา รฏ า นริ ชชฺ หํ [๗๖]

อฆนฺตํ ปฏิเสวสิ ฺสํ +1บาท
วเน วาฬมิคากิณฺเณ ขคคฺ ทีปน เิ สวเิ ต

อหํ ปุ ฺ านิ กโรมิ วงฺกํ คจฺฉามิ ปพพฺ ตํ๕๘ ฯ[๗๗]
[๑๐๘๘] อนชุ านามิ ตํ ปตุ ฺต ปพพฺ ชฺชา เต สมิชฺฌตุ
อยจฺ มททฺ ี กลยฺ าณี สสุ ฺ า ตนุมชฌฺ มิ า [๗๘]
อจฉฺ ตํ สห ปตุ เฺ ตหิ กึ อรเฺ  กริสฺสติ ฯ
[๑๐๘๙] นาหํ อกามา ทาสปึ  อรฺ ํ เนตมุ สุ สฺ เห [๗๙]
สเจ อิจฉฺ ติ อเนฺวตุ สเจ นจิ ฉฺ ติ อจฉฺ ตุ ฯ
[๑๐๙๐] ตโต สณุ หฺ ํ มหาราชา ยาจิตปุ ฏิปชฺชถ [๘๐]
มา จนทฺ นสมาจาเร รโชชลลฺ ํ อธารยิ ฯ
กาสยิ านิ ปธาเรตวฺ า๕๙ กุสจรี ํ อธารยิ [๘๑]
ทกุ โฺ ข วาโส อรฺสฺมึ มา หิ ตฺวํ ลกฺขเณ คมิ ฯ
[๑๐๙๑] ตมพฺรวิ ราชปตุ ฺตี มทฺที สพฺพงคฺ โสภนา [๘๒]
นาหนตฺ ํ สุขมิจเฺ ฉยยฺ ํ ยํ เม เวสฺสนฺตรํ วนิ า ฯ

๕๘ ม. ตุเมฺห ปงฺกมหฺ ิ สที ถ ฯ
๕๙ ม. มา กาสยิ านิ ธาเรตวฺ า ฯ

วเิ คราะหขอ มูลโดย : พระมหากติ ตศิ กั ด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สตุ ฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนา ที่ 365-453 ๒๐

[๑๐๙๒] ตมพฺรวิ มหาราชา สิวนี ํ รฏ วฑฒฺ โน [๘๓]

อิงฆฺ มทฺทิ นสิ าเมหิ วเน เย โหนตฺ ิ ทุสฺสหา ฯ
พหู กีฏา ปฏงฺคา จ มกสา มธมุ กขฺ กิ า [๘๔]
เตป ตํ ตตฺถ หึเสยฺยุ ตนเฺ ต ทกุ ขฺ ตรํ สิยา ฯ

อปเร ปสสฺ สนตฺ าเส นทีนูปนิเสวเิ ต [๘๕]
สปฺปา อชครา นาม อวิสา เต มหพพฺ ลา ฯ

เต มนสุ สฺ ํ มคิ ํ วาป อปจ าสนนฺ มาคตํ [๘๖]

ปริกฺขปิ ตฺวา โภเคหิ วสมาเนนตฺ ิ อตตฺ โน ฯ
อเฺ ป กณหฺ า ชฏโิ น อจฉฺ า นาม อฆมฺมคิ า [๘๗]

น เตหิ ปรุ โิ ส ทิฏโ รกุ ขฺ มารุยฺห มุจฺจติ ฯ
สงฆฺ ฏฏยนตฺ า สงิ คฺ านิ ติกฺขคคฺ านิ ปหาริโน [๘๘]
มหสิ า๖๐ วจิ รนเฺ ตตถฺ นทึ โสตมุ พฺ รํ ปติ ฯ
ทสิ ฺวา มิคานํ ยถู านํ ควํ สจฺ รติ ํ๖๑ วเน [๘๙]
เธนวุ วจฉฺ คทิ ฺธาว กถํ มททฺ ิ กริสฺสสิ ฯ
ทิสฺวา สมปฺ ติเต โฆเร ทุมฺมคเฺ คสุ ปฺลวงฺคเม [๙๐]
อเขตฺตฺาย เต มททฺ ิ ภวสิ ฺสเต มหพฺภยํ ฯ
ยา ตฺวํ สวิ าย สุตวฺ าน มุหอุ ตุ ฺตสเต๖๒ ปุเร [๙๑]
สา ตวฺ ํ วงฺกํ อนปุ ปฺ ตตฺ า กถํ มททฺ ิ กรสิ สฺ สิ ฯ
ิเต มชฌฺ นตฺ เิ ก กาเล สนนฺ ิสินฺเนสุ ปกฺขสิ ุ [๙๒]
สณุ เตว พฺรหารฺ ํ ตตฺถ กึ คนตฺ มุ ิจฉฺ สิ ฯ

๖๐ ม. มหสึ า ฯ
๖๑ ม. สจฺ รตํ ฯ
๖๒ ๒ ม. อตุ ฺตสยี ฯ

วเิ คราะหขอ มูลโดย : พระมหากติ ตศิ ักดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สตุ ตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนา ที่ 365-453 ๒๑

[๑๐๙๓] ตมพฺรวิ ราชปตุ ตฺ ี มททฺ ี สพพฺ งคฺ โสภนา [๙๓]

ยานิ เอตานิ อกฺขาสิ วเน ปฏิภยานิ เม
สพพฺ านิ อภิสมฺโภสสฺ ํ คจฉฺ เฺ ว รเถสภ ฯ[๙๔]
กาสํ กสุ ํ โปตกิลํ อสุ ิรํ มุชฺ ปพฺพชํ

อรุ สา ปนทู หิสฺสามิ นาสฺส เหสสฺ ามิ ทุนนฺ ยา ฯ[๙๕]
พหหู ิ วตตฺ จรยิ าหิ กุมารี วนิ ทฺ เต ปตึ

อทุ รสสฺ ปุ โรเธน โคหนุเวฏ เนน จ [๙๖]

อคคฺ ิสฺส ปารจิ ริยาย อทุ กุมมฺ ุชฺชเนน จ
เวธพยฺ ๖ํ ๓ กฏก ํ โลเก คจฉฺ เฺ ว รเถสภ ฯ[๙๗]

อปส สฺ า โหติ อปฺปตโฺ ต อุจฉฺ ิฏํ ปริภุ ชฺ ติ ุ๖๔
โย นํ หตเฺ ถ คเหตฺวาน อกามํ ปริกฑฒฺ ติ [๙๘]
เวธพยฺ ํ กฏก ํ โลเก คจฉฺ เฺ ว รเถสภ ฯ
เกสคฺคหณมุกฺเขปา ภมู ยฺ า จ ปรสิ มุ ภฺ นา [๙๙]
ทตฺวา จ โน ปกฺกมติ พหุทกุ ฺขํ อนปปฺ กํ
เวธพฺยํ กฏก ํ โลเก คจฺฉเฺ ว รเถสภ ฯ[๑๐๐]
สกุ ฺกจฺฉวี เวธเวรา ทตวฺ า สภุ คคฺ มานิโน
อกามํ ปรกิ ฑฺฒนตฺ ิ อุลูกเฺ ว วายสา [๑๐๑]
เวธพยฺ ํ กฏก ํ โลเก คจฺฉเฺ ว รเถสภ ฯ
อป าตกิ ุเล ผีเต กสํ ปปฺ ชโฺ ชตเน วสํ [๑๐๒]
เนวาตวิ ากยฺ ํ น ลเภ ภาตูหิ สขนิ ีห๖ิ ๕ จ

๖๓ ส.ี ยุ. เวธพพฺ ํ ฯ อิโต ปรํ อีทสิ เมว ฯ
๖๔ ม. อจุ ฉฺ ฏิ มปฺ  ภุชฺ ติ ุ ฯ
๖๕ ม. สขนิ ีหปิ  ฯสี. ย.ุ สขิกาหิ จ ฯ

วเิ คราะหขอ มลู โดย : พระมหากติ ติศักดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สุตตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนาที่ 365-453 ๒๒

เวธพฺยํ กฏก ํ โลเก คจฺฉเฺ ว รเถสภ ฯ[๑๐๓]

นคคฺ า นที อนูทกา นคคฺ ํ รฏ ํ อราชิกํ
อิตถฺ ีป วธิ วา นคฺคา ยสสฺ าป ทส ภาตโร [๑๐๔]
เวธพยฺ ํ กฏกํ โลเก คจฉฺ เฺ ว รเถสภ ฯ

ธโช รถสฺส ปฺ าณํ ธโู ม ปฺาณมคคฺ ิโน [๑๐๕]
ราชา รฏ สสฺ ปฺาณํ ภตตฺ า ปฺาณมิตถฺ ยิ า

เวธพฺยํ กฏกํ โลเก คจฉฺ เฺ ว รเถสภ ฯ[๑๐๖]

ยา ทลทิ ฺที ทลิทฺทสสฺ อฑฒฺ า อฑฒฺ สสฺ กติ ฺติมา
ตํ เว เทวา ปสสํ นตฺ ิ ทุกฺกรํ หิ กโรติ สา ฯ[๑๐๗]

สามิกํ อนุพนฺธสิ ฺสํ สทา กาสายวาสินี
ปพยฺ าป อภชิ ชฺ นตฺ ยฺ า เวธพฺยํ กฏกิตถฺ ยิ า ฯ[๑๐๘]
อป สาครปริยนตฺ ํ พหุวติ ตฺ ธรํ มหึ
นานารตนปริปรู ํ นจิ เฺ ฉ เวสฺสนฺตรํ วนิ า ฯ[๑๐๙]
กถนนฺ ุ ตาสํ หทยํ สุขรา วต อิตฺถโิ ย
ยา สามเิ ก ทุกฺขิตมฺหิ สุขมิจฺฉนฺติ อตตฺ โน ฯ[๑๑๐]
นกิ ขฺ มนเฺ ต มหาราเช สิวนี ํ รฏ วฑฺฒเน
ตมหํ อนพุ นฺธิสสฺ ํ สพพฺ กามทโท หิ เม ฯ[๑๑๑]
[๑๐๙๔] ตมพฺรวี มหาราชา มทฺทึ สพพฺ งคฺ โสภนํ
อเิ ม เต ทหรา ปตุ ฺตา ชาลี กณหฺ าชนิ า จโุ ภ [๑๑๒]
นกิ ฺขปิ ฺป ลกฺขเณ คจฉฺ มยนฺเต โปสยามเส ฯ
[๑๐๙๕] ตมพรฺ วี ราชปุตฺตี มทฺที สพพฺ งฺคโสภนา [๑๑๓]
ปย า เม ปตุ ฺตกา เทว ชาลี กณฺหาชนิ า จโุ ภ
ตฺยมหฺ ํ ตตถฺ รมิสสฺ นตฺ ิ อรเฺ  ชวี ิโสกนิ ํ ฯ[๑๑๔]

วเิ คราะหขอมลู โดย : พระมหากติ ตศิ กั ด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สตุ ฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนา ที่ 365-453 ๒๓

[๑๐๙๖] ตมพฺรวี มหาราชา สวิ ีนํ รฏ วฑฒฺ โน

สาลีนโมทนํ ภุตวฺ า สุจมิ สํ ูปเสจนํ [๑๑๕]
รกุ ขฺ ผลานิ ภุ ชฺ นฺตา กถํ กาหนฺติ ทารกา ฯ
ภุตวฺ า สตปเล กเํ ส โสวณเฺ ณ สตราชเิ ก [๑๑๖]

รกุ ฺขปตเฺ ตสุ ภุ ชฺ นฺตา กถํ กาหนฺติ ทารกา ฯ
กาสิยานิ จ ธาเรตวฺ า โขมโกทมุ พฺ รานิ จ [๑๑๗]

กสุ จีรานิ ธาเรนฺตา กถํ กาหนตฺ ิ ทารกา ฯ

วยหฺ าหิ ปรยิ ายิตฺวา สิวกิ าย รเถน จ [๑๑๘]
ปตฺติกา ปรธิ าวนฺตา กถํ กาหนฺติ ทารกา ฯ

กฏู าคาเร สยิตฺวาน นิวาเต ผสุ ติ คฺคเฬ [๑๑๙]
สยนฺตา รกุ ฺขมลู สมฺ ึ กถํ กาหนฺติ ทารกา ฯ
ปลลฺ งฺเกสุ สยติ ฺวาน โคนเก จิตฺรสนถฺ เต [๑๒๐]
สยนฺตา ติณสนถฺ าเร กถํ กาหนตฺ ิ ทารกา ฯ
คนธฺ เกน วลิ ิมปฺ ต ฺวา อคฺคลจุ นทฺ เนน จ [๑๒๑]
รโชชลฺลานิ ธาเรนฺตา กถํ กาหนตฺ ิ ทารกา ฯ
จามรีโมรหตฺเถหิ วชี ิตงฺคา สุเข ิตา๖๖ [๑๒๒]
ผฏุ  า ฑเํ สหิ มกเสหิ กถํ กาหนฺติ ทารกา ฯ
[๑๐๙๗] ตมพฺรวี ราชปตุ ตฺ ี มทฺที สพฺพงคฺ โสภนา [๑๒๓]
มา เทว ปริเทวสิ มา จ ตวฺ ํ วิมโน อหุ
ยถา มยํ ภวิสฺสาม ตถา เหสฺสนฺติ ทารกา ฯ[๑๒๔]
อทิ ํ วตวฺ าน ปกฺกามิ มทฺที สพฺพงคฺ โสภนา
สวิ มิ คฺเคน อเนฺวสิ ปตุ เฺ ต อาทาย ลกขฺ ณา ฯ[๑๒๕]

๖๖ ม. สุเขธิตา ฯ

วิเคราะหขอมลู โดย : พระมหากิตติศกั ดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สุตฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนา ท่ี 365-453 ๒๔

[๑๐๙๘] ตโต เวสฺสนตฺ โร ราชา ทานํ ทตวฺ าน ขตฺตโิ ย

ปตุ มาตุจฺ วนทฺ ติ วฺ า กตวฺ า จ นํ ปทกฺขิณํ ฯ[๑๒๖]
จตวุ าหึ รถํ ยุตฺตํ สฆี มารุยหฺ สนฺทนํ
อาทาย ปุตตฺ ทารจฺ วงฺกํ ปายาสิ ปพพฺ ตํ ฯ[๑๒๗]

[๑๐๙๙] ตโต เวสฺสนฺตโร ราชา เยนาสิ พหุโก ชโน
อามนฺต โข ตํ คจฉฺ าม อโรคา โหนฺตุ าตโย [๑๒๘]

[๑๑๐๐] นกิ ขฺ มติ วฺ าน นครา นวิ ตตฺ ติ ฺวา วิโลกิเต

ตทาป ปวี กมปฺ  สเิ นรวุ นวฏํสกา ฯ[๑๒๙]
[๑๑๐๑] อิงฺฆ มททฺ ิ นิสาเมหิ รมมฺ รูปว ทิสสฺ ติ

อาวาโส สวิ เิ สฏ สสฺ เปตฺติกํ ภวนํ มม ฯ[๑๓๐]
[๑๑๐๒] ตํ พรฺ าหฺมณา อนวฺ คมม เต ตํ อสเฺ ส อยาจิสุ
ยาจโิ ต ปฏิปาเทสิ จตนุ นฺ ํ จตุโร หเย ฯ[๑๓๑]
[๑๑๐๓] องิ ฺฆ มททฺ ิ นิสาเมหิ จติ ตฺ รปู  น ทิสฺสติ
มิคา โรหิจจฺ วณเฺ ณน ทกฺขณิ สสฺ า วหนตฺ ิ มํ ฯ[๑๓๒]
[๑๑๐๔] อเถตถฺ ปจฺ โม อาคา โส ตํ รถมยาจถ
ตสฺส ตํ ปฏยิ าทาส๖ิ ๗ น จสสฺ ุ ปหโต มโน ฯ[๑๓๓]
[๑๑๐๕] ตโต เวสสฺ นฺตโร ราชา โอโรเปตวฺ า สกํ ชนํ
อสฺสาสยิ อสสฺ รถํ พรฺ าหมฺ ณสฺส ธเนสิโน ฯ[๑๓๔]
[๑๑๐๖] ตวฺ ํ มทฺทิ กณฺหํ คณหฺ าหิ ลหุกา เอสา กนิฏกา๖๘
อหํ ชาลึ คเหสฺสามิ ครโุ ก ภาตโิ ก หิ โส ฯ[๑๓๕]
[๑๑๐๗] ราชา กุมารมาทาย ราชปุตฺตี จ ทารกิ ํ

๖๗ ม. ตสสฺ ตํ ยาจิโต ทาสิ ฯ
๖๘ ม. กนิฏ กิ า ฯ

วเิ คราะหขอ มูลโดย : พระมหากติ ตศิ ักด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สตุ ตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนา ที่ 365-453 ๒๕
สมโฺ มทมานา ปกกฺ ามม อฺมฺ ํ ปย ํวทา ฯ[๑๓๖]
ทานกณฑฺ ํ นาม ฯ

กัณฑว นปเวสน ๕๗ พระคาถา (๔๘/๒)

[๑๑๐๘] ยทิ เกจิ มนชุ า เอนฺติ อนมุ คเฺ ค ปฏปิ เถ
มคคฺ นฺเต ปฏิปุจฉฺ าม กุหึ วงกฺ ตปพพฺ โต ฯ[๑]

เต ตตฺถ อเมฺห ปสสฺ ติ ฺวา กลนู ํ ปริเทวยุ

ทุกฺขนฺเต ปฏเิ วเทนฺติ ทูเร วงฺกตปพฺพโต ฯ[๒]
[๑๑๐๙] ยทิ ปสฺสนตฺ ิ ปวเน ทารกา ผลิเต๖๙ ทเุ ม

เตสํ ผลานํ เหตุมหฺ ิ อปุ โรทนตฺ ิ ทารกา ฯ[๓]
โรทนฺเต ทารเก ทสิ ฺวา อุพพฺ ิคฺคา๗๐ วปิ ุลา ทุมา
สยเมโวนมิตฺวาน อปุ คจฉฺ นตฺ ิ ทารเก ฯ[๔]
อทิ ํ อจเฺ ฉรกํ ทิสฺวา อพฺภูตํ โลมหํสนํ
สาธุการํ ปวตฺเตสิ มทฺที สพฺพงคฺ โสภนา ฯ[๕]
อจเฺ ฉรํ วต โลกสมฺ ึ อพภฺ ูตํ โลมหสํ นํ
เวสฺสนตฺ รสฺส เตเชน สยเมโวนตา ทมุ า ฯ[๖]
[๑๑๑๐] สงฺขปิ ส ุ ปถํ ยกขฺ า อนุกมฺปาย ทารเก
นิกขฺ นตฺ ทิวเสเนว เจตรฏมุปาคมม ฯ[๗]
[๑๑๑๑] เต คนฺตฺวา ทีฆมทธฺ านํ เจตรฏมปุ าคมม
อทิ ธฺ ํ ผีตํ ชนปทํ พหุมสํ สุโรทกํ ฯ[๘]
[๑๑๑๒] เจตโิ ย ปริกรึสุ๗๑ ทิสฺวา ลกขฺ ณมาคตํ

๖๙ ม. ผลิเน ฯ
๗๐ ม. อพุ พฺ ิทธฺ า ฯ

วิเคราะหขอมลู โดย : พระมหากิตติศกั ด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สตุ ตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนา ท่ี 365-453 ๒๖

สขุ ุมาลี วตายยยฺ า๗๒ ปตตฺ ิกา ปริธาวติ ฯ[๙]

วยฺหาหิ ปริยายติ ฺวา สวิ ิกาย รเถน จ
สาชฺช มทฺที อรฺสมฺ ึ ปตตฺ ิกา ปรธิ าวติ ฯ[๑๐]
[๑๑๑๓] ตํ ทิสฺวา เจตปาโมกขฺ า โรทมานา อปุ าคมม

กจจฺ ิ นุ เทว กสุ ลํ กจฺจิ เทว อนามยํ ฯ[๑๑]
กจจฺ ิ ปตา อโรคา เต สวิ ีนจฺ อนามยํ

โก เต พลํ มหาราช โก นุ เต รถมณฑฺ ลํ ฯ[๑๒]

อนสสฺ โก อรถโก ทีฆมทฺธานมาคโต
กจจฺ ามิตเฺ ตหิ ปกโต อนุปฺปตโฺ ตสิมํ ทิสํ ฯ[๑๓]

[๑๑๑๔] กุสลเฺ จว เม สมมฺ า อโถ สมมฺ า อนามยํ
อโถ ปต า อโรคา เม สิวนี จฺ อนามยํ ฯ[๑๔]
อหํ หิ กุ ชฺ รํ ทชชฺ ํ อีสาทนตฺ ํ อุรฬุ ฺหวํ
เขตตฺ ฺ ฺ สพพฺ ยทุ ธฺ านํ สพฺพเสตํ คชุตตฺ มํ ฯ[๑๕]
ปณฺฑุกมพฺ ลสฉฺ นฺนํ ปภนิ ฺนํ สตตฺ มุ ททฺ นํ
ทนตฺ ึ สวาลวีชนึ เสตํ เกลาสสาทิสํ ฯ[๑๖]
สเสตจฺฉตตฺ ํ สุปตฺเถยฺย๗ํ ๓ สาถพฺพนํ สหตถฺ ิป
อคฺคยานํ ราชวาหึ พรฺ าหฺมณานํ อทาสหํ ฯ[๑๗]
ตสฺมึ เม สิวิโย กทุ ธฺ า ปต า จปุ หโตมโน
อวรุทฺธสิ มํ ราชา วงฺกํ คจฺฉามิ ปพพฺ ตํ [๑๘]
โอกาสํ สมฺมา ชานาถ วเน ยตฺถ วเสมหฺ เส๗๔ ฯ

๗๑ ม. ปริวารสึ ุ ฯ
๗๒ ม. วต อยยฺ า ฯ
๗๓ ม. สอุปาเธยยฺ ํ ฯ
๗๔ ม. วสามเส ฯ อิโต ปรํ อที ิสเมว ฯ

วิเคราะหขอ มูลโดย : พระมหากิตติศักดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สตุ ตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนา ที่ 365-453 ๒๗

[๑๑๑๕] สวฺ าคตนฺเต มหาราช อโถ เต อทุราคตํ [๑๙]

อสิ สฺ โรสิ อนปุ ฺปตฺโต ยํ อิธตถฺ ิ ปเวทย ฯ
สากํ ภึสํ มธุ มสํ ํ สุทฺธํ สาลีนโมทนํ [๒๐]

ปรภิ ุ ชฺ มหาราช ปาหโุ น โนสิ อาคโต ฯ

[๑๑๑๖] ปฏคิ ฺคหิตํ ยํ ทนิ นฺ ํ สพฺพสฺส อคฆฺ ิยํ กตํ [๒๑]

อวรุทฺธสิ มํ ราชา วงฺกํ คจฉฺ ามิ ปพพฺ ตํ
โอกาสํ สมมฺ า ชานาถ วเน ยตถฺ วเสมฺหเส ฯ[๒๒]

[๑๑๑๗] อเิ ธว ตาว อจฉฺ สฺสุ เจตรฏเ รเถสภ
ยาว เจตา คมสิ ฺสนตฺ ิ รโฺ  สนตฺ กิ ยาจิตฯุ [๒๓]

นิชฌฺ าเปตมุ หาราชํ สิวีนํ รฏ วฑฒฺ นํ
ตํ ตํ เจตา ปรุ กขฺ ติ ฺวา๗๕ ปตีตา ลทฺธปจฺจยา [๒๔]
ปริวาเรตวฺ าน คจฺฉนฺติ เอวํ ชานาหิ ขตฺตยิ ฯ
[๑๑๑๘] มา โว รุจติ ถฺ คมนํ รโฺ  สนตฺ ิก ยาจิตุ [๒๕]
นชิ ฌฺ าเปตมุ หาราชํ ราชาป ตตถฺ นิสสฺ โร ฯ
อจจฺ คุ คฺ ตา หิ สวิ ิโย พลคฺคา เนคมา จ เย [๒๖]
เต ปธํเสตมุ ิจฺฉนฺต๗ิ ๖ ราชานํ มม การณา ฯ
[๑๑๑๙] สเจ เอสา ปวตเฺ ตตถฺ รฏ สฺมึ รฏ วฑฒฺ น [๒๗]
อิเธว รชชฺ ํ กาเรหิ เจเตหิ ปรวิ ารโิ ต ฯ
อทิ ธฺ ํ ผีตจฺ ิทํ รฏ ํ อทิ โฺ ธ ชนปโท มหา [๒๘]
มตึ กโรหิ ตฺวํ เทว รชชฺ สฺสมนุสาสิตุ ฯ
[๑๑๒๐] น เม ฉนฺโท มติ อตถฺ ิ รชชฺ สฺสมนสุ าสิตุ [๒๙]

๗๕ ม. ปุรกขฺ ตวฺ า ฯ
๗๖ ม. เต วธิ เํ สตุ... ฯ

วเิ คราะหขอมลู โดย : พระมหากิตตศิ ักดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สุตฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนาท่ี 365-453 ๒๘

ปพพฺ าชติ สฺส รฏ สมฺ า เจตปุตฺตา สณุ าถ เม ฯ

อตฏุ า สิวโิ ย อสฺสุ พลคคฺ า เนคมา จ เย [๓๐]
ปพฺพาชติ สสฺ รฏ สมฺ า เจตา รชเฺ ชภเิ สจยุ ฯ
อสมโฺ มทยิ ปํ  โว อสฺส อจจฺ นฺตํ มม การณา [๓๑]

สิวหี ิ ภณฺฑนจฺ าป วคิ ฺคโห เม น รุจจฺ ติ ฯ
อถสสฺ ภณฺฑนํ โฆรํ สมปฺ หาโร อนปปฺ โก [๓๒]

เอกสสฺ การณา มยหฺ ํ หึเสยฺย พหโุ ก ชโน ฯ

ปฏิคฺคหิตํ ยํ ทินนฺ ํ สพพฺ สฺส อคฺฆิยํ กตํ [๓๓]
อวรุทฺธสิ มํ ราชา วงกฺ ํ คจฺฉามิ ปพพฺ ตํ

โอกาสํ สมฺมา ชานาถ วเน ยตฺถ วเสมฺหเส ฯ[๓๔]
[๑๑๒๑] ตคฆฺ เต มยมกขฺ าม ยถาป กุสลา ตถา
ราชสิ ี ยตฺถ สมฺมนตฺ ิ อาหุตคฺคี สมาหิตา ฯ[๓๕]
เอส เสโล มหาราช ปพฺพโต คนฺธมาทโน
ยตฺถ ตวฺ ํ สห ปตุ เฺ ตหิ สห ภริยาย จจฉฺ สิ ฯ[๓๖]
[๑๑๒๒] ตํ เจตา อนสุ าสึสุ อสฺสุเนตตฺ า รทุ มมฺ ุขา
อโิ ต คจฉฺ มหาราช อุชุ เยนุตตฺ รามโุ ข ฯ[๓๗]

อถ ทกฺขสิ ภททฺ นฺเต เวปุลลฺ ํ นาม ปพพฺ ตํ
นานาทุมคณากณิ ณฺ ํ สีตจฉฺ ายํ มโนรมํ ฯ[๓๘]
ตมตกิ ฺกมมฺ ภทฺทนฺเต อถ ทกขฺ สิ อาปกํ
นทึ เกตุมตึ นาม คมภฺ ีรํ คิริคพฺภรํ ฯ[๓๙]
ปถุ ุโลมมจฉฺ ากิณณฺ ํ สุปตติ ฺถํ มโหทกํ
ตตฺถ นหฺ าตวฺ า ปว ิตวฺ า จ อสฺสาเสตฺวา สปุตฺตเก ฯ[๔๐]
อถ ทกขฺ สิ ภทฺทนเฺ ต นโิ คฺรธํ มธวุ ิปผฺ ลํ

วเิ คราะหขอมลู โดย : พระมหากิตตศิ กั ดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สตุ ตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนาท่ี 365-453 ๒๙

รมมฺ เก สขิ เร ชาตํ สตี จฺฉายํ มโนรมํ ฯ[๔๑]

อถ ทกขฺ สิ ภทฺทนเฺ ต นาลิกํ นาม ปพพฺ ตํ
นานาทชิ คณากิณฺณํ เสลํ กึปรุ สิ ายุตํ ฯ[๔๒]
ตสฺส อตุ ฺตรปุพเฺ พน มจุ ลนิ ฺโท นาม โส สโร

ปณุ ฑฺ รีเกหิ สฉฺ นโฺ น เสตโสคนธฺ เิ ยหิ จ ฯ[๔๓]
โส วนํ เมฆสงฺกาสํ ธวุ ํ หริตสทฺทลํ

สีโหวามิสเปกขฺ วี วนสณฑฺ ํ วิคาหยิ [๔๔]

ปปุ ผฺ รุกเฺ ขหิ สฉฺ นนฺ ํ ผลรกุ เฺ ขหิ จภู ยํ ฯ
ตตฺถ พินฺทสุ ฺสรา วคฺคู นานาวณฺณา พหู ทิชา [๔๕]

กูชนตฺ มุปกูชนฺติ อุตสุ มฺปุปผฺ เิ ต ทุเม ฯ
คนตฺ วฺ า คริ ิวทิ คุ ฺคานิ นทนี ํ ปภวานิ จ [๔๖]
โส อททฺ ส๗๗ โปกฺขรณึ กรชฺ กกุธายตุ ํ ฯ
ปุถุโลมมจฺฉากณิ ฺณํ สปุ ติตถฺ ํ มโหทกํ [๔๗]
สมจฺ จตุรสฺสจฺ สาธุ อปปฺ ฏคิ นฺธยิ ํ ฯ

ตสสฺ า อตุ ฺตรปพุ เฺ พน ปณฺณสาลํ อมาปย [๔๘]
ปณณฺ สาลํ อมาเปตฺวา อุ ฉฺ าจริยาย อีหถ ฯ+2บาท
วนปฺปเวสนํ นาม ฯ

กณั ฑช ชู ก ๗๙ พระคาถา (๖๙)
[๑๑๒๓] อหุ วาสี กลงิ เฺ คสุ ชชู โก นาม พรฺ าหฺมโณ
ตสสฺ าป ทหรา ภรยิ า นาเมนามติ ตฺ ตาปนา ฯ[๑]

๗๗ ส.ี ยุ. ทกฺขสิ ฯ

วเิ คราะหขอ มลู โดย : พระมหากิตติศกั ด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สตุ ฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนาท่ี 365-453 ๓๐

ตา นํ ตตถฺ คตาโวจุ นทีอทุ กหาริยา

ถิโย นํ ปริภาสสึ ุ สมาคนตฺ วฺ า กตุ ูหลา ฯ[๒]

อมติ ตฺ า นูน เต มาตา อมติ ฺโต นนู เต ปต า
เย ตํ ชิณฺณสสฺ ปาทํสุ เอวํ ทหริยํ สตึ ฯ[๓]

อหติ ํ วต เต าตี มนฺตยึสุ รโหคตา

เย ตํ ชณิ ฺณสฺส ปาทสํ ุ เอวํ ทหริยํ สตึ ฯ[๔]
[๑]๗๘

ทุกฺกฏํ วต เต าตี มนฺตยสึ ุ รโหคตา
เย ตํ ชิณฺณสสฺ ปาทํสุ เอวํ ทหรยิ ํ สตึ ฯ[๕]

ปาปกํ วต เต าตี มนตฺ ยึสุ รโหคตา
เย ตํ ชิณณฺ สสฺ ปาทํสุ เอวํ ทหรยิ ํ สตึ ฯ[๖]
อมนาป วต เต าตี มนฺตยึสุ รโหคตา
เย ตํ ชิณฺณสฺส ปาทํสุ เอวํ ทหรยิ ํ สตึ ฯ[๗]
อมนาปวาสํ วสิ ชิณเฺ ณน ปตินา สห๗๙
ยา ตฺวํ วสสิ ชณิ ณฺ สฺส มตนเฺ ต ชวี ิตา วรํ ฯ[๘]
น หิ นูน ตุยฺหํ กลยฺ าณี ปต า มาตา จ โสภเน
อฺํ ภตตฺ ารํ วินทฺ ึสุ +1บาท
เย ตํ ชณิ ฺณสฺส ปาทํสุ เอวํ ทหรยิ ํ สตึ ฯ[๙]
ทุยิฏ นเฺ ต นวมยิ ํ อกตํ อคฺคิหุตตฺ กํ
เย ตํ ชิณฺณสสฺ ปาทํสุ เอวํ ทหริยํ สตึ ฯ[๑๐]

๗๘ ม. อมิตตฺ า วต เต าตี มนตฺ ยสึ ุ รโหคตา
เย ตํ ชณิ ณฺ สสฺ ปาทสํ ุ เอวํ ทหารยิ ํ สตึ ฯ

๗๙ ส.ี ยุ. เอวํ ทหรยิ า สตี ฯ

วิเคราะหขอ มลู โดย : พระมหากติ ตศิ ักด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สุตฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนาที่ 365-453 ๓๑

สมเณ พฺราหมฺ เณ นูน พรฺ หฺมจรยิ ปรายเน

สา ตวฺ ํ โลเก อภิสฺสสิ๘๐ สลี วนฺเต พหสุ สฺ เุ ต [๑๑]
ยา ตฺวํ วสสิ ชิณฺณสฺส เอวํ ทหริยํ สต๘ึ ๑ ฯ
น ทกุ ขฺ ํ อหินา ทฏ ํ น ทกุ ฺขํ สตฺตยิ า หตํ [๑๒]

ตจฺ ทุกฺขจฺ ติปฺปจฺ ยํ ปสฺเส ชิณฺณกํ ปตึ ฯ
นตฺถิ ขฑิ ฺฑา นตถฺ ิ รติ ชณิ ฺเณน ปตินา สห [๑๓]

นตถฺ ิ อลลฺ าปสลฺลาโป ชคฺฆิตมปฺ ๘ ๒ น โสภติ ฯ

ยทา จ ทหโร ทหรา มนตฺ ยึสุ๘๓ รโหคตา [๑๔]
สพเฺ พ โสกา วนิ สสฺ นฺติ๘๔ เยเกจิ หทยสสฺ ิตา ฯ

ทหรา ตฺวํ รูปวตี ปรุ สิ านํภิปตถฺ ิตา [๑๕]
คจฉฺ าตกิ ุเล อจฺฉ กึ ชณิ ฺโณ รมยิสฺสติ ฯ
[๑๑๒๔] น เต พฺราหมฺ ณ คจฉฺ ามิ นทึ อทุ กหารยิ า [๑๖]
ถโิ ย มํ ปรภิ าสนตฺ ิ ตยา ชิณเฺ ณน พรฺ าหมฺ ณ ฯ
[๑๑๒๕] มา เม ตฺวํ อกรา กมฺมํ มา เม อทุ กมาหริ [๑๗]
อหํ อุทกมาหสิ สฺ ํ มา โภตี กุปฺปต า อหุ ฯ
[๑๑๒๖] นาหํ ตมหฺ ิ กุเล ชาตา ยํ ตวฺ ํ อทุ กมาหเร [๑๘]
เอวํ พรฺ าหฺมณ ชานาหิ น เต วจฉฺ ามิหํ ฆเร ฯ
สเจ เม ทาสํ ทาสึ วา นานยสิ ฺสสิ พรฺ าหฺมณ [๑๙]
เอวํ พฺราหมฺ ณ ชานาหิ น เต วจฉฺ ามิ สนตฺ เิ ก ฯ

๘๐ ม. อภิสป ฯ
๘๑ ม. ทหรยิ า สตี ฯ
๘๒ ม. ชคฺฆติ ุมปฺ  ฯ
๘๓ ม. มนตฺ ยนฺติ ฯ
๘๔ ม. สพเฺ พสํ โสกา นสฺสนฺติ ฯ

วิเคราะหขอ มูลโดย : พระมหากิตตศิ ักดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สุตตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนาท่ี 365-453 ๓๒

[๑๑๒๗] นตฺถิ เม สิปปฺ ฏานํ วา ธนํ ธฺ จฺ พรฺ าหฺมณิ [๒๐]

กโุ ตหํ ทาสํ ทาสึ วา อานยสิ ฺสามิ โภติยา
อหํ โภตึ อปุ ฏิสฺสํ มา โภตี กุปปฺ ตา อหุ ฯ[๒๑]
[๑๑๒๘] เอหิ เต อหมกขฺ ิสฺสํ ยถา เม วจนํ สตุ ํ

เอส เวสสฺ นฺตโร ราชา วงเฺ ก วสติ ปพฺพเต ฯ[๒๒]
ตํ ตฺวํ คนตฺ วฺ าน ยาจสสฺ ุ ทาสํ ทาสิจฺ พฺราหฺมณ

โส เต ทสสฺ ติ ยาจโิ ต ทาสํ ทาสิจฺ ขตฺตโิ ย ฯ[๒๓]

[๑๑๒๙] ชิณฺโณหมสฺมิ ทุพพฺ โล๘๕ ทโี ฆ จทธฺ า สุทคุ คฺ โม
มา โภตี ปริเทเวสิ มา โภต๘ี ๖ วมิ นา อหุ [๒๔]

อหํ โภตึ อุปฏสิ สฺ ํ มา โภตี กุปปฺ ตา อหุ ฯ
[๑๑๓๐] ยถา อคนฺตฺวา สงฺคามํ อยุทเฺ ธว ปราชิโต [๒๕]
เอวเมว ตวุ ํ พฺรหเฺ ม อคนฺตฺวาว ปราชิโต ฯ
สเจ เม ทาสํ ทาสึ วา นานยิสฺสสิ พฺราหมฺ ณ [๒๖]
เอวํ พฺราหฺมณ ชานาหิ น เต วจฉฺ ามหิ ํ ฆเร
อมนาปนฺเต กรสิ ฺสามิ ตนเฺ ต ทกุ ฺขํ ภวสิ ฺสติ ฯ[๒๗]
นกฺขตฺเต อตุ ุปุพฺเพสุ ยทา มํ ทกขฺ สลิ งฺกตํ
อเฺ หิ สทฺธึ รมมานํ ตนเฺ ต ทุกขฺ ํ ภวสิ สฺ ติ ฯ[๒๘]
อทสสฺ เนน มยหฺ นเฺ ต ชณิ ฺณสสฺ ปริเทวโต
ภยิ โฺ ย วงฺกา ปลติ า จ พหู เหสฺสนตฺ ิ พรฺ าหมฺ ณ ฯ[๒๙]
[๑๑๓๑] ตโต โส พฺราหฺมโณ ภีโต พฺราหมฺ ณยิ า วสานุโค
อฏฏิโต กามราเคน พรฺ าหมฺ ณึ เอตทพรฺ วิ ฯ[๓๐]

๘๕ ส.ี ยุ. อพโล ฯ
๘๖ ม. มา จ ตวํ ฯ

วเิ คราะหขอมูลโดย : พระมหากติ ติศกั ดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สตุ ตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนา ที่ 365-453 ๓๓

ปาเถยยฺ ํ เม กโรหิ ตฺวํ สงกฺ ลุ า สงคฺ ุฬานิ๘๗ จ

มธปุ ณ ฑฺ กิ า จ สกุ ตาโย สตตฺ ุภตฺตจฺ พฺราหฺมณิ ฯ[๓๑]
อานยิสสฺ ํ เมถุนเก อุโภ ทาสกุมารเก
เต จ๘๘ ปริจริสฺสนฺติ รตตฺ ินทฺ ิวมตนทฺ ติ า ฯ[๓๒]

[๑๑๓๒] อิทํ วตฺวา พฺรหฺมพนธฺ ุ ปฏิมุ จฺ ิ อุปาหนํ๘๙
ตโต โส มนตฺ ยติ วฺ าน ภรยิ ํ กตฺวา ปทกขฺ ิณํ ฯ[๓๓]

ปกกฺ ามิ โส รุณฺณมโุ ข พรฺ าหฺมโณ สหติ พฺพโต

สิวนี ํ นครํ ผีตํ ทาสปรเิ ยสนจฺ รํ ฯ[๓๔]
[๑๑๓๓] โส ตตฺถ คนตฺ ฺวา อวจาสิ๙๐ เย ตตฺถาสุ สมาคตา

กหุ ึ เวสฺสนฺตโร ราชา กตถฺ ปสเฺ สมุ ขตฺติยํ ฯ[๓๕]
เต ชนา ตํ อวจสึ ุ เย ตตฺถาสุ สมาคตา

ตเุ มหฺ หิ พฺรหเฺ ม ปกโต อตทิ าเนน ขตฺตโิ ย [๓๖]
ปพฺพาชิโต สกา รฏ า วงฺเก วสติ ปพพฺ เต ฯ
ตเุ มฺหหิ พฺรหเฺ ม ปกโต อติทาเนน ขตฺตโิ ย [๓๗]
อาทาย ปุตฺตทารจฺ วงฺเก วสติ ปพพฺ เต ฯ
[๑๑๓๔] โส โจทโิ ต พรฺ าหฺมณิยา พฺราหมฺ โณ กามคิทฺธมิ า [๓๘]
อฆนตฺ ํ ปฏิเสวิตถฺ +1บาท
วเน วาฬมิคากณิ ฺเณ ขคฺคทีปนเิ สวิเต ฯ
อาทาย เวลุวํ ทณฺฑํ อคฺคิหุตตฺ ํ กมณฑฺ ลุ [๓๙]

๘๗ ม. สงกฺ ุลฺยา สคุฬานิ จ ฯ
๘๘ ม. ตํ ฯ
๘๙ ม. อุปาหนา ฯ
๙๐ ม. อวจ ฯ

วเิ คราะหขอมลู โดย : พระมหากิตตศิ กั ด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สตุ ตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนาท่ี 365-453 ๓๔

โส ปาวสิ ิ พฺรหารฺ ํ ยตถฺ อสฺโสสิ กามทํ ฯ

ตํ ปวฏิ ํ พฺรหารฺ ํ โกกา นํ ปริวารยุ [๔๐]
วิกฺกนฺทิ โส วปิ ปฺ นฏโ  ทเู ร ปนถฺ า อปกกฺ มิ ฯ
ตโต โส พฺราหมฺ โณ คนตฺ วฺ า โภคลทุ โฺ ธ อสฺ โต [๔๑]

วงกฺ สฺโสหรเณ นฏโ๙๑ (สุนเขหิ ปริวาริโต๙๒)
(รกุ ฺขสมฺ ิ จฺ นิสนิ ฺโน ว๙๒) อิมา คาถา อภาสถ ฯ[๔๒]

[๑๑๓๕] โก ราชปตุ ตฺ ํ นสิ ภํ ชยนตฺ มปราชิตํ

ภเย เขมสฺส ทาตารํ โก เม เวสสฺ นตฺ รํ วทิ ู ฯ[๔๓]
โย ยาจตํ ปตฏิ าสิ ภูตานํ ธรณีรวิ

ธรณปู มํ มหาราชํ โก เม เวสฺสนตฺ รํ วทิ ู ฯ[๔๔]
โย ยาจตํ คตี อาสิ สวนตฺ ีนวํ สาคโร
อทุ ธปู ม๙ํ ๓ มหาราชํ โก เม เวสสฺ นฺตรํ วิทู ฯ[๔๕]
กลฺยาณติตฺถํ สุปวํ สีตูทกํ มโนรมํ
ปุณฑฺ รเี กหิ สฉฺ นฺนํ ยตุ ตฺ ํ กิ ชฺ กฺขเรณุนา [๔๖]
รหทปู มํ มหาราชํ โก เม วสฺสนฺตรํ วทิ ู ฯ
อสสฺ ตถฺ วํ ปเถ ชาตํ สตี จฺฉายํ มโนรมํ [๔๗]
สมนฺตานํ วิสเมตารํ๙๔ กลิ นตฺ านํ ปฏิคคฺ หํ
ตถูปมํ มหาราชํ โก เม เวสฺสนฺตรํ วิทู ฯ[๔๘]
นโิ ครฺ ธํว ปเถ ชาตํ สตี จฉฺ ายํ มโนรมํ
สนฺตานํ วิสเมตารํ กิลนฺตานํ ปฏคิ ฺคหํ [๔๙]

๙๑ ม. วงฺกสโฺ สโรหเณ นฏเ  ฯ
๙๒ อิทํ ปาททฺวยํ สพพฺ ตถฺ โปตถฺ เกสุ น ทสิ สฺ ติ เปตฺวา อฏกถาโปตถฺ กเํ ยว ฯ
๙๓ ม. สาครปู มํ ฯ
๙๔ วสิ เมตานนตฺ ปิ  ฯ

วิเคราะหขอ มูลโดย : พระมหากติ ตศิ กั ด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สุตฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนาท่ี 365-453 ๓๕

ตถปู มํ มหาราชํ โก เม เวสฺสนตฺ รํ วทิ ู ฯ

อมฺพํ อวิ ปเถ ชาตํ สีตจฉฺ ายํ มโนรมํ [๕๐]
สนตฺ านํ วิสเมตารํ กลิ นฺตานํ ปฏคิ ฺคหํ
ตถูปมํ มหาราชํ โก เม เวสสฺ นฺตรํ วิทู ฯ[๕๑]

สาลํ อิว ปเถ ชาตํ สตี จฺฉายํ มโนรมํ
สนฺตานํ วสิ เมตารํ กิลนฺตานํ ปฏิคฺคหํ [๕๒]

ตถูปมํ มหาราชํ โก เม เวสฺสนตฺ รํ วทิ ู ฯ

ทมุ ํ อวิ ปเถ ชาตํ สตี จฺฉายํ มโนรมํ [๕๓]
สนฺตานํ วสิ เมตารํ กลิ นฺตานํ ปฏคิ คฺ หํ

ตถูปมํ มหาราชํ โก เม เวสสฺ นตฺ รํ วิทู ฯ[๕๔]
เอวจฺ เม วิลปโต ปวิฏสฺส พฺรหาวเนน
อหํ ชานนตฺ ิ โย วชชฺ า นนทฺ ึ โส ชนเย มม ฯ[๕๕]
เอวจฺ เม วิลปโต ปวฏิ สสฺ พฺรหาวเน
อหํ ชานนฺติ โย วชฺชา เวสสฺ นตฺ รนวิ าสนํ๙๕ [๕๖]
ตาย โส เอกวาจาย ปสเว ปุ ฺํ อนปฺปกํ ฯ
[๑๑๓๖] ตสฺส เจโต ปฏิสฺโสสิ อรฺ ํ ลุททฺ โก จโร [๕๗]
ตเุ มหฺ หิ พรฺ หเฺ ม ปกโต อตทิ าเนน ขตฺติโย
ปพพฺ าชิโต สกา รฏ า วงฺเก วสติ ปพฺพเต ฯ[๕๘]
ตุเมหฺ หิ พรฺ หเฺ ม ปกโต อติทาเนน ขตฺติโย
อาทาย ปตุ ฺตทารจฺ วงฺเก วสติ ปพฺพเต ฯ[๕๙]
อกจิ จฺ การี ทุมฺเมโธ รฏ า ววิ นมาคโต๙๖

๙๕ ม. อยํ คาถาปาโท นตฺถิ ฯ
๙๖ ม. ปวนมาคโต ฯ

วิเคราะหขอ มูลโดย : พระมหากติ ติศักด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สตุ ฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนาที่ 365-453 ๓๖

ราชปตุ ฺตํ คเวสนฺโต พโก มจฉฺ มโิ วทเก ฯ[๖๐]

ตสฺส ตฺยาหํ น ทสฺสามิ ชีวิตํ อธิ พฺราหฺมณ
อยํ หิ เต มยา นุนฺโน สโร ปาสฺสติ๙๗ โลหติ ํ ฯ[๖๑]
สิโร เต วชฌฺ ยิตวฺ าน หทยํ เฉตฺวา สพนฺธนํ

ปนถฺ สกุณํ ยชสิ ฺสามิ ตยุ ฺหํ มํเสน พรฺ าหฺมณ ฯ[๖๒]
ตุยหฺ ํ มํเสน เมเทน มตฺถเกน จ พรฺ าหมฺ ณ

อาหตุ ึ ปคฺคเหสฺสามิ เฉตฺวาน หทยํ ตว ฯ[๖๓]

ตํ เม สยุ ิฏํ สุหตุ ํ ตุยหฺ ํ มเํ สน พฺราหมฺ ณ
น จ ตฺวํ ราชปุตฺตสสฺ ภรยิ ํ ปุตเฺ ต จ เนสสฺ สิ ฯ[๖๔]

[๑๑๓๗] อวชฺโฌ พรฺ าหฺมโณ ทโู ต เจตปุตฺต สโุ ณหิ เม
ตสมฺ า หิ ทูตํ น หนฺติ เอส ธมโฺ ม สนนตฺ โน ฯ[๖๕]
นิชฌฺ ตตฺ า สวิ ิโย สพเฺ พ ปต า นํ ทฏ ุมจิ ฉฺ ติ
มาตา จ ทพุ ฺพลา ตสสฺ อจริ า จกฺขูนิ ชียเร ฯ[๖๖]
เตสาหํ ปหโิ ต ทูโต เจตปตุ ฺต สุโณหิ เม
ราชปตุ ตฺ ํ นยสิ ฺสามิ ยทิ ชานาสิ สํส เม ฯ[๖๗]
[๑๑๓๘] ปยสฺส เม ปโ ย ทโู ต ปุณณฺ ปตฺตํ ททามิ เต
อิมจฺ มธโุ น ตุมพฺ ํ มคิ สตฺถิ จฺ พฺราหฺมณ[๖๘]
ตจฺ เต เทสมกฺขสิ สฺ ํ ยตถฺ สมมฺ ติ กามโท ฯ+2บาท
ชชู กปพพฺ ํ นาม ฯ

กัณฑจลุ พน ๓๕ พระคาถา (๓๔/๒)
[๑๑๓๙] เอส เสโล มหาพรฺ เหมฺ ปพพฺ โต คนธฺ มาทโน

๙๗ ม. ปส ฺสติ ฯ

วเิ คราะหขอมลู โดย : พระมหากิตตศิ ักด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สุตตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนา ที่ 365-453 ๓๗

ยตถฺ เวสสฺ นตฺ โร ราชา สห ปตุ ฺเตหิ สมมฺ ติ ฯ[๑]

ธาเรนโฺ ต พฺราหมฺ ณวณฺณํ อาสทจฺ มสชฺ ฏํ
จมฺมวาสี ฉมา เสติ ชาตเวทํ นมสฺสติ ฯ[๒]
เอเต นลี า ปทสิ ฺสนฺติ นานาผลธรา ทมุ า

อคุ ฺคตา อพฺภกฏู าว นีลา อชฺ นปพฺพตา ฯ[๓]
ธวสฺสกณฺณา ขทิรา สาลา ผนฺทนมาลวุ า

สมฺปเวเธนตฺ ๙ิ ๘ วาเตน สกึ ปต าว มาณวา ฯ[๔]

อุปริ ทุมปริยาเยสุ สงคฺ ตี ิโยว สยุ ฺยเร
นชชฺ หุ า โกกลิ า สงฺฆา สมปฺ ตนฺติ ทุมา ทุมํ ฯ[๕]

อวหฺ ยนเฺ ตว คจฉฺ นตฺ ํ สาขาปตฺตสมีริตา
รมยนฺเตว อาคนฺตุ โมทยนฺติ นวิ าสนํ๙๙ ฯ[๖]
ยตถฺ เวสฺสนตฺ โร ราชา สห ปตุ ฺเตหิ สมฺมติ
ธาเรนโฺ ต พรฺ าหมฺ ณวณฺณํ อาสทจฺ มสชฺ ฏํ [๗]
จมฺมวาสี ฉมา เสติ ชาตเวทํ นมสฺสติ ฯ
[๑๑๔๐] อมฺพา กปต ถฺ า ปนสา สาลา ชมพฺ ู วิเภทกา [๘]
หรีตกี อามลกา อสฺสตฺถา พทรานิ จ ฯ
จารุตมิ ฺพรุกฺขา เจตถฺ นโิ ครฺ ธา จ กปต ถฺ นา [๙]
มธุมธุกา เถวนฺติ นเี จ ปกฺกา จทุ ุมฺพรา
ปาเรวตา ภเวยยฺ า จ มุททฺ ิกา จ มธตุ ฺถกิ า [๑๐]
มธุ อเนลกํ ตตถฺ สกมาทาย ภุ ชฺ เร ฯ

อเฺ ตฺถ ปุปฺผิตา อมพฺ า อเฺ  ตฏิ นฺติ โทวลิ า [๑๑]

๙๘ ม. สมฺปเวธนตฺ ิ ฯ
๙๙ ม. นวิ าสนิ ํ ฯ

วิเคราะหขอ มูลโดย : พระมหากิตตศิ กั ดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สุตตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนา ท่ี 365-453 ๓๘

อเฺ  อามา จ ปกฺกา จ ภงิ ฺควณฺณา๑๐๐ ตทภู ยํ ฯ

อเถตฺถ เหฏา ปุริโส อมฺพปกฺกานิ คณฺหติ [๑๒]
อามานิ เจว ปกกฺ านิ วณฺณคนฺธรสุตตฺ มา๑๐๑ ฯ
อเตว เม อจฺฉรยิ ํ หิงกฺ าโร ปฏภิ าติ มํ [๑๓]

เทวานมิว อาวาโส โสภติ นนฺทนูปโม ฯ
วิเภทกา นาฬเิ กรา ขชชฺ ุรีนํ พรฺ หาวเน [๑๔]

มาลาว คนฺถิตา นฺติ ธชคคฺ าเนว ทิสสฺ เร ฯ

นานาวณเฺ ณหิ ปุปฺเผหิ นภํ ตารา จติ ามิว [๑๕]
กฏุ ชี กฏุ ตคฺครา ปาฏลโิ ย จ ปุปผฺ ิตา

ปุนฺนาคา คริ ิปุนฺนาคา โกวฬิ ารา จ ปุปฺผิตา ฯ[๑๖]
อุทธฺ าลกา โสมรุกขฺ า อครุภลลฺ ยิ า๑๐๒ พหู
ปตฺตชวี า จ กกุ ฺกฏุ า๑๐๓ อสนา เจตถฺ ปุปผฺ ิตา ฯ[๑๗]
กฏุ ชา สลฬา นปี า โกสมพฺ ลพชุ า ธวา
สาลา จ ปปุ ฺผติ า ตตฺถ ปลาลขลสนฺนภิ า ฯ[๑๘]
ตสสฺ าวทิ เู ร โปกฺขรณี ภูมิภาเค มโนรเม
ปทมุ ปุ ปฺ ลสฉฺ นนฺ า เทวานมิว นนทฺ เน ฯ[๑๙]
อเถตถฺ ปปุ ฺผรสมตฺตา โกกลิ า มชฺ ุภาณิกา
อภินาเทนตฺ ิ ตํ วนํ๑๐๔ อตุ สุ มปฺ ุปฺผิเต ทเุ ม ฯ[๒๐]
ภสฺสนฺติ มกรนเฺ ทหิ โปกขฺ เร โปกฺขเร มธู

๑๐๐ ม. เภงคฺ วณณฺ า ฯ
๑๐๑ ม. ...สุตตฺ เม ฯ
๑๐๒ ม. อครุผลลฺ ยิ า ฯ
๑๐๓ ส.ี ม. กกธุ า ฯ
๑๐๔ ม. ปวนํ ฯ

วเิ คราะหขอ มลู โดย : พระมหากติ ติศักดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สุตตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนา ท่ี 365-453 ๓๙

อเถตถฺ วาตา วายนฺติ ทกฺขิณา อถ ปจฺฉมิ า ฯ[๒๑]

ปทมุ กิ ชฺ กขฺ เรณหู ิ โอกิณฺโณ โหติ อสสฺ โม
ถลู า สิงฆฺ าฏกา เจตฺถ สสาทยิ า ปสาทยิ า๑๐๕ ฯ[๒๒]
มจฉฺ กจฺฉปพฺยาวิธา พหู เจตถฺ มุปยานกา

มธุ ภเึ สหิ๑๐๖ สวติ ขีรํ สปฺป มฬุ าลิภิ [๒๓]

สุรภิ ตํ วนํ วาติ นานาคนฺธสเมริตํ๑๐๗ ฯ
สมฺโมทเิ ตว๑๐๘ คนฺเธน ปุปฺผสาขาหิ ตํ วนํ [๒๔]

ภมรา ปุปฺผคนเฺ ธน สมนฺตามภินาทิตา ฯ
อเถตถฺ สกณุ า สนตฺ ิ นานาวณฺณา พหู ทิชา [๒๕]

โมทนตฺ ิ สห ภรยิ าหิ อฺมฺ ํ ปกูชิโน ฯ
นนฺทกิ า ชวี ปตุ ฺตา จ ชวี ปตุ ตฺ า ปยา จ โน [๒๖]
ปยา ปตุ ฺตา ปยา นนทฺ า ทชิ า โปกฺขรณฆี รา ฯ
มาลาว คนถฺ ิตา นฺติ ธชคฺคาเนว ทิสฺสเร [๒๗]
นานาวณเฺ ณหิ ปุปฺเผหิ กสุ เลหิ๑๐๙ สคุ นถฺ ิตา ฯ
ยตถฺ เวสฺสนตฺ โร ราชา สห ปุตฺเตหิ สมมฺ ติ [๒๘]
ธาเรนฺโต พรฺ าหฺมณวณฺณํ อาสทจฺ มสชฺ ฏํ
จมมฺ วาสี ฉมา เสติ ชาตเวทํ นมสสฺ ติ ฯ[๒๙]
[๑๑๔๑] อทิ จฺ เม สตฺตภุ ตฺตํ มธนุ า ปฏิสํยตุ ํ
มธปุ ณ ฺฑิกา จ สุกตาโย สตฺตภุ ตฺตํ ททามิ เต ฯ[๓๐]

๑๐๕ สํสารยิ า ปสาริยาตปิ  ปาโ ฯ ม. สสํ าทิยา ปสาทยิ า ฯ
๑๐๖ ม. ภเิ สหิ ฯ
๑๐๗ ม. ...สโมทติ ํ ฯ
๑๐๘ ม. สมมฺ ทฺทเตว ฯ
๑๐๙ ม. กุสเลเหว ฯ

วิเคราะหขอมูลโดย : พระมหากิตติศักดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สตุ ตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนาท่ี 365-453 ๔๐

[๑๑๔๒] ตเุ ยหฺ ว สมฺพลํ โหตุ นาหํ อิจฺฉามิ สมฺพลํ

อโิ ตป พรฺ เหมฺ คณหฺ าหิ คจฺฉ พรฺ เหฺม ยถาสขุ ํ ฯ[๓๑]
อยํ เอกปที เอติ อุชุ คจฺฉติ อสฺสมํ

อิสปี  อจฺจโุ ต ตตฺถ ปงฺกทนฺโต รชสฺสิโร [๓๒]

ธาเรนโฺ ต พรฺ าหฺมณวณฺณํ อาสทจฺ มสชฺ ฏํ ฯ

จมมฺ วาสี ฉมา เสติ ชาตเวทํ นมสฺสติ [๓๓]
ตํ ตวฺ ํ คนฺตวฺ าน ปุจฺฉสฺสุ โส เต มคฺคํ ปวกฺขติ ฯ

[๑๑๔๓] อิทํ สตุ วฺ า พฺรหมฺ พนฺธุ เจตํ กตวฺ า ปทกฺขิณํ [๓๔]
อุทคฺคจติ ฺโต ปกฺกามิ เยนาสิ อจจฺ ุโต อิสิ ฯ+2บาท

จลุ ลฺ วนวณณฺ นา๑๑๐ ฯ

กัณฑมหาพน ๘๐ พระคาถา (๘๒/๒)
[๑๑๔๔] คจฺฉนฺโต โส ภารทวฺ าโช อทฺทส อจจฺ ตุ ํ อสิ ึ
ทิสฺวาน ตํ ภารทฺวาโช สมฺโมทิ อิสนิ า สห ฯ[๑]
กจฺจิ นุ โภโต กสุ ลํ กจฺจิ โภโต อนามยํ
กจฺจิ อุ เฺ ฉน ยาเปถ กจจฺ ิ มูลผลา พหู ฯ[๒]
กจฺจิ ฑสํ า มกสา จ อปฺปเมว สริ สึ ปา๑๑๑
วเน วาฬมิคากิณเฺ ณ กจฺจิ หสึ า น วชิ ชฺ ติ ฯ[๓]
[๑๑๔๕] กุสลเฺ จว เม พรฺ เหฺม อโถ พรฺ เหมฺ อนามยํ
อโถ อุ เฺ ฉน ยาเปมิ อโถ มูลผลา พหู ฯ[๔]
อโถ ฑสํ า มกสา จ อปฺปเมว สริ ึสปา

๑๑๐ ม. จฬู วนวณฺณา ฯ
๑๑๑ ม. สริสปา ฯ อิโต ปรํ อีทสิ เมว ฯ

วิเคราะหขอ มลู โดย : พระมหากิตตศิ ักดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สตุ ตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนา ที่ 365-453 ๔๑

วเน วาฬมิคากิณเฺ ณ หสึ า มยหฺ ํ น วิชชฺ ติ ฯ[๕]

พหนู ิ วสสฺ ปคู านิ อสฺสเม สมฺมโต มม
นาภชิ านามิ อุปปฺ นนฺ ํ อาพาธํ อมโนรมํ ฯ[๖]
สฺวาคตนเฺ ต มหาพฺรเหมฺ อโถ เต อทุราคตํ

อนฺโต ปวิส ภททฺ นเฺ ต ปาเท ปกฺขาลยสฺสุ เต ฯ[๗]
ติณฺฑุกานิ ปยาลานิ มธุเก กาสมารโิ ย

ผลานิ ขทุ ทฺ กปฺปานิ ภุ ชฺ พรฺ เหมฺ วรํ วรํ ฯ[๘]

อิทํป ปานิยํ สตี ํ อาภตํ คิริคพภฺ รา
ตโต ปว มหาพรฺ เหฺม สเจ ตฺวํ อภิกงขฺ สิ ฯ[๙]

[๑๑๔๖] ปฏคิ ฺคหติ ํ ยํ ทินฺนํ สพฺพสฺส อคฆฺ ิยํ กตํ
สชฺ ยสฺส สกํ ปุตตฺ ํ สวิ หี ิ วิปปฺ วาสิตํ [๑๐]
ตมหํ ทสฺสนมาคโต ยทิ ชานาสิ สสํ เม ฯ
[๑๑๔๗] น ภวํ เอติ ปุ ฺตถฺ ํ สวิ ิราชสฺส ทสฺสนํ [๑๑]
มเฺ  ภวํ ปตถฺ ยติ รโฺ  ภริยํ ปติพฺพตํ ฯ
มเฺ  กณหฺ าชนิ ํ ทาสึ ชาลึ ทาสจฺ อิจฉฺ สิ [๑๒]
อถวา ตโย มาตาปุตเฺ ต อรฺ า เนตมุ าคโต
น ตสสฺ โภคา วิชฺชนฺติ ธนํ ธฺ จฺ พฺราหมฺ ณ ฯ[๑๓]
[๑๑๔๘] อกทุ ธฺ รูโปหํ โภโต๑๑๒ นาหํ ยาจิตมุ าคโต
สาหุ ทสฺสนมรยิ านํ สนฺนวิ าโส สทา สุโข [๑๔]
อทิฏ ปุพโฺ พ สิวิราชา สิวหี ิ วิปปฺ วาสโิ ต
ตมหํ ทสสฺ นมาคโต ยทิ ชานาสิ สสํ เม ฯ[๑๕]
[๑๑๔๙] เอส เสโล มหาพฺรเหมฺ ปพพฺ โต คนฺธมาทโน

๑๑๒ ส.ี ยุ. โภตา ฯ

วเิ คราะหขอมูลโดย : พระมหากิตตศิ ักดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สุตตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนา ท่ี 365-453 ๔๒

ยตฺถ เวสสฺ นฺตโร ราชา สห ปุตเฺ ตหิ สมฺมติ ฯ[๑๖]

ธาเรนโฺ ต พฺราหมฺ ณวณณฺ ํ อาสทจฺ มสชฺ ฏํ
จมมฺ วาสี ฉมา เสติ ชาตเวทํ นมสสฺ ติ ฯ[๑๗]
เอเต นีลา ปทิสฺสนตฺ ิ นานาผลธรา ทมุ า

อุคฺคตา อพฺภกฏู าว นีลา อชฺ นปพฺพตา [๑๘]
ธวสสฺ กณฺณา ขทริ า สาลา ผนทฺ นมาลุวา

สมฺปเวเธนฺติ วาเตน สกึ ปตาว มาณวา ฯ[๑๙]

อปุ ริ ทุมปริยาเยสุ สงฺคตี ิโยว สุยยฺ เร
นชชฺ ุหา โกกลิ า สงฺฆา สมฺปตนฺติ ทมุ า ทมุ ํ ฯ[๒๐]

อวหฺ ยนฺเตว คจฉฺ นฺตํ สาขา ปตฺตสมีริตา
รมยนฺเตว อาคนฺตุ โมทยนฺติ นิวาสินํ ฯ[๒๑]
ยตถฺ เวสฺสนตฺ โร ราชา สห ปุตเฺ ตหิ สมฺมติ ฯ
ธาเรนโฺ ต พรฺ าหฺมณวณฺณํ อาสทจฺ มสชฺ ฏํ [๒๒]
จมมฺ วาสี ฉมา เสติ ชาตเวทํ นมสสฺ ติ ฯ
กิเรรีมาลา วิตตา ภมู ิภาเค มโนรเม [๒๓]
สททฺ ลา หริตา ภมู ิ น ตตฺถุทธฺ สํ เต รโช ฯ
มยูรคีวสงกฺ าสา ตูลผสสฺ สมูปมา [๒๔]
ติณานิ นาตวิ ตฺตนตฺ ิ สมนฺตา จตรุ งฺคลุ า ฯ
อมพฺ า ชมพฺ ู กปฏ า จ นเี จ ปกฺกา จทุ ุมฺพรา [๒๕]
ปรโิ ภเคหิ รกุ ฺเขหิ วนนตฺ ํ รตวิ ฑฒฺ นํ ฯ
เวฬรุ ยิ วณฺณสนฺนภิ ํ มจฺฉคมุ พฺ นเิ สวิตํ [๒๖]
สจุ ิ สคุ นธฺ ํ สลิลํ อาโป ตตฺถป สนฺทติ ฯ
ตสสฺ าวิทูเร โปกฺขรณี ภมู ภิ าเค มโนรเม [๒๗]

วเิ คราะหขอ มูลโดย : พระมหากติ ติศักดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สตุ ตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนาท่ี 365-453 ๔๓

ปทมุ ปุ ฺปลสฉฺ นนฺ า เทวานมวิ นนฺทเน ฯ

ตณี ิ อุปปฺ ลชาตานิ ตสฺมึ สรสิ พรฺ าหมฺ ณ [๒๘]
วจิ ติ รฺ นีลาเนกานิ เสตา โลหิตกานิ จ ฯ
[๑๑๕๐] โขมาว ตตฺถ ปทมุ า เสตโสคนฺธิเยหิ จ๑๑๓ [๒๙]

กลมพฺ เกหิ สฉฺ นโฺ น มุจลินโฺ ท นาม โส สโร ฯ
อเถตถฺ ปทุมา ผลุ ลฺ า อปรยิ นฺตาว ทิสฺสเร [๓๐]

คมิ หฺ า เหมนตฺ กิ า ผลุ ฺลา ชณฺณตุ คฆฺ า อปุ ตฺถรา ฯ

สุรภี สมปฺ วายนตฺ ิ วิจิตรฺ า ปปุ ฺผสนฺถตา [๓๑]
ภมรา ปปุ ผฺ คนฺเธน สมนตฺ ามภนิ าทิตา ฯ

[๑๑๕๑] อเถตฺถ อุทกนฺตสมฺ ึ รุกฺขา ตฏิ  นฺติ พรฺ าหมฺ ณ [๓๒]
กทมฺพา ปาฏลี ผลุ ฺลา โกวิฬารา จ ปปุ ผฺ ิตา ฯ
องโฺ กลา กจจฺ ิการา จ ปารชิ ฺา จ ปปุ ฺผติ า [๓๓]
วารณา วุยฺหนา๑๑๔ รุกขฺ า มจุ ลินฺทมภุ โต๑๑๕ สรํ ฯ
สริ สี า เสตปาริสา๑๑๖ สาธุ วายนตฺ ิ ปทฺมกา [๓๔]
นิคคฺ ณฺฑี สรนิคคฺ ณฺฑี๑๑๗ อสนา เจตถฺ ปปุ ผฺ ิตา ฯ
ปงฺกุรา๑๑๘ พหลุ า เสลา โสภชฺ นา จ ปปุ ฺผิตา [๓๕]
เกตกา กณกิ ารา จ กณเวรา จ ปปุ ผฺ ติ า ฯ
อชฺชุนา อชชฺ กุ ณฺณา จ มหานามา จ ปุปผฺ ิตา [๓๖]

๑๑๓ ม ...คนธฺ เิ กหิ จ ฯ
๑๑๔ ม. วยนา ฯ สี. ย.ุ สายนา ฯ
๑๑๕ ส.ี ยุ. ...มภโิ ต ฯ
๑๑๖ ส.ี ยุ. เสตวารสิ า ฯ
๑๑๗ ม. นคิ ฺคณุ ฑฺ ี สริ ีนคิ คฺ ณุ ฺฑี ฯ
๑๑๘ ม. ปงฺคุรา ฯ

วเิ คราะหขอ มลู โดย : พระมหากิตติศักดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สตุ ตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนา ท่ี 365-453 ๔๔

สมปฺ ุปฺผติ คฺคา ตฏิ  นฺติ ปชชฺ ลนฺเตว กสึ กุ า ฯ

เสตปณฺณิ สตตฺ ปณณฺ า กทลโิ ย กุสมุ ฺภรา [๓๗]
ธนตุ กกฺ ารปิ ุปฺเผหิ สีสปาวรณานิ จ ฯ
อจฺฉิปา สมิ ฺพลีรกุ ขฺ า๑๑๙ สลฺลกโิ ย จ ปุปผฺ ิตา [๓๘]

เสตเครตู คริกา มํสิโกฏกุลาวรา๑๒๐ ฯ
ทหรา รกุ ขฺ า วุฑฺฒา จ อกุฏิลา เจตถฺ ปปุ ฺผติ า [๓๙]

อสสฺ มํ อภุ โต นฺติ อคฺยาคารํ สมนฺตโต ฯ

[๑๑๕๒] อเถตถฺ อุทกนตฺ สมฺ ึ พหู ชาตา ผณิชฺชกา [๔๐]
มคุ ฺคติโย กรติโย เสวาลํ สสี กํ พห๑ุ ๒๑ ฯ

อทุ ฺธาปวตตฺ ํ๑๒๒ อลุ ลฺ ุฬิตํ มกขฺ กิ า หงิ ฺคุชาลกิ า [๔๑]
ทาสิมกจฺ โก เจตฺถ พหู นเี จ กลมพฺ กา ฯ
เอฬมฺพเกหิ สฉฺ นนฺ า รุกขฺ า ตฏิ  นตฺ ิ พฺราหฺมณ [๔๒]
สตฺตาหํ ธารยิ มานานํ คนฺโธ เตสํ น ฉชิ ชฺ ติ ฯ
อุภโต สรจฺ มุจลินทฺ ํ ปุปผฺ า ตฏิ  นตฺ ิ ภาคโส [๔๓]
อนิ ทฺ ิวเรหิ สฉฺ นฺนํ วนนฺตมปุ โสภติ
อฑฺฒมาสํ ธาริยมานานํ คนฺโธ เตสํ น ฉิชฺชติ ฯ[๔๔]
นลี ปปุ ฺผเิ สตวารี ปุปฺผติ า คริ ิกณฺณกิ า
กเลรุกเฺ ขหิ๑๒๓ สฉฺ นฺนํ วนนฺตํ ตุลสหี ิ จ ฯ[๔๕]
สมฺโมทิเตว๑๒๔ คนเฺ ธน ปปุ ผฺ สาขาหิ ตํ วนํ

๑๑๙ ม. อจฉฺ ิวา สลฺลวา ฯ ส.ี .. สพลา ฯ ยุ. ... สิมลา ฯ
๑๒๐ ม. ...กฏ ... ฯ
๑๒๑ ม. เสวาลสีสกา พหู ฯ
๑๒๒ ม. อุทฺทาปวตฺตํ ฯ
๑๒๓ ส.ี กเฏรเุ กหิ ฯ ยุ. กเฏรกุ เฺ ขหิ ฯ

วิเคราะหขอ มูลโดย : พระมหากติ ติศกั ดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สุตฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนา ที่ 365-453 ๔๕

ภมรา ปุปผฺ คนเฺ ธน สมนตฺ ามภนิ าทิตา ฯ[๔๖]

ตณี ิ กกกฺ ารชุ าตานิ ตสฺมึ สรสิ พรฺ าหมฺ ณ
กุมภฺ มตตฺ านิ เจกานิ มรุ มตตฺ าน๑ิ ๒๕ วา อุโภ ฯ[๔๗]
[๑๑๕๓] อเถตถฺ สาสโป พหโุ ก นาทโิ ย หรติ ายโุ ต

อสตี าลาว ตฏิ นฺติ เฉชชฺ า อินฺทวิ รา พหู ฯ[๔๘]
อปโฺ ผฏา สุริยวลฺลี จ กาฬิยา มธุคนฺธยิ า

อโสกา มุทยนตฺ ี จ วลฺลโิ ภ ขทุ ฺทปุปผฺ ิโย ฯ[๔๙]

โกรณฺฑกา อโนชา จ ปุปฺผติ า นาคมลฺลิกา๑๒๖
รกุ ฺขมารุยฺห ติฏ นฺติ ผุลฺลา กึสกุ วลลฺ โิ ย ฯ[๕๐]

กเฏรุหา ปวาเสนตฺ ิ โยธิกา มธคุ นธฺ ิยา
นิลยิ า สุมนา ภณฑฺ ี โสภติ ปทมุ ตุ ตฺ โร ฯ[๕๑]
ปาฏลสิ มทุ ทฺ กปปฺ าสี กณิการา จ ปปุ ผฺ ิตา
เหมชาลาว ทิสสฺ นตฺ ิ รจุ ิรา อคคฺ สิ ิขูปมา๑๒๗ ฯ[๕๒]
ยานิ ตานิ จ ปุปฺผานิ ถลชานทู กานิ จ
สพพฺ านิ ตตถฺ ทสิ สฺ นตฺ ิ เอวํ รมฺโม มโหทธิ ฯ[๕๓]
[๑๑๕๔] อถสสฺ า โปกฺขรณิยา พหุกา วาริโคจรา
โรหติ า นลเปสงิ คฺ ู๑๒๘ กุมฺภิลา มกรา สุสู ฯ[๕๔]
มธุ จ มธุลฏ ิ จ ตาลยิ า จ ปย งคฺ กุ า
กทุ ทฺ ชา ภททฺ มฏุ  า๑๒๙ จ สตฺตปปุ ฺผา๑๓๐ จ โลลปุ า ฯ[๕๕]

๑๒๔ ม. สมฺมทฺทเตว ฯ
๑๒๕ ม. มรุ ชมตฺตานิ ตา อโุ ภ ฯ
๑๒๖ ส.ี ยุ. นาควลลฺ ติ า ฯ
๑๒๗ ม. รจุ ริ คคฺ ิ สิขูปมา ฯ
๑๒๘ ม. นฬป สิงฺคู ฯ

วิเคราะหขอ มูลโดย : พระมหากิตติศกั ดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สตุ ฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนาที่ 365-453 ๔๖

สรุ ภมิ รตุ ครา๑๓๑ พหกุ า ตงุ คฺ วลฺลิโย๑๓๒

ปทฺมกา นารทา โกฏ า ฌามกา จ หเรณกุ า ฯ[๕๖]
หลทิ ฺทกา คนธฺ เสลา หรเิ วรา จ คุคคฺ ลุ า
วเิ ภทกา โจรโกฏ า๑๓๓ กปปฺ รุ า จ กลงิ คฺ ุกา ฯ[๕๗]

[๑๑๕๕] อเถตถฺ สหี า พยฺ คฺฆา จ ปรุ สิ าลู จ หตฺถิโย
เอเณยยฺ า ปสทา เจว โรหติ า๑๓๔ สรภา มิคา ฯ[๕๘]

โกฏ สณุ า สโุ ณป จ ตุลิยา นฬสนฺนิภา

จามรี จลนี ลงฆฺ ี ฌาปตา มกฺกฏา ปจ ุ ฯ[๕๙]
กกฺกฏา กตมายา จ อิกฺกา โคณสิรา พหู

ขคฺคา วราหา นกลุ า กาฬเกตถฺ พหุตโส ฯ[๖๐]
มหิสา๑๓๕ โสณา สิคาลา จปฺปกา๑๓๖ จ สมนตฺ โต
อากจุ จฺ า ปจลากา จ จติ รฺ กา จาป ทีปโย ฯ[๖๑]
เปลกา จ วฆิ าสาทา สหี า โกกนสิ าตกา๑๓๗
อฏ ปาทา จ โมรา จ ภสฺสรา จ กกุ ุฏกา ฯ[๖๒]
จงโฺ กรา กกุ กฺ ุฏา นาคา อฺมฺ ํ ปกชู โิ น
พกา พลากา นชชฺ ุหา ทนิ ฺทภิ า โกจฺ วาทิกา๑๓๘ [๖๓]

๑๒๙ ม. กุฏณฑฺ ชา ภททฺ มตุ ฺตา ฯ
๑๓๐ สตปุปฺผาตปิ  ปาโ ฯ ม. เสตปุปผฺ า ฯ
๑๓๑ ม. สรุ ภี จ รกุ ฺขา ตครา ฯ
๑๓๒ ม. ตวุ งคฺ วณฺฏกา ฯ
๑๓๓ ม. วเิ ภทกิ า โจรกา กุฏา ฯ
๑๓๔ ม. โรหิจจฺ า ฯ
๑๓๕ ม. มหสึ า ฯ
๑๓๖ ม. ปมปฺ กา ฯ
๑๓๗ ม. โคคณสิ าทกา ฯ
๑๓๘ ม. กุ ฺชวาชติ า ฯ ส.ี ยุ. กุณฺชวาทกิ า ฯ

วิเคราะหขอมลู โดย : พระมหากติ ติศักด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สุตตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนาท่ี 365-453 ๔๗

พยฺ คฺฆนิ สา โลหปฏ  า จปฺปกา๑๓๙ ชวี ชวี กา

กป ชฺ รา ติตฺติราโย กลุ าวา ปฏกิ ุฏกา ฯ[๖๔]
มณฺฑาลกา เจลเกฬุ ภณฑฺ ุตติ ฺตริ นามกา
เจลาวกา ปงฺคุลาโย โคธกา องคฺ เหตกุ า ฯ[๖๕]

กรวิกา๑๔๐ จ สคคฺ า จ อุหงุ ฺการา จ กกุ ฺกุหา
นานาทชิ คณากิณฺณํ นานาสรนิกชู ติ ํ ฯ[๖๖]

[๑๑๕๖] อเถตฺถ สกุณา สนตฺ ิ นลี กา๑๔๑ มชฺ ภุ าณกิ า

โมทนฺติ สห ภรยิ าหิ อฺมฺ ํ ปกูชิโน ฯ[๖๗]
อเถตถฺ สกณุ า สนฺติ ทชิ า มชฺ สุ ฺสราสิตา

เสตกฺขิกูฏา ภทรฺ กฺขา อณฺฑชา จิตฺรเปกขฺ ณา๑๔๒ ฯ[๖๘]
อเถตถฺ สกณุ า สนฺติ ทชิ า มชฺ ุสฺสราสติ า
สิขณฑฺ ี นีลควี าหิ อฺมฺ ํ ปกูชิโน ฯ[๖๙]
กุกกฺ ฏุ กา กุฬรี กา โกฏ า โปกฺขรสาตกา
กาฬเวยยฺ า พลียกฺขา กทมฺพา สวุ สาลกิ า ฯ[๗๐]
หลิทฺทา โลหิตา เสตา อเถตฺถ นฬกา พหู
วารณา ภงิ ฺคราชา จ กทมฺพา สุวโกกลิ า ฯ[๗๑]
อุกกฺ ุสา กรุ รุ า หํสา อาฏา ปริวเทนตฺ ิกา
จากหสํ า๑๔๓ อติพลา นชชฺ ุหา ชวี ชีวกา ฯ[๗๒]
ปาเรวตา รวิหสํ า จากวากา๑๔๔ นทจี รา

๑๓๙ ม. ปมมฺ กา ฯ ส.ี ยุ. ปมปฺ กา ฯ
๑๔๐ ม. กรวิยา ฯ
๑๔๑ ม. สาลกิ าตปิ  ปาโ ฯ
๑๔๒ ม. จิตรฺ เปกฺขณุ า ฯ
๑๔๓ ม. ปากหสํ า ฯ

วิเคราะหขอมูลโดย : พระมหากติ ติศักด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สตุ ตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนาที่ 365-453 ๔๘

วารณาภริ ทุ า รมฺมา อโุ ภ กาลปุ กชู โิ น [๗๓]

อเถตฺถ สกณุ า สนตฺ ิ นานาวณฺณา พหู ทชิ า
โมทนตฺ ิ สห ภริยาหิ อฺมฺ ํ ปกูชิโน ฯ[๗๔]
อเถตฺถ สกณุ า สนฺติ นานาวณฺณา พหู ทชิ า

สพฺเพ มชฺ ู นิกชู นฺติ มุจลนิ ฺทมภุ โต สรํ ฯ[๗๕]
อเถตถฺ สกณุ า สนฺติ กรวกี า๑๔๕ นาม เต ทชิ า

โมทนตฺ ิ สห ภรยิ าหิ อฺมฺ ํ ปกูชิโน ฯ[๗๖]
อเถตฺถ สกุณา สนฺติ กรวีกา๑๔๕ นาม เต ทชิ า
สพเฺ พ มชฺ ู นกิ ชู นฺติ มจุ ลนิ ฺทมุภโต สรํ ฯ[๗๗]

เอเณยฺยา ปสทากิณฺณํ นาคสเํ สวติ ํ วนํ
นานาลตาหิ สฉฺ นฺนํ กทลมิ คิ เสวติ ํ ฯ[๗๘]
อเถตฺถ สามา พหุกา๑๔๖ นิวาโร วรโก พหุ
สาลิ อกฏ ปาโก จ อุจฉฺ ุ ตตฺถ อนปฺปโก ฯ[๗๙]
อยํ เอกปที เอติ อุชุ คจฉฺ ติ อสฺสมํ

ขทุ ทฺ ํ ปปาสํ อรตึ ตตถฺ ปตฺโต น วินทฺ ติ ฯ[๘๐]
ยตฺถ เวสฺสนตฺ โร ราชา สห ปตุ ฺเตหิ สมฺมติ
ธาเรนโฺ ต พรฺ าหมฺ ณวณณฺ ํ อาสทจฺ มสชฺ ฏํ [๘๑]
จมมฺ วาสี ฉมา เสติ ชาตเวทํ นมสสฺ ติ ฯ
[๑๑๕๗] อิทํ สตุ ฺวา พฺรหฺมพนธฺ ุ อิสึ กตวฺ า ปทกขฺ ิณํ [๘๒]
อทุ คฺคจิตโฺ ต ปกฺกามิ ยตถฺ เวสสฺ นฺตโร อหุ ฯ+2บาท

๑๔๔ ม. จกกฺ วากา ฯ
๑๔๕ ม. กรวยิ า นาม ฯ
๑๔๖ ม. สาสโป พหโุ ก ฯ

วเิ คราะหขอมลู โดย : พระมหากติ ติศักดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สตุ ตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนาท่ี 365-453 ๔๙
มหาวนวณณฺ นา ฯ

กณั ฑกุมาร ๑๐๑ พระคาถา (๙๙)
[๑๑๕๘] อุฏเ หิ ชาลิ ปติฏ โปราณํ วิย ทิสสฺ ติ

พรฺ าหฺมณํ วยิ ปสสฺ ามิ นนทฺ ิโย มาภิกีรเร ฯ[๑]
[๑๑๕๙] อหปํ  ตาต ปสสฺ ามิ โย โส พฺรหฺมาว ทสิ สฺ ติ

อทฺธิโก๑๔๗ วยิ อายาติ อตถิ ี โน ภวิสสฺ ติ ฯ[๒]

[๑๑๖๐] กจจฺ ิ นุ โภโต กสุ ลํ กจฺจิ โภโต อนามยํ
กจจฺ ิ อุ เฺ ฉน ยาเปถ กจจฺ ิ มลู ผลา พหู ฯ[๓]

กจฺจิ ฑสํ า มกสา จ อปปฺ เมว สริ สึ ปา
วเน วาฬมิคากณิ ฺเณ กจจฺ ิ หสึ า น วิชฺชติ ฯ[๔]
[๑๑๖๑] กุสลเฺ จว โน พรฺ เหฺม อโถ พฺรเหมฺ อนามยํ
อโถ อุ เฺ ฉน ยาเปม อโถ มลู ผลา พหู ฯ[๕]
อโถ ฑสํ า มกสา จ อปปฺ เมว สริ ึสปา
วเน วาฬมคิ ากิณเฺ ณ หึสา มยหฺ ๑ํ ๔๘ น วิชฺชติ ฯ[๖]
สตตฺ โน มาเส วสตํ อรเฺ  ชวี โิ สกินํ๑๔๙
อทิ ํป ปมํ ปสฺสามิ๑๕๐ พรฺ าหมฺ ณํ เทววณฺณินํ [๗]
อาทาย เวฬุวํ ทณฺฑํ อคคฺ หิ ตุ ฺตํ กมณฺฑลุ ฯ

สฺวาคตนฺเต มหาพฺรเหฺม อโถ เต อทรุ าคตํ [๘]
อนโฺ ต ปวิส ภทฺทนเฺ ต ปาเท ปกขฺ าลยสฺสุ เต ฯ

๑๔๗ ส.ี ยุ. อตถฺ ิโก ฯ
๑๔๘ ม. อมหฺ ํ ฯ
๑๔๙ ม. ชวี โสกินํ ฯ
๑๕๐ ม. ปสฺสาม ฯ

วเิ คราะหขอมลู โดย : พระมหากิตตศิ กั ด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สุตตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนา ที่ 365-453 ๕๐

ตณิ ฺฑุกานิ ปยาลานิ มธุเก กาสมาริโย [๙]

ผลานิ ขทุ ทฺ กปปฺ านิ ภุ ชฺ พรฺ เหมฺ วรํ วรํ ฯ
อิทํป ปานยิ ํ สตี ํ อาภตํ คิริคพฺภรา [๑๐]
ตโต ปว มหาพรฺ เหมฺ สเจ ตฺวํ อภกิ งขฺ สิ ฯ

อถ ตฺวํ เกน วณเฺ ณน เกน วา ปน เหตนุ า [๑๑]
อนปุ ฺปตโต พฺรหารฺ ํ ตํ เม อกขฺ าหิ ปุจฉฺ ิโต ฯ

[๑๑๖๒] ยถา วารวิ โห ปูโร สพพฺ กาลํ น ขยี ติ [๑๒]

เอวนตฺ ํ ยาจติ าคฉฺ ึ ปตุ ฺเต เม เทหิ ยาจโิ ต ฯ
[๑๑๖๓] ททามิ น วกิ มปฺ ามิ อสิ ฺสโร นย พฺราหฺมณ [๑๓]

ปาโต คตา ราชปตุ ตฺ ี สายํ อุ ฉฺ าโต เอหิติ
เอกรตตฺ ึ วสติ ฺวาน ปาโต คจฺฉสิ พรฺ าหฺมณ ฯ[๑๔]
ตสสฺ า นฺหาโต อุปคฺฆาเต๑๕๑ อถ เน มาลธาริเน
เอกรตตฺ ึ วสติ วฺ าน ปาโต คจฉฺ สิ พฺราหฺมณ ฯ[๑๕]
นานาปุปฺเผหิ สฉฺ นฺเน นานาคนฺเธหิ ภสู ิเต
นานามูลผลากณิ ฺเณ คจฺฉ สวฺ าทาย พรฺ าหมฺ ณ ฯ[๑๖]
[๑๑๖๔] น วาสมภิโรจามิ คมนํ มยหฺ ปํ ๑ ๕๒ รุจฺจติ
อนตฺ ราโยป เม อสสฺ คจฉฺ เฺ ว รเถสภ ฯ[๑๗]
น เหตา ยาจโยคี นํ อนตฺ รายสฺส การยิ า
อติ ถฺ กิ า๑๕๓ มนตฺ ํ ชานนตฺ ิ สพฺพํ คณฺหนตฺ ิ วามโต ฯ[๑๘]
สทฺธาย ทานํ ททโต มา สมทกฺขิ มาตร๑ํ ๕๔

๑๕๑ ม. ... นหฺ าเต อปุ ฆาเต ฯ
๑๕๒ ม. มยฺห ฯ
๑๕๓ ม. อตถฺ ิโย ฯ
๑๕๔ ม. มาสํ อทกฺขิ มาตรํ ฯ

วเิ คราะหขอ มลู โดย : พระมหากติ ติศักด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘