คาถาเวสสันดรชาดก

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สตุ ตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนา ที่ 365-453 ๕๑

อนฺตรายํป สา กยิร คจฺฉเฺ ว รเถสภ ฯ[๑๙]

อามนตฺ ยสสฺ ุ เต ปตุ ฺเต มา เต มาตรมททฺ สุ

สทฺธาย ทานํ ททโต เอวํ ปุ ฺํ ปวฑฺฒติ ฯ[๒๐]
อามนฺตยสฺสุ เต ปุตเฺ ต มา เต มาตรมททฺ สุ

มาทสิ สสฺ ธนํ ทตวฺ า ราช สคคฺ ํ คมิสฺสสิ ฯ[๒๑]
[๑๑๖๕] สเจ ตฺวํ นิจฉฺ เส ทฏ ุ มม ภริยํ ปตพิ ฺพตํ

อยฺยกสสฺ ปเม เทหิ๑๕๕ ชาลึ กณฺหาชนิ ํ จุโภ ฯ[๒๒]

อิเม กมุ าเร ทสิ ฺวาน มชฺ เุ ก ปยภาณเิ น
ปตีโต สุมโน วิตโฺ ต พหุ ทสฺสติ เต ธนํ ฯ[๒๓]

[๑๑๖๖] อจเฺ ฉทนสสฺ ภายามิ ราชปุตตฺ สโุ ณหิ เม
ราชทณฺฑาย มํ ทชฺชา วกิ ฺกีเณยยฺ หเนยฺย วา [๒๔]
ฉินโฺ น๑๕๖ ธนจฺ ทาเส จ คารยหฺ สฺส พรฺ หฺมพนฺธุยา ฯ
[๑๑๖๗] อิเม กุมาเร ทสิ วฺ าน มชฺ ุเก ปยภาณิเน [๒๕]
ธมฺเม โิ ต มหาราชา สวิ ีนํ รฏ วฑฺฒโน
ลทธฺ า ปตโิ สมนสสฺ ํ พหุท สฺสติ เต ธนํ ฯ[๒๖]
[๑๑๖๘] นาหนฺตปํ  กรสิ สฺ ามิ ยํ มํ ตฺวํ อนสุ าสสิ
ทารเกว อหํ เนสฺสํ พฺราหฺมณยิ า ปริจารเิ ก ฯ[๒๗]
[๑๑๖๙] ตโต กุมารา พฺยตถฺ ติ า๑๕๗ สตุ วฺ า ลทุ ฺทสฺส ภาสติ ํ
เตน เตน ปธาวึสุ ชาลี กณหฺ าชินา จโุ ภ ฯ[๒๘]
[๑๑๗๐] เอหิ ตาต ปย ปตุ ตฺ ปเู รถ มม ปารมึ

๑๕๕ ม. อยฺยถสสฺ ป ทสเฺ สหิ ฯ
๑๕๖ ม. ชโิ น ฯ
๑๕๗ ม. พยฺ ถติ า ฯ ส.ี ยุ. พฺยธติ า ฯ

วิเคราะหขอมูลโดย : พระมหากิตติศักดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สตุ ตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนา ที่ 365-453 ๕๒

หทยํ เมภสิ ิเฺ จถ กโรถ วจนํ มม ฯ[๒๙]

ยานนาวาว๑๕๘ เม โหถ อจลา ภวสาคเร
ชาตปิ ารํ ตรสิ สฺ ามิ สนฺตาเรสฺสํ สเทวกํ ฯ[๓๐]
เอหิ อมมฺ ปย า ธีตา๑๕๙ ปยา เม ทานปารมี๑๖๐

หทยํ เมภสิ ิเฺ จถ กโรถ วจนํ มม ฯ[๓๑]
ยานนาวาว๑๖๑ เม โหถ อจลา ภวสาคเร

ชาตปิ ารํ ตริสสฺ ามิ อทุ ฺธรสิ สฺ ํ สเทวกํ ฯ[๓๒]

[๑๑๗๑] ตโต กมุ าเร อาทาย ชาลึ กณฺหาชินํ จโุ ภ
พฺราหมฺ ณสฺส อทา ทานํ สิวีนํ รฏ วฑฺฒโน ฯ[๓๓]

ตโต กมุ าเร อาทาย ชาลึ กณหฺ าชนิ ํ จโุ ภ
พฺราหฺมณสสฺ อทา จิตโฺ ต๑๖๒ ปุตฺตเก ทานมตุ ตฺ มํ ฯ[๓๔]
ตทาสิ ยํ ภึสนกํ ตทาสิ โลมหสํ นํ
ยํ กุมาเร ปทินฺนมฺหิ เมทนี สมกมฺปถ๑๖๓ ฯ[๓๕]
ตทาสิ ยํ ภึสนกํ ตทาสิ โลมหํสนํ
ยํ ปชฺ ลิกโต ราชา กมุ าเร สขุ วจฺฉเิ ต [๓๖]
พรฺ าหมฺ ณสฺส อทา ทานํ สวิ ีนํ รฏ วฑฒฺ โน ฯ
[๑๑๗๒] ตโต โส พรฺ าหมฺ โณ ลทุ ฺโท ลตํ ทนฺเตหิ ฉินฺทยิ [๓๗]
ลตาย หตเฺ ถ พนธฺ ิตวฺ า ลตาย อนุปชฺชถ๑๖๔ ฯ

๑๕๘ ม. ยานา นาวา จ ฯ
๑๕๙ ม. ปยธตี ิ ฯ
๑๖๐ ม. ปเู รถ มม ปารมึ ฯ
๑๖๑ ม. ยานา นาวา จ ฯ
๑๖๒ วติ โฺ ตติป ปาโ ฯ
๑๖๓ ม. สมฺปกมฺปถ ฯ
๑๖๔ ม. อนมุ ชฺชถ ฯ

วิเคราะหขอ มลู โดย : พระมหากิตติศักดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สตุ ตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนาที่ 365-453 ๕๓

ตโต โส รชฺชมุ าทาย ทณฑฺ จฺ าทาย พฺราหฺมโณ[๓๘]

อาโกฏยนโฺ ต เต เนติ สิวริ าชสฺส เปกขฺ โต ฯ
[๑๑๗๓] ตโต กมุ ารา ปกกฺ ามม พฺราหมฺ ณสฺส ปมุ จฺ ยิ [๓๙]
อสฺสุปณุ เฺ ณหิ เนตเฺ ตหิ ปตรํ โส อุทกิ ขฺ ติ ฯ

เวธมสฺสตถฺ ปตตฺ ํว ปตุ ปาทานิ วนฺทติ [๔๐]
ปตุ ปาทานิ วนฺทติ วฺ า อิทํ วจนมพรฺ วิ ฯ

อมมฺ า จ ตาต นิกขฺ นฺตา ตฺวจฺ โน ตาต ทสสฺ สิ [๔๑]

ยาว อมฺมปํ  ปสเฺ สมุ อถ โน ตาต ทสฺสสิ ฯ
อมมฺ า จ ตาต นิกฺขนตฺ า ตวจฺ โน ตาต ทสสฺ สิ [๔๒]

มา โน ตฺวํ ตาต อททา ยาว อมฺมาป เอติ๑๖๕ โน ฯ
ตทายํ พรฺ าหฺมโณ กามํ วิกกฺ ณี าตุ หนาตุ วา [๔๓]
พลงกฺ ปาโท อทฺธนโข๑๖๖ อโถ โอพทธฺ ปณ ฑฺ ิโก๑๖๗
ทโี ฆตฺตโรฏโ จปโล กฬาโร ภคฺคนาสโก ฯ[๔๔]
กุมโฺ ภทโร ภคคฺ ปฏ ี อโถ วสิ มจกขฺ โุ ก
โลหมสสฺ ุ หริตเกโส วลนี ํ ติลกาหโต ฯ[๔๕]
ปงคฺ โล จ วนิ โต จ วิกโฏ จ พฺรหา ขโร
อชนิ านิป๑๖๘ สนนฺ ทฺโธ อมนุสโฺ ส ภยานโก ฯ[๔๖]
มนสุ โฺ ส อุทาหุ ยกโฺ ข มํสโลหติ โภชโน
คามา อรฺมาคมฺม ธนํ ตํ ตาต ยาจติ ฯ[๔๗]
นียมาเน ปส าเจน กนิ นฺ ุ ตาต อุทกิ ฺขสิ

๑๖๕ ม. เอตฺ ฯ
๑๖๖ ม. อนฺธนโข ฯ
๑๖๗ ม. โอวทธฺ ... ฯ
๑๖๘ ม. อชนิ านิ จ ฯ

วิเคราะหขอมูลโดย : พระมหากติ ติศกั ดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สุตฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนา ที่ 365-453 ๕๔

อสมฺ า นูน เต หทยํ อยสา๑๖๙ ทฬหฺ พนธฺ นํ ฯ[๔๘]

โย โน พนเฺ ธ๑๗๐ ๑ น ชานาสิ พรฺ าหฺมเณน ธเนสนิ า
อจจฺ ายเิ กน ลุทฺเทน โย โน คาโวว สุมภฺ ติ ฯ[๔๙]
อิเธว อจฉฺ ตํ กณหฺ า น สา ชานาติ กสิ ฺมิ จฺ ิ

มิควี ขรี สมมฺ ตฺตา ยูถา หนี า ว กนฺทติ๑๗๑ ฯ[๕๐]
[๑๑๗๔] น เม อิทํ ตถา ทุกฺขํ ลพภฺ า หิ ปุมุนา อทิ ํ

ยจฺ อมมฺ ํ น ปสสฺ ิสฺส๑ํ ๗๒ ตํ เม ทุกขฺ ตรํ อโิ ต ฯ[๕๑]

น เม อิทํ ตถา ทุกฺขํ ลพภฺ า หิ ปมุ นุ า อิทํ
ยจฺ ตาตํ น ปสสฺ สิ ฺส๑ํ ๗๒ ตํ เม ทกุ ขฺ ตรํ อโิ ต ฯ[๕๒]

สา นนู กปณา อมฺมา จิรํ รตฺตาย๑๗๓ รจุ จฺ ติ
กณหฺ าชนิ ํ อปสฺสนฺตี กมุ ารึ จารุทสฺสนึ ฯ[๕๓]
โส นนู กปโณ ตาโต จิรํ รตฺตาย รุจฺจติ
กณหฺ าชินํ อปสสฺ นฺโต กุมารึ จารุทสฺสนึ ฯ[๕๔]
สา นนู กปณา อมมฺ า จริ ํ รุจจฺ ติ อสฺสเม
กณหฺ าชินํ อปสสฺ นฺตี กมุ ารึ จารทุ สฺสนึ ฯ[๕๕]
โส นนู กปโณ ตาโต จริ ํ รจุ ฺจติ อสฺสเม
กณฺหาชินํ อปสฺสนฺโต กมุ ารึ จารุทสสฺ นึ ฯ[๕๖]
สา นูน กปณา อมมฺ า จริ ํ รตตฺ าย รุจจฺ ติ
อฑฒฺ รตฺเตว รตฺเต วา นทีว อวสุสสฺ ติ๑๗๔ ฯ[๕๗]

๑๖๙ ๕ ม. อายสํ ฯ
๑๗๐ ม. พทเฺ ธ ฯ
๑๗๑ ม. หนี า ปกนฺทติ ฯ
๑๗๒ ม. ปสสฺ ามิ ฯ
๑๗๓ ม. จริ รตฺตาย ฯ

วเิ คราะหขอมูลโดย : พระมหากิตติศักดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สุตตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนาท่ี 365-453 ๕๕

โส นูน กปโณ ตาโต จิรํ รตฺตาย รจุ จฺ ติ
อฑฺฒรตเฺ ตว รตฺเต วา นทวี อวสุสสฺ ต๑ิ ๗๔ ฯ[๕๘]
อเิ ม เต ชมพฺ กุ า รกุ ฺขา เวทิสา สนิ ฺธวุ ารติ า๑๗๕
ววิ ธิ านิ รกุ ฺขชาตานิ ตานิ อชฺช ชหามเส ฯ[๕๙]

อสฺสตฺถา ปนสา เจเม นโิ คฺรธา จ กปตฺถนา
ววิ ิธานิ ผลชาตานิ ตานิ อชชฺ ชหามเส ฯ[๖๐]

อิเม ติฏ นตฺ ิ อารามา อยํ สีตูทกา นที

ยตถฺ สสฺ ุ ปุพเฺ พ กีฬาม ตานิ อชชฺ ชหามเส ฯ[๖๑]
วิวธิ านิ ปปุ ผฺ ชาตานิ อสมฺ ึ อุปริ ปพฺพเต

ยานสฺสุ ปพุ เฺ พ ธาเรม ตานิ อชฺช ชหามเส ฯ[๖๒]
วิวธิ านิ ผลชาตานิ อสฺมึ อปุ ริ ปพพฺ เต
ยานสสฺ ุ ปุพฺเพ ภุ ชฺ าม ตานิ อชชฺ ชหามเส ฯ[๖๓]
อเิ ม โน หตฺถิกา อสฺสา พลพิ ทฺธา จ โน อเิ ม
เยหิสสฺ ุ ปุพฺเพ กฬี าม ตานิ อชฺช ชหามเส ฯ[๖๔]
[๑๑๗๕] นียมานา กุมารา เต ปต รํ เอตทพรฺ วว
อมมฺ ํ อาโรคฺยํ วชฺชาสิ ตฺวจฺ ตาต สุขี ภว ฯ[๖๕]
อิเม โน หตฺถกิ า อสฺสา พลพิ ทธฺ า จ โน อิเม
ตานิ อมฺมาย ทชชฺ าส๑ิ ๗๖ โสกนเฺ ตหิ วิเนสสฺ ติ ฯ[๖๖]
อเิ ม โน หตถฺ กิ า อสสฺ า พลพิ ทฺธา จ โน อิเม
ตานิ อมฺมา อุทกิ ขฺ นฺตี โสกํ ปฏวิ ิเนสสฺ ติ ฯ[๖๗]

๑๗๔ ม. อวสุจฺฉติ ฯ
๑๗๕ ม. สินทฺ ุวารกา ฯ
๑๗๖ ม. ทชเฺ ชสิ ฯ

วเิ คราะหขอ มลู โดย : พระมหากติ ตศิ กั ด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สตุ ฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนา ที่ 365-453 ๕๖

[๑๑๗๖] ตโต เวสฺสนตฺ โร ราชา ทานํ ทตวฺ าน ขตตฺ โิ ย

ปณณฺ สาลํ ปวสิ ติ ฺวา กลนู ํ ปรเิ ทวยิ ฯ[๖๘]
กนฺวชฺชจฺฉาตา๑๗๗ ตสติ า อุปรจุ ฺเฉนตฺ ิ๑๗๘ ทารกา
สายํ สเํ วสนากาเล โก เน ทสสฺ ติ โภชนํ ฯ[๖๙]
กนวฺ ชฺชจฉฺ าตา๑๗๗ ตสิตา อุปรจุ เฺ ฉนฺติ๑๗๘ ทารกา
สายํ สํเวสนากาเล อมมฺ ฉาตมฺห เทถ โน ฯ[๗๐]

กถนนฺ ุ ปถํ คจฺฉนฺติ ปตฺติกา อนุปาหนา

สนตฺ า สูเนหิ ปาเทหิ โก เน หตเฺ ถ คเหสสฺ ติ ฯ[๗๑]
กถนฺนุ โส น ลชฺเชยฺย สมมฺ ุขา ปหรํ มม

อทสู กานํ ปตุ ฺตานํ อลชชฺ ี วต พฺราหฺมโณ ฯ[๗๒]
โยปเ ม ทาสที าสสสฺ อโฺ  วาปน เปสโิ ย
ตสฺสาป สวุ ิหนี สสฺ โก ลชฺชี ปหริสสฺ ติ ฯ[๗๓]
วาริชสฺเสว เม สโต พนธฺ สสฺ กมุ นิ ามเุ ข
อกโฺ กสติ ปหรติ ปเ ย ปุตฺเต อปสสฺ โต ฯ[๗๔]
[๑๑๗๗] อาทู จาป คเหตวฺ าน ขคฺคํ พนธฺ ยิ วามโต
อานสิ ฺสามิ สเก ปตุ ฺเต ปตุ ตฺ านํ หิ วโธ ทุกฺโข ฯ[๗๕]
อฏ านเมต๑ํ ๗๙ ทุกฺขรูป ยํ กมุ ารา วหิ ฺ เร
สตจฺ ธมฺมมฺ าย โก ทตวฺ า อนตุ ปฺปติ ฯ[๗๖]
[๑๑๗๘] สจจฺ ํ กเิ รวมาหํสุ นรา เอกจฺจิยา อธิ
ยสฺส นตถฺ ิ สกา มาตา ยถา นตฺถ๑ิ ๘๐ ตเถว โส ฯ[๗๗]

๑๗๗ ม. กํ นวชุ ฉาตา ฯ
๑๗๘ ม. อุปรุจฺฉนฺติ ฯ
๑๗๙ ยุ. อทฺธา หิ เมตํ ฯ
๑๘๐ ปต า อตฺถีตปิ  ฯ

วเิ คราะหขอ มูลโดย : พระมหากติ ตศิ ักดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สตุ ตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนาที่ 365-453 ๕๗

เอหิ กเณฺห มรสิ ฺสาม นตฺถตฺโถ ชีวิเตน โน

ทนิ นฺ มหฺ าป๑๘๑ ชนินเฺ ทน พฺราหมฺ ณสสฺ ธเนสโิ น [๗๘]
อจจฺ ายกิ สสฺ ลทุ ทฺ สฺส โย โน คาโวว สุมฺภติ ฯ
อิเม เต ชมฺพุกา รุกฺขา เวทสิ า สินฺธวุ าริตา [๗๙]

ววิ ธิ านิ รกุ ขฺ ชาตานิ ตานิ กเณฺห ชหามเส ฯ
อสฺสตฺถา ปนสา เจเม นโิ ครฺ ธา จ กปต ถฺ นา [๘๐]

ววิ ธิ านิ ผลชาตานิ ตานิ กเณหฺ ชหามเส ฯ

อเิ ม ตฏิ  นตฺ ิ อารามา อยํ สตี ทู กา นที [๘๑]
ยตฺถสฺสุ ปุพฺเพ กฬี าม ตานิ กเณฺห ชหามเส ฯ

วิวิธานิ ปุปผฺ ชาตานิ อสฺมึ อปุ ริ ปพฺพเต [๘๒]
ยานสสฺ ุ ปุพเฺ พ ธาเรม ตานิ กเณฺห ชหามเส ฯ
วิวิธานิ ผลชาตานิ อสฺมึ อุปริ ปพพฺ เต [๘๓]
ยานสฺสุ ปพุ ฺเพ ภุ ชฺ าม ตานิ กเณหฺ ชหามเส ฯ
อเิ ม โน หตถฺ กิ า อสฺสา พลพิ ทฺธา จ โน อเิ ม [๘๔]
เยหสิ ฺสุ ปพุ ฺเพ กฬี าม ตานิ กเณหฺ ชหามเส ฯ
[๑๑๗๙] นียมานา กมุ ารา เต พรฺ าหมฺ ณสฺส ปมุ จฺ ยิ [๘๕]
เตน เตน ปธาวสึ ุ ชาลี กณหฺ าชินา จโุ ภ ฯ
[๑๑๘๐] ตโต โส รชชฺ ุมาทาย ทณฑฺ จฺ าทาย พรฺ าหฺมโณ [๘๖]
อาโกฏยนโฺ ต เต เนติ สิวริ าชสฺส เปกขฺ โต ฯ
[๑๑๘๑] ตํ ตํ กณฺหาชนิ าโวจ อยํ มํ ตาต พฺราหมฺ โณ [๘๗]
ลฏ ยิ า ปฏโิ กเฏติ ฆเร ชาตวํ ทาสิยํ ฯ
น จายํ พฺราหฺมโณ ตาต ธมฺมิกา โหนตฺ ิ พรฺ าหฺมณา [๘๘]

๑๘๑ ม. ทนิ ฺนมฺหาติ ฯ

วิเคราะหขอ มูลโดย : พระมหากิตตศิ กั ดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สตุ ฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนา ท่ี 365-453 ๕๘

ยกโฺ ข พรฺ าหมฺ ณวณเฺ ณน ขาทิตุ ตาต เนติ โน

นยี มาเน ปส าเจน กนิ ฺนุ ตาต อทุ กิ ฺขสิ ฯ[๘๙]
[๑๑๘๒] อเิ ม โน ปาทกุ า ทุกขฺ า ทีโฆ จทฺธา สุทุคคฺ โม
นีเจ โวลมพฺ เก สุรเิ ย๑๘๒ พรฺ าหมฺ โณว ตเรต๑ิ ๘๓ โน ฯ[๙๐]

โอกนฺทามฺหเส๑๘๔ ภตู านิ ปพพฺ ตานิ วนานิ จ
สรสสฺ สริ สา วนฺทาม สปุ ติตเฺ ถ จ อาปเก ฯ[๙๑]

ตณิ ลตานิ โอสโธฺย ปพพฺ ตานิ วนานิ จ

อมฺมํ อาโรคฺยํ วชฺชาถ อยํ โน เนติ พรฺ าหมฺ โณ ฯ[๙๒]
วชชฺ นฺตุ โภนโฺ ต อมฺมจฺ มททฺ ึ อสฺมาก มาตรํ

สเจ อนุปฺปตติ ุกามา๑๘๕ ขปิ ปฺ  อนุปปฺ เตยฺย๑๘๖ โน ฯ[๙๓]
อยํ เอกปที เอติ อชุ ุ คจฉฺ ติ อสสฺ มํ

ตเมวานุปปฺ เตยฺยาสิ อป ปสเฺ สสิ โน๑๘๗ ลหุ ฯ[๙๔]
อโห วต เร ชฏนิ ี วนมูลผลหาริยา๑๘๘
สุ ฺ ํ ทิสวฺ าน อสฺสมํ ตนฺเต ทุกขฺ ํ ภวิสสฺ ติ ฯ[๙๕]
อติเวลํ นุ อมฺมาย อุ ฉฺ าลทฺธํ อนปปฺ กํ๑๘๙
ยา โน พนฺเธ น ชานาติ พฺราหมฺ เณน ธเนสนิ า ฯ[๙๖]
อจฺจายิเกน ลทุ เฺ ทน โย โน คาโวว สมุ ฺภติ

๑๘๒ ม. โจลมพฺ เต สรู ิโย ฯ
๑๘๓ ม. พฺราหมฺ โณ จ ธาเรติ ฯ
๑๘๔ ม. โอกนฺทามเส ฯ
๑๘๕ ม. อนปุ ตติ ุกามาสิ ฯ
๑๘๖ ม. อนปุ ติยาสิ ฯ
๑๘๗ ม. เน ฯ
๑๘๘ ม. ...หารเิ ก ฯ
๑๘๙ ม. อุ ฉฺ า ลทโฺ ธ อนปปฺ โก ฯ

วิเคราะหขอ มลู โดย : พระมหากติ ตศิ กั ด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สตุ ฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนา ท่ี 365-453 ๕๙

อปชชฺ อมฺมํ ปสเฺ สมุ สายํ อุ ฉฺ าโต อาคตํ ฯ[๙๗]

ทชชฺ า อมมฺ า พรฺ าหมฺ ณสฺส ผลํ ขทุ เฺ ทน มิสฺสติ ํ
ตทายํ อสโิ ต ฉาโต น พาฬหฺ ํ ตรเยยยฺ โน ฯ[๙๘]
สนู า จ วต โน ปาทา พาฬฺหํ ตาเรติ พฺราหฺมโณ

อิติ ตตถฺ วิลปส ุ กุมารา มาตุคทิ ธฺ โิ น ฯ[๙๙]
ทารกปพพฺ ํ นาม ฯ

กณั ฑมทั รี ๙๐ พระคาถา (๘๙/๒)
[๑๑๘๓] เตสํ ลาลปต ๑ํ ๙๐ สุตฺวา ตโย วาฬา วเน มคิ า

สโี ห พฺยคฺโฆ จ ทีป จ อทิ ํ วจนมพรฺ วว ฯ[๑]
มา เหว โน ราชปตุ ฺตี สายํ อุ ฉฺ าโต อาคมา
มา เหวมหฺ าก นพิ โฺ ภเค เหยิตถฺ วเน มคิ า ฯ[๒]
สโี ห จ นํ วเิ หเยยฺ พฺยคฺโฆ ทปี  จ ลกฺขณํ
เนว ชาลกิ ุมารสฺส กุโต กณหฺ าชนิ า สยิ า [๓]
อุภเยเนว ชยิ ฺเยถ ปติปุตฺเต จ ลกขฺ ณา ฯ
[๑๑๘๔] ขณิตฺติกํ เม ปตติ ํ ทกฺขณิ กขฺ ิ จ ผนฺทติ [๔]
อผลา ผลิโน รุกฺขา สพฺพา มยุ หฺ นตฺ ิ เม ทสิ า ฯ
ตสสฺ า สายณหฺ กาลมหฺ ิ อสสฺ มาคมนํ ปติ [๕]
อตถฺ งฺคตมฺหิ สรุ ิเย วาฬา ปนฺเถ อุปฏหฯุ
นีเจ โวลมพฺ เก สรุ เิ ย๑๙๑ ทูเร จ วต อสฺสโม [๖]
ยจฺ เนสํ อโิ ต หิสฺสํ๑๙๒ ตนเฺ ต ภุ เฺ ชยฺยุ โภชนํ ฯ

๑๙๐ ม. ลาลปปฺ ตํ ฯ
๑๙๑ ม. โจลมพฺ เต สรู ิโย ฯ

วเิ คราะหขอมลู โดย : พระมหากิตติศักด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สุตตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนา ที่ 365-453 ๖๐

โส นูน ขตตฺ โิ ย เอโก ปณณฺ สาลาย อจฺฉติ [๗]

โตเสนฺโต ทารเก ฉาเต มมํ ทิสฺวา อนายตึ ฯ
เต นนู ปตุ ฺตกา มยฺหํ กปณาย วรากิยา [๘]
สายํ สเํ วสนากาเล ขรี ปต าว อจฺฉเร ฯ

เต นนู ปุตฺตกา มยหฺ ํ กปณาย วรากิยา [๙]
สายํ สเํ วสนากาเล วารปิ ตาว อจฉฺ เร ฯ

เต นนู ปตุ ฺตกา มยหฺ ํ กปณาย วรากยิ า [๑๐]

ปจฺจคุ ฺคตา มํ ติฏนตฺ ิ วจฉฺ า พาลาว มาตรํ ฯ
เต นูน ปตุ ฺตกา มยฺหํ กปณาย วรากยิ า [๑๑]

ปจจฺ ุคฺคตา มํ ติฏนตฺ ิ หสํ าวุปริปลฺลเล ฯ
เต นูน ปตุ ตฺ กา มยฺหํ กปณาย วรากยิ า [๑๒]
ปจฺจุคฺคตา มํ ตฏิ นฺติ อสสฺ มสสฺ าวทิ ูรโต ฯ
เอกายโน เอกปโถ สรา โสพภฺ า จ ปสฺสโต [๑๓]
อฺํ มคคฺ ํ น ปสฺสามิ เยน คจเฺ ฉยฺย อสฺสมํ ฯ
มคิ า นมตฺถุ ราชาโน กานนสฺมึ มหพพฺ ลา [๑๔]
ธมเฺ มน ภาตโร โหถ มคฺคํ เม เทถ ยาจิตา ฯ
อวรุทฺธสฺสาหํ ภรยิ า ราชปตุ ฺตสฺส สิรีมโต [๑๕]
ตจฺ าหํ นาตมิ ฺ ามิ รามํ สีตาวนพุ ฺพตา ฯ
ตุเมหฺ จ ปุตฺเต ปสฺเสถ๑๙๓ สายํ สเํ วสนํ ปติ [๑๖]
อหจฺ ปตุ ฺเต ปสฺเสยฺยํ ชาลึ กณฺหาชินํ จุโภ ฯ
พหุ จฺ ทิ ํ มลู ผลํ ภกฺโข จายํ อนปฺปโก [๑๗]

๑๙๒ ม. หสฺสํ ฯ
๑๙๓ ม. ปสฺสถ ฯ

วเิ คราะหขอมูลโดย : พระมหากิตติศักด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สุตฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนาท่ี 365-453 ๖๑

ตโต อุปฑฺฒํ ทสสฺ ามิ มคฺคํ เม เทถ ยาจติ า ฯ

ราชปุตตฺ ี จ โน มาตา ราชปุตฺโต จ โน ปตา [๑๘]
ธมฺเมน ภาตโร โหถ มคคฺ ํ เม เทถ ยาจติ า ฯ
[๑๑๘๕] ตสฺสา ลาลปปฺ มานาย พหุ การุฺ สหฺ ติ ํ [๑๙]

สตุ วฺ า เนลปตึ วาจํ วาฬา ปนถฺ า อปกฺกมม ฯ
[๑๑๘๖] อิมมหฺ ิ นํ ปเทสมหฺ ิ ปุตตฺ กา ปสุกุณฺติ า [๒๐]

ปจจฺ คุ คฺ ตา มํ ติฏนฺติ วจฉฺ า พาลาว มาตรํ ฯ

อิมมหฺ ิ นํ ปเทสมฺหิ ปตุ ฺตกา ปสกุ ณุ ฺติ า [๒๑]
ปจฺจุคคฺ ตา มํ ตฏิ นฺติ หสํ าวุปริปลลฺ เล ฯ

อมิ มหฺ ิ นํ ปเทสมหฺ ิ ปตุ ตฺ กา ปส ุกณุ ฺติ า [๒๒]
ปจจฺ ุคฺคตา มํ ตฏิ นตฺ ิ อสฺสมสสฺ าวิทรู โต ฯ
เต๑๙๔ มิคา วิย อกุ กฺ ณณฺ า สมนฺตามภิธาวโิ น [๒๓]
อานนทฺ โิ น ปมุทิตา วคคฺ มานาว กมปฺ เร
ตยฺ ชฺช ปตุ ฺเต น ปสฺสามิ ชาลึ กณฺหาชนิ ํ จุโภ ฯ[๒๔]
ฉคลิ วี ๑๙๕ มคิ ี ฉาป ปกฺขี มุตตฺ าว ปชฺ รา
โอหาย ปตุ เฺ ต นิกฺขมฺม๑๙๖ สหี วี ามิสคทิ ฺธินี [๒๕]
ตยฺ ชชฺ ปตุ เฺ ต น ปสสฺ ามิ ชาลึ กณหฺ าชนิ ํ จุโภ ฯ
อทิ ํ เนสํ ปรกกฺ นฺตํ๑๙๗ นาคานมวิ ปพฺพเต [๒๖]
จติ กา ปรกิ ณิ ฺณาโย อสสฺ มสฺสาวทิ ูรโต
ตฺยชชฺ ปุตเฺ ต น ปสฺสามิ ชาลึ กณฺหาชนิ ํ จุโภ ฯ[๒๗]

๑๙๔ ม. เทวฺ ฯ
๑๙๕ ม. ฉกลีว ฯ
๑๙๖ ม. นกิ ขฺ มึ ฯ
๑๙๗ ม. ปทกกฺ นตฺ ํ ฯ

วเิ คราะหขอมูลโดย : พระมหากิตติศกั ดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สตุ ฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนาท่ี 365-453 ๖๒

วาลกุ ายป โอกณิ ฺณา ปตุ ตฺ กา ปสกุ ุณฺิตา

สมนตฺ ามภิธาวนฺติ น เต ปสสฺ ามิ ทารเก ฯ[๒๘]
เย มํ ปุเร ปจฺจเุ ทนฺติ๑๙๘ อรฺ า ทรู มายตึ
ตยฺ ชชฺ ปตุ เฺ ต น ปสสฺ ามิ ชาลึ กณฺหาชนิ ํ จโุ ภ ฯ[๒๙]

ฉคิลวี มิค๑ี ๙๙ ฉาปา ปจฺจคุ คฺ นตฺ วฺ าน มาตรํ
ทูเร มํ ปฏิวิโลเกนฺติ๒๐๐ เต น ปสสฺ ามิ ทารเก ฯ[๓๐]

อทิ จฺ เนสํ กฬี นํ๒๐๑ ปตติ ํ ปณฑฺ ุเวลวุ ํ

ตยฺ ชฺช ปุตเฺ ต น ปสสฺ ามิ ชาลึ กณฺหาชินํ จุโภ ฯ[๓๑]
ถนา จ มยฺห เม๒๐๒ ปูรา อุโร จ สมปฺ ทาลติ

ตฺยชชฺ ปุตฺเต น ปสฺสามิ ชาลึ กณฺหาชนิ ํ จโุ ภ ฯ[๓๒]
อุจจฺ งฺเก เม โก วิจินติ๒๐๓ ถนา เมกาว ลมพฺ ติ
ตยฺ ชชฺ ปตุ เฺ ต น ปสฺสามิ ชาลึ กณฺหาชินํ จโุ ภ ฯ[๓๓]
ยสสฺ า๒๐๔ สายณฺหสมยํ ปุตตฺ กา ปสกุ ณุ ฺติ า
อจุ ฺจงฺเก๒๐๕ เม ววิ ตตฺ นฺติ เต น ปสฺสามิ ทารเก ฯ[๓๔]
อยํ โส อสฺสโม ปพุ ฺเพ สมชฺโช ปฏิภาติ มํ
ตฺยชฺช ปตุ เฺ ต อปสฺสนฺตยฺ า ภมเต วยิ อสสฺ โม ฯ[๓๕]
กมิ ทิ ํ อปฺปสทฺโทว อสสฺ โม ปฏิภาติ มํ

๑๙๘ ม. ปจฺจฏุ เนฺติ ฯ
๑๙๙ ม. ฉกลึว มิคึ ฯ
๒๐๐ ม. ปวิโลเกนฺติ ฯ
๒๐๑ ม. อิทํ เนสํ กฬี านกํ ฯ
๒๐๒ ม. มยฺหิเม ฯ
๒๐๓ ม. อจุ ฉฺ งฺเคโก วจิ นิ าติ ฯ
๒๐๔ ม. ยสฺสุ ฯ
๒๐๕ ม. อุจฉฺ งเฺ ค ฯ

วเิ คราะหขอมลู โดย : พระมหากติ ติศักดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สุตตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนาที่ 365-453 ๖๓

กาโกลาป น วสสฺ นตฺ ิ มตา เม นูน ทารกา ฯ[๓๖]

กมิ ิทํ อปฺปสทฺโทว อสฺสโม ปฏิภาติ มํ
สกณุ าป น วสสฺ นฺติ มตา เม นูน ทารกา ฯ[๓๗]
[๑๑๘๗] กิมทิ ํ ตุณหฺ ีภโู ตสิ อป รตเฺ ตว เม มโน

กาโกลาป น วสสฺ นตฺ ิ มตา เม นนู ทารกา ฯ[๓๘]
กมิ ทิ ํ ตณุ หฺ ภี โู ตสิ อป รตฺเตว เม มโน

สกุณาป น วสฺสนตฺ ิ มตา เม นนู ทารกา ฯ[๓๙]

กจจฺ ิ นุ เม อยยฺ ปตุ ตฺ มิคา ขาทสึ ุ ทารเก
อรเฺ  อรี ิเณ ววิ เน เกน นีตา เม ทารกา ฯ[๔๐]

อาทู เต ปหติ า ทูตา อาทู สตุ ฺตา ปย ํวทา
อาทู พหิ โน นกิ ฺขนฺตา ขิฑฑฺ าสุ ปสตุ า นุ เต ฯ[๔๑]
เนวาสํ เกสา ทสิ ฺสนฺติ หตฺถปาทา จ ชาลโิ น
สกณุ านจฺ โอปาโต เกน นีตา เม ทารกา ฯ[๔๒]
[๑๑๘๘] อทิ ํ ตโต ทกุ ขฺ ตรํ สลฺลวทิ โฺ ธ ยถา วโณ
ตฺยชฺช ปตุ ฺเต น ปสฺสามิ ชาลึ กณฺหาชนิ ํ จโุ ภ ฯ[๔๓]
อิทํป ทุติยํ สลฺลํ กมเฺ ปติ หทยํ มม
ยจฺ ปุตเฺ ต น ปสฺสามิ ตวฺ จฺ มํ นาภภิ าสสิ ฯ[๔๔]
อชชฺ เจ๒๐๖ เม อิมํ รตตฺ ึ ราชปุตตฺ น สํสสิ
มเฺ  โอกกฺ นฺตสนตฺ ํ๒๐๗ มํ ปาโต ทกฺขสิ โน มตํ ฯ[๔๕]
[๑๑๘๙] นนุ มทฺที วราโรหา ราชปุตฺตี ยสสฺสินี
ปาโต คตาสิ อุ ฉฺ าย กิมิทํ สายมาคตา ฯ[๔๖]

๒๐๖ ม. อชเฺ ชว ฯ
๒๐๗ โอกกฺ นตฺ สตฺตนฺตปิ  ฯ

วเิ คราะหขอมลู โดย : พระมหากิตติศกั ดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สุตฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนาท่ี 365-453 ๖๔

[๑๑๙๐] นนุ ตวฺ ํ สททฺ มสโฺ สสิ เย สรํ ปาตมุ าคตา

สหี สสฺ วนิ ทนฺตสสฺ ๒๐๘ พยฺ คฺฆสสฺ จ นกิ ชู ติ ํ ฯ[๔๗]
อหุ ปพุ ฺพนมิ ติ ฺตํ เม วจิ รนตฺ ฺยา พรฺ หาวเน
ขณิตโฺ ต เม หตฺถา ปตโิ ต อุคคฺ ีวจฺ าป อํสโต ฯ[๔๘]

ตทาหํ พฺยตถฺ ติ า ภตี า ปุถุ กตฺวาน อชฺ ลึ

สพฺพา ทสิ า นมสสฺ สิ สฺ ํ อป โสตฺถิ อิโต สิยา ฯ[๔๙]
มา เหว โน ราชปตุ ฺโต หโต สีเหน ทีปน า

ทารกา วา ปรามฏา อจฺฉโกกตรจฉฺ ภิ ิ ฯ[๕๐]
สโี ห พยฺ คฺโฆ จ ทีป จ ตโย วาฬา วเน มิคา

เต มํ ปรยิ าวรุ มคฺคํ เตน สายมฺหิ อาคตา ฯ[๕๑]

[๑๑๙๑] อหํ ปติ จฺ ปุตฺเต จ อาจรยิ มวิ มาณโว
อนฏุ ติ า ทิวารตตฺ ึ ชฏนิ ี พรฺ หมฺ จารนิ ี ฯ[๕๒]
อชินานิ ปริทหิตฺวา วนมูลผลหารยิ า
วิจรามิ ทิวารตฺตึ ตมุ ฺหํ กามา หิ ปตุ ตฺ กา ฯ[๕๓]
อิทํ สุวณฺณหาลิททฺ ํ อาภตํ ปณฺฑเุ วลุวํ
รกุ ฺขปกกฺ านิ จาหาสึ อเิ ม โว ปุตตฺ กฬี นา ฯ[๕๔]
อทิ ํ มฬู าลวิ ตตฺ กํ สาลกุ ํ ชิ ชฺ โรทกํ๒๐๙
ภุ ชฺ ขุทฺเทน สํยตุ ตฺ ํ สห ปุตเฺ ตหิ ขตฺติย ฯ[๕๕]
ปทุมํ ชาลิโน เทหิ กมุ ุทํ ปน กมุ ารยิ า
มาลิเน ปสฺส นจจฺ นเฺ ต สวิ ิปตุ ฺตานิ อวฺหย ฯ[๕๖]
ตโต กณหฺ าชินา ยาติ นสิ าเมหิ รเถสภ

๒๐๘ ม. สหี สสฺ ป นทนตฺ สสฺ ฯ
๒๐๙ ม. จิ จฺ เภทกํ ฯ

วเิ คราะหขอมูลโดย : พระมหากติ ติศักด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สตุ ฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนา ท่ี 365-453 ๖๕

มชฺ ุสฺสราย วคฺคุยา อสฺสมํ อุปคจฉฺ นฺตยิ า๒๑๐ ฯ[๕๗]

สมานสขุ ทกุ ขฺ มหฺ า รฏ า ปพพฺ าชติ า อโุ ภ
อป สิวปิ ตุ ฺเต ปสเฺ สสิ ชาลึ กณฺหาชินํ จุโภ ฯ[๕๘]
สมเณ พฺราหมฺ เณ นนู พฺรหฺมจริยปรายเน

อหํ โลเก อภสิ สึ๒๑๑ สีลวนเฺ ต พหสุ สฺ ุเต [๕๙]
ตฺยชฺช ปตุ เฺ ต น ปสสฺ ามิ ชาลึ กณหฺ าชนิ ํ จโุ ภ ฯ

[๑๑๙๒] อเิ ม เต ชมฺพกุ า รุกขฺ า เวทิสา สินธฺ วุ ารติ า [๖๐]

วิวธิ านิ รกุ ขฺ ชาตานิ เต กุมารา น ทิสฺสเร ฯ
อสฺสตถฺ า ปนสา เจเม นิโครฺ ธา จ กปตฺถนา [๖๑]

วิวิธานิ ผลชาตานิ เต กุมารา น ทสิ สฺ เร ฯ
อเิ ม ติฏ นฺติ อาราเม อยํ สีตทู กา นที [๖๒]
ยตฺถสฺสุ ปพุ เฺ พ กีฬสึ ุ เต กมุ ารา น ทสิ ฺสเร ฯ
ววิ ิธานิ ปุปฺผชาตานิ อสมฺ ึ อุปริ ปพพฺ เต [๖๓]
ยานสสฺ ุ ปุพเฺ พ ธารึสุ เต กมุ ารา น ทิสฺสเร ฯ
วิวิธานิ ผลชาตานิ อสมฺ ึ อปุ ริ ปพพฺ เต [๖๔]
ยานสสฺ ุ ปพุ เฺ พ ภุ ชฺ สึ ุ เต กมุ ารา น ทสิ ฺสเร ฯ
อิเม เต หตถฺ กิ า อสสฺ า พลิพทธฺ า จ โน อิเม [๖๕]
เยหสิ สฺ ุ ปพุ ฺเพ กฬี สึ ุ เต กุมารา น ทสิ ฺสเร ฯ
[๑๑๙๓] อิเม สามา สโสลกู า พหุกา กทลมี คิ า [๖๖]
เยหิสสฺ ุ ปุพเฺ พ กีฬสึ ุ เต กมุ ารา น ทิสฺสเร ฯ
อิเม หสํ า จ โกจฺ า จ มยรุ า จิตรฺ เปขณุ า [๖๗]

๒๑๐ ม. อปุ ยนฺตยิ า ฯ
๒๑๑ ม. อภสิ สฺ ป ฯ

วิเคราะหขอมลู โดย : พระมหากิตติศักดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สุตตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนาที่ 365-453 ๖๖

เยหิสฺสุ ปพุ เฺ พ กฬี ึสุ เต กุมารา น ทสิ สฺ เร ฯ

[๑๑๙๔] อิมา ตา วนคุมพฺ าโย ปุปผฺ ติ า สพพฺ กาลกิ า [๖๘]
ยตถฺ สฺสุ ปพุ ฺเพ กีฬึสุ เต กมุ ารา น ทสิ สฺ เร ฯ
อมิ า ตา โปกขฺ รณี รมมฺ า จกกฺ วากปู กชู ิตา [๖๙]

มณฑฺ าลเกหิ สฉฺ นฺนา ปทุมุปฺปลเกหิ จ
ยตถฺ สฺสุ ปุพฺเพ กีฬึสุ เต กมุ ารา น ทสิ ฺสเร ฯ[๗๐]

[๑๑๙๕] น เต กฏ านิ ภินฺนานิ น เต อทุ กมาภตํ

อคฺคปิ  เต น หาปโต กนิ ฺนุ มนโฺ ทว ฌายสิ ฯ[๗๑]
ปโ ย ปเยน สงคฺ มมฺ สโมห๒ํ ๑๒ พฺยปหฺ ติ

ตยฺ ชฺช ปุตเฺ ต น ปสสฺ ามิ ชาลึ กณหฺ าชินํ จุโภ ฯ[๗๒]
[๑๑๙๖] น โข โน เทว ปสสฺ ามิ เยน เต นีหฏา มตา
กาโกลาป น วสฺสนฺติ มตา เม นูน ทารกา ฯ[๗๓]
น โข โน เทว ปสฺสามิ เยน เต นหี ฏา มตา
สกุณาป น วสสฺ นฺติ มตา เม นูน ทารกา ฯ[๗๔]
[๑๑๙๗] สา ตตถฺ ปริเทวิตฺวา ปพพฺ ตานิ วนานิ จ
ปนุ เทวสสฺ มํ คนตฺ วฺ า สามิกสสฺ นฺติ โรทต๒ิ ๑๓ ฯ[๗๕]
น โข โน เทว ปสฺสามิ เยน เต นหี ฏา มตา
กาโกลาป น วสสฺ นตฺ ิ มตา เม นูน ทารกา ฯ[๗๖]
น โข โน เทว ปสสฺ ามิ เยน เต นหี ฏา มตา
สกุณาป น วสฺสนตฺ ิ มตา เม นนู ทารกา ฯ[๗๗]
น โข โน เทว ปสสฺ ามิ เยน เต นหี ฏา มตา

๒๑๒ ม. สโม เม ฯ
๒๑๓ ม. โรทิ สามกิ สนตฺ ิเก ฯ สามิกสนฺติเก โรทิ อติ ปิ  ฯ

วเิ คราะหขอ มูลโดย : พระมหากิตติศกั ดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สตุ ตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนา ท่ี 365-453 ๖๗

วิจรนฺตี รกุ ขฺ มเู ลสุ ปพฺพเตสุ คุหาสุ จ ฯ[๗๘]

อติ ิ มทฺที วราโรหา ราชปตุ ตฺ ี ยสสฺสินี
พาหา ปคคฺ ยหฺ กนฺทิตวฺ า ตตเฺ ถว ปติตา ฉมา ฯ[๗๙]
[๑๑๙๘] ตมชฺฌปตฺตํ ราชปตุ ฺตึ อทุ เกนาภิสิจฺ ถ

อสสฺ ตฺถํ นํ วทิ ติ ฺวาน อถ นํ เอตทพรฺ วิ ฯ[๘๐]
อาทเิ ยเนว เต มททฺ ิ ทุกขฺ ํ นกฺขาตมุ จิ ฺฉสิ ํ

ทลิทโฺ ท ยาจโก วฑุ ฺโฒ พฺราหมฺ โณ ฆรมาคโต ฯ[๘๑]

ตสฺส ทินนฺ า มยา ปตุ ฺตา มทฺทิ มา ภายิ อสสฺ ุ

มํ ปสฺส มทฺทิ มา ปุตฺเต มา พาฬฺหํ ปรเิ ทวยิ๒๑๔ [๘๒]

ลจฉฺ าม ปตุ ฺเต ชวี นตฺ า อโรคา จ ภวามเส ฯ
ปตุ เฺ ต ปสุ จฺ ธฺ จฺ ยจฺ อฺ ํ ฆเร ธนํ [๘๓]
ทชฺชา สปปฺ ุริโส ทานํ ทิสฺวา ยาจกมาคเต
อนุโมทาหิ เม มทฺทิ ปตุ ฺตเก ทานมุตฺตมํ ฯ[๘๔]
[๑๑๙๙] อนโุ มทามิ เต เทว ปุตตฺ เก ทานมตุ ฺตมํ
ทตวฺ า จติ ตฺ ํ ปสาเทหิ ภยิ ฺโย ทานํ ทโท ภว ฯ[๘๕]
โย ตฺวํ มจฺเฉรภเู ตสุ มนุสฺเสสุ ชนาธิป
พฺราหฺมณสสฺ อทา ทานํ สิวนี ํ รฏ วฑฒฺ โน ฯ[๘๖]
[๑๒๐๐] นนิ นฺ าทติ า เต ปวี สทฺโท เต ตทิ ิวงฺคโต
สมนตฺ า วิชชฺ ตุ า อาคู๒๑๕ คิรีนํว ปฏิสสฺ ตุ า ฯ[๘๗]
[๑๒๐๑] ตสฺส เต อนโุ มทนตฺ ิ อโุ ภ นารทปพพฺ ตา
อินฺโท จ พฺรหฺมา จ ปชาปตี จ+1บาท

๒๑๔ ม. ปริเทวสิ ฯ
๒๑๕ ม. อาคุ ฯ

วิเคราะหขอมูลโดย : พระมหากติ ติศกั ดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สุตฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนา ที่ 365-453 ๖๘

โสโม ยโม เวสฺสวโณ จ ราชา+1บาท

สพเฺ พ เทวานุโมทนฺติ ตาวตสึ า สอนิ ฺทกา ฯ[๘๘]
อติ ิ มทฺที วราโรหา ราชปตุ ฺตี ยสสสฺ ินี
เวสฺสนฺตรสฺส อนโุ มทิ ปุตตฺ เก ทานมุตตฺ มํ ฯ[๘๙]

มทฺทีปพพฺ ํ นาม ฯ

กัณฑส กั บรรพ ๔๓ พระคาถา (๔๐)

[๑๒๐๒] ตโต รตฺยา ววิ สเน๒๑๖ สุริยสสฺ ุคคฺ มนํ ปติ
สกฺโก พรฺ าหฺมณวณฺเณน ปาโต เนสํ อทสิ สฺ ถ ฯ[๑]

[๑๒๐๓] กจฺจิ นุ โภโต กสุ ลํ กจฺจิ โภโต อนามยํ
กจฺจิ อุ เฺ ฉน ยาเปถ กจฺจิ มลู ผลา พหู ฯ[๒]
กจฺจิ ฑํสา มกสา จ อปปฺ เมว สริ สึ ปา
วเน วาฬมคิ ากณิ เฺ ณ กจจฺ ิ หสึ า น วชิ ฺชติ ฯ[๓]
[๑๒๐๔] กสุ ลเฺ จว โน พรฺ หฺเม อโถ พฺรหเฺ ม อนามยํ
อโถ อุ เฺ ฉน ยาเปม อโถ มลู ผลา พหู ฯ[๔]
อโถ ฑสํ า มกสา จ อปปฺ เมว สริ ึสปา
วเน วาฬมคิ ากิณฺเณ หึสา มยฺหํ น วิชชฺ ติ ฯ[๕]
สตตฺ โน มาเส วสตํ อรเฺ  ชีวิโสกินํ
อิทํป ทตุ ิยํ ปสสฺ าม พรฺ าหฺมณํ เทววณฺณนิ ํ [๖]
อาทาย เวลวุ ํ ทณฑฺ ํ ธาเรนฺตํ อชินกขฺ ิป ฯ
สวฺ าคตนฺเต มหาพรฺ เหมฺ อโถ เต อทรุ าคตํ [๗]
อนโฺ ต ปวสิ ภททฺ นเฺ ต ปาเท ปกฺขาลยสฺสุ เต ฯ

๒๑๖ ม. วิวสาเน ฯ สพพฺ ตถฺ อีทสิ เมว ฯ

วิเคราะหขอ มลู โดย : พระมหากติ ตศิ ักด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สตุ ฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนาที่ 365-453 ๖๙

ตณิ ฺฑุกานิ ปย าลานิ มธุเก กาสมาริโย [๘]

ผลานิ ขทุ ทฺ กปปฺ านิ ภุ เฺ ช พฺรเหฺม วรํ วรํ ฯ
อิทปํ  ปานิยํ สตี ํ อาภตํ คิรคิ พภฺ รา [๙]
ตโต ปว มหาพฺรเหมฺ สเจ ตฺวํ อภกิ งฺขสิ ฯ

อถ ตวฺ ํ เกน วณฺเณน เกน วา ปน เหตนุ า [๑๐]
อนปุ ฺปตฺโตสิ พรฺ หารฺ ตํ เม อกขฺ าหิ ปจุ ฉฺ ิโต ฯ

[๑๒๐๕] ยถา วาริวโห ปโู ร สพฺพกาลํ น ขียติ [๑๑]

เอวนตฺ ํ ยาจิตาคจฺฉึ ภรยิ ํ เม เทหิ ยาจิโต ฯ
[๑๒๐๖] ททามิ น วกิ มฺปามิ ยํ มํ ยาจสิ พฺราหฺมณ [๑๒]

สนตฺ ํ นปปฺ ฏิคูหามิ๒๑๗ ทาเน เม รมเต มโน ฯ
[๑๒๐๗] มทฺทึ หตฺเถ คเหตวฺ าน อทุ กสฺส กมณฺฑลุ [๑๓]

พรฺ าหฺมณสฺส อทา ทานํ สวิ ีนํ รฏ วฑฒฺ โน ฯ
ตทาสิ ยํ ภึสนกํ ตทาสิ โลมหสํ นํ [๑๔]
มททฺ ึ ปรจิ จฺ ชนฺตสฺส เมทนี สมกมฺปถ๒๑๘ ฯ
เนวสฺส มทฺที ภกุฏ๒ี ๑๙ น สนฺธยี ติ น โรทติ [๑๕]
เปกขฺ เตวสสฺ ตณุ หฺ ยิ า๒๒๐ เอส ชานาติ ยํ วรํ ฯ
[๑๒๐๘] ชาลึ กณฺหาชินํ ธีตํ มททฺ ึ เทวึ ปตพิ ฺพตํ [๑๖]
จชมาโน น จนิ ฺเตสึ โพธิยาเยว การณา ฯ
น เม เทสฺสา อโุ ภ ปุตฺตา มททฺ ี เทวี น อปฺปย า [๑๗]
สพฺพฺตุ ํ ปยํ มยฺหํ ตสมฺ า ปเย อทาสหํ๒๒๑ ฯ

๒๑๗ ม. นปปฺ ฏคิ ยุ หฺ ามิ ฯ
๒๑๘ ม. สมปฺ กมปฺ ถ ฯ
๒๑๙ ม. เนว สา มทฺที ภากฏุ ี ฯ
๒๒๐ ม. ตณุ หฺ ี สา ฯ

วิเคราะหขอ มูลโดย : พระมหากติ ติศกั ด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สุตตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนาท่ี 365-453 ๗๐

[๑๒๐๙] โกมารี ยสสฺ าหํ ภรยิ า สามิโก มม อิสสฺ โร [๑๘]

ยสสฺ ิจเฺ ฉ ตสฺส มํ ทชชฺ า วกิ กฺ ีเณยยฺ หเนยยฺ วา ฯ
[๑๒๑๐] เตสํ สงฺกปฺปมฺ าย เทวนิ ฺโท เอตทพรฺ วิ [๑๙]
สพฺเพ ชติ า เต ปจฺจุหา เย ทพิ ฺพา เย จ มานสุ า

นินนฺ าทิตา เต ปวี สทฺโท เต ติทิวงฺคโต [๒๐]
สมนฺตา วชิ ฺชุตา อาคู คริ ีนวํ ปฏสิ ฺสุตา ฯ

ตสสฺ เต อนุโมทนฺติ อโุ ภ นารทปพฺพตา [๒๑]

อนิ ฺโท จ พรฺ หฺมา จ ปชาปตี จ+1บาท
โสโม ยโม เวสฺสวโณ จ ราชา+1บาท

สพฺเพ เทวานโุ มทนฺติ ทกุ กฺ รํ หิ กโรติ โส ฯ
ททุ ทฺ ทํ ททมานานํ ทกุ ฺกรํ กมมฺ กพุ ฺพตํ [๒๒]
อสนฺโต นานุกพุ ฺพนตฺ ิ สตํ ธมโฺ ม ทุรนวฺ โย ฯ
ตสมฺ า สตจฺ อสตจฺ ๒๒๒ นานา โหติ อโิ ต คติ [๒๓]
อสนฺโต นริ ยํ ยนตฺ ิ สนโฺ ต สคคฺ ปรายนา ฯ
ยเมตํ กมุ าเร อททา๒๒๓ ภรยิ ํ อททา ๓ วเน วสํ [๒๔]
พรฺ หมฺ ยานมโนกกฺ มฺม สคเฺ ค เต ตํ วปิ จฺจตุ ฯ
[๑๒๑๑] ททามิ โภโต ภรยิ ํ มทฺทึ สพฺพงฺคโสภินึ [๒๕]
ตวฺ เฺ จว มทฺทยิ า ฉนฺโน มททฺ ี จ ปตินา สห ฯ
ยถา ปโย จ สงโฺ ข จ อุโภ สมานวณฺณโิ น [๒๖]
เอวํ ตวุ จฺ มททฺ ี จ สมานมนเจตสา ฯ

๒๒๑ ม. อมิ า เทวฺ คาถา น ทสิ ฺสนฺติ ฯ
๒๒๒ ม. อสตํ ฯ
๒๒๓ อทา ฯ

วิเคราะหขอมูลโดย : พระมหากติ ตศิ กั ด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สตุ ตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนา ท่ี 365-453 ๗๑

อวรทุ เฺ ธตฺถ อรฺสฺมึ อโุ ภ สมฺมถ อสฺสเม [๒๗]

ขตฺติยา โคตตฺ สมปฺ นฺน สชุ าตา มาตุเปติโต
ยถา ปุ ฺ านิ กยริ าถ ททนตฺ า อปราปรํ ฯ[๒๘]
[๑๒๑๒] สกฺโกหมสมฺ ิ เทวนิ ฺโท อาคโตสมฺ ิ ตวนฺตเิ ก

วรํ วรสสฺ ุ ราชสิ ิ วเร อฏ ททามิ เต ฯ[๒๙]
[๑๒๑๓] วรเฺ จ เม อโท สกกฺ สพพฺ ภตู านมสิ ฺสร

ปตา มํ อนโุ มเทยยฺ อิโต ปตตฺ ํ สกํ ฆรํ [๓๐]

อาสเนน นมิ นเฺ ตยฺย ปเมตํ วรํ วเร ฯ
ปุรสิ สฺส วธํ น โรเจยฺยํ อป กพิ ฺพสิ การกํ [๓๑]

วชฌฺ ํ วธมฺหา โมเจยยฺ ํ ทุตเิ ยตํ วรํ วเร ฯ
เย วฑุ ฒฺ า เย จ ทหรา เย จ มชฌฺ ิมโปรสิ า [๓๒]
มเมว อุปชีเวยยฺ ุ ตตเิ ยตํ วรํ วเร ฯ
ปรทารํ น คจเฺ ฉยยฺ ํ สทารปสโุ ต สยิ ํ [๓๓]
ถนี ํ วสํ น คจเฺ ฉยยฺ ํ จตุตเฺ ถตํ วรํ วเร ฯ
ปุตฺโต เม สกกฺ ชาเยถ โส จ ทีฆายโุ ก สยิ า [๓๔]
ธมฺเมน ชิเน ปวึ ปจฺ เมตํ วรํ วเร ฯ
ตโต รตยฺ า วิวสเน สุริยสฺสคุ คฺ มนํ ปติ [๓๕]
ทิพฺยา ภกฺขา ปาตุภเวยยฺ ุ ฉฏเมตํ วรํ วเร ฯ
ททโต เม น ขเี ยถ ทตฺวา นานตุ เปยฺยหํ [๓๖]
ททํ จิตฺตํ ปสาเทยฺยํ สตตฺ เมตํ วรํ วเร ฯ
อโิ ต วิมุจจฺ มานาหํ สคคฺ คามี วเิ สสคู [๓๗]
อนพิ ฺพตตฺ ี๒๒๔ ตโต อสฺสํ อฏ เมตํ วรํ วเร ฯ

๒๒๔ อนิวตตฺ ีตปิ  ปาโ ฯ

วิเคราะหขอมลู โดย : พระมหากติ ตศิ กั ดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สุตตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนาท่ี 365-453 ๗๒

[๑๒๑๔] ตสสฺ ตํ วจนํ สุตวฺ า เทวินโฺ ท เอตทพฺรวิ [๓๘]

อจริ ํ วต เต ตาโต ปตา ตํ ทฏ ุเมสฺสติ ฯ
อทิ ํ วตวฺ าน มฆวา เทวราชา สชุ มปฺ ติ [๓๙]
เวสฺสนตฺ เร วรํ ทตฺวา สคฺคกายํ อปกกฺ มิ ฯ+2บาท

สกฺกปพฺพํ นาม ฯ

กณั ฑมหาราช ๖๙ พระคาถา (๗๑/๒)

[๑๒๑๕] กสเฺ สตํ มุขมาภาติ เหมํวตุ ตฺ ตฺตมคคฺ ินา
นกิ ขฺ ํว ชาตรปู สฺส อุกฺกามขุ ปหํสติ ํ ฯ[๑]

อโุ ภ สทสิ ปจจฺ งฺคา อโุ ภ สทิสลกขฺ ณา
ชาลิสสฺ สทิโส เอโก เอกา กณหฺ าชนิ า ยถา ฯ[๒]
สหี า วิลาว นกิ ฺขนฺตา อุโภ สมปฺ ตฺติรูปกา
ชาตรูปมยาเยว อเิ ม ทิสสฺ นตฺ ิ ทารกา ฯ[๓]
[๑๒๑๖] กโุ ต นุ ตฺวํ ภารทฺวาช อิเม อาเนสิ ทารเก
อชฺช รฏ มนุปปฺ ตฺโต กโุ ต อาคจฺฉสิ พรฺ าหมฺ ณ๒๒๕ ฯ[๔]
[๑๒๑๗] มยหฺ นเฺ ต ทารกา เทว ทินฺนา วิตเฺ ตน สชฺ ย
อชชฺ ปณณฺ รสา รตฺติ ยโต ลทธฺ า๒๒๖ เม ทารกา ฯ[๕]
[๑๒๑๘] เกน วาจาย เปยฺเยน๒๒๗ สมมฺ า าเยน สทฺทเห
โก เต ตํ ทานมททา ปตุ ฺตเก ทานมตุ ตฺ มํ ฯ[๖]
[๑๒๑๙] โย ยาจตํ ปตฏิ าสิ ภตู านํ ธรณีริว

๒๒๕ กหุ ึ คจฉฺ สิ พรฺ าหฺมณาตปิ  ปาโ ฯ
๒๒๖ สี ยุ. ทินนฺ า ฯ
๒๒๗ ม. เกน วา วาจเปยฺเยน ฯ

วิเคราะหขอ มลู โดย : พระมหากิตตศิ ักด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สุตฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนาที่ 365-453 ๗๓

โส เม เวสสฺ นฺตโร ราชา ปตุ ฺเตทาสิ วเน วสํ ฯ[๗]

โย ยาจตํ คติ อาสิ สวนตฺ นี ํว สาคโร
โส เม เวสสฺ นฺตโร ราชา ปุตเฺ ตทาสิ วเน วสํ ฯ[๘]
[๑๒๒๐] ทกุ กฺ ฏํ วต โภ รฺ า สทฺเธน ฆรเมสินา

กถํ นุ ปุตฺตเก ทชชฺ า อรเฺ  อวรทุ ฺธโก ฯ[๙]
อิมํ โภนโฺ ต นิสาเมถ ยาวนฺเตตถฺ สมาคตา

กถํ เวสสฺ นตฺ โร ราชา ปตุ ฺเตทาสิ วเน วสํ ฯ[๑๐]

ทาสํ ทาสิจฺ โส ทชชฺ า อสสฺ ํ จสสฺ ตรรี ถํ
หตฺถิ จฺ กุ ชฺ รํ ทชชฺ า กถํ โส ทชฺช ทารเก ฯ[๑๑]

[๑๒๒๑] ยสสฺ นาสฺส ฆเร ทาโส อสโฺ ส จสฺสตรรี โถ
หตถฺ ี จ กุ ชฺ โร นาโค กึ โส ทชชฺ า ปตามห ฯ[๑๒]
[๑๒๒๒] ทานมสสฺ ปสสํ าม นาวนนิ ทฺ าม โปตก๒๒๘
กถํ นุ หทยํ อาสิ ตุเมหฺ ทตฺวา วนพิ พฺ เก ฯ[๑๓]
[๑๒๒๓] (ปตา มยฺหํ มหาราช อเมฺห ทตวฺ า วนิพฺพเก
สุตฺวาน กลูนํ วาจํ อจฺฉกณฺหาย ภาสิต๒ํ ๒๙) ฯ[๑๔]
[๑๒๒๔] ทกุ ขฺ สฺส หทยํ อาสิ อโถ อณุ ฺหปํ  อสฺสสิ
โรหณี เหว ตามฺพกฺขี ปตา อสฺสูนิ วตตฺ ยิ ฯ[๑๕]
[๑๒๒๕] ยนตฺ ํ กณฺหาชินาโวจ อยํ มํ ตาต พรฺ าหฺมโณ
ลฏ ิยา ปฏิโกเฏติ ฆเร ชาตํว ทาสยิ ํ ฯ[๑๖]
น จายํ พรฺ าหมฺ โณ ตาต ธมฺมิกา โหนตฺ ิ พฺราหมฺ ณา
ยกฺโข พรฺ าหฺมณวณฺเณน ขาทิตุ ตาต เนติ โน ฯ[๑๗]

๒๒๘ ม. น จ นินฺทาม ปตุ ฺตกา ฯ
๒๒๙ อยํ คาถา อฏกถาโปตถฺ เกเยว ทิสฺสติ ฯ

วิเคราะหขอมลู โดย : พระมหากติ ติศกั ด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สตุ ตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนาท่ี 365-453 ๗๔

นยี มาเน ปส าเจน กนิ ฺนุ ตาต อทุ กิ ฺขสิ ฯ

[๑๒๒๖] ราชปตุ ตฺ ี จ โว มาตา ราชปตุ โฺ ต จ โว ปตา [๑๘]
ปุพเฺ พ เม องกฺ มารยุ หฺ กินฺนุ ติฏ ถ อารกา ฯ
[๑๒๒๗] ราชปตุ ตฺ ี จ โน มาตา ราชปตุ ฺโต จ โน ปตา [๑๙]

ทาสา มยํ พฺราหมฺ ณสฺส ตสมฺ า ติฏ าม อารกา ฯ
[๑๒๒๘] มา สมเฺ มวํ อวจตุ ฺถ ฑยหฺ เต หทยํ มม [๒๐]

จิตกายวํ เม กาโย อาสเน น สขุ ํ ลเภ ฯ

มา สมฺเมวํ อวจุตถฺ ภยิ ฺโย โสกํ ชเนถ มํ [๒๑]
นกิ ฺกณี ิสสฺ ามิ ทพฺเพน น โว ทาสา ภวิสฺสถ ฯ

กิมคฆฺ ิยํ หิ โว ตาต พฺราหฺมณสฺส ปต า อทา [๒๒]
ยถาภูตํ เม อกฺขาถ ปฏปิ าเทนตฺ ุ พรฺ าหมฺ ณํ ฯ
[๑๒๒๙] สหสฺสคฆฺ ํ หิ มํ ตาต พฺราหมฺ ณสฺส ปตา อทา [๒๓]
อจฉฺ ํ๒๓๐ กณฺหาชนิ ํ กฺ หตถฺ ิอาทิสเตน๒๓๑ จ ฯ
[๑๒๓๐] อุฏเหิ กตฺเต ตรมาโน พฺราหฺมณสฺส อวากร [๒๔]
ทาสสี ตํ ทาสสตํ ควํ หตถฺ ูสภํ สตํ
ชาตรปู สหสฺสจฺ โปตานํ๒๓๒ เทหิ นกิ กฺ ยํ ฯ[๒๕]
[๑๒๓๑] ตโต กตตฺ า ตรมาโน พฺราหฺมณสสฺ อวากริ
ทาสีสตํ ทาสสตํ ควํ หตฺถสู ภํ สตํ [๒๖]
ชาตรูปสหสฺสจฺ โปตานทํ าสิ นิกฺกยํ ฯ
[๑๒๓๒] (ทาสสี ตํ ทาสสตํ ควํ หตฺถสู ภํ สตํ [๒๗]

๒๓๐ ม. อถ ฯ
๒๓๑ ม. หตถฺ ินา จ สเตน จ ฯ
๒๓๒ ม. ปุตตฺ านํ ฯ

วเิ คราะหขอ มูลโดย : พระมหากิตติศกั ดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สุตฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนา ท่ี 365-453 ๗๕

อสฺสตรรี ถเฺ จว สพฺพโภเค สตํ สตํ

ชาตรูปสหสสฺ จฺ พฺราหมฺ ณสสฺ ธเนสิโน [๒๘]
อจฺจายิกสสฺ ลทุ ฺทสฺส โปตานทํ าสิ นิกฺกยํ๒๓๓) ฯ
[๑๒๓๓] นิกกฺ ณี ติ ฺวา จ นหฺ าเปตฺวา โภชยติ ฺวาน ทารเก [๒๙]

สมลงฺกริตวฺ า ภณฺเฑหิ๒๓๔ อจุ ฺจงฺเก อปุ เวสยุฯ
สีสํ นฺหาเต สจุ ิวตฺเถ สพฺพาภรณภสู เิ ต [๓๐]

ราชา องเฺ ก กริตวฺ าน อยยฺ โก ปริปจุ ฺฉถ ฯ

กณุ ฑฺ เล ฆสุ ิเต มาเล สพฺพาลงกฺ ารภูสิเต [๓๑]
ราชา องเฺ ก กรติ วฺ าน อิทํ วจนมพรฺ วิ ฯ

กจฺจิ อุโภ อโรคา เต ชาลิ มาตาปตา ตว [๓๒]
กจจฺ ิ อุ เฺ ฉน ยาเปนฺติ กจจฺ ิ มลู ผลา พหู ฯ
กจจฺ ิ ฑํสา มกสา จ อปปฺ เมว สิรสึ ปา [๓๓]
วเน วาฬมิคากณิ ฺเณ กจฺจิ หสึ า น วิชฺชติ ฯ
[๑๒๓๔] อโถ อุโภ อโรคา เต เทว มาตาปตา มม [๓๔]
อโถ อุ เฺ ฉน ยาเปนฺติ อโถ มลู ผลา พหู ฯ
อโถ ฑํสา มกสา จ อปฺปเมว สิรึสปา [๓๕]
วเน วาฬมคิ ากณิ เฺ ณ หึสา เนสํ น วิชชฺ ติ ฯ
ขณนตฺ าลกุ ลมพฺ านิ วิฬานิตกกฺ ลานิ จ [๓๖]
โกลํ ภลลฺ าตกํ เพลํ๒๓๕ สา โน อาหจฺจ โปสติ ฯ
ยเฺ จว สา อาหรติ วนมลู ผลหารยิ า [๓๗]

๒๓๓ อมิ า เทฺว คาถา อฏกถาโปตถฺ เกเยว ทิสสฺ นตฺ ิ ฯ
๒๓๔ ม. ภณฺเฑน ฯ
๒๓๕ ม. เพลลฺ ํ ฯ

วเิ คราะหขอมูลโดย : พระมหากติ ตศิ ักด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สตุ ฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนา ที่ 365-453 ๗๖

ตํ โน สพฺเพ สมาคนฺตวฺ า รตตฺ ึ ภุ ชฺ าม โน ทิวา ฯ

อมมฺ า จ โน กีสา ปณฑฺ ุ อาหรนฺตี ทุมปผฺ ลํ [๓๘]
วาตาตเปน สขุ ุมาลี ปทมุ ํ หตฺถคตํมวิ ฯ
อมมฺ าย ปตนเู กสา วจิ รนตฺ ยฺ า พฺรหาวเน [๓๙]

วเน วาฬมคิ ากณิ เฺ ณ ขคฺคทีปนิเสวิเต ฯ
เกเสสุ ชฏํ พนฺธิตวฺ า กจฺเฉ ชลฺลมธารยิ [๔๐]

(ธาเรนฺโต พฺราหมฺ ณวณณฺ ํ อาสทจฺ มสชฺ ฏ๒ํ ๓๖)

จมฺมวาสี ฉมา เสติ ชาตเวทํ นมสสฺ ติ ฯ[๔๑]
[๑๒๓๕] ปุตตฺ า ปย า มนสุ ฺสานํ โลกสมฺ ึ อุปปชชฺ สิ ุ

น หิ นูนมฺหากํ อยฺยสฺส ปตุ ฺเต สิเนโห อชายถ ฯ[๔๒]
[๑๒๓๖] ทกุ ฺกฏจฺ หิ โน โปต๒๓๗ ภูนหจจฺ ํ กตํ มยา
โยหํ สิวีนํ วจนา ปพฺพาเชสึ อทูสกํ ฯ[๔๓]
ยํ เม กิ จฺ ิ อิธ อตฺถิ ธนํ ธฺ จฺ วชิ ชฺ ติ
เอตุ เวสสฺ นฺตโร ราชา สวิ ริ ฏเ ปสาสตุ ฯ[๔๔]
[๑๒๓๗] น เทว มยฺหํ วจนา เอหติ ิ สวิ ิสตุ ฺตโม
สยเมว เทโว คนฺตฺวาน สิ จฺ โภเคหิ อตฺรชํ ฯ[๔๕]
[๑๒๓๘] ตโต เสนาปตึ ราชา สชฺ โย อชฌฺ ภาสถ
อตฺถี อสฺสา รถา ปตตฺ ิ เสนา สนฺนาหยนฺตุ นํ [๔๖]
เนคมา จ มํ อเนฺวนฺตุ พฺราหฺมณา จ ปโุ รหติ า
ตโต สฏ ี สหสสฺ านิ โยธิโน จารทุ สสฺ นา [๔๗]
ขปิ ปฺ มายนฺตุ สนนฺ ทธฺ า นานาวณฺเณหิลงฺกตา ฯ

๒๓๖ อิทํ อฏกถาโปตถฺ เกเยว ทิสฺสติ ฯ
๒๓๗ ม. ปตุ ฺต ฯ

วิเคราะหขอมูลโดย : พระมหากติ ติศกั ด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สตุ ฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนาที่ 365-453 ๗๗

นลี วตฺถธราเนเก๒๓๘ ปตาเนเก นิวาสติ า [๔๘]

อเฺ  โลหิตอณุ ฺหสี า สุทฺธาเนเก นิวาสติ า
ขิปฺปมายนตฺ ุ สนนฺ ทธฺ า นานาวณเฺ ณหิลงฺกตา ฯ[๔๙]
หมิ วา ยถา คนธฺ โร ปพพฺ โต คนฺธมาทโน

นานารุกเฺ ขหิ สฉฺ นโฺ น มหาภตู คณาลโย ฯ[๕๐]
โอสเธหิ จ ทพิ ฺเพหิ ทสิ า ภาติ ปวาติ จ

ขปิ ฺปมายนฺตุ สนนฺ ทธฺ า ทิสา ภนตฺ ุ ปวนฺตุ จ ฯ[๕๑]

ตโต นาคสหสฺสานิ โยชยนฺตุ จตุทฺทส
สุวณณฺ กจฺเฉ มาตงฺเค เหมกปฺปนวิ าสเส๒๓๙ ฯ[๕๒]

อารเุ ฬฺห๒๔๐ คามณีเยภิ โตมรงฺกสุ ปาณภิ ิ
ขปิ ฺปมายนฺตุ สนฺนทธฺ า หตฺถกิ ฺขนเฺ ธหิ ทสสฺ ติ า ฯ[๕๓]
ตโต อสฺสสหสฺสานิ โยชยนฺตุ จตทุ ฺทส
อาชานิเยว๒๔๑ ชาติยา สนิ ธฺ เว สฆี วาหเน๒๔๒ ฯ[๕๔]
อารุเฬฺห คามณเี ยภิ อินฺทิยาจาปธารภิ ิ
ขปิ ปฺ มายนฺตุ สนฺนทฺธา อสสฺ ปฏเ  อลงกฺ ตา ฯ[๕๕]
ตโต รถสหสสฺ านิ โยชยนฺตุ จตทุ ทฺ ส
อโยสุกตเนมิโย สวุ ณณฺ จติ ฺรโปกฺขเร ฯ[๕๖]
อาโรเปนตฺ ุ ธเช ตตถฺ จมมฺ านิ กวจานิ จ
วิปผฺ าเลนฺตุ๒๔๓ จ จาปานิ ทฬฺหธมมฺ า ปหารโิ น [๕๗]

๒๓๘ ส.ี ยุ. นีลวณณฺ ธราเนเก ฯ
๒๓๙ ม. สวุ ณณฺ กจฉฺ า มาตงฺคา เหมกปปฺ นวาสสา ฯ
๒๔๐ ม. อารุฬฺหา ฯ อปรํป อีทิสเมว ฯ
๒๔๑ ม. อาชานียาว ฯ
๒๔๒ ม. สนิ ธฺ วา สฆี วาหนา ฯ

วเิ คราะหขอ มูลโดย : พระมหากติ ติศักด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สตุ ฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนา ท่ี 365-453 ๗๘

ขิปฺปมายนฺตุ สนฺนทธฺ า รเถสุ รถชวี ิโน ฯ

[๑๒๓๙] ลาชา โอโลกิยา ปุปผฺ า มาลาคนธฺ วิเลปนา [๕๘]
อคฆฺ ยิ านิ จ ตฏิ  นตฺ ุ เยน มคเฺ คน เอหติ ิ ฯ
คาเม คาเม สตํ กุมภฺ า เมรยสสฺ สรุ าย จ [๕๙]

มคฺคมฺหิ ปตติ า นฺตุ๒๔๔ เยน มคฺเคน เอหิติ ฯ
มํสา ปวู า จ สงฺกลุ ฺยา๒๔๕ กุมฺมาสา มจฉฺ สํยตุ า [๖๐]

มคฺคมฺหิ ปตติ า นตฺ ุ เยน มคฺเคน เอหิติ ฯ

สปฺป เตลํ ทธิ ขรี ํ กงคฺ ุปฏ า๒๔๖ พหู สรุ า [๖๑]
มคคฺ มฺหิ ปตติ า นตฺ ุ เยน มคฺเคน เอหิติ ฯ

อาฬารกิ า จ สทู า จ นฏนฏฏ กคายโิ น [๖๒]
ปาณิสสฺ รา กุมฺภถนู โิ ย มุทฺทิกา๒๔๗ โสกชฌฺ ายกิ า ฯ
อาหฺ นตฺ ุ สพพฺ วณี า เภริโย ทินทฺ มิ านิ จ [๖๓]
ขรมุขานิ ธมนตฺ ๒ุ ๔๘ นทนฺตุ เอกโปกฺขรา
มุทิงฺคา ปณฺฑวา สงขฺ า โคธา ปรวิ ทนตฺ กิ า๒๔๙ [๖๔]
ทินฺทิมานิ จ หฺ นฺตุ กฏุ ม พฺ า ทินทฺ มิ านิ๒๕๐ จ ฯ
[๑๒๔๐] สา เสนา มหตี อาสิ อยุ ฺยุตตฺ า สิววิ าหนิ ี [๖๕]
ชาลนิ า มคคฺ นาเยน วงฺกํ ปายาสิ ปพพฺ ตํ ฯ

๒๔๓ ม. วิปปฺ าเลนตฺ ุ ฯ
๒๔๔ ม. ปติติฏ นตฺ ุ ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ
๒๔๕ ม. มํสา ปวู า สงฺกุลโิ ย ฯ
๒๔๖ ม. กงฺคพุ ีชา ฯ
๒๔๗ ม. มณฺฑกา ฯ
๒๔๘ ม. ธเมนตฺ ุ ฯ ส.ี ยุ. วทนฺตุ ฯ
๒๔๙ ม. ปริวเทนตฺ ิกา ฯ
๒๕๐ ม. กตุ มุ ปฺ ทินทฺ ิมานิ จ ฯ

วเิ คราะหขอมูลโดย : พระมหากิตติศกั ด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สตุ ฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนา ท่ี 365-453 ๗๙

โกจฺ ํ นทติ มาตงโฺ ค กุ ชฺ โร สฏ หิ ายโน [๖๖]

กจฉฺ าย พชฌฺ มานาย โกจฺ ํ นทติ วารโณ ฯ
อาชานิยา หสิยนตฺ ิ๒๕๑ เนมิโฆโส อชายถ [๖๗]
นภํ รโช อฉาเทสิ อุยยฺ ตุ ฺตา สิววิ าหินี ฯ

สา เสนา มหตี อาสิ อุยยฺ ุตตฺ า หารหิ าริณี [๖๘]
ชาลินา มคฺคนาเยน วงกฺ ํ ปายาสิ ปพพฺ ตํ ฯ

เต ปาวสึ ุ พรฺ หารฺ ํ พหุสาขํ มโหทกํ๒๕๒ [๖๙]

ปปุ ผฺ รุกฺเขหิ สฉฺ นฺนํ ผลรุกฺเขหิ จภู ยํ ฯ
ตตถฺ วินฺทุสสฺ รา วคคฺ ู นานาวณฺณา พหู ทชิ า [๗๐]

กูชนฺตมปุ กูชนตฺ ิ อตุ ุสปํ ุปฺผเิ ต ทุเม ฯ
เต คนตฺ ฺวา ทีฆมทฺธานํ อโหรตฺตานมจจฺ เย [๗๑]
ปเทสนตฺ ํ อปุ าคฉฺ ฉ ยตฺถ เวสฺสนตฺ โร อหุ ฯ +2บาท
มหาราชปพพฺ ํ นาม ฯ

กณั ฑฉ กษตั รยิ  ๓๖ พระคาถา (๓๔)
[๑๒๔๑] เตสํ สตุ ฺวาน นคิ โฺ ฆสํ ภโี ต เวสฺสนฺตโร อหุ
ปพพฺ ตํ อภริ ูหติ ฺวา ภีโต เสนํ อทุ ิกขฺ ติ ฯ[๑]
องิ ฺฆ มททฺ ิ นสิ าเมหิ นิคโฺ ฆโส ยาทโิ ส วเน
อาชานยิ า หสยิ นฺติ ธชคฺคาเนว ทสิ ฺสเร ฯ[๒]
อิเม นนู อรฺ มหฺ ิ มิคสงฺฆานิ ลุทฺทกา
วาคุราหิ ปริกฺขิปฺป โสพฺเภ๒๕๓ ปาเตตวฺ า ตาวเท [๓]

๒๕๑ ส.ี ยุ. อหิสสฺ ึสุ ฯ
๒๕๒ ยุ. พหุทิชํ ฯ

วเิ คราะหขอมลู โดย : พระมหากติ ตศิ ักด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สตุ ตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนา ท่ี 365-453 ๘๐

วกิ โฺ กสมานา ติปปฺ าหิ หนฺติ เนสํ วรํ วรํ ฯ

ตถา มยํ อทสู กา อรเฺ  อวรทุ ธฺ กา [๔]
อมิตฺตหตถฺ ตฺถคตา๒๕๔ ปสฺส ทุพฺพลฆาตกํ ฯ
[๑๒๔๒] อมติ ตฺ า นปปฺ สเหยฺยุ อคฺควิ อทุ กณณฺ เว [๕]

ตเทว ตฺวํ วิจนิ ฺเตหิ อป โสตถฺ ิ อโิ ต สิยา ฯ
[๑๒๔๓] ตโต เวสสฺ นตฺ โร ราชา โอโรหิตฺวาน ปพฺพตา [๖]

นิสที ิ ปณณฺ สาลายํ ทฬหฺ ํ กตฺวาน มานสํ ฯ

[๑๒๔๔] นวิ ตตฺ ยติ วฺ าน รถํ วฏุ าเปตฺวาน เสนโิ ย [๗]
เอกํ อรเฺ  วหิ รนฺตํ ปตา ปตุ ฺตํ อปุ าคมิ ฯ

หตถฺ ิกฺขนฺธโต โอรยุ หฺ เอกํโส ปชฺ ลีกโต [๘]
ปรกิ ณิ ฺโณ๒๕๕ อมจฺเจหิ ปตุ ตฺ ํ สิ จฺ ิตปุ าคมิ
ตตถฺ ทฺทส กมุ ารํ โส รมฺมรูป สมาหิตํ [๙]
นสิ ินนฺ ํ ปณณฺ สาลายํ ฌายนตฺ ํ อกโุ ตภยํ ฯ
[๑๒๔๕] ตจฺ ทสิ ฺวาน อายนฺตํ ปต รํ ปตุ ตฺ คทิ ธฺ ินํ [๑๐]
เวสสฺ นฺตโร จ มททฺ ี จ ปจจฺ ุคคฺ นฺตวฺ า อวนทฺ ิสุ ฯ

มทฺที จ สิรสา ปาเท สสฺสรุ สสฺ าภิวาทยิ [๑๑]
มททฺ ี อหหฺ ิ เต เทว ปาเท วนทฺ ามิ เต หุสา๒๕๖
เตสุ ตตถฺ ปลสิ ชฺช ปาณนิ า ปริมชชฺ ถ ฯ[๑๒]
[๑๒๔๖] กจฺจิ โว กสุ ลํ ปุตตฺ กจจฺ ิ ปตุ ตฺ อนามยํ
กจฺจิ อุ เฺ ฉน ยาเปถ กจจฺ ิ มูลผลา พหู ฯ[๑๓]

๒๕๓ ม. โสพภฺ ํ ฯ
๒๕๔ ม. อมติ ฺตหตฺถตฺตํ คตา ฯ
๒๕๕ ส.ี ยุ. ปริขติ โฺ ต ฯ
๒๕๖ ม. สณุ ฺหา ฯ

วเิ คราะหขอ มลู โดย : พระมหากิตติศักดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สุตตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนา ที่ 365-453 ๘๑

กจฺจิ ฑสํ า มกสา จ อปฺปเมว สริ สึ ปา

วเน วาฬมคิ ากณิ เฺ ณ กจจฺ ิ หึสา น วชิ ฺชติ ฯ[๑๔]
[๑๒๔๗] อตถฺ ิ โน ชวี ิกา เทว สา จ ยาทิสิกีทสิ า
กสิรา ชวี กิ า โหม อุ ฉฺ าจริยาย ชีวติ ํ ฯ[๑๕]

อนทิ ธฺ นิ ํ มหาราช ทเมตยฺ สสฺ ํว๒๕๗ สารถิ
ตฺยมหฺ า อนทิ ฺธิกา ทนฺตา อสมิทธฺ ิ ทเมติ โน ฯ[๑๖]

อป โน กีสานิ มสํ านิ ปต ุ มาตุ อทสสฺ นา

อวรทุ ธฺ านํ มหาราช อรเฺ  ชีวโิ สกนิ ํ ฯ[๑๗]
[๑๒๔๘] เยป เต สวิ เิ สฏสฺส ทายาทปปฺ ตตฺ มานสา

ชาลี กณหฺ าชนิ า จโุ ภ พฺราหมฺ ณสสฺ วสานุคา [๑๘]
อจฺจายิกสสฺ ลุทฺทสฺส โย เน คาโวว สมุ ฺภติ ฯ
เต ราชปุตฺติยา ปตุ ฺเต ยทิ ชานาถ สํสถ [๑๙]
ปรยิ าปณุ าถ โน ขปิ ฺป สปฺปทฏวํ มาณวํ ฯ
[๑๒๔๙] เอเต๒๕๘ กมุ ารา นิกกฺ ตี า ชาลี กณฺหาชนิ า จุโภ [๒๐]
พฺราหมฺ ณสฺส ธนํ ทตฺวา ปตุ ฺต มา ภายิ อสฺสุ ฯ

[๑๒๕๐] กจจฺ ิ นุ ตาต กสุ ลํ กจจฺ ิ ตาต อนามยํ [๒๑]
กจฺจิ นุ ตาต เม มาตุ จกฺขุ น ปรหิ ายติ ฯ
[๑๒๕๑] กุสลเฺ จว เม ปตุ ตฺ อโถ ปตุ ตฺ อนามยํ [๒๒]
อโถ จ ปุตฺต เต มาตุ จกฺขุ น ปรหิ ายติ ฯ
[๑๒๕๒] กจจฺ ิ อโรคํ โยคคฺ นเฺ ต กจจฺ ิ วหติ วาหนํ [๒๓]
กจจฺ ิ ผโี ต ชนปโท กจจฺ ิ วฏุ  ิ น ฉชิ ชฺ ติ ฯ

๒๕๗ ม. ทเมตสฺสวํ ฯ
๒๕๘ ม. อุโภ ฯ

วเิ คราะหขอ มลู โดย : พระมหากติ ติศกั ดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สตุ ฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนาที่ 365-453 ๘๒

[๑๒๕๓] อโถ อโรคํ โยคฺคมเฺ ม อโถ วหติ วาหนํ [๒๔]

อโถ ผีโต ชนปโท อโถ วุฏ ิ น ฉชิ ชฺ ติ ฯ
[๑๒๕๔] อจิ เฺ จวํ มนฺตยนฺตานํ มาตา เนสํ อทสิ ฺสถ [๒๕]
ราชปุตตฺ ี คิรทิ วฺ าเร ปตตฺ ิกา อนุปาหนา ฯ

ตจฺ ทสิ วฺ าน อายนตฺ ึ มาตรํ ปุตฺตคทิ ธฺ ินึ [๒๖]
เวสฺสนตฺ โร จ มททฺ ี จ ปจจฺ ุคฺคนฺตวฺ า อวนทฺ ิสุ ฯ

มททฺ ี จ สิรสา ปาเท สสฺสุยา อภวิ าทยิ [๒๗]

มทฺที อหหฺ ิ เต อยฺเย ปาเท วนฺทามิ เต หุสา ฯ
[๑๒๕๕] มทฺทิจฺ ปตุ ฺตกา ทิสฺวา ทูรโต โสตฺถิมาคตา [๒๘]

กนฺทนตฺ า อภธิ าวึสุ วจฺฉา พาลาว มาตรํ ฯ
มททฺ ี จ ปุตฺตเก ทิสวฺ า ทูรโต โสตถฺ ิมาคเต [๒๙]
วารณุ วี ปเวเธนตฺ ิ ถนธาราภสิ ิจฺ ถ ฯ
[๑๒๕๖] สมาคตาน าตีนํ มหาโฆโส อชายถ [๓๐]
ปพพฺ ตา สมนาทสึ ุ มหี อากมปฺ ตา อหุ
วฏุ ิธารํ ปวตฺเตนฺโต เทโว ปาวสฺสิ ตาวเท ฯ[๓๑]
อถ เวสฺสนตฺ โร ราชา าตหี ิ สมคจฉฺ ถ
นตฺตาโร สณุ ิสา ปุตฺโต ราชา เทวี จ เอกโต ฯ[๓๒]
ยทา สมาคตา อาสุ ตทาสิ โลมหํสนํ

ปชฺ ลกิ า ตสสฺ ยาจนฺติ โรทนตฺ า เภรเว วเน ฯ[๓๓]
เวสสฺ นฺตรจฺ มททฺ ิจฺ สพเฺ พ รฏ า สมาคตา
ตวฺ ํ โนสิ อิสสฺ โร ราชา รชฺชํ กาเรถ โน อุโภ ฯ[๓๔]
ฉกขฺ ตฺติยปพพฺ ํ นาม ฯ

วิเคราะหขอ มูลโดย : พระมหากติ ติศกั ด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สุตฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานิปาตชาตกํ - หนาท่ี 365-453 ๘๓

กัณฑน ครกณั ฑ ๔๘ พระคาถา (๔๔/๓)

[๑๒๕๗] ธมฺเมน รชชฺ ํ กาเรนตฺ ํ รฏ า ปพพฺ าชยิตฺถ มํ
ตฺวจฺ ชานปทา เจว เนคมา จ สมาคตา ฯ[๑]
[๑๒๕๘] ทกุ ฺกฏจฺ หิ โน ปุตตฺ ภูนหจจฺ ํ กตํ มยา

โยหํ สิวีนํ วจนา ปพฺพาเชสึ อทูสกํ ฯ[๒]
[๑๒๕๙] เยน เกนจิ วณเฺ ณน ปตุ ทกุ ขฺ ํ อทุ พพฺ เห

มาตุยา ภคนิ ิยาป อป ปาเณหิ อตตฺ โน ฯ[๓]

(นฺหานกาโล มหาราช รโชชลลฺ ํ ปวาหย๒๕๙)
[๑๒๖๐] ตโต เวสสฺ นตฺ โร ราชา รโชชลลฺ ํ ปวาหยิ [๔]

รโชชลฺลํ ปวาเหตฺวา สงขฺ ํ วณฺณํ อธารยิ ฯ๒๖๐
[๑๒๖๑] สสี นฺหาโต สจุ วิ ตโฺ ถ สพพฺ าภรณภสู ิโต [๕]
ปจฺจยํ นาคมารุยหฺ ขคคฺ ํ พนธฺ ิ ปรนตฺ ป ฯ
ตโต สฏ ี สหสสฺ านิ โยธโิ น จารทุ สสฺ นา [๖]
สหชาตา ปริกรึสุ๒๖๑ นนฺทยนตฺ า รเถสภํ ฯ
ตโต มทฺทปึ  นหฺ าเปสุ สิวกิ ฺา สมาคตา [๗]

เวสฺสนตฺ โร ตํ ปาเลตุ ชาลี กณฺหาชนิ า จุโภ
อโถป ตํ มหาราชา สชฺ โย อภริ กขฺ ตุ ฯ[๘]
[๑๒๖๒] อทิ จฺ ปจฺจยํ ลทฺธา ปพุ ฺเพ กเิ ลสมตฺตโน๒๖๒
อานนฺทยิ ํ อาจารสึ ุ รมณเี ย คิริพฺพเช ฯ[๙]
อทิ จฺ ปจจฺ ยํ ลทธฺ า ปุพฺเพ กเิ ลสมตฺตโน๒๖๒

๒๕๙ กตถฺ จิ โปตถฺ เก ทสิ ฺสติ ฯ
๒๖๐ กตฺถจิ โปตถฺ เก เอวํ ทสิ ฺสติ สพพฺ ํ วตฺตํ จเชตฺวาน ราชเวสมธารยิ ฯ
๒๖๑ ม. ปกิรสึ ุ ฯ
๒๖๒ ม. สลเฺ ลขมตฺตโน ฯ

วิเคราะหขอ มูลโดย : พระมหากิตตศิ กั ด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สตุ ตฺ ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนา ท่ี 365-453 ๘๔

อานนทฺ จติ ตฺ า สุมนา ปตุ ฺเต สงคฺ มฺม ลกฺขณา ฯ[๑๐]

อิทจฺ ปจจฺ ยํ ลทธฺ า ปุพเฺ พ กเิ ลสมตตฺ โน๒๖๓
อานนฺทจิตฺตา ปตตี า สห ปตุ เฺ ตหิ ลกขฺ ณา ฯ[๑๑]
[๑๒๖๓] เอกภตตฺ ี๒๖๔ ปุเร อาสึ นิจฺจํ ถณฑฺ ิลสายนิ ี

อิติ เมตํ วตํ อาสิ ตุมหฺ ํ กามา หิ ปุตตฺ กา ฯ[๑๒]
ตํ เม วตํ สมิทธฺ ชชฺ ตมุ ฺเห สงคฺ มฺม ปตุ ฺตกา

มาตชุ ํป ตํ ปาเลตุ ปต ชุ ํป จ ปตุ ฺตกา [๑๓]

อโถป ตํ มหาราชา สชฺ โย อภิรกขฺ ตุ ฯ
ยงกฺ ิจฺ ิตฺถิ กตํ ปุ ฺ ํ มยหฺ เฺ จว ปตจุ ฺจ เต [๑๔]

สพฺเพน เตน กุสเลน อชโร ตฺว๒ํ ๖๕ อมโร ภว ฯ
[๑๒๖๔] กปปฺ าสิกจฺ โกเสยฺยํ โขมโกทมุ พฺ รานิ จ [๑๕]
สสสฺ ุ สณุ หฺ าย ปาเหสิ เยหิ มททฺ ี อโสภถ ฯ
ตโต โขมจฺ กายรู ํ คีเวยฺยํ รตนามยํ [๑๖]
สสสฺ ุ สณุ ฺหาย ปาเหสิ เยหิ มทฺที อโสภถ ฯ
ตโต โขมจฺ กายรู ํ องคฺ ทํ มณเิ มขลํ [๑๗]
สสสฺ ุ สณุ ฺหาย ปาเหสิ เยหิ มทฺที อโสภถ ฯ
อุณฺณตํ มุขผลุ ลฺ จฺ นานารตฺเต จ มาณิเย๒๖๖ [๑๘]
สสสฺ ุ สุณหฺ าย ปาเหสิ เยหิ มททฺ ี อโสภถ ฯ
อคุ ฺคตถฺ นํ คงิ คฺ มกํ เมขลํ ปฏิปาทุกํ๒๖๗ [๑๙]

๒๖๓ ม. สลเฺ ลขมตตฺ โน ฯ
๒๖๔ เอกภตตฺ าติป ฯ
๒๖๕ ม. อยํ ปาโ นตถฺ ิ ฯ
๒๖๖ ม. มาณเิ ก ฯ
๒๖๗ ม. ปฏิปาทกํ ฯ ยุ. ปาลิปาทกํ ฯ

วเิ คราะหขอมลู โดย : พระมหากิตติศกั ดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สตุ ฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนา ท่ี 365-453 ๘๕

สสฺสุ สณุ หฺ าย ปาเหสิ เยหิ มททฺ ี อโสภถ ฯ

สตุ ฺตจฺ สตุ ตฺ วชฺชจฺ อปุ นิชฺฌาย เสยฺยสิ [๒๐]
อโสภถ ราชปตุ ฺตี เทวกฺ าว นนทฺ เน ฯ
สสี นหฺ าตา สจุ วิ ตฺถา สพฺพาภรณภสู ติ า [๒๑]

อโสภถ ราชปุตตฺ ี ตาวตสึ าว อจฉฺ รา ฯ
กทลวี วาตจฺฉุปต า ชาตา จติ ตฺ ลตาวเน [๒๒]

ทนฺตาวรณสมปฺ นนฺ า ราชปุตตฺ ี อโสภถ ฯ

สกุณี มานสุ ินวี ชาตา จติ ฺตปปฺ ตตฺ า ปติ [๒๓]
นโิ คฺรธปกกฺ พมิ โฺ พฏี ราชปตุ ฺตี อโสภถ ฯ

[๑๒๖๕] ตสสฺ า จ นาคมาเนสุ นาติวุฑฒฺ วํ กุ ชฺ รํ [๒๔]

สตตฺ กิ ขฺ มํ สรกฺขมํ อีสาทนฺตํ อรุ ฬุ ฺหวํ ฯ
สา มทฺที นาคมารหุ ิ นาติวุฑฒฺ ํว กุ ชฺ รํ [๒๕]
สตตฺ ิกขฺ มํ สรกขฺ มํ อีสาทนฺตํ อุรฬุ ฺหวํ ฯ
[๑๒๖๖] สพพฺ มหฺ ิ ตํ อรฺ มหฺ ิ ยาวนเฺ ตตฺถ มิคา อหุ [๒๖]
เวสสฺ นฺตรสฺส เตเชน นาฺ มฺ ํ วเิ หยฯุ
สพพฺ มหฺ ิ ตํ อรฺ มฺหิ ยาวนเฺ ตตถฺ ทิชา อหุ [๒๗]
เวสสฺ นฺตรสสฺ เตเชน นาฺ มฺ ํ วเิ หยฯุ
สพพฺ มหฺ ิ ตํ อรฺ มหฺ ิ ยาวนฺเตตฺถ มิคา อหุ [๒๘]
เอกชฺฌํ สนนฺ ิปาตสึ ุ +1บาท
เวสฺสนตฺ เร ปยาตมฺหิ สวิ ีนํ รฏ วฑฺฒเน ฯ
สพพฺ มหฺ ิ ตํ อรฺ มหฺ ิ ยาวนเฺ ตตฺถ ทิชา อหุ [๒๙]
เอกชฌฺ ํ สนฺนิปาตสึ ุ +1บาท
เวสฺสนตฺ เร ปยาตมหฺ ิ สวิ ีนํ รฏ วฑฺฒเน ฯ

วเิ คราะหขอมูลโดย : พระมหากติ ติศกั ดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎก เลม ๒๘ สตุ ฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนาท่ี 365-453 ๘๖

สพพฺ มฺหิ ตํ อรฺ มหฺ ิ ยาวนฺเตตฺถ มิคา อหุ [๓๐]

นาสสฺ มชฺ นู ิ กูชสึ ุ +1บาท
เวสฺสนตฺ เร ปยาตมหฺ ิ สิวีนํ รฏ วฑฺฒเน ฯ
สพฺพมหฺ ิ ตํ อรฺ มฺหิ ยาวนฺเตตถฺ ทิชา อหุ [๓๑]

นาสฺส มชฺ ูนิ กชู สึ ุ +1บาท
เวสฺสนฺตเร ปยาตมหฺ ิ สิวีนํ รฏ วฑฺฒเน ฯ

[๑๒๖๗] ปฏิยตฺโต ราชมคโฺ ค วจิ ติ โฺ ต ปุปฺผสนถฺ โต [๓๒]

วสิ เวสฺสนตฺ โร ราชา๒๖๘ ยตถฺ ยาว๒๖๙ เชตตุ ฺตรา ฯ
ตโต สฏ ี สหสสฺ านิ โยธโิ น จารุทสฺสนา [๓๓]

สมนตฺ า ปริกรสึ ุ +1บาท
เวสสฺ นตฺ เร ปยาตมฺหิ สวิ นี ํ รฏ วฑฒฺ เน ฯ
โอโรธา จ กุมารา จ เวสิยานา จ พฺราหมฺ ณา [๓๔]
สมนตฺ า ปริกรสึ ุ +1บาท
เวสฺสนฺตเร ปยาตมฺหิ สวิ ีนํ รฏ วฑฺฒเน ฯ
หตฺถาโรหา อนีกฏา รถิกา ปตตฺ ิการกา [๓๕]
สมนตฺ า ปริกรึสุ +1บาท
เวสสฺ นตฺ เร ปยาตมฺหิ สวิ นี ํ รฏ วฑฺฒเน ฯ
สมาคตา ชานปทา เนคมา จ สมาคตา [๓๖]
สมนฺตา ปริกรสึ ุ +1บาท
เวสฺสนตฺ เร ปยาตมหฺ ิ สิวนี ํ รฏ วฑฺฒเน ฯ
กโรฏิยา จมฺมธรา อินฺทิหตฺถา สุวมมฺ ิกา๒๗๐ [๓๗]

๒๖๘ ม. ยตถฺ ฯ
๒๖๙ ม. ยาว ตาว ฯ

วิเคราะหขอมูลโดย : พระมหากติ ติศกั ดิ์ านวโร ป.ธ.๗ วดั พระเชตุพน ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘

พระไตรปฎ ก เลม ๒๘ สตุ ฺต ขุ. ชาตก(ํ ๒) :ปฺาส-มหานปิ าตชาตกํ - หนา ที่ 365-453 ๘๗

ปุรโต ปฏปิ ชฺชึสุ +1บาท

เวสฺสนตฺ เร ปยาตมฺหิ สวิ ีนํ รฏ วฑฒฺ เน ฯ
[๑๒๖๘] เต ปาวสึ ๒ุ ๗๑ ปุรํ รมฺมํ พหุปาการโตรณํ๒๗๒ [๓๘]
อเุ ปตํ อนฺนปาเนหิ นจจฺ คเี ตหิ จูภยํ ฯ

วิตตฺ า ชานปทา อาสุ เนคมา จ สมาคตา [๓๙]

อนุปฺปตเฺ ต กมุ ารมฺหิ สวิ ีนํ รฏ วฑฒฺ เน ฯ
เจลกุ ฺเขโป ปวตฺติตฺถ๒๗๓ อาคเต ธนทายเก [๔๐]

นนทฺ ิปฺปเวสิ๒๗๔ นคเร พนฺธนา โมกโฺ ข อโฆสถ ฯ
[๑๒๖๙] ชาตรปู มยํ วสฺสํ เทโว ปาวสฺสิ ตาวเท [๔๑]

เวสสฺ นตฺ เร ปวิฏมฺหิ สวิ นี ํ รฏ วฑฒฺ เน ฯ
ตโต เวสสฺ นตฺ โร ราชา ทานํ ทตวฺ าน ขตฺตโิ ย [๔๒]
กายสฺส เภทา สปฺปโฺ  สคฺคํ โส อปุ ปชฺชถาติ ฯ+2บาท
นครกณฺฑํ นาม ฯ
มหาเวสฺสนฺตรชาตกํ ทสมํ ฯ
มหานปิ าตํ นฏิ  ิตํ
รวมคาถาเวสสนั ดรชาดกท้ังสิ้น ๘๕๒ คาถา ๑ บาท แยกไดดงั นี้
ทศพร ๑๓ หิมพานต ๘๘/๒ ทานกณั ฑ ๑๓๗/๒ วนปเวสน ๔๘/๒
ชูชก ๖๙ จลุ พน ๓๔/๒ มหาพน ๘๒/๒ กุมาร ๙๙ มทั รี ๘๙/๒
สกั บรรพ ๔๐ มหาราช ๗๑/๒ ฉกษตั ริย ๓๔ นครกณั ฑ ๔๔/๓

๒๗๐ ม. อลิ ฺลีหตฺถา ฯ ส.ี ย.ุ ขคคฺ หตฺถา ฯ
๒๗๑ ม. ปาวสิ ุ ฯ
๒๗๒ ม. มหาปาการ- ฯ
๒๗๓ ม. อวตฺติตถฺ ฯ
๒๗๔ ม. นนทฺ ึ ปเวสิ ฯ

วิเคราะหขอ มูลโดย : พระมหากิตติศกั ด์ิ านวโร ป.ธ.๗ วัดพระเชตพุ น ๐๘ ๙๖๗๑ ๕๙๒๘