PT3 KC117012 PELANGI
Revisi Cepat Tingkatan Ranger
Revisi Cepat
1.2.3 KSSM
Halaman
Berwarna! PT3
Revisi Cepat
✔ Bahasa Melayu
Nota Padat Revisi Cepat
• English
Praktis Formatif • Matematik PT3
Kertas Model PT3 • Mathematics Revisi Cepat
• Sains
Jawapan Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
• Science
Info & Video
KOD QR • Sejarah Bahasa
• Geografi
• Reka Bentuk dan Teknologi Bahasa Melayu
Dapatkan Melayu
versi
eBook! • Pendidikan Islam
Tingkatan
www.PelangiBooks.com
www.PelangiBooks.com
• Kedai Buku Online • Perpustakaan Online •
• Kedai Buku Online • Perpustakaan Online • 1.2.3 KSSM
W.M: RM18.95 / E.M: RM18.95
KC117012
Azahar Bahari
ISBN: 978-967-2457-07-7
PELANGI Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. (89120-H) (Penulis Buku Teks)
PELANGI Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. (89120-H)
02.indd 1 14/03/2022 2:29 PM
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Revisi Cepat PT3
Revisi Cepat
Tingkatan
1.2.3 KSSM
Bahasa
Melayu
Azahar Bahari
(Penulis Buku Teks)
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 2022
Hak cipta terpelihara. Tiada bahagian daripada terbitan ini boleh diterbitkan semula,
disimpan untuk pengeluaran, atau ditukarkan dalam apa-apa bentuk atau dengan alat apa
jua pun, sama ada dengan cara elektronik, sawat, gambar, rakaman atau sebagainya, tanpa
kebenaran daripada Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. terlebih dahulu.
ISBN: 978-967-2457-07-7
eISBN: 978-967-0007-77-9 (eBook)
Cetakan Pertama 2022
Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. (89120-H)
Lot 8, Jalan P10/10, Kawasan Perusahaan Bangi,
Bandar Baru Bangi, 43650 Bangi, Selangor Darul Ehsan, Malaysia.
Tel: 03-8922 3993 Faks: 03-8926 1223 / 8920 2366 E-mel: [email protected]
PELANGI Pertanyaan: [email protected]
Dicetak di Malaysia oleh Herald Printers Sdn. Bhd.
Lot 508, Jalan Perusahaan 3, Bandar Baru Sungai Buloh, 47000 Selangor Darul Ehsan.
Sila layari https://plus.pelangibooks.com/errata untuk mendapatkan pengemaskinian bagi buku ini (sekiranya ada).
T_pages.indd 1 14/03/2022 2:30 PM
BAB
1 Sistem Bahasa 1
1.1 Golongan Kata ............................................................................................................................1
1.1.1 Kata Nama ..........................................................................................................................1
1.1.2 Kata Kerja ......................................................................................................................... 4
1.1.3 Kata Adjektif ................................................................................................................... 7
1.1.4 Kata Tugas ........................................................................................................................ 8
1.2 Pembentukan Kata ................................................................................................................. 18
1.2.1 Pengimbuhan ....................................................................................................................18
1.2.2 Pemajmukan .....................................................................................................................21
1.2.3 Penggandaan ................................................................................................................... 22
1.3 Sintaksis ..................................................................................................................................24
1.3.1 Frasa Nama ..................................................................................................................... 24
1.3.2 Frasa Kerja ..................................................................................................................... 26
1.3.3 Frasa Adjektif ............................................................................................................... 27
1.3.4
Frasa Sendi Nama ......................................................................................................... 28
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
1.4 Pembinaan Ayat ......................................................................................................................29
1.4.1 Bentuk Ayat ................................................................................................................... 29
1.4.2 Ragam Ayat ..................................................................................................................... 33
1.4.3 Jenis Ayat ...................................................................................................................... 34
1.5 Peribahasa ............................................................................................................................. 36
BAB
2 Pemahaman Teks 40
2.1 Tingkatan 1 ...............................................................................................................................40
Antologi Kuingin Berterima Kasih
Analisis Puisi Tradisional .............................................................................................................. 40
2.1.1 Pantun Dua Kerat (Nasihat) ....................................................................................... 40
2.1.2 Syair Pohon Buluh ......................................................................................................... 42
Analisis Puisi Moden ...................................................................................................................... 43
2.1.3 Kita Umpama Sehelai Daun .......................................................................................... 43
2.1.4 Kuingin Berterima Kasih ............................................................................................... 45
2.1.5 Aku ..................................................................................................................................... 47
2.1.6 Kunci Bahasa .................................................................................................................... 49
ii ii
Kandungan Bahasa Melayu.indd 2 14/03/2022 9:06 AM
Analisis Prosa Tradisional .............................................................................................................51
2.1.7 Asal Padi ............................................................................................................................51
Analisis Cerpen ............................................................................................................................... 55
2.1.8 Oren ................................................................................................................................... 55
2.1.9 Hadiah ............................................................................................................................... 59
2.1.10 Kuih Bakul Limau Mandarin .......................................................................................... 64
Analisis Drama ................................................................................................................................ 68
2.1.11 Hadiah ............................................................................................................................... 68
Analisis Novel.................................................................................................................................. 72
2.1.12 Pelari Muda ...................................................................................................................... 72
2.1.13 Destinasi Impian ............................................................................................................. 76
2.1.14 Formula Termodinamik .................................................................................................. 82
2.1.15 Sejambak Bakti ............................................................................................................... 87
2.2 Tingkatan 2 .............................................................................................................................93
Antologi Baik Budi, Indah Bahasa
Analisis Puisi Tradisional .............................................................................................................. 94
2.2.1 Pantun Alam Remaja ...................................................................................................... 94
2.2.2 Pantun Kiasan ................................................................................................................. 95
2.2.3 Pantun Budi ..................................................................................................................... 97
2.2.4 Pantun Nasihat .............................................................................................................. 99
2.2.5
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Pantun Kasih Sayang .....................................................................................................101
2.2.6 Syair Nasihat (Penghujung Thamarat al-Muhimmah) ......................................... 103
Analisis Puisi Moden .................................................................................................................... 105
2.2.7 Dalam Persekitaran Kata-kata .................................................................................. 105
2.2.8 Roti ................................................................................................................................... 107
2.2.9 Kucari Damai di Sini .................................................................................................... 109
2.2.10 Pada Sekuntum Mawar .................................................................................................110
Analisis Prosa Tradisional ...........................................................................................................112
2.2.11 Pelanduk Mengajar Memerang ...................................................................................112
Analisis Cerpen ..............................................................................................................................116
2.2.12 Banjir di Mata Emak .....................................................................................................116
2.2.13 Talia dan Raksasa Qadqad ......................................................................................... 120
2.2.14 Menuai Emas .................................................................................................................. 124
Analisis Drama .............................................................................................................................. 128
2.2.15 Mahkamah ....................................................................................................................... 128
Analisis Novel................................................................................................................................ 132
2.2.16 Jalan ke Puncak ............................................................................................................ 132
2.2.17 Meniti Impian ................................................................................................................ 136
2.2.18 Jejak MONPUS .............................................................................................................141
2.2.19 Darah Titik di Semantan ............................................................................................ 145
iii iii
Kandungan Bahasa Melayu.indd 3 14/03/2022 9:06 AM
2.3 Tingkatan 3 ............................................................................................................................153
Antologi Bintang Hati
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Analisis Puisi Tradisional .....................................................................................................153
2.3.1 Syair Burung Nuri ........................................................................................................ 153
2.3.2 Santap Istiadat ............................................................................................................ 154
Analisis Puisi Moden .................................................................................................................... 156
2.3.3 Kijang yang Lelah .......................................................................................................... 156
2.3.4 Pesan Ibu Beribu-ribu ................................................................................................. 158
2.3.5 Senja di Palang Besi .................................................................................................... 160
2.3.6 Bintang ............................................................................................................................ 162
Analisis Prosa Tradisional .......................................................................................................... 164
2.3.7 Bahagia Sesudah Derita ............................................................................................. 164
Analisis Cerpen ............................................................................................................................. 168
2.3.8 Legasi Tapai Ubi ........................................................................................................... 168
2.3.9 Sekeping Tanah ..............................................................................................................171
2.3.10 Bawod .............................................................................................................................. 176
Analisis Drama ...............................................................................................................................181
2.3.11 Tenang-tenang Air di Tasik ........................................................................................181
Analisis Novel................................................................................................................................ 186
2.3.12 Justeru Impian di Jaring ........................................................................................... 186
2.3.13 Tawanan Komander Caucaus....................................................................................... 192
2.3.14 Chot .................................................................................................................................. 198
2.3.15 Hempasan Ombak .........................................................................................................203
BAB
3 Pemindahan Maklumat 211
3.1 Pengenalan ............................................................................................................................. 211
3.2 Cara Menjawab Soalan Pemindahan Maklumat .............................................................212
3.2.1 Ulasan .............................................................................................................................. 212
3.2.2 Ringkasan ........................................................................................................................ 212
3.2.3 Rumusan .......................................................................................................................... 213
3.3 Contoh Soalan dan Jawapan Pemindahan Maklumat .....................................................214
3.3.1 Ulasan .............................................................................................................................. 214
3.3.2 Ringkasan ........................................................................................................................220
3.3.3 Rumusan ..........................................................................................................................223
iv iv
Kandungan Bahasa Melayu.indd 4 14/03/2022 9:06 AM
BAB
4 Karangan Pendek 227
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
4.1 Pengenalan ............................................................................................................................ 227
4.2 Panduan Menjawab Soalan Karangan Pendek ................................................................ 227
4.3 Contoh Soalan dan Jawapan Karangan Pendek ............................................................. 228
BAB
5 Penulisan Karangan 231
5.1 Surat Kiriman Rasmi ...........................................................................................................231
5.2 Surat Kiriman Tidak Rasmi ............................................................................................... 234
5.3 Karangan Ceramah .............................................................................................................. 236
5.4 Karangan Syarahan ............................................................................................................. 237
5.5 Karangan Laporan ................................................................................................................ 239
5.6 Karangan Dialog / Temu Ramah / Wawancara ..............................................................241
5.7 Karangan Fakta .................................................................................................................... 243
5.8 Karangan Pendapat .............................................................................................................. 245
5.9 Karangan Pengalaman ......................................................................................................... 246
5.10 Karangan Cereka ................................................................................................................. 248
5.11 Karangan Peribahasa .......................................................................................................... 250
BAB
6 Bertutur 252
6.1 Kaedah Pelaksanaan Ujian Bertutur ............................................................................... 252
6.2 Tema dan Tajuk Perbincangan Ujian Bertutur ............................................................ 253
6.3 Model Ujian Bertutur ........................................................................................................ 254
BAB
7 Mendengar 264
7.1 Kaedah Pelaksanaan Ujian Mendengar ............................................................................264
7.2 Model Ujian Mendengar ....................................................................................................265
Kertas Model PT3 .......................................................................................................................272
Teks Mendengar ...........................................................................................................................284
Jawapan ......................................................................................................................................... 291
v v
Kandungan Bahasa Melayu.indd 5 14/03/2022 9:06 AM
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
KETERANGAN
BIL. PERKARA
Kertas 1 (02/1) Kertas 2 (02/2) Kertas 1 (03/1) Kertas 2 (03/2)
1 Jenis Ujian Lisan
Instrumen Ujian Bertulis Ujian Bertulis
Ujian Bertutur Ujian Mendengar
2 Jenis • Objektif Aneka Pilihan • Subjektif Subjektif • Objektif Aneka
item (OAP) Respons Respons Pilihan (OAP)
• Objektif Pelbagai Terhad Terhad • Objektif
Bentuk (OPB) • Subjektif Pelbagai Bentuk
• Subjektif Respons Respons (OPB)
Terhad Terbuka • Subjektif
Respons Terhad
3 Bentuk Individu Individu Kumpulan Individu
Tugasan
4 Bilangan/ Bahagian A: Bahagian A: • 24 tajuk • 20 soalan
Bilangan 20 soalan OAP Subjektif berdasarkan • Objektif
Soalan • Sistem Bahasa Penulisan 8 tema • Subjektif
• Pemahaman Teks • Sebuah • Pilih 1
karangan tajuk untuk
Bahagian B: pendek kumpulan
Soalan 1: OPB • Subjektif
Sistem Bahasa Bahagian B:
Soalan 2: Subjektif 3 soalan (Jawab 1
Pemahaman Petikan soalan sahaja):
• Subjektif
Soalan 3: Subjektif Novel Penulisan
Bahagian C: Jumlah: 2
2 soalan (Jawab 1 Bahagian
soalan sahaja): Jawab semua
Subjektif Pemindahan soalan Bahagian
Maklumat A dan satu
Jumlah: 3 Bahagian soalan daripada
Jawab semua soalan Bahagian B.
Bahagian A dan Bahagian
B serta satu soalan
daripada Bahagian C
5 Jumlah Bahagian A: 20 markah Bahagian A: 10 30 markah 20 markah
markah Bahagian B: 25 markah markah
Bahagian C: 15 markah Bahagian B: 30
markah
Jumlah: 100 markah Jumlah: 50 markah
6 Tempoh
Ujian 1 jam 30 minit 1 jam 10 – 12 minit 30 minit
vi
Format Ranger PT3 BM.indd 6 14/03/2022 8:57 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
BAB 1 Sistem Bahasa Bab 1
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
1.1 Golongan Kata Kata Nama
1.1.1 Kata Nama VIDEO
1. Kata nama merupakan perkataan yang digunakan untuk menyebut sesuatu yang
bernyawa dan yang tidak bernyawa.
2. Terdapat tiga jenis kata nama, iaitu kata nama khas, kata nama am, dan kata ganti
nama.
Kata Nama Khas
1. Kata nama khas ialah perkataan yang digunakan untuk menyebut sesuatu yang
bernyawa dan yang tidak bernyawa secara khusus.
2. Pembahagian kata nama khas adalah seperti yang berikut.
Kata Nama Khas
Hidup Tak Hidup
Manusia Bukan Manusia
3. Kata nama khas hidup terbahagi kepada dua, iaitu:
(a) Kata nama khas hidup manusia – contohnya Azhari, Kumaran, Datuk Lee Chong
Wei, Sarjan Aliff, dan Doktor Ananda
(b) Kata nama khas hidup bukan manusia – contohnya Sang Rangkak, Si Tompok,
Comel, dan Jibrail
4. Kata nama khas tak hidup merujuk benda-benda yang tidak hidup secara khusus,
contohnya Proton Perdana (kereta), Dewan Siswa (majalah), Universiti Kebangsaan
Malaysia (institusi), Teluk Intan (tempat), Tan Sri (pangkat), dan Khamis (abstrak).
5. Dalam penulisan, kata nama khas ditulis dengan huruf besar pada huruf pertama
perkataan tersebut.
Kata Nama Am
1. Kata nama am ialah perkataan yang digunakan untuk menyebut sesuatu yang
bernyawa dan yang tidak bernyawa secara am.
1 1
01 RANGER BM PT3.indd 1 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
2. Pembahagian kata nama am adalah seperti yang berikut.
Kata Nama Am
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Bab 1
Hidup Tak Hidup
Konkrit
Manusia Bukan Institusi Bukan Institusi
Manusia Abstrak
Berbilang Tak Berbilang
3. Kata nama am hidup terbahagi kepada dua, iaitu:
(a) Kata nama am hidup manusia – contohnya bayi, kakak, pengembala, dan tentera
(b) Kata nama am hidup bukan manusia – contohnya cacing, itik, malaikat, pokok,
dan bidadari
4. Kata nama am tak hidup terbahagi kepada dua, iaitu:
(a) institusi
(b) bukan institusi
5. Kata nama am tak hidup institusi merujuk institusi yang tidak hidup, contohnya
hospital, kedai, pasar, pejabat, dan sekolah.
6. Kata nama am tak hidup bukan institusi terbahagi dua, iaitu:
(a) konkrit
(b) abstrak
7. Kata nama am tak hidup bukan institusi konkrit merujuk institusi yang konkrit,
contohnya kampung, lorong, rumah, dan tasik.
8. Kata nama am tak hidup bukan institusi abstrak terbahagi dua, iaitu:
(a) abstrak berbilang – merujuk benda atau perkara yang tidak hidup tetapi
boleh dibilang dan disertai oleh kata bilangan, contohnya bayangan, kenangan,
khayalan, dan pendapat
(b) abstrak tak berbilang – merujuk benda atau perkara yang tidak hidup dan tidak
boleh dibilang, seperti keharmonian, ketampanan, perubahan, dan udara
Kata Ganti Nama
1. Kata ganti nama ialah kata nama yang digunakan untuk menggantikan diri seseorang
dan sebagai penunjuk.
2. Terdapat dua jenis kata ganti nama, iaitu:
(a) kata ganti nama diri
(b) kata ganti nama tunjuk
2
01 RANGER BM PT3.indd 2 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
3. Kata ganti nama diri terbahagi kepada dua jenis, iaitu:
(a) kata ganti nama diri orang
(b) kata ganti nama diri tanya Bab 1
4. Kata ganti nama diri orang digunakan untuk menggantikan nama diri seseorang atau
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
sekumpulan orang tertentu. Terdapat tiga jenis kata ganti nama diri orang, iaitu:
Kata Ganti Nama Diri Kata Ganti Nama Diri Kata Ganti Nama Diri
Orang Pertama Orang Kedua Orang Ketiga
aku awak baginda
beta engkau beliau
hamba kamu dia
kami kalian ia
kita puan mereka
patik saudara
saya saudari
tuan
tuanku
5. Terdapat kata ganti nama diri orang yang boleh disingkatkan, iaitu ku (daripada
kata ganti nama diri aku), kau (disingkatkan daripada kata ganti nama diri engkau),
mu (disingkatkan daripada kata ganti nama diri kamu), dan nya (disingkatkan
daripada kata ganti nama diri ia atau dia).
6. Kata ganti nama diri tanya digunakan untuk membina ayat tanya.
7. Kata ganti nama diri tanya ada tiga, iaitu:
(a) apa – untuk menanyakan benda, haiwan, atau perkara
(b) mana – untuk menanyakan manusia, haiwan, benda, dan tempat
(c) siapa – untuk menanyakan manusia
8. Kata ganti nama tunjuk terbahagi kepada dua, iaitu kata ganti nama tunjuk umum
dan kata ganti nama tunjuk tempat.
9. Kata ganti nama tunjuk umum berfungsi untuk menunjukkan sesuatu.
10. Kata ganti nama tunjuk umum terbahagi kepada dua, iaitu:
(a) ini (untuk menunjukkan orang atau sesuatu yang dekat)
(b) itu (untuk menunjukkan orang atau sesuatu yang jauh)
11. Kata ganti nama tunjuk tempat berfungsi untuk menunjukkan sesuatu tempat.
12. Kata ganti nama tunjuk tempat terbahagi kepada tiga, iaitu:
(a) sana (untuk menunjukkan tempat yang jauh dan tidak dapat dilihat)
(b) sini (untuk menunjukkan tempat yang dekat)
(c) situ (untuk menunjukkan tempat yang jauh tetapi masih dapat dilihat)
3
01 RANGER BM PT3.indd 3 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
PRAKTIS FORMATIF 1.1.1
1. Dalam setiap ayat di bawah, terdapat satu kesalahan ejaan. Kenal pasti kesalahan
tersebut dan tulis ejaan yang betul pada ruang jawapan yang disediakan. Anda tidak
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Bab 1
perlu menyalin ayat itu semula.
Percutian kami ke Pulau Perhentian dibatalkan kerana berlaku yang
kuat.
A banjir C ribut
B petir D gerhana
2. Ayat di bawah mungkin betul dan mungkin salah. Jika terdapat kesalahan,
kesalahan itu telah ditandakan dengan A, B atau C dan jika tiada kesalahan telah
ditandakan dengan D.
Pilih jawapan yang paling sesuai.
Perdana Menteri ke Terengganu kerana baginda mahu melawat kawasan yang dilanda
A B
ombak besar. Tiada kesalahan.
C D
3. Dalam petikan di bawah, terdapat tiga kesalahan ejaan. Kenal pasti kesalahan
tersebut dan tulis ejaan yang betul pada ruang jawapan yang disediakan. Anda tidak
perlu menyalin petikan itu semula.
“Ibu bapa banyak berjasa kepada kita kerana mereka memelihara dan mendidik kita
sejak kecil. Mereka berusaha untuk memberikan kaseh sayang kepada anak-anak
pada setiap masa. Sebagai anak, kita wajip menyayangi dan menghormati ibu bapa,”
kata cikgu Salwa kepada murid-muridnya.
(i)
(ii)
(iii)
1.1.2 Kata Kerja
1. Kata kerja ialah sesuatu perkataan yang menunjukkan perbuatan manusia dan
haiwan.
2. Kata kerja terbahagi dua, iaitu:
(a) kata kerja transitif Kata Kerja
(b) kata kerja tak transitif
VIDEO
Kata Kerja Transitif
1. Kata kerja transitif terdiri daripada tiga unsur, iaitu pelaku, perbuatan, dan objek.
Pelaku terdiri daripada frasa nama manakala perbuatan ialah kata kerja dan objek
pula ialah frasa nama.
4
01 RANGER BM PT3.indd 4 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
Lihat contoh di bawah ini.
Pelaku Perbuatan Objek
(Kata Nama) (Kata Kerja) (Frasa Nama) Bab 1
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Samsiah memasak nasi.
Ayah membasuh kereta.
Pengetua menyampaikan ucapan.
2. Ayat yang mengandungi kata kerja transitif dapat dipasifkan dengan mengedepankan
objek.
Kata Kerja Tak Transitif
1. Kata kerja tak transitif ialah kata kerja yang tidak memerlukan penyambut selepas
kata kerja itu. Walau bagaimanapun, kata ini boleh disertakan unsur keterangan.
2. Kata kerja ini dapat berdiri sendiri.
Lihat contoh di bawah ini.
Pelaku Perbuatan
(Kata Nama) (Kata Kerja) Unsur Keterangan
Adik menangis.
Air sungai mengalir deras.
Dia membisu sejak tadi.
3. Terdapat dua golongan kata kerja tak transitif, iaitu:
(a) kata kerja tak transitif tanpa pelengkap
(b) kata kerja tak transitif berpelengkap
4. Kata kerja tak transitif tak berpelengkap dapat berdiri sendiri dan tidak
memerlukan objek sebagai pelengkap. Kebiasaannya, kata kerja berada di hujung
ayat. Contoh:
(a) Bangunan itu roboh.
(b) Adik terjatuh.
(c) Jalur Gemilang berkibar.
5. Kata kerja tak transitif berpelengkap memerlukan pelengkap supaya ayat menjadi
sempurna. Contoh:
(a) Air sungai beransur surut.
(b) Restoran itu berkonsepkan layan diri.
(c) Kehidupannya menjadi semakin senang.
Kata Kerja Pasif
1. Kata kerja pasif terbentuk daripada kata kerja transitif yang mengalami proses
pemasifan, iaitu mengedepankan objek dan mengebelakangkan kata kerja dan
pelaku.
5
01 RANGER BM PT3.indd 5 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
2. Terdapat dua bentuk kata kerja pasif, iaitu:
(a) kata kerja pasif diri pertama serta kata kerja pasif diri kedua
Ayat Aktif Kata Ganti Diri Pertama Ayat Pasif Kata Ganti Diri Pertama
dan Kata Ganti Diri Kedua dan Kata Ganti Diri Kedua
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Bab 1
Pelaku Kata Kerja Objek Objek Pelaku Kata Kerja
Saya membaca buku. Buku saya baca.
Kami menonton wayang. Wayang kami tonton.
Hamba menghadap sultan. Sultan hamba hadap.
Awak menyiapkan latihan. Latihan awak siapkan.
(b) kata kerja pasif diri ketiga
Ayat Aktif KGND3 Ayat Pasif KGND3
Pelaku Kata Kerja Objek Objek Kata Kerja Pelaku
Raihan membaca majalah. Majalah dibaca oleh Raihan.
Azmil menonton wayang. Wayang ditonton oleh Azmil.
Beliau merasmikan majlis. Majlis dirasmikan oleh beliau.
Dia memasak nasi. Nasi dimasak oleh dia.
PRAKTIS FORMATIF 1.1.2
1. Lengkapkan ayat yang berikut dengan memilih jawapan yang paling sesuai.
Emak bawang besar sebagai bahan tumisan sayur sawi.
A melapah C mengelar
B menghiris D mengupas
2. Ayat di bawah mungkin betul dan mungkin salah. Jika terdapat kesalahan,
kesalahan itu telah ditandakan dengan A, B atau C dan jika tiada kesalahan telah
ditandakan dengan D.
Pilih jawapan yang paling sesuai.
Air sungai itu mengalir dengan laju menunjuk ke hilir. Tiada kesalahan.
A B C D
3. Dalam ayat di bawah, terdapat satu kesalahan bahasa. Kenal pasti kesalahan
tersebut dan tulis jawapan yang betul pada ruang jawapan yang disediakan. Anda
tidak perlu menyalin ayat itu semula.
Pakaian di ampaian itu sudah disidai oleh saya tengah hari tadi.
6
01 RANGER BM PT3.indd 6 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
1.1.3 Kata Adjektif
1. Kata adjektif ialah perkataan yang menerangkan sifat, rupa Kata
Adjektif
bentuk, atau keadaan sesuatu kata nama. Bab 1
2. Kata adjektif dapat dikenal pasti melalui penggunaan kata VIDEO
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
penguat sama ada di hadapan, di belakang, atau di hadapan dan di belakang sesuatu
kata adjektif.
3. Terdapat sembilan jenis kata adjektif, iaitu:
(a) Kata adjektif bentuk – contohnya bulat, lonjong, pipih, runcing
(b) Kata adjektif cara – contohnya cepat, lincah, pantas, sengit
(c) Kata adjektif jarak – contohnya dekat, hampir, jauh, renggang
(d) Kata adjektif pancaindera – contohnya anggun, bising, masin, pahit
(e) Kata adjektif perasaan – contohnya cinta, dukacita, kecewa, suka
(f) Kata adjektif sifatan – contohnya baik, pandai, subur, tenang
(g) Kata adjektif ukuran – contohnya kecil, luas, sempit, tinggi
(h) Kata adjektif waktu – contohnya lama, lewat, segera, suntuk
(i) Kata adjektif warna – contohnya biru, hitam, kuning, merah
4. Terdapat empat pangkat kata adjektif, iaitu:
Biasa Perbandingan Menyangat Penghabisan
Rumahnya besar. Rumahnya sebesar Rumahnya sangat Rumahnya paling
istana. besar. besar.
Guru itu rajin. Guru itu serajin Guru itu amat rajin. Guru itu sangat
semut. rajin sekali.
Jalan itu licin. Jalan itu selicin Jalan itu benar- Jalan itu amat licin
belut. benar licin. sekali.
PRAKTIS FORMATIF 1.1.3
1. Lengkapkan ayat yang berikut dengan memilih jawapan yang paling sesuai.
Ayah mengasah parang dan sabit miliknya kerana sudah .
A karat C pendek
B tohor D tumpul
2. Dalam ayat di bawah, terdapat satu kesalahan bahasa. Kenal pasti kesalahan
tersebut dan tulis jawapan yang betul pada ruang jawapan yang disediakan. Anda
tidak perlu menyalin ayat itu semula.
Puan Sharifah memegang tangan anaknya dengan ketat sewaktu melintas jalan.
7
01 RANGER BM PT3.indd 7 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
1.1.4 Kata Tugas
1. Kata tugas ialah perkataan yang mendukung sesuatu tugas Kata
tertentu dalam binaan ayat. Tugas
2. Kata tugas berfungsi sebagai penghubung, penegas, penguat, VIDEO
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Bab 1
penafi, dan lain-lain.
3. Kata tugas terbahagi kepada kata hubung, kata seru, kata tanya, kata perintah,
kata pembenar, kata bantu, kata penguat, kata penegas, kata nafi, kata pemeri,
kata sendi nama, kata arah, kata bilangan, kata pangkal nama, kata penekan, dan
kata pembenda.
Kata Hubung
1. Kata hubung ialah perkataan yang menghubungkan perkataan dengan
perkataan, klausa dengan klausa, dan ayat dengan ayat.
2. Terdapat tiga jenis kata hubung, iaitu:
(a) kata hubung gabungan
(b) kata hubung pancangan
(c) kata hubung berpasangan
3. Kata hubung gabungan menghubungkan dua atau lebih ayat tunggal
untuk membentuk ayat majmuk.
Kata Hubung
Gabungan Fungsi Ayat Contoh
atau sebagai pilihan Ayah akan ke Sabah atau ke Sarawak lusa.
dan menggabungkan Fikri dan Fahmi ke pusat sumber.
kecuali menunjukkan Semua hutang sudah dibayarnya kecuali hutang
kekecualian kereta.
lalu berturutan Guru masuk ke kelas lalu mengajar murid-murid.
maka kesan sesuatu Dia rajin, maka dia berjaya.
malahan penambahan Jameela baik hati malahan berbudi bahasa.
sambil perbuatan serentak Andi membaca buku sambil mendengar radio.
serta menggabungkan Yusri, John Lim, serta Thiagarajan ke kedai.
tetapi bertentangan Dia kaya tetapi tidak sombong.
4. Kata hubungan pancangan dipancangkan atau dimasukkan dalam dua ayat tunggal
untuk membentuk satu ayat majmuk.
5. Terdapat tiga jenis kata hubung pancangan, iaitu:
(a) kata hubung pancangan relatif
(b) kata hubung pancangan komplemen
(c) kata hubung pancangan keterangan
8
01 RANGER BM PT3.indd 8 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
Jenis Kata Hubung Kata Fungsi Ayat Contoh
Pancangan Hubung
Kata hubung yang menghuraikan Orang yang memakai cermin Bab 1
pancangan relatif sesuatu mata itu abang saya.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
bahawa menghuraikan Pegawai itu memberitahu abang
Kata hubung sesuatu bahawa jawatan itu sudah diisi.
pancangan untuk menyatakan Mereka menyiapkan tugasan
komplemen tujuan itu untuk diserahkan kepada
pegawai mereka.
Kata hubung agar / menunjukkan Razin rajin belajar supaya
pancangan supaya tujuan dapat memasuki universiti.
keterangan
apabila / menunjukkan Dia tertidur ketika yang lain
ketika / masa berbual-bual.
semasa
menunjukkan
hingga / sampai had Dia masih tidak menyiapkan
sehingga latihan itu hingga sekarang.
tertentu
Kata hubung jika / jikalau menunjukkan Dia akan ke luar negara jika
pancangan / kalau / syarat kesihatannya pulih.
keterangan sekiranya
menyatakan Farhan ke Kuala Lumpur kerana
kerana sebab atau menghadiri temu duga.
tujuan
menunjukkan Malaysia terkenal dengan
manakala masa atau industri perindustrian
hal yang manakala Indonesia terkenal
bertentangan dengan pelancongan.
meskipun / hal yang Dia tidak pernah berasa
sungguhpun bertentangan rendah diri walaupun miskin.
/ walaupun
sebelum / menunjukkan Mereka akan makan selepas
selepas masa mesyuarat itu selesai.
sesuatu hal
selagi yang masih Dia tidak akan mengalah selagi
berjalan atau
belum berjaya.
berlangsung
menunjukkan Ayah berdoa semoga abang
semoga harapan lulus dengan cemerlang.
9
01 RANGER BM PT3.indd 9 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
Kata Seru
1. Kata seru ialah kata yang digunakan untuk menyatakan perasaan seseorang sama
ada benci, gembira, hairan, kagum, marah, sedih, suka, terkejut, dan sebagainya.
2. Kata seru membentuk ayat seruan.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Bab 1
3. Dalam penulisan, tanda seru (!) diletak di akhir ayat seruan.
4. Yang berikut merupakan contoh kata seru, fungsinya, dan contoh penggunaannya.
Kata Seru Fungsi Ayat Contoh
aduh menyatakan kesakitan Aduh, sakitnya gigi aku!
aduhai menyatakan kesedihan Aduhai rakanku, pulanglah untuk
menziarahi ibumu!
ah menyatakan tidak setuju Ah, banyak betul peraturan syarikat ini!
amboi menyatakan perasaan hairan Amboi, kemasnya kerja awak!
atau kagum
cis menyatakan kesedihan Cis, berani kamu menipu saya!
eh menyatakan terkejut atau Eh, lain betul wajah Andi sekarang!
hairan
hai menarik perhatian Hai, selamat datang ke sini!
nah memberikan sesuatu Nah, terimalah hadiah daripada saya!
syabas menyatakan tahniah Syabas, awak berjaya!
wah menyatakan kekaguman Wah, rajin betul kamu hari ini!
wahai menyatakan kesedihan atau Wahai pemuda, bangkitlah segera!
menarik perhatian
Kata Tanya
1. Kata tanya ialah kata yang digunakan untuk menanyakan seseorang atau sesuatu.
2. Kata tanya membentuk ayat tanya.
3. Dalam penulisan, tanda soal (?) diletak di akhir ayat tanya.
4. Partikel ‘kah’ diletakkan bersama-sama kata tanya sekiranya kata tanya di awal
ayat.
5. Yang berikut merupakan contoh kata tanya, fungsinya, dan contoh penggunaannya.
Kata Tanya Fungsi Ayat Contoh
apa menanyakan perkara Apakah yang sedang dilakukan oleh Nadia?
bagaimana menanyakan cara atau Bagaimanakah sikap Jameela sejak ibu
keadaan bapanya kemalangan?
berapa menanyakan bilangan Berapakah pendapatan kakak kamu sebulan?
10
01 RANGER BM PT3.indd 10 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
bila menanyakan masa Bilakah mereka ke pusat sumber?
mana menanyakan tempat Ayah menjalani kursus pengurusan itu di
mana? Bab 1
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
mengapa menanyakan sebab Mengapakah Yusri, John Lim, serta
Thiagarajan ke kedai?
siapa menanyakan orang Siapakah yang membayar semua hutang itu?
Kata Perintah
1. Kata perintah ialah kata yang digunakan untuk menimbulkan tindakan mengikut
arahan, larangan, perintah, permintaan, atau silaan pihak tertentu.
2. Kata perintah membentuk ayat perintah.
3. Partikel ‘lah’ boleh diletakkan bersama-sama kata perintah untuk menjadikan ayat
perintah itu lebih lembut.
4. Yang berikut merupakan contoh kata perintah, fungsinya, dan contoh penggunaannya.
Kata Perintah Fungsi Ayat Contoh
harap / minta / tolong meminta sesuatu • Harap awak tidak akan melupai saya.
• Minta hadir dalam mesyuarat itu.
• Tolong bawa alat tulis itu ke sini.
jangan / usah melarang sesuatu • Jangan takut menghadapi cabaran.
• Usah bimbang akan hal itu.
jemput / sila mengajak seseorang • Jemputlah datang ke majlis kami.
• Sila masuk ke pejabat saya.
Kata Pembenar
1. Kata pembenar ialah kata yang digunakan untuk mengesahkan sesuatu pertanyaan.
2. Yang berikut merupakan contoh kata pembenar, fungsinya, dan contoh penggunaannya.
Kata Pembenar Fungsi Ayat Contoh
benar / betul / ya mengesahkan • Benar, dialah yang menyiapkan tugasan itu.
sesuatu atau • Betul, saya akan mengikuti program itu.
membenarkannya • Ya, usahanya sudah berjaya.
Kata Bantu
1. Kata bantu ialah kata yang digunakan untuk membantu menerangkan
sesuatu kata kerja, kata adjektif, dan kata sendi nama.
2. Terdapat dua jenis kata bantu, iaitu:
(a) kata bantu aspek
(b) kata bantu ragam
3. Kata bantu aspek digunakan untuk menerangkan masa. Yang berikut
merupakan penerangan tentang penggunaan kata bantu aspek.
11
01 RANGER BM PT3.indd 11 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
Kata Bantu Aspek Fungsi Ayat Contoh
• pernah menerangkan masa • Ayah pernah ke luar negara.
• sudah lampau / yang sudah • Mereka telah pergi dari sini.
• telah berlalu • Dia sudah berjaya.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Bab 1
• baru menerangkan masa • Dia baru datang.
• mula sekarang • Perniagaannya mula berkembang.
• masih • Kami masih berada di kampung.
• sedang • Mereka sedang bermesyuarat.
• akan masa akan datang • Mereka akan ke Johor.
• belum • Projek itu belum berjalan lagi.
4. Kata bantu ragam digunakan untuk menjelaskan ragam perasaan yang berkaitan
dengan perbuatan yang dilakukan. Yang berikut merupakan penerangan tentang
penggunaan kata bantu ragam.
Kata Bantu
Ragam Fungsi Ayat Contoh
• boleh menunjukkan keizinan Saya boleh menyertai lawatan itu.
atau kebenaran untuk
melakukan sesuatu
• dapat menunjukkan Mereka dapat menyiapkan kerja itu
kemampuan untuk mengikut tempoh yang diberikan.
melakukan sesuatu
• enggan tidak mahu berbuat Dayah enggan lewat ke sekolah lagi.
sesuatu
• hendak keinginan untuk • Dia hendak ke bandar petang ini.
• ingin berbuat sesuatu • Dia ingin membuka akaun simpanan
• mahu baharu.
• Adik mahu minum susu.
• harus melibatkan sesuatu • Mereka harus sedar akan hal itu.
• mesti kewajaran atau • Karangan ini mesti saya hantar kepada
• patut kemestian untuk guru esok.
• perlu berbuat sesuatu • Anizah patut belajar daripada
• wajib pengalaman itu.
• Kita perlu mendengar nasihat ibu bapa.
• Umat Islam wajib meyakini Rukun Iman.
mungkin sesuatu yang belum Ayah mungkin hadir dalam majlis itu.
pasti
Kata Penguat
1. Kata penguat ialah kata yang digunakan di hadapan atau di belakang kata adjektif
untuk menguatkan maksud kata adjektif tersebut.
2. Yang berikut merupakan penerangan tentang penggunaan kata penguat.
12
01 RANGER BM PT3.indd 12 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
Kata Penguat Ayat Contoh
Kata penguat hadapan
• agak • Majlis yang diadakan di dewan kecil itu agak meriah. Bab 1
• cukup • Nenek cukup cerewet apabila memasak.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
• kurang • Abang kurang teliti ketika melakukan kerja.
• makin • Selera makannya makin kurang sejak sakit.
• paling • Ammar paling bijak di kelasnya.
• terlalu • Dia terlalu gembira kerana berjaya memperoleh kerja.
Kata penguat belakang
• benar • Susah benar latihan sains itu.
• betul • Kaya betul usahawan itu.
• nian • Indah nian pemandangan di tasik itu.
• sekali • Bayi itu comel sekali.
Kata penguat bebas
• amat • Wajahnya amat cantik.
• sangat • Peniaga itu rajin sangat.
• sungguh • Rumah itu sungguh besar.
Kata penguat hadapan
dan belakang
• amat … sekali • Murid itu amat pandai sekali.
• sungguh … sekali • Perniagaannya sungguh maju sekali.
• sangat … sekali • Pengurus koperasi sekolah itu sangat baik sekali.
Kata Penegas
1. Kata penegas berfungsi untuk menekankan atau menegaskan
bahagian-bahagian tertentu dalam sesuatu ayat.
2. Yang berikut merupakan penerangan tentang penggunaan kata penegas.
Kata
Penegas Fungsi Ayat Contoh
• -kah hadir dalam frasa • Mengapakah dia tidak datang ke sini?
• -lah predikat yang • Dialah pengusaha keropok lekor yang terkenal
dikedepankan itu.
• -tah • Bilatah masa itu akan tiba.
• juga / jua tambahan sesuatu • Mereka juga akan ke Kuala Lumpur esok.
• lagi perkara • Dia belum menyiapkan kerja itu lagi.
• pun • Kami pun gemar makan nasi ayam.
• turut • Ayah turut hadir dalam mesyuarat itu.
• memang sesuatu yang benar Memang sukar untuk saya menolak tawaran itu.
• hanya sesuatu yang terhad • Hanya beberapa orang tamu menghadiri majlis
• sahaja itu.
• Ibu sahaja yang dibenarkan masuk ke wad itu.
13
01 RANGER BM PT3.indd 13 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
Kata Nafi
1. Kata nafi berfungsi untuk menidakkan atau menafikan sesuatu perkara.
2. Yang berikut merupakan penerangan tentang penggunaan kata nafi.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Kata Nafi Fungsi Ayat Contoh
Bab 1
bukan (terletak di untuk menafikan frasa • Orang itu bukan abang saya.
hadapan kata nama) nama dan frasa sendi nama • Selendang ini bukan untuk
kakak.
tidak (terletak di untuk menafikan frasa • Pekerja itu tidak rajin.
hadapan kata adjektif adjektif dan frasa kerja • Dia tidak makan makanan
dan kata kerja) manis.
Kata Pemeri
1. Kata pemeri ialah kata yang berfungsi untuk memerikan atau merangkaikan subjek
dengan frasa-frasa utama dalam predikat.
2. Yang berikut merupakan penerangan tentang penggunaan kata pemeri.
Kata Pemeri Ayat Contoh
ialah Nama bangunan itu ialah Menara
(terletak di hadapan frasa nama) Kuala Lumpur.
adalah • Perkara yang sedang dibincangkan
(terletak di hadapan frasa itu adalah amat penting.
adjektif dan frasa sendi nama) • Surat itu adalah daripada bank.
Kata Sendi Nama
1. Kata sendi nama ialah kata yang berfungsi untuk menghubungkan
frasa nama dengan frasa-frasa lain dalam satu ayat.
2. Kata sendi nama terletak di hadapan kata nama atau frasa nama.
3. Yang berikut merupakan penerangan tentang penggunaan kata sendi nama.
Kata Sendi
Nama Fungsi Ayat Contoh
• antara menunjukkan • Maisarah dan Nisa antara murid yang rajin di
lingkungan sekolah.
• dalam • Perkara itu akan dibincangkan dalam mesyuarat.
• bagi sebagai tujuan • Mereka belajar bagi mencapai impian masing-
• demi masing.
• untuk • Perajurit berjuang demi keamanan negara.
• Mesyuarat itu diadakan untuk memilih
jawatankuasa persatuan.
dari menunjukkan masa, • Dia bekerja dari pagi.
arah, dan tempat • Fahrin dan Zali dari pusat sumber.
• Nenek datang dari Kuala Kangsar.
14
01 RANGER BM PT3.indd 14 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
daripada menunjukkan • Mereka daripada Kumpulan Gagasan.
keanggotaan, • Mereka berbincang daripada hati.
abstrak, banding, • Zamarul pandai daripada adiknya. Bab 1
orang, dan sumber • Dia menerima surat daripada kawan lamanya.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
• Baju itu dibuat daripada sutera.
• di menunjukkan • Pak Cik Hamdan di Kedah sekarang.
• ke tempat • Mereka ke Kota Kinabalu hujung bulan ini.
dengan menunjukkan • Dia pergi ke sana dengan keluarganya.
maksud bersama- • Mereka ke sekolah dengan basikal.
sama atau cara
sesuatu
• kepada menunjukkan • Andi menghadiahkan buku itu kepada Rajan.
• terhadap orang atau haiwan, • Syarikat tersebut membahagikan pekerjanya
pecahan, atau kepada tiga organisasi.
perubahan sesuatu • Harga minyak mentah naik kepada RM250.00
setong.
• Saya berasa kecewa terhadap layanan yang
diberikan oleh pekerja syarikat itu.
pada menunjukkan masa, • Azman dan Alia sampai di situ pada waktu pagi.
tempat sesuatu • Ayah menampal gambar itu pada dinding.
perbuatan, dan ada • Buku latihan itu ada pada Asyraf.
pada
oleh digunakan dalam Hadiah itu disampaikan oleh tetamu kehormat.
ayat pasif kata
ganti nama ketiga
• hingga menunjukkan sampai • Dia belajar hingga larut malam.
• sampai peringkat tertentu • Kakak mengadun tepung itu sampai sebati.
• tentang merujuk hal yang • Kami bercerita tentang peristiwa manis yang
• mengenai diperkatakan berlaku semalam.
• Novel itu mengenai pengorbanan anak.
• seperti menunjukkan • Wajah Idham seperti pelakon terkenal.
• bagai perbandingan • Dia bagai lupa diri selepas berjaya dalam
perniagaannya.
• sejak menunjukkan masa Perniagaannya bertambah baik sejak dua bulan lalu.
• semenjak bermula sesuatu
hingga satu tempoh
Kata Arah
1. Kata arah ialah kata yang berfungsi untuk menunjukkan hala atau
jurusan tertentu.
2. Kata arah terletak di hadapan frasa nama dan biasanya selepas kata
sendi nama.
3. Yang berikut merupakan penerangan tentang penggunaan kata arah.
15
01 RANGER BM PT3.indd 15 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
Kata Arah Ayat Contoh
antara Ayah berdiri di antara Saleh dengan Sara.
atas Huzair pergi ke tingkat atas bangunan itu.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Bab 1
barat Selangor bersempadan dengan Selat Melaka di sebelah barat.
bawah Adik mengambil bukunya di bawah tangga.
belakang Dia ke belakang rumah itu.
dalam Andi membaca buku di dalam bilik.
hadapan Ahmadi berdiri di hadapan Alian.
hilir Nelayan itu ke hilir sungai.
hulu Ayah bergerak ke hulu sungai.
luar Murid itu berdiri di luar kelas.
pinggir Jameela tinggal di pinggir bandar.
segi Andi melukis gambar empat segi.
selatan Singapura terletak di selatan Malaysia.
sisi Kakak duduk di sisi saya.
sudut Jambangan bunga itu diletakkan di sudut ruang tamu.
tengah Mereka bermain bola di tengah padang.
tepi Thiagarajan bergerak ke tepi padang sekolah.
timur Pengembara itu bergerak ke bahagian timur negeri itu.
utara Dia akan ke utara tanah air pada minggu hadapan.
Kata Bilangan
1. Kata bilangan ialah kata yang berfungsi untuk menunjukkan jumlah sesuatu kata
nama.
2. Yang berikut merupakan penerangan tentang penggunaan kata bilangan.
Kata Bilangan Fungsi Ayat Contoh
Kata bilangan menunjukkan sesuatu Zamarul dan Hakimi memiliki dua
tentu bilangan yang pasti ratus buah buku di pusat sumber
peribadi mereka.
Kata bilangan menunjukkan sesuatu Para peserta diingatkan agar segera
tak tentu bilangan yang tidak pasti menghadiri seminar itu.
16
01 RANGER BM PT3.indd 16 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
Kata bilangan menunjukkan sesuatu Beribu-ribu orang dijangka hadir
himpunan bilangan yang terhimpun dalam program itu.
Kata bilangan menunjukkan sesuatu yang Kami membawa buku dan alat tulis Bab 1
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
pisahan berasingan masing-masing ke pusat sumber.
Kata bilangan menunjukkan sesuatu Satu per dua wang simpanannya
pecahan pecahan diserahkan kepada ibu bapanya.
Kata bilangan menunjukkan sesuatu Azila memenangi tempat ketiga dalam
tingkat bilangan yang tunggal dan peraduan syarahan itu.
jamak
PRAKTIS FORMATIF 1.1.4
1. Lengkapkan ayat yang berikut dengan memilih jawapan yang paling sesuai.
Ahli jawatankuasa persatuan penduduk sedang berbincang program
keceriaan taman perumahan mereka.
A tentang C bahawa
B kerana D kecuali
2. Ayat di bawah mungkin betul dan mungkin salah. Jika terdapat kesalahan,
kesalahan itu telah ditandakan dengan A, B atau C dan jika tiada kesalahan telah
ditandakan dengan D.
Pilih jawapan yang paling sesuai.
Daun jendela rumah itu dibuat dari sejenis kayu hutan yang bermutu tinggi.
A B C
Tiada kesalahan.
D
3. Dalam ayat di bawah, terdapat satu kesalahan bahasa. Kenal pasti kesalahan
tersebut dan tulis jawapan yang betul pada ruang jawapan yang disediakan. Anda
tidak perlu menyalin ayat itu semula.
Pengetua mengucapkan terima kasih kepada ibu bapa di atas sokongan mereka
terhadap sekolah.
17
01 RANGER BM PT3.indd 17 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
1.2 Pembentukan Kata
1. Terdapat empat bentuk kata dalam bahasa Melayu, iaitu:
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Bab 1
(a) kata tunggal (c) kata ganda
(b) kata terbitan (d) kata majmuk
2. Kata tunggal ialah kata yang terdiri daripada satu morfem bebas yang
tidak melibatkan apa-apa proses pembentukan. Terdapat kata
tunggal yang mengandungi hanya satu suku kata dan ada kata
tunggal yang mengandungi dua suku kata atau lebih.
Contoh kata tunggal satu suku kata ialah am, bank, cat, skru, dan yu.
Contoh kata tunggal dua suku kata ialah adik, air, aku, emas, dan ubi.
Contoh kata tunggal tiga suku kata ialah biawak, cuaca, suara, dan tuala.
Selain itu, akronim (singkatan yang terbentuk dengan menggabungkan
huruf awal suku kata atau gabungan kombinasi huruf awal) juga
termasuk dalam jenis kata tunggal.
Contohnya, ADUN (Ahli Dewan Undangan Negeri), PERKESO (Pertubuhan Keselamatan
Sosial), dan tabika (taman bimbingan kanak-kanak).
3. Kata terbitan ialah kata yang terhasil melalui proses pengimbuhan. Antara jenis
pengimbuhan ialah:
(a) Imbuhan awalan – imbuhan yang hadir sebelum kata dasar, contohnya berlari,
melompat, sepanjang, dan terbuka.
(b) Imbuhan akhiran – imbuhan yang hadir selepas kata dasar, contohnya berikan,
lukisan, dan nikahi.
(c) Imbuhan apitan – imbuhan yang hadir sebelum dan selepas kata dasar, contohnya
dikuasai, mendekatkan, dan perbandingan.
(d) Imbuhan sisipan – imbuhan yang hadir di celah kata dasar, contohnya jejari,
kemetot, dan semerbak.
4. Kata ganda ialah kata dasar yang mengalami proses pengulangan, contohnya api-api,
berjalan-jalan, dan tergagap-gagap.
5. Kata majmuk ialah kata yang terbina daripada proses penggabungan dua kata atau
lebih yang membawa maksud baharu, contohnya lemah longlai, semak samun, dan uji
kaji.
6. Terdapat tiga proses pembentukan kata, iaitu pengimbuhan, penggandaan, dan
pemajmukan.
1.2.1 Pengimbuhan
1. Terdapat empat jenis bentuk imbuhan yang membentuk kata
terbitan, iaitu imbuhan awalan, imbuhan akhiran, imbuhan Kata Dasar
apitan, dan imbuhan sisipan. dan Kata
Berimbuhan
2. Kata terbitan berawalan meliputi: VIDEO
(a) awalan kata nama
• eka- (contohnya ekapaksi, ekawarna)
18
01 RANGER BM PT3.indd 18 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
• juru- (contohnya juruacara, jururawat, juruselam, juruwang)
• ke- (contohnya ketua, kekasih)
• pe- (contohnya pelukis, pemakan, pesakit, pesara) Bab 1
• peN- (contohnya pelajar, pembaca, penjual, pengesan)
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
• peR- (contohnya perasap, perbara, perburu, pertapa)
(b) awalan kata kerja
• beR- (contohnya belajar, beraja, bertukar)
• di- (contohnya diarah, dipikul, disekat)
• dipeR- (contohnya dipercepat, diperisteri, diperoleh)
• meN- (contohnya melawak, membuang, mentadbir)
• mempeR- (contohnya memperhamba, memperisteri, memperlebar)
• teR- (contohnya terbentuk, terjerlus, tersembam)
(c) awalan kata adjektif
• se- (contohnya sebaya, selebar, sepadan)
• teR- (contohnya terbaharu, terindah, teringat)
3. Kata terbitan berakhiran dalam bahasa Melayu wujud dalam kata nama terbitan dan
kata kerja terbitan sahaja.
(a) akhiran kata nama
• -an (contohnya anyaman, jahitan, mainan)
(b) akhiran kata kerja
• -i (contohnya duduki, jalani, sirami)
• -kan (contohnya cucikan, goncangkan, tekankan)
4. Kata terbitan berapitan wujud dalam kata nama terbitan, kata kerja terbitan, dan
kata adjektif terbitan.
(a) apitan kata nama
• ke-…-an (contohnya kedutaan, kelewatan, kesulitan)
• pe-…-an (contohnya pekarangan, pesisiran, peperangan)
• peN-….-an (contohnya pendakian, penterjemahan, penyitaan)
• peR-…-an (contohnya perkembangan, permainan, persalinan)
(b) apitan kata kerja
• beR-…-an (contohnya berdekatan, berlinangan, bersalaman)
• beR-…-kan (contohnya berbajukan, berlapikkan, berpayungkan)
• di-…-i (contohnya diadili, diikuti, disakiti)
• di-…-kan (contohnya dibiarkan, dilakukan, dipisahkan)
• dipeR-…-i (contohnya diperbaharui, diperingati)
• dipeR-…-kan (contohnya diperdebatkan, dipersembahkan, dipertemukan)
• ke-…-an (contohnya kehausan, kehujanan, ketibaan)
• meN-…-i (contohnya mendendami, menghakimi, menziarahi)
• meN-….-kan (contohnya mendoakan, mengguntingkan, menzahirkan)
• mempeR-…-i (contohnya memperingati, memperkebuni, mempersenjatai)
• mempeR-…-kan (contohnya memperjuangkan, mempersembahkan)
19
01 RANGER BM PT3.indd 19 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
(c) apitan kata adjektif
• ke-…-an (contohnya kearaban, kebaratan)
5. Kata terbitan bersisipan wujud dalam kata nama, kata kerja, dan kata adjektif.
(a) sisipan kata nama
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Bab 1
• -el (contohnya telapak, telunjuk, kelabut)
• -em (contohnya kemetot, kemuncup, semerbak)
• -er (contohnya keruping, seruling)
(b) sisipan kata kerja
• -el (contohnya selerak, gelembung)
• -er (contohnya gerodak, kerelip)
• -in (contohnya sinambung)
(c) sisipan kata adjektif
• -el (contohnya gelegak, jelajah)
• -em (contohnya gemuruh)
• -er (contohnya serabut)
6. Terdapat beberapa imbuhan pinjaman dalam bahasa Melayu. Semua imbuhan
tersebut berasal daripada bahasa asing, iaitu bahasa Arab, Latin, Sanskrit, dan
Yunan.
(a) Awalan
• anti- (contohnya antidadah, antiperang)
• auto- (contohnya automatik, autokrasi)
• dwi- (contohnya dwifungsi, dwibahasa)
• eka- (contohnya ekasyarat)
• foto- (contohnya fotografi)
• kilo- (contohnya kilogram, kilometer)
• maha- (contohnya mahaguru, mahasiswi)
• mili- (contohnya milligram, mililiter)
• poli- (contohnya poliklinik, politeknik)
• pra- (contohnya prakata, pramerdeka)
• pro- (contohnya prokerajaan, propembangkang)
• tata- (contohnya tatabahasa, tatasusila)
• tele- (contohnya telegram, telekamera)
• sub- (contohnya subtopik, subkontraktor)
(b) Akhiran
• -man (contohnya budiman, seniman)
• -nita (contohnya biduanita)
• -wan (contohnya negarawan, olahragawan)
• -wati (contohnya seniwati, peragawati)
20
01 RANGER BM PT3.indd 20 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
PRAKTIS FORMATIF 1.2.1 Bab 1
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Dalam setiap ayat di bawah, terdapat satu kesalahan penggunaan imbuhan. Kenal pasti
kesalahan tersebut dan tulis jawapan yang betul pada ruang jawapan yang disediakan.
Anda tidak perlu menyalin ayat itu semula.
1. Kerajaan yakin bahawa penguatkuasaan undang-undang jalan raya yang lebih ketat
dapat mengurang kadar kemalangan jalan raya.
2. Pengerusi persatuan penduduk itu menggalakkan penduduk menjayakan
program kemasyarakatan agar hubungan mereka dapat dipereratkan.
3. Azahar sering menasihatkan rakan-rakannya supaya sabar menempuh dugaan hidup.
4. Pejabat ayah dilengkap kemudahan komputer yang canggih.
5. Rakyat diingatkan supaya mengawasi kandungan kolesterol dalam tubuh masing-
masing agar tidak mudah menyerang penyakit.
6. Para usahawan itu sedang berbincang tentang cara-cara untuk meningkat keuntungan
perniagaan mereka.
1.2.2 Pemajmukan
1. Bentuk kata majmuk terhasil melalui proses pemajmukan, iaitu Kata
Majmuk
dengan merangkaikan dua kata dasar atau lebih lalu membentuk
satu perkataan baharu yang membawa makna tertentu. VIDEO
2. Kata majmuk dieja terpisah kecuali perkataan-perkataan yang
telah mantap penggunaannya yang boleh dieja rapat, contohnya
antarabangsa, beritahu, bumiputera, jawatankuasa, kakitangan,
kerjasama, matahari, olahraga, pesuruhjaya, setiausaha,
sukarela, suruhanjaya, tandatangan, tanggungjawab, dan
warganegara.
3. Bagi kata majmuk yang dieja terpisah, kata majmuk tidak boleh
menerima sebarang sisipan unsur lain. Sebagai contohnya, kerusi malas
tidak boleh disisipkan kata yang.
4. Terdapat tiga jenis kata nama majmuk.
(a) Kata majmuk istilah khusus, contohnya batu kapur, garis
pusat, hak milik, kemas kini, kertas kerja, lut sinar, mata pelajaran, model
linear, pita suara, dan urus setia.
(b) Kata majmuk yang mendukung maksud kiasan atau simpulan bahasa, contohnya
anak emas, darah panas, kaki ayam, manis mulut, pilih kasih, dan tumbuk rusuk.
(c) Kata majmuk bebas, contohnya arang batu, ibu bapa, ganti rugi, tanah air, dan
tingkah laku.
21
01 RANGER BM PT3.indd 21 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
5. Penggandaan kata majmuk melibatkan penggandaan unsur pertama pada kata dasar
sahaja. Contohnya, jam-jam tangan, guru-guru besar, gambar-gambar rajah, dan
naib-naib canselor.
6. Apabila kata majmuk menerima imbuhan awalan atau akhiran sahaja, ejaannya
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
terpisah. Contohnya, daya serap menjadi daya serapan dan temu ramah menjadi
Bab 1
ditemu ramah.
7. Apabila kata majmuk menerima imbuhan apitan, ejaannya haruslah bercantum.
Contohnya, anak tiri menjadi menganaktirikan dan salah guna menjadi penyalahgunaan.
PRAKTIS FORMATIF 1.2.2
1. Lengkapkan ayat yang berikut dengan memilih jawapan yang paling sesuai.
Encik Zaini dan isterinya masih berada di hospital kerana terhadap
jenazah anak mereka masih belum selesai.
A uji kaji C temu ramah
B kaji hayat D bedah siasat
2. Dalam ayat di bawah, terdapat satu kesalahan ejaan. Kenal pasti kesalahan tersebut
dan tulis ejaan yang betul pada ruang jawapan yang disediakan. Anda tidak perlu
menyalin ayat itu semula.
Para perajurit sanggup berkorban nyawa demi tanggung jawab kepada negara.
1.2.3 Penggandaan
1. Penggandaan ialah proses mengulang kata dasar sama ada secara Kata
Ganda
penuh atau separa. Kata dasar juga boleh digandakan secara
berentak. VIDEO
2. Terdapat tiga jenis penggandaan, iaitu:
(a) penggandaan penuh
(b) penggandaan separa
(c) penggandaan berentak
3. Penggandaan penuh ialah proses penggandaan seluruh kata dasar.Terdapat empat
bentuk penggandaan penuh.
(a) Penggandaan penuh kata tunggal, contohnya baju-baju, murid-murid, pegawai-
pegawai.
(b) Penggandaan penuh kata berimbuhan dengan awalan, contohnya ketua-ketua,
pelatih-pelatih, peniaga-peniaga.
(c) Penggandaan penuh kata berimbuhan dengan akhiran, contohnya amalan-amalan,
jualan-jualan, kajian-kajian.
22
01 RANGER BM PT3.indd 22 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
(d) Penggandaan penuh kata berimbuhan dengan apitan, contohnya kedudukan-
kedudukan, persembahan-persembahan, pertubuhan-pertubuhan.
4. Penggandaan separa ialah proses penggandaan hanya sebahagian kata dasar. Kata Bab 1
dasar boleh terdiri daripada kata tunggal ataupun kata terbitan. Terdapat tiga
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
bentuk penggandaan separa.
(a) dengan awalan
• awalan kata nama, contohnya daun-daun menjadi dedaun, jari-jari menjadi
jejari, dan langit-langit menjadi lelangit
• awalan kata kerja, contohnya bantu-membantu, bercakap-cakap, cari-
mencari, dirisik-risik, meronta-ronta, tercengang-cengang
• awalan kata adjektif, contohnya secantik-cantik, sepandai-pandai
(b) dengan akhiran
• akhiran kata nama, contohnya buah-buahan, sayur-sayuran
• akhiran kata kerja, contohnya doa-doakan, selidik-selidiki
• akhiran kata adjektif, contohnya mati-matian, rindu-rinduan
(c) dengan apitan
• apitan kata kerja, contohnya bersalam-salaman, dihalus-halusi, dimain-
mainkan, memburuk-burukkan
• apitan kata adjektif, contohnya kearab-araban, kemerah-merahan
5. Penggandaan berentak ialah proses menggandakan kata dasar mengikut
rentak bunyi tertentu dalam kata dasar itu. Terdapat tiga bentuk
penggandaan berentak.
(a) Penggandaan berentak berdasarkan pengulangan bunyi vokal.
Penggandaan dilakukan pada bunyi-bunyi vokal tertentu
yang mempunyai ciri-ciri persamaan dan terdapat ciri-ciri
keharmonian vokal. Contoh:
• Kata nama: kuih-muih, lauk-pauk, sayur-mayur
• Kata kerja: cerai-berai, gotong-royong
• Kata adjektif: hingar-bingar, hiruk-pikuk, tunggang-
langgang
(b) Penggandaan berentak pengulangan konsonan
Penggandaan jenis ini mempunyai ciri-ciri persamaan pada bunyi-bunyi konsonan
tertentu. Contoh:
• Kata nama – batu-batan, suku-sakat
• Kata kerja – huyung-hayang, mundar-mandir
• Kata adjektif – huru-hara, kacau-bilau, kucar-kacir
(c) Penggandaan berentak bebas
Penggandaan jenis ini tidak mengandungi ciri-ciri persamaan pada bunyi vokal
atau konsonan. Contoh:
• Kata nama: anak-pinak, ipar-duai
• Kata kerja: ulang-alik, dolak-dalik
• Kata adjektif: remeh-temeh, simpang-siur
23
01 RANGER BM PT3.indd 23 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
PRAKTIS FORMATIF 1.2.3
1. Lengkapkan ayat yang berikut dengan memilih jawapan yang paling sesuai.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Bab 1
Mereka kelihatan kerana terpaksa menaiki tangga hingga tingkat
sepuluh menara itu.
A terkial-kial C terkocoh-kocoh
B terketar-ketar D tercungap-cungap
2. Bahagian yang bergaris dalam ayat berikut mungkin mengandungi kesalahan
penggunaan bahasa atau mungkin juga tidak.
Tandakan sama ada A, B atau C jika ayat itu mengandungi kesalahan dan tandakan
D jika tiada kesalahan.
Sejak Encik Haziq dinaikkan pangkat sebagai pengurus, kehidupannya kini sudah
sangat senang-lenang.
A sudah senang-lenang C sangat sudah senang-lenang
B sangat senang-lenang D sudah sangat senang-lenang
3. Dalam ayat di bawah, terdapat satu kesalahan bahasa. Kenal pasti kesalahan
tersebut dan tulis jawapan yang betul pada ruang jawapan yang disediakan. Anda
tidak perlu menyalin ayat itu semula.
Ibu menyediakan pelbagai lauk-pauk untuk hidangan tengah hari.
1.3 Sintaksis Jenis-jenis
Frasa
1.3.1 Frasa Nama VIDEO
1. Frasa nama ialah susunan perkataan yang terdiri daripada kata nama, kata nama
terbitan, atau kata ganti nama sebagai intinya.
2. Frasa nama dapat berfungsi sebagai:
(a) subjek, contohnya Encik Ahmadi pegawai pelaburan.
(b) objek, contohnya Mereka menulis karangan.
(c) predikat, contohnya Ibu pengetua sekolah menengah.
3. Frasa nama perlulah dibina mengikut peraturan Hukum D-M. Hukum ini bermaksud
‘diterangkan-menerangkan’. Unsur yang diterangkan terletak pada bahagian pertama
manakala unsur yang menerangkan terletak pada bahagian kedua sesuatu ayat.
Contoh:
Diterangkan (D) Menerangkan (M)
kaum wanita
pisau sayur
serbuk cili
24
01 RANGER BM PT3.indd 24 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
4. Terdapat murid yang keliru dan salah dalam menggunakan Hukum D-M. Contoh:
Penggunaan Hukum D-M yang Salah Penggunaan Hukum D-M yang Betul
alat penghawa dingin alat pendingin hawa Bab 1
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
goreng pisang pisang goreng
Ibu Pejabat Daerah Polis Ibu Pejabat Polis Daerah
Julia Kedai Jahit Kedai Jahit Julia
5. Selain itu, segelintir murid memasukkan kata kerja dalam frasa nama yang
menyebabkan frasa nama tersebut mengalami kesalahan. Contoh:
Penggunaan Frasa Nama yang Salah Penggunaan Frasa Nama yang Betul
seni mempertahankan diri seni pertahanan diri
pusat membeli-belah pusat beli-belah
sudut membaca sudut bacaan
kaedah memandu berhemah kaedah pemanduan berhemah
tempat meletak kereta tempat letak kereta
PRAKTIS FORMATIF 1.3.1
Dalam setiap ayat di bawah, terdapat satu kesalahan bahasa. Kenal pasti kesalahan
tersebut dan tulis jawapan yang betul pada ruang jawapan yang disediakan. Anda tidak
perlu menyalin ayat itu semula.
1. Ibu membeli beberapa botol cili sos di pasar raya itu sebelum pulang ke rumah.
2. Puan Samsiah mengusahakan perniagaan makanan ringan seperti kerepek dan mini
popia untuk mencari pendapatan tambahan.
3. Murid-murid lelaki dan perempuan digalakkan untuk menyertai seni mempertahankan
diri.
4. Lauk-pauk yang terdapat di Saji Restoran sangat sedap dan murah pula harganya.
5. Para pemandu kenderaan diingatkan agar mematuhi kaedah memandu berhemah
bagi mengelakkan kemalangan.
25
01 RANGER BM PT3.indd 25 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
1.3.2 Frasa Kerja
1. Frasa kerja ialah susunan perkataan yang terdiri daripada kata kerja sebagai
intinya.
2. Frasa kerja terdiri daripada dua bahagian, iaitu:
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Bab 1
(a) frasa kerja dengan kata kerja transitif
(b) frasa kerja dengan kata kerja tak transitif
3. Frasa kerja dengan kata kerja transitif memerlukan frasa nama sebagai objek
untuk membentuk predikat ayat. Contoh: Encik Fuad mengusahakan perniagaan
pakaian.
4. Sesetengah murid keliru dalam menggunakan frasa kerja transitif, seperti yang
berikut.
Penggunaan Frasa Kerja Transitif Penggunaan Frasa Kerja Transitif
yang Salah yang Betul
Kerajaan akan menyemak semula Kerajaan akan menyemak cadangan itu
cadangan itu. semula.
Dia memerhatikan akan gurunya dengan Dia memerhatikan gurunya dengan khusyuk
khusyuk sekali. sekali.
Pemain bola itu menendang dengan Pemain bola itu menendang bola dengan
sekuat-kuat hatinya bola. sekuat-kuat hatinya.
Wartawan itu melaporkan dari lokasi berita Wartawan itu melaporkan berita kejadian
kejadian tanah runtuh. tanah runtuh dari lokasi.
5. Frasa kerja dengan kata kerja tak transitif tidak memerlukan frasa nama sebagai
objek untuk membentuk predikat ayat. Contoh: Abang sedang berlari.
6. Sesetengah murid keliru dalam menggunakan frasa kerja tak transitif, seperti yang
berikut.
Penggunaan Frasa Kerja Tak Transitif Penggunaan Frasa Kerja Tak Transitif
yang Salah yang Betul
Mereka akan berbincang perkara itu Mereka akan berbincang tentang perkara
dengan segera. itu dengan segera.
Kajian itu berdasarkan pada maklum balas Kajian itu berdasarkan maklum balas yang
yang diterima daripada para peserta. diterima daripada para peserta.
Mereka sudah berjumpa guru bertugas Mereka sudah berjumpa dengan guru
pagi tadi. bertugas pagi tadi.
26
01 RANGER BM PT3.indd 26 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
PRAKTIS FORMATIF 1.3.2 Bab 1
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Dalam setiap ayat di bawah, terdapat satu kesalahan bahasa. Kenal pasti kesalahan
tersebut dan tulis jawapan yang betul pada ruang jawapan yang disediakan. Anda tidak
perlu menyalin ayat itu semula.
1. Latihan kerja rumah itu akan disiapkan oleh kami pada petang ini juga.
2. Bangunan itu akan kerajaan baiki dalam kadar segera demi keselesaan penduduk
di situ.
3. Pada musim cuti persekolahan, Encik Arman dan Puan Siti selalu membawa anak
mereka balik kampung.
1.3.3 Frasa Adjektif
1. Frasa adjektif ialah susunan perkataan yang terdiri daripada kata adjektif sebagai
intinya. Contoh: Harga makanan itu sungguh mahal sekali.
2. Frasa adjektif bertugas sebagai predikat dalam ayat. Contoh:
Adik takut akan kucing liar itu.
3. Frasa adjektif boleh disertakan kata penguat. Contoh: Alan
sangat rajin belajar.
4. Frasa adjektif boleh disertakan kata bantu dan diletakkan di
hadapan frasa adjektif. Contoh: Datuk sudah tua.
5. Sesetengah murid keliru dalam menggunakan frasa adjektif, seperti
yang berikut.
Penggunaan Frasa Adjektif yang
Salah Penggunaan Frasa Adjektif yang Betul
Kerajaan akan memperlebarkan jalan itu Kerajaan akan memperlebar jalan itu
untuk keselesaan rakyat. untuk keselesaan rakyat.
Penduduk Kampung Jati takut harimau Penduduk Kampung Jati takut akan
yang berkeliaran di kampung mereka. harimau yang berkeliaran di kampung
mereka.
Harga pakaian itu paling mahal sekali. • Harga pakaian itu paling mahal.
• Harga pakaian itu mahal sekali.
27
01 RANGER BM PT3.indd 27 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
PRAKTIS FORMATIF 1.3.3
Bahagian yang bergaris dalam ayat berikut mungkin mengandungi kesalahan
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
penggunaan bahasa atau mungkin juga tidak.
Bab 1
Tandakan sama ada A, B atau C jika ayat itu mengandungi kesalahan dan tandakan D
jika tiada kesalahan.
Kontraktor itu terpaksa menangguhkan kerja-kerja memperdalamkan sungai itu oleh
kerana masalah cuaca.
A memperdalam sungai itu kerana
B memperdalamkan sungai itu kerana
C memperdalam sungai itu oleh kerana
D memperdalamkan sungai itu oleh kerana
1.3.4 Frasa Sendi Nama
1. Frasa sendi nama ialah susunan perkataan yang terdiri daripada kata sendi nama
sebagai intinya. Contoh:
(a) Alan di rumah.
(b) Ayah ke kebun.
(c) Peperiksaan lisan itu pada bulan ini.
(d) Projek ternakan itu di belakang bangunan itu.
2. Sesetengah murid keliru dalam menggunakan frasa sendi nama,
seperti yang berikut.
Penggunaan Frasa Sendi Nama yang Penggunaan Frasa Sendi Nama yang
Salah Betul
Buku ini untuk Alif atau untuk Akim? Buku ini untuk Alif atau Akim?
Alat tulis itu dibeli oleh ayah atau oleh Alat tulis itu dibeli oleh ayah atau ibu?
ibu?
Tien Chai bukan ke Kelantan tetapi Tien Chai bukan ke Kelantan tetapi ke
Terengganu. Terengganu.
Dia berkursus di Kota Bharu dan Pasir Dia berkursus di Kota Bharu dan di Pasir
Mas pada hujung bulan ini. Mas pada hujung bulan ini.
28
01 RANGER BM PT3.indd 28 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
PRAKTIS FORMATIF 1.3.4 Bab 1
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Bahagian yang bergaris dalam ayat berikut mungkin mengandungi kesalahan
penggunaan bahasa atau mungkin juga tidak.
Tandakan sama ada A, B atau C jika ayat itu mengandungi kesalahan dan tandakan D
jika tiada kesalahan.
Usahawan itu mendapat sokongan dari keluarganya untuk mengembangkan perniagaannya
ke luar negara.
A mendapatkan sokongan dari
B mendapat sokongan daripada
C mendapatkan sokongan daripada
D mendapat sokongan dari
1.4 Pembinaan Ayat
1.4.1 Bentuk Ayat
Terdapat tiga bentuk ayat, iaitu ayat dasar, ayat tunggal, dan ayat majmuk.
Ayat Dasar
1. Ayat dasar terdiri daripada satu subjek dan satu predikat.
Ayat ini dikenali juga sebagai ayat inti atau ayat mudah.
2. Ayat dasar berbentuk susunan biasa dan tidak mempunyai keterangan.
3. Pola ayat dasar ialah:
(a) Frasa nama + Frasa nama (FN + FN)
(b) Frasa nama + Frasa kerja (FN + FK)
(c) Frasa nama + Frasa adjektif (FN + FA)
(d) Frasa nama + Frasa sendi nama (FN + FSN)
4. Subjek terdiri daripada frasa nama dan predikat terdiri daripada frasa nama,
frasa kerja, frasa adjektif, atau frasa sendi nama. Contoh:
Pola Subjek Predikat
FN + FN Beliau ahli perniagaan.
FN + FK Mereka belajar.
FN + FA Gadis itu cantik.
FN + FSN Ayah ke Kota Kinabalu.
29
01 RANGER BM PT3.indd 29 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
Ayat Tunggal
1. Ayat tunggal ialah ayat yang mempunyai satu klausa sahaja, iaitu satu subjek dan
satu predikat.
2. Ayat tunggal boleh dilengkapi dengan keterangan subjek atau keterangan predikat.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Bab 1
3. Ayat tunggal terdiri daripada ayat penyata, ayat tanya, ayat seruan, dan ayat
perintah.
4. Terdapat dua bentuk susunan ayat tunggal, iaitu:
(a) ayat susunan biasa (subjek di hadapan dan predikat di belakang)
(b) ayat susunan songsang (predikat di hadapan dan subjek di belakang)
5. Terdapat dua bentuk ayat songsang, iaitu pendepanan seluruh predikat dan
pendepanan sebahagian predikat. Contoh:
Ayat susunan biasa Ayat susunan songsang
Wanita itu usahawan berjaya. Usahawan berjaya wanita itu.
Pemuda itu gigih mengembangkan Gigih pemuda itu mengembangkan
perniagaannya. perniagaannya.
Ayah belum menyiapkan barangan Belum menyiapkan barangan tempahan
tempahan pelanggannya. pelanggannya ayah.
Emak akan ke Pulau Langkawi pada Akan ke Pulau Langkawi emak pada
hujung bulan ini. hujung bulan ini.
Ayat Majmuk
1. Ayat majmuk terdiri daripada gabungan beberapa ayat tunggal. Ayat majmuk juga
dikenali sebagai ayat berlapis yang mempunyai lebih daripada satu subjek dan satu
atau lebih predikat.
2. Terdapat tiga jenis ayat majmuk, iaitu ayat majmuk gabungan, ayat majmuk
pancangan, dan ayat majmuk campuran.
3. Ayat majmuk gabungan terhasil daripada gabungan dua atau lebih ayat tunggal
yang setara sifatnya. Antara kata hubung yang digunakan dalam ayat majmuk
gabungan ialah dan, lalu, serta, sambil, malahan, dan sebagainya. Contoh ayat:
Ayat tunggal 1 Ayat tunggal 2 Ayat majmuk gabungan
Azlina pergi ke pasar Ibu Azlina pergi ke Azlina dan ibunya pergi ke pasar
raya. pasar raya. raya.
Hadi gemuk. Kakak Hadi kurus. Hadi gemuk tetapi kakaknya kurus.
Dia malas belajar. Dia gagal dalam Dia malas belajar maka dia gagal
peperiksaan itu. dalam peperiksaan itu.
4. Ayat majmuk pancangan ialah binaan ayat yang terdiri daripada satu ayat utama
dan satu atau beberapa ayat kecil lain yang dipancangkan dalam ayat utama.
5. Terdapat tiga jenis ayat majmuk pancangan, iaitu ayat relatif, ayat komplemen, dan
ayat keterangan.
30
01 RANGER BM PT3.indd 30 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
(a) Ayat majmuk relatif menggunakan kata hubung yang. Contoh:
Ayat induk Ayat kecil Ayat majmuk relatif
Lelaki itu ayah saya. Lelaki itu memakai Lelaki yang memakai cermin Bab 1
cermin mata. mata itu ayah saya.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Rumah itu milik Rumah itu besar. Rumah yang besar itu milik
seorang hartawan. seorang hartawan.
(b) Ayat majmuk komplemen ialah bahagian ayat dalam binaan ayat majmuk yang
melengkapkan ayat tersebut. Ayat majmuk komplemen ditandai oleh penggunaan
kata hubung komplemen, iaitu bahawa dan untuk. Contoh:
Ayat induk Ayat komplemen Ayat majmuk komplemen
Ketua Pengarah Tarikh peperiksaan Ketua Pengarah Pendidikan
Pendidikan awam tidak berubah. mengumumkan bahawa tarikh
mengumumkan. peperiksaan awam tidak berubah.
Amat tidak Mereka menyalahkan Amat tidak wajar untuk mereka
wajar. pihak lain. menyalahkan pihak lain.
(c) Ayat majmuk pancangan keterangan ialah ayat majmuk yang memiliki ayat
keterangan. Antara kata hubung yang digunakan ialah ketika, kerana, jika, oleh
sebab, lantaran, dan sebagainya. Contoh:
Ayat induk Ayat keterangan Ayat majmuk keterangan
Dia selalu datang Dia rajin belajar. Dia selalu datang ke sekolah kerana
ke sekolah. dia rajin belajar.
Beliau pengetua. Saya bertugas di situ. Beliau pengetua ketika saya
bertugas di situ.
Ahmady telah Dia berjaya. Ahmady telah berusaha sehingga
berusaha. dia berjaya.
6. Ayat majmuk campuran ialah ayat yang mengandungi lebih daripada satu jenis ayat,
iaitu terdiri daripada campuran ayat tunggal dengan ayat majmuk atau deretan
ayat majmuk. Contoh:
Ayat tunggal Ayat majmuk Ayat majmuk keterangan
Azhar suka bermain Adik lelakinya yang Azhar suka bermain bola tetapi
bola. bongsu suka membaca adik lelakinya yang bongsu suka
buku. membaca buku.
Pembakar ketuhar itu Pembakar ketuhar itu Pembakar ketuhar yang sentiasa
sentiasa rosak. dibaiki lalu dijual oleh rosak itu dibaiki lalu dijual oleh
Siti. Siti.
31
01 RANGER BM PT3.indd 31 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
PRAKTIS FORMATIF 1.4.1
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Bab 1
1. Baca ayat-ayat di bawah dan nyatakan pola setiap ayat tersebut.
1. Wanita itu usahawan atas talian. ( )
2. Surat itu daripada sahabat saya. ( )
3. Murid itu masih membuat latihan matematik. ( )
4. Jurulatih badminton itu gembira akan kejayaan anak buahnya. ( )
2. Tukar ayat-ayat susunan biasa di bawah kepada ayat susunan songsang.
1. Pemuda itu kakitangan syarikat swasta.
2. Ayah sudah membaiki keretanya yang rosak.
3. Irfan Hadi menyambung pelajaran ke peringkat doktor falsafah.
3. Cerakinkan ayat-ayat majmuk di bawah menjadi dua atau tiga ayat tunggal.
1. Ayah membuat kerja sambil mendengar radio di beranda rumah.
(a)
(b)
2. Fazura ingin membeli kebaya batik itu tetapi harganya sangat mahal.
(a)
(b)
3. Murid-murid itu senyap kerana kaunselor sedang menyampaikan ucapan.
(a)
(b)
4. Usahawan itu gembira kerana perniagaannya kian maju dan dikenali ramai.
(a)
(b)
(c)
32
01 RANGER BM PT3.indd 32 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
1.4.2 Ragam Ayat
Ragam
1. Terdapat dua jenis ragam ayat, iaitu ragam ayat aktif dan ayat Ayat
pasif. Bab 1
VIDEO
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
2. Ragam ayat aktif mengutamakan pelaku sebagai judul, kemudian
diikuti dengan kata kerja dan objek. Contoh:
Pelaku Kata Kerja Objek
Alia membuat kerja rumah.
Alan menyiapkan latihan itu.
Salma membantu ibu.
3. Ragam ayat pasif pula menjadikan objek sebagai judul kemudiannya diikuti oleh
pelaku atau kata kerja, bergantung pada kata ganti nama diri yang terdapat dalam
ayat tersebut.
(a) Ayat pasif kata ganti nama diri pertama dan kedua
Contoh:
Objek Pelaku Kata Kerja
Buku latihan kami beli.
Rumah itu kalian bina.
Kerja itu kamu siapkan.
(b) Ayat pasif kata ganti nama diri ketiga
Contoh:
Objek Kata Kerja Pelaku
Kerja rumah dibuat oleh Alia.
Latihan itu disiapkan oleh Alan.
Ibu dibantu oleh Salma.
33
01 RANGER BM PT3.indd 33 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
PRAKTIS FORMATIF 1.4.2
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Bab 1
A Tukar ayat-ayat aktif di bawah kepada ayat pasif.
1. Kami mengangkat pasu yang berat itu ke tengah halaman.
2. Zaquan menendang bola itu ke luar padang.
3. Kakak menyiram pokok-pokok sayur menggunakan air tadahan hujan.
B Tukar ayat-ayat pasif di bawah kepada ayat aktif.
1. Guni pasir itu saya angkat ke dalam stor di belakang rumah saya.
2. Baju yang mahal itu dibeli oleh Zikri di sebuah pasar raya terkenal.
3. Latihan matematik yang sukar itu kamu jawab dengan jayanya.
1.4.3 Jenis Ayat
1. Terdapat empat jenis ayat, iaitu ayat penyata, ayat tanya, Jenis-jenis
ayat perintah, dan ayat seruan. Ayat
2. Ayat penyata berfungsi untuk menyatakan atau memberi VIDEO
keterangan tentang sesuatu hal.
Contoh:
• Abang melanjutkan pelajarannya ke universiti.
• Pejabat bapa saudara saya besar.
3. Ayat tanya berfungsi untuk tujuan menanyakan orang atau sesuatu hal. Terdapat
dua jenis ayat tanya, iaitu:
(a) Ayat tanya tanpa kata tanya (ayat tanya yang lazimnya diucapkan dengan nada
suara meninggi sebelum kesenyapan pada akhir ayat). Contoh:
• Adik masih menangis?
• Mereka kepenatan?
(b) Ayat tanya dengan kata tanya (ayat tanya yang menggunakan kata tanya seperti
apa, bagaimana, berapa, bila, mana, mengapa, atau siapa). Contoh:
• Apakah nama benda ini?
• Adik awak yang mana?
34
01 RANGER BM PT3.indd 34 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
4. Ayat perintah berfungsi untuk menimbulkan sesuatu tindakan. Terdapat empat
jenis ayat perintah, iaitu ayat suruhan, ayat permintaan, ayat silaan, dan ayat
larangan.
(a) Ayat suruhan diujarkan untuk menimbulkan satu tindakan kepada pihak yang Bab 1
ditujukan perintah tersebut. Biasanya, ayat ini menggugurkan kata ganti nama
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
diri orang kedua seperti kamu, awak, dan engkau. Contoh:
• Duduklah di tempat masing-masing.
• Tutup pintu itu.
(b) Ayat permintaan diujarkan dengan tujuan memohon permintaan dan pertolongan.
Ayat ini menggunakan kata harap, minta, atau tolong. Contoh:
• Tolong siapkan kerja itu.
• Minta kerjasama awak dalam hal ini.
• Harap awak dapat membantu saya.
(c) Ayat silaan ialah ayat yang mempersilakan seseorang secara sopan. Ayat ini
menggunakan kata jemput atau sila. Contoh:
• Jemputlah datang.
• Silalah duduk.
(d) Ayat larangan ialah ayat yang diujarkan untuk menghalang sesuatu perbuatan.
Ayat ini menggunakan kata larangan seperti jangan dan usah. Contoh:
• Jangan berdiri di sini.
• Usah kamu pedulikan dia.
5. Ayat seruan ialah ayat yang diucapkan dengan nada atau intonasi seru untuk
tujuan melahirkan suatu keadaan perasaan, seperti takut, marah, takjub, geram,
sakit, dan sebagainya. Dalam tulisan, intonasi seru digambarkan dengan tanda seru
(!) yang diletakkan di akhir ayat, sama ada ayat itu didahului oleh kata seru atau
tidak. Antara kata seru yang biasa digunakan ialah aduh, aduhai, amboi, cis, eh, oh,
syabas, wah, dan sebagainya. Contoh:
• Amboi, garangnya abang kamu itu!
• Syabas, kamu berjaya!
PRAKTIS FORMATIF 1.4.3
Tentukan jenis ayat-ayat di bawah.
1. Silalah datang ke rumah saya pada minggu hadapan.
2. Bangunan usang itu sudah dirobohkan oleh pihak berkuasa tempatan.
3. Bilakah masalah itu akan selesai jika kamu tidak menanganinya?
4. Ah, cadangan awak itu memang tidak masuk akal!
5. Usah masuk ke kawasan itu kerana banyak serangga berbahaya.
35
01 RANGER BM PT3.indd 35 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
1.5 Peribahasa Peribahasa
Bergambar
VIDEO
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
1. Peribahasa ialah untaian frasa yang terdiri daripada ayat-ayat yang pendek, indah
Bab 1
susunan katanya, dan menusuk kalbu pendengar.
2. Peribahasa mengandungi pengajaran, didikan, teguran, dan nasihat yang disampaikan
secara tidak langsung.
3. Terdapat empat jenis peribahasa, iaitu simpulan bahasa, bidalan, pepatah, dan
perumpamaan.
Simpulan Bahasa
1. Simpulan bahasa ialah bentuk peribahasa yang paling mudah dan terdiri daripada
dua patah perkataan.
2. Maksud simpulan bahasa berbeza daripada erti perkataan tersebut tetapi masih
berkaitan dengan perkataan-perkataan itu. Contoh:
(a) ada angin maksudnya berkelakuan luar biasa pada sesuatu ketika
(b) ajak-ajak ayam maksudnya tidak bersungguh-sungguh semasa mempelawa
seseorang
(c) batu api maksudnya orang yang suka menghasut
(d) bekas tangan maksudnya hasil kerja tangan seseorang
(e) kera sumbang maksudnya orang yang tidak suka bergaul
dengan orang lain
(f) lintah darat maksudnya mengambil keuntungan
berlebihan atas pinjaman yang diberikan
(g) malu-malu kucing maksudnya berpura-pura malu di hadapan
orang
(h) membuka tembelang maksudnya menceritakan rahsia seseorang
kepada orang lain
(i) paku Belanda maksudnya barangan yang tetap harganya
(j) ulat buku maksudnya orang yang suka membaca
Bidalan
1. Bidalan ialah peribahasa yang tersusun kata-katanya dan terkandung dalamnya
perbandingan, teladan, dan pengajaran.
2. Bidalan mempunyai maksud yang tersirat di sebalik susunan kata-kata yang
membentuknya. Contoh:
(a) alah bisa tegal biasa maksudnya kerja yang sukar kalau sering dilakukan akan
menjadi mudah
(b) alang-alang mandi biar basah maksudnya membuat sesuatu pekerjaan biarlah
sehingga selesai
(c) hidup segan mati tak mahu maksudnya orang yang hidup melarat (miskin atau
selalu sakit-sakit)
(d) indah khabar daripada rupa maksudnya keadaan yang dikhabarkan berlebih-
lebihan daripada keadaan sebenar
36
01 RANGER BM PT3.indd 36 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
(e) jauhari juga yang mengenal manikam maksudnya hanya orang yang bijaksana
mengetahui kebaikan dan ketinggian sesuatu
(f) kalau kail panjang sejengkal, jangan lautan hendak diduga maksudnya kalau
pengetahuan sedikit, jangan hendak berbuat sesuatu yang besar Bab 1
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
(g) lidah tidak bertulang maksudnya mudah berjanji dan mudah memungkirinya
(h) masuk bakul angkat sendiri maksudnya memuji diri sendiri
(i) melentur buluh biarlah dari rebungnya maksudnya mendidik anak biarlah ketika
mereka masih kecil
(j) siapa yang makan lada, dia yang terasa pedas maksudnya orang yang bersalah
akan berasa tersindir sebab kesalahannya
(k) sudah jatuh ditimpa tangga maksudnya tertimpa pelbagai kesusahan
(l) sudah terhantuk, baru tengadah maksudnya sudah kena baru hendak beringat-
ingat
(m) tempat jatuh lagi dikenang, inikan pula tempat bermain maksudnya tempat
berlakunya peristiwa pahit lagi diingati, apatah lagi tempat berlakunya peristiwa
manis
(n) tidak lari gunung dikejar maksudnya sesuatu yang sudah pasti
(o) ukur baju di badan sendiri maksudnya melakukan sesuatu
hendaklah mengikut kemampuan diri sendiri
Pepatah
1. Pepatah ialah patah-patah perkataan yang disusun secara berangkap
dan terdapat pengulangan perkataan tertentu.
2. Pepatah mengutamakan nasihat, pengajaran, dan pendidikan. Contoh:
(a) ada padi semua kerja jadi, ada beras semua kerja deras
maksudnya sesuatu pekerjaan itu akan dilakukan dengan
cepat dan sempurna jika cukup upahnya
(b) ada ubi ada batas, ada budi ada balas maksudnya sekiranya
seseorang membuat kebaikan, akan mendapat balasan yang baik juga
(c) banyak udang banyak garam, banyak orang banyak ragam maksudnya setiap
orang mempunyai kegemaran, kemahuan, dan pendapat yang tidak sama
(d) baik berjagung-jagung dahulu sementara menunggu padi masak maksudnya
sementara menunggu sesuatu yang lebih baik, yang kurang baik boleh dipakai
dahulu
(e) baik membawa resmi padi daripada membawa resmi lalang maksudnya semakin
berilmu atau tinggi pangkat, semakin merendahkan diri
(f) biar putih tulang, jangan putih mata maksudnya baik mati daripada menanggung
malu
(g) diam-diam ubi berisi, diam-diam besi berkarat maksudnya diam orang yang
berilmu itu berfikir, diam orang yang bodoh itu sia-sia
(h) gajah sama gajah berjuang, pelanduk mati di tengah-tengah maksudnya dua
pihak yang mempunyai kuasa bergaduh, rakyat yang menderita
(i) harimau mati meninggalkan belang, manusia mati meninggalkan nama, gajah mati
meninggalkan gading maksudnya orang yang berjasa akan selalu disebut-sebut
orang walaupun telah lama dia mati
37
01 RANGER BM PT3.indd 37 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
(j) hendak seribu daya, tak hendak seribu dalih maksudnya jika dikehendaki,
bermacam-macam ikhtiar boleh dijadikan dan demikian sebaliknya
(k) kecil jangan disangka anak, besar jangan disangka bapa maksudnya
pengetahuan dan kelebihan tidak khusus pada orang tua-tua
sahaja
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Bab 1
(l) manis jangan terus ditelan, pahit jangan terus dibuang
maksudnya yang kelihatan baik itu jangan terus diterima
dan yang nampak buruk itu jangan lekas ditolak
(m) masuk kandang kambing mengembek, masuk kandang kerbau
menguak maksudnya apabila kita berada di tempat orang, kita
hendaklah mengikuti adat resam masyarakat di situ
(n) sayangkan anak tangan-tangankan, sayangkan isteri tinggal-
tinggalkan maksudnya anak yang dimanjakan dan isteri yang
diuliti selalu itu akhirnya menjadi sombong, yang disayangi itu
janganlah dimanja-manjakan
(o) yang dikejar tak dapat, yang dikendong berciciran maksudnya mengharapkan
sesuatu yang tidak pasti, lalu barang yang ada dibuang
Perumpamaan
1. Perumpamaan ialah susunan kata yang indah, ringkas, dan mempunyai maksud
tertentu.
2. Perumpamaan dimulai dengan kata bagai, bak, ibarat, laksana, macam, seperti, dan
umpama. Contoh:
(a) bagai aur dengan tebing maksudnya perihal orang yang suka tolong-menolong
(b) bagai bulan dipagar bintang maksudnya kecantikan makin terserlah apabila
dikelilingi oleh orang yang cantik
(c) bagai bulan purnama empat belas maksudnya peri keelokan muka perempuan
(d) bagai cincin dengan permata maksudnya sama padan
(e) bagai isi dengan kuku maksudnya perihal persahabatan yang sangat karib
(f) bagai layang-layang putus tali maksudnya sudah putus harapan
(g) bagai menatang minyak yang penuh maksudnya dijaga dengan sempurna kerana
sangat dikasihi
(h) bagai menghela rambut dalam tepung, rambut jangan putus, tepung jangan
berselerak maksudnya pekerjaan yang sulit harus dikerjakan dengan berhati-
hati sekali
(i) bagai minyak dengan air maksudnya orang yang bermusuhan atau tidak sehaluan
mustahil dapat dicampurkan menjadi satu
(j) bagai murai dicabut ekor maksudnya perempuan yang suka bercakap banyak
(k) bagai pinang dibelah dua maksudnya pasangan pengantin yang sepadan
(l) bagai pucuk dilancarkan maksudnya sangat laju
(m) bagaimana acuan begitulah kuihnya maksudnya anak mengikut sikap dan rupa
ibu bapanya kerana faktor baka
(n) bagaimana contoh begitulah gubahannya maksudnya anak mengikut sikap dan
rupa ibu bapanya kerana faktor baka
38
01 RANGER BM PT3.indd 38 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 1 Sistem Bahasa
(o) ibarat telur sesangkak, pecah sebiji pecah semua maksudnya orang yang
semuafakat itu sama hidup sama mati dan tidak berubah setianya
(p) seperti belut pulang ke lumpur maksudnya orang yang kembali ke tempat asal
setelah lama merantau Bab 1
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
(q) seperti kerbau dicucuk hidung maksudnya seseorang yang selalu menurut
kemahuan orang lain
(r) seperti lipas kudung maksudnya selalu bergerak dengan cepat
PRAKTIS FORMATIF 1.5
1. Pilih peribahasa yang paling sesuai.
Zaki sanggup menjual telefon bimbitnya kerana menyangka akan memenangi telefon
bimbit baharu dalam peraduan itu, malangnya dia tidak memperoleh kemenangan.
Tindakan Zaki itu diumpamakan seperti peribahasa
A kalah jadi abu, menang jadi arang.
B bumi yang mana tidak ditimpa hujan.
C yang dikejar tak dapat, yang dikendong berciciran.
D baik membawa resmi padi daripada membawa resmi lalang.
2. Lihat gambar di bawah dengan teliti. Berdasarkan gambar tersebut, tulis dua
peribahasa yang sesuai.
(i)
(ii)
39
01 RANGER BM PT3.indd 39 14/03/2022 9:09 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 3 Pemindahan Maklumat
BAB 3 Pemindahan Maklumat
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
3.1 Pengenalan
1. Dalam aspek pemindahan maklumat, terdapat tiga bentuk Perbandingan
soalan boleh dikemukakan, iaitu: Pemindahan
(a) Ulasan Maklumat PT3
(b) Ringkasan INFO
(c) Rumusan Bab 3
3. Bagi soalan bentuk Ulasan, satu bahan rangsangan diberikan. Murid-murid
dikehendaki untuk menulis ulasan berdasarkan bahan rangsangan tersebut. Contoh:
Lihat iklan di bawah dengan teliti. Berdasarkan maklumat yang terdapat dalam iklan
tersebut, tulis ulasan yang panjangnya …
2. Bahan rangsangan berbentuk petikan bagi soalan ringkasan dan rumusan,
manakala grafik berbentuk foto, jadual, rajah, dan sebagainya diberikan
bagi soalan ulasan.
4. Ringkasan bermaksud mengambil isi-isi penting daripada sesebuah
petikan dan menulisnya semula dalam satu perenggan.
5. Bagi soalan bentuk Ringkasan, satu petikan diberikan. Murid diminta
untuk menulis sebuah ringkasan berdasarkan kata kunci yang diberikan
dalam arahan soalan. Contoh:
Baca petikan di bawah dengan teliti. Berdasarkan petikan tersebut,
tulis sebuah ringkasan tentang faedah-faedah melancong di negara
sendiri. Panjang ringkasan anda hendaklah …
6. Bagi soalan bentuk Rumusan, satu petikan diberikan. Murid diminta
untuk menulis satu rumusan berdasarkan petikan tersebut. Contoh:
Baca petikan di bawah dengan teliti. Berdasarkan petikan tersebut, tulis satu
rumusan yang panjangnya ….
7. Bagi soalan ringkasan atau rumusan, murid-murid digalakkan untuk menggunakan
ayat sendiri tanpa mengubah maksud asal petikan.
8. Panjang ringkasan / rumusan murid-murid hendaklah tidak melebihi 100 patah
perkataan. Panjang ulasan murid-murid adalah antara 80 hingga 100 patah perkataan.
9. Masa yang dicadangkan untuk menulis ringkasan / rumusan / ulasan adalah 15 minit.
10. Markah yang diperuntukkan bagi soalan pemindahan maklumat ialah 15 markah.
211
211
03 RANGER BM PT3.indd 211 14/03/2022 9:11 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 3 Pemindahan Maklumat
3.2 Cara Menjawab Soalan Pemindahan Maklumat
3.2.1 Ulasan
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
1. Teliti dan fahami bahan rangsangan dan maklumat yang diberikan.
2. Baca arahan soalan dengan teliti dan fahami kehendak soalan.
3. Analisis maklumat dalam bahan rangsangan yang merupakan isi-isi tersurat.
Kemudian, fikirkan isi-isi tersirat daripada isi-isi tersurat tersebut.
4. Tulis ulasan dengan binaan yang berikut:
(a) Pendahuluan
(b) Isi-isi
(c) Penutup / Kesimpulan
5. Pendahuluan ulasan haruslah ditulis dalam satu ayat yang ringkas mengenai tema
bahan rangsangan tersebut.
6. Isi-isi ulasan haruslah:
Bab 3
(a) mencakupi isi tersurat yang diambil secara langsung daripada bahan rangsangan
(b) mengandungi isi tersirat yang diperoleh secara tidak langsung daripada isi
tersurat
(c) isi tersurat dikemukakan terlebih dahulu, kemudian diikuti isi tersirat
(d) dihubungkan dengan penanda wacana yang sesuai
7. Kesimpulan atau bahagian penutup ulasan haruslah menggambarkan
idea daripada keseluruhan ulasan tersebut.
8. Murid haruslah ingat untuk:
(a) menulis ulasan dalam satu perenggan sahaja
(b) menggunakan penanda wacana supaya ulasan murid lebih
mantap
(c) menyemak ulasan yang ditulis dan membetulkan mana-mana
kesilapan ejaan, tanda baca, atau tatabahasa
3.2.2 Ringkasan
1. Teliti dan fahami petikan yang diberikan.
2. Baca arahan soalan dengan teliti dan fahami kehendak soalan.
3. Soalan ringkasan boleh secara berfokus, iaitu telah ditentukan isi yang perlu dicari
oleh murid ataupun tidak berfokus, iaitu secara umum.
4. Gariskan setiap isi penting berdasarkan kata kunci soalan. Isi biasanya terletak
pada awal perenggan atau selepas penanda wacana.
5. Elakkan daripada memasukkan huraian yang merupakan keterangan isi. Biasanya
huraian menggunakan penanda wacana seperti hal ini demikian kerana dan oleh itu.
6. Elakkan juga memasukkan contoh yang menggunakan kata seperti, misalnya, umpama,
dan sebagai contohnya.
212
03 RANGER BM PT3.indd 212 14/03/2022 9:11 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 3 Pemindahan Maklumat
7. Elakkan juga memasukkan isi-isi murid sendiri walaupun ada kaitannya dengan kata
kunci dalam soalan.
8. Susun isi mengikut kronologi sebagaimana yang terdapat dalam petikan.
9. Murid-murid haruslah mengemukakan sekurang-kurangnya lima isi, tetapi murid-
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
murid digalakkan agar mengemukakan enam isi asalkan panjang ringkasan tidak
melebihi jumlah perkataan yang ditetapkan.
10. Murid haruslah ingat untuk:
(a) menulis ringkasan dalam satu perenggan sahaja
(b) menggunakan penanda wacana supaya ringkasan murid lebih mantap
(c) menyemak ringkasan yang ditulis dan betulkan mana-mana kesilapan ejaan,
tanda baca, atau tatabahasa.
3.2.3 Rumusan
1. Teliti dan fahami petikan yang diberikan.
2. Baca arahan soalan dengan teliti dan fahami kehendak soalan. Bab 3
3. Gariskan isi-isi tersurat yang terdapat dalam petikan dan kenal pasti isi-isi tersirat.
Bukan semua isi tersurat harus ditulis kembali oleh murid. Murid disarankan agar
menulis maksimum empat isi tersurat.
4. Murid digalakkan agar menulis isi tersurat dengan menyusun isi-isi itu mengikut
tertib dengan menggunakan ayat yang gramatis dan lengkap.
5. Isi-isi tersirat dihasilkan berdasarkan isi-isi tersurat dalam petikan.
6. Jangan sekali-kali memberikan isi-isi tersirat dengan isi yang terdapat dalam
petikan yang diberikan.
7. Murid seharusnya mengemukakan sekurang-kurangnya dua isi tersirat.
8. Setiap rumusan mestilah mempunyai ayat penutup. Ayat penutup
mestilah terdiri daripada ayat cadangan dan ayat harapan.
9. Murid boleh menghasilkan satu, dua, tiga, ataupun empat
perenggan. Namun demikian, murid digalakkan supaya menulis
rumusan dalam empat perenggan seperti cadangan yang berikut:
(a) Pemerengganan 1 – Pendahuluan
(b) Pemerengganan 2 – Isi-isi tersurat
(c) Pemerengganan 3 – Isi-isi tersirat
(d) Pemerengganan 4 – Penutup / Kesimpulan
10. Murid haruslah ingat untuk:
(a) menggunakan penanda wacana supaya rumusan murid lebih mantap
(b) menyemak rumusan yang ditulis dan betulkan mana-mana kesilapan ejaan, tanda
baca, atau tatabahasa
213
03 RANGER BM PT3.indd 213 14/03/2022 9:11 AM
Bahasa Melayu PT3 Bab 3 Pemindahan Maklumat
3.3 Contoh Soalan dan Jawapan Pemindahan
Maklumat
3.3.1 Ulasan
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Model 1
Gambar / Gambar Foto
Lihat poster di bawah dengan teliti. Berdasarkan maklumat yang terdapat dalam poster
tersebut, tulis ulasan yang panjangnya antara 80 hingga 100 patah perkataan.
KEBURUKAN MEROKOK TERHADAP REMAJA
Bahaya
Merokok
INFO
Bab 3
Jawapan
Tabiat merokok terutama dalam kalangan remaja memberikan pelbagai
kesan buruk. Mereka terdedah kepada pelbagai penyakit yang berbahaya
seperti batuk, sakit jantung, kanser paru-paru, dan lain-lain. Hal ini
akhirnya membawa maut kepada mereka. Selain itu, amalan merokok akan
menghilangkan minat belajar kerana remaja mengalami ketagihan rokok
sehingga tidak dapat memberikan tumpuan terhadap pembelajaran. Malahan
rokok juga akan membazirkan wang remaja. Mereka yang masih bergantung
pada ibu bapa terpaksa mengikat perut semata-mata mahu membeli rokok.
Kesimpulannya, tabiat merokok memberikan banyak kesan negatif kepada
remaja dan seharusnya mereka menghindari tabiat ini.
214
03 RANGER BM PT3.indd 214 14/03/2022 9:11 AM
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search