Hybrid PBD 2022 Form 1 - Sejarah

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.

STRATEGI PdPc

BAB Mengenali Sejarah

1
Panduan RPH

Standard Kandungan (SK) Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Penguasaan (TP)
2
1.1 Pengertian Sejarah 1.1.1 Menyatakan pengertian sejarah secara umum Soalan 1 TP1
Soalan 2 TP2
Buku Teks
m.s 4

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.BBMPAK-21 KBAT

Buku teks, Kamus Dewan Kerusi Panas Menilai

EMK i-THINK Nilai Murni

Bahasa Peta Pokok Keberanian
Cadangan PdPc

1. Murid dibahagikan kepada tiga kumpulan.

2. Setiap kumpulan akan diberikan salah satu daripada tajuk berikut:
(a) Sejarah dari aspek bahasa Melayu
(b) Sejarah dari aspek bahasa Inggeris
(c) Sejarah dari aspek Kamus Dewan

3. Seorang ketua akan mewakili kumpulannya dan duduk di kerusi yang disediakan di hadapan kelas.
4. Dia akan menjadi “pakar” untuk menjawab soalan-soalan yang dikemukakan oleh murid-murid daripada kumpulan yang lain.
5. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 2.

Panduan RPH Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Standard Kandungan (SK) Penguasaan (TP)

1.2 Pengertian Sejarah 1.1.2 Menjelaskan pengertian sejarah mengikut
mengikut Pandangan
Sejarawan pandangan sejarawan Buku Teks TP3 3

m.s 2 Soalan 3
Buku Teks

m.s 5

BBM PAK-21 KBAT
Buku teks, Gambar tokoh Lawatan ke Galeri Menganalisis
Nilai Murni
EMK i-THINK Bekerjasama
Kemahiran berfikir Peta Dakap
Cadangan PdPc

1. Murid dibahagikan kepada lima kumpulan.
2. Setiap kumpulan akan mengadakan perbincangan tentang pengertian sejarah dan karya sejarawan berikut:

(a) E.H.Carr
(b) Herodotus
(c) Ibn Khaldun
(d) Khoo Kay Kim
(e) Muhd Yusof Ibrahim
3. Hasil dapatan dipersembahkan dalam bentuk carta, rajah dan gambar yang sesuai serta dipamerkan di sudut kelas.
4. Setiap kumpulan akan bergerak untuk melihat dan menganalisis hasil daripada kumpulan lain.
5. Satu kesimpulan dibuat tentang pengertian sejarah berdasarkan pandangan sejarawan.
6. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 3.

BAB 1 EG 1 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

Panduan RPH Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Standard Kandungan (SK) Penguasaan (TP)
4
1.3 Masa Silam dan Ruang 1.1.3 Menghuraikan konsep masa silam dan Buku Teks Soalan 4 TP2
dalam Sejarah ruang dalam sejarah m.s 6 Soalan 5 TP3

BBM PAK-21 KBAT

Buku teks, Gambar besar Saya lihat, saya fikir dan saya Mengaplikasi
bertanya

EMK i-THINK Nilai Murni
Semangat patriotik
Patriotisme Peta Alir

Cadangan PdPc

1. Murid dibahagikan kepada kepada empat kumpulan.
2. Setiap kumpulan akan diberikan salah satu daripada gambar yang menunjukkan:

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.Kesultanan Melayu Melaka Kemunculan kuasa BaratKemerdekaan negaraKemajuan negara

3. Berdasarkan gambar tersebut, fikirkan soalan yang melibatkan kata tanya seperti:

(a) Siapakah….?

(b) Apakah…….?

(c) Bilakah……..?

(d) Mengapakah…..?

(e) Di manakah…….?

(f) Bagaimanakah…..?

4. Hasil maklumat tentang peristiwa tersebut ditulis pada kertas manila kad dalam bentuk peta alir.

5. Seorang ketua akan dipilih untuk membentangkannya di hadapan kelas.

6. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 4.

Panduan RPH Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Standard Kandungan (SK) Penguasaan (TP)

1.4 Sumber Sejarah 1.1.4 Membincangkan sumber sejarah Buku Teks Soalan 6 TP2 5–6
m.s 8 Soalan 7 TP4
Soalan 8 TP5

BBM PAK-21 KBAT

Buku teks, Klip video, Youtube Persembahan Mengaplikasi

EMK i-THINK Nilai Murni

Kreativiti dan inovasi Peta Pokok Cinta akan negara

Cadangan PdPc

1. Guru menunjukkan video dari Jabatan Muzium Malaysia.
https://www.youtube.com/watch?v=W45Ha2U2kQs
2. Setiap kumpulan akan memilih satu sumber sejarah negara seperti:

(a) Artifak
(b) Batu bersurat
(c) Surat perjanjian
(d) Buku Sejarah Melayu
3. Kajian terhadap sumber sejarah tersebut hendaklah merangkumi:
(a) Contoh sumber sejarah
(b) Jenis sumber sejarah
(c) Ciri-ciri sumber sejarah
(d) Kepentingan sumber sejarah
4. Hasil maklumat boleh dibentang dalam bentuk lisan, video, powerpoint, iklan, poster atau risalah.
5. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 5 – 6.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. EG 2 BAB 1

Panduan RPH Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Standard Kandungan (SK) Penguasaan (TP)

1.5 Penyelidikan dalam 1.1.5 Menjelaskan kaedah penyelidikan sejarah Soalan 9 TP2 7–8
Sejarah Soalan 10 TP3
Buku Teks Soalan 11 TP4
m.s 10 – 15 Soalan 12 TP4

BBM PAK-21 KBAT

Buku teks, Majalah sekolah, Risalah Meja Bulat Mengaplikasi

EMK i-THINK Nilai Murni

Kemahiran berfikir Peta Bulatan Hormat-menghormati
Cadangan PdPc

1. Murid dibahagikan kepada beberapa kumpulan.

2. Setiap kumpulan akan memilih salah satu tajuk berikut untuk mengumpulkan maklumat sejarah:

(a) Sejarah sekolah (c) Sejarah daerah
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
(b) Sejarah tempat tinggal (d) Sejarah negeri

3. Murid akan duduk dalam kumpulan secara bulatan dan bergilir-gilir mencatat soalan yang akan ditanya untuk mengumpulkan
maklumat. Contohnya, bilakah sekolah dibina? Siapakah guru besar pertama? Apakah kejayaan sekolah?

4. Murid menggunakan pen dan kertas yang sama untuk mencatat soalan tersebut. Seorang ketua akan mewakili kumpulannya dan
membentangkan hasil dapatan.

5. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 7 – 8.

Panduan RPH Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Standard Kandungan (SK) Penguasaan (TP)

1.6 Tafsiran dalam Sejarah 1.1.6 Menjelaskan pentafsiran sejarah Buku Teks Soalan 13 TP5 9
m.s 16

BBM PAK-21 KBAT
Menilai
Buku teks, Maklumat daripada Internet Bual TV Nilai Murni
Menghargai perjuangan tokoh negara
EMK i-THINK

Patriotisme Peta Buih

Cadangan PdPc

1. Guru atau seorang murid dipilih menjadi Pengacara TV.
2. Empat orang murid dipilih menjadi ahli panel untuk membincangkan tajuk berikut:

Tok Janggut Pejuang Bangsa atau Penderhaka?
3. Murid lain boleh mengemukakan soalan atau pendapat.
4. Pengacara TV akan membuat rumusan tentang tajuk tersebut.
5. Semasa aktiviti dijalankan, murid-murid lain membuat catatan.
6. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 9.

Panduan RPH Soalan dan Tahap
Penguasaan (TP)
Standard Kandungan (SK) Standard Pembelajaran (SP) Halaman

1.7 Kepentingan 1.1.7 Membincangkan kepentingan mempelajari sejarah Soalan 14 TP2 10 – 11
Mempelajari Sejarah Soalan 15 TP4
Buku Teks Soalan 16 TP5
m.s 18 – 19 Soalan 17 TP5
Soalan 18 TP6

BBM PAK-21 KBAT

Buku teks, Klip video, Youtube Kedai Kopi Mencipta

EMK i-THINK Nilai Murni

Patriotisme Peta Bulatan Perpaduan

Cadangan PdPc

1. Guru menunjukkan video tentang ancaman komunis dan darurat di Tanah Melayu.
https://www.youtube.com/watch?v=-9-_r_dRiEg

2. Guru menanyakan murid tentang iktibar dan pengajaran yang boleh diambil daripada peristiwa dalam video tersebut.
3. Murid duduk secara berkumpulan di sebuah meja dan berbincang tentang topik yang diletakkan di atas meja.
4. Antara topik perbincangan ialah:

(a) Cara mengekalkan keamanan dan kedaulatan negara (b) Cara menolak ancaman komunis dan campur tangan kuasa asing
(c) Cara mengukuhkan perpaduan dan mengelakkan persengketaan
5. Seorang ketua akan mewakili kumpulannya untuk membacakan isi perbincangan di hadapan kelas.
6. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 10 – 11.

BAB 1 EG 3 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

STRATEGI PdPc

BAB Zaman Air Batu

2
Panduan RPH

Standard Kandungan (SK) Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Penguasaan (TP)

2.1 Dunia Kita 2.1.1 Mengenali dunia kita Buku Teks Soalan 1 TP1
m.s 26 – 29
Soalan 2 TP1 17 – 18
Soalan 3 TP2
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Soalan 4 TP2

BBM PAK-21 KBAT

Buku teks, Glob Penulisan Pantas Menganalisis

EMK i-THINK Nilai Murni

Pendidikan alam sekitar Peta Alir Bersyukur
Cadangan PdPc

1. Guru berbincang tentang dunia dan pembentukan fizikal bumi.
2. Guru menunjukkan glob dan bertanya tentang kedudukan benua dan lautan di dunia.
3. Guru mengemukakan 10 soalan ringkas berkaitan dengan pembentukan fizikal bumi.
4. Guru memberikan masa (contohnya 1 minit untuk 1 soalan) kepada murid untuk menulis jawapan berkenaan dengan soalan yang

diberi.
5. Kertas jawapan murid akan ditukar dengan rakan sebelah untuk ditanda.
6. Guru akan membacakan jawapan bagi soalan yang dikemukakan.
7. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 17 – 18.

Panduan RPH Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Standard Kandungan (SK) Penguasaan (TP)

2.2 Zaman Air Batu 2.1.2 Menyenaraikan Zaman Air Batu Buku Teks Soalan 5 TP2
m.s 30 – 31
Soalan 6 TP2 19 – 20

Soalan 7 TP3

BBM PAK-21 KBAT

Buku teks, Komputer, LCD, Lawatan ke Galeri Menganalisis
CD filem Ice Age

EMK i-THINK Nilai Murni

Pendidikan alam sekitar Peta Dakap Bekerjasama
Cadangan PdPc

1. Guru menayangkan sedutan filem Ice Age dan bersoal jawab dengan murid tentang kehidupan pada Zaman Air Batu.
2. Guru menerangkan empat tahap utama dalam Zaman Air Batu.
3. Murid dibahagikan kepada empat kumpulan.
4. Setiap kumpulan akan mengadakan perbincangan tentang tahap Zaman Air Batu berikut:

(a) Zaman Miosen
(b) Zaman Pliosen
(c) Zaman Pleistosen
(d) Zaman Holosen
5. Hasil dapatan dipersembahkan dalam bentuk carta, rajah dan gambar yang sesuai serta dipamerkan di sudut kelas.
6. Setiap kumpulan akan bergerak untuk melihat dan menganalisis hasil daripada kumpulan lain.
7. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 19 – 20.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. EG 4 BAB 2

Panduan RPH Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Standard Kandungan (SK) Penguasaan (TP)
21
2.3 Garis Masa Zaman Air 2.1.3 Membina garis masa Zaman Air Batu Buku Teks Soalan 8 TP1
Batu m.s 32 – 33 Soalan 9 TP2

BBM PAK-21 KBAT

Buku teks, Gambar hidupan dan Pengurusan Grafik Menganalisis
binatang pada Zaman Air Batu

EMK i-THINK Nilai Murni

Kreativiti dan inovasi Peta Titi Kreativiti dan inovasi
Cadangan PdPc

1. Guru menerangkan garis masa Zaman Air Batu.
2. Guru menunjukkan gambar hidupan dan binatang yang hidup pada Zaman Air Batu dan bersoal jawab dengan murid.
3. Murid dibahagikan kepada empat kumpulan.
4. Setiap kumpulan akan mencari maklumat (sekurang-kurangnya 2 atau 3) tentang hidupan atau binatang yang hidup pada Zaman

Air Batu.
5. Hasil maklumat dipersembahkan dalam bentuk pengurusan grafik yang menarik.
6. Seorang ketua akan dipilih untuk menerangkan hasil dapatan tersebut.
7. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 21.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Panduan RPH Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Standard Kandungan (SK) Penguasaan (TP)
Soalan 10 TP3 22
2.4 Ciri-ciri Zaman Air Batu 2.1.4 Menjelaskan ciri-ciri Zaman Air Batu Buku Teks
m.s 34 –35
Akhir Akhir

BBM PAK-21 KBAT

Buku teks, Gambar besar glasier Hentian Bas Menganalisis

EMK i-THINK Nilai Murni

Pendidikan alam sekitar Peta Dakap Kesedaran memelihara alam sekitar

Cadangan PdPc

1. Guru menunjukkan gambar glasier dan menerangkan sebab berlaku kecairan air batu.

2. Guru bersoal jawab dengan murid tentang ciri-ciri Zaman Air Batu Akhir.

3. Guru akan menampal soalan di dinding di beberapa tempat di dalam kelas.

4. Antara soalan yang boleh dikemukakan ialah:

(a) Sebab suhu dunia semakin meningkat

(b) Kesan jika suhu dunia semakin meningkat

(c) Langkah mengelakkan peningkatan suhu dunia

(d) Cadangan untuk mengekalkan kelestarian alam

5. Murid bergerak dari satu hentian ke satu hentian secara berkumpulan dan berbincang tentang soalan berkenaan.

6. Murid berkongsi pendapat dan merekodkan jawapan.

7. Pada akhir hentian, guru akan mengumpulkan jawapan murid.

8. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 22.

BAB 2 EG 5 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

Panduan RPH Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Standard Kandungan (SK) Penguasaan (TP)

2.5 Perubahan Zaman Air 2.1.5 Membincangkan perubahan Zaman Air Batu Soalan 11 TP3 23
Batu Akhir Soalan 12 TP4
Buku Teks
m.s 36 – 37

BBM PAK-21 KBAT

Buku teks, Komputer, LCD, Klip video Perbincangan Tiga Serangkai A-B-C Menganalisis
daripada Youtube

EMK i-THINK Nilai Murni
Hormat-menghormati
Pendidikan alam sekitar Peta Bulatan

Cadangan PdPc

1. Guru menunjukkan klip video tentang glasier di Alaska.
https://www.youtube.com/watch?v=n1L8tLLdBMs
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
2. Guru bersoal jawab dengan murid tentang perubahan Zaman Air Batu Akhir.

3. Tajuk yang perlu dibincangkan ialah:

Kesan Perubahan Zaman Air Batu Akhir terhadap Bentuk Fizikal dan Hidupan di Bumi

4. Kaedah perbincangan dalam kalangan murid dilakukan dengan cara:

(a) Murid A bercakap, murid B dan C mendengar dan bertanya soalan.
(b) Murid B bercakap, murid A dan C mendengar dan bertanya soalan.
(c) Murid C bercakap, murid B dan A mendengar dan bertanya soalan.
(d) Murid perlu membuat catatan tentang hasil perbincangan mereka.
5. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 23.

Panduan RPH Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Standard Kandungan (SK) Penguasaan (TP)

2.6 Kesan Perubahan 2.1.6 Menilai kesan perubahan di Asia Tenggara Soalan 13 TP3 24
Zaman Air Batu di Asia Soalan 14 TP6
Tenggara Buku Teks
m.s 38 – 39

BBM PAK-21 KBAT

Buku teks, Peta Pentas Sunda, Kerusi Panas Menilai
Peta Asia Tenggara

EMK i-THINK Nilai Murni

Kelestarian global Peta Bulatan Kesedaran memelihara alam sekitar
Cadangan PdPc

1. Guru menunjukkan gambar peta Pentas Sunda dan peta Asia Tenggara.
2. Guru bersoal jawab dengan murid tentang kesan perubahan Zaman Air Batu Akhir di Asia Tenggara.
3. Guru membahagikan murid kepada beberapa kumpulan.
4. Setiap kumpulan akan diberikan salah satu daripada tajuk berikut dan membuat perbincangan:

(a) Pemanasan global
(b) Kemusnahan hutan
(c) Pencemaran sisa toksik
(d) Kepupusan flora dan fauna
5. Isi perbincangan merangkumi maksud, sebab berlaku dan usaha-usaha mengatasi masalah.
6. Seorang ketua akan mewakili kumpulannya dan duduk di kerusi yang disediakan di hadapan kelas.
7. Dia akan menjadi “pakar” untuk menjawab soalan-soalan yang dikemukakan oleh murid-murid daripada kumpulan yang lain.
8. Semasa aktiviti, murid-murid lain membuat catatan.
9. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 24.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. EG 6 BAB 2

STRATEGI PdPc

BAB Zaman Prasejarah

3
Panduan RPH

Standard Kandungan (SK) Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Penguasaan (TP)

3.1 Maksud Zaman 3.1.1 Menyatakan maksud Zaman Prasejarah Buku Teks Soalan 1 TP1
Prasejarah m.s 46 – 47
Soalan 2 TP2
Soalan 3 TP2 30 – 31
Soalan 4 TP2
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Soalan 5 TP4

BBM PAK-21 KBAT

Buku teks, Komputer, LCD, Klip video Permainan Pilih & Padan Menganalisis
daripada Youtube

EMK i-THINK Nilai Murni

Kreativiti dan inovasi Peta Dakap, Peta Pokok Kreatif dan inovatif

Cadangan PdPc

1. Guru menayangkan sedutan filem kartun, Early Man.
https://www.youtube.com/watch?v=D2yv0kX8csQ
2. Guru bersoal jawab dengan murid tentang kehidupan manusia Zaman Prasejarah dalam filem tersebut.
3. Guru menerangkan maksud, ciri-ciri dan tempoh masa Zaman Prasejarah.
4. Murid dipilih secara rawak dan memilih kad ayat yang disediakan di dalam kotak. Contoh kad ayat: membuat tembikar, memburu

binatang, menggunakan kapak dan sebagainya. Kad tersebut akan ditampal pada peta pokok yang dilukis di papan hitam kelas seperti
berikut:

Zaman Prasejarah

Zaman Paleolitik Zaman Mesolitik Zaman Neolitik Zaman Logam

Kad ayat Kad ayat Kad ayat Kad ayat

5. Guru dan murid akan berbincang jawapan bersama-sama.

6. Guru memilih murid secara rawak untuk menjelaskan pengajaran yang boleh diambil daripada kehidupan manusia Zaman
Prasejarah.

7. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 30 – 31.

Panduan RPH Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Standard Kandungan (SK) Penguasaan (TP)

3.2 Lokasi Zaman 3.1.2 Menerangkan lokasi Zaman Prasejarah Buku Teks Soalan 6 TP2
Prasejarah di Dunia
Soalan 7 TP3
Soalan 8 TP3
32 – 33m.s 48 – 51

Soalan 9 TP4

BBM PAK-21 KBAT

Buku teks, Gambar Stonehenge Kuiz Cepat Menganalisis

EMK i-THINK Nilai Murni

Nilai murni Peta Buih Yakin pada diri sendiri
Cadangan PdPc

1. Guru menunjukkan gambar contoh lokasi Zaman Prasejarah di dunia.
2. Guru menerangkan lokasi Zaman Prasejarah di dunia dan Asia Tenggara.
3. Guru akan mengemukakan 10 soalan ringkas berkaitan dengan lokasi Zaman Prasejarah di dunia dan Asia Tenggara.
4. Kertas jawapan murid akan ditukar dengan rakan sebelah untuk ditanda. Guru dan murid akan berbincang jawapan bersama-sama.
5. Guru memilih 3 orang murid secara rawak untuk menjelaskan kepentingan memelihara dan memulihara tinggalan Zaman Prasejarah.
6. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 32 – 33.

BAB 3 EG 7 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

Panduan RPH Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Standard Kandungan (SK) Penguasaan (TP)

3.3 Ciri-ciri Kehidupan 3.1.3 Membandingkan ciri-ciri kehidupan pada Buku Teks Soalan 10 TP3
Manusia Zaman
Prasejarah Zaman Prasejarah Soalan 11 TP3
Soalan 12 TP4
34 – 35m.s 52 – 59

Soalan 13 TP4

BBM PAK-21 KBAT

Buku teks, Gambar peralatan Zaman Lawatan ke Galeri Menganalisis
Prasejarah

EMK i-THINK Nilai Murni

Nilai murni Peta Dakap, Peta Buih Berganda Kerjasama
Cadangan PdPc

1. Guru menunjukkan gambar peralatan Zaman Prasejarah.
2. Guru menerangkan ciri-ciri kehidupan manusia Zaman Paleolitik, Mesolitik, Neolitik dan Logam.
3. Murid dibahagikan kepada empat kumpulan yang mewakili Zaman Prasejarah.
4. Setiap kumpulan akan mendapatkan maklumat tentang ciri-ciri kehidupan manusia Zaman Prasejarah.
5. Hasil maklumat akan dibuat dalam bentuk peta minda dan ditampal di hadapan kelas. Seorang ketua akan dipilih untuk membuat

pembentangan.
6. Kumpulan lain akan mendengar dan bergerak untuk melihat serta menganalisis hasil kerja kumpulain lain.
7. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 34 – 35.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Panduan RPH

Standard Kandungan (SK) Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Penguasaan (TP)

3.4 Kesinambungan 3.1.4 Menyatakan kesinambungan sumbangan Zaman Soalan 14 TP4 36
Sumbangan Zaman Prasejarah kepada kemajuan kehidupan manusia
Prasejarah kepada
Kemajuan Kehidupan Buku Teks
Manusia m.s 60 – 63

BBM PAK-21 KBAT

Buku teks, Gambar kegiatan pertanian Garisan Masa Menganalisis
dahulu dan moden

EMK i-THINK Nilai Murni

Kajian masa depan Peta Alir Bersyukur
Cadangan PdPc

1. Guru menunjukkan gambar dan bersoal jawab dengan murid tentang perbezaan kegiatan pertanian dahulu dengan pertanian
moden.
2. Murid dibahagikan kepada tujuh kumpulan yang mewakili aspek berikut:
(a) Aktiviti pertanian (c) Memburu binatang (e) Menternak binatang (g) Peralatan
(b) Tembikar (d) Ideofak (f) Monumen dan seni bina
3. Setiap kumpulan akan mendapatkan maklumat tentang aspek tersebut sejak Zaman Prasejarah, masa kini dan akan datang.
4. Hasil maklumat akan dibuat dalam bentuk garis masa dengan gambar menarik dan ditampal di hadapan kelas.
5. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 36.

Panduan RPH Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Standard Kandungan (SK) Penguasaan (TP)

3.5 Zaman Prasejarah di 3.1.5 Membincangkan bukti tinggalan Zaman Soalan 15 TP3
Malaysia
Prasejarah di Malaysia Buku Teks Soalan 16 TP3 37 – 38
m.s 64 – 69 Soalan 17 TP4

Soalan 18 TP4

BBM PAK-21 KBAT

Buku teks, Risalah pelancongan (Gua Niah) Persembahan Menganalisis

EMK i-THINK Nilai Murni

Kreativiti dan inovasi Peta Dakap Bekerjasama
Cadangan PdPc

1. Guru menunjukkan gambar lukisan yang ditemui di Gua Niah dan bersoal jawab dengan murid tentang kepentingan penemuan
tersebut.
2. Murid dibahagikan kepada beberapa kumpulan yang mewakili lokasi berikut:
(a) Gua Niah (d) Tingkayu
(b) Kota Tampan (e) Gua Madai
(c) Jenderam Hilir (f) Sungai Tembeling
3. Hasil maklumat dipersembahkan dalam bentuk cerita, video, powerpoint, pameran, risalah, poster, puisi dan sebagainya.
4. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 37 – 38.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. EG 8 BAB 3

STRATEGI PdPc

BAB Mengenali Tamadun

4
Panduan RPH

Standard Kandungan (SK) Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Penguasaan (TP)
45 – 46
4.1 Maksud Tamadun 4.1.1 Menyatakan maksud tamadun mengikut Buku Teks Soalan 1 TP1
bahasa Yunani, bahasa Inggeris dan m.s 76 – 77 Soalan 2 TP2
bahasa Arab Soalan 3 TP2
Soalan 4 TP2
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
BBM PAK-21 KBAT
Buku teks, Kamus Dewan Permainan Pilih & Padan
Mengaplikasi
EMK i-THINK
Nilai murni Peta Pokok Nilai Murni
Cadangan PdPc
Rasional

1. Guru menerangkan maksud tamadun dalam bahasa Yunani, Inggeris dan Arab.
2. Guru menjelaskan maksud tamadun berdasarkan Kamus Dewan.
3. Murid dipilih secara rawak dan memilih kad ayat yang disediakan di dalam kotak.
4. Contoh kad ayat: Civitas, Hadharah, Hadari, Civilisation, Mudun dan Peradaban.
5. Kad tersebut akan ditampal pada peta pokok yang dilukis di papan hitam kelas seperti berikut:

Maksud tamadun

Bahasa Yunani Bahasa Inggeris Bahasa Arab Bahasa Melayu
Kad ayat
Kad ayat Kad ayat Kad ayat

6. Guru dan murid akan berbincang jawapan bersama-sama.
7. Guru membuat rumusan maksud tamadun.
8. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 45 – 46.

BAB 4 EG 9 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

Panduan RPH Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Standard Kandungan (SK) Penguasaan (TP)
47 – 48
4.2 Konsep Tamadun 4.1.2 Menerangkan konsep tamadun mengikut Barat dan Soalan 5 TP2
Soalan 6 TP4 Halaman
Islam Buku Teks Soalan 7 TP2
m.s 78 – 79 Soalan 8 TP5
Soalan 9 TP5

BBM PAK-21 KBAT

Buku teks, Gambar besar Ibn Khaldun Hentian Bas Menganalisis

EMK i-THINK Nilai Murni

Nilai murni Peta Buih Berganda Rasional
Cadangan PdPc

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
1. Guru bersoal jawab dengan murid tentang tokoh Ibn Khaldun.
2. Guru menerangkan konsep tamadun dari sudut pandangan Islam dan Barat.
3. Guru akan menampal soalan di dinding di beberapa tempat di dalam kelas.
4. Antara soalan yang boleh dikemukakan ialah:

(a) Konsep tamadun dalam Islam
(b) Pendapat Syed Muhammad Naquib Al-Attas tentang tamadun
(c) Maksud tamadun bagi masyarakat Barat
(d) Pendapat Arnold J.Toynbee tentang tamadun
(e) Kesan jika manusia hanya mementingkan kebendaan
(f) Langkah mengelakkan daripada menjadi masyarakat tidak bertamadun
5. Murid bergerak dari satu hentian ke satu hentian secara berkumpulan dan berbincang tentang soalan berkenaan.
6. Pada akhir hentian, guru akan mengumpulkan jawapan murid.
7. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 47 – 48.

Panduan RPH Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap
Standard Kandungan (SK) Penguasaan (TP)

4.3 Ciri-ciri Tamadun Awal 4.1.3 Menjelaskan ciri-ciri tamadun awal dunia Soalan 10 TP3

Dunia m.s 80 – 85 Soalan 11 TP4

Soalan 12 TP2 49 – 51
Soalan 13 TP2

Soalan 14 TP4

Soalan 15 TP4

BBM PAK-21 KBAT

Buku teks, Gambar manusia di dalam Perbincangan Bebas Mengaplikasi
gua dan gambar manusia di bandar

EMK i-THINK Nilai Murni

Nilai murni Peta Buih Bekerjasama
Cadangan PdPc

1. Guru bersoal jawab dengan murid tentang gambar yang menunjukkan perbezaan kehidupan manusia Zaman Prasejarah dengan
manusia bertamadun.

2. Guru menerangkan sembilan ciri tamadun awal dunia.
3. Murid akan dibahagikan kepada sembilan kumpulan kecil yang mewakili sembilan ciri tamadun awal dunia.
4. Murid berbincang tentang ciri-ciri tamadun awal dunia dengan menjadikan Malaysia sebagai contoh.
5. Hasil maklumat dibuat dalam bentuk buku skrap.
6. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 49 – 51.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. EG 10 BAB 4

STRATEGI PdPc

BAB Tamadun Awal Dunia

5
Panduan RPH

Standard Kandungan (SK) Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Penguasaan (TP)

5.1 Empat Lokasi Tamadun 4.1.4 Membincangkan empat lokasi pembentukan tamadun Soalan 1 TP1
Awal Dunia awal dunia Soalan 2 TP1
Soalan 3 TP3
BBM Buku Teks Soalan 4 TP3
m.s 92 – 103 Soalan 5 TP3
Soalan 6 TP3
PAK-21 Soalan 7 TP3
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. Soalan 8 TP3 57 – 61
Soalan 9 TP4
Soalan 10 TP4 Halaman

KBAT

Buku teks, Peta lokasi tamadun Lawatan ke Galeri Mengaplikasi
awal dunia

EMK i-THINK Nilai Murni

Kepimpinan Peta Pokok, Peta Dakap, Bekerjasama
Cadangan PdPc Peta Bulatan

1. Guru bersoal jawab dengan murid tentang peta yang menunjukkan lokasi tamadun awal dunia.
2. Guru menerangkan lokasi dan perkembangan tamadun awal dunia.
3. Murid dibahagikan kepada empat kumpulan yang mewakili:
(a) Tamadun Mesopotamia (c) Tamadun Indus
(b) Tamadun Mesir Purba (d) Tamadun Huang He
4. Setiap kumpulan akan mendapatkan maklumat tentang tamadun tersebut dari aspek lokasi dan perkembangan.
5. Hasil maklumat akan dibuat dalam bentuk rajah atau peta minda dan ditampal di hadapan kelas.
6. Kumpulan lain akan mendengar dan bergerak untuk melihat serta menganalisis hasil kerja kumpulain lain.
7. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 57 – 61.

Panduan RPH Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap
Standard Kandungan (SK) Penguasaan (TP)

5.2 Perbandingan 4.1.5 Membandingkan sumbangan tamadun awal dunia Soalan 11 TP2

Sumbangan Tamadun Soalan 12 TP2

Awal Dunia Buku Teks Soalan 13 TP3
m.s 104 – 111 Soalan 14 TP3
Soalan 15 TP2 62 – 65

Soalan 16 TP5

Soalan 17 TP4

Soalan 18 TP4

BBM PAK-21 KBAT

Buku teks, Komputer, LCD, Klip video Persembahan Mencipta
daripada Youtube

EMK i-THINK Nilai Murni

Kreativiti dan inovasi Peta Pokok, Peta Dakap Berusaha
Cadangan PdPc

1. Guru menayangkan video tentang tamadun Mesir Purba. https://www.youtube.com/watch?v=hO1tzmi1V5g
2. Guru bersoal jawab dengan murid tentang sumbangan tamadun Mesir Purba dalam video tersebut.
3. Murid dibahagikan kepada beberapa kumpulan yang mewakili binaan dan bandar berikut:
(a) Piramid (c) Sfinks (e) Taman Tergantung Babylon
(b) Zigurat (d) Bandar Anyang (f) Bandar Mohenjo-Daro dan Harappa
5. Hasil maklumat tentang binaan dan bandar tersebut dipersembahkan dalam bentuk cerita, video, powerpoint, pameran, risalah dan
poster.
6. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 62 – 65.

BAB 5 EG 11 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

STRATEGI PdPc

BAB Peningkatan Tamadun Yunani dan Rom

6
Panduan RPH

Standard Kandungan (SK) Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Penguasaan (TP)

6.1 Tamadun Yunani 4.2.1 Mengenal pasti lokasi peningkatan Buku Teks Soalan 1 TP2 71
tamadun m.s 118 – 119 Soalan 2 TP2

BBM PAK-21 KBAT
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Buku teks, Peta lokasi tamadun Yunani Penulisan Pantas Menganalisis

EMK i-THINK Nilai Murni

Kreativiti dan inovasi Peta Alir Bertindak pantas
Cadangan PdPc

1. Guru menunjukkan peta kedudukan tamadun Yunani dan bersoal jawab dengan murid.
2. Guru akan mengemukakan 10 soalan ringkas berkaitan dengan lokasi dan perkembangan tamadun Yunani.
3. Guru memberikan masa (contohnya 1 minit untuk 1 soalan) kepada murid untuk menulis jawapan.
4. Kertas jawapan murid akan ditukar dengan rakan sebelah untuk ditanda.
5. Guru akan membacakan jawapan bagi soalan yang dikemukakan.
6. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 71.

Panduan RPH Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Standard Kandungan (SK) Penguasaan (TP)

6.2 Peningkatan Pemerintahan 4.2.2 Membincangkan peningkatan tamadun Yunani Soalan 3 TP2

dan Pentadbiran Tamadun dalam aspek pemerintahan dan pentadbiran Soalan 4 TP2

Yunani Buku Teks Soalan 5 TP2
m.s 120 – 126
Soalan 6 TP2
Soalan 7
TP4 72 – 75
Soalan 8 TP4

Soalan 9 TP5

Soalan 10 TP2

Soalan 11 TP4

BBM PAK-21 KBAT

Buku teks Bual TV Menganalis, Mengaplikasi

EMK i-THINK Nilai Murni

Nilai murni Peta Dakap, Peta Buih Berfikiran terbuka
Cadangan PdPc

1. Guru menerangkan peningkatan pemerintahan dan pentadbiran tamadun Yunani.
2. Guru bertindak sebagai Pengacara TV (Host).
3. Empat orang murid dipilih menjadi ahli panel yang membincangkan tajuk berikut:

Kelebihan Sistem Demokrasi kepada Sesebuah Negara

4. Antara isi yang boleh dijadikan perbincangan ialah:
(a) Maksud demokrasi
(b) Ciri-ciri demokrasi di Athens
(c) Kebaikan amalan demokrasi
(d) Langkah-langkah untuk mengukuhkan sistem demokrasi di negara kita

5. Murid lain boleh mengemukakan soalan kepada ahli panel.
6. Guru akan membuat kesimpulan dan rumusan tentang tajuk.
7. Hasil perbincangan akan dibuat dalam bentuk karangan pendek.
8. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 72 – 75.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. EG 12 BAB 6

Panduan RPH Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Standard Kandungan (SK) Penguasaan (TP)

6.3 Tamadun Rom 4.2.1 Mengenal pasti lokasi peningkatan tamadun Soalan 12 TP2 76
Soalan 13 TP2
Buku Teks
m.s 127

BBM PAK-21 KBAT

Buku teks, Peta empayar Rom Kedai Kopi Menganalisis, Mengaplikasi

EMK i-THINK Nilai Murni

Kreativiti dan inovasi Peta Dakap Bekerjasama
Cadangan PdPc

1. Guru menunjukkan peta empayar Rom dan bersoal jawab dengan murid.
2. Murid dibahagikan kepada tiga kumpulan kecil yang mewakili tiga kelompok masyarakat tamadun Rom yang terdiri daripada:

(a) Patrician
(b) Plebian
(c) Hamba
3. Murid berbincang tentang peranan ketiga-tiga kelompok masyarakat tersebut.
4. Murid mencari maklumat daripada pelbagai sumber dan membentangkan hasil maklumat dalam bentuk carta minda di hadapan
kelas.
5. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 76.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Panduan RPH Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Standard Kandungan (SK) Penguasaan (TP)

6.4 Peningkatan Seni Bina 4.2.3 Membincangkan peningkatan tamadun Rom dalam Soalan 14 TP2

dalam Tamadun Rom aspek seni bina Buku Teks Soalan 15 TP2 77 – 78
m.s 128 – 133 Soalan 16 TP2

Soalan 17 TP4

BBM PAK-21 KBAT

Buku teks, Komputer, LCD, Klip video Kerusi Panas Mengaplikasi, Mencipta
daripada Youtube

EMK i-THINK Nilai Murni

Kreativiti dan inovasi Peta Dakap, Peta Buih Kemahiran berfikir
Cadangan PdPc

1. Guru menunjukkan seni bina peninggalan empayar Rom dan bersoal jawab dengan murid.
https://www.youtube.com/watch?v=N9SX3N8Djus
2. Guru menerangkan ciri-ciri seni bina dalam tamadun Rom.
3. Guru membahagikan murid kepada tujuh kumpulan.
4. Setiap kumpulan akan diberikan salah satu daripada tajuk berikut dan membuat perbincangan:

(a) Colosseum
(b) Pantheon
(c) Amfiteater
(d) Akueduk
(e) Jalan raya Rom
(f) Tembok Hadrian
(g) Tempat mandi Caracalla
5. Isi perbincangan merangkumi sejarah pembinaan, struktur dan fungsi binaan.
6. Seorang ketua akan mewakili kumpulannya dan duduk di kerusi yang disediakan di hadapan kelas.
7. Dia akan menjadi “pakar” untuk menjawab soalan-soalan yang dikemukakan oleh murid daripada kumpulan lain.
8. Semasa aktiviti, murid-murid lain membuat catatan.
9. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 77 – 78.

BAB 6 EG 13 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

STRATEGI PdPc

BAB Peningkatan Tamadun India dan China

7

Panduan RPH Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Standard Kandungan (SK) Penguasaan (TP)

7.1 Tamadun India 4.2.4 Membincangkan peningkatan tamadun India dalam Soalan 1 TP1
aspek perluasan kuasa Soalan 2 TP2
Soalan 3 TP5 84 – 86
Buku Teks Soalan 4 TP2
m.s 140 – 145 Soalan 5 TP2
Soalan 6 TP4
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
BBM PAK-21 KBAT

Buku teks, Komputer, LCD, Klip video daripada Lawatan ke Galeri Menganalisis
Youtube
i-THINK Nilai Murni
EMK Peta Dakap Bekerjasama

Kepimpinan
Cadangan PdPc

1. Guru menunjukkan petikan video tentang kerajaan Maurya dan bersoal jawab dengan murid.
https://www.youtube.com/watch?v=fVG4MQSmCXQ

2. Guru menerangkan tamadun India dari aspek lokasi, perkembangan dan perluasan kuasa.

3. Murid dibahagikan kepada tiga kumpulan.

4. Setiap kumpulan akan mengadakan perbincangan tentang dinasti berikut:
(a) Dinasti Nanda (b) Dinasti Maurya (c) Dinasti Gupta

5. Hasil dapatan dipersembahkan dalam bentuk carta, rajah dan gambar yang sesuai serta dipamerkan di sudut kelas.

6. Setiap kumpulan akan bergerak untuk melihat dan menganalisis hasil daripada kumpulan lain.

7. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 84 – 86.

Panduan RPH

Standard Kandungan (SK) Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Penguasaan (TP)

7.2 Tamadun China 4.2.5 Membincangkan peningkatan tamadun China dalam Soalan 8 TP2 87 – 89
BBM aspek pendidikan Soalan 9 TP4
Soalan 10 TP2
Buku Teks Soalan 11 TP2
m.s 146 – 153 Soalan 12 TP6
Soalan 13 TP4
PAK-21 Soalan 14 TP4

KBAT

Buku teks, Gambar besar situasi peperiksaan Hentian Bas Menganalisis

EMK i-THINK Nilai Murni

Kemahiran berfikir Peta Buih Menuntut ilmu
Cadangan PdPc

1. Guru menunjukkan gambar peperiksaan dan bersoal jawab dengan murid.
2. Guru menerangkan tamadun China dari aspek lokasi, perkembangan dan sistem pendidikan.
3. Guru akan menampal soalan tentang tamadun China di dinding di beberapa tempat di dalam kelas. Antara soalan yang boleh

dikemukakan ialah:
(a) Apakah matlamat sistem pendidikan?
(b) Apakah ciri-ciri sistem peperiksaan perkhidmatan awam?
(c) Nyatakan tahap peperiksaan perkhidmatan awam.
(d) Mengapakah sistem peperiksaan digunakan untuk memilih kakitangan kerajaan?
(e) Berikan cadangan untuk cemerlang dalam peperiksaan.
4. Murid bergerak dari satu hentian ke satu hentian secara berkumpulan dan berbincang tentang soalan berkenaan.
5. Murid berkongsi pendapat dan merekodkan jawapan.
6. Pada akhir hentian, guru akan mengumpulkan jawapan murid.
7. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 87 – 89.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. EG 14 BAB 7

STRATEGI PdPc

BAB Tamadun Islam dan Sumbangannya

8
Panduan RPH

Standard Kandungan (SK) Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Penguasaan (TP)

8.1 Latar Belakang Masyarakat 4.3.1 Menyatakan latar belakang masyarakat Arab Soalan 1 TP1
Soalan 2
Arab Sebelum Kedatangan sebelum kedatangan Islam Soalan 3 TP2 95 – 96
Soalan 4 TP2
Islam Buku Teks
m.s 160 – 164
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. TP2

BBM PAK-21 KBAT

Buku teks, Gambar kaum Badwi di gurun Kuiz Cepat Menganalisis

EMK i-THINK Nilai Murni

Nilai murni Peta Dakap, Peta Buih Hormat kepada kepercayaan
Cadangan PdPc

1. Guru menunjukkan gambar kaum Badwi dan bersoal jawab dengan murid tentang latar belakang masyarakat Arab sebelum
kedatangan Islam.

2. Guru akan mengemukakan 10 soalan ringkas berkaitan dengan masyarakat Arab sebelum kedatangan Islam.

3. Guru memberikan masa (contohnya 1 minit untuk 1 soalan) kepada murid untuk menulis jawapan.

4. Contoh soalan ringkas: (c) Agama yang berasal dari Parsi dan menyembah api
(a) Masyarakat Arab yang tinggal di kota (d) Semangat yang diamalkan oleh masyarakat Arab Jahiliah
(b) Tanaman yang ditanam di Yaman

5. Kertas jawapan murid akan ditukar dengan rakan sebelah untuk ditanda.

6. Guru dan murid akan berbincang jawapan bersama-sama.

7. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 95 – 96.

Panduan RPH Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Standard Kandungan (SK) Penguasaan (TP)

8.2 Kemunculan dan 4.3.2 Menerangkan kemunculan tamadun Islam dan Soalan 5 TP4

Perkembangan Tamadun perkembangannya secara ringkas Soalan 6 TP4

Islam Buku Teks Soalan 7 TP2 97 – 99
m.s 165 – 169 Soalan 8 TP4
Soalan 9
TP4

Soalan 10 TP5

BBM PAK-21 KBAT

Buku teks, Peta perluasan dakwah Islam Siapa Saya? Menganalisis

EMK i-THINK Nilai Murni

Kemahiran berfikir Peta Dakap, Peta Buih Bertindak pantas
Cadangan PdPc

1. Guru menunjukkan peta perluasan dakwah Islam dan menerangkan perkembangan tamadun Islam.
2. Guru bersoal jawab dengan murid tentang penyebaran Islam pada zaman Nabi Muhammad SAW, Khulafa al-Rasyidin dan kerajaan

Islam.
3. Murid dipilih secara rawak dan memilih kad soalan yang disediakan di dalam kotak.
4. Contoh kad soalan:

(a) Baginda mengetuai peperangan al-Riddah
(b) Baginda menyebarkan Islam secara rahsia selama tiga tahun
(c) Baginda melantik gabenor bagi mengetuai pentadbiran di wilayah Islam yang semakin meluas
(d) Baginda menghantar golongan peneroka untuk membuka wilayah baharu di Utara Semenanjung Tanah Arab
5. Guru akan memilih murid secara rawak untuk menjawab soalan tersebut.
6. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 97 – 99.

BAB 8 EG 15 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

Panduan RPH Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Standard Kandungan (SK) Penguasaan (TP)

8.3 Ketokohan Nabi 4.3.3 Menjelaskan ketokohan Nabi Muhammad SAW Soalan 11 TP2 100
Soalan 12 TP2
Muhammad SAW sebagai sebagai pemimpin yang unggul Buku Teks Halaman
Pemimpin m.s 170 – 173

BBM PAK-21 KBAT

Buku teks, Gambar besar Kaabah Kedai Kopi Menganalisis

EMK i-THINK Nilai Murni

Nilai murni Peta Dakap, Peta Pokok Kerjasama
Cadangan PdPc

1. Murid duduk secara berkumpulan dan berbincang tentang ketokohan Nabi Muhammad SAW sebagai pemimpin.

2. Isi perbincangan ialah peranan Nabi Muhammad SAW sebagai:
(a) Pemimpin negara (c) Pembangun ekonomi
(b) Pemimpin tentera (d) Pemimpin masyarakat
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
3. Seorang ketua akan mewakili kumpulannya untuk membacakan isi perbincangan di hadapan kelas.

4. Guru merumuskan ciri-ciri kepimpinan Islam yang boleh diamalkan oleh masyarakat.

5. Murid menjawab soalan-soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 100.

Panduan RPH Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap
Standard Kandungan (SK) Penguasaan (TP)

8.4 Sumbangan Tamadun 4.3.4 Menganalisis sumbangan tamadun Islam Buku Teks Soalan 13 TP4 101
Islam kepada Dunia dalam bidang politik, ekonomi dan sosial m.s 174 – 181 Soalan 14 TP2

BBM PAK-21 KBAT

Buku teks, Logo Bank Islam Persembahan Menganalisis

EMK i-THINK Nilai Murni

Nilai murni Peta Dakap, Peta Pokok Bermuafakat
Cadangan PdPc

1. Guru menunjukkan logo Bank Islam dan bersoal jawab dengan murid tentang perbezaan Bank Islam dengan bank lain.
2. Murid dibahagikan kepada enam kumpulan. Setiap kumpulan akan memilih ilmuan Islam berikut:

(a) Ibn Sina (b) Al-Kindi (c) Al-Biruni

(d) Ibn Battuta (e) Al-Battani (f) Al-Khawarizmi

3. Kajian terhadap ilmuan Islam tersebut hendaklah merangkumi bidang, karya dan sumbangan.

4. Hasil maklumat boleh dibentang dalam bentuk lisan, video, powerpoint, pameran, poster atau risalah.

5. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 101.

Panduan RPH Standard Pembelajaran (SP) Soalan dan Tahap Halaman
Standard Kandungan (SK) Penguasaan (TP)

8.5 Sumbangan Tamadun 4.3.5 Menganalisis sumbangan tamadun Islam dalam Soalan 15 TP2 102 –
Islam dalam Bidang Seni bidang seni bina Soalan 16 TP2 103
Bina Soalan 17 TP4
Buku Teks Soalan 18 TP5
m.s 182 – 185

BBM PAK-21 KBAT

Buku teks, Komputer, LCD, Klip video Perbincangan Bebas Mengaplikasi
daripada Youtube

EMK i-THINK Nilai Murni

Kreativiti dan inovasi Peta Dakap, Peta Buih Berusaha
Cadangan PdPc

1. Guru menunjukkan video tentang Masjid Sultan Ahmet di Turki dan bersoal jawab dengan murid.

https://www.youtube.com/watch?v=bVhlpCqNfe4

2. Guru menerangkan ciri-ciri seni bina Islam.

3. Murid dibahagikan kepada empat kumpulan.

4. Setiap kumpulan akan mengadakan perbincangan tentang keistimewaan masjid berikut:
(a) Masjid Moti, India (c) Masjid Cordoba, Sepanyol
(b) Masjid Tengkera, Melaka (d) Masjid Sultan Ahmet, Turki

5. Hasil dapatan dipersembahkan dalam dokumentari (video) atau risalah untuk menarik minat masyarakat mengunjungi masjid
tersebut.

6. Murid menjawab soalan dalam buku Hybrid PBD Sejarah halaman 102 – 103.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. EG 16 BAB 8

KANDUNGAN

Rekod Pencapaian Pentaksiran Murid................. iv - vi ZAMAN PRASEJARAH

PENGENALAN ILMU SEJARAH BAB 29

BAB 3 Zaman Prasejarah

1 Mengenali Sejarah 1 Fokus Topik................................................................................... 29
3.1 Maksud Zaman Prasejarah.......................................... 30
3.2 Lokasi Zaman Prasejarah di Dunia............................ 32
3.3 Ciri-ciri Kehidupan Manusia Zaman Prasejarah... 34
3.4 Kesinambungan Sumbangan Zaman Prasejarah

kepada Kemajuan Kehidupan Manusia.................. 36
3.5 Zaman Prasejarah di Malaysia.................................... 37
Modul PT3 ..................................................................................... 40
Fokus KBAT.................................................................................... 43
Online Quick Quiz Kod QR ........................................................ 43
Fokus Topik......................................................................................1Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
1.1 Pengertian Sejarah .......................................................... 2 TAMADUN DUNIA DAN SUMBANGANNYA
1.2 Pengertian Sejarah Mengikut
BAB 44
Pandangan Sejarawan.....................................................3
1.3 Masa Silam dan Ruang dalam Sejarah.......................4 4 Mengenali Tamadun
1.4 Sumber Sejarah..................................................................5
1.5 Penyelidikan dalam Sejarah...........................................7
1.6 Tafsiran dalam Sejarah.....................................................9
1.7 Kepentingan Mempelajari Sejarah........................... 10
Modul PT3 ..................................................................................... 12
Fokus KBAT ................................................................................... 15
Online Quick Quiz Kod QR ........................................................ 15

ZAMAN AIR BATU Fokus Topik................................................................................... 44
4.1 Maksud Tamadun............................................................ 45
BAB 16 4.2 Konsep Tamadun............................................................ 47
4.3 Ciri-ciri Tamadun Awal Dunia..................................... 49
2 Zaman Air Batu Modul PT3 ...................................................................................... 52
Fokus KBAT ..................................................................................... 55
Fokus Topik................................................................................... 16 Online Quick Quiz Kod QR ......................................................... 55
2.1 Dunia Kita.......................................................................... 17
2.2 Zaman Air Batu ............................................................... 19 BAB 56
2.3 Garis Masa Zaman Air Batu ......................................... 21
2.4 Ciri-ciri Zaman Air Batu Akhir .................................... 22 5 Tamadun Awal Dunia
2.5 Perubahan Zaman Air Batu Akhir ............................. 23
2.6 Kesan Perubahan Zaman Air Batu Fokus Topik................................................................................... 56
di Asia Tenggara ................................................... 24 5.1 Empat Lokasi Tamadun Awal Dunia......................... 57
Modul PT3...................................................................................... 25 5.2 Perbandingan Sumbangan Tamadun Awal .......... 62
Fokus KBAT.................................................................................... 28 Modul PT3...................................................................................... 66
Online Quick Quiz Kod QR ........................................................ 28 Fokus KBAT.................................................................................... 69
Online Quick Quiz Kod QR ........................................................ 69

ii

BAB Peningkatan Tamadun Yunani 70 BAB 94
dan Rom
6 8 Tamadun Islam dan Sumbangannya

Fokus Topik................................................................................... 70 Fokus Topik................................................................................... 94
6.1 Tamadun Yunani.............................................................. 71 8.1 Latar Belakang Masyarakat Arab Sebelum
6.2 Peningkatan Pemerintahan dan Pentadbiran
Kedatangan Islam........................................................... 95
Tamadun Yunani.............................................................. 72 8.2 Kemunculan dan Perkembangan
6.3 Tamadun Rom.................................................................. 76 Tamadun Islam................................................................. 97
6.4 Peningkatan Seni Bina dalam Tamadun Rom....... 77 8.3 Ketokohan Nabi Muhammad SAW sebagai
Modul PT3 ..................................................................................... 79
Fokus KBAT ................................................................................... 82 Pemimpin......................................................................... 100
Online Quick Quiz Kod QR ........................................................ 82 8.4 Sumbangan Tamadun Islam kepada Dunia........101
8.5 Sumbangan Tamadun Islam dalam
Bidang Seni Bina............................................................102
Modul PT3 ...................................................................................104
Fokus KBAT .................................................................................106
Online Quick Quiz Kod QR ......................................................106
BAB Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.83

7 Peningkatan Tamadun India
dan China

Fokus Topik................................................................................... 83 Panduan Tugasan.................................................................107
7.1 Tamadun India................................................................. 84 Pentaksiran Akhir Tahun ................................................108
7.2 Tamadun China................................................................ 87
Modul PT3 ..................................................................................... 90 Jawapan
Fokus KBAT ................................................................................... 93
Online Quick Quiz Kod QR ....................................................... 93 https://plus.pelangibooks.com/Resources/

HYBRIDPBDKSSM/SejT1/Jawapan.pdf

BONUS Strategi PdPc Bank Soalan

untuk Guru https://plus.pelangibooks.com/Resources/ https://plus.pelangibooks.com/Resources/

HYBRIDPBDKSSM/SejT1/StrategiPdPc.pdf HYBRIDPBDKSSM/SejT1/BankSoalan.pdf

Jawapan Bank Soalan

https://plus.pelangibooks.com/Resources/HYBRIDPBDKSSM/

SejT1/JawapanBankSoalan.pdf

iii

BAB Pengenalan Ilmu Sejarah

1 Mengenali Sejarah

FOKUS TOPIK

Pengertian Sejarah Mengikut Pandangan Sejarawan
• Herodotus
Penceritaan tentang tindakan manusia yang penting dan mengagumkan serta sebab berlakunya sesuatu peristiwa.
• E. H. Carr
Suatu proses interaksi berterusan antara ahli sejarah dengan fakta-faktanya, suatu dialog yang tidak berkesudahan
antara masa kini dengan masa lampau.
• Ibn Khaldun
Perkara tentang masyarakat manusia, peradaban dunia dan perubahan-perubahan yang berlaku pada sifat-sifat
masyarakat itu.
• Khoo Kay Kim
Apa-apa yang pernah atau sudah berlaku. Sejarah mendorong kita lebih memahami apa-apa yang berlaku pada
masa kini dan menjamin kesilapan yang sama tidak berulang.
• Muhd Yusof Ibrahim
Catatan atau rekod tentang sesuatu peristiwa yang berlaku pada suatu masa lalu.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Sumber Sejarah

Sumber primer
Bersifat asli, belum ditafsir, diolah atau dicetak. Fosil, artifak, batu bersurat, fail rasmi
jabatan, dokumen rasmi, surat peribadi, diari dan manuskrip.

Sumber sekunder
Bahan yang telah diolah, diterbitkan dan tersebar kepada umum. Buku, jurnal,
ensiklopedia, akhbar dan risalah.

Penyelidikan dalam Sejarah

Kaedah Kajian terhadap sesuatu peristiwa daripada maklumat pada sumber yang ditulis, dipahat dan
bertulis dilakar. Tulisan tertua di Asia Tenggara dikesan di dinding gua, dipahat pada batu, ditulis pada
kulit kayu, gading dan daun lontar. Dikaji juga daripada catatan harian seseorang, diari, catatan
pengembaraan, dan fail rasmi kerajaan.

Proses mendapatkan maklumat melalui temu bual. Tokoh yang ditemu bual digelar orang sumber. Kaedah
Orang sumber memberikan maklumat melalui pemerhatian dan pengalaman sendiri. lisan

Kaedah Merupakan kajian secara saintifik untuk mencari makklumat daripada bahan tinggalan sejarah.
arkeologi Menggunakan kaedah gali cari atau ekskavasi terhadap bahan tinggalan sejarah seperti fosil,
tembikar, bahan logam dan binaan daripada batu.

1 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Sejarah  Tingkatan 1  Bab 1 Buku Teks ms. 4

PBD 1.1 Pengertian Sejarah TP1

1. Gariskan jawapan yang betul.   SP 1.1.1

(a) Secara umumnya, sejarah ialah peristiwa yang berlaku pada (masa lalu : masa depan) dalam kehidupan
sesebuah masyarakat atau negara.

(b) Ahli sejarah atau sejarawan menyelidiki rekod-rekod masa lalu dan menghasilkan (manuskrip : kajian)
dalam bentuk buku, monograf (rencana), makalah, filem dan sebagainya.

(c) Dalam bahasa Melayu, sejarah berasal daripada perkataan (Yunani : Arab), iaitu syajaratun yang
bermaksud pokok. Sejarah dikaitkan dengan salasilah, riwayat, keturunan dan asal usul.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
(d) Menurut Kamus Dewan, sejarah ialah asal usul (keturunan), (salasilah : dongeng) . Peristiwa yang benar-
benar berlaku pada waktu yang lampau, kisah dan tambo (riwayat dahulu kala). Kajian atau pengetahuan
tentang peristiwa yang telah lalu.

(e) Dalam bahasa Inggeris, sejarah ialah (historical : history) yang bermaksud cerita tentang seseorang.
Perkataan ini berasal daripada perkataan Yunani, iaitu historia yang bermaksud penyelidikan.

2. Padankan istilah berikut dengan bahasa yang betul.   SP 1.1.1 TP2

Istilah Bahasa
(a) History Bahasa Arab

(b) Historia Bahasa Inggeris

(c) Syajaratun Bahasa Yunani

Kriteria Kejayaan: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Saya berjaya:
• menyatakan pengertian sejarah secara umum

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 2 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

PBD 1.2 Pengertian Sejarah Mengikut Pandangan Sejarawan Sejarah  Tingkatan 1  Bab 1 
Buku Teks ms. 5

3. Lengkapkan ayat di bawah dan namakan sejarawan yang memberikan pengertian sejarah tersebut.

  SP 1.1.2 TP3

E.H. Carr Muhd Yusof Ibrahim peradaban lampau catatan

tindakan Khoo Kay Kim penceritaan perubahan Ibn Khaldun

Herodotus kesilapan berterusan memahami peristiwa

Sejarah merupakanPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.penceritaantentang

(a) tindakan manusia yang penting dan Herodotus

mengagumkan serta sebab berlakunya sesuatu peristiwa.

Sejarah mendorong kita lebih memahami apa-

(b) apa yang berlaku pada masa kini, di samping menjamin Khoo Kay Kim

kesilapan yang sama tidak berulang.

Sejarah membicarakan tentang masyarakat manusia,
peradaban perubahan
(c) dunia dan Ibn Khaldun

yang berlaku pada sifat-sifat masyarakat itu.

Sejarah merupakan catatan atau rekod Muhd Yusof
Ibrahim
(d) tentang sesuatu peristiwa yang berlaku pada

suatu masa yang lalu.

Sejarah merupakan suatu proses interaksi yang
berterusan
(e) antara ahli sejarah dengan fakta- E.H. Carr

faktanya, suatu dialog yang tidak berkesudahan antara
lampau
masa kini dengan masa .

Kuiz

Kriteria Kejayaan: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Saya berjaya:
• menjelaskan pengertian sejarah mengikut pandangan sejarawan

3 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Sejarah  Tingkatan 1  Bab 1 Buku Teks ms. 6

PBD 1.3 Masa Silam dan Ruang dalam Sejarah Masihi

4. Nyatakan konsep masa berdasarkan maksud berikut.   SP 1.1.3 TP2 Dekad

Alaf Abad Konsep masa
Zaman
Zaman Kronologi Alaf
Abad
Maksud Dekad
(a) Jangka masa tertentu.
(b) Tempoh masa seribu tahun. Kronologi
(c) Jangka masa seratus tahun. Masihi
(d) Jangka waktu sepuluh tahun.
(e) Berurutan mengikut masa kejadian.
(f ) Zaman yang bermula dengan kelahiran Nabi Isa AS.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
5. Lengkapkan ayat di bawah tentang ruang dalam sejarah.   SP 1.1.3 TP3

kepelbagaian kemerdekaan ekonomi penyelidikan

(a) Ruang dalam sejarah yang luas mendorong sejarawan membahagikan penulisan mereka mengikut

tema seperti ekonomi , politik dan sosial.

(b) Pembahagian mengikut tema tertentu memudahkan sejarawan membuat penyelidikan
sebelum menulis karya sejarah.

(c) Pembahagian mengikut tema tertentu akan menambahkan kepelbagaian dalam pengkajian
dan penulisan sejarah.

(d) Ruang masa dalam Sejarah Malaysia dibahagikan kepada beberapa tempoh masa seperti era Kesultanan
Melayu Melaka, kemunculan kuasa-kuasa luar dan zaman selepas kemerdekaan .

Praktis PdPR Jawapan Pendidikan
Bab 1 Praktis PdPR Sivik
Bab 1

Kriteria Kejayaan: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Saya berjaya:
• memahami konsep masa silam dan ruang dalam sejarah

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 4

PBD 1.4 Sumber Sejarah Sejarah  Tingkatan 1  Bab 1 
Buku Teks ms. 8

6. Namakan sumber sejarah berikut. Kemudian, nyatakan sama ada sumber tersebut Sumber Primer (SP) atau
Sumber Sekunder (SS).   SP 1.1.4 TP2

SP SP
(e) Batu bersurat
(a) Artifak
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
SS SP
(f ) Fosil
(b) Risalah

SS SS
(g) Buku
(c) Majalah

SP SS

(d) Dokumen rasmi (h) Ensiklopedia


Kriteria Kejayaan: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Saya berjaya:
• mengelaskan jenis sumber sejarah

5 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Sejarah  Tingkatan 1  Bab 1   SP 1.1.4 TP4

7. Gambar berikut menunjukkan contoh sumber sejarah.

Sumber
sejarah

INFO



Soalan
(a) Apakah jenis sumber sejarah tersebut?
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. Jawapan
Sumber sekunder

(b) Senaraikan dua ciri sumber tersebut. Bahan yang telah diolah dan diterbitkan.
Bahan tersebar kepada umum.

(c) Pada pendapat anda, apakah kepentingan sumber Menentukan kebenaran dan kesahihan sesuatu
sejarah kepada sejarawan? KBAT Menilai fakta sejarah.

(d) Cadangkan cara-cara memelihara sumber sejarah Menyimpan sumber sejarah di muzium atau arkib.
negara. KBAT Mencipta Mewartakan kawasan penemuan sumber sejarah
negara sebagai lokasi bersejarah.

8. Lakukan aktiviti berikut. TP5

AKTIVITI PAK-21 Lawatan ke Galeri

(a) Bahagikan kelas kepada beberapa kumpulan kecil.
(b) Setiap kumpulan akan memilih salah satu muzium yang terdapat di Malaysia seperti:
(i) Muzium Negara
(ii) Muzium Samudera
(iii) Muzium Kesenian Islam
(iv) Muzium Arkeologi Lenggong

(c) Setiap kumpulan perlu membuat kajian dengan mengadakan lawatan atau mendapatkan
maklumat daripada Internet tentang sumber sejarah primer dan sekunder yang terdapat di
muzium tersebut.

(d) Hasil dapatan dipersembahkan dengan gambar foto dan penerangan yang menarik.

(e) Hasil kerja setiap kumpulan ditampal di dinding untuk dilihat oleh ahli kumpulan lain.

(f ) Ahli kumpulan akan bergerak untuk melihat, menganalisis dan memberikan komen hasil
kerja kumpulan lain.

Kriteria Kejayaan: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Saya berjaya:
• menjana idea cara memelihara warisan negara kita

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 6

PBD 1.5 Penyelidikan dalam Sejarah Sejarah  Tingkatan 1  Bab 1 
Buku Teks ms. 10 – 15

9. Berdasarkan gambar berikut, terangkan kaedah penyelidikan dalam sejarah.   SP 1.1.5 TP2

Nota Visual i-Think Peta Dakap
Kaedah Lisan
(a) Merupakan proses mendapatkan maklumat
melalui temu bual. Tokoh yang ditemu bual
digelar orang sumber.

Kaedah lisan

PenyelidikanPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.(b) Merupakan kajian terhadap sesuatu peristiwa
dalam sejarah daripada maklumat pada sumber yang ditulis,
dipahat atau dilakar.

Kaedah bertulis (c) Merupakan kajian secara saintifik untuk
Kaedah arkeologi mencari maklumat daripada bahan tinggalan
sejarah menggunakan kaedah gali cari atau
ekskavasi.



10. Berdasarkan maklumat berikut, kenal pasti kaedah penyelidikan sejarah yang sesuai.   SP 1.1.5 TP3

Maklumat Kaedah penyelidikan sejarah

(a) Ramlan menyiapkan tugasan tentang kandungan Undang- Kaedah bertulis
undang Tubuh Kerajaan Johor.

(b) Profesor Ahmad menjalankan kajian tentang masyarakat Kaedah arkeologi
Zaman Prasejarah di Lenggong, Perak.

(c) Priya dan Haris menyiapkan kajian tentang legenda Mahsuri Kaedah bertulis / Kaedah lisan
di Pulau Langkawi.

(d) Murid-murid Tingkatan 1 Cemerlang SMK Bukit Mutiara Kaedah lisan
diarah mengkaji ketokohan Pengetua sekolah mereka.

(e) Dr. Salim menyertai ekspedisi kajian kapal karam purba di Kaedah arkeologi bawah air
perairan Pulau Bidong.

Kriteria Kejayaan: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Saya berjaya:
• menerangkan kaedah penyelidikan dalam sejarah

7 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Sejarah  Tingkatan 1  Bab 1   SP 1.1.5 TP4

11. Lengkapkan rajah berikut tentang tahap dalam kaedah lisan. i-Think Peta Alir

Tahap pertama Tahap kedua

Persediaan tokoh . Rakaman temu bual
(a) Menentukan (d) Mengetahui perkara yang ingin

(b) Menentukan skop, tajuk dikaji dengan mengkaji sumber
bertulis terlebih dahulu.
atau perkara yang akan ditemu bual.
(e) Meyakinkan orang sumber untuk
(c) Memilih soalan yang bekerjasama dan menghargai tujuan
kajian dilakukan.
bersifat pendekatan sejarah.

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. Tahap ketiga

Memproses rakaman
senarai , menyalin dan menyunting rakaman.
(f ) Membuat

(g) Menilai fakta-fakta dengan sumber bertulis.

(h) Menyimpan rakaman dengan baik.

1 2. Rujuk petikan di bawah, kemudian jawab soalan berikutnya.   SP 1.1.5 TP4 KBAT Menganalisis

Penemuan Bangkai Kapal Karam Tarik Perhatian
Jumaat, 06 Mei 2016
Oleh: FIRDAOUS FADZIL

PEKAN: Penemuan bangkai kapal karam di Sungai Pahang membantu menjawab misteri di sebalik
tenggelamnya kapal dagang SS Amherst yang membuat pelayaran terakhirnya pada 1901, kata Jabatan
Warisan Negara. Pengarah Jabatan Warisan Negara Zon Timur, Mohd Shukri Mohd Isa berkata para
pegawainya sedang berusaha untuk mengetahui lebih lanjut mengenai bangkai itu, termasuk corong,
tali sauh, kipas dan enjin yang merupakan ciri-ciri kapal tahun 1900-an.

Dipetik daripada: https://www.mstar.com.my/lokal/semasa/2016/05/06/penemuan-
bangkai- kapal-tarik-perhatian

Soalan Jawapan
(a) Namakan sumber sejarah
Sumber primer
yang ditemui.

(b) Apakah kaedah penyelidikan Kaedah arkeologi bawah air.
sejarah yang digunakan?

(c) Bagaimanakah kaedah Menggunakan peralatan menyelam. Fotografi dibuat untuk merekod
tersebut dijalankan? butiran ekskavasi. Grid ekskavasi untuk merekod lokasi penemuan
dengan tepat. Paip udara digunakan untuk menyedut mendapan yang
menutupi hasil penemuan. Artifak diletakkan di atas bekas dan diangkat
ke permukaan air menggunakan beg seperti belon berisi udara.

Kriteria Kejayaan: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Saya berjaya:
• menjelaskan tahap dan proses dalam kaedah penyelidikan sejarah

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 8

PBD 1.6 Tafsiran dalam Sejarah Sejarah  Tingkatan 1  Bab 1 
Buku Teks ms. 16

13. Jawab soalan-soalan di bawah dengan tepat dan ringkas.   SP 1.1.6 TP5

(a) Apakah maksud tafsiran dalam sejarah?
Menerangkan atau mengulas sesuatu fakta sejarah berdasarkan sumber-sumber yang berkaitan
dengannya.



(b) Senaraikan empat sebab wujudnya perbezaan tafsiran dalam sejarah.

(i) Tujuan penulisan (iii) Perbezaan pandangan

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.(ii) Perbezaan ideologi (iv) Pemilihan sumber yang pelbagai

(c) Mengapakah sesuatu peristiwa sejarah perlu dibuat tafsiran yang betul?

Menjadikan peristiwa sejarah bermakna dan memperoleh kebenaran.


(d) Jelaskan tafsiran yang dibuat oleh sejarawan tentang peristiwa di bawah. KBAT Menilai

Sejarawan Perjuangan Sejarawan
Barat Tok Janggut tempatan

Pemberontak kerana Pejuang kerana
menentang undang-undang mempertahankan hak dan

British. maruah bangsa.


(e) Apakah kesan jika sejarawan tidak membuat tafsiran sejarah dengan betul dan tepat? KBAT Menilai

Masyarakat akan mempercayai maklumat yang salah dan menjejaskan hubungan antara kaum atau
sesebuah negara dengan negara lain.

(f ) Jelaskan kebaikan sesuatu peristiwa dilihat dari pelbagai sudut tafsiran. KBAT Menganalisis

Mendorong kita agar berfikiran terbuka dan kritis.


Kriteria Kejayaan: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Saya berjaya:
• menyatakan maksud, sebab dan kepentingan tafsiran dalam sejarah

9 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Sejarah  Tingkatan 1  Bab 1 Buku Teks ms. 18 – 19

PBD 1.7 Kepentingan Mempelajari Sejarah

14. Berdasarkan gambar berikut, nyatakan kepentingan mempelajari sejarah.   SP 1.1.7 TP2
Nota Visual
Kepentingan Mempelajari Sejarah

(a) Mengukuhkan perpaduan (d) Mengambil iktibar

(b) MengenalPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.asal usul(e) Memupuk semangat patriotik

(c) Membangunkan negara dan bangsa (f ) Mengaplikasikan Kemahiran Pemikiran
Sejarah

1 5. Isikan tempat kosong di bawah.   SP 1.1.7 TP4

(a) Sejarah membawa pengajaran dan iktibar daripada peristiwa masa lalu agar

tidak mengulangi kesilapan yang sama. Dengan mempelajari sejarah, kita dapat mengenal

asal usul keluarga dan negara kita.

(b) Sejarah menjadi sumber kesedaran kepada masyarakat dalam meneruskan hubungan

harmoni antara kaum di negara kita. Sejarah memupuk semangat

patriotisme atau semangat cinta akan tanah air dan berbangga menjadi warganegara

Malaysia.

(c) Melalui sejarah, kita dapat mengekalkan kegemilangan yang dicapai oleh negara dan

berusaha memajukan negara. Sejarah mampu memupuk pemikiran kritis dan analitis serta

mendorong seseorang memahami peristiwa sejarah secara empati.



Kriteria Kejayaan: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Saya berjaya:
• merumuskan kepentingan mempelajari sejarah

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 10

Sejarah  Tingkatan 1  Bab 1 

16. Sejarah boleh dijadikan iktibar dan pengajaran untuk panduan pada masa kini dan masa hadapan.
Bagaimanakah anda dapat mengaplikasikan ilmu sejarah dalam kehidupan seharian anda?  K1.1.11 TP5

Menguatkan jati diri.
Mengukuhkan perpaduan.
Berbangga dengan negara sendiri.
Menanamkan semangat cinta akan negara.
Berusaha meningkatkan ilmu dan kemahiran.
Mengambil iktibar daripada kesilapan masa lalu.
(Mana-mana jawapan yang munasabah)

17. Pandemik COVID-19 telah merebak di Malaysia pada 25 Januari 2020. Kerajaan Malaysia telah memutuskan
untuk melaksanakan perintah berkurung separa negara yang dikenali sebagai Perintah Kawalan Pergerakan
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
untuk mengekang pertambahan kes positif dalam negara. Hasilkan satu laporan yang mengandungi
maklumat berikut:  K1.1.9
TP5 KBAT Mengaplikasi

(a) Nama peristiwa COVID–19
(b) Tarikh peristiwa di Malaysia

(c) Kesan kepada masyarakat dan negara INFO

(d) Iktibar peristiwa tersebut kepada diri

#DudukdiRumah

Bersama kita mencegah jangkitan virus #Covid-19

SIMPTOM

Demam Batuk Sesak nafas

Dapatkan rawatan segera jika anda mempunyai simptom tersebut.
Kekal duduk di rumah jika tiada keperluan untuk keluar.



1 8. Lakukan aktiviti berikut.  K1.1.9 TP6

AKTIVITI PAK-21 Saya lihat, saya fikir dan saya bertanya

(a) Secara berkumpulan, pilih satu gambar yang menunjukkan peristiwa bersejarah di negara
kita.

(b) Berdasarkan gambar tersebut:
(i) Nyatakan peristiwa bersejarah tersebut.
(ii) Fikirkan kesan peristiwa tersebut kepada negara.
(iii) Hasilkan soalan tentang peristiwa tersebut yang melibatkan soalan seperti siapa, apa,

bila, mengapa, bagaimana dan di mana.

(c) Hasil maklumat daripada peristiwa bersejarah tersebut dibentangkan dan dipersembahkan
di hadapan kelas.

Kriteria Kejayaan: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Saya berjaya:
• menjelaskan kepentingan mengaplikasi ilmu sejarah dalam kehidupan

11 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

MODUL PT3Pentaksiran Sumatif

A

1. Apakah definisi sejarah mengikut Kamus 6. Mengapakah sumber sejarah berikut
Dewan? diklasifikasikan sebagai sumber primer?
Buku Buku
Teks Teks
ms. 4 A Salasilah
ms. 8

B Pengajaran • Fosil
• Artifak
C Penceritaan
D Penyelidikan
A Bersifat asli
B Mudah dikaji
C Disimpan di muzium
D Berasaskan kajian saintifik
2. Gambar berikut merujuk kepada sejarawanPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
tempatan.
Buku
Teks

ms. 5

7. Kaedah lisan merupakan proses mendapatkan
maklumat melalui
Buku
Teks
ms. 12 A temu bual
B penyelidikan
C kajian saintifik
D sumber bertulis
Apakah pengertian sejarah berdasarkan
8. Gambar berikut menunjukkan kaedah
pandangan beliau? penyelidikan dalam sejarah.
A Ibu kepada semua bidang Buku
B Dialog masa kini dengan masa lampau Teks
C Tindakan manusia yang mengagumkan
D Perubahan yang berlaku pada masyarakat ms. 14

3. Apakah maksud abad? C 100 tahun
A 10 tahun D 1000 tahun
Buku
Teks
ms. 6 B 50 tahun
Apakah sumber yang ditemukan menggunakan
4. Apakah faktor yang mendorong sejarawan kaedah tersebut?
membahagikan penulisan mereka kepada tema A Artifak kapal karam
Buku B Fosil Zaman Air Batu
Teks C Bukti kedatangan Islam
ms. 6 tertentu seperti politik, ekonomi dan sosial? D Peralatan manusia purba
A Mengikut arahan pemerintah
B Mencontohi sejarawan Barat
C Ruang dalam sejarah yang luas
D Masa silam yang sempit dan terbatas 9. Mengapakah tafsiran tentang sesuatu peristiwa
sejarah yang sama mungkin berbeza antara
5. Gambar berikut merujuk kepada sumber Buku
Teks
ms. 16 sejarawan?
sejarah yang ditemui di Gua Cha, Kelantan. A Gagal mentafsir
Buku
Teks

ms. 8 B Pandangan berbeza

C Kurang pengalaman
D Sumber sangat terhad

10. Apakah kepentingan mempelajari sejarah?
Apakah jenis sumber sejarah tersebut? I Mencontohi kuasa Barat
Buku
A Sumber primer Teks
B Sumber saintifik ms. 18 II Menghargai jasa penjajah
C Sumber sekunder III Mengenal asal usul keluarga
D Sumber zaman batu IV Memupuk rasa cinta akan negara
A I dan II C II dan III
B I dan IV D III dan IV

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 12

Sejarah  Tingkatan 1  Bab 1 

B

1. Maklumat berikut tentang pengertian sejarah.

Buku
Teks
ms. 4–5

Secara umumnya sejarah ialah peristiwa yang berlaku pada masa lalu. Peristiwa masa lalu yang berlaku
dalam kehidupan sesebuah masyarakat atau negara akan dikaji oleh sejarawan.



(a) Jelaskan maksud sejarah berdasarkan Kamus Dewan.

Sejarah ialah asal usul (keturunan), salasilah. Peristiwa yang benar-benar berlaku pada waktu yang

lampau, kisah dan tambo (riwayat dahulu kala). Sejarah merupakan kajian atau pengetahuan tentang

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.peristiwa yang telah lalu. [2 markah]


(b) Namakan sejarawan yang memberi pengertian sejarah.

(i) Ibn Khaldun

(ii) Herodotus

(iii) E.H. Carr

(iv) Khoo Kay Kim [4 markah]


(c) Terdapat segelintir masyarakat Malaysia yang tidak mengetahui sejarah negara.
Cadangkan cara-cara untuk mengelakkan diri kita daripada menjadi “Buta Sejarah”.

(i) Meminati subjek Sejarah.

(ii) Membaca buku-buku sejarah.

(iii) Melawat ke muzium atau arkib.

(iv) Membaca akhbar dan mengambil tahu isu semasa. [4 markah]


2. Gambar berikut menunjukkan contoh sumber sejarah.

Buku
Teks
ms. 8

[3 markah]
(a) Nyatakan tiga ciri-ciri sumber sejarah tersebut.
(i) Bersifat asli. © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.
(ii) Belum ditafsir.
(iii) Belum diolah atau diterbitkan.



13

  Sejarah  Tingkatan 1  Bab 1

(b) Jelaskan kebaikan mengkaji peristiwa sejarah menggunakan pelbagai sumber sejarah.

(i) Menghasilkan kajian dengan bukti yang kukuh.

(ii) Menilai sesuatu peristiwa sejarah dari sudut berbeza.

(iii) Mendorong kita berfikiran terbuka dan kritis. [3 markah]


(c) Pada pendapat anda, apakah kesan jika tiada sumber sejarah?

(i) Kaedah penyelidikan tidak boleh dilakukan.

(ii) Peristiwa sejarah tidak dapat dibuktikan kesahihannya.

(iii) Peristiwa sejarah akan dipengaruhi oleh unsur lain seperti dongeng dan mitos.

(iv) Peristiwa sejarah dilupakan kerana tiada warisan dapat ditatap oleh generasi akan datang.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
[4 markah]

C

1. (a) Jelaskan maksud penyelidikan dalam sejarah berikut:

Buku (i) Kaedah lisan [3 markah]
Teks [3 markah]

ms.
10–13 (ii) Kaedah bertulis

(b) Gambar berikut menunjukkan kaedah yang digunakan dalam penyelidikan sejarah.


Terangkan kaedah penyelidikan sejarah tersebut. [8 markah]
(c) Pada pendapat anda, mengapakah sumber sejarah penting kepada sejarawan? [6 markah]

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 14

Sejarah  Tingkatan 3  Bab 1 

FOKUS KBAT

Gambar berikut menunjukkan muzium di Malaysia. Menjawab

Muzium NegaraPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.Muzium Rakyat 1. Muzium Negara
mempamerkan dan
1. Apakah fungsi muzium di atas? memanfaatkan bahan artifak
Menyimpan dan mempamerkan tinggalan sejarah, mengumpulkan, warisan sejarah negara bagi
merekod dan menerbitkan segala khazanah warisan sejarah serta tujuan:
menjalankan penyelidikan terhadap tinggalan sejarah.
(a) menjadikannya sebagai
2. Senaraikan contoh sumber sejarah yang dapat dilihat di muzium. salah satu produk
Manuskrip lama, surat perjanjian, batu bersurat, fosil, senjata lama dan pelancongan negara.
pakaian tradisional.
(b) pendidikan masyarakat
3. Apakah langkah yang perlu diambil untuk mempertahankan warisan ke arah pembinaan jati
kesenian negara? diri dan pembangunan
bangsa.
Menguatkuasakan Akta Warisan Kebangsaan, mewartakan tempat
bersejarah, mempromosikan kebudayaan tradisional, mengadakan 2. Jabatan Muzium Malaysia
program citra warna dan menubuhkan Kelab Warisan di sekolah. menyimpan pelbagai koleksi
meliputi:

(a) Koleksi Arkeologi
(b) Koleksi Etnologi
(c) Koleksi Spesimen Alam

Semula Jadi
3. Tanggal 18 Mei setiap

tahun adalah Hari Muzium
Antarabangsa yang diraikan
oleh muzium di seluruh dunia.
4. Sambutan Hari Muzium
Antarabangsa dianggap
sebagai perayaan yang
memberi pengertian besar
kepada dunia sejagat dalam
usaha menarik perhatian
masyarakat terhadap
program dan aktiviti yang
diadakan.

4. Muzium sering dianggap sebagai tempat yang membosankan. Cadangkan
langkah-langkah untuk menarik minat orang ramai mengunjungi muzium.

Mengadakan pameran yang menarik, tidak mengenakan bayaran,
menjalankan promosi di media massa, menganjurkan cabutan bertuah
dan mengedarkan risalah.

Kuiz 1

15 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

BAB Zaman Air Batu

2 Zaman Air Batu

FOKUS TOPIK

Dunia Kita
650 juta tahun dahulu
• Bumi tiada hidupan.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.390 juta tahun dahulu195 juta tahun dahulu
• Air laut masih tawar dan • Zaman Jurasik dan

wujud ikan dan amfibia. hidupan utama ialah
dinosaur.

94 juta tahun dahulu 18,000 tahun dahulu Pada hari ini
• Dinosaur mula pupus • Anjing, kucing, badak sumbu • Bentuk fizikal bumi pada

dan rupa bentuk benua dan kuda telah wujud. Paras hari ini terdiri daripada
mula kelihatan. air laut meningkat. daratan dan lautan.

Garis Masa Zaman Air Batu • Gunung-ganang yang wujud pada hari ini telah terbentuk secara fizikal.
Zaman Miosen • Wujud mamalia serta hidupan di laut dan di air.
23 juta – 5 juta tahun dahulu • Suhu dunia panas dan kering.
Zaman Pliosen
5.3 juta – 2.6 juta tahun dahulu • Berlaku penyejukan global Zaman Miosen yang lebih panas.
• Penyejukan dan pengeringan alam sekitar global pada masa itu
Grand Canyon
Zaman Pleistosen menyumbang kepada penyebaran padang rumput dan savana.
2.5 juta – 10,000 tahun dahulu • Terbentuk jambatan darat Panama antara Amerika Utara dan Amerika

Zaman Holosen Selatan yang mendorong penghijrahan tumbuhan dan haiwan ke habitat
10,000 tahun dahulu – masa kini baharu.
• Terbentuk dataran tinggi seperti di Colorado, Amerika Syarikat yang
Tulisan kunieform dikenali sebagai Grand Canyon.

• Berlaku glasier utama sebanyak 11 kali.
• Manusia mengetahui cara membuat api.
• Kebanyakan binatang ketika itu masih kekal hingga kini.
• Manusia telah sampai ke Australia melalui jalan darat dari Asia Tenggara

(Pentas Sunda) sekitar 50,000 tahun dahulu.

• Berlaku kemajuan dalam kehidupan manusia.

• Manusia mengetahui cara mendapatkan makanan melalui kegiatan
pertanian.

• Roda dan tulisan kunieform dicipta kira-kira 5,500 tahun dahulu.

• Tamadun manusia terus berkembang dalam bidang:

– pendidikan – keagamaan

– pentadbiran – undang-undang

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 16

PBD 2.1 Dunia Kita Sejarah  Tingkatan 1  Bab 2 
Buku Teks ms. 26 – 29

  1. Tandakan (✓) bagi jawapan yang betul dan (✗) bagi jawapan yang salah.   SP 2.1.1 TP1

(a) Bumi telah melalui pelbagai perubahan yang memberikan kesan terhadap rupa bentuk ✓
fizikal, iklim, cuaca, hidupan dan kedalaman lautan.

(b) Kemajuan ilmu sejarah dan biologi membantu manusia untuk mengetahui sejarah yang ✗
berlaku kepada bumi sejak jutaan tahun dahulu.

(c) Pengetahuan dalam bidang paleontologi, kimia, arkeologi, geologi dan fizik membantu ✓
saintis membuat penyelidikan tentang perubahan yang berlaku kepada bumi.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
(d) Arkeologi merujuk kepada bidang ilmu yang mengkaji pembentukan fizikal bumi. ✗

(e) Ahli sains menjangkakan bahawa usia bumi melebihi 4.6 bilion tahun. ✓

2. Padankan binatang berikut dengan betul.   SP 2.1.1 TP1

(a) Sloth

(b) Bison occidentalis

(c) Wolly mammoth

(d) Harimau bertaring panjang
17 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Sejarah  Tingkatan 1  Bab 2 i-Think Peta Air

3. Lengkapkan rajah berikut tentang pembentukan fizikal bumi.   SP 2.1.1 TP2

650 juta tahun 390 juta tahun

(b) Air laut masih tawar .

(a) Tiada hidupan di bumi. Terdapat hidupan seperti ikan

dan amfibia.

195 juta tahun 94 juta tahun

(d) Dinosaur pupus dan
(c) Dipanggil ZamanPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.Jurasik.
Hidupan utama ialah dinosaur . rupa bentuk benua mula

kelihatan.

18,000 tahun Pada hari ini

(e) Paras air laut meningkat. (f ) Bentuk fizikal bumi terdiri daripada
Anjing, kucing , badak
daratan dan lautan .

sumbu dan kuda telah wujud.

4. Lengkapkan peta berikut yang menunjukkan kawasan benua dan lautan.   SP 2.1.1 TP2

A DE

F H
B
C
G

E Benua Asia
A Benua Amerika Utara

B Benua Amerika Selatan F Lautan Atlantik

C Benua Afrika G Lautan Hindi

D Benua Eropah H Lautan Pasifik Utara

Kriteria Kejayaan: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Saya berjaya:
• mengetahui tentang dunia kita
• menjelaskan perubahan yang berlaku kepada bumi

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 18

Sejarah  Tingkatan 1  Bab 2 

PBD 2.2 Zaman Air Batu Buku Teks ms. 30 – 31

5. Bulatkan jawapan yang betul.   SP 2.1.2 TP2

(a) Zaman Air Batu ialah garis masa yang menunjukkan suhu bumi

A menurun B meningkat

(b) Kawasan Kutub Utara dan Kutub Selatan dilitupi air batu tebal yang dikenali sebagai

A antartika B lapisan ais

(c) Lapisan ais menyebabkan kawasan air batu menjadi luas di kawasan kutub dan

A lembah sungai B pergunungan

(d) Pada akhir Zaman Air Batu, bumi mengalami proses pengglasieran, iaitu
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
A kecairan air batu B kekeringan air laut

(e) Terdapat tiga tahap berlakunya glasier. Tahap pertama ialah

A 900 – 600 juta tahun dahulu B 100 – 80,000 juta tahun dahulu

(f ) Zaman Air Batu memberikan kesan besar terhadap kehidupan dan

A sikap manusia terhadap alam B bentuk fizikal muka bumi

(g) Pengetahuan tentang sejarah bumi dan Zaman Air Batu memupuk sikap

A sayang akan alam sekitar B mengeksploitasi sumber alam

6. Gambar berikut berkaitan dengan Teori Milankovitch.   SP 2.1.2 TP2

Teori
Milankovitch

INFO


(a) Namakan tokoh tersebut.
Milutin Milankovitch

(b) Jelaskan kesan pusingan bumi mengelilingi matahari.
Menyebabkan berlakunya pelbagai perkembangan dan perubahan pada Zaman Air Batu.

(c) Bagaimanakah berlakunya kecairan air batu?
Apabila bumi menghampiri matahari, suhu bumi menjadi panas dan menyebabkan berlakunya
kecairan air batu.

19 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Sejarah  Tingkatan 1  Bab 2

7. Lengkapkan ayat berikut tentang tahap Zaman Air Batu.   SP 2.1.2 TP3

(a) Zaman Miosen

• Berlaku 23 juta – 5 juta tahun dahulu.

• Gunung-ganang terbentuk secara fizikal .

• Wujud mamalia serta hidupan di laut dan di air.

• Suhu dunia panas dan kering.

(b) Zaman Pliosen

• Berlaku 5.3 juta – 2.6 juta tahun dahulu.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
• Berlaku penyejukan global Zaman Miosen yang lebih panas.

• Penyejukan dan pengeringan alam sekitar global pada masa itu menyumbang kepada penyebaran

padang rumput dan savana .

• Terbentuk jambatan darat Panama antara Amerika Utara dan Amerika Selatan yang

mendorong penghijrahan tumbuhan dan haiwan ke habitat baharu.

• Terbentuk dataran tinggi seperti di Colorado, Amerika Syarikat yang dikenali sebagai Grand

Canyon.

(c) Zaman Pleistosen

• Berlaku 2.5 juta – 10,000 tahun dahulu.

• Berlaku glasier utama sebanyak 11 kali. Glasier

• Manusia telah mengetahui cara membuat api . INFO

• Kebanyakan binatang ketika itu masih kekal hingga kini.

• Manusia telah sampai ke Australia melalui jalan darat dari Asia Tenggara (Pentas Sunda)

sekitar 50,000 tahun dahulu.

(d) Zaman Holosen

• Berlaku 10,000 tahun dahulu hingga kini.

• Menunjukkan kemajuan dalam kehidupan manusia.

• Manusia mengetahui cara mendapatkan makanan melalui kegiatan pertanian .

• Roda dan tulisan kunieform dicipta kira-kira 5,500 tahun dahulu.

• Perkembangan tamadun manusia dalam bidang pendidikan, pentadbiran , keagamaan dan
undang-undang.

Kriteria Kejayaan: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Saya berjaya:
• mengetahui ciri-ciri Zaman Air Batu
• menyenaraikan ciri-ciri fizikal Zaman Miosen, Pliosen, Pleistosen dan Holosen

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 20

PBD 2.3 Garis Masa Zaman Air Batu Sejarah  Tingkatan 1  Bab 2 
Buku Teks ms. 32 – 33
8. Nyatakan tahap Zaman Air Batu.   SP 2.1.3 TP1

(a) Zaman Holosen 10,000 tahun – Hari ini
2.5 juta – 10,000 tahun
(b) Zaman Pleistosen 5 – 2 juta tahun
23 – 5 juta tahun
(c) Zaman Pliosen

(d) ZamanPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.Miosen


9. Namakan hidupan berikut dengan betul.   SP 2.1.3 TP2

Stegosaurus Trilobite Coiled Cephalopod
Diatryma
Deinotherium Dipterus

Eurypterids Hyracotherium



Deinotherium Dipterus Trilobite Eurypterids
(a) (b) (c) (d)

Hyracotherium Stegosaurus Diatryma Coiled
Cephalopod

(e) (f ) (g) (h)

Kriteria Kejayaan: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Saya berjaya:
• mengetahui dan melukis garis masa Zaman Air Batu

• menyenaraikan hidupan dan binatang yang hidup pada Zaman Air Batu

21 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Sejarah  Tingkatan 1  Bab 2 Buku Teks ms. 34 – 35
Nota Visual
PBD 2.4 Ciri-ciri Zaman Air Batu Akhir Ciri-ciri Zaman Air
Batu Akhir
10. Jelaskan ciri-ciri Zaman Air Batu Akhir berdasarkan aspek berikut.   SP 2.1.4 TP3

(a) Suhu Suhu dunia terlalu sejuk. Dunia dilitupi salji terutama di kawasan kutub dan
benua Eropah.

Permukaan air laut membeku. Paras air laut rendah. Pulau-pulau bersambung
dengan tanah besar. Memudahkan manusia dan binatang bermigrasi.
(b) Aras lautPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.

(c) Binatang Binatang seperti mamot berbulu, badak, kuda dan singa tinggal di kawasan
tanah pamah yang sejuk.

(d) Tumbuhan Tumbuhan utama ialah rumput dan tumbuhan renek yang menjalar.

(e) Kehidupan Terdapat manusia yang tinggal di kawasan tanah pamah yang sejuk dan
manusia hidup secara nomad dan memburu binatang.

(f ) Ciri Permukaan air laut membeku menyebabkan sebahagian besar bumi dilitupi
fizikal bumi salji.

Kuiz

Kriteria Kejayaan: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Saya berjaya:
• mengetahui ciri-ciri Zaman Air Batu Akhir
• menyenaraikan tumbuhan yang hidup pada Zaman Air Batu Akhir

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 22

Sejarah  Tingkatan 1  Bab 2 

PBD 2.5 Perubahan Zaman Air Batu Akhir Buku Teks ms. 36 – 37

1 1. Jawab soalan-soalan di bawah dengan tepat dan ringkas.   SP 2.1.5 TP3 Nota Visual
Perubahan Zaman
Air Batu Akhir

(a) Apakah bahan yang dibawa oleh air batu yang cair dari kawasan gunung semasa menuruni tanah tinggi?

(i) Batu (ii) Tanah    

(b) Nyatakan kesan penting perubahan Zaman Air Batu.

(i) Perubahan rupa bentuk fizikal (ii) Perubahan paras air laut
bumi dengan kedalaman 100 meter
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
(c) Namakan dua tasik air tawar yang terbentuk kesan daripada kecairan air batu.

(i) Great Lakes, Kanada (ii) Tasik Dayang Bunting, Malaysia

(d) Namakan binatang yang pupus pada Zaman Air Batu Akhir.

(i) Sloth (ii) Mamot
     

12. Lengkapkan ayat berikut.   SP 2.1.5 TP4 Holosen .
(a) Zaman Air Batu Akhir juga dikenali sebagai Zaman

(b) Perubahan iklim telah memberikan kesan besar terhadap kehidupan manusia kerana

mereka perlu menyesuaikan aktiviti harian dengan perubahan iklim.

(c) Kecairan air batu mengubah bentuk saliran sungai kepada bentuk yang ada pada hari ini.

(d) Pada zaman Air Batu Akhir, berlaku kepupusan binatang yang hidup pada zaman Pleistosen .

(e) Manusia berhijrah dari Benua Afrika ke Benua Asia dan Benua Eropah.

(f ) Penghijrahan ini disebabkan suhu di Benua Asia dan Benua Eropah tidak lagi terlalu sejuk.

(g) Iklim bumi berubah daripada terlalu sejuk kepada sederhana sejuk.

(h) Kegiatan radiasi bumi yang berlaku daripada sinaran matahari menjadi penyebab utama

peningkatan suhu bumi. Praktis PdPR Jawapan Pendidikan
Bab 2 Praktis PdPR Sivik 1
Bab 2

Kriteria Kejayaan: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Saya berjaya:
• mengetahui perubahan Zaman Air Batu Akhir

• menjelaskan kesan perubahan Zaman Air Batu Akhir terhadap kehidupan manusia

23 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Sejarah  Tingkatan 1  Bab 2 Buku Teks ms. 38 – 39

PBD 2.6 Kesan Perubahan Zaman Air Batu di Asia Tenggara

13. Gariskan jawapan yang betul.   SP 2.1.6 TP3

(a) Sebelum 10,000 tahun dahulu, Asia Tenggara merupakan tanah luas terbentang yang menghubungkan
(daratan ; lautan) dengan kepulauan.

(b) Gugusan tanah luas terbentang itu dikenali sebagai (Pentas Sunda ; Benua Asia) yang menjadi tunjang
kebenuaan di Asia Tenggara.

(c) Keadaan tersebut menyebabkan negara-negara di Asia Tenggara memiliki ciri-ciri (mental ; fizikal) dan
hidupan yang hampir sama.

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
(d) Manusia di Asia Tenggara mempunyai persamaan dari segi kepercayaan, asal usul keturunan, bahasa
dan (pendapatan ; budaya).

(e) Contohnya, bahasa (Melayu ; Inggeris) digunakan oleh penduduk di Malaysia, Indonesia, selatan
Thailand dan selatan Filipina.

(f ) Kecairan air batu pada akhir Zaman Holosen telah menyebabkan terbentuknya (lautan dan daratan ;
sungai dan tasik) di Asia Tenggara.

(g) Aliran sungai yang menenggelamkan tanah rendah di sepanjang tepi pantai akhirnya membawa
kepada pembentukan (Selat Melaka ; Selat Tebrau), Teluk Siam dan Laut Jawa.

(h) Perubahan yang berlaku di Asia Tenggara pada Zaman Air Batu Akhir terutamanya pada peringkat akhir
(Zaman Holosen ; Zaman Miosen) memberikan kesan kepada bentuk fizikal dan hidupan di kawasan ini.

1 4. Lakukan aktiviti berikut.  K2.1.10 TP6 Pendidikan Sivik 2

AKTIVITI PAK-21 Perbincangan di meja

(a) Bahagikan kelas kepada beberapa kumpulan kecil.
(b) Setiap kumpulan akan memilih kad yang mengandungi topik / isu yang diletakkan di atas

meja untuk perbincangan kumpulan secara lisan atau bertulis:
(c) Antara isu perbincangan seperti:
(i) Pencemaran air
(ii) Pencemaran laut
(iii) Pencemaran udara
(iv) Pencemaran sungai
(v) Pencemaran bunyi

(d) Setiap kumpulan perlu membuat kajian dengan mendapatkan maklumat daripada surat
khabar, ensiklopedia atau Internet tentang maksud, punca, kesan dan langkah mengatasi.

(e) Hasil dapatan dipersembahkan secara bertulis atau dibentangkan di hadapan kelas.

Kriteria Kejayaan: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Saya berjaya:
• menjelaskan maksud Pentas Sunda
• mengetahui kesan perubahan Zaman Air Batu Akhir di Asia Tenggara

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 24

MODUL PT3Pentaksiran Sumatif

A

1. Bagaimanakah manusia dapat mengetahui 6. Bagaimanakah kehidupan manusia pada
sejarah yang berlaku kepada bumi? Zaman Air Batu Akhir?
Buku Buku
Teks Teks
ms. 26 A Kemunculan ahli sejarah ms. 34 I Memburu binatang
B Kebijaksanaan pemerintah II Hidup secara nomad
C Perkembangan pendidikan III Tinggal di pesisir sungai
D Kemajuan ilmu sains dan teknologi IV Menternak dan bercucuk tanam
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. A I dan II
2. Senarai berikut merujuk kepada pembentukan B I dan IV
fizikal bumi.
Buku C II dan III
Teks

ms. 28 D III dan IV

• Bumi 195 juta tahun dahulu.
• Dikenali sebagai Zaman Jurasik.
7. Apakah binatang yang hidup di kawasan tanah
pamah yang sejuk?
Buku
Teks
ms. 35 I Kuda
Apakah hidupan utama pada zaman tersebut? II Singa
A Ikan C Dinosaur
B Mamot D Badak sumbu III Biawak
IV Penguin
3. Antara berikut, yang manakah benua? A I dan II
A Hindi C Eropah
Buku D Atlantik B I dan IV
Teks
ms. 29 B Pasifik
C II dan III
D III dan IV
4. Maklumat berikut merujuk kepada tahap pada
Zaman Air Batu.
Buku 8. Kecairan air batu menyebabkan kawasan tanah
Teks

ms. 30 Buku rendah ditenggelami air dan membentuk
Teks
Terbentuk dataran tinggi di Colorado, ms. 36 A tasik
Amerika Syarikat dikenali sebagai Grand B benua
Canyon. C gunung
D dataran

Apakah tahap tersebut? 9. Apakah kesan perubahan iklim kepada
A Miosen C Pliosen
B Holosen D Pleistosen Buku kehidupan manusia?
Teks
ms. 37 I Kekal menetap
II Tinggal di tanah tinggi
5. Gambar berikut menunjukkan binatang Zaman III Berhijrah ke tempat baharu
Air Batu. IV Menyesuaikan dengan aktiviti harian
Buku
Teks A I dan II
ms. 32

B I dan IV
C II dan III
D III dan IV

10. Apakah ciri istimewa manusia yang tinggal
di rantau Asia Tenggara khususnya di Pentas
Buku
Teks
ms. 38 Sunda?
A Berbeza budaya
Apakah binatang tersebut? B Berasal dari Benua Eropah
A Sloth C Trilobite
B Dipterus D Stegosaurus C Berkongsi bahasa yang sama
D Berubah menjadi masyarakat baharu

25 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Sejarah  Tingkatan 1  Bab 2

B

1. Maklumat berikut tentang dunia.

Buku
Teks

ms. Dunia merupakan bumi tempat tinggal kita dan tempat tinggal berjuta-juta hidupan yang lain. Bumi
26–28

telah melalui pelbagai perubahan yang memberikan kesan terhadap rupa bentuk fizikal, iklim, cuaca,
hidupan yang ada dan kedalaman lautan.


(a) Nyatakan bidang yang membantu kita membuat penyelidikan tentang perubahan yang berlaku
kepada bumi.

(i) Kimia / arkeologi

(ii) Geologi / fizik / paleontologi

(b) Terangkan keadaan fizikal bumi pada tahun berikut:
(i) 650 juta tahun dahulu
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. [2 markah]

Tiada kehidupan. [2 markah]
(ii) 390 juta tahun dahulu

Air laut masih tawar. Wujud hidupan seperti ikan dan amfibia. [2 markah]
(c) Apakah tujuan kita mempelajari tentang Zaman Air Batu?

(i) Mengetahui sejarah bumi.

(ii) Membantu manusia menghadapi cabaran pada masa depan.

(iii) Bersyukur dengan keunikan bumi.

(iv) Menjaga bumi daripada pencemaran dan kemusnahan.

[4 markah]

2. Gambar berikut menunjukkan kecairan air batu yang dipanggil pengglasieran. Glasier telah mengubah
wajah dan bentuk fizikal bumi.
Buku
Teks

ms.
36–37



(a) Apakah kesan perubahan Zaman Air Batu Akhir?
(i) Perubahan rupa bentuk fizikal bumi.
(ii) Kepupusan binatang yang hidup pada Zaman Pleistosen.

[2 markah]

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 26

Sejarah  Tingkatan 1  Bab 2 

(b) Senaraikan empat aktiviti manusia yang menyebabkan suhu dunia semakin meningkat.

(i) Pembakaran terbuka.

(ii) Kegiatan perindustrian.

(iii) Penebangan hutan secara haram.

(iv) Pembakaran minyak daripada enjin kenderaan. [4 markah]
(c) Cadangkan empat tindakan yang menunjukkan sikap sayang akan alam sekitar.

(i) Mengamalkan kitar semula.

(ii) Mengurangkan penggunaan beg plastik.

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.(iii) Menggunakan air dan elektrik secara berhemah.

(iv) Tidak membuang sampah merata-rata.

[4 markah]

C

1. (a) Terangkan perubahan yang berlaku pada Zaman Air Batu Akhir berdasarkan aspek berikut:

Buku (i) Suhu [3 markah]
Teks [3 markah]

ms.
34–35 (ii) Aras laut

(b) Gambar berikut menunjukkan Pentas Sunda dan perubahan peta Asia Tenggara.

Buku
Teks
ms.
38–39

Rupa bentuk Asia Tenggara sebelum Rupa bentuk Asia Tenggara pada
Zaman Holosen hari ini

Terangkan perubahan rupa bentuk Asia Tenggara. [8 markah]

(c) Jelaskan tindakan yang boleh diambil untuk mengatasi masalah pencemaran sungai. [6 markah]

27 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Sejarah  Tingkatan 3  Bab 1

FOKUS KBAT

Baca lirik lagu di bawah. Kemudian, jawab soalan-soalan berikutnya. Menjawab

Bumi yang tiada rimba Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.1. Hutan mengawal suhu bumi
Seumpama hamba dengan mengeluarkan
Dia dicemar manusia oksigen dan menyedut
Yang jahil ketawa karbon dioksida.
Bumi yang tiada udara
Bagai tiada nyawa 2. Hutan menjadi habitat flora
Pasti hilang suatu hari dan fauna.
Tanpa disedari
Bumi tanpa lautan 3. Hutan membekalkan sumber
Akan kehausan kayu balak bagi tujuan
Pasti lambat laun hilang pembinaan.
Duniaku yang malang
4. Hutan mampu mencegah
1. Apakah masalah yang dihadapi oleh bumi berdasarkan lirik lagu tersebut? kejadian tanah runtuh.

Kepupusan hutan, pencemaran udara dan pencemaran air. 5. Hasil hutan mampu
menyediakan sumber
perubatan seperti Tongkat Ali
dan Kacip Fatimah.
2. Apakah kepentingan hutan?
6. Hutan juga berpotensi menjadi
Merupakan habitat bagi haiwan dan menjadi kawasan tadahan hujan. kawasan eko-pelancongan
kerana keindahan di dalamnya
seperti air terjun dan
kehijauannya menjadi tarikan
3. Buktikan anda mengamalkan nilai menyayangi dan menghargai alam kepada pelancong.
sekitar.
7. Amalan memelihara alam
Tidak membuang sampah merata-rata, mengamalkan kitar semula, sekitar ialah:

mengurangkan penggunaan elektrik, menanam pokok dan membuat (a) Membuang sampah dan
sisa buangan di tempat
aduan jika ada pihak yang melanggar undang-undang alam sekitar. yang betul.

(Mana-mana jawapan yang munasabah) (b) Mengasingkan sampah
mengikut jenis/
4. Apakah yang akan terjadi kepada bumi pada masa akan datang jika mengamalkan kitar
manusia pada masa kini tidak menghargai alam sekitar? semula.

Bumi akan ditimpa bencana dan manusia tidak dapat hidup dengan (c) Menghijaukan kawasan
sekitar rumah.
selamat dan selesa.
(d) Menggunakan air
dan elektrik secara
berhemah.

Kuiz 2

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 28

BAB Tamadun Dunia dan Sumbangannya

4 Mengenali Tamadun

FOKUS TOPIK

Maksud Tamadun

Bahasa Huraian

Yunani Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Perkataan civitas bermaksud bandar atau kota. Tahap kemajuan yang dicapai dalam bidang kebudayaan,
sains, industri dan sistem kerajaan.

Inggeris Perkataan civilisation, iaitu tahap pembangunan manusia dan organisasi yang paling maju merangkumi
pengetahuan, seni, kepercayaan, moral, undang-undang, adat dan kebolehan.

Arab • Mudun, Madain dan Madana yang bermaksud tinggi budi bahasa dan pembukaan bandar.
• Hadharah bermaksud kawasan, daerah, kota, bandar, kampung, dan kawasan yang digunakan untuk

bercucuk tanam.
• Hadari bermaksud tanah atau rumah yang didiami oleh masyarakat, tahap kemajuan dan memperoleh

kekayaan.

Melayu Suatu peradaban yang merujuk kepada pencapaian kemajuan masyarakat dari segi kebendaan dan
perkembangan pemikiran meliputi bidang sosial, politik dan budaya yang tinggi.

Konsep Tamadun

Tokoh Pandangan

Ibn Khaldun • Karyanya, Muqqadimah memperkenalkan konsep umran dan hadharah.
• Hadharah meliputi aspek akidah, syarak, akhlak, falsafah, kebudayaan dan

peradaban.
• Madaniyyah merujuk kepada aspek kebendaan dalam kehidupan dan

bersifat umum kepada semua manusia.

Syed Muhammad Naquib Al-Attas • Tamadun ialah keadaan kehidupan insan bermasyarakat yang mencapai
taraf kehalusan tatasusila dan kebudayaan yang luhur bagi seluruh
masyarakatnya.

• Karya beliau ialah Islam dalam Sejarah dan Kebudayaan Melayu dan Historical
Fact and Fiction.

Arnold J.Toynbee • Tamadun sebagai suatu sistem masyarakat yang memperkasakan sistem
politik, ekonomi, sosial, kesenian dan kebudayaan.

• Karya beliau ialah A Study of History.
• Bagi masyarakat Barat, tamadun dikaitkan dengan pembangunan lahiriah

melalui pencapaian ilmu dan teknologi, ekonomi, politik, kemasyarakatan
serta petempatan.

Ciri-ciri Tamadun Awal Dunia Teknologi
Pertanian dan perdagangan

Sistem pemerintahan Tulisan dan penyimpanan rekod

Agama dan kepercayaan Kesenian dan kesusasteraan Pembentukan bandar

Organisasi sosial Pengkhususan pekerjaan

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 44

PBD 4.1 Maksud Tamadun Sejarah  Tingkatan 1  Bab 4 
Buku Teks ms. 76 – 77
1. Berdasarkan perkataan berikut, nyatakan bahasa yang betul.   SP 4.1.1 TP1 Nota Visual
Maksud Tamadun

(a) Mudun Arab

(b) Civitas Yunani Tamadun
(c) Madain Arab
(d) Civilisation Inggeris INFO
(e) Peradaban Melayu
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. Mengenali
tamadun

VIDEO

2. Jelaskan maksud istilah berikut.   SP 4.1.1 TP2

Perkataan Maksud


(a) Civitas Bandar atau kota.

(b) Hadari Tanah atau rumah yang didiami oleh masyarakat, tahap
(c) Civilisation kemajuan dan memperoleh kekayaan.
Tahap pembangunan manusia dan organisasi yang
dianggap paling maju.

(d) Hadharah Kawasan, daerah, bandar, kota, kampung dan kawasan
yang digunakan untuk bercucuk tanam.

45 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Sejarah  Tingkatan 1  Bab 4   SP 4.1.1 TP2

3. Gariskan jawapan yang betul.

(a) Perkataan tamadun dalam bahasa Yunani ialah (civitas : mudun) yang bermaksud bandar atau kota.

(b) Tahap kemajuan dalam kehidupan masyarakat dicapai dalam bidang (keagamaan : kebudayaan), sistem
kerajaan, sains dan industri.

(c) Dalam bahasa Inggeris, tamadun disebut civilisation, iaitu tahap pembangunan manusia dan organisasi
yang paling (maju : moden).

(d) Tahap pembangunan tersebut merangkumi (kesenian : kerohanian), pengetahuan, kepercayaan, moral,
undang-undang, adat dan kebolehan manusia atau organisasi.

(e) Perkataan tamadun dalam bahasa Arab ialah mudun, madain dan (madana : modenas) yang merujuk
kepada tinggi budi bahasa dan pembukaan bandar.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
(f ) Perkataan lain ialah hadharah bermaksud kawasan, daerah, kota, bandar, kampung dan kawasan yang
digunakan untuk tujuan (beribadat : bercucuk tanam).

(g) Hadari bermaksud tanah atau rumah yang didiami oleh masyarakat, tahap (kemakmuran : kemajuan)
dan memperoleh kekayaan.

4. Lengkapkan ayat berikut.   SP 4.1.1 TP2

kehidupan seni bina kebendaan

hasil cipta pencapaian percukaian

(a) Tamadun dalam bahasa Melayu bermaksud peradaban yang merujuk kepada pencapaian
kemajuan masyarakat dari segi kebendaan dan perkembangan pemikiran meliputi bidang sosial, politik
dan budaya yang tinggi.

(b) Kemajuan kebendaan bermaksud pencapaian dalam seni bina, sistem ekonomi dan hasil cipta.

(c) Penciptaan seni bina seperti pembinaan bangunan dan empangan.

(d) Pencapaian dalam sistem ekonomi seperti percukaian dan kewangan.

(e) Pencapaian hasil cipta seperti membuat kertas lukisan dan ukiran.

(f ) Walaupun terdapat perbezaan maksud tamadun berdasarkan bahasa, namun terdapat persamaan yang

jelas, iaitu kemajuan yang dicapai oleh masyarakat untuk membina kehidupan yang lebih baik
dan kompleks.

Kriteria Kejayaan: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Saya berjaya:
• menjelaskan maksud tamadun mengikut bahasa Yunani, bahasa Inggeris, bahasa Arab dan bahasa Melayu

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 46