เซลล์พืช

diffusing through water at about 2x real-time. The cup on the left contains
hot water, while the cup on the right contains cold water.







การแพร่ของสาร



• การแพร่ในของเหลว เช่น การแพร่กระจายของ
โมเลกุลน้าตาลในน้า

• การแพร่ในแก๊ส เช่น การแพร่โมเลกุลน้าหอมใน
อากาศ การแพร่ของแก๊สหรือควันไฟในอากาศ

• การแพร่ในของแขง็ เช่น เกล็ดด่างทบั ทมิ แพร่ในวุ้น

1. ความเข้มข้นของสาร ถ้าความเข้มข้นของสารที่แพร่กับความเข้มข้นของตัวกลางมคี วาม

แตกตา่ งกันมาก การแพรจ่ ะเกิดเร็วขึน้

2. อุณหภมู ิ ถ้าอุณหภมู สิ ูง การแพร่ของสารจะเป็ นไปอย่างรวดเรว็

3. ขนาดอนุภาคสาร สารทมี่ ีขนาดอนุภาคเล็กและเบา จะแพรไ่ ด้รวดเร็วกวา่
4. ความสามารถในการละลายของสาร ถา้ สารทแี่ พร่สามารถ

ละลายไดด้ จี ะมกี ารแพร่สงู

5 ความหนาแน่นของตวั กลาง สารทมี่ ีลกั ษณะเหมือนกนั แต่

แพร่ผา่ นตวั กลางตา่ งชนิดกัน อตั ราการแพร่ไม่เทา่ กัน

คาถาม ปัจจยั ทมี่ ผี ลต่อการแพร่ คอื ข้อใดระหว่าง

ก. ขนาดของภาชนะ สถานะของ
ข. สอาุณรหภมู ิ ความแตกตา่ งของความเขม้ ขน้ ขนาดอนุภาค

ของสาร

หลกั การของออสโมซิส

ออสโมซสิ (osmosis) หมายถงึ การเคลอ่ื นทขี่ องโมเลกุล
ของนา้ จากบรเิ วณทม่ี คี วามเข้มข้นน้อย ไปยงั บริเวณทมี่ คี วามเข้มข้น
มาก โดยผ่านเยอ่ื กัน้ บาง ๆ ทาหน้าทเี่ ป็ นเยอื่ เลอื กผ่าน

เยอื่ เลอื กผ่านคอื เยอื่ บาง ๆ ทย่ี อมใหส้ ารบางอย่างผ่าน
ได้ แตส่ ารบางอย่างผ่านไมไ่ ด้

การออสโมซิส เป็ นการแพร่ของนา้ จากบริเวณทม่ี อี นุภาคนา้
มากไปสู่บริเวณทมี่ อี นุภาคนา้ น้อย โดยผ่านเย่ือหุ้มเซลล์ ซึ่งมี
สมบตั เิ ป็ นเย่ือเลือกผ่าน ออสโมซิสเป็ นกระบวนการทส่ี าคญั ใน
การดารงชีวติ ของสิ่งมชี ีวติ เน่ืองจากเซลล์ของส่ิงมีชีวติ มนี า้ เป็ น
ส่วนประกอบหลกั และเซลล์อยู่ในส่ิงแวดล้อมทส่ี ัมผสั กบั นา้ อยู่
ตลอดเวลา

ตวั อย่างการออสโมซิส : การลาเลยี งนา้ ในเนื้อเยื่อลาเลยี งนา้
: การลาเลียงอาหารในเนื้อเย่ือลาเลียงอาหาร
: การนาผกั ท่เี ห่ียวไปแช่นา้
: การดองผลไม้ในนา้ เกลือ











การแพร่ ออสโมซสิ

1.มี หรือไมม่ เี ยอ่ื กนั้ 1.มีเย่ือกั้น มีสมบัติยอมให้
สารที่มีขนาดอนุภาคเล็ก ๆ

ผ่านเขา้ ออกได้

2.เป็ นการกระจายของสาร 2.เป็ นการกระจายของนา้
ทงั้ ก๊าซ และของเหลว

ดูวดี โี อกนั ค่ะ
..\วดี โี อ\OSMOSIS IN THE KITCHEN(360P).MP4



..\วดี ีโอ\EGG OSMOSIS (HYPERTONIC VS.
HYPOTONIC SOLUTION)(360P).MP4



ฟังเพลงกนั บ้างนะคะ

•..\วีดโี อ\เพลงการแพร่&ออสโมซสี (คนใจ
งา่ ย-ICE)(720p).mp4

ให้นักเรียนเขยี นแผนภาพ เพื่อแสดงการเคลื่อนทข่ี องอนุภาคนา้ และนา้ ตาล
ขณะออสโมซิส

Osmosis. สารละลายน้าตาล 2 ชนิดทม่ี คี วามเข้มข้นต่างกนั ซ่ึงแยกจากกนั โดย
เมมเบรนทมี่ รี ู ซ่ึงยอมให้ตัวทาละลาย (solvent = น้า) ผ่านไปได้เท่าน้ัน ตัวถูก
ละลาย (solute = นา้ ตาล) ไม่สามารถผ่านไปได้. น้าจะแพร่จากบริเวณท่ี
สารละลายมีความเข้มข้นน้อย (hypotonic) ไปสู่บริเวณทม่ี ีความเข้มข้นของ
สารละลายมาก (hypertonic) จนกระทง่ั สารละลายมคี วามเข้มข้นใกล้เคยี งกัน,
(Osmosis=passive transport of water













การแช่ผกั ในน้า
ทาใหผ้ กั ไม่เหี่ยว

83

ผกั เตง่ ข้ ึน

84

การกรีดตน้ หอมเป็ น
แฉกแลว้ แช่น้า

85

ตน้ หอมท่กี รดี จะกางออกเป็ นแฉก

คณุ ครธู รี าภรณ์ ศกั ดารณรงค์ 86

การปักดอกไมใ้ นแจกนั

87

ดอกไมใ้ นแจกนั จะสดและเตง่ ข้ ึน

88



การออสโมซิส(OSMOSIS)ในพชื

นา้ จากดนิ จะแพร่เข้าสู่รากโดยวธิ ีการออสโมซสิ โดย
เคลอ่ื นทผี่ ่านเซลลข์ องรากจนถงึ ทอ่ ลาเลยี งนา้ ทอี่ ยู่ดา้ นล่าง
ของราก ซง่ึ มลี ักษณะเป็ นทอ่ ทต่ี ่อจากรากไปยังลาตน้ และส่วน
ตา่ ง ๆ ของพชื

คาถามฝึ กกระบวนการคดิ

1. อะมบี าเป็ นสง่ิ มชี วี ติ เซลลเ์ ดยี วทตี่ อ้ งการ
ออกซเิ จนเพอ่ื การหายใจ ใหน้ ักเรยี นเขยี น
ลูกศร แสดงทศิ ทางการแพร่ของออกซเิ จน
ผ่านเซลลข์ องอะมบี า พร้อมอธบิ ายวา่ เหตุ
ใดจงึ เกดิ การแพร่ในทศิ ทางนั้น

จงอ่านข้อความต่อไปนี้

ด า ต้อ ง ก า ร ศึ ก ษ า เ ซ ล ล์เ ม็ ด เ ลื อ ด แ ด ง
ภายใตก้ ลอ้ งจลุ ทรรศน์ โดยใชน้ ้ากลน่ั ใน
การเตรียมไสลด์ แต่เมื่อนาไสลดไ์ ปศึกษา
ภายใต้กลอ้ งจลุ ทรรศน์ ดาพบว่าเซลล์
เม็ดเลือดแดงในไสลดท์ กุ เซลลแ์ ตกหมด

1. เมอ่ื เซลลเ์ มด็ เลือดแดงอยใู่ นนา้ กล่ัน ความเข้มขน้
ของสารทอ่ี ยภู่ ายใน และนอกเซลล์ แตกตา่ งกันอยา่ งไร

เมอ่ื เมด็ เลือดแดงอยู่ในนา้ กล่ัน ความเข้มข้นของ
สารทอ่ี ย่ภู ายนอกเซลลน์ ้อยกว่าภายในเซลล์ นา้ จงึ
ออสโมซสิ จากภายนอกเข้าสู่ภายในเซลล์ จงึ ทาให้
เซลลแ์ ตก

2. เพราะเหตุใดเซลลเ์ มด็ เลือดแดงจงึ แตก

น้าที่ออสโมซิสเขา้ สเู่ ซลลท์ าใหป้ รมิ าตรของเซลล์
เพ่ิมข้ึน แต่เยอ่ื หมุ้ เซลลข์ ยายตวั ไดจ้ ากดั เมื่อน้า
ยงั คงออสโมซิสเขา้ สเู่ ซลลเ์ รอ่ื ยๆ แรงดนั ภายใน
เซลลจ์ ะสงู ข้ึนเรอ่ื ยๆ จนกระทงั่ เซลลแ์ ตก

การสังเคราะห์ด้วยแสงของพืช
พืชสามารถสร้างอาหารได้เองโดยกระบวน

การสังเคราะห์ด้วยแสง พืชจึงเป็ นแหล่งอาหารทีส่ าคญั ของ
มนุษย์และสัตว์ ในกระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสงของพืช
มปี ัจจัยท่เี กยี่ วข้อง ได้แก่ แสง แก๊ส คาร์บอนไดออกไซด์
คลอโรฟิ ลล์ และนา้

แสง ดวงอาทติ ย์เป็ นแหล่งพลงั งานของแสงทพี่ ืชนามาใช้ใน
กระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสงโดยทว่ั ไปเม่ือความเข้มของแสง
เพม่ิ ขนึ้ พืชจะสังเคราะห์ด้วยแสงมากขนึ้

แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ผ่านเข้า
ทางปากใบของพืช เมื่อความเข้มของแก๊คาร์บอนไดออกไซด์
สูงขนึ้ พืชจะสังเคราะห์ด้วยแสงเพม่ิ ขนึ้

คลอโรฟิ ลล์ เป็ นสารประกอบท่พี บในส่วนทมี่ สี ีเขียวของพืช
ทาหน้าทด่ี ูดซับพลงั งานแสง

นา้ ในการสังเคราะห์ด้วยแสง ถ้าพืชได้รับนา้ ไม่เพยี งพอจะ
ทาให้พืชสังเคราะห์ด้วยแสงน้อยลง

พืชสังเคราะห์นา้ ตาลจากกระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสง
ทาให้พืชมแี หล่งพลงั งานและวตั ถุดบิ ในการสังเคราะห์สารอนิ ทรีย์
อ่ืนๆ ได้อกี หลายชนิด เช่น แป้ง ไขมนั โปรตนี

แก๊สออกซิเจนเป็ นผลติ ภัณฑ์ทีไ่ ด้จากกระบวนการสังเคราะห์
ด้วยแสงซ่ึงมคี วามสาคญั ต่อส่ิงมชี ีวติ เนื่องจากพืชและสัตว์นาแก๊ส
ออกซิเจนไปใช้ในกระบวนการหายใจ หลงั จาส่ิงมชี ีวติ
ใช้แก๊สออกซิเจนแล้วจะเกดิ แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ซึ่งจะปล่อย
ออกสู่บรรยากาศ พืชจะนาแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ไปใช้ใน
กระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสงใหม่อกี แก๊สออกซิเจนและแก๊ส
คาร์บอนไดออกไซด์กจ็ ะหมนุ เวยี นเช่นนีต้ ่อไปเร่ือยๆ



การลาเลยี งนา้ และอาหารของพืช

รากพืชทาหน้าที่ดูดนา้ และแร่ธาตุทลี่ ะลายในนา้ โดยมขี นราก
ซ่ึงเป็ นส่วนของเซลล์ผวิ รากทย่ี ่ืนออกไป ขนรากมีลกั ษณเป็ นเส้น
เลก็ ๆ จานวนมากอยู่รอบรากทาหน้าทดี่ ูดนา้ นา้ จากดนิ จะ
ออสโมซิสเข้าสู่เซลล์ขนราก นา้ จะเคลื่อนผ่านเซลล์ขนรากมายงั
เซลล์ทอี่ ยู่ถัดมาเร่ือยๆ จนกระทง่ั ถึงเนื้อเยื่อลาเลยี งนา้

เนื้อเยื่อลาเลยี งนา้ -เกลือแร่มลี กั ษณะเป็ นเซลล์หลายๆ เซลล์
เรียงต่อกนั เป็ นท่อต่อเนื่องต้งั แต่ราก ลาต้น กงิ่ จนถึงใบ นา้ ตาลที่
ถูกสร้างขึน้ จากกระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสง จะถูกลาเลยี งใน
รูปสารละลายไปตามเนื้อเย่ือลาเลยี งอาหาร ซึ่งเป็ นเนือ้ เยื่อทเ่ี รียง
ตวั ต่อเนื่องจากใบไปตามก้านใบ กง่ิ ลาต้น และราก เพื่อส่งอาหาร
ไปเลยี้ งเซลล์ทุกๆ เซลล์ของพืช