ธรณีวิทยากายภาพ พื้นทะเลอ่าวไทยตอนบน

รายงานวิชาการ
ฉบับที่ สทธ 13/2554

ธรณีวทิ ยากายภาพพ้นื ทะเลอา่ วไทยตอนบน

สำนักเทคโนโลยธี รณี
กรมทรพั ยากรธรณี

รายงานวชิ าการ
ฉบบั ท่ี สทธ 13/2554

ธรณีวทิ ยากายภาพพื้นทะเลอา่ วไทยตอนบน

วิเชยี ร อนิ ต๊ะเสน
อภชิ ัย กาญจนพันธ์ุ

สำนักเทคโนโลยธี รณี
กรมทรัพยากรธรณี

อธิบดีกรมทรัพยากรธรณี
นายสมหมาย เตชวาล

ผอู้ ำนวยการกองเทคโนโลยธี รณี
นายสวุ ภาคย์ อมิ่ สมุทร

ผ้อู ำนวยการส่วนพฒั นาและฟ้ืนฟูพืน้ ท่แี หลง่ ทรพั ยากรธรณี
นายวิเชียร อินต๊ะเสน

จัดพมิ พโ์ ดย กองเทคโนโลยีธรณี กรมทรพั ยากรธรณี
ถนนพระรามที่ 6 เขตราชเทวี กรงุ เทพฯ 10400
โทรศัพท์ 0 2621 9613 โทรสาร 0 2621 9612

พิมพค์ ร้ังที่ 2 สงิ หาคม 2564
จำนวน 30 เล่ม

ขอ้ มูลการลงรายการบรรณานุกรม

วิเชยี ร อนิ ต๊ะเสน และอภชิ ยั กาญจนพนั ธุ์.
ธรณีวิทยากายภาพพ้ืนทะเลอ่าวไทยตอนบน/ โดย วิเชยี ร อนิ ตะ๊ เสน และอภิชยั กาญจนพันธุ์.--

กรุงเทพฯ : สำนกั เทคโนโลยีธรณี กรมทรัพยากรธรณี, 2554.
58 หนา้ : ภาพประกอบ : แผนท่ี : ตาราง ; 30 ซม.
รายงานวชิ าการ ฉบบั ที่ สทธ 13/2554.

- III -

สารบัญ

บทคดั ย่อ................................................................................................................................................................VII
คาขอบคณุ ............................................................................................................................................................VIII
1. บทนา ..................................................................................................................................................................1

1.1 หลกั การและเหตุผล ...........................................................................................................................1
1.2 วัตถุประสงค์.......................................................................................................................................1
1.3 เปา้ หมาย............................................................................................................................................1
1.4 พ้ืนท่ีดาเนนิ งาน..................................................................................................................................2
1.5 ขอบเขตการดาเนินงาน......................................................................................................................2
1.6 งบประมาณ........................................................................................................................................2
1.7 ระยะเวลาดาเนินงาน .........................................................................................................................2
1.8 ผลผลติ ...............................................................................................................................................2
1.9 ผลท่ีคาดว่าจะได้รบั ............................................................................................................................2
1.10 ผู้ปฏิบตั ิงานสารวจ...........................................................................................................................2
2. ธรณีวทิ ยาทั่วไป อุทกศาสตรแ์ ละสมทุ รศาสตร์...................................................................................................4
2.1 ธรณีวิทยาโครงสรา้ ง .........................................................................................................................4
2.2 การเปลีย่ นแปลงระดบั น้าทะเลในยุคควอเทอรน์ ารตี อนปลาย ........................................................4
2.3 ธรณวี ิทยาควอเทอร์นารี ...................................................................................................................6
2.4 ธรณีสณั ฐานชายฝ่ัง...........................................................................................................................7
2.5 อุทกศาสตร์และสมทุ รศาสตร์ ........................................................................................................ 11
3. การดาเนินงานสารวจ....................................................................................................................................... 12
3.1 วิธีการสารวจ................................................................................................................................... 12

3.1.1 การสารวจธรณีฟสิ ิกสท์ างทะเล........................................................................................... 12
3.1.2 การตรวจวดั ระดบั นา้ ขึ้น-น้าลง............................................................................................ 15
3.1.3 การเก็บตวั อย่างตะกอนพื้นทะเล......................................................................................... 15
3.2 อุปกรณก์ ารสารวจ.......................................................................................................................... 15
4. ผลการสารวจและวจิ ารณ์................................................................................................................................. 18
4.1 ความลึกนา้ และลกั ษณะภูมปิ ระเทศพน้ื ทะเล................................................................................. 18

4.2 ลกั ษณะตะกอนพืน้ ผิวท้องทะเล........................................................................... 22

4.3 การวเิ คราะหแ์ ละแปลความหมายขอ้ มูลสารวจธรณีฟสิ กิ ส์ทางทะเล ............................................. 22
4.4 ผลการวิเคราะหธ์ าตุโลหะหนักในตะกอนพืน้ ผวิ ท้องทะเล.............................................................. 44
4.5 พ้ืนท่ศี กั ยภาพแหลง่ ทราย ............................................................................................................... 54
5. สรุปผลการสารวจ ............................................................................................................................................ 56
5.1 สรุปผลการสารวจ ........................................................................................................................... 56
5.2 ปญั หาและอุปสรรค......................................................................................................................... 56
6. เอกสารอ้างอิง................................................................................................................................................... 57

- IV -

สารบัญรปู

1-1 พน้ื ทีด่ าเนนิ งานสารวจทาแผนท่ีธรณวี ิทยากายภาพพืน้ ทะเลบริเวณอา่ วไทยตอนบน ...................................2
2-1 ลักษณะการเปลย่ี นแปลงของระดับนา้ ทะเลของโลก ในยุคควอเทอร์นารีตอนปลาย ......................................5
2-2 ลักษณะการเปล่ยี นแปลงของระดับนา้ ทะเลบริเวณชอ่ งแคบมะละกา ในสมัยโฮโลซนี ...................................5
2-3 ลักษณะการเปล่ียนแปลงของระดบั น้าทะเลของประเทศไทย ในสมยั โฮโลซนี . ...............................................6
2-4 ชนิดตะกอน ความหนาและช่วงอายกุ ารตกสะสมตัว บรเิ วณบอ่ เปดิ (open pit) บ้านแพรกษา

จังหวัดสมทุ รปราการ.......................................................................................................................................8
2-5 แผนทแี่ สดงบรเิ วณไหลท่ วปี ซุนดา (Sunda shelf) ซึ่งมีสภาพแวดลอ้ มแบบแผ่นดิน

(terrestrial environment) ในสมัยไพลสโตซีนตอนปลาย ช่วงสุดทา้ ย ประมาณ 10,000 ปี ก่อน
ปัจจุบนั เมื่อนา้ ทะเลลดลงต่าสุด มากกวา่ 80 เมตร จากระดับปจั จบุ ัน.........................................................9
2-6 แผนทีธ่ รณวี ทิ ยาควอเทอรน์ ารี บริเวณทีร่ าบลมุ่ เจ้าพระยาตอนลา่ ง ............................................................ 10
3-1 ลักษณะการทางานหย่ังนา้ ลกึ และบนั ทึกภาพหนา้ ตดั ขา้ งดว้ ยคลนื่ ไหวสะเทือนแบบสะทอ้ นกลับ
ระดบั ตื้นโดยใชอ้ ปุ กรณก์ ารสารวจแบบ parametric echo sounding ตราเครื่องหมาย Innomar
ร่นุ SES-2000 light....................................................................................................................................... 13
3-2 ภาพหน้าตดั ขา้ งความลึกน้าและภาพหน้าตดั ข้างคลืน่ ไหวสะเทือนแบบสะท้อนกลบั
ระดับตื้นของช้ันตะกอนและชนั้ หนิ ใตพ้ ้ืนท้องทะเล ขณะปฏิบตั งิ านในพื้นท่สี ารวจโดย
ใชร้ ะบบ parametric echo sounding ตราเคร่อื งหมาย Innomar รุ่น SES-2000 light ........................ 14
3-3 ระบบการทางานของการสารวจธรณฟี สิ ิกส์โดยวิธีหยงั่ นา้ ลึกและวดั คล่ืนไหวสะเทอื น
แบบสะท้อนกลับระดับต้ืน โดยใช้อุปกรณ์ Geopro 4................................................................................. 15
3-4 เรือสารวจธรณีฟิสกิ สท์ างทะเลและเก็บตวั อย่างตะกอนพื้นทะเล ในพ้ืนที่สารวจ......................................... 16
3-5 อปุ กรณ์หย่งั ความลึกนา้ ตราเคร่ืองหมาย Marimatech รนุ่ E-Sea Sound 403....................................... 17
3-6 เครือ่ งส่งและรับสัญญาณคลนื่ เสยี ง (ก) และเครื่องประมวลผลและแสดงภาพ (ข)
ตราเคร่ืองหมาย Innomar ร่นุ SES –2000 Light ...................................................................................... 17
3-7 เครอื่ งตรวจวดั ระดับน้าข้นึ -น้าลง แบบวัดความดนั ตราเคร่อื งหมาย Valeport รุน่ 740 .......................... 17
3-8 อปุ กรณ์บนั ทกึ ภาพหนา้ ตดั ข้างคล่นื ไหวสะเทือนแบบสะท้อนกลบั ระดบั ต้ืน
ตราเครอ่ื งหมาย GeoAcoustic ร่นุ Geopro 4 ......................................................................................... 18
3-9 เครื่องมอื หาพิกดั ทางภูมศิ าสตร์บนพ้ืนโลกระบบดาวเทียม ตราเครือ่ งหมาย Garmin
และโปรแกรมควบคุมการเดินเรอื Hydro Pro Navigation ขณะปฏบิ ตั งิ านสารวจ................................... 18
3-10 เครือ่ งมือเก็บตัวอย่างตะกอนพน้ื ทะเล........................................................................................................ 18
4-1 แผนทแี่ สดงเส้นทางเดนิ เรอื สารวจหยง่ั น้าลกึ และบนั ทึกภาพหน้าตดั ขา้ งคลน่ื ไหว
สะเทอื นแบบสะทอ้ นกลบั ระดบั ตืน้ และจดุ เกบ็ ตวั อย่างตะกอนพน้ื ผวิ ท้องทะเล
ในพื้นทส่ี ารวจ............................................................................................................................................... 19
4-2 แผนที่แสดงเสน้ ชนั้ ระดบั ความลกึ นา้ ทะเลในพื้นทีส่ ารวจ............................................................................. 20
4-3 แผนที่แสดงลักษณะภมู ปิ ระเทศพื้นทะเลในพ้นื ท่ีสารวจ ในแบบ 3 มิติ........................................................ 21
4-4 ทแ่ี สดงชนดิ และการสะสมตัวของตะกอนพนื้ ทะเลในพื้นที่สารวจ ................................................................ 23

-V-

4-5 ภาพจาลองแบบรัว้ แสดงลกั ษณะธรณวี ทิ ยาชั้นตะกอนใต้พืน้ ทอ้ งทะเลในพน้ื ที่สารวจ ................................ 24
4-6 ตวั อยา่ งภาพ seismic reflection บนั ทึกโดยใช้ SES-2000 light และการแปลความหมายขอ้ มลู

แสดงลักษณะธรณวี ทิ ยาชั้นตะกอนใตพ้ น้ื ทะเลในพนื้ ทส่ี ารวจ ตามแนวเสน้ สารวจ EW#1
บริเวณนอกชายฝั่งอาเภอชะอา จังหวดั เพชรบุรี .......................................................................................... 26
4-7 ตัวอย่างภาพ seismic reflection บันทึกโดยใช้ boomer และการแปลความหมายขอ้ มลู
แสดงลกั ษณะธรณีวทิ ยาชน้ั ตะกอนใต้พน้ื ทะเล บรเิ วณนอกชายฝ่งั อาเภอชะอา
จังหวัดเพชรบุรี ............................................................................................................................................. 27
4-8 ตวั อยา่ งภาพ seismic reflection บันทึกโดยใช้ boomer และการแปลความหมายขอ้ มูล
แสดงลักษณะธรณวี ิทยาช้นั ตะกอนใตพ้ ้ืนทะเล ตามแนวเส้นสารวจ EW#1 บรเิ วณนอกชายฝ่งั
อาเภอบา้ นแหลม จังหวดั เพชรบุรี ................................................................................................................ 28
4-9 ตวั อย่างภาพ seismic reflection บนั ทกึ โดยใช้ boomer และการแปลความหมายข้อมูล
แสดงลกั ษณะธรณีวิทยาชน้ั ตะกอนใตพ้ ้นื ทะเล บรเิ วณนอกชายฝงั่ อาเภอแม่กลอง
จังหวดั สมทุ รสงคราม.................................................................................................................................... 29
4-10 ตวั อย่างภาพ seismic reflection บนั ทกึ โดยใช้ boomer และการแปลความหมายขอ้ มูล
แสดงลักษณะธรณีวทิ ยาชน้ั ตะกอนใตพ้ ื้นทะเล บริเวณนอกชายฝัง่ อาเภอท่าฉลอม
จังหวดั สมทุ รสงคราม และอาเภอเมอื ง จงั หวัดสมุทรสาคร.......................................................................... 30
4-11 ตวั อย่างภาพ seismic reflection บนั ทึกโดยใช้ boomer และการแปลความหมายข้อมูล
แสดงลักษณะธรณีวทิ ยาชน้ั ตะกอนใต้พื้นทะเล บรเิ วณนอกชายฝง่ั อาเภอเมือง
จงั หวัดสมทุ รสาคร และเขตบางขนุ เทยี น กรงุ เทพฯ .................................................................................... 31
4-12 ตวั อย่างภาพ seismic reflection บันทกึ โดยใช้ SES-2000 light และการแปลความหมายข้อมูล
แสดงลกั ษณะธรณวี ทิ ยาชัน้ ตะกอนใต้พื้นทะเล ตามแนวเส้นสารวจ NS#1 และ NS#3
บรเิ วณนอกชายฝง่ั อาเภอเมอื ง จงั หวัดสมทุ รปราการ.................................................................................. 32
4-13 ตวั อยา่ งภาพ seismic reflection บนั ทึกโดยใช้ SES-2000 light และการแปลความหมายขอ้ มูล
แสดงลักษณะธรณวี ทิ ยาช้ันตะกอนใตพ้ ้ืนทะเล ตามแนวเสน้ สารวจ NS#4 และ NS#6
บรเิ วณนอกชายฝั่งอาเภอเมอื ง และบางพลี จังหวดั สมทุ รปราการ.............................................................. 33
4-14 ตัวอยา่ งภาพ seismic reflection บนั ทึกโดยใช้ SES-2000 light และการแปลความหมายขอ้ มูล
แสดงลักษณะธรณีวิทยาชั้นตะกอนใตพ้ ้ืนทะเล ตามแนวเส้นสารวจ NS#8 และ NS#14
บริเวณนอกชายฝง่ั อาเภอเมอื ง จังหวดั ชลบรุ ี ............................................................................................... 34
4-15 ตัวอยา่ งภาพ seismic reflection บันทึกโดยใช้ SES-2000 light และการแปลความหมายขอ้ มูล
แสดงลักษณะธรณีวิทยาชน้ั ตะกอนใต้พน้ื ทะเล ตามแนวเสน้ สารวจ EW#1 และ EW#2
บริเวณนอกชายฝั่งจงั หวดั สมุทรสาคร กรงุ เทพฯ และสมทุ รปราการ .......................................................... 35
4-16 ตัวอย่างภาพ seismic reflection บันทกึ โดยใช้ boomer และการแปลความหมายขอ้ มูล
แสดงลกั ษณะธรณวี ทิ ยาชั้นตะกอนใตพ้ น้ื ทะเล บริเวณนอกชายฝั่งจงั หวัดสมุทรปราการ
และชลบุรี ..................................................................................................................................................... 36
4-17 ตวั อย่างภาพ seismic reflection บนั ทึกโดยใช้ SES-2000 light และการแปลความหมายขอ้ มลู
แสดงลกั ษณะธรณีวทิ ยาชั้นตะกอนใตพ้ ื้นทะเล ตามแนวเส้นสารวจ EW#28 และ EW#19
บริเวณนอกชายฝง่ั อาเภอเกาะสชี ัง และศรรี าชา จังหวัดชลบุรี ................................................................... 37
4-18 ตัวอยา่ งภาพ seismic reflection บันทึกโดยใช้ SES-2000 light และการแปลความหมายข้อมูล
แสดงลกั ษณะธรณีวิทยาชนั้ ตะกอนใต้พื้นทะเล ตามแนวเส้นสารวจ EW#12 และ EW#4
บรเิ วณนอกชายฝ่ังอาเภอเกาะสชี งั และศรีราชา จงั หวัดชลบรุ ี ................................................................... 38

- VI -

4-19 ตัวอย่างภาพ seismic reflection บันทกึ โดยใช้ SES-2000 light และการแปลความหมายข้อมลู
แสดงลักษณะธรณีวทิ ยาช้ันตะกอนใตพ้ ื้นทะเล ตามแนวเสน้ สารวจ EW#25 และ EW#18
บริเวณนอกชายฝ่ังอาเภอศรีราชา และบางละมุง จงั หวดั ชลบุรี .................................................................. 39

4-20 ตัวอยา่ งภาพ seismic reflection บันทกึ โดยใช้ SES-2000 light และการแปลความหมายขอ้ มูล
แสดงลักษณะธรณวี ทิ ยาช้ันตะกอนใต้พืน้ ทะเล ตามแนวเส้นสารวจ EW#11 และ EW#4
บริเวณนอกชายฝ่งั อาเภอบางละมงุ และสัตหบี จังหวัดชลบรุ ี..................................................................... 40

4-21 แผนทแ่ี สดงเสน้ ชน้ั ระดับความลึกพน้ื ผวิ ชนั้ ตะกอนชุดล่างในพ้ืนท่สี ารวจ.................................................. 41
4-22 แผนที่แสดงลกั ษณะภูมิประเทศพน้ื ผิวชนั้ ตะกอนชุดล่างในพืน้ ท่สี ารวจ ในแบบ 3 มติ ิ ............................. 42
4-23 แผนที่แสดงเส้นชนั้ ระดับความหนาชัน้ ตะกอนชุดบนในพ้นื ที่สารวจ.......................................................... 43
4-24 แสดงววิ ัฒนาการการตกสะสมตวั ของชนั้ ตะกอนชดุ บน หน่วย a และ d

โดยอิทธิพลของการรุกลา้ ของนา้ ทะเล ในสมยั โฮโลซีน............................................................................... 44
4-25 แผนทีแ่ สดงพ้นื ท่ศี ักยภาพแหลง่ ทรายนอกชายฝัง่ ...................................................................................... 55

สารบัญตาราง

3-1 พนื้ ทแี่ สดงความถขี่ องคลน่ื เสียงแบบปฐมภูมิ และ ทตุ ยิ ภูมิ ท่สี ง่ ลงไปใตท้ ้องทะเล
ในระบบ parametric system...................................................................................................................... 13

4-1 สรุปข้อมูลการเดนิ เรอื สารวจ เก็บตวั อย่างตะกอนพนื้ ผิวท้องทะเลและการวิเคราะห์ตัวอยา่ ง ..................... 18
4-2 สรปุ ผลการวเิ คราะหต์ ัวอยา่ งตะกอนพื้นผิวท้องทะเลในพ้นื ที่สารวจอา่ วไทยตอนบน .................................. 47
4-3 เกณฑม์ าตรฐานคุณภาพตะกอนดนิ สาหรับแหลง่ ที่อยู่อาศยั ของสตั วท์ ะเล................................................... 48
4-4 คา่ เกณฑ์พนื้ ฐานของการปนเปอ้ื นของโลหะหนักในดนิ ประเทศไทยและสหภาพยุโรป................................. 49

- VII -

ธรณีวิทยากายภาพพนื้ ทะเลอ่าวไทยตอนบน

โดย ส่วนธรณีวิทยาทางทะเล

บทคัดย่อ

สว่ นธรณีวิทยาทางทะเล สานักเทคโนโลยธี รณี กรมทรัพยากรธรณี ดาเนนิ การสารวจศกึ ษาทาแผน
ที่ธรณวี ทิ ยาพื้นทะเล บริเวณพนื้ ท่ีใกล้ชายฝ่งั ทะเลและนอกชายฝ่งั หา่ งจากชายฝั่งไมเ่ กนิ 40 กโิ ลเมตร ซง่ึ เป็นพ้นื ท่ที ี่
มคี วามสาคญั มากทสี่ ดุ ในเชงิ การบรหิ ารจดั การพ้นื ทช่ี ายฝ่งั อยา่ งเปน็ ระบบและมีประสิทธิภาพ การสารวจครอบคลุม
บริเวณอ่าวไทยตอนบน พื้นท่ีจงั หวัดชลบรุ ี สมทุ รปราการ กรงุ เทพมหานคร สมทุ รสาคร สมุทรสงครามและเพชรบุรี
รวมเน้ือท่ี 4,650 ตารางกิโลเมตร การดาเนนิ งานสารวจประกอบดว้ ยการบนั ทกึ ภาพหน้าตดั ขา้ งคลื่นไหวสะเทอื น
แบบสะทอ้ นกลบั ระดบั ตื้นระยะทาง 3,000 กิโลเมตร การหย่ังน้าลกึ ระยะทาง 3,000 กโิ ลเมตร เก็บตัวอยา่ งตะกอน
พ้นื ผวิ ทอ้ งทะเล 730 ตวั อย่าง และวเิ คราะห์ธาตโุ ลหะหนกั 12 ชนดิ ทอ่ี าจปนเปื้อนในช้ันตะกอน โดยวธิ ี Aqua
Regia Digestion ICP-OES จานวน 250 ตัวอยา่ ง

ระดับนา้ ตามแนวเส้นสารวจมีความลกึ -1 ถึง -54 เมตร บรเิ วณทน่ี ้าลกึ มากทส่ี ดุ อยทู่ างด้าน
ตะวันตกของเกาะลา้ น ลักษณะพน้ื ทะเลโดยทัว่ ไปคอ่ นข้างราบเรยี บ มีความลาดชันตา่ ยกเวน้ บริเวณนอกชายฝัง่
อาเภอศรีราชา และอาเภอบางละมงุ จงั หวัดชลบุรี ทล่ี กั ษณะพื้นท้องทะเลค่อนขา้ งขรขุ ระในบริเวณใกล้เกาะ และเปน็
เนนิ สลบั กบั แอ่งวางตัวในแนวเกอื บเหนือใต้ สามารถสงั เกตุเห็นลักษณะสนั ดอนปากแมน่ า้ (river delta) ได้อยา่ ง
ชดั เจนบริเวณปากนา้ แม่กลอง ท่าจนี เจ้าพระยาและบางปะกง ลกั ษณะตะกอนพืน้ ทะเลที่เปน็ พบตะกอนโคลนทะเล
ร้อยละ 76.16 โคลนทะเลปนทราย รอ้ ยละ 14.66 ทรายปนโคลนทะเล รอ้ ยละ 8.77 และทรายทะเล รอ้ ยละ 0.41

ลักษณะธรณวี ิทยาชัน้ ตะกอนใต้พน้ื ทอ้ งทะเลในพน้ื ทส่ี ารวจ สามารถจาแนกออกเป็น 2 ชดุ คอื ชัน้
ตะกอนชุดล่าง และช้นั ตะกอนชุดบน ช้ันตะกอนชุดล่างเป็นชัน้ ตะกอนทสี่ ะสมตัวในสมยั ไพลสโตซีน ปรากฏ
รอ่ งรอยถูกกัดเซาะเปน็ รอ่ งนา้ ขนาดใหญ่หลายบริเวณ ชั้นตะกอนชดุ บนเป็นชน้ั ตะกอนทส่ี ะสมตัวในสมยั โฮโลซนี โดย
อิทธพิ ลการรกุ ล้าของนา้ ทะเล ต้ังแต่ประมาณ 10,000 ปีทผี่ า่ นมา มีความหนาตง้ั แต่ 0-19 เมตร โดยจะมีความหนา
มากบริเวณปากน้าเจ้าพระยา

ปริมาณความเข้มขน้ ของธาตโุ ลหะหนักทพี่ บเรยี งลาดับจากมากไปน้อย คอื เหลก็ แมงกานีส
ไทเทเนียม สงั กะสี โครเมยี ม วานาเดยี ม นิเกิล ทองแดง ตะก่วั โคบอลท์ อาร์เซนิก และ แคดเมยี ม ตามลาดบั
ปรมิ าณธาตุโลหะหนักบริเวณอ่าวไทยตอนบนฝง่ั ตะวันตกและตะวนั ออก มคี วามเขม้ ข้นตา่ กว่าทางเหนือของอา่ ว ทกุ
ธาตมุ คี วามเขม้ ขน้ สูงบรเิ วณปากน้าเจา้ พระยา บางปะกง ท่าจนี และบริเวณใกล้เคยี ง แตจ่ ะลดลงเมอ่ื ออกหา่ งจาก
ชายฝงั่ ยกเว้นแคดเมียม

บรเิ วณท่ีมศี กั ยภาพแหล่งทรายอยู่นอกชายฝง่ั พบจานวน 4 แปลง แปลงท่ี 1 และแปลงท่ี 2 อยู่
บริเวณนอกชายฝ่งั อาเภอชะอา จังหวดั เพชรบรุ ี มีปรมิ าตรตะกอนทรายรวมประมาณ 624 ล้านตัน แปลงที่ 3 อยู่
บริเวณนอกชายฝั่งตาบลบางพระ อาเภอศรีราชา จงั หวดั ชลบรุ ี มีปรมิ าตรตะกอนทรายประมาณ 85.8 ลา้ นตนั
แปลงที่ 4 อยบู่ ริเวณนอกชายฝง่ั ตาบลนาจอมเทยี น อาเภอบางละมุง จงั หวดั ชลบุรี มีเป็นปรมิ าตรตะกอนทราย
ประมาณ 72.8 ล้านตนั

คาสาคญั : อา่ วไทยตอนบน ธรณีฟสิ ิกส์ทางทะเล การวัดคล่ืนไหวสะเทือนแบบสะท้อนกลบั ระดบั ต้นื วธิ ี Aqua
Regia Digestion ICP-OES พ้นื ท่ศี กั ยภาพแหล่งทรายในทะเล

- VIII -

กติ ติกรรมประกาศ

คณะผูเ้ ขียนขอขอบคุณ คุณอดิศักดิ์ ทองไข่มกุ ต์ อธิบดกี รมทรพั ยากรธรณี คุณนพ
พล ศรีสุข รองอธบิ ดกี รมทรัพยากรธรณี คุณภาณุ ทองชิตร์ ผอู้ านวยการสานักเทคโนโลยธี รณี ทใี่ ห้
การสนับสนุนและคาแนะนาด้านการสารวจ

ขอขอบคุณคณะกรรมการตรวจเอกสารทางวชิ าการ ที่ให้ความช่วยเหลือในการ
ตรวจ แกไ้ ข และข้อคิดเห็นเกี่ยวกับการจดั ทารายงาน ยงั ผลให้สามารถจดั ทารายงานไดเ้ สรจ็ สมบรู ณ์

ขอขอบคุณเจ้าหนา้ ที่ศนู ยจ์ กั รกล สานักเทคโนโลยีธรณี ทไี่ ดใ้ หค้ วามรว่ มมือในการ
ปฏบิ ัติงานสารวจครั้งนี้

-1-

1. บทนา

1.1 หลักการและเหตุผล

ทะเล นอกจากเป็นเสน้ ทางคมนาคมแลว้ ยังเป็นแหล่งทรพั ยากรมชี ีวิต (marine living
resources) และทรพั ยากรไมม่ ชี วี ติ (marine non-living resources) อันมหาศาลของโลกอีกดว้ ย หากมี
การศกึ ษาค้นควา้ วจิ ัยและเก็บบันทึกข้อมลู อย่างเปน็ ระบบ และมีประสิทธภิ าพแล้ว เชื่อว่าสามารถช่วยพัฒนา
เศรษฐกจิ ของประเทศ และลดผลกระทบส่งิ แวดล้อมไดอ้ ย่างมาก

อาจกลา่ วไดว้ า่ ในประเทศไทย ยงั ไม่มหี น่วยงานใดดาเนนิ การจัดทาแผนทีธ่ รณวี ิทยาพืน้ ทะเล
มาก่อน ปัจจบุ นั กรมทรัพยากรธรณี มบี คุ คลากรและอปุ กรณ์ทสี่ ามารถสารวจศึกษาทาแผนทธ่ี รณีวทิ ยาพ้นื
ทะเล เพ่ือใชเ้ ปน็ ข้อมูลพ้นื ฐานสนบั สนนุ เกยี่ วกับงานศึกษาธรณวี ทิ ยาสง่ิ แวดล้อมในทะเลและชายฝง่ั
ตัวอยา่ งเชน่ สาเหตุหลักของการพังทลายของชายฝ่งั การหาแหลง่ ทรพั ยากรทรายในทะเลเพื่อถมชายฝัง่ ทถ่ี ูก
กัดเซาะ เปน็ ข้อมลู พนื้ ฐานในงานวศิ วกรรมชายฝั่งทะเล เชน่ การสรา้ งท่าเรอื นา้ ลึก การวางแนวทอ่ ส่งน้ามนั
และก๊าซธรรมชาติ การวางสายเคเบิลใต้นา้ การขุดลอกรอ่ งนา้ เดนิ เรือ นอกจากนน้ั ข้อมลู และแผนที่พน้ื
ทะเลยงั เป็นประโยชน์ต่อกรมประมง และกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่ัง ในการวางแผนป้องกันและฟนื้ ฟู
แหล่งทรัพยากรสัตวน์ ้า เช่นพื้นทีท่ ่ีเหมาะสมสาหรบั วางแนวปะการังเทยี ม เปน็ ต้น

1.2 วตั ถปุ ระสงค์

เพ่ือสารวจศึกษาและทาแผนท่ธี รณีวทิ ยากายภาพพนื้ ทะเล บริเวณพน้ื ทใี่ กล้ชายฝงั่ และนอก
ชายฝ่ัง หา่ งจากชายฝ่ังไม่เกนิ 40 กิโลเมตร ซ่งึ เปน็ พน้ื ท่ีที่มคี วามสาคญั มากที่สุดในเชงิ การบรหิ ารจัดการพ้ืนที่
ชายฝ่ังอยา่ งเป็นระบบและมีประสทิ ธิภาพ

1.3 เปา้ หมาย

มรี ะบบฐานข้อมลู ธรณีวิทยากายภาพพ้นื ทะเลท่ีทันสมยั เพอื่ ใชใ้ นการวางแผนการจดั การ
ทรพั ยากร สง่ิ แวดล้อม และวิศวกรรมทางทะเลและชายฝ่งั ให้มีประสทิ ธภิ าพเพิ่มขนึ้

1.4 พ้นื ทด่ี าเนินงาน

พ้ืนทใี่ กลช้ ายฝ่ังทะเลและนอกชายฝั่ง หา่ งจากชายฝ่งั ไมเ่ กิน 40 กโิ ลเมตร ครอบคลุมบริเวณ
จงั หวัดชลบรุ ี สมทุ รปราการ กรงุ เทพมหานคร สมทุ รสาคร สมุทรสงครามและเพชรบุรี ปรากฏในแผนท่ภี ูมิ
ประเทศ กรมแผนทที่ หาร มาตราสว่ น 1:50,000 จานวน 8 ระวาง ไดแ้ ก่ ระวาง 5034 IV (บา้ นโตนดน้อย)
5035 III (บ้านบางขนุ ไทร) 5035 IV (จงั หวัดสมุทรสงคราม) 5035 I (บา้ นท่าตะโก) 5136 IIIs
(กรุงเทพมหานครตอนล่าง) 5135 I (จงั หวัดชลบรุ ี) 5135 II (อาเภอศรรี าชา) และ 5134 I (อาเภอบางละมุง)
ดงั แสดงในรปู ที่ 1

-2-

รปู ท่ี 1-1 พื้นทีด่ าเนินงานสารวจทาแผนทธี่ รณีวิทยากายภาพพ้นื ทะเลบรเิ วณอา่ วไทย
ตอนบน (อ่าวไทยรปู ตัว “ก”) จานวน 8 ระวาง

1.5 ขอบเขตการดาเนนิ งาน

- สารวจธรณฟี ิสิกสท์ างทะเลดว้ ยวธิ บี นั ทกึ ภาพหน้าตดั ข้างคลน่ื ไหวสะเทือนแบบสะท้อนกลบั
ระดับต้นื ความละเอียดสงู
- สารวจวดั ระดับความลึกนา้ และลักษณะภมู ปิ ระเทศพน้ื ทะเล
- สารวจเก็บตวั อยา่ งตะกอนพื้นทะเล
- วิเคราะห์ชนดิ ตวั อย่างตะกอนพ้นื ทะเล
- วิเคราะห์ธาตุโลหะหนกั 12 ชนิด ในตะกอนพื้นทะเล
- จดั ทาแผนทธี่ รณวี ิทยาทางทะเลมาตราสว่ น 1:50,000

1.6 งบประมาณ

3 ล้านบาท

-3-

1.7 ระยะเวลาดาเนนิ งาน

ปีงบประมาณ พ.ศ. 2554

1.8 ผลผลติ

- ฐานข้อมลู ธรณีวิทยากายภาพพ้นื ทะเล ซึ่งประกอบดว้ ย ลกั ษณะภมู ิประเทศพ้ืนทะเล ธรณี
สณั ฐานวทิ ยา ธรณีวิทยาชนั้ ตะกอน โลหะหนักในตะกอนพ้ืนทะเล
- แผนท่ีธรณีวิทยากายภาพพ้ืนทะเล จานวน 8 ระวาง
- รายงานการสารวจ

1.9 ผลท่ีคาดว่าจะไดร้ บั

- เสรมิ สร้างความรู้ ความเขา้ ใจทีถ่ กู ต้องตามหลกั วิชาการ ด้านธรณีวิทยากายภาพพื้นทะเล
แก่ชุมชนและหนว่ ยงานทเ่ี ก่ียวขอ้ ง เช่น กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่งั กรมการขนส่ง
ทางน้าและพาณิชยนาวี กรมอุทกศาสตร์ กรมประมง องคก์ รอสิ ระดา้ นสิง่ แวดล้อมทางท
ะเล และนกั เรียนนักศกึ ษาผู้สนใจ
- หนว่ ยงานที่เกีย่ วขอ้ งสามารถนาข้อมลู ไปใชป้ ระโยชนไ์ ด้

1.10 ผู้ปฏิบตั งิ านสารวจ

ประกอบดว้ ยเจ้าหนา้ ท่ีของสานกั เทคโนโลยธี รณี ดังน้ี:-

1. นายรงั สโิ รจน์ วงศ์พรหมเมฆ นกั ธรณวี ิทยาชานาญการพเิ ศษ

2. นายวเิ ชียร อินต๊ะเสน นักธรณีวิทยาชานาญการพเิ ศษ

3. นายสมยศ บุญถม นักธรณีวิทยาปฏิบัตกิ าร

4. นายอภชิ ัย กาญจนพนั ธุ์ นักธรณีวิทยาปฏบิ ัติการ

5. นายมานพ โลวะกจิ นายช่างสารวจชานาญงาน

6. นายสมศกั ดิ์ บญุ โพธช์ิ า นายชา่ งไฟฟา้ ชานาญงาน

7. นายนมิ ิตร เอ้ยี งฮง ช่างปรับซอ่ มเคร่อื งมือสารวจชนั้ 4

8. นายประวิทย์ กลางเกาะ ชา่ งปรับซอ่ มเครือ่ งมอื สารวจชน้ั 4

9. นายสมัย ทองธริ าช พนักงานขบั เครื่องจักรกลขนาดหนัก

10. นายนพิ นธ์ แกว้ ด้วง พนกั งานบริการ

11. นายสุรจิต ทพั พะสุต ช่างเจาะ

12. นายอภชิ าติ วิริยะจารี ช่างเจาะ

13. นายสมเนตร ทบั ประสิทธิ์ ชา่ งครภุ ัณฑ์ 3

-4-

2. ธรณวี ิทยาทั่วไป อทุ กศาสตร์และสมทุ รศาสตร์

อ่าวไทยเป็นส่วนในสุดของมหาสมทุ รแปซิฟกิ ตะวนั ตก เชอ่ื มตอ่ มาจากด้านตะวันตกของ
ทะเลจนี ใต้ มลี ักษณะเป็นอ่าวกง่ึ ปิด ทโ่ี อบล้อมด้วยชายฝัง่ ทะเลของคาบสมทุ รมลายู และแผ่นดินของทวปี
เอเชยี ตะวนั ออกเฉยี งใต้ โดยมีชอ่ งเปิดทางทศิ ตะวนั ออกเฉียงใต้ ระหวา่ งแนวเชอื่ มตอ่ ระหว่างปลายแหลมญวน
ประเทศ เวยี ดนาม และเมืองโกตาบารู ประเทศมาเลเซีย ลักษณะภูมสิ ณั ฐานของพื้นท้องทะเลอา่ วไทยมี
ลกั ษณะเป็นแอง่ กระทะ มคี วามลกึ เฉลี่ยประมาณ 44 เมตร บริเวณใจกลางของอ่าวเป็นสว่ นท่ลี ึกทสี่ ุดประมาณ
80 เมตร มีเน้ือทใี่ นส่วนทเ่ี ป็นเขตเศรษฐกจิ น่านน้าไทยมปี ระมาณ 200,000 ตารางกิโลเมตร

กรมอุทกศาสตร์ กองทัพเรือ (2536) แบ่งอ่าวไทยออกเปน็ 3 สว่ น คอื
- อา่ วไทยตอนบน หรืออา่ วไทยรูปตวั “ก” มแี นวเส้นเลง็ ต้งั แตอ่ าเภอหวั หนิ จังหวดั
ประจวบคีรขี นั ธ์ ถงึ แหลมแสมสาร อาเภอสตั หบี จงั หวัดชลบรุ ี เป็นขอบเขตดา้ นใต้
- อา่ วไทยตอนกลาง มเี ขตตั้งแต่แนวเสน้ เล็งอาเภอหัวหิน จงั หวัดประจวบคีรีขนั ธ์-แหลม
แสมสาร ลงไปทางใตจ้ นถึงแนวเส้นเลง็ จากจงั หวัดสรุ าษฎร์ธานี ไปจรดขอบฝงั่ ด้านตะวันออก
- อา่ วไทยตอนล่าง คือ บรเิ วณแนวเสน้ เล็งจากจังหวดั สรุ าษฎร์ธานี ไปจรดขอบฝั่งทาง
ตะวันออกลงไปทางใต้

2.1. ธรณวี ทิ ยาโครงสรา้ ง

ข้อมลู ผลการสารวจทางธรณีฟิสกิ ส์ และการเจาะสารวจเพ่อื หาแหล่งปโิ ตรเลียมและกา๊ ซ
ธรรมชาตใิ นอา่ วไทยและทีร่ าบล่มุ ภาคกลางบง่ ช้วี า่ โครงสร้างทางธรณวี ทิ ยาที่รองรับชั้นตะกอนรว่ น ยุคควอ
เทอรน์ ารีในบริเวณน้ีมลี ักษณะเปน็ แอ่งกราเบน (graben) เกดิ จากการทรดุ ตวั ตามรอยเลือ่ นเปน็ รปู บล็อค
(fault-block basin) ในยุคเทอร์เชียรี ชั้นหินดานที่รองรบั ช้นั ตะกอนรว่ นเป็นหนิ ยุคเทอรเ์ ชียรี (Tertiary)
และครีเทเชียส (Cretaceous) ประกอบดว้ ยหินโคลน หินทรายแป้ง หินทราย หินกรวดมน และหินอคั นี
(Nutalaya and Rau, 1984; Srikulwongse and Jarusirisawadi, 1991; และ Pradidtan and Dook,
1992)

2.2 การเปลี่ยนแปลงระดบั นา้ ทะเลในยุคควอเทอร์นารตี อนปลาย

ตามรายงานของ Evans and others (1995) กลา่ ววา่ น้าทะเลทวั่ โลกได้เพ่มิ ขน้ึ ถงึ ระดบั
สงู สุด ประมาณ +5 เมตร เมอื่ ประมาณ 125,000 ปี ก่อนปัจจุบัน หลังจากน้นั ระดบั น้าทะเลไดเ้ ปลยี่ นแปลง
โดยลดระดับลงและเพม่ิ ขึ้นเป็นระยะแต่ไมเ่ พิ่มสูงกว่าระดบั ปัจจบุ ัน จนกระท่ังถงึ ในสมยั ไพลสโตซีนตอนปลาย
หรือยคุ น้าแขง็ (ice age) เมือ่ ประมาณ 10,000 ปี ก่อนปัจจบุ ัน นา้ ทะเลไดล้ ดระดับลงต่าสดุ ประมาณ 80-
100 เมตร เทยี บจากระดบั ปจั จบุ ัน (รูปท่ี 2-1) หลังจากนัน้ นา้ ทะเลได้เพมิ่ ระดบั สูงข้ึนในอัตราท่ีรวดเร็ว
เนอื่ งจากน้าแขง็ ข้วั โลกละลาย จนรกุ ล้าเข้าท่วมพ้นื ท่ีท่ีเป็นท่ีราบแอ่งกระทะซ่ึงได้แก่ตอนกลางของอา่ วไทยใน
ปัจจบุ ัน

-5-

รปู ท่ี 2-1 ลกั ษณะการเปลี่ยนแปลงของระดบั น้าทะเลของโลก ในยคุ ควอเทอร์นารตี อนปลาย
(คดั ลอกและดดั แปลงจาก Evans and others, 1995)

จากการศึกษาการเปลีย่ นแปลงระดบั น้าทะเลในสมัยโฮโลซนี (10,000 ปี ถึงปัจจบุ ัน) บริเวณ
ชอ่ งแคบมะละกา (Malacca Strait) โดย Geyh and others (1979) (รปู ที่ 2-2) และในประเทศไทย โดย
Sinsakul and others (1985) และ Sinsakul (1992) (รปู ที่ 2-3) พบว่า น้าทะเลไดเ้ พิ่มระดับสูงขน้ึ ในอัตราท่ี
รวดเร็ว โดยเฉลีย่ ประมาณ 2 เซนตเิ มตรตอ่ ปี จนถงึ ประมาณ 4,000-6,000 ปีก่อนปจั จุบนั นา้ ทะเลไดเ้ พิ่มข้นึ
ถงึ จุดสงู สุด ประมาณ +5 เมตร และได้รุกล้าเขา้ ทว่ มพื้นทร่ี าบลุ่มภาคกลางตอนล่างถึงจงั หวัด
พระนครศรอี ยธุ ยา หลงั จากน้ันนา้ ทะเลไดล้ ดระดับลงอย่างชา้ ๆ จนถึงระดบั ปจั จบุ นั

รูปท่ี 2-2 ลักษณะการเปลี่ยนแปลงของระดบั นา้ ทะเลบริเวณชอ่ งแคบมะละกา ในสมยั โฮโลซีน
(คดั ลอกและดัดแปลงจาก Geyh and others, 1979)

-6-

รูปที่ 2-3 ลกั ษณะการเปลี่ยนแปลงของระดับนา้ ทะเลของประเทศไทย ในสมัยโฮโลซีน
(คดั ลอกและดัดแปลงจาก Sinsakul, 1992)

2.3 ธรณวี ิทยาควอเทอร์นารี

ข้อมูลผลการสารวจทางธรณีฟสิ กิ ส์ การเจาะสารวจเพอ่ื หาแหลง่ ปโิ ตรเลียมและกา๊ ซ

ธรรมชาติในอ่าวไทยและทรี่ าบลุ่มภาคกลาง (Nutalaya and Rau, 1984; Srikulwongse and

Jarusirisawadi, 1991; Pradidtan and Dook, 1992) บ่งชี้วา่ บรเิ วณอ่าวไทยและท่ีราบลุ่มเจ้าพระยา

ตอนล่าง ปกคลมุ ดว้ ยชั้นตะกอนท่ีหนามาก ประกอบด้วยสงิ่ ทบั ถมธารน้าพา (fluvial deposits) และสิ่งทับถม

ภาคพ้ืนสมุทร (marine deposits) ช้นั หนิ ดานท่ีรองรับช้ันตะกอนอยลู่ ึกจากผิวดนิ ไม่สม่าเสมอ ในบริเวณดิน

ดอนสามเหลี่ยมจังหวัดชัยนาท ความลกึ ของผิวหินดานอยทู่ ่ีประมาณ 70 เมตร และจะมรี ะดับลึกมากขึ้น

เร่ือยๆ ลงมาทางใต้ เชน่ ที่จังหวดั พระนครศรีอยธุ ยา ผวิ ของหินดานอยลู่ กึ ประมาณ 400-500 เมตร และในเขต

กรุงเทพมหานคร ผิวของหินดานอยู่ลึกมากกว่า 1,000 เมตร ช้นั ดนิ ตะกอนทว่ี างปดิ ทับชนั้ หนิ ดาน

ประกอบดว้ ยดนิ เหนียว ทราย และกรวด เป็นช้ันๆ แยกจากกัน แตบ่ างคร้ังก็ปนกัน เปน็ ที่ทราบกนั ดีวา่ ช้นั

ตะกอนกรวดและทรายหลายชน้ั เป็นแหลง่ กกั เกบ็ น้าใตด้ ิน (Ramnarong and Buapeng, 1992) ชนั้ ตะกอนที่

อยู่ชั้นบนสุดลึกจากระดบั ผวิ ดนิ ปัจจบุ ันประมาณ 20-30 เมตร ประกอบดว้ ย ช้นั ดินเหนยี วเนื้อแน่น (stiff

clay) สะสมตวั ในสมัยไพลสโตซีนตอนปลาย มีความหนาประมาณ 5-10 เมตร ปิดทับด้วยตะกอนโคลนทะเล

และตะกอนน้าขึ้น-ลง (tidal deposit) ในสมัยโฮโลซนี หรอื ท่ีเรยี กรวมกันวา่ ช้ันดินเหนยี วกรุงเทพ

(Bangkok marine clay) หนาประมาณ 1-20 เมตร โดยมคี วามหนามาก (15-20 เมตร) บริเวณใกล้ชายฝัง่

ทะเลและจะลีบบางลงในบริเวณขอบแอ่ง เน้ือตะกอนโคลนยังอยูใ่ นสภาพที่อ่อนนมุ่ พร้อมทจ่ี ะไหลและยบุ ตัว

ไดม้ ากเม่ือมแี รงมากระทา อย่างไรกต็ ามเนื่องจากเนื้อดินมีปริมาณน้าปนอยู่ในอัตราส่วนทีส่ ูงมาก การทรุดตัว

จงึ ยงั ไมเ่ กิดข้นึ ทันทที ันใดโดยทงั้ หมด แต่จะค่อยยุบตัวอย่างช้าๆ เป็นบางแหง่ ตะกอนชนั้ บนสุดคอื ตะกอนนา้

พาประเภทส่ิงทบั ถมท่รี าบนา้ ท่วมถงึ (flood plain deposits) หนาประมาณ 1-10 เมตร

Pradidtan and Dook (1992) รายงานวา่ ตะกอนร่วนในอา่ วไทยทสี่ ะสมตวั ในยุคควอเทอร์

นารี มคี วามหนาประมาณ 1,000 ถงึ 1,700 เมตร ชนดิ และลักษณะชัน้ ตะกอนคล้ายกบั บรเิ วณทีร่ าบลุ่ม

เจ้าพระยาตอนลา่ ง นอกจากน้ัน Roy (1994) สนั นษิ ฐานว่าตอนกลางอา่ วไทยยังคงมีการทรดุ ตวั อยา่ งช้าๆ มา

ตลอดในมหายุคซโี นโซอิก (Cenozoic Era) ส่วนบรเิ วณรอบๆ ชายฝั่งทะเลอ่าวไทย ชน้ั ตะกอนจะมคี วามหนา

-7-

นอ้ ยกว่าและมีอัตราการทรุดตัวท่ีช้ามาก (Roy, 1994) ยกเวน้ ในบริเวณจังหวดั สมุทรสาคร สมทุ รปราการ และ
กรุงเทพมหานคร

Hungspreugs and Windom (1982) ได้ศึกษาอัตราการตกสะสมตัวของตะกอนปัจจุบัน
บริเวณอ่าวไทย โดยวธิ ี Pb-210 พบว่าบริเวณอา่ วไทยตอนบนมีอตั ราการตกสะสมตัวของตะกอนอยู่ในช่วง
3.3-8.9 มิลลิเมตร ต่อปี ซึ่งสูงกวา่ บรเิ วณอา่ วไทยตอนลา่ ง แสดงให้เหน็ ว่าตะกอนท่ถี ูกพัดพามาจากแม่น้าแม่
กลอง ท่าจีน เจา้ พระยา และบางปะกง ส่วนใหญส่ ะสมตวั อยู่บรเิ วณซกี บนของอ่าวไทย

2.4 ธรณสี ณั ฐานชายฝงั่

จากการสารวจ ศึกษาวิจัยโดย สิน สินสกุลและคณะ (2545) พบว่า พื้นท่ีชายฝั่งของประเทศ
ไทยมีการกาเนิดและวิวัฒนาการในยุคควอเทอร์นารี (ตั้งแต่ 1.8 ล้านปี-ปัจจุบัน) ยุคนี้จะแบ่งออกเป็น 2 สมัย
คือ สมัยไพลสโตซีน (Pleistocene ตั้งแต่ 1.8 ล้านปี – 10,000 ปีที่ผ่านมา) และสมัยโฮโลซีน (Holocene
ตง้ั แต่ 10,000 ปี – ปัจจุบนั ) ชายฝั่งทะเลไทยมีวิวัฒนาการมาอย่างต่อเน่ืองตามกระบวนการเปลี่ยนแปลงทาง
ธรณวี ิทยาและสภาพแวดลอ้ มโลก โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเปล่ียนแปลงของอากาศ ท่ีทาให้เกิดยุคน้าแข็งหลาย
ยคุ ในสมัยไพลสโตซนี ซึ่งมีผลกระทบต่อระดับนา้ ทะเล กล่าวคือ เมือ่ น้าแข็งตวั เป็นน้าแขง็ เน่ืองจากอากาศเย็น
จัด ระดับน้าทะเลกล็ ดลง และเม่ือนา้ แข็งละลายระดับนา้ ทะเลกส็ ูงขึน้

ในสมยั ไพลสโตซีนตอนต้น-ตอนกลาง พื้นท่ีชายฝั่งของไทยสว่ นมากเป็นแผ่นดินทน่ี า้ ทะเล
ท่วมไม่ถึง ตะกอนส่วนมากเปน็ ตะกอนที่เกดิ จากการสะสมตวั โดยทางนา้ บนบก แต่บางบรเิ วณพบวา่ ในสมยั
ไพลสโตซนี ตอนปลาย (Late Pleistocene) นา้ ทะเลได้เคยไหลเข้ามาในแผน่ ดิน และท่วมท้นข้นึ มาในบรเิ วณ
ที่เปน็ ชายฝั่งปจั จบุ นั โดยมหี ลักฐานจากซากหอยและพืช ทส่ี ะสมตวั อยู่ในชั้นดินเหนียวทะเล (marine clay) ใน
ระดับความลกึ ต่าง ๆ กนั เชน่ ทีบ่ ้านบอ่ สอ อ.สิงหนคร จงั หวดั สงขลา พบช้ันหอยทะเลท่รี ะดับความลึก 31

เมตร จากการหาอายุของหอยน้ีด้วยวิธกี มั มันตภาพรังสีคาร์บอน 14 วดั ได้ 30,950  620 ปี นอกจากน้นั ยังพบ
ซากหอยทะเลหลายชนิดทส่ี ะสมตัวกนั อยใู่ นตะกอนดินเหนียวปนทรายท่มี ีจุดประสสี ้ม สแี ดง ซงึ่ จากลักษณะ
ของตะกอนแสดงถงึ แผน่ ดนิ ท่ีเป็นพื้นผวิ เปดิ โลง่ แล้วมีหอยทะเลถูกพดั พามาสะสมตัว พบมากในที่ราบภาค
กลางตอนล่าง ซงึ่ อยู่หา่ งจากชายฝ่งั ทะเลปจั จบุ นั ตั้งแต่ 2-10 ก.ม. ในบรเิ วณจังหวดั สมทุ รสาคร
สมุทรปราการ อายุของหอยเหล่าน้จี ากการหาอายุด้วยวิธคี าร์บอนสบิ ส่ี (AMS)ไดค้ ่าอายุของหอยเหล่านี้ ต้ังแต่

46,010  1,810 – 30,950  620 ปี (รูปที่ 2-4) จากลักษณะตะกอนและซากหอยทะเลที่พบแสดงว่าใน
สมยั ไพลสโตซนี ตอนปลาย ระยะเวลาต้งั แตป่ ระมาณ 46,000-30,000 ปที ผี่ ่านมา ระดบั น้าทะเลด้านอ่าวไทย
ได้เคยสงู ขึน้ แล้วไหลเข้ามาทว่ มแผน่ ดินในระยะเวลาดังกลา่ ว โดยอาจจะเกดิ เน่ืองจากอากาศเปล่ียนแปลง
อย่างรวดเร็ว มลี มพายุพัดแรงมาก จงึ พัดพาหอยจากทะเลเข้ามาสะสมตัวในแผน่ ดินได้ในปรมิ าณมาก

-8-

บ่อเปิ ด

(open pit)

13 องบศา้ น34 ลปิ ดา
แมน่ ้า เหนือแพรกษา

เจา้ พร 100 องศา 37 ลปิ ดา
0 ะ1ยา 2 ต3ะวัน4ออก5
กโิ ลเมตร

รูปที่ 2-4 ชนดิ ตะกอน ความหนาและช่วงอายุการตกสะสมตัว
บริเวณบ่อเปิด (open pit) บา้ นแพรกษา จังหวัด
สมทุ รปราการ (คดั ลอกจาก Sato and others,1999)

หลังจาก 30,000 ปีท่ีผ่านมาระดับน้าทะเลในอ่าวไทยลดระดับลงมาเร่ือย ๆ จนท้องอ่าวไทย
เปน็ แผ่นดนิ ท่ีเชือ่ ม ต่อกันกบั แผ่นดินของหมู่เกาะชวา กะลิมันตัน ท่ีเรียกกันว่า “แผ่นดินชุนดา” (Sundaland)
(Tjia,1980) ดังแสดงในรูปที่ 2-5 ช่วงน้ีจะมีการกัดเซาะผุพังของพ้ืนที่โดยทางน้าที่ไหลผ่าน มีการสะสมตัวของ
ตะกอนกรวดทราย และดินเหนียวท่ีพัดพามากับลาน้าในลักษณะต่าง ๆ กัน บริเวณอ่าวไทยและพื้นท่ีโดยรอบคง
สภาพเปน็ แผ่นดินจนถงึ ประมาณ 10,000 ปีที่ผ่านมา

-9-

รูปท่ี 2-5 แผนทแ่ี สดงบริเวณไหล่ทวีปซนุ ดา (Sunda Shelf) ซึง่ มีสภาพแวดล้อมแบบแผ่นดิน
(terrestrial environment) ในสมยั ไพลสโตซนี ตอนปลายช่วงสดุ ท้าย
ประมาณ 10,000 ปี กอ่ นปัจจบุ นั เมือ่ น้าทะเลลดลงต่าสดุ มากกว่า 80 เมตร
จากระดบั ปัจจบุ ัน (คดั ลอกและดดั แปลงจาก Tjia, 1989)

- 10 -

หลงั 10,000 ปีทผี่ ่านมา เปน็ การสิ้นสุดยคุ นา้ แขง็ ๆ ในบรเิ วณข้วั โลกละลายลงสู่มหาสมุทร ทาให้
ปริมาณน้าเพ่ิมขึ้น เกิดปรากฏการณ์ระดับน้าทะเลสูงข้ึนท่ัวโลก รวมท้ังประเทศไทยด้วย สาหรับอ่าวไทย
ระดับน้าทะเลสูงขึ้นเร่ือยๆ ตั้งแต่เก้าพันกว่าปีท่ีผ่านมา โดยมีระดับสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องจนขึ้นถึงสูงสุดเม่ือ
ประมาณ 6,000 ปีที่ผา่ นมา โดยมีระดับสูงกว่าปจั จุบัน ประมาณ 4-5 เมตร (Sinsakul 1992, 2000) น้าทะเล
ที่สูงขึ้นนี้ได้ไหลแผ่เข้าไปในแผ่นดิน โดยเฉพาะพ้ืนที่ลุ่มต่ารอบ ๆ อ่าวไทย เช่นในที่ราบภาคกลางแผ่เข้าไป
จนถึงทางตอนเหนือของอยุธยา ซ่ึงอยู่ห่างจากชายฝั่งท่ีปากแม่น้าเจ้าพระยาปัจจุบัน เป็นระยะทางประมาณ
70 ก.ม. ดังแสดงในรูปที่ 2-6 ส่วนในบริเวณอ่ืนก็เช่นเดียวกัน น้าทะเลจะแผ่เข้าไปท่วมพื้นท่ีลุ่มต่าซึ่งเคยเป็น
แผ่นดินมาก่อนทงั้ ภาคตะวันออกและภาคใต้

100o E 101o E

15o N HOLOC
ENE Beach ridge

Young tidal flat
Old tidal flat
Flood plain

PLEISTO
CENEAlluvial

fan
Low
terrace
HighMountain and
terracBbeeodurnodcakrsy of

central plain
Fault

14o N

A = Don Chedi  100
Fan km
B= 0
Kamphaengsaen

Fan
C = Phetchaburi
Fan

รปู ท่ี 2-6 แผนที่ธรณวี ิทยาควอเทอร์นารี บรเิ วณทร่ี าบล่มุ เจา้ พระยาตอนล่าง
(คัดลอกจาก Sinsakul, 2000)

ต่อมาระดับน้าทะเลทเ่ี คยขน้ึ สูงก็ลดระดับลงมาเรอ่ื ย ๆ จนกระท่ังมาอยใู่ นระดับปจั จุบัน เมื่อ
ประมาณ 1,000 ปีทีผ่ า่ นมา การเปลย่ี นแปลงของระดับนา้ ทะเลที่เกดิ ขึ้นนีท้ าใหเ้ กดิ พื้นทช่ี ายฝั่งทะเลรอบ ๆ
อา่ วไทย โดยลาดเอียงลงสกู่ ลางทะเลอา่ วไทยด้วยระดับความลึกของน้าทะเลมากท่ีสุดประมาณ 86 เมตร

- 11 -

2.5 อทุ กศาสตรแ์ ละสมุทรศาสตร์

จากรายงานของกรมอุทกศาสตร์ (2536) กล่าววา่ เนื่องจากอา่ วไทยต้งั อยใู่ นเขตศูนยส์ ตู ร จึง
มีความช้ืนสูงตลอดปี อุณหภูมใิ นฤดูร้อนค่อนข้างสงู ประมาณ 33 องศาเซลเซยี ส และลดต่าลงในฤดหู นาว
ประมาณ 25 องศาเซลเซียส มวลนา้ ทเ่ี คล่ือนตวั ไปมาภายในอา่ วไทย มาจากมวลของนา้ ในทะเลจีนใต้
มหาสมทุ รแปซิฟกิ ทไี่ หลขนึ้ -ลง หรอื หมนุ เวียนไปตามอิทธิพลของลมมรสมุ ในฤดูต่างๆ

สภาพภูมอิ ากาศในอ่าวไทยตอนบนอยู่ในอิทธพิ ลของมรสมุ เช่นเดียวกบั ภาคอน่ื ๆ ของ
ประเทศ คอื ลมมรสุมตะวันตกเฉยี งใต้ (เดอื นพฤษภาคม-กนั ยายน) และมรสุมตะวันออกเฉียงเหนอื (เดือน
ตลุ าคม-กุมภาพนั ธ์) มรสมุ ตะวนั ตกเฉียงใต้ทาใหฝ้ นตกชกุ ทางฝ่งั ตะวันออก สว่ นมรสมุ ตะวนั ออกเฉยี งเหนือทา
ใหฝ้ นตกชกุ ทางฝัง่ ตะวนั ตกของอ่าว

กระแสน้าผวิ หนา้ ที่ไหลขนานกบั ชายฝ่งั ทะเล อนั เกดิ จากอิทธพิ ลของลมมรสมุ ทง้ั สองนน้ั จะมี
ความเรว็ ต่างกนั ในมรสุมตะวนั ตกเฉยี งใต้ กระแสนา้ จะไหลตามเข็มนาฬกิ า สว่ นมรสมุ ตะวันออกเฉียงเหนือ
กระแสนา้ จะไหลทวนเขม็ นาฬกิ า

ความสงู และความรุนแรงของคลืน่ ทะเลในอ่าวไทยตอนบนจะมคี วามรุนแรงมากท่สี ุดในช่วง
ก่อนฤดมู รสมุ ตะวนั ตกเฉียงใต้ คือ เดอื นกมุ ภาพันธ์-พฤษภาคม ต่อจากนัน้ ก็ค่อย ๆ ลดความรนุ แรงลงไป จน
เขา้ ฤดมู รสุมตะวนั ออกเฉยี งเหนอื ทะเลแถบนีเ้ งียบสงบเป็นส่วนมาก โดยทั่วไปความสงู มคี า่ ไม่ถึง 1 เมตร มี
คาบ (period) ประมาณ 3-4 วินาที มักจะเห็นคล่นื หัวแตกทางฝง่ั ตะวนั ออก สว่ นทางฝ่ังตะวันตกมักจะไม่คอ่ ย
มี ซงึ่ เป็นผลมาจากพืน้ ท้องทะเลมีความลาดชนั นอ้ ยกว่า

การเปลย่ี นแปลงระดบั นา้ ขึ้น-ลง (tide) ประจาวนั ในอ่าวไทยตอนบนเปน็ แบบ นา้ ผสม
(mixed tide) ท่ีค่อนไปทางน้าคู่ (semi-diurnal) กลา่ วคือใน 1 วนั จันทรคตจิ ะมีนา้ ข้นึ เต็มที่ 2 ครงั้ และลง
เตม็ ที่ 2 ครั้ง หลงั จากข้ึน 15 ค่า แรม 15 ค่า ประมาณ 2-3 วัน นา้ จะขน้ึ หรือลงเพียงครัง้ เดยี ว ในระหวา่ งนา้
ตาย (แรม 8 ค่า)

ลักษณะความโปรง่ ใสของน้าทะเลภายในอ่าวไทยมีค่าสูงในบริเวณหา่ งฝง่ั ซ่ึงสามารถ
มองเห็นได้ในช่วงความลกึ ประมาณ 10-15 เมตร และจะมีค่าลดลงในบรเิ วณใกล้ชายฝง่ั และตอนในของ
อ่าวที่ระดับความลกึ ประมาณ 2-5 เมตร ท้ังนีเ้ นื่องมาจากอทิ ธิพลของตะกอนที่ถูกพัดพามาจากแมน่ ้าสาย
หลกั ตา่ ง ๆ รอบชายฝ่ัง

- 12 -

3. การดาเนินงานสารวจ

3.1 วิธกี ารสารวจ

3.1.1 การสารวจธรณีฟิสกิ ส์ทางทะเล

ในการปฏิบตั ิงานสารวจธรณีฟิสกิ สท์ างทะเล ในเบื้องตน้ ไดก้ าหนดเส้นทางเดนิ เรือสารวจใน
แนวตง้ั ฉากกับชายฝงั่ มรี ะยะหา่ งกนั แนวละประมาณ 2,000-5,000 เมตร แต่ละแนวมีระยะทางประมาณ 15-
30 กโิ ลเมตร

การสารวจธรณฟี ิสิกสท์ างทะเลประกอบดว้ ย การหยัง่ น้าลึก (echo sounding) เพ่อื สารวจ
ระดับความลึกและลักษณะภูมิประเทศพืน้ ทะเล และการบันทกึ ภาพหนา้ ตดั ข้างคลนื่ ไหวสะเทอื นแบบสะท้อน
กลบั ระดับต้ืน (shallow marine seismic reflection profiling) เพือ่ ศกึ ษาลกั ษณะธรณีวิทยาใต้พนื้ ทอ้ ง
ทะเล การสารวจทงั้ สองแบบจะดาเนินการไปพรอ้ ม ๆ กัน โดยใช้อุปกรณ์การสารวจที่มรี ะบบการบันทกึ และ
ประมวลผล 2 ระบบ คือ very high resolution parametric (non-linear) echo sounding system ตรา
เคร่อื งหมาย Innomar ร่นุ SES-2000 light และ high resolution seismic reflection profiling system
ตราเคร่ืองหมาย geoacoustics รุ่น Geopro 4 ท้ังสองระบบบนั ทึกข้อมูลเปน็ ระบบดจิ ิตอลทีม่ ีความละเอยี ด
แมน่ ยาสงู สามารถประมวลไดข้ ณะสารวจ (real-time processing) และหลงั จากสารวจ (post-survey
processing)

การหย่ังน้าลกึ ดว้ ยคลน่ื เสียงสะท้อน เป็นวธิ กี ารวดั ระดับความลึกนา้ ทะเลเพื่อศึกษาถึง
ลกั ษณะภูมิประเทศพ้ืนท้องทะเล โดยใชเ้ ครอื่ งมือวดั ความลกึ นา้ ท่สี ่งสญั ญาณคล่นื เสียง ขนาดความถี่ 208
กิโลเฮริ ทซ์ จากเครื่องแปลงกาลังรบั -ส่งคล่ืนเสียง (transducer) ไปตกกระทบพนื้ ท้องทะเลและสะท้อนกลับ
ข้ึนมายังตวั รับสัญญาณคล่นื ระยะเวลาท่ีคลนื่ เสียงเดนิ ทางไป-กลับ จะถูกแปลงเป็นหน่วยระยะทางหรือความ
ลึกโดยเครอ่ื งประมวลผลข้อมูล แล้วบันทึกลงในเคร่ืองคอมพวิ เตอร์ ข้อมลู ความลึกน้าท่ไี ดจ้ ะนามาปรบั แก้ค่า
เนอื่ งจากอทิ ธิพลน้าข้ึน-นา้ ลงประจาวนั ให้เปน็ ระดับความลึกนา้ เทยี บกับระดับน้าทะเลปานกลาง โดยเทยี บ
กบั มาตรานา้ น่านนา้ ไทย ณ วัน เวลาที่ดาเนนิ การสารวจ ซงึ่ คานวณโดยกรมอุทกศาสตร์ กองทัพเรือ

ลกั ษณะการทางานของอปุ กรณ์ very high resolution parametric (non-linear) echo
sounding system (รูปที่ 3-1) คอื การสง่ ชดุ สญั ญาณคล่ืนเสยี งทป่ี ระกอบด้วยสองความถ่ี (dual
frequencies) ซึ่งเปน็ คล่นื เสียงชุดแรก (primary dual-frequency) คือ 102 / 98, หรอื 103 / 97, 104 /
96, 105 / 95, หรอื 106 / 94 กโิ ลเฮริ ทซ์ ทีม่ แี รงดนั สูง ผา่ นตัวส่งและรับสญั ญาณ (transducer) ลงไปใน
นา้ เพ่ือหย่ังนา้ ลกึ คล่ืนเสียงท่ีสอง (secondary frequency) ซึง่ เกดิ จากการหักล้างกันระหวา่ งคล่ืนเสียงชุด
แรกทีถ่ ูกเลือกส่งลงไป คือ 4, 6, 8, 10 หรือ 12 กโิ ลเฮิรทซ์ ตามลาดับ (ตารางท่ี 3-1) สามารถทะลุผา่ นลงไป
ในช้ันตะกอนใต้พื้นท้องทะเล และสะท้อนกลบั ขน้ึ มายงั ตัวรับสัญญาณ หลังจากนั้นอปุ กรณ์ประมวลผลจะ
แสดงภาพความลึกน้า และภาพหนา้ ตดั ข้างคลน่ื ไหวสะเทือนแบบสะท้อนกลบั ของชน้ั ตะกอนและช้ันหนิ ใต้พ้นื
ท้องทะเล (รูปที่ 3-2) การเลอื กความถี่คลน่ื เสียงที่เหมาะสมในการสารวจธรณวี ิทยาชน้ั ตะกอนใต้พนื้ ท้องทะเล
ข้ึนอยู่กับพนื้ ท่สี ารวจแต่ละแหง่ ซึง่ กอ่ นการดาเนินการสารวจจรงิ จะทาการทดสอบการทางานและตรวจสอบ
ขอ้ มลู ที่ใช้คล่ืนความถีต่ ่าง ๆ กนั ไป จนได้ความถ่ีท่เี หมาะสมทีส่ ุด อย่างไรก็ตาม ลักษณะปรากฏของคลนื่ ไหว
สะเทอื นภายใน (internal seismic facies) ของอุปกรณ์สารวจระบบนไ้ี ม่สามารถจาแนกได้ชดั เจน และวดั
ความหนาของชั้นตะกอนได้สูงสุดไม่เกนิ 50 เมตร

- 13 -

รูปที่ 3-1 ลักษณะการทางานหย่ังนา้ ลึก และบนั ทกึ ภาพหน้าตัดข้างด้วยคลนื่ ไหว
สะเทอื นแบบสะท้อนกลบั ระดับตนื้ โดยใชอ้ ุปกรณก์ ารสารวจแบบ
parametric echo sounding ยหี่ ้อ Innomar รุ่น SES-2000 light

ตารางที่ 3-1 แสดงความถีข่ องคล่ืนเสยี งแบบปฐมภูมิ (primary frequency) และ ทตุ ยิ ภมู ิ
(secondary frequency) ท่ีส่งลงไปใต้ท้องทะเล ในระบบ parametric system

ความถป่ี ฐมภูมิ 1 (F1) ความถป่ี ฐมภูมิ 2 (F2) ความถท่ี ุติยภมู ิ (F1-F2)
102 Kilohertz 98 Kilohertz 4 Kilohertz
103 Kilohertz 97 Kilohertz 6 Kilohertz
104 Kilohertz 96 Kilohertz 8 Kilohertz
105 Kilohertz 95 Kilohertz 10 Kilohertz
106 Kilohertz 94 Kilohertz 12 Kilohertz

ความลึกน้า ภาพหน้าตัดข้างคลนื่ ไหว
สะเทือนแบบสะท้อนกลบั
ระดบั ตนื้

รูปท่ี 3-2 ภาพหน้าตดั ข้างความลกึ น้าและภาพหน้าตัดข้างคลน่ื ไหวสะเทือนแบบ
สะท้อนกลับระดับตนื้ ของชัน้ ตะกอนและชนั้ หินใต้พนื้ ทอ้ งทะเล ขณะปฏบิ ัติ
งานในพืน้ ท่ีสารวจโดยใช้ระบบ parametric echo sounding ตราเครื่องหมาย
Innomar ร่นุ SES-2000 light

- 14 -

ลักษณะการทางานของอุปกรณ์ high resolution seismic reflection profiling system

จะใช้ boomer เปน็ ตวั ส่งคล่ืนเสยี งความถสี่ งู ประมาณ 400-4,000 เฮิรทซ์ ลงไปใต้พน้ื ท้องทะเล เมื่อคลน่ื

เสียงกระทบพื้นท้องทะเลและพืน้ ผวิ ชั้นตะกอนตา่ งๆ จะสะท้อนกลับขน้ึ มายงั ตวั รบั คล่ืนสัญญาณ

(hydrophone) ดงั แสดงในรูปท่ี 3-3 สญั ญาณคล่นื จะถูกส่งไปยังเครอื่ งประมวลผล แสดงภาพออกมาเปน็

ภาพหน้าตัดข้างคลน่ื ไหวสะเทอื น (seismic profile) แบบตอ่ เนอื่ ง แสดงลักษณะธรณีวทิ ยาชั้นตะกอนหรือชั้น

หนิ ใตพ้ ืน้ ท้องทะเลตามแนวเส้นทางเดินเรอื สารวจ ลกั ษณะปรากฏของคลนื่ ไหวสะเทือนภายใน (internal

seismic facies) ของอปุ กรณ์สารวจระบบนีส้ ามารถจาแนกไดช้ ัดเจน หากชนั้ ตะกอนมคี วามหนามากกวา่ 2

เมตร และวดั ความหนาของช้นั ตะกอนไดส้ งู สุดไม่เกิน 200 เมตร อยา่ งไรก็ตามการดาเนนิ งานสารวจด้วย

อุปกรณช์ ดุ นี้ค่อนยุ่งยากซบั ซ้อนมากกว่าชุดแรก

การควบคมุ เส้นทางเดนิ เรือสารวจธรณฟี สิ ิกส์ ได้ใชเ้ คร่อื งมือหาพิกดั ทางภูมิศาสตรบ์ นพื้นโลก

ด้วยระบบดาวเทยี ม (Global Positioning System : GPS) ในการกาหนดตาแหนง่ ซึ่งในการสารวจครั้งนีจ้ ะ

บนั ทึกค่าพิกัดฉากทุกๆ 2 วนิ าที โดยควบคุมระดับความเร็วของเรอื สารวจให้อยทู่ ่ีประมาณ 5-7 กโิ ลเมตรตอ่

ชว่ั โมง

รูปท่ี 3-3 ระบบการทางานของการสารวจธรณีฟิสิกสโ์ ดยวธิ ี บันทกึ ภาพ
หน้าตดั ขา้ งดว้ ยคลื่นไหวสะเทือนแบบสะทอ้ นกลับระดบั ต้ืน โดย
ใชอ้ ปุ กรณ์ Geopro 4

- 15 -

3.1.2 การตรวจวดั ระดับนา้ ข้ึน-น้าลง

การตรวจวัดระดับน้าข้นึ -ลง ประจาวนั (tide measurement) เทียบกบั ระดบั ทะเลปาน
กลางในพ้นื ท่สี ารวจ ดาเนนิ การโดยใช้เครอ่ื งมือ Portable Water Level Recorder ยห่ี ้อ Valeport รนุ่ 740
ซง่ึ เป็นอุปกรณ์ตรวจวัดระดบั นา้ ขน้ึ -ลง ระบบดจิ ิตอล แบบวัดความดนั ซง่ึ จะวดั ความกดดันของน้าจากใตน้ ้า
แลว้ แปลงเป็นความสูงของน้าเหนืออุปกรณว์ ัด โดยใชค้ วามสัมพนั ธร์ ะหวา่ งความดัน ความหนาแนน่ ของน้า
อตั ราเรง่ เนื่องจากแรงโนม้ ถ่วง และความสงู ของนา้ การตรวจวัดจะบนั ทกึ คา่ การเปลี่ยนแปลงระดบั น้าเทยี บกบั
ระดบั ทะเลปานกลางในพนื้ ที่สารวจ ทุกๆ 1 นาที อปุ กรณ์ตรวจวดั ไดต้ ดิ ตัง้ ไว้บริเวณท่าเรอื ในพ้นื ทส่ี ารวจแต่
ละพื้นที่

3.1.3 การเกบ็ และวิเคราะห์ตัวอย่างตะกอนพ้นื ผิวทอ้ งทะเล

การเก็บตวั อย่างตะกอนพื้นผวิ ทอ้ งทะเลเพือ่ ศึกษาลกั ษณะ ชนิด และการกระจายตัวของ
ตะกอนที่ตกสะสมตวั อยูบ่ นพื้นท้องทะเลในปจั จบุ นั และปริมาณการสะสมตวั ของธาตุโลหะหนกั จานวน 12
ชนิด ได้แก่ อาร์เซนิก (As) แคดเมียม (Cd) โคบอลท์ (Co) โครเมยี ม (Cr) ทองแดง (Cu) เหลก็ (Fe)
แมงกานสี (Mn) นเิ กิล (Ni) ตะกว่ั (Pb) ไทเทเนียม (Ti) วานาเดียม (V) และ สังกะสี (Zn) การเกบ็ ตัวอย่าง
ตะกอนในการสารวจคร้ังนี้ได้ใชเ้ ครอื่ งมือแบบ home-made dredger จดุ เกบ็ ตวั อยา่ งแตล่ ะจดุ มีระยะหา่ งกนั
ประมาณ 1,000-4,000 เมตร การวเิ คราะห์ธาตโุ ลหะหนักได้ใชว้ ธิ ี Aqua Regia Digestion Inductively
coupled plasma-optical emission spectrometry (ICP-OES)

3.2 อุปกรณ์สารวจ

รูปท่ี 3-4 เรือสารวจธรณฟี ิสกิ สท์ างทะเลและเก็บตัวอยา่ งตะกอนพนื้ ทะเล ในพ้ืนทสี่ ารวจ

- 16 -

Processor/display transducer

unit

รูปที่ 3-5 อุปกรณ์หยงั่ ความลกึ นา้ ยี่ห้อ Marimatech รนุ่ E-Sea Sound 403

(ก) (ข)

รปู ที่ 3-6 เคร่ืองสง่ และรับสัญญาณคล่ืนเสยี ง (ก) และเคร่อื งประมวลผลและแสดงภาพ (ข)
ตราเครอื่ งหมาย Innomar รนุ่ SES –2000 Light

รูปท่ี 3-7 เคร่อื งตรวจวัดระดบั นา้ ข้ึน-นา้ ลง
แบบวดั ความดนั ตราเคร่ืองหมาย
Valeport รุน่ 740

- 17 -

Main controller/ Graphic display unit Amplifier/filter unit
Processor unit

Power supply unit Boomer unit Receiver unit
(hydrophone)

รปู ที่ 3-8 อุปกรณ์บนั ทกึ ภาพหนา้ ตัดข้างคลน่ื ไหวสะเทอื นแบบสะท้อนกลบั ระดับตื้น
ตราเครอ่ื งหมาย GeoAcoustic รนุ่ Geopro 4

รูปที่ 3-9 เคร่อื งมือหาพิกดั ทางภมู ิศาสตรบ์ นพนื้ โลกระบบดาวเทียม
ตราเครอ่ื งหมาย Garmin และโปรแกรมควบคุมการเดินเรือ
Hydro Pro Navigation ขณะปฏิบตั ิงานสารวจ

รูปท่ี 3-10 เครอื่ งมือเกบ็ ตัวอยา่ งตะกอนพ้นื ทะเล

- 18 -

4. ผลการสารวจและวจิ ารณ์

ผลการสารวจทาแผนทธี่ รณวี ิทยากายภาพพืน้ ทะเลบริเวณอา่ วไทยตอนบน (อา่ วไทยรูปตวั
“ก”) ในแผนที่ 8 ระวาง บริเวณจังหวัดเพชรบรุ ี สมทุ รสงคราม สมทุ รสาคร กรุงเทพมหานคร สมุทรปราการ
และชลบุรี ครอบคลมุ พนื้ ที่ประมาณ 4,650 ตารางกิโลเมตร ไดข้ ้อมลู ความลึกนา้ รวมระยะทาง 3000
กิโลเมตร ข้อมูลภาพหนา้ ตดั ข้างคลืน่ ไหวสะเทือนแบบสะท้อนกลบั ระดับตนื้ รวมระยะทาง 3,000 กิโลเมตร
เก็บตัวอยา่ งตะกอนพนื้ ผิวทอ้ งทะเลจานวน 730 ตวั อย่าง (รปู ท่ี 4-1) และวิเคราะห์ทางเคมีธาตุโลหะหนกั 12
ธาตุ ซึง่ ประกอบด้วย อารเ์ ซนกิ (As) แคดเมียม (Cd) โคบอลท์ (Co) โครเมยี ม (Cr) ทองแดง (Cu) เหล็ก
(Fe) แมงกานสี (Mn) นิเกลิ (Ni) ตะกวั่ (Pb) ไทเทเนียม (Ti) วานาเดยี ม (V) และสังกะสี (Zn) ทอี่ าจ
ปนเป้อื นในช้นั ตะกอนพืน้ ผวิ ท้องทะเลจานวน 250 ตวั อยา่ ง (ตารางท่ี 4-1)

ตารางที่ 4-1 สรปุ ข้อมูลการเดนิ เรือสารวจ เกบ็ ตวั อยา่ งตะกอนพ้นื ผิวทอ้ งทะเลและการวเิ คราะห์ตวั อยา่ ง

ระวางแผนท่ี ชือ่ ระวาง พน้ื ทส่ี ารวจ เดินเรอื สารวจ ตัวอย่าง จานวนตวั อยา่ ง
(ตร.กม.) ธรณฟี ิสกิ ส์ทางทะเล (กม.) ตะกอนพ้นื ผิว ตะกอนที่วิเคราะห์
ธาตุโลหะหนัก 12
5034 IV บ้านโตนดนอ้ ย 700 Seismic – Echo ท้องทะเล
5035 III บ้านบางขนุ ไทร 600 sounding ชนิด
5035 IV 550 84
จังหวัด 400 400 51 20
5035 I สมุทรสงคราม 700 53
5136 III บ้านท่าตะโก 750 200 200 9
(south) กรุงเทพมหานคร
5135 I 500 200 200 13
5135 II (ตอนใต)้ 450
5134 I ชลบรุ ี 400 450 450 113 30
ศรีราชา 650 650 124 21
รวม บางละมงุ 4,650
8 ระวาง 200 200 114 60
450 450 103 50
450 450 88 47
3,000 3,000 730 250

4.1 ความลกึ น้าและลกั ษณะภูมปิ ระเทศพนื้ ทะเล

ระดบั นา้ ตามแนวเส้นสารวจมีความลึก -1 ถงึ -54 เมตร จากระดับทะเลปานกลาง (รูปท่ี 4-2
และ 4-3) บริเวณท่ีน้าลกึ มากทีส่ ดุ อยู่ทางดา้ นตะวนั ตกของเกาะลา้ น ลกั ษณะพ้ืนทะเลโดยทัว่ ไปค่อนข้าง
ราบเรียบ มีความลาดชันต่า ยกเว้นในแผนท่รี ะวางอาเภอศรรี าชา และระวางอาเภอบางละมงุ ทีล่ ักษณะพื้น
ทอ้ งทะเลค่อนข้างขรุขระในบริเวณใกลเ้ กาะ และเป็นเนินสลับกบั แอ่งวางตวั ในแนวเกือบเหนือใต้ จะสงั เกตุ
เห็นลกั ษณะสันดอนปากแมน่ ้า (river delta) ไดอ้ ย่างชัดเจนบรเิ วณปากน้าแมก่ ลอง ท่าจนี เจ้าพระยาและบาง
ปะกง นอกจากน้นั ยังพบลักษณะทีอ่ าจเป็นแหลง่ สะสมของตะกอนทรายใต้ทะเล 3 บริเวณ คือ บริเวณนอก
ชายฝง่ั อาเภอชะอา ทางด้านใตข้ องพน้ื ท่สี ารวจระวางบ้านโตนดนอ้ ย จังหวัดเพชรบรุ ี บรเิ วณนอกชายฝ่งั ตาบล
บางพระ อาเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี และบริเวณนอกชายฝ่งั บ้านนาจอมเทยี น อาเภอบางละมุง จงั หวัด
ชลบุรี

- 19 -

รปู ท่ี 4-1 แผนท่แี สดงเสน้ ทางเดนิ เรือสารวจหยั่งน้าลึกและบันทึกภาพหนา้ ตดั ขา้ งคล่ืนไหวสะเทือนแบบสะทอ้ นกลับระดับต้นื
และจุดเกบ็ ตัวอย่างตะกอนพนื้ ผิวท้องทะเลในพน้ื ทีส่ ารวจ

- 20 -

รปู ที่ 4-2 แผนท่แี สดงระดับความลกึ นา้ และลกั ษณะภมู ิประเทศพื้นทะเลในพื้นท่สี ารวจ

- 21 -

รปู ที่ 4-3 แผนท่ีแสดงระดบั ความลกึ น้าและลกั ษณะภมู ิประเทศพ้นื ทะเลในพื้นท่สี ารวจในแบบ 3 มติ ิ

- 22 -

4.2 ลักษณะตะกอนพน้ื ผิวท้องทะเล

จากการเก็บและวิเคราะห์ตวั อยา่ งตะกอนพน้ื ผิวท้องทะเลจานวน 730 ตัวอยา่ งครอบคลุม
เกือบทั่วท้งั พ้นื ท่สี ารวจ พบวา่ ประกอบดว้ ย (รปู ที่ 4-4 และภาคผนวก ก) :-

1. ตะกอนโคลนทะเล (marine mud) สีเทาอมเขียว เขยี วเทา เทาดา น้าตาลและนา้ ตาลเขม้ มีเปลอื ก
หอยปน จานวน 556 ตวั อย่าง (ร้อยละ 76.16 )

2. โคลนทะเลปนทราย (marine sandy mud) สเี ทาอมเขียว เขยี วเทา เทาดา นา้ ตาลและน้าตาลเขม้ มี
เปลือกหอยปน จานวน 107 ตัวอย่าง (รอ้ ยละ 14.66 )

3. ทรายปนโคลนทะเล (marine muddy sand) สเี ทาเขียว นา้ ตาลเทา มีเปลอื กหอยปน จานวน 64
ตวั อยา่ ง (รอ้ ยละ 8.77) และ

4. ทรายทะเล (marine sand) สนี า้ ตาล มีกรวด เศษหนิ และเปลือกหอยปน จานวน 3 ตวั อย่าง (รอ้ ยละ
0.41)

4.3 ผลการวิเคราะห์และแปลความหมายขอ้ มูลธรณฟี สิ ิกสท์ างทะเล

จากผลการวิเคราะห์ และแปลความหมายข้อมลู ภาพหน้าตดั ข้างคล่ืนไหวสะเทือนแบบ
สะทอ้ นกลับระดับตืน้ (shallow seismic reflection profile) ความละเอียดสูง ทีบ่ ันทึกโดยใช้ boomer
และ SES-2000 light พบว่าลักษณะธรณวี ิทยาชั้นตะกอนใต้พืน้ ท้องทะเลในพ้นื ท่สี ารวจ สามารถจาแนก
ออกเป็น 2 ชุดหลกั คือ ช้นั ตะกอนชดุ ล่าง (lower sequence) และชั้นตะกอนชุดบน (upper sequence) ซง่ึ
สามารถจาแนกออกเปน็ ตะกอนหนว่ ยยอ่ ย 4 หนว่ ย คอื ตะกอนหนว่ ย a เป็นตะกอนท่ีพบสะสมตัวอยเู่ ฉพาะใน
บรเิ วณรอ่ งน้าเก่าบนพ้ืนผิวตอนบนของตะกอนชดุ ลา่ ง ตะกอนหน่วย b มีลกั ษณะเป็นเนินทรายขนาดใหญ่จม
ตวั อยใู่ ต้พน้ื ทะเล มีขนาดกวา้ งมาก 2 กิโลเมตร ยาวมากกว่า 3 กิโลเมตร และหนามากว่า 3 เมตร พบบริเวณ
นอกชายฝั่งอาเภอชะอา อาเภอศรรี าชา และอาเภอบางละมุง ตะกอนหนว่ ย c เป็นชัน้ ตะกอนท่ีมีแก๊สสะสมตวั
อยู่ในปรมิ าณมาก พบสะสมตัวอยู่เฉพาะบริเวณใกล้ชายฝั่งทเ่ี ปน็ หาดโคลน ปา่ โกงกาง และปากแม่น้า ซึ่งแกส๊
ท่สี ะสมในช้นั ตะกอน จะดูดซบั พลงั งานคลืน่ เสยี งที่ส่งลงไปจนไม่สามารถเดินทางผา่ นทะลแุ ละสะท้อนกลบั
ขึน้ มาได้ ตะกอนหนว่ ย d พบปกคลุมตลอดทั่วทั้งพ้ืนท่สี ารวจ ยกเวน้ บรเิ วณทีเ่ ปน็ เกาะและบรเิ วณที่มีหนิ ดาน
โผลข่ ้นึ มาบนพน้ื ทะเล มีความหนามากบริเวณปากแมน่ า้ ท่าจนี เจ้าพระยา และบางปะกง และจะลีบบางลงใน
บรเิ วณห่างออกจากชายฝั่ง ดงั แสดงในรูปที่ 4-5 ถึง 4-20 พบหินดานโผลข่ ั้นมาบนพนื้ ท้องทะเลเฉพาะในแผน
ที่ระวางอาเภอศรีราชาและอาเภอบางละมุง

- 23 -

รปู ที่ 4-4 แผนท่แี สดงชนิดและการสะสมตัวของตะกอนพื้นทะเลในพ้นื ที่สารวจ (รายละเอียดแสดงไว้ในภาคผนวก ก)

- 24 - d

พนื้ ท้องทะเล

b

a

ตะกอนชดุ ลา่ ง

ตะกอนชุดล่าง

หินดาน

รูปท่ี 4-5 ภาพจาลองแบบร้วั แสดงลักษณะธรณีวิทยาชั้นตะกอนใตพ้ ื้นท้องทะเลในพ้นื ทีส่ ารวจ

ชน้ั ตะกอนชุดล่าง ตามแนวเส้นสารวจอยลู่ ึกจากระดับนา้ ทะเลต้ังแต่ -1 ถึง -56 เมตร และมี
รอ่ งรอยถูกกัดเซาะทาลายเปน็ แนวร่องน้าขนาดใหญ่ที่มีแนวต่อเน่ืองมาจากทางน้าสายหลัก คือ แม่น้าเพชรบุรี
แมน่ า้ แมก่ ลอง แม่นา้ ท่าจีน แม่นา้ เจ้าพระยาและแม่นา้ บางปะกง (รูปที่ 4-21 และ 4-22)

จากการศึกษาวิเคราะห์แปลความหมายข้อมูลในพื้นที่สารวจ เทียบเคยี งกบั ผลการสารวจ
ธรณฟี ิสกิ ส์ และการเจาะสารวจตดิ ตามผล พร้อมทง้ั ศึกษาวิเคราะห์ตวั อย่างตะกอนในหลายพื้นท่ขี องทะเลอา่ ว
ไทย (โครงการสารวจแรน่ อกชายฝัง่ ทะเลอา่ วไทย, 2537; Roy, 1994 และบริษทั STS Co., Ltd. ภายใต้
โครงการสารวจเสน้ ทางลัดส่ภู าคใต้ พ.ศ. 2549) และจากการศกึ ษาเปรียบเทยี บกบั ข้อมูลบ่อเปดิ (open pit)
บรเิ วณใกลช้ ายฝ่ังแถบจังหวัดสมุทรปราการ ขอ้ มลู การศึกษาธรณีวิทยา ควอเทอรน์ ารี บรเิ วณท่ีราบลุ่มภาค
กลางตอนลา่ ง (Sinsakul, 2000) และบริเวณชายฝง่ั จังหวดั เพชรบรุ ี-สมทุ รสงคราม (Chaimanee and
others, 1999) และขอ้ มูลหลมุ เจาะบอ่ บาดาลในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล (Ramnarong and
Buapeng, 1992) สามารถวเิ คราะห์ได้วา่ ตะกอนชดุ ล่างส่วนใหญ่เปน็ ช้นั ตะกอนที่สะสมตวั โดยอิทธิพลของทาง
น้าบนบก ในสมยั ไพลสโตซีนตอนปลาย ลักษณะชุดลักษณค์ ล่นื ไหวสะเทอื นทซ่ี บั ซ้อนหลายแบบในชนั้ ตะกอน
ชุดน้ี บ่งบอกถึงสภาวะการถูกทาลายและตกทบั ถมหลายครั้ง อนั เนอ่ื งมาจากการเปลีย่ นแปลงระดับน้าทะเล
(Ringis, 1986; Roy, 1994; Evans and others, 1995) ซ่งึ ผลการเจาะสารวจในพื้นท่ี 1A บรเิ วณนอกชายฝัง่
จงั หวดั ระยอง (โครงการสารวจแร่นอกชายฝ่ังทะเลอ่าวไทย, 2537; Roy, 1994) บริเวณชายฝัง่ จงั หวัด
เพชรบุรี-สมทุ รสงคราม (Chaimanee and others, 1999) ในเขตกรงุ เทพมหานครและปริมณฑล
(Ramnarong and Buapeng, 1992) และข้อมลู บ่อเปิดแถบจังหวดั สมทุ รปราการ พบว่าตอนบนของช้ัน
ตะกอนชดุ น้ีประกอบด้วยช้นั ดินเหนยี วแขง็ มีสีเทาถึงสนี ้าตาลเหลอื งและน้าตาลแดง มีจุดประ (mottle) สีสม้
และสีแดงอยู่ในเนื้อดิน บางคร้ังพบเมด็ แรเ่ หลก็ และแมงกานสี ปะปนอยู่ นอกจากน้นั พบวา่ มชี ั้นดินลกู รงั และ
ศิลาแลง เนื่องจากเกดิ กระบวนการเตมิ ออกซิเจน (oxidization) ในช้ันตะกอนแทรกอยู่ในบางบรเิ วณ
หลกั ฐานเหล่านี้บง่ ชีว้ ่าพืน้ ผิวของตะกอนชุดลา่ งเคยโผล่สัมผัสอากาศมาเป็นระยะเวลานานมากก่อนทจ่ี ะมี

- 25 -

ตะกอนจากน้าทะเลสมัยโฮโลซนี (ตะกอนชุดบน) ปิดทบั และยังแสดงถึงรอยผิดวสิ ัย (unconformity) ของ
การสะสมตัวท่ีไม่ต่อเน่ืองระหวา่ งสมัยไพลสโตซีนกับโฮโลซนี ดว้ ย (Sinsakul, 2000) ส่วนตอนล่างของช้นั
ตะกอนชุดน้ปี ระกอบด้วยช้นั ตะกอนกรวดทราย แทรกสลับกบั ชนั้ ดนิ เหนียว (Ramnarong and Buapeng,
1992)

ช้นั ตะกอนชุดบน เป็นชัน้ ตะกอนท่สี ะสมตัวมาตงั้ แต่สมยั โฮโลซนี ตอนต้นจนถงึ ปจั จบุ นั มี
ความหนา 0-20 เมตร โดยทว่ั ไปจะมีความหนามากบริเวณปากนา้ แมก่ ลอง ทา่ จีน เจ้าพระยาและบางปะกง
และจะลีบบางลงเม่ือห่างออกจากชายฝ่ังประมาณ 10-15 กิโลเมตร สว่ นบริเวณด้านตะวนั ตก (อาเภอชะอา)
และทางด้านตะวนั ออก (อาเภอศรีราชาและบางละมุง) ของพื้นท่ีสารวจ ชั้นตะกอนชุดบนมีความหนาไม่มาก
(เฉลีย่ 3 เมตร) เน่ืองจากไม่มีแม่น้าสายใหญ่พัดพาตะกอนลงสู่ทะเล (รปู ท่ี 4-23)

จากผลการศึกษาวิเคราะห์เทียบเคียงกบั ผลการสารวจธรณีฟิสิกสแ์ ละเจาะสารวจโดยบริษัท
STS Co., Ltd. ภายใตโ้ ครงการสารวจเส้นทางลดั ส่ภู าคใต้ พ.ศ. 2549 บรเิ วณนอกชายฝัง่ จังหวดั เพชรบรุ ี
สมุทรสงครามและและสมุทรสาคร และพ้นื ท่ี 1C บริเวณนอกชายฝง่ั จงั หวดั ระยองและจันทบรุ ี (โครงการ
สารวจแรน่ อกชายฝ่ังทะเลอา่ วไทย, 2537) ซง่ึ มลี กั ษณะธรณีวทิ ยาโครงสรา้ งและชดุ ลักษณ์คลนื่ ไหวสะเทือน
คลา้ ยกันกับในพื้นที่สารวจ พบวา่ ชน้ั ตะกอนหน่วย a ทีพ่ บสะสมตัวเฉพาะในบรเิ วณร่องน้าท่กี ดั เซาะบนพน้ื ผิว
ของตะกอนชดุ ล่างในพืน้ ทส่ี ารวจ ส่วนใหญป่ ระกอบดว้ ยตะกอนกรวดทรายแมน่ ้าปดิ ทับด้วยตะกอนดนิ เหนียว
ปนทรายสีเทาดาท่ีมเี ศษเปลอื กหอย และ/หรอื ซากพชื ผปุ ะปนอยู่มาก ตะกอนกรวดทรายมีสนี า้ ตาลเทาและ
น้าตาลเหลอื งถูกนาพามาสะสมตัวในชว่ งที่น้าทะเลลดลงตา่ สุด ประมาณ 100 เมตร จากระดับปัจจบุ นั (ดงั
แสดงในรูปที่ 3-5) เมื่อประมาณ 10,000 ปที ่ีผา่ นมา และพ้ืนท้องทะเลอา่ วไทยซ่ึงเป็นสว่ นหนึง่ ของไหล่ทวีปซนุ
ดา (Sunda shelf) มสี ภาพแวดล้อมแบบแผ่นดิน (terrestrial environment) ตอ่ มาน้าทะเลไดเ้ พิ่มระดบั สูง
ข้ึนอย่างรวดเร็วในสมยั โฮโลซีนตอนต้น ก่อใหเ้ กดิ การตกสะสมตวั ของตะกอนดินเหนียวปนทรายสเี ทาดาท่มี ี
เศษเปลอื กหอยและซากพชื ผุปะปนอยู่ ในสภาพแวดลอ้ มแบบชะวากทะเล ปดิ ทับอยู่ด้านบนตามแนวรอ่ งน้า
การทีน่ ้าทะเลได้เพิ่มระดับสูงขึน้ อยา่ งต่อเนื่อง ทาใหเ้ กดิ การกัดเซาะทาลายพ้ืนผวิ ตะกอนชดุ ล่างและการสะสม
ตัวของชน้ั ตะกอนหนว่ ย b ซง่ึ สันนษิ ฐานวา่ เปน็ แนวสันทรายชายหาดเดิม (Roy, 1994; Chaimanee and
others, 1999) ซงึ่ ขนาดและปริมาณของการสะสมตัวของตะกอนหนว่ ย b ขึน้ อยู่กบั ปริมาณตะกอนทรายเดิม
ในบรเิ วณนน้ั และบรเิ วณใกล้เคยี ง หลังจากที่ระดบั นา้ ทะเลเพิม่ ขึ้นจนถึงระดับสูงสุด ประมาณ +5 เมตร แลว้
คอ่ ยๆ ลดลงจนถึงระดบั ปัจจบุ นั (Sinsakul, 1992) กอ่ ให้เกดิ การสะสมตวั ของช้นั ตะกอนหนว่ ย d ซง่ึ
ประกอบด้วยช้ันตะกอนดินเหนียวสีเทาดาท่ีมเี ศษซากพชื ผุและแก๊สปะปนอยู่มากตกสะสมตวั ในสภาพแวดล้อม
แบบชวากทะเลและป่าชายเลน ส่วนตะกอนหนว่ ย d พบปกคลุมเกือบทั่วทง้ั พน้ื ที่ เชอื่ วา่ ถูกพดั พาลงสู่ทะเล
โดยทางน้าชายฝ่งั โดยเฉพาะในช่วงฤดูมรสมุ ซ่งึ ตะกอนจะถูกพัดพาเปน็ ปริมาณมาก เม่ือออกสทู่ ะเล ตะกอน
ขนาดหยาบ เช่น กรวดและ ทราย จะตกสะสมตัวบรเิ วณปากแมน่ า้ แต่ตะกอนทรายแป้งและดนิ เหนียวซงึ่ มี
น้าหนักเบาจะถูกพัดพาโดยคล่นื ทะเลออกไปนอกชายฝัง่ แล้วตกสะสมตัวบนพ้นื ท้องทะเลเม่ือระดับความ
รุนแรงของกระแสนา้ ลดตา่ ลง (Roy, 1994) ส่วน ววิ ัฒนาการการสะสมตวั ของช้นั ตะกอนหน่วย a และ d
แสดงไวใ้ นรูปที่ 4-24 ตะกอนหนว่ ย d สามารถเทยี บเคียงได้กบั ช้นั ตะกอนดนิ เหนียว ทเี่ รียกวา่ “ช้ันดิน
เหนยี วกรงุ เทพ” (Bangkok Clay) สะสมตวั อยบู่ รเิ วณทรี่ าบลมุ่ ภาคกลางตอนล่าง (Sinsakul, 2000)

- 26 -

รปู ที่ 4-6 ตวั อย่างภาพ seismic reflection บนั ทกึ โดยใช้ SES-2000 light และการแปลความหมายข้อมูลแสดงลักษณะธรณีวิทยาช้ันตะกอนใต้พื้นทะเล ตามแนว
เส้นสารวจ EW#1 บรเิ วณนอกชายฝัง่ จงั หวดั เพชรบรุ ี

- 27 -

รปู ที่ 4-7 ตัวอยา่ งภาพ seismic reflection บันทกึ โดยใช้ boomer และการแปลความหมายข้อมลู แสดงลักษณะธรณวี ิทยาชน้ั ตะกอนใตพ้ ื้นทะเล บรเิ วณนอกชายฝ่ัง
อาเภอชะอา จงั หวัดเพชรบุรี

- 28 -

รปู ที่ 4-8 ตัวอย่างภาพ seismic reflection บนั ทึกโดยใช้ boomer และการแปลความหมายข้อมูลแสดงลักษณะ ธรณีวิทยาช้ันตะกอนใต้พื้นทะเล บรเิ วณนอกชายฝ่ัง
อาเภอบ้านแหลม จังหวดั เพชรบรุ ี

- 29 -

รปู ที่ 4-9 ตวั อย่างภาพ seismic reflection บันทึกโดยใช้ boomer และการแปลความหมายขอ้ มลู แสดงลักษณะ ธรณวี ทิ ยาชั้นตะกอนใต้พื้นทะเล บรเิ วณนอกชายฝั่ง
อาเภอแม่กลอง จังหวัดสมุทรสงคราม
เส้นสารวจ EW#1 บรเิ วณนอกชายฝง่ั จังหวัดเพชรบุรี

- 30 -

รปู ที่ 4-10 ตัวอย่างภาพ seismic reflection บันทกึ โดยใช้ boomer และการแปลความหมายข้อมูลแสดงลักษณะ ธรณีวทิ ยาชั้นตะกอนใต้พ้นื ทะเล บรเิ วณนอกชายฝั่ง
อาเภอท่าฉลอม จังหวดั สมุทรสงคราม และอาเภอเมอื ง จังหวดั สมุทรสาคร

- 31 -

รปู ที่ 4-11 ตัวอยา่ งภาพ seismic reflection บันทกึ โดยใช้ SES-2000 light และการแปลความหมายข้อมูลแสดงลักษณะ ธรณวี ิทยาช้นั ตะกอนใตพ้ ื้นทะเล
บรเิ วณนอกชายฝัง่ อาเภอเมือง จังหวดั สมุทรสาคร และเขตบางขุนเทียน กรุงเทพฯ

- 32 -

รปู ที่ 4-12 ตวั อย่างภาพ seismic reflection บันทกึ โดยใช้ SES-2000 light และการแปลความหมายข้อมูลแสดงลักษณะธรณวี ิทยาชั้นตะกอนใตพ้ ื้นทะเล
ตามแนวเส้นสารวจ NS#1 และ NS#3 บริเวณนอกชายฝ่ังอาเภอเมือง จังหวัดสมุทรปราการ

- 33 -

รปู ที่ 4-13 ตวั อยา่ งภาพ seismic reflection บนั ทกึ โดยใช้ SES-2000 light และการแปลความหมายข้อมูลแสดงลักษณะ ธรณีวิทยาชัน้ ตะกอนใต้พ้นื ทะเล
ตามแนวเส้นสารวจ NS#4 และ NS#6 บรเิ วณนอกชายฝงั่ อาเภอเมือง และบางพลี จงั หวัดสมทุ รปราการ

- 34 -

รปู ที่ 4-14 ตัวอย่างภาพ seismic reflection บันทกึ โดยใช้ SES-2000 light และการแปลความหมายข้อมูลแสดงลักษณะ ธรณีวิทยาชั้นตะกอนใตพ้ ื้นทะเล
ตามแนวเส้นสารวจ NS#8 และ NS#14 บรเิ วณนอกชายฝั่งอาเภอเมือง จงั หวดั ชลบุรี

- 35 -

รปู ที่ 4-15 ตวั อยา่ งภาพ seismic reflection บนั ทกึ โดยใช้ SES-2000 light และการแปลความหมายข้อมูลแสดงลกั ษณะธรณวี ิทยาช้นั ตะกอนใต้พ้นื ทะเล
ตามแนวเส้นสารวจ EW#1 และ EW#2 บริเวณนอกชายฝั่งจงั หวดั สมุทรสาคร กรงุ เทพฯ และสมุทรปราการ

- 36 -

รปู ที่ 4-16 ตัวอยา่ งภาพ seismic reflection บันทึกโดยใช้ boomer และการแปลความหมายข้อมูลแสดงลกั ษณะธรณีวิทยาชนั้ ตะกอนใต้พืน้ ทะเล บริเวณนอกชายฝ่ัง
จังหวัดสมุทรปราการและชลบรุ ี

- 37 -

รปู ที่ 4-17 ตวั อยา่ งภาพ seismic reflection บนั ทกึ โดยใช้ SES-2000 light และการแปลความหมายข้อมูลแสดงลักษณะธรณีวิทยาชั้นตะกอนใต้พ้นื ทะเล
ตามแนวเสน้ สารวจ EW#28 และ EW#19 บรเิ วณนอกชายฝ่ังอาเภอเกาะสชี งั และศรีราชา จังหวดั ชลบรุ ี

- 38 -

รปู ที่ 4-18 ตวั อยา่ งภาพ seismic reflection บันทกึ โดยใช้ SES-2000 light และการแปลความหมายข้อมูลแสดงลักษณะ ธรณีวิทยาชัน้ ตะกอนใต้พ้นื ทะเล
ตามแนวเส้นสารวจ EW#12 และ EW#4 บริเวณนอกชายฝั่งอาเภอเกาะสชี งั และศรรี าชา จงั หวดั ชลบุรี

- 39 -

รปู ที่ 4-19 ตวั อยา่ งภาพ seismic reflection บนั ทกึ โดยใช้ SES-2000 light และการแปลความหมายข้อมูลแสดงลกั ษณะ ธรณวี ิทยาช้นั ตะกอนใต้พ้นื ทะเล
ตามแนวเสน้ สารวจ EW#25 และ EW#18 บรเิ วณนอกชายฝ่ังอาเภอศรีราชา และบางละมุง จังหวดั ชลบุรี

- 40 -

รปู ที่ 4-20 ตวั อยา่ งภาพ seismic reflection บนั ทกึ โดยใช้ SES-2000 light และการแปลความหมายข้อมูลแสดงลักษณะ ธรณีวิทยาชัน้ ตะกอนใต้พ้นื ทะเล
ตามแนวเส้นสารวจ EW#11 และ EW#4 บริเวณนอกชายฝั่งอาเภอบางละมุง และสัตหีบ จังหวดั ชลบุรี