รายงานประจำปี 2564 ด่านตรวจพืชเชียงแสน

รายงานผลการปฏิบตั ิงาน
ประจำปีงบประมำณ 2564

ดา่ นตรวจพชื เชียงแสน
อ.เชยี งแสน จ.เชียงราย

สำนักควบคุมพชื และวัสดกุ ารเกษตร
กรมวชิ าการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

รายงานผลการปฏบิ ตั ิงานประจำปีงบประมาณ 2564
(ตลุ าคม 2563 - กันยายน 2564)

ดา่ นตรวจพชื เชยี งแสน อ.เชียงแสน จ.เชยี งราย
สำนักควบคมุ พืชและวสั ดุการเกษตร กรมวิชาการเกษตร

สารบญั หน้า
1
บทนำ 2
ประวัติความเป็นมาและภารกิจ 8
สรปุ ภาพรวมผลการปฏิบตั งิ าน ปงี บประมาณ 2564 (ตลุ าคม 2563-กันยายน 2564) 9
17
- สรุปการนำเขา้ สินคา้ เกษตร 27
- สรุปผลการตรวจพบศตั รพู ชื ในสินคา้ เกษตรนำเข้าประจำปีงบประมาณ 2564 33
- สรุปการสง่ ออกสนิ คา้ เกษตรในปงี บประมาณ 2564 (ตลุ าคม 2563-กันยายน 2564) 39
- สรุปการนำผา่ นสนิ คา้ เกษตรในปงี บประมาณ 2564 (ตุลาคม 2563-กันยายน 2564)
- สรปุ ผลการดำเนนิ งานการตรวจสอบการปนเป้ือนสารเคมีในสินค้าเกษตรนำเขา้ 57
ปีงบประมาณ 2564 58
บทความพเิ ศษทางวชิ าการ 60
- ศัตรพู ืชตัวรา้ ยของบอนสี ราชนิ ีใบไม้ 63
- เรื่องเลา่ “การค้าชายแดนเชยี งแสน” จากอดตี สปู่ ัจจบุ นั 66
- นายตรวจพชื ถ้าไมร่ ้สู ่ิงน.ี้ ......อย่าตรวจทุเรยี นส่งออกไปตา่ งประเทศ 69
- จากปญั หาสูก่ ารแกไ้ ขลำไยไปจนี 73
- เสริ ฟ์ ความรู้ถึงมือคุณ วธิ ีกลน่ั นำ้ มนั กฤษณา 76
- เรียนรู้ทางแก้ สนิ คา้ เกษตรนำผา่ น เม่ือเกดิ ปญั หา 79
- 5 แนวคิด ยกระดับมาตรฐาน LAB เข้าสู่ ISO/IEC 17025 ในปี 2022 82
- ทรคิ การเกบ็ ตวั อย่างและชง่ั สารเคมใี ห้เรว็ และแม่นยำแบบมือโปร 83
งานปรับปรงุ ขนั้ ตอนการใหบ้ ริการของด่านตรวจพืชเชียงแสน 85
งานประชาสมั พันธ์เผยแพรข่ ้อมูลขา่ วสาร 86
งานเผยแพร่ทางวชิ าการผ่านสือ่ โซเชยี ล (One Page) 87
- FAST FACT 9 เร่ืองเรียนร้แู บบเรว็ ๆ เกย่ี วกบั ดพ.เชียงแสน 88
- การจำแนกลักษณะเรอื ในลุ่มแมน่ ำ้ โขงตาม “ภาษาคนเรอื ” ตอนที่ 1 89
- การจำแนกลกั ษณะเรอื ในลมุ่ แม่น้ำโขงตาม “ภาษาคนเรอื ” ตอนท่ี 2 90
- มะม่วงส่งออก 91
- เคล็ดลบั เพอ่ื สุขภาพดี เลอื กให้ดชี วี ปี ลอดภัย
- การนับสนิ คา้ ทางเรอื ลุ่มแม่น้ำโขงเชยี งแสนแบบ Original

สารบัญ (ตอ่ ) หนา้
92
- เรยี นรสู้ งิ่ ใหมจ่ ากสงิ่ เดมิ สนิ ค้านำผา่ น ดา่ นชายแดนเชียงแสน 93
- Sunflower Seeds เมล็ดทานตะวัน ของกินเลน่ ท่ีต้องระวงั 94
- ประโยชน์ของกระเทียมที่คุณอาจคาดไม่ถึง 95
- 4 เทคนคิ ง่ายๆ ในการเตรยี มตัวอย่างก่อนการวเิ คราะหเ์ พ่ือให้ได้ผลการวเิ คราะหส์ ารตกคา้ ง
ทีแ่ ท้จรงิ 96
- มะพร้าวออ่ น (ส่งออก) ผลไม้คลายรอ้ น ของดจี ากธรรมชาติ 97
- ดอกแก้วมงั กร พชื ทำเงินตวั ใหม่ 98
- นำเขา้ เปลือกบงเพ่ือ แปรรูป 99
- ถว่ั เขยี ว พืชท่ีมีศกั ยภาพในอนาคต 100
- บกุ สินค้าดาวรุ่งพืชเงนิ ลา้ น 101
- 5 วธิ ี ตรวจสอบไม้ดอกไมป้ ระดบั กอ่ นการสง่ ออก 102
- 5 ศัตรูพชื ควบคุม (ใหม)่ สำหรับพชื ท่ีจะนำเข้าจีน 103
- Gen Y Initiative Web Service ดพ.เชยี งแสน 104
ภาคผนวก 105
- คู่มอื ขั้นตอนการปฎบิ ตั ิงาน การตรวจสอบการนำเข้าเมลด็ ทานตะวัน 106
- คูม่ ือการปฏิบัติงาน การตรวจสอบพชื และผลผลิตพืชนำผา่ นแดนแบบการถา่ ยลำ
ณ ดา่ นตรวจพืชเชยี งแสน 107
- คูม่ อื คณุ ภาพ (Quality Manual) 108
กิจกรรมบรู ณาการ

สารบญั ตาราง

ตารางท่ี 1 ภาพรวมการนำเข้าและส่งออกสินค้าเกษตร ปีงบฯ 2564 หน้า
(ตุลาคม 2563 - กันยายน 2564) 9
ตารางที่ 2 การเปรียบเทยี บปริมาณการนำเขา้ สนิ คา้ เกษตร 10 อันดับระหวา่ งปีงบฯ
2564 กับ 2563 13
ตารางที่ 3 เปอรเ์ ซน็ ต์การตรวจพบศัตรูพืชแต่ละเดอื น (ตุลาคม 2563 - กันยายน 2564)
ตารางท่ี 4 ปรมิ าณและมูลค่าพืชทีข่ อสง่ ออกแบบไมข่ อรบั ใบรบั รองสุขอนามัยพืช (PC) 17
ในปีงบฯ 2564 ณ ดพ.เชยี งแสน 28
ตารางท่ี 5 ชนดิ สนิ คา้ สง่ ออก 10 อนั ดับสูงสุด แบบไม่ขอรับใบรบั รองสขุ อนามยั พืช (PC)
ตารางท่ี 6 ปริมาณและมูลคา่ พชื ท่ขี อสง่ ออก ณ ดพ.เชยี งแสน โดยขอรบั ใบรับรอง 29
สุขอนามัยพืช (PC) ในปงี บฯ 2564 30
ตารางที่ 7 ปริมาณและมูลค่าพืช CITES ท่ีขอสง่ ออกผา่ น ดพ.เชียงแสน ปงี บฯ 2564
ตารางท่ี 8 ปริมาณและมลู ค่าการส่งออกปยุ๋ ทข่ี อส่งออกผ่าน ดพ.เชยี งแสน ปงี บฯ 2564 31
ตารางท่ี 9 สถิตสิ นิ ค้าเกษตรนำผา่ นทมี่ ีปรมิ าณการนำผา่ นสูงทีส่ ดุ 10 อันดับแรก 32
ณ ดพ.เชยี งแสน ปีงบฯ 2564 36
ตารางที่ 10 ปริมาณสินค้านำผ่าน แยกเป็นรายเดือน ปงี บฯ 2564 เทียบกับ 2563
ตารางที่ 11 แสดงการเปรียบเทียบวธิ กี ารสกดั ตัวอย่างเพื่อนำไปวเิ คราะห์ปริมาณด้วยเครื่อง GC 37
ตารางท่ี 12 แสดง Timeline แผนการดำเนนิ งานจดั ทำ Web Service 49
ตารางที่ 13 แนวทางการปรับแผนเพ่ือรองรบั การดำเนินงานปีงบฯ 2565 50
ตารางที่ 14 แสดงข้อแนะนำ (ทริค) บางข้ันตอนในการดำเนนิ งาน 53
56

สารบัญภาพ

ภาพที่ 1 การนำเขา้ กระเทยี มจากประเทศจนี ณ ท่าเรือหา้ เชียง หน้า
ภาพที่ 2 สำนกั งานหลัก ตั้งอยทู่ ี่ ถนนสายเล่ียงเมอื ง เขตบา้ นหว้ ยเก๋ียง ต.เวียง อ.เชยี งแสน 3
ภาพท่ี 3 สำนกั งานย่อย ทา่ เรอื พาณชิ ย์เชียงแสน ต.บา้ นแซว อ.เชยี งแสน 5
ภาพที่ 4 ทา่ เรอื หา้ เชียง ต.เวยี ง อ.เชยี งแสน 5
ภาพที่ 5 จดุ ผ่านแดนถาวรสามเหล่ยี มทองคำ ต.เวียง อ.เชียงแสน 6
ภาพที่ 6 จุดผอ่ นปรนบา้ นสวนดอก ต.บ้านแซว อ.เชยี งแสน 6
ภาพท่ี 7 จดุ ผ่านแดนถาวรภูดู่ ต.มว่ งเจ็ดต้น อ.บา้ นโคก จ.อุตรดิตถ์ 6
ภาพท่ี 8 เรือสนิ ค้าเกษตรนำเข้าจากประเทศจีนทีล่ อ่ งเรือมาตามแม่น้ำโขง จอดเทียบท่าบรเิ วณ 7
จดุ ขน้ึ สนิ ค้า ณ ทา่ เรือห้าเชียง ซ่ึงเปน็ ท่าเรือเอกชนในกำกับการดแู ลของศลุ กากร 14
ภาพที่ 9 และการทา่ ฯ
การตรวจปลอ่ ยสนิ คา้ เกษตรนำเข้าจากประเทศจนี โดยเป็นการปฏบิ ตั ิงานรว่ มกนั 14
ภาพท่ี 10 ระหวา่ งเจา้ หน้าทตี่ รวจพชื (ซ้าย) กบั เจา้ หน้าที่ศลุ กากร (ขวา)
พนกั งานเจ้าหนา้ ทีด่ า่ นตรวจพชื ตรวจสนิ คา้ และสุ่มตวั อยา่ งสนิ คา้ เกษตรนำเขา้ 15
ภาพที่ 11 เพือ่ นำมาตรวจสอบในห้องปฏบิ ตั ิการ
ภาพที่ 12 วิธกี ารขนถา่ ยสนิ ค้าจากเรอื ขึ้นสู่รถบรรทุกสินค้า ท่าเรือเชียงแสน 15
ลักษณะรถบรรทุกพ่วง (16 ล้อ) ทีบ่ รรทุกสินคา้ เกษตรนำเขา้ บริเวณจดุ ผา่ นแดน 16
ภาพท่ี 13 ถาวรภดู ู่ อ.บ้านโคก จ.อตุ รดิตถ์ ซึง่ อยู่ในกำกับความรบั ผิดชอบของ ดพ.เชยี งแสน
การตรวจวินจิ ฉยั ศตั รพู ืชเบื้องต้นของเมลด็ ทานตะวนั ในหอ้ งปฏบิ ัติการโดยใช้ 18
ภาพที่ 14 แวน่ ขยายตงั้ โต๊ะ และกล้องจุลทรรศน์แบบสเตอรโิ อ
การตรวจวนิ จิ ฉัยศัตรูพชื เบ้ืองต้นของกระเทยี มในห้องปฏิบัตกิ ารโดยใช้แวน่ ขยายตงั้ 19
ภาพท่ี 15 โตะ๊ และกล้องจลุ ทรรศน์แบบสเตอริโอ
ภาพท่ี 16 ตัวอยา่ งหนงั สอื notification (แบบ พ.ก.7/4) 23
ภาพที่ 17 ตวั อย่างใบรับรองสุขอนามัยพืชท่ีไม่ได้ระบุข้อความพิเศษท่ชี ่อง Additional Declaration 24
ส่วนหน่งึ ของใบรับรองสุขอนามัยพืชท่ีระบขุ ้อความไมเ่ ป็นไปตามประกาศกรมวชิ าการ 25
เกษตร เร่อื ง เง่อื นไขการนำเข้าขา้ วโพดจากสาธารณรัฐประชาธปิ ไตยประชาชนลาว
พ.ศ. 2564

สารบญั ภาพ (ตอ่ )

ภาพที่ 18 ส่วนหนงึ่ ของใบรบั รองสขุ อนามัยพชื ท่รี ะบขุ ้อความถกู ต้อง เปน็ ไปตามประกาศ หนา้
กรมวชิ าการเกษตร เรอ่ื ง เงื่อนไขการนำเขา้ ขา้ วโพดจากสาธารณรฐั ประชาธปิ ไตย 26
ภาพท่ี 19 ประชาชนลาว พ.ศ. 2564
แสดงสถิตสิ นิ คา้ เกษตรนำผ่านทมี่ ีปริมาณการนำผา่ นสูงที่สดุ 10 อันดบั แรก 37
ภาพที่ 20 ในรปู แบบกรวย (funnel)
ภาพที่ 21 แสดงสถติ สิ นิ ค้าเกษตรนำผ่านโดยแยกเป็นรายเดือน ปีงบฯ 2564 เทยี บกับปี 2563 38
ภาพท่ี 22 การวางแผนสุม่ เกบ็ ตวั อยา่ ง 42
ภาพท่ี 23 การสุม่ เก็บตวั อยา่ ง 43
ภาพที่ 24 การบันทกึ ภาพตัวอยา่ ง 43
ภาพที่ 25 การสบั /หัน่ ตัวอย่างส้ม 43
ภาพที่ 26 การปนั่ ละเอยี ดตัวอยา่ ง 43
ภาพท่ี 27 การสกดั และ Clean up สารเคมีโดยใชว้ ธิ ี QueChERS 44
ภาพที่ 28 การวิเคราะห์ผลโดยใช้เทคนิค Gas Chromatograph (GC) 45
ภาพท่ี 29 การเก็บขอ้ มลู และการเทยี บค่า MRLs ใน www.csdatalab.com 46
ภาพที่ 30 แสดง 5 อนั ดบั ชนดิ ผกั ท่มี เี ปอรเ์ ซ็นตข์ องการสุม่ เกบ็ มากทีส่ ุดเรียงจากมากไปน้อย 47
ภาพที่ 31 แสดง 5 อันดบั ชนดิ ผลไม้ท่มี ีเปอร์เซน็ ต์ของการสุม่ เก็บมากที่สดุ เรียงจากมากไปน้อย 47
ภาพที่ 32 แสดง 3 กลุ่มสารเคมีในกลุ่มยาฆ่าแมลง ท่ี ดพ.พืชเชียงแสน สามารถตรวจวิเคราะห์ได้ 48
ภาพท่ี 33 การจัดทำฐานข้อมูลการตรวจสอบการปนเปื้อนสารเคมใี นสินคา้ เกษตรนำเขา้ 51
ภาพที่ 34 ช่องทางการติดต่อ Line Official 82
จดุ ติดต้ังโปสเตอร์พชื สงวน 83



บทนำ

ดา่ นตรวจพชื เชียงแสน ไดค้ ดั สรรและรวบรวมผลงานเดน่ ในรอบปี 2564 จำนวน 6 หัวข้อ ได้แก่
(1) งานด้านกกั กันพืช ในการควบคุมกำกับ การนำเข้า-สง่ ออก-นำผา่ นสินค้าเกษตร/การส่งออกปุ๋ย
(2) งานวิเคราะห์การปนเปื้อนสารเคมีในสนิ ค้านำเข้า (Pesticide Residue Analysis Laboratory)
(3) แผนปฏิบัติงานเพิ่มศักยภาพบุคลากรให้มีทักษะทันสมัยสู่ความเป็นเลิศทางวิชาการและ

บริการ โดยจัดทำคูม่ อื 3 งาน
3.1) การจดั คู่มือการปฏบิ ัตงิ านสำหรับเจ้าหน้าที่ (Standard Operation Procedure: SOP)
3.2) การจัดทำคู่มือคุณภาพเพื่อยกระดับมาตรฐานองค์กรให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐานและเปน็

ท่ยี อมรบั ในระดบั สากล โดยนำแนวคิดระบบบริหารงานคณุ ภาพ ISO 9001:2015 (Quality Management
System: QMS) มาใช้เปน็ แนวทางปฏบิ ัติโดยในปีน้ีเริ่มต้นจากการนำเรื่องการตรวจสอบพืชและผลิตผลพืช
นำผา่ นแบบการถา่ ยลำมาเปน็ ตน้ แบบนำร่องเพื่อรองรบั การขยายงานในสว่ นอนื่ ๆ ตอ่ ไป

3.3) การจดั เกบ็ ฐานขอ้ มลู การตรวจสอบการปนเป้อื นสารเคมใี นสนิ คา้ เกษตรนำเข้า (web service)
ในชอ่ื www.csdatalab.com ภายใตน้ โยบายของรัฐบาลทต่ี ้องการให้องค์กรแตล่ ะองค์กรมฐี านข้อมูลกลาง
ซึ่งเวบ็ ไซต์นป้ี จั จุบันจัดทำขน้ึ เพ่ือการใช้งานของเจ้าหนา้ ที่วเิ คราะห์เท่าน้ัน ส่วนในอนาคตอาจปรับแผนให้มี
การรองรบั การใช้งานได้มากข้ึนกวา่ เดมิ

(4) งานเผยแพรท่ างวชิ าการทางส่ือโซเชียล (One Page)
(5) งานบรู ณาการและกจิ กรรมอน่ื ๆ
ผลงานโดดเด่น ในลำดับที่ 6 เป็นบทความพิเศษทางวิชาการ ที่นักวิชาการในแต่ละฝ่าย
ได้รวบรวมข้อมูลที่มีคุณภาพและประโยชน์พร้อมแนะแนวทางการนำไปสู่ความสำเร็จโดยง่าย ซึ่งงาน
วิชาการบางเรื่องเกิดข้ึนจากประสบการณต์ รงของผูเ้ ขียน บางเรอ่ื งเป็นเรื่องเฉพาะทางของผู้ประกอบการที่
ใหค้ วามรพู้ ร้อมภาพประกอบมาเพื่อนำมาแชร์และแบ่งปนั เพื่อเป็นวทิ ยาทานแก่ผู้อ่าน
ผู้อ่านทร่ี ักทุกทา่ นหากอา่ นมาจนถงึ บรรทดั นีแ้ ลว้ ยังไมร่ ู้ว่าจะตดั สนิ ใจเปิดอ่านดหี รือไม่ เราขอเรียน
ให้ทราบว่า...หากไมอ่ า่ น แสดงวา่ ทา่ นได้พลาดสง่ิ สำคญั ในชีวิตอย่างหนง่ึ ไปแลว้
คณะผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่า รายงานฉบับนี้คงเป็นประโยชน์ต่อทุกท่านอย่างมาก หากกุศลใด
จะเกิดขึ้นจากการทำงานในครั้งนี้ ขอยกให้กับเจ้าหน้าที่ของ ดพ.เชียงแสนทุกท่าน ท่ีร่วมมือช่วยกันใหง้ าน
สำเร็จได้ตามทต่ี งั้ ใจไว้
แลว้ พบกนั ใหม่ฉบบั หนา้ ...สวสั ดี

คณะผูจ้ ัดทำ
เดือน ตลุ าคม 2564

ประวัติความเป็นมาและภารกิจ

3

ดา่ นตรวจพืชเชียงแสน (CHIANGSAEN PLANT QUARANTINE STATION)

สงั กัด สำนักควบคุมพืชและวสั ดกุ ารเกษตร กรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

ภาพที่ 1 การนำเขา้ กระเทียมจากประเทศจีน ณ ทา่ เรือห้าเชียง
ด่านตรวจพืชเชียงแสน ตั้งอยู่เลขที่ 814 หมู่ 2 ตำบลเวียง อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย
57150 มีระยะทางห่างจาก อ.เมือง จ.เชียงราย ประมาณ 60 กิโลเมตร มีแม่น้ำรวกกั้นพรมแดนระหว่าง
ไทยกับสาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา และมีแม่น้ำโขงกั้นพรมแดนระหว่างไทยกับสาธารณรัฐ
ประชาธปิ ไตยประชาชนลาว
ได้รับการประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 114 ตอนที่ 3 ง ลงวันท่ี 9 มกราคม 2540 ให้เป็น
ดา่ นตรวจพืชตามประกาศของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เรือ่ ง กำหนดดา่ นตรวจพชื ตามพระราชบัญญัติ
กักพืช พ.ศ.2507 (ฉบับ 7) พ.ศ.2539 โดยเริ่มดำเนินงานตามหน้าที่ตั้งแต่วันที่ 26 มิถุนายน 2540 ใน
ที่ทำการช่ัวคราว ซึ่งในขณะนัน้ ตั้งอยู่บริเวณสำนักงานเกษตรอำเภอเชยี งแสน เนื่องจากสำนักงานชั่วคราว
ไม่สามารถอำนวยความสะดวกในการปฏิบัติภารกิจที่รับมอบหมายไดอ้ ย่างเต็มที่ อีกทั้งกรมวิชาการเกษตร
ได้เล็งเห็นความสำคัญของการพัฒนาเศรษฐกิจ ดังนั้นในปี พ.ศ. 2544 กรมวิชาการเกษตร จึงได้อนุมัติ
งบประมาณในการก่อสร้างอาคารสำนักงานหลัก โดยได้ดำเนินการก่อสร้างเมื่อวันท่ี 17 กันยายน 2544
จนแล้วเสร็จและเปิดดำเนินการในวันที่ 25 กรกฎาคม 2545 ในที่สาธารณประโยชน์ของอำเภอเชียงแสน
โดยอยหู่ า่ งจากดา่ นพรมแดนแม่น้ำโขงประมาณ 2 กโิ ลเมตร

4

ปัจจุบัน ด่านตรวจพืชเชียงแสน ได้ดำเนินการมาแล้วเป็นระยะเวลากว่า 18 ปี บนพื้นที่ 9 ไร่
ติดถนนสายเลีย่ งเมือง เขตบ้านห้วยเกี๋ยง ตำบลเวียง อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย โดยมีจุดปฏบิ ตั ิงาน
ในความรบั ผิดชอบ 2 จังหวัด คือ

1) จังหวัดเชยี งราย มีจดุ ปฏิบัติงานหลักทีส่ ำคญั 3 จุด ไดแ้ ก่ สำนักงานหลัก ด่านตรวจพชื เชียงแสน
สำนักงานย่อย ท่าเรือพาณิชย์เชียงแสน และท่าเรือห้าเชียง รวมถึง จุดผ่านแดนถาวรสามเหลี่ยมทองคำ
และจดุ ผ่อนปรนบ้านสวนดอก ระยะทางจากท่าเรือพาณชิ ยเ์ ชียงแสน กับท่าเรือหา้ เชียง มายังสำนักงานหลัก
มรี ะยะทางประมาณ 15 และ 6 กิโลเมตร ตามลำดับ

2) จังหวัดอตุ รดิตถ์ มจี ุดปฏิบัตงิ าน 1 จุด ได้แก่ จุดผ่านแดนถาวรภูดู่ ต.ม่วงเจ็ดตน อ.บ้านโคก
โดยมีระยะทางห่างจากสำนักงานหลักดา่ นตรวจพืชเชยี งแสนประมาณ 419 กโิ ลเมตร

บทบาทหน้าท่ีในการควบคมุ กำกับดแู ลงานตามพระราชบัญญัติ 4 ฉบบั ได้แก่
1. พระราชบญั ญัตกิ กั พชื พ.ศ. 2507 และทแี่ ก้ไขเพิ่มเติม ควบคุมการนำเขา้ สง่ ออก และการเคล่ือนย้ายพืช
ตามกฎหมายวา่ ด้วยการกกั พชื
2. พระราชบัญญตั ิพนั ธ์ุพชื พ.ศ. 2518 และท่แี กไ้ ขเพิ่มเติม ควบคุมการผลิตและการจำหน่ายพันธ์ุพืช
ตามกฎหมายว่าด้วยพันธพุ์ ชื
3. พระราชบัญญัติปุ๋ย พ.ศ. 2518 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ควบคุมการผลิตและการจำหน่ายปุ๋ยตาม
กฎหมายวา่ ดว้ ยปุ๋ย
4. พระราชบัญญตั วิ ัตถุอันตราย พ.ศ. 2535 และทแี่ ก้ไขเพม่ิ เติม ควบคมุ การผลิตและการจำหน่าย
วัตถุมพี ิษตามกฎหมายวา่ ด้วยวัตถอุ ันตราย
5. ปฏิบัติงานร่วมกับหรือสนับสนุนการปฏิบัติงานของหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้องหรือที่ได้รับ
มอบหมาย

5

จุดปฏบิ ตั งิ านจงั หวดั เชียงราย

ภาพท่ี 2 สำนกั งานหลัก ตั้งอยู่ที่ ถนนสายเล่ียงเมือง เขตบ้านห้วยเก๋ยี ง ต.เวยี ง อ.เชียงแสน

ภาพท่ี 3 สำนกั งานย่อย ทา่ เรือพาณชิ ยเ์ ชียงแสน ต.บา้ นแซว อ.เชยี งแสน

6

จดุ ปฏิบตั งิ านจังหวดั เชียงราย...(ต่อ)

ภาพท่ี 4 ทา่ เรือห้าเชียง ต.เวียง อ.เชียงแสน

ภาพท่ี 5 จุดผา่ นแดนถาวรสามเหล่ียมทองคำ ต.เวียง อ.เชียงแสน

ภาพที่ 6 จุดผอ่ นปรนบา้ นสวนดอก ต.บ้านแซว อ.เชียงแสน

7

จุดปฏบิ ตั งิ านจงั หวัดอุตรดติ ถ์

ภาพท่ี 7 จดุ ผ่านแดนถาวรภูดู่ ต.ม่วงเจด็ ตน้ อ.บ้านโคก จ.อุตรดติ ถ์

สรปุ ภาพรวมผลการปฏิบัตงิ าน

ปีงบประมาณ 2564

9

สรปุ ภาพรวมผลการปฏบิ ตั งิ าน
ปีงบประมาณ 2564 (ตลุ าคม 2563 - กนั ยายน 2564)

นางสาวศภุ สิริ เชวงเผา่ พนั ธ์ุ นักวชิ าการเกษตรปฏิบตั ิการ

ภาพรวมการนำเข้าและสง่ ออกสนิ คา้ เกษตร ปีงบประมาณ 2564 (ตลุ าคม 2563-กนั ยายน 2564)
ณ ดา่ นตรวจพืชเชียงแสน อำเภอเชยี งแสน จังหวดั เชยี งราย

การนำเข้าและส่งออกสินค้าเกษตร ปีงบประมาณ 2564 ณ ดพ.เชียงแสน มนี ้ำหนักรวมทั้งสิ้น 42,016 ตัน
มีมูลค่าเท่ากับ 686 ล้านบาท หากเปรียบเทียบกับปีที่ผ่านมา ปริมาณการนำเข้าเพิ่มขึ้น 10,316 ตัน หรือ
เท่ากับ 24.55% (ตารางท่ี 1) และยังมีรายละเอียดที่สำคัญอีก 3 เรื่อง คือ การส่งออกปุ๋ย/การนำผ่าน
สนิ คา้ เกษตร และการตรวจสอบการปนเปื้อนสารเคมีในสนิ ค้าเกษตรนำเขา้

ตารางท่ี 1 ภาพรวมการนำเขา้ และสง่ ออกสินค้าเกษตร ปีงบฯ 2564 (ตุลาคม 2563 - กนั ยายน 2564)

ปรมิ าณและมลู คา่ พืชส่งออก เปรียบเทียบ

สินคา้ เกษตร ปีงบประมาณ 2564 ปริมาณการส่งออกกับปี 2563

นำ้ หนกั มลู คา่ ประเทศ น้ำหนกั เพิ่ม/ลด

(ตนั ) (ล้านบาท) ปลายทาง (ตัน) (%)

1. นำเข้า 20,106 219 จีน ลาว 16,164 + 19.61

2. สง่ ออก 21,908 448 จีน ลาว 15,531 +29.10
- พืชเกษตร เมยี นมา

- ปยุ๋ 1 18 ลาว 4 -72.45

รวมท้ังหมด 42,016 685 31,700 +24.55

หมายเหตุ: - ในการนำเขา้ และสง่ ออกสินคา้ เกษตรและปยุ๋ สาเหตุการเพมิ่ ข้ึนหรือลดลงสามารถศกึ ษาข้อมลู เพิม่ เตมิ ได้ในแต่ละหวั ข้อ

นำ้ หนัก (ตนั ) ของปงี บประมาณ 2563 X 100
- เปอรเ์ ซ็นตก์ ารเปรยี บเทยี บ = 100 -

นำ้ หนกั (ตนั ) ของปงี บประมาณ 2564

10

1. สรุปการนำเขา้ สนิ คา้ เกษตร
ในปีงบประมาณ 2564 (ตลุ าคม 2563 – กนั ยายน 2564)

นางสาวศุภสิริ เชวงเผ่าพันธ์ุ นักวิชาการเกษตรปฏิบตั กิ าร

11

1. สรปุ การนำเขา้ สนิ คา้ เกษตร
สินค้าเกษตรที่มีการนำเข้าทางด่านตรวจพืชเชียงแสนส่วนใหญ่เป็นสินค้าที่มีการขนส่งทางเรือ
จากสาธารณรัฐประชาชนจีน และสาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา ลอ่ งเรือมาตามแมน่ ้ำโขง สนิ ค้าเป็นของแห้ง
เช่น กระเทียมอบแห้ง เมล็ดทานตะวัน ใบชาเขียวแห้ง เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีการนำเข้าสินค้าทางบก
จากสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว เขา้ ทางจดุ ผา่ นแดนถาวรภู่ดู่ อ.บา้ นโคก จ.อตุ รดิตถ์ เชน่ เมล็ดข้าวโพด
มนั สำปะหลงั ลกู ต๋าว เปน็ ต้น โดยมีภาพรวมปริมาณและมูลค่าการส่งออกตลอดปีงบฯ 2564 โดยมีปริมาณ
การนำเข้า 22,793 ตัน มูลค่า 287 ล้านบาท ในขณะที่ปีงบฯ 2563 มีปริมาณการนำเข้า 22,406 ตัน
มลู ค่า 350 ลา้ นบาท

แสดงการเปรยี บเทยี บปริมาณและมูลคา่ สินค้าเกษตรนำเขา้ ระหวา่ งปีงบฯ 2564 กับ 2563

25000 ปี 2563
20000
15000
10000
5000

0
ปี 2564

ปรมิ าณ (ตัน) มลู คา่ (ล้านบาท)

เมื่อเปรียบเทียบปริมาณการนำเข้าประจำปีงบฯ 2564 กับปีงบฯ 2563 พบว่าในปีงบฯ 2564 มี
ปริมาณการนำเข้ามากแต่มูลค่าน้อย (มีส่วนต่างของน้ำหนักและมูลค่า เท่ากับ 386 ตัน และ 63 ล้านบาท)
ทง้ั น้สี าเหตทุ ่ปี รมิ าณการนำเขา้ สงู ขึน้ เพราะอาจเน่ืองจากหลายสาเหตุ เช่น อตั ราการแลกเปล่ียนค่าเงินบาท
มีการเปลยี่ นแปลง หรอื มีการนำเข้าสินค้าประเภททีม่ ูลคา่ น้อย

12
แสดงปริมาณและมลู ค่าสินค้าเกษตรนำเขา้ รายเดือน ประจำปงี บฯ 2564

6,000.00
5,000.00
4,000.00
3,000.00
2,000.00
1,000.00

-

ต.ค. พ.ย. ธ.ค. ม.ค. ก.พ. ม.ี ค. เม.ย. พ.ค. มิ.ย. ก.ค. ส.ค. ก.ย.
ปรมิ าณ (ตัน) มลู คา่ (ล้านบาท)

ปริมาณและมูลค่าสินค้าเกษตรนำเข้ารายเดือน ประจำปีงบฯ 2564 พบว่า ในช่วงต้นปีงบฯ 2564
ตั้งแต่เดือนตุลาคมถึงเดือนมกราคม มีแนวโน้มการนำเข้าสินค้าเกษตรที่เพิ่มขึ้น และมีการนำเข้าสินค้าเกษตร
มากท่ีสดุ ในเดือนมีนาคม โดยมีปริมาณ 5,228 ตัน มูลค่า 35 ลา้ นบาท สาเหตุที่ในชว่ งเดือนดังกล่าวมีการนำเข้า
สินค้าในปริมาณที่เพิ่มขึ้น อาจเนื่องจากในช่วงเวลาดังกล่าวปริมาณน้ำในลุ่มแม่น้ำโขงมีความเหมาะสม
ในการเดนิ เรอื มากทสี่ ดุ

แผนภมู ิสถติ สิ นิ คา้ เกษตรนำเขา้ 10 อนั ดับแรก ประจำปงี บฯ 2564

5,000.00
4,000.00
3,000.00
2,000.00
1,000.00

0.00

ปรมิ าณ (ตัน) มูลค่า (ล้านบาท)

13

ตารางท่ี 2 การเปรยี บเทียบปรมิ าณการนำเขา้ สนิ คา้ เกษตร 10 อนั ดับระหวา่ งปีงบฯ 2564 กบั 2563

ปีงบประมาณ 2564 เปรยี บเทยี บ
ปรมิ าณการนำเขา้ กับปี 2563

ลำดบั ชนิดสนิ คา้ เกษตร ประเภท ประเทศ ปรมิ าณ มลู ค่า ปริมาณ เพม่ิ /ลด
สนิ คา้ ทน่ี ำเขา้ (ตัน) (ลา้ นบาท) (ตนั ) (%)

1 เมลด็ ขา้ วโพด ส่ิงตอ้ งหา้ ม ลาว 4,510 9 5,650 -20.18

2 มันสำปะหลัง สง่ิ ต้องหา้ ม ลาว 3,300 12 400 +87.87

3 กระเทยี มอบแหง้ ส่งิ ไมต่ อ้ งหา้ ม จีน 2,459 48 2,571 -4.36

4 ดินอุตสาหกรรม ส่ิงต้องหา้ ม จีน 2,400 24 1,169 +51.28

5 กระเทียม สง่ิ กำกัด จีน 1,940 32 3,361 -42.28

6 ลูกต๋าว สิ่งไม่ต้องหา้ ม ลาว 1,934 14 180 +90.67

7 เปลอื กบง สื่งไม่ต้องหา้ ม ลาว 1,082 16 637 +41.10

8 เมลด็ ทานตะวัน ส่งิ กำกัด จีน 1,043 42 1,358 -23.18

9 ใบชาเขียวแห้ง สิ่งกำกัด จีน 886 17 685 +22.73

10 ถ่ัวลสิ งทงั้ เปลอื ก สิง่ กำกดั ลาว 550 2 150 +72.73

รวม 20,106 219 16,164 +19.61

เมื่อจัดอันดับสินค้าเกษตร ที่มีการนำเข้าทาง ดพ.เชียงแสน ตลอดทั้งปีงบฯ 2564 พบว่า เมล็ดข้าวโพด
มีการนำเข้าสูงที่สุด รองลงมาคือ มันสำปะหลัง และกระเทียมอบแห้ง โดยมีปริมาณ เท่ากับ 4,510 3,300
และ 2,459 ตัน มีมูลค่าเท่ากับ 9 12 และ 48 ล้านบาท ตามลำดับ (ส่วนในลำดับอื่นๆ สามารถดูได้จาก
แผนภูมิสถิติสินค้าเกษตรนำเข้า 10 อันดับแรก ประจำปีงบฯ 2564) และในตารางที่ 2 เมื่อนำปริมาณการ
นำเข้ามาเปรียบเทียบกัน (เฉพาะสินค้าเกษตร 10 อันดับ) ระหว่างปีงบฯ 2564 กับ 2563 พบว่า ลูกต๋าว
เป็นพืชทีม่ เี ปอรเ์ ซน็ ต์การนำเข้าเพ่ิมข้ึนสูงสุด เทา่ กบั 90.67% อาจเน่ืองจากต๋าวในประเทศไทยไม่เพียงพอ
ต่อความต้องการของผู้บริโภคภายในประเทศ และต๋าวยังเป็นพืชป่าที่ไม่ได้เพาะปลูกทั่วไปจึงค่อนข้างมี
จำนวนจำกัด จึงต้องนำเข้าจากลาวเพิ่มขึ้น ส่วนพืชที่มีเปอร์เซ็นต์การนำเข้าลดลงมากที่สุด คือ กระเทียม
ลดลงเท่ากับ 42.28% หากมองภาพรวมจะเห็นได้ว่าสินค้าโดยส่วนใหญ่นำเข้ามาจากลาวมากกว่าจีน และ
การคา้ ในเส้นทางชายแดนเชียงแสนลดลงอย่างต่อเนื่อง อาจเนื่องจากหลายปัจจัยรวมกัน เช่น สถานการณ์
การแพร่ระบาดเชื้อโควิด 19 ท่าเรือกวนเหล่ยของจีนยังไม่เปิดให้บริการ เรือบรรทุกสินค้าไม่เพียงพอต่อ
ความต้องการของผ้ปู ระกอบการ และหากอยชู่ ่วงฤดูฝนจะไม่สะดวกตอ่ การขนถ่ายลงเรือ

14

ภาพท่ี 8 เรือสนิ ค้าเกษตรนำเข้าจากประเทศจีนทีล่ อ่ งเรือมาตามแมน่ ้ำโขง จอดเทียบทา่ บริเวณจดุ ข้ึนสินค้า
ณ ท่าเรือหา้ เชียง ซ่ึงเปน็ ท่าเรือเอกชนในกำกบั การดูแลของศุลกากรและการท่าฯ

ภาพท่ี 9 การตรวจปลอ่ ยสนิ ค้าเกษตรนำเข้าจากประเทศจีน โดยเปน็ การปฏบิ ัตงิ านรว่ มกนั ระหวา่ ง
เจ้าหนา้ ทต่ี รวจพชื (ซ้าย) กบั เจา้ หน้าทศ่ี ลุ กากร (ขวา)

15

กก กข
ภาพท่ี 10 พนักงานเจา้ หนา้ ท่ีดา่ นตรวจพืชตรวจสนิ คา้ และสมุ่ ตวั อย่างสินค้าเกษตรนำเข้าเพอ่ื นำมา
ตรวจสอบในห้องปฏิบตั ิการ
ก. ลกู จันทนเ์ ทศนำเขา้ จากประเทศเมียนมา ข. กระเทียมสดนำเขา้ จากประเทศจีน

กก กข
ภาพท่ี 11 วิธีการขนถา่ ยสนิ ค้าจากเรือขึน้ ส่รู ถบรรทุกสนิ ค้า ท่าเรือเชียงแสน
ก. วิธีการขนถา่ ยสนิ ค้าโดยใช้แรงงานคน ซ่งึ สว่ นใหญ่การขนถา่ ยสนิ ค้า จะใชว้ ธิ นี ้เี ปน็ หลกั
ข. การขนถา่ ยสินคา้ โดยใช้รางเลือ่ นซ่ึงเป็นเครือ่ งทนุ่ แรง มีความสะดวก และรวดเรว็ มเี ฉพาะสนิ ค้าบาง

ประเภทเท่าน้นั เชน่ ดินอุตสาหกรรมนำเข้าจากจนี

16

ภาพท่ี 12 ลักษณะรถบรรทุกพว่ ง (16 ลอ้ ) ท่บี รรทุกสินคา้ เกษตรนำเขา้ บริเวณจุดผา่ นแดนถาวรภดู ู่
อ.บ้านโคก จ.อตุ รดิตถ์ ซง่ึ อยู่ในกำกบั ความรบั ผดิ ชอบของ ดพ.เชยี งแสน

17

สรปุ ผลการตรวจพบศัตรูพชื ในสินคา้ เกษตรนำเขา้
ประจำปงี บประมาณ 2564

นางสาวศภุ สิริ เชวงเผา่ พันธุ์ นักวชิ าการเกษตรปฏบิ ตั กิ าร
นางสาวสจุ ติ รา สุวรรณคดี นกั วิชาการเกษตรปฏิบัตกิ าร

ตารางท่ี 3 เปอรเ์ ซ็นต์การตรวจพบศัตรูพชื แต่ละเดือน (ตุลาคม 2563 - กนั ยายน 2564)

เดือน/ปี การตรวจพบศัตรูพืช ความถีใ่ นการตรวจพบศตั รพู ชื (%)*
ท้งั หมด (ครง้ั ) ท่ตี รวจพบ (ครง้ั )

ตลุ าคม 2563 38 0 0.00

พฤศจกิ ายน 2563 48 0 0.00

ธนั วาคม 2563 54 0 0.00

มกราคม 2564 41 0 0.00

กมุ ภาพันธ์ 2564 26 2 7.69

มีนาคม 2564 38 1 2.63

เมษายน 2564 19 6 31.58

พฤษภาคม 2564 36 4 11.11

มถิ ุนายน 2564 16 3 18.75

กรกฎาคม 2564 15 1 6.67

สิงหาคม 2564 18 0 0.00

กนั ยายน 2564 19 0 0.00

รวมท้ังหมด 368 17 4.62

ไมพ่ บศัตรูพชื 351 95.38

หมายเหต:ุ *เปอรเ์ ซ็นต์ความถใ่ี นการตรวจพบศตั รพู ืช = จำนวนครัง้ ทตี่ รวจพบศตั รพู ชื × 100
จำนวนการตรวจพบศัตรูพชื ท้ังหมดในแต่ละเดอื น

จากตารางที่ 3 จะเห็นได้ว่า ในเดือนเมษายน มีความถี่ในการตรวจพบศัตรูพืชสูงสุด เท่ากับ
31.58% ทัง้ น้ีอาจเกี่ยวเนื่องกับฤดูกาลเก็บเก่ียวผลผลิตของแต่ละประเทศ เชน่ จนี อาจเก็บเกย่ี วก่อนฤดูหนาว
และนำมาพักเก็บไว้ในโรงเก็บผลผลิต เชน่ กระเทียม เมลด็ ทานตะวัน เม่ือสนิ ค้าเหล่าน้สี ่งออกมายังประเทศไทย
ในเดือนเมษายน สภาพอากาศอาจเหมาะสมต่อการเจริญเติบโต จึงทำให้มีโอกาสตรวจพบศัตรูพืชได้สูง
ส่วนพืชในกลุ่มของอบแห้ง เช่น กระเทียมอบแห้ง ใบหอมอบแห้ง มักจะตรวจไม่พบศัตรูพืช เนื่องจากเป็น
พืชที่ผ่านกระบวนการแปรรูปด้วยความร้อนจึงทำให้ศัตรูพืชถูกทำลายไปแล้วจึงไม่พบศัตรูพืช และจาก
ขอ้ มูลท่ีได้รบั จากผปู้ ระกอบการทราบว่าสินคา้ ดังกลา่ วถูกนำเข้ามาเพื่อเป็นเครื่องปรุงของบะหม่กี ่งึ สำเร็จรูป
จงึ มน่ั ใจในระดบั หน่งึ วา่ สินคา้ น้ันมคี วามสะอาด ปราศจากศตั รพู ชื

ทง้ั น้ี ตามความคดิ เห็นของผู้เขยี นมีข้อเสนอแนะว่าพืชนำเข้าที่นำมารับประทานบางชนิดจากบาง
ประเทศ เชน่ เมล็ดทานตะวัน และกระเทยี ม ควรกำหนดใหม้ กี ารทำ treatment ท่เี หมาะสมเพอ่ื การกำจัด
ศัตรพู ืชก่อนการสง่ ออก

18
สรุปประเภทของศตั รูพชื ท่ีตรวจพบในพืชนำเข้า ในปีงบฯ 2564 สามารถแบ่งออกเป็น 3 ประเภท ไดแ้ ก่
1) โรคพืช เช่น โรคเน่าในกระเทียมที่เกิดจากเชื้อรา Aspergillus niger, A. flavus, Penicillium spp.
และโรคเมลด็ เน่าทานตะวันท่ีเกิดจากเชื้อรา Alternaria spp.
2) แมลงศัตรูพืช เช่น ดว้ งผลไม้แห้ง ท่ีพบในลกู จันทน์เทศ กระเทียมสด และดว้ งงวงขา้ วโพด ท่ีพบใน
เมล็ดข้าวโพด
3) ไรศตั รพู ชื ไดแ้ ก่ ไรกระเทยี ม
ศัตรูพืชที่ตรวจพบเป็นศัตรูพืชทั่วไป (common pest) หรือที่เรียกว่า ศัตรูพืชที่มิใช่ศัตรูพืชกักกนั
(Non-Quarantine Pest) ด่านตรวจพืชเชียงแสนจึงดำเนินการตามมาตรการกักกันพืช ในกรณีที่ตรวจพบ
ศตั รพู ืชท่ัวไป ดงั น้ี
1. ทำการสุ่มครั้งที่ 1 เมื่อพบศัตรูพืชทั่วไป พนักงานเจ้าหน้าที่จะทำการสุ่มครั้งที่ 2 ในปริมาณ
ทม่ี ากกวา่ เดิม
2. ผลการสมุ่ ตรวจศัตรูพืชคร้ังท่ี 2 แล้วไมพ่ บศัตรูพืช พนักงานเจ้าหน้าท่ีดำเนินการแจ้งเตือนผู้นำเข้า
กอ่ นตรวจปล่อยหนงั สอื อนุญาต (แบบ พ.ก.6) หากพบศตั รูพชื พนักงานเจา้ หน้าท่ีแจ้งผู้นำเข้าใหจ้ ดั การด้วย
วธิ ีการที่เหมาะสม เชน่ คัดแยก รม หรอื ทำลาย กอ่ นตรวจปล่อยหนงั สอื อนุญาต (แบบ พ.ก.6)
ในกรณีที่มีการตรวจพบศัตรูพืช พนักงานเจ้าหน้าที่ทำการแจ้งเตือนให้ผู้นำเข้าดำเนินการกำจัด
ศัตรูพืชแล้วบันทึกประวัติผลการตรวจพบศัตรูพืชในสินค้าเกษตรนำเข้าทุกครั้ง เพื่อนำมาประกอบ
การพจิ ารณา และวางมาตรการเพ่มิ ความเขม้ งวดในการตรวจสนิ คา้ คร้งั ต่อไปให้มากข้นึ

ภาพท่ี 13 การตรวจวนิ จิ ฉยั ศัตรูพชื เบอ้ื งต้นของเมล็ดทานตะวนั ในห้องปฏิบัติการโดยใชแ้ ว่นขยายตงั้ โตะ๊
และกล้องจุลทรรศน์แบบสเตอรโิ อ

19

ภาพท่ี 14 การตรวจวนิ จิ ฉัยศตั รูพชื เบือ้ งต้นของกระเทียมในหอ้ งปฏบิ ตั ิการโดยใชแ้ วน่ ขยายต้งั โต๊ะ
และกล้องจุลทรรศน์แบบสเตอริโอ

20

การดำเนนิ การทางมาตรการกักกันพชื ของ ดพ.เชียงแสน
เมื่อตรวจพบศัตรพู ชื (สำหรับพืชนำเขา้ )

ประเภทพชื นำเขา้ ศตั รูพืชท่ีตรวจพบ การดำเนนิ การ
เชือ้ รา Alternaria spp. ทางมาตรการกกั กนั พืช
1. เมล็ดทานตะวัน - พนักงานเจ้าหน้าที่แจ้งเตือนผู้นำเข้า
ประเภทของสินคา้ : พร้อมบนั ทกึ ประวัตผิ ลการตรวจพบศัตรูพืช
สง่ิ กำกดั ในสนิ ค้าพืชนำเขา้ กอ่ นออกหนงั สืออนญุ าต
ประเทศตน้ ทาง : จีน (แบบ พ.ก.6)
- วางแผนการสุ่มตัวอย่าง เพื่อนำมา
2. เมล็ดขา้ วโพด ดว้ งงวงข้าวโพด ประกอบการพิจารณา และวางมาตรการ
ประเภทของสินคา้ : Sitophilus zeamais เพิ่มความเข้มงวดในการตรวจสินค้าคร้ัง
สง่ิ ตอ้ งห้าม ตอ่ ไปใหม้ ากขึ้น
ประเทศต้นทาง : ลาว - พนักงานเจ้าหน้าที่แจ้งเตือนผู้นำเข้า
พรอ้ มบนั ทึกประวตั ิผลการตรวจพบศัตรูพืช
ในสนิ ค้าพชื นำเขา้ ก่อนออกหนังสืออนญุ าต
(แบบ พ.ก.6)
- วางแผนการสุ่มตัวอย่าง เพื่อนำมา
ประกอบการพิจารณา และวางมาตรการ
เพิ่มความเข้มงวดในการตรวจสินค้าครั้ง
ต่อไปใหม้ ากขน้ึ

3. ซังขา้ วโพด - ไมพ่ บศัตรูพืช แต่ตรวจสอบข้อมลู - พนักงานเจ้าหน้าที่ทำหนงั สือแจ้งเตือนไป
ประเภทของสนิ ค้า : ใบรับรองสขุ อนามยั พืชระบุขอ้ ความไม่ ยังประเทศต้นทางพร้อมทั้งดำเนินการตาม
สง่ิ ตอ้ งหา้ ม ถูกต้อง มาตรการกักกนั พชื
ประเทศต้นทาง : ลาว
4. กระเทยี ม ไรกระเทยี ม - พนักงานเจ้าหน้าที่แจ้งเตือนผู้นำเข้า
ประเภทของสินค้า : พร้อมบันทึกประวัติผลการตรวจพบศัตรูพืช
สิ่งกำกัด ในสนิ คา้ พชื นำเขา้ กอ่ นออกหนังสืออนญุ าต
ประเทศต้นทาง : จีน (แบบ พ.ก.6)
- วางมาตรการเพม่ิ ความเขม้ งวดในการ
ตรวจสินค้าครั้งต่อไปใหม้ ากข้ึน

21

การดำเนินการทางมาตรการกกั กันพชื ของ ดพ.เชยี งแสน
เมอ่ื ตรวจพบศตั รพู ืช (สำหรบั พืชนำเข้า)

ประเภทพชื นำเข้า ศัตรพู ืชท่ตี รวจพบ การดำเนนิ การ
ทางมาตรการกักกันพืช
5. ลูกจันทน์เทศ ด้วงผลไม้แหง้ - พนักงานเจ้าหน้าที่แจ้งเตือนผู้นำเข้า พร้อม
ประเภทของสินค้า : Carpophilus hemipterus บันทึกประวัติผลการตรวจพบศัตรูพืชในสินค้าพชื
ส่ิงไมต่ อ้ งห้าม นำเขา้ ก่อนออกหนังสืออนุญาต (แบบ พ.ก.6)
ประเทศตน้ ทาง : - วางแผนการสุ่มตัวอย่าง เพื่อนำมาประกอบการ
เมยี นมา พิจารณา และวางมาตรการเพิ่มความเข้มงวดใน
การตรวจสนิ คา้ คร้ังต่อไปใหม้ ากข้ึน

6. มนั สำปะหลงั - ไมพ่ บศตั รูพืช แต่ตรวจสอบขอ้ มลู ใบรับรอง - พนักงานเจ้าหน้าที่แจ้งเตือนผู้นำเข้า พร้อม
ประเภทของสินค้า : สขุ อนามัยพืชระบขุ ้อความไม่ระบุขอ้ ความพิเศษ บันทึกประวัติผลการตรวจพบศัตรูพชื ในสินค้าพชื
สง่ิ ตอ้ งห้าม ในใบรับรองสุขอนามัยพืช นำเข้า ก่อนออกหนังสืออนุญาต (แบบ พ.ก.6)
ประเทศตน้ ทาง : - พนักงานเจ้าหน้าที่ทำหนังสือแจ้งเตือนไปยัง
ลาว ประเทศต้นทางพร้อมท้ังดำเนินการตามมาตรการ
กักกนั พืช

การดำเนินการทางมาตรการกกั กนั พชื
1. กรณีผดิ เงือ่ นไขทางสุขอนามยั พชื ด้านการตรวจพบศัตรูพชื ปนเป้ือนในสินค้าพชื นำเข้า โดยแยกตาม
ชนิดของศัตรูพืช 2 ชนดิ ดังน้ี

1.1 ศตั รพู ชื ท่วั ไป (Common Pest)
1.1.1 สมุ่ ครั้งท่ี 1 พบศัตรูพืชทว่ั ไป พนกั งานเจ้าหนา้ ทท่ี ำการสุ่มครัง้ ท่ี 2 ในปริมาณที่มาก

กวา่ เดิม และจะทำการสุ่มตวั อยา่ งพชื /ผลผลติ พชื ดว้ ยวิธกี ารตรวจด้วยตาเปล่า (visual inspection)
1.1.2 ผลการสุม่ ตรวจศตั รูพืชคร้งั ที่ 2
- ไม่พบศัตรูพชื พนักงานเจ้าหน้าทีจ่ ะแจง้ เตือนผ้นู ำเขา้ ก่อนตรวจปลอ่ ยหนงั สอื

อนุญาต (แบบ พ.ก.6)
- พบศตั รูพืช พนักงานเจ้าหน้าท่ีจะแจ้งผู้นำเข้าให้จดั การด้วยวิธีการท่เี หมาะสม

เชน่ คดั แยก รม หรือทำลาย ก่อนตรวจปล่อยหนังสืออนุญาต (แบบ พ.ก.6)
ในทกุ กรณีพนักงานเจา้ หน้าที่แจ้งเตอื นผู้นำเข้า พร้อมบันทึกประวตั ิผลการตรวจพบศตั รูพืชใน

สนิ ค้าพืชนำเขา้ ทกุ ครัง้ เพ่ือนำมาประกอบการพิจารณา และวางมาตรการเพิ่มความเข้มงวดในการตรวจ
สินคา้ ครง้ั ต่อไปให้มากขึน้

1.2 ศตั รูพืชกกั กนั (Quarantine Pest)
1.2.1 ดำเนินการส่งกลับหรอื ทำลาย ซ่ึงข้นึ อยูก่ บั ความตอ้ งการของผนู้ ำเข้า และค่าใช้จ่าย

ท้ังหมดในการดำเนนิ การเป็นความรับผดิ ชอบของผู้ประกอบการ
1.2.2 ด่านตรวจพืชจัดทำหนังสือ notification แจ้งไปยังหน่วยงานต้นสังกัดทราบ เพ่ือ

แจ้งเตือนไปยังประเทศปลายทางต่อไป

22

2. กรณผี ดิ เง่ือนไขทางสขุ อนามยั พชื ดา้ นเอกสารและขอ้ กำหนดตามพิธีสาร ดงั นี้
2.1 ปริมาณทีส่ ำแดงเกินกว่าท่รี ะบุไว้ในใบรบั รองสุขอนามยั พืช
2.1.1 พนักงานเจ้าหน้าที่แจง้ ผู้นำเข้าให้แก้ไขรายละเอียดสินค้าให้ถกู ต้อง และสอดคล้อง

กบั ใบรบั รองสุขอนามัยพืชจากประเทศตน้ ทาง
2.1.2 ออกหนังสืออนุญาต (แบบ พ.ก.6) ให้แก่ผู้นำเข้าให้สอดคล้องกับใบรับรอง

สุขอนามยั พืช
2.2 ชือ่ วทิ ยาศาสตรข์ องพชื ทีร่ ะบุในใบรับรองสุขอนามัยพชื ไมถ่ ูกต้อง
2.2.1 พนักงานเจ้าหน้าที่แจ้งผู้นำเข้าให้ทำการแก้ไขชื่อวิทยาศาสตร์ของพืชในใบรับรอง

สขุ อนามัยพืชให้ถูกตอ้ ง
2.2.2 ออกหนังสืออนุญาต (แบบ พ.ก.6) ให้แก่ผู้นำเข้าให้สอดคล้องกับใบรับรอง

สุขอนามยั พชื
2.3 ชนิดพชื และผลผลติ พืชทส่ี ำแดงไม่ตรงกับทีร่ ะบุในใบรบั รองสุขอนามัยพืช
2.3.1 ปฏิเสธการนำเข้าของสินค้าพืชชนิดนั้นๆ โดยยึด ทำลายตามวิธีดำเนินการทำลาย

ของกลางตาม พ.ร.บ.กักพชื ฯ ดังน้ี
- กรณีเป็นสินคา้ พชื หรือผลิตผลพชื ที่เน่าเสียงา่ ยหรือเป็นพชื ผลิตผลพืชท่ีมิใช่ของ

เน่าเสียง่ายและมีมูลค่าไม่เกิน 10,000 บาท หากเก็บพืชและผลิตภัณฑ์พืชไว้ จะเป็นการเสี่ยงต่อความ
เสียหายหรือจะเสียค่าใช้จ่ายในการเก็บรักษาเกินค่าของสื่งนั้น อธิบดีอนุมัติหลักการให้ สคว. ทำลาย โดย
ด่านตรวจพืชท้องที่นั้นๆ ตั้งคณะกรรมการพิจารณาดำเนินการแล้วรายงาน สคว. ทราบเมื่อผลดำเนินการ
เสรจ็ ส้นิ

- กรณีเป็นสินค้าพืชหรือผลิตผลพืชที่เน่าเสียง่ายมูลค่าเกิน 10,000 บาท หรือ
เป็นพืช ผลผลิตพืชที่ไม่ใช่ของเน่าเสียง่าย หากเก็บพืชและผลผลิตพืชไว้จะเป็นการเสี่ยงต่อความเสียหาย
หรือจะเสียค่าใช้จ่ายในการเก็บรักษาเกินค่าของสิ่งนั้น อธิบดีอนุมัติหลักการให้มีคณะกรรมการพิจารณา
จดั การตามท่เี ห็นสมควร

2.3.2 พนกั งงานเจ้าหน้าท่ีจะดำเนินการออกหนงั สืออนุญาต (แบบ พ.ก.6) เฉพาะพืชและ
ผลผลิตพชื ท่สี ำแดงตรงกับท่ีระบุในใบรับรองสขุ อนามัยพชื เท่านัน้

ทั้งนี้ ในทุกกรณีพนักงานเจ้าหน้าที่จะแจ้งเตือนผู้นำเข้า พร้อมบันทึกประวัติผลการตรวจพบ
ศัตรูพืชในสินค้าพืชนำเข้าทุกครั้ง เพื่อนำมาประกอบการพิจารณา และวางมาตรการเพิ่มความเข้มงวดใน
การตรวจสนิ ค้าครัง้ ตอ่ ไปให้มากขนึ้

2.4 ข้อมูลในใบรบั รองสขุ อนามัยพชื ไม่เป็นไปตามประกาศกรมวิชาการเกษตร
2.4.1 พนักงานเจ้าหนา้ ท่ีแจง้ ผนู้ ำเข้าใหท้ ราบ พร้อมกบั ทำหนังสือแจง้ เตือนไปยังประเทศ

ต้นทางของสินค้า เพ่ือใหแ้ กไ้ ขขอ้ ความในใบรบั รองสุขอนามัยพชื ใหถ้ ูกต้อง (ภาพที่ 15)
2.4.2 ออกหนังสืออนุญาต (แบบ พ.ก.6) ใหแ้ กผ่ นู้ ำเข้าให้สอดคล้องกับใบรบั รอง

สุขอนามยั พืช

23
ภาพที่ 15 ตวั อย่างหนงั สอื notification (แบบ พ.ก.7/4)

24
กรณีไมร่ ะบขุ ้อความพเิ ศษในใบรบั รองสุขอนามัยพืช

มันสำปะหลงั นำเข้าจากลาว
ใบรับรองสุขอนามัยพืช No. 000149/21/0805 นำเขา้ เม่อื วันท่ี 19 พฤษภาคม 2564
ดพ.เชียงแสน ได้ทำหนังสือแจ้งเตือนการไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนด (แบบ พ.ก.7/4) ไปยังประเทศ
นำเข้า ผ่านทางกลุ่มวิชาการ สำนักควบคุมพืชและวัสดุการเกษตร เกี่ยวกับการไม่ปฏิบัติตามประกาศกรม
วิชาการเกษตร เนือ่ งจาก พบว่าการนำเข้ามนั สำปะหลังจาก สปป.ลาว ผา่ นจดุ ผา่ นแดนถาวรภดู ู่ จ.อตุ รดิตถ์
ใบรับรองสุขอนามัยพืชในช่อง Additional Declaration ไม่ได้ระบุข้อความพิเศษและไม่เป็นไปตาม
ประกาศกรมวิชาการเกษตร เรื่อง เงื่อนไขการนำเข้ามันสำปะหลังจากสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชน
ลาว พ.ศ. 2562 ที่ระบุว่าในใบรับรองสุขอนามัยพืชซึ่งออกให้โดย NPPO กำกับมาจากประเทศต้นทาง
ต้นฉบบั ใบรับรองสขุ อนามยั พชื ต้องแนบมาพร้อมกับสนิ คา้ ทุกครง้ั ทสี่ ่งมายังราชอาณาจักรไทย และต้องระบุ
ขอ้ ความเพ่ิมเติมดังต่อไปนี้ “The consignment of cassava was produced and prepared for export
in accordance with the conditions for import of cassava from Laos to Thailand.” (ภาพท่ี 16)

ภาพที่ 16 ตวั อยา่ งใบรบั รองสุขอนามยั พืชท่ไี มไ่ ดร้ ะบุข้อความพเิ ศษทช่ี อ่ ง Additional Declaration

25

กรณขี ้อมูลในใบรับรองสุขอนามัยพืชระบขุ ้อความไม่ถกู ตอ้ ง
ซังขา้ วโพดนำเข้าจากลาว

ใบรบั รองสุขอนามัยพืช No.000153/21/0805 นำเขา้ เมือ่ วันที่ 15 มิถนุ ายน 2564

การนำเข้าซังข้าวโพดจากลาว ผ่านจุดผ่านแดนถาวรภูดู่ จ.อุตรดิตถ์ พบว่าข้อมูลในใบรับรอง
สุขอนามัยพืชระบุข้อความไม่ถูกต้อง เนื่องจากมีการระบุชื่อสารเคมี ระยะเวลาและอุณหภูมิ และความ
เขม้ ข้นของสารเคมีที่ใช้ไม่ถูกต้อง (ภาพท่ี 17) ดพ.เชียงแสน จึงได้ทำหนังสือแจง้ เตือนและการไม่ปฏิบัติตาม
ข้อกำหนด (แบบ พ.ก.7/4) ไปยงั ประเทศนำเข้า ผ่านทางกลุ่มวชิ าการ สำนกั ควบคุมพืชและวสั ดุการเกษตร
เกี่ยวกับการไม่ปฏิบัติตามประกาศกรมวิชาการเกษตร เรื่อง เงื่อนไขการนำเข้าข้าวโพดจากสาธารณรัฐ
ประชาธิปไตยประชาชนลาว พ.ศ. 2564 ที่จะต้องมีการรมแก๊สด้วยการใช้สารเคมีเมทิลโบรไมด์ (CH3Br)
ท่อี ตั รากำหนด กอ่ นการส่งออกมายงั ราชอาณาจักรไทย ดงั น้ี

อุณหภมู ิ อัตรา (กรัมต่อลูกบาศกเ์ มตร) ระยะเวลา (ชัว่ โมง)
21 องศาเซลเซียส หรอื สูงกวา่ 32 24
16-20 องศาเซลเซียส 40 24
10-15 องศาเซลเซียส 48 24

ภาพที่ 17 สว่ นหนึ่งของใบรับรองสุขอนามัยพืชท่ีระบุขอ้ ความไมเ่ ป็นไปตามประกาศกรมวิชาการเกษตร
เรอื่ ง เงื่อนไขการนำเข้าข้าวโพดจากสาธารณรฐั ประชาธปิ ไตยประชาชนลาว พ.ศ. 2564

26
เม่อื ทำการแจง้ เตือนไปยังประเทศนำเข้าแล้ว พบวา่ ในการนำเขา้ ซังข้าวโพดในคร้ังต่อมา ข้อมูลใน
ใบรับรองสขุ อนามัยพชื ได้รบั การแกไ้ ข ถูกตอ้ ง เปน็ ไปตามประกาศกรมทกี่ ำหนด (ภาพท่ี 18)

ภาพท่ี 18 ส่วนหนง่ึ ของใบรบั รองสุขอนามัยพชื ทร่ี ะบขุ อ้ ความถูกตอ้ ง เป็นไปตามประกาศกรมวชิ าการเกษตร
เรอ่ื ง เง่ือนไขการนำเข้าข้าวโพดจากสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว พ.ศ. 2564

เอกสารอ้างองิ
ประกาศกรมวิชาการเกษตร เรอื่ ง เง่ือนไขการนำเขา้ มันสำปะหลังจากสาธารณรฐั ประชาธิปไตยประชาชน

ลาว พ.ศ. 2562 เลม่ 136 ตอนพเิ ศษ 54 ง ราชกิจจานเุ บกษา 4 มีนาคม 2562
ประกาศกรมวิชาการเกษตร เร่อื ง เงอื่ นไขการนำเข้าขา้ วโพดจากสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว

พ.ศ. 2564 เล่ม 138 ตอนพิเศษ 68 ง ราชกจิ จานุเบกษา 25 มนี าคม 2564
แพรทิพย์ แก้วจนั ทร์ และกมลลกั ษณ์ แปรงกระโทก. 2562. มาตรการทางกักกันพืช (ข้อกำหนดการ

นำเข้า). รายงานประจำปงี บประมาณ 2562 ดา่ นตรวจพืชเชียงของ

27

2. สรุปการสง่ ออกสินคา้ เกษตร
ในปงี บประมาณ 2564 (ตลุ าคม 2563 – กนั ยายน 2564)

นางสาวสุจติ รา สวุ รรณคดี นักวชิ าการเกษตรปฏบิ ัตกิ าร

เส้นทางการค้าชายแดนทาง ดพ.เชียงแสน มีสินคา้ เกษตรสง่ ออกไปยังประเทศตา่ งๆ เชน่ ลาว
เมียนมา จีน และซาอดุ ิอาระเบยี เป็นตน้

ในปีงบฯ 2564 มีสินค้าเกษตรที่ส่งออกอยู่ 2 รูปแบบ คือ แบบขอรับใบรับรองสุขอนามัยพืช
(Phytosanitary Certificate : PC) และแบบไม่ขอรับใบรับรองสุขอนามัยพืช โดยส่วนใหญ่เป็นการ
ส่งออกแบบไม่ขอรับใบรับรองสุขอนามัยพืช ภาพรวมปริมาณการส่งออกตลอดทั้งปี เท่ากับ 21,908 ตัน
และมลู ค่า 448 ล้านบาท

ประเภทสินค้าที่ส่งออกแบบไม่ขอรับใบรับรองสุขอนามัยพืช สามารถจำแนกออกเป็น 6 ประเภท
คือ อาหารแห้ง ผักสด ผลไม้สด ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ พันธุ์ไม้เพื่อปลูก และอื่นๆ เช่น ฟางข้าว รำละเอียด
เป็นต้น สินค้าทั้ง 6 ประเภท นี้ส่งออกไปยังมีประเทศคู่ค้าหลักคือ ลาว และเมียนมา ประเภทสินค้าที่มี
การส่งออกสูงสุด 3 ลำดับแรก คือ อาหารแห้ง ผักสด และผลไม้สด โดยมีปริมาณการส่งออก เท่ากับ
9,013 8,476 และ 3,243 ตัน มีมูลค่าเท่ากับ 249 129 และ 58 ล้านบาท ตามลำดับ ในภาพรวมการ
สง่ ออกสินคา้ ประเภทผักสดและอาหารแห้ง มีเปอรเ์ ซน็ ตส์ ่งออกเพิ่มขึ้น 29.10% ทัง้ น้ีอาจเน่ืองจากธุรกิจ
ร่วมของประเทศเพื่อนบ้านฝั่งตรงข้ามเชียงแสน (ลาว และจีน) มีอัตราการขยายตัวสูงขึ้นจึงมีความ
ต้องการในการอุปโภคบริโภคสูงขึ้นตามไปด้วย ในส่วนประเภทของสินค้าที่มีเปอร์เซ็นต์การส่งออกลดลง
อย่างเห็นได้ชัดเจน คือ พันธุ์ไม้เพื่อปลูก อาจเนื่องจากเดิมพันธุ์ไม้เพ่ือปลูกถูกนำไปปลูกประดับตกแต่ง
อาคารสถานที่กำลังก่อสร้าง แต่เมื่อก่อสร้างเสร็จเรียบร้อยแล้วจึงลดความต้องการใช้พันธุ์ไม้ในกลุ่มนี้ลง
(ตารางท่ี 4)

28

ตารางท่ี 4 ปรมิ าณและมูลคา่ พชื ท่ขี อสง่ ออกแบบไมข่ อรบั ใบรับรองสขุ อนามยั พืช (PC) ในปงี บฯ 2564
ณ ดพ.เชยี งแสน

ปรมิ าณและมลู คา่ พืชส่งออก เปรยี บเทยี บ
ปรมิ าณการส่งออกกบั ปี 2563
ประเภทสินค้า ปงี บประมาณ 2564
น้ำหนกั เพิม่ /ลด
อาหารแหง้ นำ้ หนกั มลู คา่ ประเทศปลายทาง (ตัน) ( % )
ผักสด (ตนั ) (ล้านบาท) 4,391 +51.27
ผลไม้สด 9,013
สนิ คา้ อน่ื ๆ 249 ลาว เมียนมา จนี 717 +91.53
ข้าวโพดเลย้ี งสัตว์
พันธุไ์ มเ้ พื่อปลกู 8,476 129 ลาว เมยี นมา 9,001 -63.96

รวม 3,243 58 ลาว เมียนมา จีน 764 -21.31

601 5 ลาว เมยี นมา จีน 430 +16.04

513 4 ลาว เมียนมา 225 -73.42

60 0.84 ลาว เมยี นมา 15 +29.10

21 448

นำ้ หนัก (ตัน) ของปงี บประมาณ 2563 X 100
หมายเหตุ: เปอร์เซ็นตก์ ารเปรียบเทยี บ = 100 -

นำ้ หนัก (ตัน) ของปงี บประมาณ 2564

29

ตารางที่ 5 ชนิดสนิ ค้าส่งออก 10 อนั ดับสงู สุด แบบไม่ขอรับใบรับรองสุขอนามัยพชื (PC)

สินคา้ ทีม่ ปี รมิ าณสง่ ออก 10 อันดับ ปงี บประมาณ 2564 เปรยี บเทียบ

ปรมิ าณการส่งออกกบั ปี 2563

ลำดบั ชอื่ พืช น้ำหนัก มลู ค่า ประเทศท่ี นำ้ หนกั เพิม่ /ลด
(ตนั ) (ลา้ นบาท) สง่ ออก
1 ถว่ั แดง 3,669 ลาว เมยี นมา (ตัน) ( % )
2 ขงิ 2,920 40 ลาว
3 บุกแหง้ 2,772 31 ลาว เมียนมา 292 +92.01
4 ผักกวางตงุ 2,313 142 ลาว
5 ถว่ั เขยี ว 2,117 52 ลาว เมยี นมา 6 +99.78
6 มะนาว 1,298 43 ลาว
7 กลว้ ย 1,132 20 ลาว เมยี นมา 694 +74.95
8 มะพรา้ วอ่อน 857 23 ลาว
9 ข้าวโพดหวาน 841 16 ลาว 2 +99.89
10 เมลด็ ขา้ วโพด 512 10 ลาว เมียนมา
4 0 +100
เล้ียงสตั ว์
557 +57.04

0.60 +99.94

25 +97.02

1 +99.83

430 +15.97

น้ำหนัก (ตัน) ของปงี บประมาณ 2563 X 100
หมายเหตุ: เปอรเ์ ซ็นตก์ ารเปรยี บเทียบ = 100 -

น้ำหนกั (ตนั ) ของปงี บประมาณ 2564

ตารางท่ี 5 พบว่า สนิ คา้ เกษตรที่มีปรมิ าณส่งออกสูงสดุ คือ ถั่วแดง รองลงมา คือ ขิง และบุกแห้ง
ตามลำดับ โดยมีปริมาณการส่งออก เทา่ กบั 3,669 2,920 และ 2,772 ตนั มมี ูลค่า 40 31 และ 142 ล้านบาท
ตามลำดับ เมื่อเปรียบเทียบกับปีก่อนหน้า (ปี 2563) มีเปอร์เซ็นต์สูงขึ้นถึง 92.01 99.78 และ 74.95
ตามลำดบั อาจเนื่องจากประเทศเพ่ือนบ้านมีการพัฒนาเศรษฐกจิ ทำให้เกดิ การต้องการบรโิ ภคมากขน้ึ

ถ่วั เขียว มีปรมิ าณการสง่ ออกเป็นอันดบั ที่ 5
แต่มีเปอร์เซ็นต์สงู สุดเทา่ กับ 100% สาเหตุที่มีเปอร์เซน็ ต์
การเปรยี บเทียบสูงสุดเทา่ กับ 100% เน่อื งจากปีท่ีผ่านมา
ไม่มีการส่งออก จากการสอบถามข้อมูลตัวแทนหรือ
ผู้ประกอบการพบว่าทางฝั่งประเทศคู่ค้าได้มีการขยาย
กิจการด้านอุตสาหกรรมอาหาร จึงจำเป็นต้องใช้วัตถุดิบ
ดงั กล่าวเป็นส่วนประกอบหลัก

30

ตารางที่ 6 ปรมิ าณและมลู ค่าพืชทขี่ อส่งออก ณ ดพ.เชียงแสน โดยขอรับใบรับรองสุขอนามัยพืช (PC)

ในปงี บฯ 2564

ลำดบั ชนดิ พชื นำ้ หนกั มูลค่า ประเทศท่ี
1 กล้วยไม้แห้ง (ตนั ) (ลา้ นบาท) สง่ ออก
158
9 จีน

2 แป้งขา้ วเหนียว 10 0.03 จีน

3 ทเุ รียนอบแหง้ 6 5 จีน

4 หวดไมไ้ ผ่ 0.40 0.04 จีน

5 ชน้ิ ไม้กฤษณา 0.0016 0.0012 ซาอุดิอาระเบยี

รวม 176 14

*ปี 2563 410 4

จากตารางที่ 6 ประเภทสินคา้ เกษตรสง่ ออกท่ีขอรับใบรับรองสขุ อนามัยพืช ประเทศปลายทางที่
ส่งออกมี 2 ประเทศ คือ จีน และซาอุดิอาระเบีย และมีพืชเพียง 5 ชนิดเท่านั้นท่ีผู้ประกอบการต้องการ
ขอใบ PC คือ กล้วยไม้แห้ง แป้งข้าวเหนียว ทุเรียนอบแห้ง หวดไม้ไผ่ ชิ้นไม้กฤษณา โดยพืชที่มีการขอใบ
PC มากท่สี ุด คอื กล้วยไมแ้ หง้ รองลงมา คือ แปง้ ขา้ วเหนียว และทุเรยี นอบแห้ง รายละเอยี ดปริมาณและ
มลู ค่าสามารถดูได้จากตารางที่ 6

ผลรวมการส่งออกพืชที่ขอรับใบ PC ในปี 2564 เท่ากับ 176 ตัน มูลค่า 14 ล้านบาท เมื่อมอง
ภาพรวมการส่งออกลดลงกว่าปีก่อนหน้า คิดเป็น *57.05% การลดลงอาจเนื่องจากยังคงมีสถานการณ์
การแพรร่ ะบาดของโรคโควดิ 19 อยา่ งต่อเนอ่ื งท้งั ไทยและจีน รวมทัง้ ประเทศอืน่ ๆ ทวั่ โลกและท่าเรือกวน
เหล่ยของประเทศจีนยงั ไมเ่ ปดิ ให้บริการ

หมายเหตุ *57.05% เปอรเ์ ซน็ ตค์ ิดจากผลต่างของปรมิ าณรวมในปงี บฯ 2564 กบั 2563 และประเภทสินค้ามี
ความแตกต่างกัน จึงไม่สามารถนำข้อมูลมาเปรียบเทียบและแสดงในตารางได้ การนำเสนอจึงออกมาเป็นภาพรวมของ
ปริมาณท้ังหมดแทน

31

ตารางท่ี 7 ปริมาณและมูลค่าพืช CITES ทขี่ อส่งออกผ่าน ดพ.เชยี งแสน ปงี บฯ 2564

ปรมิ าณการออกใบ CITES ปงี บ 2564 เปรียบเทียบ

ปรมิ าณการออกใบ CITES กับปี 2563

ลำดบั ชนดิ พืช น้ำหนัก มูลคา่ ประเทศท่ี นำ้ หนัก เพ่ิม/ลด
1 กล้วยไม้สด (ตนั ) (ล้านบาท) ส่งออก
21 (ตนั ) ( % )
0.28 จีน
20 +0.14

2 กลว้ ยไม้แห้ง 43 352 จีน 149 -71.18

3 ชิน้ ไมก้ ฤษณา 0.0016 0.0012 ซาอุดอิ าระเบีย 0.02 -92.00

รวม 64 3 172 - 62.69

นำ้ หนัก (ตัน) ของปงี บประมาณ 2563 X 100
หมายเหตุ: เปอรเ์ ซ็นตก์ ารเปรียบเทียบ = 100 -

น้ำหนกั (ตนั ) ของปีงบประมาณ 2564

พืชไซเตส (CITES = Convention on International Trade in Endangered Species of Wild
Fauna and Flora ) เป็นพืชอีกกลุ่มหนึ่งท่ี ดพ.เชียงแสน ต้องตรวจสอบ ควบคุม กำกับ ดูแล ทั้งนำเข้า
และสง่ ออก ตามกฎหมายพระราชบญั ญัตพิ นั ธ์ุพืช พ.ศ. 2518 และทแี่ ก้ไขเพ่ิมเตมิ

ชนิดพืชท่สี ่งออกมี 3 ชนดิ ได้แก่ กลว้ ยไม้สด กลว้ ยไม้แหง้ และชนิ้ ไมก้ ฤษณา ในส่วนของการขอ
เอกสารใบ PC และใบอนุญาต CITES ณ ดพ.เชียงแสน จะมีการขอเอกสารเฉพาะพืชในกลุม่ กล้วยไม้แหง้
(ส่งออกไปจีน) และชิ้นไม้กฤษณา (ส่งออกไปซาอุดิอาระเบีย) ส่วนกล้วยไม้สด ผู้ประกอบการจะ
ดำเนินการติดต่อแค่ในส่วนการขอออกใบอนุญาต CITES ล่วงหน้าเท่านั้น เมื่อต้องการส่งออกสินค้าจริง
ผปู้ ระกอบการจะเลอื กสง่ ออกตามดา่ นฯ ทส่ี ะดวก

หากมองภาพรวมของการส่งออกพืชไซเตสในปี 2564 พบว่าลดลงเกินกว่าครึ่ง สาเหตุอาจ
เนอ่ื งจากยังคงมสี ถานการณก์ ารแพร่ระบาดของโรคโควดิ 19 อยา่ งตอ่ เน่ืองท้งั ไทยและจนี รวมท้ังประเทศ
อื่นๆ ทั่วโลก อีกทั้งท่าเรือกวนเหล่ยของประเทศจีนยังไม่เปิดให้บริการ ส่วนรายละเอียดต่างๆ สามารถดู
ได้จากตารางท่ี 7

32

3. สรุปการส่งออกปยุ๋
ในปงี บประมาณ 2564 (ตลุ าคม 2563 – กันยายน 2564)

นางสาวสุจติ รา สวุ รรณคดี นกั วิชาการเกษตรปฏบิ ตั กิ าร

ตารางที่ 8 ปริมาณและมูลคา่ การส่งออกปุ๋ย ท่ีขอส่งออกผา่ น ดพ.เชียงแสน ปีงบฯ 2564

ปรมิ าณและมูลคา่ การสง่ ออกปุ๋ย ปีงบ 2564 เปรยี บเทียบ
ปรมิ าณการสง่ ออกปุ๋ยกับปี 2563

ลำดับ ชนดิ พชื น้ำหนกั มูลคา่ ประเทศท่ี น้ำหนกั เพม่ิ /ลด
(ตนั ) (ลา้ นบาท) สง่ ออก (ตนั ) (%)

1 ปุ๋ยเคมี 1 18 ลาว 4 -72.45

ภาพรวมการส่งออกปุ๋ยในปี 2564 มีเปอร์เซ็นต์ลดลงมากถึง 72.45% และเป็นปุ๋ยเคมีส่งออกไป
ลาวเท่านนั้ ส่วนสาเหตขุ องการลดลง เนื่องจากเหตผุ ลดงั ทไี่ ดก้ ล่าวมาแล้วข้างต้น

4. สรปุ การนำผ่านสินคา้ เกษตร
ในปีงบประมาณ 2564 (ตลุ าคม 2563 - กนั ยายน 2564)

นางรุ่งนภา เตโช นกั วิทยาศาสตร์

เกร่ินบทนำ

สนิ คา้ เกษตรนำผ่านในเส้นทางการค้าชายแดนเชยี งแสน เป็นรูปแบบการขนส่งสินค้าทางเรือตามลำน้ำโขง
เพอื่ ผา่ นไปยังประเทศที่สามโดยสนิ ค้าขึ้นท่ที ่าเรือสบหลวยประเทศเมียนมา และท่าเรือเชียงกกกับท่าเรือเมืองมอม
ประเทศลาว

โดยส่วนใหญ่สินค้านำผ่านหากเป็นสินค้าทางบก จะเรียกว่า “สินค้าผ่านแดน” แต่การขนส่งสินค้า
ชายแดนเชียงแสนเป็นการขนส่งทางเรือ จงึ เรียกลกั ษณะการขนถ่ายสินค้าเป็นแบบ “การถา่ ยลำ” โดยมีการขน
ถ่ายจากตู้คอนเทนเนอร์ลงสู่เรือ เพื่อล่องไปยังประเทศที่สามทางเรือตามแม่น้ำโขง หรือการขนถ่ายจากเรือ
ขึ้นสู่ตู้คอนเทนเนอร์ เมื่ออ้างอิงตามคำนิยามของศุลกากร “การถ่ายลำ หมายถึง การถ่ายของจากยานพาหนะ
หนึ่งที่ขนส่งของเข้ามาในประเทศไทย ไปยังอีกยานพาหนะหนึ่งที่ขนส่งของออกไปนอกราชอาณาจักร ภายใต้
การควบคุมของศุลกากรในด่านศุลกากรแห่งเดียวกัน โดยมีจุดเริ่มต้นและสิ้นสุดของการขนส่งอยู่นอก
ราชอาณาจักร” และการขนถ่ายสินค้าด้วยวิธีการน้ีจำเป็นต้องอาศัยแรงงานคนเพื่อขนสินค้าขึ้นจากเรือ
(กรณี ดพ.เชยี งแสน เป็น ดพ.ตน้ ทาง) หรือการขนลงเรือ (กรณี ดพ.เชยี งแสน เป็น ดพ.ปลายทาง)

34

หากกลา่ วถงึ ภาพรวมมีหลายประเด็นท่ีผเู้ ขยี นรวบรวมขอ้ มลู เพ่อื นำมาเสนอ ดังนี้
ประเด็นท่ี 1) การนำผา่ นสินคา้ เกษตรโดยส่วนใหญผ่ ปู้ ระกอบการเลือกการนำผ่านทางบกมากกว่าทางเรือ
เน่อื งจากการขนถา่ ยทางบกมคี วามสะดวก การสง่ มอบสนิ ค้าอาจยกท้ังต้โู ดยใช้เคร่ืองจักรหรือขนถ่าย หากเลือก
นำผ่านเพื่อออกนอกประเทศแบบถ่ายลำ จะสามารถมองเห็นลักษณะบรรจุภัณฑ์และสินค้านั้นๆ ได้ ในขณะขน
สินค้าลงเรอื
ประเด็นที่ 2) ประเภทสินค้ามักเป็นของแห้ง อาทิเช่น บุกแห้ง เมล็ดธัญพืช (ถั่วขาว ถั่วลาย ถั่วคิดนีย์
ถว่ั แปบ งาดำ ถั่วเขยี ว ถวั่ เมล็ดกลม ฯลฯ) สมุนไพรแห้ง (กระชายแหง้ ใบกระวานแหง้ เปราะหอมแห้ง ดอกแก้วมังกรแห้ง)
เป็นต้น ส่วนของสดมเี พียงไม่กี่ชนิดและไม่นยิ ม เช่น พรกิ สด (นำเขา้ จาก ดพ.แมส่ อด และขอนำผา่ น ดพ.เชียงแสน
ไปยังลาว) สาเหตทุ สี่ ินค้านำผ่านโดยสว่ นใหญ่เป็นของแห้ง เนือ่ งจากการเคลอ่ื นย้ายสินค้าจากจุดนำเข้าจนถึงจุด
ส่งออกมีระยะทางไกลและใช้เวลามาก (ยกตัวอย่างเช่น สินค้านำเข้าที่ ดพ.ท่าเรอื แหลมฉบัง แล้วเดินทางมาถึง
ดพ.เชียงแสน เพื่อนำผ่านออกไปยังลาว) ส่วนประเด็นของสดที่ไม่นิยมนำผ่าน เนื่องจากมีโอกาสเน่าเสียได้ง่าย
กว่าจะถึงมือผู้รบั ปลายทาง

ตวั อยา่ งสินคา้ ทม่ี กี าร
นำผา่ น ณ ดพ.เชยี งแสน

ประเด็นที่ 3 การเลือกจุดนำผ่านเพื่อออกนอกประเทศ ขึ้นอยู่กับความตอ้ งการของผูป้ ระกอบการและ
ผู้รับสินค้าปลายทาง จากการสอบถามตัวแทนหรือผู้ประกอบการการเลือกด่านฯ เพื่อออกสินค้าปลายทาง
เนื่องจากผู้รับปลายทางสามารถรับสินค้าได้สะดวก แต่อาจมีบางครั้งที่ผู้ประกอบการอาจขอเปลี่ยนเส้นทาง
เพ่ือออกสินคา้ เนอ่ื งจากมีเหตุขัดข้องซ่ึงมีวธิ ีการปฏบิ ัติแตกตา่ งกนั แลว้ แต่กรณี

35

ประเด็นที่ 4 สาเหตทุ ที่ า่ เรือเชยี งแสนไม่นิยมการใช้เครื่องจักร (เครน) ยกตู้สินค้า เนื่องจากมีค่าใช้จ่าย
สูงมาก และเจ้าของเครนเป็นเอกชนซึ่งแตกต่างจากท่าเรือน้ำลึก เช่น ท่าเรือกรุงเทพ ท่าเรือแหลมฉบัง
เครนท่ใี ช้ยกสนิ ค้าเปน็ ของการทา่ เรือคา่ ใช้จา่ ยจะถูกกว่า

ประเดน็ ท่ี 5 เรอื ทใ่ี ชใ้ นการบรรทุกสินคา้ นำผ่านในเส้นทางเชียงแสน โดยสว่ นใหญ่เปน็ เรือสัญชาตเิ มียนมา
ทม่ี ีความยาวประมาณ 50 เมตร สามารถบรรจุสินคา้ ได้ประมาณ 100 ตัน ส่วนเรอื สัญชาตจิ ีน มีความยาวหลาย
ขนาดขึ้นอยู่กับขนาดและความจุของเรือ เช่น เรือขนาดความจุ 450-500 ตัน จะมีความยาวประมาณ 70-80 เมตร
ส่วนเรือลาวมลี กั ษณะคล้ายเรือเมียนมา การสังเกตวา่ เปน็ เรือสัญชาติใดจะใช้วิธีสงั เกตจากธงชาตทิ ป่ี ระดับไวบ้ นเรือ

ประเด็นท่ี 6 พืน้ ทที่ ั้งหมดบนเรอื ถอื เปน็ เอกราชของเรอื สัญชาตินัน้ ๆ

เรือผามท้าย สัญชาติเมียนมา
เรือผามลวด สญั ชาติเมยี นมา

เรือสัญชาตจิ นี

ดพ.เชียงแสน ไดจ้ ดั ทำ “คมู่ อื การปฎบิ ัติงานการตรวจสอบพชื และผลผลติ พืชนำผ่านแดนแบบการถ่ายลำ ณ
ด่านตรวจพืชเชียงแสน” ข้นึ เพอ่ื ใชเ้ ปน็ คมู่ ือในการปฏบิ ตั งิ านของพนักงานเจ้าหน้าท่ีตามพระราชบัญญตั ิกักพืช พ.ศ.
2507 และที่แก้ไขเพิ่มเติมฉบับที่ 2 พ.ศ. 2542 และฉบับที่ 3 พ.ศ. 2551 โดยคู่มือฉบับนี้มีผลบังคับใช้เมื่อวันท่ี
23 สงิ หาคม 2564 โดยจุดประสงค์ของการจดั ทำคู่มือน้ี เพื่อสามารถควบคุมระบบการนำผ่านให้เป็นไปตามกฎหมาย
และข้อบังคับท่เี ก่ียวข้อง มีความสม่ำเสมอ มที ศิ ทางเดียวกนั สร้างความเช่ือมนั่ และเป็นท่ียอมรบั ในระดับสากล และ
สร้างความพึงพอใจสูงสุดในการให้บริการแก่ผู้ท่ีมาติดต่อขอรับบริการ ส่งผลให้องค์กรเกิดภาพลักษณ์และเครดิตท่ีดี
ลดข้อร้องเรียนทั้งจากภายในประเทศและภายนอกประเทศได้อย่างมีประสิทธิภาพ (สำหรับผู้ที่สนใจคู่มือ
การปฏิบัติงานฯ ฉบับนี้ สามารถดาวน์โหลดได้ที่เวบไซต์สำนักควบคุมพืชและวัสดุการเกษตร พร้อมกันนี้ผู้จัดทำได้
แนบค่มู อื ดงั กล่าวในรูปแบบของ QR Code ไวใ้ นเล่มด้วย)

36

ภาพรวมข้อมลู การนำผ่านสินคา้ เกษตร ณ ดพ.เชียงแสน

ปงี บประมาณ 2564 ผู้เขยี นได้จดั ทำสถติ ิสนิ ค้าเกษตรนำผ่านท่ีมีปริมาณการนำผ่านสูงที่สุด 10 อันดับ
จากข้อมูลพบว่า ถั่วเขียวผิวมัน เป็นพืชท่ีมีปริมาณการนำผ่านสูงที่สุด รองลงมาคือ ถั่วแดง และบุกแห้ง โดยมี
ปริมาณเท่ากบั 6,548 6,071 และ 5,110 ตัน และมลู ค่าเท่ากบั 162 184 และ 289 ลา้ นบาท ตามลำดบั โดย
ถั่วเขียวผิวมันนำเข้ามาจากประเทศบราซิล มาดากัสการ์ แอฟริกาใต้ เวเนซุเอลา เป็นต้น ส่วนถั่วแดงมาจาก
ประเทศบราซิล มาดากัสการ์ เป็นต้น และบุกแห้งมาจากประเทศอินโดนีเซีย และเวียดนนาม พืชทั้งหมดถูก
สง่ ออกไปยังลาวและเมียนมาเปน็ หลกั (ตารางท่ี 9 และภาพท่ี 19)

ตารางท่ี 9 สถติ ิสนิ คา้ เกษตรนำผ่านทม่ี ปี รมิ าณการนำผา่ นสงู ทสี่ ุด 10 อนั ดับแรก ณ ดพ.เชยี งแสน ปงี บฯ 2564

ปริมาณ เปอร์เซน็ ตก์ ารเปรยี บเทียบ*

ลำดบั พชื น้ำหนัก มลู ค่า น้ำหนัก เพ่ิม/ลด

(ตัน) (ลา้ นบาท) (ตนั ) (%)

1 ถั่วเขยี วผิวมนั 6,548 162 3,107 +52.55

2 ถั่วแดง 6,071 184 3,931 +35.25

3 บกุ แห้ง 5,110 289 391 +92.35

4 ถ่วั ลิสงกะเทาะเปลอื ก 4,978 163 3,086 +38.01

5 ใบกระวาน 2,782 103 1,698 +38.97

6 ถ่ัวขาว 2,190 61 552 +74.81

7 กระชาย 1,279 83 - +100.00
8 ถ่ัวอะซูกิ 1,072 33 1,797 -67.61
9 ถั่วคดิ นยี ์ 1,071 30 1,797 -67.73

10 งา 939 47 549 +41.53

หมายเหตุ : * เปอร์เซน็ ตก์ ารเปรยี บเทียบ = 100 - น้ำหนัก (ตนั ) ของปีงบประมาณ 2563 X 100
น้ำหนัก (ตัน) ของปงี บประมาณ 2564

จากตารางท่ี 9 และ ภาพท่ี 19 พบว่าชนิดพืชทีม่ เี ปอร์เซน็ ต์การนำผา่ นเพ่มิ สงู ขึน้ คือ กลุ่มถวั่ ต่างๆ เชน่
ถ่ัวเขยี วผวิ มนั ถั่วแดง ถั่วขาว ถัว่ ลิสงกะเทาะเปลือก ในกรณขี องกระชาย สาเหตทุ ม่ี ีเปอรเ์ ซน็ ต์การเปรียบเทียบ
สูงสุดเท่ากับ 100 เนื่องจากปีที่ผ่านมาไม่มีการนำผ่าน การเพิ่มขึ้นอาจเนื่องจากเป็นพืชสมุนไพรและเชื่อว่า
อาจจะช่วยบรรเทาอาการติดเชื้อจากโควิด 19 ได้ ส่วนถั่วที่มีการนำผ่านเพิ่มสูงขึ้นนั้น จากการสอบถามข้อมูล
ตัวแทนหรือผู้ประกอบการอ้างว่าเพื่อเป็นวัตถุดิบโรงงานผลิตอาหาร ซึ่งตั้งอยู่ฝั่งประเทศเพื่อนบ้าน ส่วนการ
นำผ่านบุกแห้งจะเห็นได้ว่าเป็นพืชอีกชนิดหนึ่งที่มีเปอร์เซ็นต์การนำผ่านสูงถึง 92% จากการสืบค้นข้อมูลและ
จากการสอบถามได้ความว่า “บุกเป็นพืชอาหารและสมุนไพรเพื่อสุขภาพ จึงเป็นท่ีต้องการของตลาดในปจั จุบนั
เนื่องจากสามารถนำมาเป็นวัตถุดิบเพือ่ แปรรปู ไดห้ ลากหลายชนิด ทั้งนี้สามารถอ่านรายละเอียดเพิม่ เติมได้จาก
“บุก สินค้าดาวรุง่ พชื เงินลา้ น”

37

ภาพท่ี 19 แสดงสถิติสนิ ค้าเกษตรนำผ่านท่ีมีปริมาณการนำผา่ นสงู ทีส่ ุด 10 อันดับแรกในรูปแบบกรวย (funnel)

ตารางที่ 10 ปริมาณสินค้านำผ่าน แยกเป็นรายเดือน ปีงบฯ 2564 เทยี บกับ 2563

ปงี บประมาณ 2564 ปีงบประมาณ 2563

เดอื น นำ้ หนัก มูลค่า นำ้ หนกั มลู คา่

(ตัน) (ลา้ นบาท) (ตนั ) (ลา้ นบาท)

ต.ค. 4,411 126 717 69

พ.ย. 1,451 44 1,468 101

ธ.ค. 5,233 173 2,015 151

ม.ค. 7,390 227 1,427 77

ก.พ. 2,799 164 1,229 53

มี.ค. 3,343 84 2,160 140

เม.ย. 3,657 96 1,764 107

พ.ค. 2,154 111 3,767 173

มิ.ย. 2,424 103 3,133 105

ก.ค. 3,032 133 3,255 116

ส.ค. 1,179 55 1,706 56

ก.ย. 598 41 5,144 175

38

ตัน ปรมิ าณการนาผ่าน

8000 ปี งบประมาณ 2564
7000
6000 ปี งบประมาณ 2563
5000
4000
3000
2000
1000

0
ต.ค. พ.ย. ธ.ค. ม.ค. ก.พ. มี.ค. เม.ย. พ.ค. ม.ิ ย. ก.ค. ส.ค. ก.ย.

เดอื น

ภาพที่ 20 แสดงสถิตสิ ินค้าเกษตรนำผา่ นโดยแยกเป็นรายเดือน ปีงบฯ 2564 เทยี บกับปี 2563

จากข้อมูลปริมาณสินค้านำผ่าน แยกเป็นรายเดือน ปีงบประมาณ 2564 (ตารางที่ 10 และภาพที่ 20)
พบว่า ปริมาณการนำผ่านในแต่ละเดือนของปีที่ผ่านมา (2563) มีปริมาณไม่แตกต่างกัน ซึ่งต่างจากข้อมูลในปี
ปัจจุบัน (2564) พบว่า เริ่มมีสินค้าเกษตรขอนำผ่าน (ทั้งกรณีเป็นด่านฯ ต้นทาง และปลายทางรวมกัน)
ในปรมิ าณที่เพิ่มขน้ึ ต้ังแตเ่ ดือนพฤศจิกายนถึงมกราคม การเพม่ิ ข้ึนอาจเน่ืองจากปริมาณนำ้ ในลำน้ำโขงมีปริมาณ
น้ำมากพอ และกระแสน้ำเหมาะต่อการเดินเรือขนส่งสินค้า หลังจากนั้นในเดือนกุมภาพันธ์เป็นต้นไปปริมาณ
การนำผา่ นเรมิ่ ลดลงตามลำดบั อาจเนื่องจากปริมาณนำ้ ในลำน้ำโขงเริ่มลดลงเขา้ สู่ฤดแู ล้ง และยังมีสถานการณ์
การแพรร่ ะบาดของเชื้อโควดิ 19 ร่วมดว้ ย

งานการตรวจสอบ
การปนเปื้ อนสารเคมี
ในสินคา้ เกษตรนาเข้า

พลงั Gen Y “Believe We Can And
We’re Halfway There”

40

ประวตั คิ วามเป็นมา

ของกลุม่ งานการตรวจสอบการปนเปอื้ น
สารเคมใี นสนิ คา้ เกษตรนำเขา้

เร่มิ ก่อตัง้ ในปี 2549-2552 อย่ภู ายใตก้ ารกำกับดูแลของกลมุ่ ควบคมุ พืชภาคเหนอื ตอ่ มาในปี 2559
ได้ปรับเปลี่ยนยุบรวมอยู่ในกำกับดูแลของด่านตรวจพืชเชียงแสนจนถึงปัจจุบัน ในส่วนของตัวอาคาร
ปฏิบัติงานของกลุ่มงานฯ ยังคงปฏิบัติงานอยู่ในตัวอาคารสำนักงานดั้งเดิมและชื่อเรียกอาคารบุคคลทั่วไป
ยงั คนุ้ เคยในนาม “อาคารกล่มุ ควบคุมพืชภาคเหนือ”

ที่ตั้งและรายละเอียด : สำนักงานอาคารตั้งอยู่ในบริเวณด่านตรวจพืชเชียงแสน ลักษณะเป็นอาคาร 2 ช้นั
โดยชั้นล่างแยกออกเป็น 2 ส่วน คือ ส่วนของห้องแลปและส่วนของงานเอกสารและการเงิน ชั้นบนเป็น
ห้องทำงานของเจา้ หนา้ ท่แี ลปและหอ้ งประชุม

ระยะเวลาดำเนินการจากอดตี ถงึ ปจั จุบัน: ประมาณ 15 ปี

รายนามผกู้ ำกบั ดแู ล :

1. ผอ.บรรจงศักดิ์ ภกั ดี ชว่ งระยะเวลา 2549 และ 2550
ช่วงระยะเวลา 2550
2. ผอ.จนิ ดา อนิ ทโชติ ชว่ งระยะเวลา 2550
ชว่ งระยะเวลา 2561
3. นายเฉลิมพล จงรักษ์ (หวั หน้า ดพ.เชยี งแสน) ปัจจบุ ัน (2564)

4. นางสาวอชั ลี นามวงษ์ (หวั หน้า ดพ.เชียงแสน)

5. นางภูษณิศา ธานี (หัวหน้า ดพ.เชียงแสน)

ปจั จุบันมีบุคลากรทง้ั หมด 5 คน :

1. นางสาวภารดี ถาวรวงษ์ (นกั วทิ ยาศาสตรป์ ฏิบัติการ)

2. นางรุ่งนภา เตโช (นักวทิ ยาศาสตร์)

3. นางมินตรา ไชยศิริ (นักวิทยาศาสตร์)

4. นางสาวเรณู ไชยมงคล (ผูช้ ว่ ยนกั วิทยาศาสตร์)

5. อยู่ระหว่างดำเนนิ การคดั เลือก

5. สรปุ ผลการดำเนนิ งาน
การตรวจสอบการปนเปือ้ นสารเคมใี นสนิ ค้าเกษตรนำเข้า ปีงบประมาณ 2564

เนือ้ หาประกอบด้วย 7 หัวข้อหลัก ดงั น้ี
1. ภาพรวมการตรวจสอบการปนเปื้อนสารเคมีในสนิ คา้ เกษตรนำเข้า ปงี บประมาณ 2564
2. กล่มุ สารเคมใี นกลุ่มยาฆา่ แมลง ท่ีดา่ นตรวจพชื เชยี งแสนสามารถตรวจวิเคราะห์ได้
3. การเปรียบเทยี บวธิ กี ารสกดั ตัวอยา่ งเพ่ือนำไปวิเคราะหป์ รมิ าณดว้ ยเครอ่ื ง GC
4. การจัดเก็บฐานขอ้ มูลการตรวจสอบการปนเปื้อนสารเคมีในสินค้าเกษตรนำเขา้

(ขัน้ ตอนการจัดทำ Web service)
5. การเพิม่ สมรรถนะบุคลากรในหน่วยงานประจำปี
6. การวางแผนปรบั เปล่ยี นแผนการดำเนินงานในปีงบฯ 2565
7. สรุปผลการดำเนินงานและข้อแนะนำ

42

5. สรปุ ผลการดำเนนิ งาน
การตรวจสอบการปนเปอื้ นสารเคมใี นสนิ ค้าเกษตรนำเข้า ปีงบประมาณ 2564

ผู้สรปุ และเรยี บเรยี ง นางสาวภารดี ถาวรวงษ์, นางรุง่ นภา เตโช, นางมนิ ตรา ไชยศริ ิ และคณะ

1. ภาพรวมการตรวจสอบการปนเปื้อนสารเคมใี นสนิ ค้าเกษตรนำเขา้ ปงี บประมาณ 2564
1.1 ภารกจิ ท่ีไดร้ ับมอบหมายและวัตถุประสงค์
ด่านตรวจพืชเชียงแสน ได้รับมอบหมายภารกิจจากกรมวิชาการเกษตร ให้ตรวจสอบการปนเปื้อน

สารเคมีในสินค้าเกษตรนำเข้าจากต่างประเทศในกลุ่มยาฆ่าแมลง (Pesticide Residue) โดยใช้วิธีการสกัด
แบบ Quick-Easy-Cheap-Effectiveness-Rugged-Safe (QuEChERS) ร่วมกับการวิเคราะห์ปริมาณ
ด้วยเครื่อง Gas Chromatograph (GC) มีวัตถุประสงค์เพื่อเฝ้าระวังและนำข้อมูลมาใช้ในเชิงนโยบาย
สำหรับต่อรองทางการค้า

1.2 ขอบเขตและงบประมาณ
ในปงี บประมาณ 2564 ดพ.เชียงแสน มเี ป้าหมายในการสมุ่ เก็บตวั อย่างเพื่อตรวจสอบการปนเป้ือน
สารเคมีในสินค้าเกษตรนำเข้าจากต่างประเทศในกลุ่มยาฆ่าแมลง (Pesticide Residue) จำนวนทั้งหมด
1,255 ตัวอยา่ ง ในผกั และผลไม้สดท่ีมีการนำเข้าจากประเทศจีนและเมียนมา ทางดา่ นตรวจพืชทั้งหมด 6 ด่าน
แบง่ เปน็ ด่านตรวจพชื ในเขตภาคเหนอื จำนวน 5 ดา่ น คือ ด่านตรวจพชื เชยี งของ เชียงแสน แมส่ าย แมส่ อด
แม่ฮ่องสอน และดา่ นตรวจพืชในเขตภาคกลาง จำนวน 1 ดา่ น คือ ดา่ นตรวจพชื สงั ขละบรุ ี
โดยไดร้ บั การจดั สรรงบประมาณปี 2564 เทา่ กับ 1,005,000 บาท
1.3 ข้นั ตอนการปฏิบตั ิงาน (เริม่ ตงั้ แตว่ างแผนจนถึงการรายงานผลค่าวิเคราะห์) มี 4 ขนั้ ตอนหลักดงั น้ี

1.การวางแผนสุ่มเกบ็ ตัวอย่าง
1.1 เริ่มจากคำนวณจำนวนตวั อย่างทัง้ หมดแล้วหารเฉล่ยี ต่อเดือนจนครบ 12 เดอื น
1.2 จำนวนตัวอย่างที่ได้ในแต่ละเดือนนำมาหารเฉลีย่ ต่อสัปดาห์เพื่อกำหนดจำนวนครั้ง

ที่เข้าสุ่มเก็บตัวอย่าง ทีมงาน ดพ. เชียงแสนได้วางแผน 2 ครั้งต่อเดือน เป็นจำนวนที่เหมาะสม
เพราะสามารถบริหารการทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ แต่หากแลปใดต้องการสุ่มเก็บตัวอย่างทุกสัปดาห์
แนะนำใหล้ องปฏบิ ัติจนครบกระบวนการทำงานเพือ่ ประเมินศักยภาพและบรหิ ารจัดการใหล้ งตวั ก่อน

1.3 ควรมีการจัดทำ Timeline ในการสุ่มเก็บตัวอย่างให้ละเอียด เช่น วัน /เวลา /จำนวนคร้ัง
และจำนวนตวั อยา่ ง เพ่ือให้ทมี งานทราบแผนทช่ี ัดเจนและง่ายต่อการบริหารจดั การ

ภาพที่ 21 การวางแผนส่มุ เกบ็ ตวั อยา่ ง