oku za nale lyetango.” elunduluko ndika potango inali etwa mo pantaneho. Momimvo omitithele
dhotango aakriste ayehe oya kala haa kaleke po Esabati lyashili. Yo oya li ye li kodhilile molwesimaneko
lya Kalunga, nomolwa okwiitaala kutya ompango ye ihayi lunduluka, yo oya li nomwamwa oku gamena
uuyapuki walyo. Ihe Satana okwa longo miineya oku pitila maakaleli po ye opo a tule elalakano lye
miilonga. Opo a hilile eitulemo lyaantu kosoondaha, yo oye li tameke ihe esiku li lile po oku simaneka
eyumuko lya Kristus. Omalongelo-Kalunga gopaitaalo oga tamekwa oku ningwa mesiku ndyoka, ndele
natango olya li ngaa lya talika ko esiku lyeshitululo, nEsabati olya li natango lya kalekwa po pauyapuki.
Manga a li natango omu kee na Kalunga, Konstatine okwa gandja oveta tayi pula opo osoondaha yi
kale oyo tayi dhimbulukiwa ongo oshituthi shopashigwana mepangelo lyAaroma alihe. Konima a
lundulukila muukriste ye onkene a li omupopiliko gwosoondaha pa onkondo okwa eta onkalo
ndjigilile ye yuupagani meitaalo lye epe. Ihe esimano lya li lya pewa esiku ndyono kalya li natango lya
gwanena oku imba aakriste opo ando yaa ha kalekepo Esabati lyashili onga esiku eyapuki lyOmuwa.
Onkatu onkwawo oya li yi na oku kuthwa: Esabati lyiifundja olya li lina oku yambulwa po opo li
thikithwe pamwe naandyoka lyoshili. Omimvo omishona konima sho Konstatine a gandja oveta ye,
omumbisofi gwaa Roma okwa luku esiku lyosoondaha eithano epe kutya olyo esiku lyOmuwa.
Nomomukalo nguno aantu kashona na kashona oya wilikilwa moku tala ko esiku ndika li na
ongushu yuuyapuki. Sigo oompaka Esabati lya shili onkene ngaa lya li tali simanekwa.
Omukotokeli omunene ka li a hulitha iilonga ye. Ye okwa li a tokola opo a gongele aakriste ayehe
kohi ye fano lye noku longa oonkondopangelo dhe oku pitila mo mu pevi kaleli po gwe,
omunuuntsa Potifal ngoka ii ithana omukalelipo gwa Kristus. Oku pitila maapagani mboka yi
itedhulula ombinga, aambisofi mboka aafukedhi, aayi kongeleka mboka aaholi yuuyuni, ye okwa
gwanitha po elalakano lye. Oku za kethimbo nethimbo omitumba ominene odha gongala, moka
aakuluntu yomagongalo oku ziilila koombinga adhihe dhuuyuni. Konyala kehe momutumba
omunene Esabati ndyoka Kalunga a li a dhike ko olya li lya thindilwa pevi kashona na kashona,
omanga osoondaha ya li ya yambulwa po pombanda yalyo. Osho ngeyi esiku lyelongelo lyaapagani
hugunina olya simanekwa opo li dhikwe po esiku eyapuki, omanga Esabati lyopambiibeli lya ithanwa
omaitaalo gAajuda naa kaleki po yalyo oya ithanwa aathingwa.
Eshunomonima enene olya gwanitha po oku iyambula po “kombanda yaayihe yi ithanwa ya
Kalunga nenge ya li ya inyongamenwa.” 2 Aatessalonika 2:4. Ye okwa itakeke oku lundulula
euthompango lyompango ondjapuki ndyoka ayike pwaa na nando elimbililo tayi ulikile aantu ayehe
ku Kalunga ka shili omunamwenyo. Moshipango oshitine, Kalunga okwa hololwa Omushiti
gwomagulu
~85~
nevi, shoka she mu yoolola kiikalunga ayihe yiifundja. Lyo olya li ondhimbulutho yiilonga yeshito
nesiku etiheyali olya yambekwa ongo esiku lyevululuko lyaantu. Esiku ndino olya li lya totwa oku
kaleka Kalunga omunamwenyo momadhiladhilo gaantu aluhe ongo oonzo dha kehe shimwe,
etompelo lyesimaneko nelongelo-Kalunga. Satana okwa kambadhala oku galula ko aantu keinekelo
Kalunga noke vuliko lyompango ye. Onkene okwa taalelitha oonkondo dhe adhihe unene tuu
koshipango shimwe shoka tashi ulike ku Kalunga ongo oye Omushiti.
Oongerki ooprotestant ndhoka dha zi mOngerki onkwa Katolika kAroma, ngashingeyi odha popile
osoondaha kutya eyumuko lya Kristus mosoondaha olye li ningitha Esabati lyaakriste. Ihe ka pe na
nee uumbangi washo pa manyolo. No ka pwali esimano lyesiku ndyoka lya gandjelwe ku Kristus
nenge kaayapostoli ye. Ekaleko po lyosoondaha ongo esiku lya dhikilwa aakriste onziililo yalyo oya
za “moshiholekwa shuu kee na konasha nompango” shoka shaa li sha tameke iilonga yasho
nopomasiku gopethimbo lya Paulus. Openi, na uunake Omuwa a li a taambako omunona nguno
gwepangelo lyomupapa? Etompelo li na omungo olini ta li vulu oku gandjelwa elunduluko ndino mu
ndyoka omanyolo ga mwena?
Momimvo omitithele gahamano ehangano lyOmupapa olya li lya dhikwa lya kolela po. Nomutumba
gwoonkondopangelo lyalyo olya li moshilandopangelo sha Roma, nomumbisofi omu Roma okwa
ningwa omutse gwOngerki ayihe. Uupagani owa gandja ompito kelelo lyOmupapa. Oshikoko osha
gandja oonkondo dhasho koshilikama “oonkondo dhe, oshipangelapundi she
noonkondopangelo oonene.” Ehololo 13: 2. Opo ihe omasiku 1260 gomahepeko gOmupapa oga
tameke ngoka ga hunganekwa momahunganeko ga Daniel na Johannes. (Daniel 7:25; Ehololo 13: 5
– 7.) Aakriste oya li ya thiminikwa ya hogolole pokati koku etha po uuinekelwa wawo noku
taambako iituthi nelongelo-Kalunga lyOmupapa nenge ya kanithe oomwenyo dhawo
moondjedhililo, nenge yase komamonitho giihuna, ya fikwe po nenge ya dhipagwe komudhipagi.
Ngaaka oohapu dha Jesus odha gwanithwa sho a tile, “Ne otamu ka kengelelwa nokaavali yeni,
nokaamwanyoko yeni, aakwanezimo nokookuume keni, notaya ka dhipagitha yamwe yo
mune. Ne otamu ka tondika kwaayehe omolwa edhina lyandje.” Lukas 21: 16, 17. Omahepeko
gaainekelwa oga tameke nongeyo onene yi vule nale, nuuyuni owa ningi ehala enene lyolugodhi.
Omimvo dhomathele lwaampo Ongerki ya Kristus oya mono egameno meikalelo nomeholamo.
Omuprofeti okwa ti, “nena omukiintu okwa yi ontuku mombuga, moka a li nehala e li
longekidhilwa ku Kalunga, opo ye mu paluthe uule wethimbo lyuule womasiku eyovi limwe
omathele gaali nomilongo hamano.” Ehololo 12:6.
~86~
Omimvo dhomilema – Eyambuke po lyOngerki ya Katolika ka Roma melelo olya li etameko
lyomimvo dhomilema. Oonkondo dhe sho dha li tadhi nenepala, nomilema odha luudha thoko.
Eitaalo olya li lya lundululwa oku za ku Kristus, omukanka gwashili, oku ya kOmupapa omu Roma.
Peha ya inekele mOmuna gwa Kalunga omolwa edhimine po lyoondjo nomolwa ehupitho lyaaluhe,
aantu oya tala kOmupapa, kaapilisteli nokaambisofi mboka a tula po ya kalele po oonkondopangelo
dhe. Yo oya li ya longwa kutya Omupapa oye omupokati gwawo, nokutya ka pe na ngoka ta vulu
oku adha Kalunga kakele ngele ta pitile muye, noshikwawo, okutya ye okwa thikama peha lya
Kalunga ku yo, nonkene oku na oku vulikwa kuye pwaa na nando epulo lyasha. Oku ya ompinge
niipumbiwa mbyoka a tula po oshali etompelo lya gwanena egeelo edhigu oku ningilwa omalutu
noomwenyo dhaayoni.
Ano omadhiladhilo gaantu oga li ga galulwa ko ku Kalunga oku falwa momapuko nokaalumentu
aakolokoshi – nookuli shi vulithe po, komunagwokombanda gwomilema yemwene, ngoka a longo
oonkondo dhe oku pitila mu yo. Uulunde owa li wa holekwa momuzalo guuyapuki. Uuna omanyolo
gathindilwa pevi naantu oyi iningi oyo aanene ye li pombanda yomanyolo, ngawo otwa tegelela
owala, uufuthi, ekengelelo nekutho uulunde ongushu. Kumwe neyambule po lyoompango dhopantu
nomithigululwakalo opweya eyonuko ndyoka aluhe lya etithwa kiizemo yetulo ponto lyompango ya
Kalunga.
Omasiku goshiponga – Ngoka oga li omasiku goshiponga kOngerki ya Kristus. Aahumbati
aainekelwa yomuthika gwa Kalunga oya li aashona shili. Nenge oshili kayi na mpo ya kalele yaa na
oombangi, ano pethimbo mpoka shali tashi monika omapuko nomaitaalo gaakwampungu ga fa ga
sindana, neitaalo lyashili lya kombwa ko kombanda yevi. Ongerki oya kanitha uuyelele wevaangeli,
ihe omalupeitaalo oga indjipala, naantu oya dhigupalekwa niipumbiwa oyindji iidhigu.
Yo kaya li owala ya longwa oku tala mOmupapa ongo omupokati gwayo ihe oya li woo ye na oku
inekela miilonga yawo yene omolwa edhimo po lyoondjo dhawo. Oondjila oondeendeka,
eimonithoshiponga mwene opo omuntu iipe egeelo mwene omolwa uulunde, einyongameno lyaasi
nenge iikulunima yawo, omatungo goongerka, gomahala omayapuki nogooalitali, iigandjwa
yomwaalu omunene gwiimaliwa kongerka – mbika oshowo iinima oyindji ngaambika oya gandjelwa
ompango opo yi ningwe aniwa oku mweneka ongeyo ya Kalunga nenge ku monikwe ohole ye, ongo
Kalunga omuntu opo ando a geyithwe kiipolopolo nenge a pewe ombili nomagano nenge
nokwiimonitha oshiponga!
~87~
Omimvo sho tadhi gwedhele komathele nehumokomeho lyomapuko olya indjipala momalongo
ngoka ga ziilile mu Roma. Nomanga ngaa elelo lyOmupapa inaa li dhikwa, omalongo gomaitaalo gaa
kaa na Kalunga oga hokiwa noga tula enwetho mo mOngerki. Oyendji mboka ya li yi iti oya
itedhulula onkene ya li natango ya kanyatela komikalo dhayo dheitaalo lyaapagani, no kaya li owala ya
tsikile oku ga ilonga yoyene ihe oye ga tula woo muyakwawo ongo omukalo gwoku taandelitha
enwethomo lyuu kaa na Kalunga. Shino oshe etitha omusholondondo ogundji gwomapuko meitaalo
lyaakriste. Limwe lya tseyika nawa nolya simana olya li eitaalo kutya omuntu ngele a si iha siilile noha
kala nomaiyuvo kutya na kale a sa. Elongo ndino olya tula po omukanka nkoka Ongerki onkwa
Roma ya toto po oku galikana kaayapuki nesimaneko lya Maria omukadhonakadhona. Nkoka oko
woo kwa tutuma uumbudhi kutya mboka ya sa inaa ya itedhulula otaya ka ehamekwa aluheluhe,
mbyoka oya li petamekolela ya kwatelwa meitaalo lyOmupapa.
Iinima mbika nayo woo oya longekidhile ondjila yetameko lyiinima yilwe yatotwa muupagani,
mbyoka Ongerki ya Roma ye yi ithana ehala lyopakathimbo moka aasi aalunde haa pungulwa noku
hepekwa opo ya vule oku yelekwa kuulunde wawo manga inaa ya ya megulu (Opulgatoli). Nelongo
ndika olya longithwa oku tilitha oongundu dhaantu mboka haa itaale mbala. Iifundja mbino oya
koleke nduno ekaleko lyehala lyeehameko moka mboka aanamwenyo ya li inaa ya tokolelwa ekano
lyaaluhe ngele ya si haa tulwa mo tango opo ya hepekwe egeelo omolwa oondjo dhawo, noku za
mpono ngele ya yelithwa ohaya ethiwa nduno, no taya taambelwa ihe megulu.
Natango uumbudhi uukwawo owali wu na oku totwa opo wu vulithe Ongerki onkwa Roma oku yi
likolitha paumbanda nopwaa na omikalo maalanduli nooitaali yiilonga ye. Elongo lyoku pukitha
aantu yatyapule omahalo gayo olya tsu kumwe noompumbwe dhayo. Edhimine po lyuulunde pa
udhililo – monakuziwa methimbo lyongaashingeyi nomonakuyiwa – nemangululo kuuwehame auhe
nokomageelo ngoka ya li ye na oku mona mbika oya uvanekelwa ayehe mboka yi igandja molugodhi
lwomu Potifal opo a vule oku lelepeka oonkondopangelo dhe ndhoka itaadhi kalelele, oku geela
aatondi ye nenge oku dhipaga mboka taya ka itakeka oku tinda ondondo ye yopambepo
yopombandeelela. Aantu oya li woo ya longwa kutya moku futa iimaliwa kOngerki otaya imangulula
kuulunde noku mangulula oomwenyo dhaasi ookuume kayo mboka ya li ya kalekwa mehala
lyomahepeko gomulilo. Komukalo gwatya ngawo Ongerki onkwa Roma oyu udhitha iiketha yawo
noku kaleka po ongushu yo pombanda noyondilo nomaulunde gawo guufudhime wuukaleli po we
ngoka kee na mpoka ta tula omutse gwe.
~88~
Omulandu gwopampango guulalelo uuyapuki pamanyolo ogwa pingenwa po koondumba
dhomafikilondjambo giimenka. Aapilisteli oya kutha omboloto yowaleelela nomaviinu noku
fundjaleka kutya oye yi lundululila molutulela nomombinzi ya Kristus. Nuuntsa noneshundulo oya
ikuthile oonkondo memanguluko oku “shita omushiti gwayo.” Muululume weso, aakriste ayehe oya
li ya pumbiwa opo ya ganene eitaalo lyawo metukano lyegulu ndika lyiifundja netilithi. Naamboka ya
tindi oya umbilwa momulilo.
Pokati komutenya gwelelo lyOmupapa opo kwa li pokati kuusiku pamulandu guuyuni. Omanyolo
omayapuki okwa li gaa shiwike naa na, kasha shi owala kaantu, ihe nokaapilisteli woo. Ngaashi ngaa
Aafalisayi monale, aakuluntugongalo oya tondo uuyelele mboka tawu ya hololele uulunde wayo.
Shoka ya kutha po ompango ya Kalunga, omuthikalandu gwuuyuuki, yo oya longitha oonkondo
pwaa na ongamba noku longa uulunde pwaa na ondjindikila. Uufuthi, uufukedhi noluhondelo oya
lundu pombanda. Aantu oya tameke ihe taya longo iimbuluma opo yi ilikolele omauyamba
noonkondo. Omauwa nomikalwa dhaapapa noshowo aambisofi odha ningi omahala go ku longelwa
omahalo ga pitilila goluhondelo, omalovu niingangamithi. Yamwe yomaaleli yoo Pontifal oya li
noondjo dhoku longa iimbuluma mbyoka ye tangalalo mbyoka ye etitha naaleli yoshilongo opo ya
kambadhale oku ya kuthamo melelongerki koonkondo nomeendelelo ongo oshilikama oshitilithi
itaashi vulu okwiidhidhimikilwa koshipangelapundi. Omimvo dhithike pomathele ka pwa li nando
ehumokomeho meilongo, muungomba nenge metungululo lyopantu. Omikalo noondunge oya si po
molwe gwepo lyuukriste muuyuni.
~89~
ONTOPOLWA 12
ETSALIHANGANO
Oongerki ooprotestant, odha totwa po opo dhi kuthe po omalunduluko ngoka ga etwa po
kOngerki onkwa Katolika ka Roma, ano odha yambuka po opo dhi pukulule omapuko ga
Roma. Aalundululi oya kutha ko woo iinima yilwe, mbyoka ya kala nale ye ekelwahi,
mbyoka ya adhika momanyolo. Lwopomimvo omitithele omulongo nomugoyi, ohokwe
megaluko etiyali lya Jesus oya li tayi koko mokati kaanasikola yeilongo lyombiibeli
yomagongalo gayoolokathana ya za kiilongo ya yoolokathana. Oyendji oya li ya tegelela
ando egaluko lya Jesus etyali li ningwe metata mimvo omathele gotango. Ehanganongerki
lyali lyoonkondo unene tuu mu Amerika, moka aalanduli yalyo ya li ya ithanwa “aategeleli,”
shi ikolelela kethimbo lyehunganeko mu Daniel 8:14 kombinga yeyopaleko lyetsalihangano,
yo oya tegelele Jesus eye opo ando a opaleke evi momumvo 1844. Sho nee shino inaashi ka
ningwa, yamwe yomuyo oya tameke oku konakona ombiibeli opo ya mone euveko kutya
omolwashike.
Etsalihangano lyokevi nolyomegulu - Mekonakonombiibeli lyayo, aalongwa yombiibeli mboka
aaitulimo oyi ilongo kutya etsalihangano lyokevi ndyoka Moses a li a tungu kelombwelo lya Kalunga shi
ikolelela kompatolona ndjoka a li uulikilwa kondundu ya Sinai, olya li “efano lyopethimbo mpoka
ye li, moka iigandjwa yomagano nomafikilondjambo ya gandjwa.” Aahebeli 9:9, yo oyi ilongo
mo kutya mbika oya li omahala gopaali omayapuki moka “limwe efano lya yelekela iinima
yomegulu”; mbyoka Kristus omupilisteli gwetu omukuluntu, oye omukalelipo
gwetsalihangano nehala lyomagongalelo lyashili ndyoka Omuwa a dhikepo yemwene na
inali dhikwa po komuntu”; no showo kutya “Kristus ka yile mo momahala omayapuki
ngoka ga ningwa nomake ngoka ge li efano lya yelekela ngoka ga shili, ihe okwa yi mwaa
ndyoka lyo lyene lyomegulu, oku holoka koshipala sha Kalunga omolwa tse.”Aahebeli 9:23;
8:2; Aahebeli 9:24.
Etsalihangano lyomegulu, moka Jesus e li omupilisteli omolwa tse, olyo lyolela, ndyoka etsalihangano
lya tungwa ku Moses li li oshiyelekelafano shalyo. Ngaashi naana etsalihangano lyokombanda yevi
lyali nomalangulu gaali, ehala lyuuyapuki naa ndyoka lyuuyapukiyapuki nometsalihangano lyomegulu
omuna woo omalangulu gaali omayapuki. Noshikethahangano moka muna ompango ya Kalunga,
~90~
oalitali yiitsinino oshowo iilongitho ngaa mbyoka ya longithwa metsalihangano lyokevi nayo woo oya
yelekela mbyoka yetsalihangano lyokombanda. Memoniko eyapuki, omuyapostoli Johannes okwa li a
pitikilwa a ye megulu, naamoka okwa mono iihukikwanyeka nenge oolamba, noalitali yiitsinino no
ngaashi “otempeli ya Kalunga ya egululwa,” ye okwa mono woo “Oshikethahangano
shehanganouvaneko lye.” Ehololo 4:5; 8:3; Ehololo 11:19.
Mboka ya li taya kongo oshili oya mono uumbangi iitaa wu vulu oku patanithwa kutya etsalihangano
omo woo li li megulu. Moses okwa li a tungu etsalihangano lyokevi pampatolona ngaashi naana e yi
ulukilwa. Paulus okwe shi popi kutya ompatolona ndjono oya li yetsalihangano lyashili, ndyoka lyili
megulu (Aahebeli 8: 2, 5). Johannes okwa gandja uumbangi kutya ye okwe li mono megulu.
Pehulilo lyomasiku 2300, momumvo 1844, ka kwa li we etsalihangano kombanda yevi uule
womimvo omathele ga pita. Onkene etsalihangano lyomegulu olyo lya li lina oku talwa mehololo
ndika, “uule womasiku omayovi gaali nomathele gatatu, opo ihe etsalihangano ota li
opalekwa” (Daniel 8: 14). Ndele etsalihangano lyomegulu otali ka pumbwa oku opalekwa ngiini?
Oku galukila ishewe komanyolo, aailongi yomahunganeko oya ilongo kutya eopaleko lyetsalihangano
ndino ka lya li lyo ku yogamo oondoya, ihe oku opaleka nombinzi, nonkene olina oku kala eopaleko
lyuulunde. Omuyapostoli okwa ti: “onkene ano osha li sha pumbiwa opo omafano ga yelekela
mbyoka yomegulu nayo yi opalekwe naambika [oombinzi dhiinamwenyo], ihe iinima
iikwagulu yoyene mbyoka yi na omafikilondjambo golela ge vule ngaka [onombinzi oholike
ya Kristus],”Aahebeli 9:23.
Oku mona uuyelele wa gwana we yelitho ndyoka ehunganeko ndika ta li popi yo oya li ya pumbwa
euveko lyiilonga yetsalihangano lyomegulu. Yo oya li owala ye na oku shi ilongela kiilonga yaandyoka
lyokombanda yevi, na Paulus okwa popi kutya aapilisteli mboka ya yakula moka oya longo “efano
nomuzizimba gwaambyoka yomegulu.” Aahebeli 8:5.
Eyelitho lyetsalihangano – Monalenale, sho uulunde waantu wa lundululilwa, pandhindhiliko,
metsalihangano lyokombanda yevi nombinzi yoondjambo dhoondjo, osho woo uulunde wetu tawu
ka lundulukila metsalihangano lyomegulu nombinzi ya Kristus. Nongaashi naana eyelitho
lyopandhindhiliko lyo kevi lya li lya gwanithwa noku kuthamo uulunde mboka wali we li nyateka,
neyelitho lyolela lyaandyoka lyomegulu olina oku gwanithwa noku kuthamo nenge oku thipa mo
uulunde mboka wa nyolelwa moka. Shino otashi pumbwa ekonakono lyomambo ngoka gena
omanyolo opo ku tokolwe ngoka oku pitila meitedhululo lyoondjo nomeitaalo lya Kristus, e na
~91~
uuthemba oku taamba uuwanawa wiikulila ye. Onkene eyelitho lyetsalihangano olya li lya kwatelamo
iilonga yekonakono lyepangulo. Noshilonga shika oshina oku longwa manga egaluko etiyali lya Jesus
oku hupitha aantu ye, molwaasho sho te ya, nondjambi ye ote ya nayo oku yi pa kehe gumwe shi
ikolelela kiilonga ye. (Ehololo 22:12.)
Sho osho wu wete mboka ya landula muule wuuyelele woohapu dhomahunganeko oya mono kutya
peha lyeyo lye kevi kehulilo lyomasiku 2300 momumvo 1844, Kristus okwa li a yi mehala
lyuuyapukiyapuki metsalihangano lyomegulu, koshipala sha Kalunga, opo a longe oshilonga she
shahugunina shekulilo melongekidho lyegaluko lye.
Etumwalaka lyoshili – Sho Kristus a yi mehala lyuuyapukiyapuki metsalihangano lyomegulu oku
longa oshilonga sha hugunina shekulilo, okwa inekelele aayakuli ye etumwalaka lyahugunina
lyesilohenda oku li pa uuyuni. Ndino olyo elondodho lyomuyengeli omutitatu gwomEhololo 14.
Omuprofeti okwa mono kutya mbalambala sha landula elondodho lye, Omuna gwomuntu ote ke ya
meadhimo oku teya eteyo lyuuyuni.
Elondodho etilithi lyalombwelwa aantu otali adhika metumwalaka lyomuyengeli omutitatu (Ehololo
14: 9-12). Oshina oku kala uulunde uutilithi mboka tawu etitha ongeyo ya Kalunga pwaa na ohenda.
Aantu kaye na oku thigwa momilema kombinga yoshinima shika sha simana. Elondodho kombinga
yuulunde mbuno oli na oku gandjwa kuuyuni manga epangulo lya Kalunga inaa li thika, opo ayehe ya
tseye kutya omolwashike omatokolo gepangulo ge na oku gandjwa noya mone woo ompito oku ga
henuka.
Moshinima nee shino she thigathano enene, oongundu dhopaali dha yoolokathana nodhili ompinge
odha etwa po. Mongundu yimwe oomoka kehe gumwe nguka “hi inyongamene oshilikama
noshiyelekela, nokwa taamba endhindhiliko pombamba yoshipala nokoshikaha.” No yi
iyetela yoyene etokolo lyepangulo edhigu lya li lya londodhwa komuyengeli omutitatu. Ongundu
onkwawo pandhindhiliko li li lela ompinge kuuyuni, oyaa mboka “ya kaleka po iipango omulongo
ya Kalunga neitaalo lya Jesus.”Ehololo 14: 9, 12.
~92~
ONTOPOLWA 13
Ehupitho
Montopolwa ndjino nomwaa ndhoka tadhi landula, omunyoli gwembo ndika okwa nyola
iinima mbyoka natango yi li onakuyiwa, ihe olundji okwe yi popi mepitathimbo, onga naana
omuhokololi-mbangi ta dhimbulukwa oshiningwanima e shi mona.
EEDHILO LYETHIMBOTALULULO
Uuna etumwalaka lyomuyengeli omutitatu tali ya pehulilo, oonkondo dha Kalunga nadho otadhi ka kala
dheya maantu. Yo oya mana iilonga yawo noya longekidhilwa otundi yemakelo ndjoka ye ya taalela. Yo
oya taamba nale etililo lyahugunina nenge ya tungululwa oku za koshipala shOmuwa, nehokolo-
luumbangi lyomwenyo olya papudhulwa nale. Elondodho enene lyahugunina olya uvika nale kehe
pamwe, nolya tukulutha noku geyitha iikalimo ayihe yokevi mbyoka inaayi taambako etumwalaka.
Aayengeli oya li taya endelele oku za noku ya koombinga megulu. Omuyengeli ngono e na oluniga
lwohinga yoku nyola ponto ye okwa galuka oku za kevi nokwa gandja ehokololo ku Jesus kutya
iilonga ye oya pwa, naahupithwa oya yalulwa noya siikilwa. Nena Jesus, ngoka a kala ta longo
komeho goshikethahangano shoka shina iipango omulongo, okwa ekelehi okahanga komafikilo
giitsinino. Ye okwa yelutha omake ge, newi lyomuule okwa igidha, “sha longwa sha pwa.”
Naayengeli ayehe oya hula ko iishani yawo sho Jesus a gandja elombwelo lya simana, “ngoka kee
shi omuyuuki natango, na tsikile nokwaa na uuyuuki we, ngoka a nyata natango niinyateke
ishewe, naangoka omuyuuki niiyuukipalithe ishewe, naangoka omuyapuki niiyapule
natango.” Ehololo 22:11.
Oshipotha kehe osha tokolelwa nale omwenyo nenge eso. Omanga Jesus a li ta longo
metsalihangano, epangulo nalyo olya li miilonga, oku pangula aayuuki mboka ya sa naamboka ye li
natango momwenyo. Kristus okwa taamba oshilongo she, sho a ninga ekulilo lyaantu ye, nokwa
theta po uulunde wayo. Iilyo yoshilongo oya ulikwa nale. Nondjokana yo nzigona oya gwanithwa
nale. Noshilongo, nuunene woshilongo kohi yegulu, oya li ya pewa Jesus naathigululi yasho, na Jesus
okwa li e na oku pangela ongo Omukwaniilwa gwaakwaniilwa nOmuwa gwaawa.
~93~
Sho Jesus a zimo mehala lyuuyapukiyapuki, oongendjo keguyo lye odha tono, naa sho a thigi po
ehala, oshikogo shomilema osha siikile iikalimo kevi. Ka pwa li we omupokati pokati kaantu
aanandjo nomuyonenwa Kalunga. Manga Jesus a li a thikama pokati ka Kalunga naantu aanandjo,
oondjindikila odhali kaantu, ihe sho a zi po pokati kaantu na He, oondjindikila odha kuthwa po na
Satana okwa mono pakuudha oonkondo oku pangela mboka ya tindi okwiitedhulula.
Osha li itaashi vulika oku tilila omageelo maantu omanga Jesus a li natango ta longo metsalihangano,
ihe sho iilonga ye moka ya li ya hulu, nepopile ko lye lya adha ehulilo, ka pwa li we sha shoka tashi
keelele ongeyo ya Kalunga, noya ndwafuka nuukolokoshi uunene kombanda yaalunde mboka yaali
megameno, mboka ya kutha ko ehupitho oshinima showala no kwa li ya tondo oku pukululwa.
Methimbo ndyoka etilithi, konima yuupokati wa Jesus sho wa hula, aantu ya Kalunga, mboka
ombiibeli ye ya ithana aayapuki, oya li montalelo ya Kalunga omuyapuki pwaa na omupopiliko.
Oshipotha kehe osha tokolwa nale, niingoli oya yalulwa nale.
Etokelo lyapitilila! – Nena Jesus okwa hula mo oonguyo dhe dhuupilisteli nokwa izaleke noonguyo
dhe dhopombandalela dhuukwaniilwa, momutse gwe omwa li mu udha iishani, oshishani meni
lyoshishani oshikwawo. A kundukidhwa kongundu yaayengeli, okwa thigi po egulu. Omageelo oga li
taga gwile kombanda yaakalimo yo kevi. Yamwe oya li taya ikutha ko ku Kalunga notaye mu thingi.
Yalwe oya matukile kaantu ya Kalunga opo ye ya indile oku longwa nkene ye na oku henuka
epangulo lye. Ihe aayapuki kaye nawe sha shayo. Ehodhi lyaalunde lyahugunina olya ziya nale,
egalikano lyahugunina lyuuwehame olya gandjwa nale, omutengi gwa hugunina ogwa humbatwa nale
nelondodho lya hugunina olya gandjwa nale. Ewi etoye lyesilohenda kalya li we tali ya hiya. Sho
aayapuki negulu alihe lya li nohokwe mehupitho lyayo, mu yo yene ka ya li nohokwe. Omwenyo
neso oya li ya tulwa komeho gayo. Oyendji oya li ya hokwa omwenyo ihe inaya ninga eyitulemo
lyasha oku gu mona. Yo inaya hogolola omwenyo nongashingeyi ka pe na we ombinzi yekulilo oku
yoga po oondjo, ka pe na we omuhupithi omutalanteni oku ya popila ko noku ya lilila a tye,
“Talonteni, tala omulunde onteni natango okathimbo okashona.” Egulu alihe olya hangana na
Jesus sho lyu uvu oohapu oontilithi, “osha longwa! No sha pwa! Ondungedhiladhilo yehupitho
oya gwanithwa, ihe aashona yowala ya hogolola oku yi taambako. Naasho ewi lyohenda lyadhimeya,
uumbanda nehaluko oya adha aalunde. Neyooloko etilithi oyu uvu oohapu dhati, “okwa tokelwa!
Okwa tokelelwa!
Oyendji yomaalunde oya li ya geyithwa uunene sho ya li taya hepekwa komageelo muuwehame
uutilithi. Aavali oya li taya gandja oombedhi nelundilo elulu kuunona omanga aanona taye li pe
aavali, aamwayinathana oya li taa ipe oombedhi aamati naakadhona. Ekugagano nelilagano olya ziilile
~94~
oombinga adhihe taya ti: “Ongoye wa li wa keelele ndje oku taamba oshili ndjoka ya li yi na
oku
kala ya hupitha ndje kotundi ndjika onyanyalithi.” Aantu oya taalele kaasitagongalo yayo
nuutondwe uululu negandjombedhi, taya ti, “Ngoye ino tu londodha, owe tu lomwele kutya
uuyuni auhe otawu ka lundululwa nowa li wi igidha, ombili, ombili, opo wu mweneke kehe
uumbanda mboka wa penduka mutse. Ngoye ino tu lombwela nando okombinga yotundi
ndjika naamboka ya li ye tu londodha kombinga yawo owe ya ithana ka ye li nawa momitse
na oyo aantu aawinayi taye ke tu yonapo.” Ihe aasitagongalo nayo woo inaya vula oku yanda
egeelo lya Kalunga. Ehepeko lyayo olya li li indjipalekwa lwomulongo shi vulithe pwaa ndyoka
lyaantu yayo.
ETHIMBO LYUUDHIGU WA JAKOB
Aayapuki oya thigi po iilando nomikunda noyi imanga muungundu, noku ka kala mo mahala
guuwike. Aayengeli oye ya pe iikulya nomeya, omanga aalunde ya li taya mono iihuna kondjala
nenota. Aaleli ayehe yuuyuni oya kundathana pamwe na Satana naayengeli ya Satana ye ya
kundukidha meipyakidhilo. Oombapila dhomushangwa odha indjipalekwa noku ihanenwa
miitopolwa yayooloka yevi, tayi gandja elombwelo kutya, oku ninga owala aayapuki taya ethapo
eitaalo lyayo ndyoka lyi ilile, noku etha po Esabati yo ya inyongamene mesiku lyotango koshiwike,
nena aantu oya manguluka oku ya dhipaga uule wokathimbo kontumba. Ihe methimbo ndika
lyemakelo aayapuki oya li ya gundjila noyi itegelela, yi inekela mu Kalunga no ya egamena
komauvaneko ge ngoka kutya ondjila yoku henuka otayi keya gandjelwa.
Momahala gamwe, manga ethimbo lyoveta ndjika inaa yi tulwa miilonga, aalunde oya endelele oku
dhipaga aayapuki, ihe Jesus ota lombwele aayengeli ye oku ya gamena. Kalunga otaka simanekwa
noku ninga ehanganouvaneko naamboka ya kaleke po ompango ye, montaneho yaatondi yawo yeya
kundukidha; na Jesus otaka simanekwa sho ta lundulula aainekelwa, aategeleli mboka ye mu tegelele
ethimbo ele, no inaya makela nando eso.
Aayapuki oya li ya mono uuwehame uunene momadhiladhilo. Yo oya li ye wete ya dhiingolokwa
kiikalimo iikolokoshi yo kombanda yevi. Kehe shimwe osha li tashi monika shili ompinge nayo. Yamwe
oya li ya kwatwa kuumbanda taya ti pamwe Kalunga okwe ya thiga po opo ya sile miikaha yaakolokoshi
mbaka. Ihe ando omeho gayo oga tonatithwe, yo ando otaya mono nkene ya kundukwa kaayengeli ya
Kalunga. Sha landula ko okwe ya engungo lyaalunde lya geya, nolya landulwa kengathithi
~95~
lyaayengeli aawinayi, ta li endeleleke aalunde opo ya dhipage aayapuki. Ihe manga inaaya adha aantu
ya Kalunga, aalunde mbaka oya li ye na oku pita tango mongundu ndjika yaayengeli aanankondo,
aayengeli aayapuki. Shino oshali itaashi vulika. Aayengeli ya Kalunga oya li taye ya ningitha opo ya
shune oshaanimanima oshowo shika oshe etitha aayengeli aawinayi mboka ya li taye ya undula ye ya
kundukidha yi ihate po konima yawo.
Onkugo yEhupitho – Olya li ethimbo lyuuwehame uutilithi nowukakamitha kaayapuki. Uusiku
nomutenya oya kugile ku Kalunga opo ya hupithwe. Komu monikilo gwokombanda, okwa li
shiwetike sha fa pwaa na nando ompito oku shiyanda. Aalunde oya li nookuli ya tameke oku sindana
noku ya ula taya ti: “omolwashike Kalunga keni itee mu hupitha mo momake getu?
Omolwashike itaa muyi pombanda ne mu hupithe oomwenyo dheni?” Ihe aayapuki ina ye ya
pu pa. Ongo Jakob, yo oya li taya kondjo na Kalunga (Genesis 32: 22- 32). Aayengeli oya li ya
yuulukwa oku ya hupitha, ihe yo oya li ye na oku tegelela okathimbo okashona natango. Aantu ya
Kalunga oya li ye na oku nwa mekopi noku ninginithwa eninginitho lyomaudhigu omanene.
Aayengeli oya tsikile oku ya gamena, ongo uuinekelwa weinekelo lyayo. Kalunga ita pitika edhina lye
li shundulwe mokati kaa kaa na Kalunga. Ethimbo oli li poku thika uuna ndoka taka ulika oonkondo
dhe oonene noku hupitha aayapuki ye pa adhimo. Molwa oku adhimitha edhina lye, ye oku na oku
hupitha kehe gumwe gwomuyo ngoka e mu tegelele neidhidhimiko ngoka edhina lye lya nyolelwa
membo.
Osha li sha fa ethimbo lyomwiinekelwa Noowa. Uuna omvula sho ya lokele nefundja e ta li ya, Noowa
nezimo lye oya li ya yi mo monguluwato na Kalunga okwe ya edhilile mo. Noowa okwa li a londodha
neinekelo aakalimo yopethimbo lyeyelu, omanga ya li noku mu sheka noku mu yola. Nongaashi omeya ga
li ge ya kevi, koogumwe noogumwe eta ya si omeya, yo oya mono onguluwato, ndjoka ya li ya sheke, ya li
noku kangawala kombanda yomeya pwaa na oshiponga sha sha, ya gamena Noowa nezimo lye. Naa shi
no oshi li oshililela kutya pomathimbo ge hulilo aantu ya Kalunga, mboka ya londodha uuyuuni
neinekelo kombinga yongeyo ye ndjoka tayi keya, nayo otaya ka mangululwa. Kalunga itaka pitika
aalunde ya yonagule po mboka ya li ya tegelela elundululo, mboka itaya ka inyongamena kompango
yoshilikama nenge oku taamba endhindhiliko lya sho. Ngele aalunde oya pitikililwe opo ya dhipage
aayapuki, Satana naayengeli ye aawinayi, naayehe mboka ye huge Kalunga, otaya ka kala ya nyanyukwa.
Noshikwawo, otashi kala esindano ngiini, ngele pehulilo lyo lugodhi oonkondo dhe dhuusatana dha ningi
oonene kombanda yaambono ya tegelele ethimbo ele oku mona Jesus, ngono yo ye mu hole!; Mboka ya
sheke ondungedhiladhilo yokutya aayapuki taya ka ya pombanda, otaye ke shi imonena ko
kesiloshimpwiyu ndyoka Kalunga taka sila aantu ye noku ka mona woo ehupitho lyayo meadhimo.
~96~
Sho nee aayapuki ya li taya thigi po iilando nomikunda, oya li taya tidhaganwa kaalunde, mboka ya
kambadhala oku ya dhipaga. Ihe iikondjitho mbyoka ya yeluthwa oku kondjitha aantu ya Kalunga oya
teka noya gwile po yaa na oonkondo dha sha ongo omwiidhi omukukutu. Aayengeli ya Kalunga oya shigi
aayapuki. Naashi ya kugile ehupitho uusiku nomutenya, onkugo yayo oye ya koshipala shOmuwa.
EHUPITHO LYAAYAPUKI
Okwa li pokati kuusiku sho Kalunga a hogolola oku hupitha aantu ye. Sho nee aalunde ya li noku ya
sheka ye ya kundukidha, ohaluka etango olya holoka, lya yeleka naa na ngaashi uupyu wopokati
komutenya nomwedhi ogwa thikama gwa mwena. Aalunde oya tala koshiningwanima monkumwe,
omanga nenyanyu lyashili aayapuki ye shi mono ongo endhindhiliko lyotango lyehupitho lyawo.
Omandhindhiliko giikumithalonga iikwawo oga landulako ga landulathana meendelelo. Kehe
shimwe meshito osha li tashi monika shaa he li ngaashi hashi kala shito pashito. Omeya gomilonga
oga mwena oku tondoka. Iikogo iidhigu iiluudhe oya holoka noya tameke okwii dhenga kumwe. Ihe
opwa li oka hala kamwe kayela mpoka pwa li eyadhimo naampoka opwa ziilile ewi lya Kalunga lya fa
omeya ogendji, taga ndjungandjunga omagulu nevi. Okwa li ekakamo lyevi enenenene. Oombila
odha egululwa naamboka ya sile meitaalo lyetumwalaka lyomuyengeli omutitatu, noya kaleka po
Esabati, oya zi mo moombete dhawo dhontsi ya adhimithwa, opo ya uve ehanganouvaneko lyombili
ndyoka Kalunga a li e na oku ninga naamboka ya kaleka po ompango ye.
Ewangandjo olya eguluka noku edhila nolya li me ngwangwano nomekudhilo. Oondundu odha
telaganithwa dha fa omwiidhi tagu inyengithwa kombepo noku halakanithwa omamanya gatatuka
koombinga adhihe. Efuta olya fuluka ongo ombiga yi li peziko nolyu umbile omamanya kevi. Naashi
Kalunga a li ta gandja ehanganouvaneko lye lyaaluhe kaantu ye. Ye okwa popi etumbulo limwe nokwa
mwena po manga omanga oohapu dhe dha li tadhi kwelengendja natango mevi. Aaisrael ya Kalunga oya
thikama nomeho gayo ga konenena pombanda, ya pulakena koohapu ngaashi naa na tadhi zi mokana ka
Jehova notadhi kwelengendja mevi dha fa omundundumo omunene gwepwalakato lyomvula. Shika osha
li oshitilithi unene inaashi monika nale. Kehulilo lyetumbulo kehe aayapuki oya igidha “Eadhimo!
Halleluya!” emoniko lyawo olya yelekwa keadhimo lya Kalunga, taya adhima neadhimo ngaa ndyoka
lyoshipala sha Moses sho sha li sho a li tazi kondundu ya Sinai. Aalunde ka ya li taya vulu oku ya tala
omolwa eadhimo. Naasho Kalunga a gandja eyambeko lyaaluhe kwaa mboka
~97~
ye mu simaneke moku kaleka po Esabati eyapuki, yo oya gandja eigidho enene lyesindano oku sinda
oshilikama noshiyelekela sha sho.
Oku galuka oku tiyali kwa Kristus – Mbalambala opwa holoka oshikogo oshitokele, hoka omuna
gwomuntu a li omutumba. Tango sho sha holoka kokulelela, oshikogo shika osha li tashi monika
okakogo okashona. Naasho nee she ende tashi hedha popepi nevi, kehe gumwe okwa li ta vulu oku
mona eadhimo pa udhililo nuunenentu wa Jesus sho a londa ta humuko oku sindana. Ongundu onene
yaathindikili aayengeli ye na iishani komitse dhawo iiyelele notayi gena oye mu thindikile mondjila ye.
Ka pwa li pe na elaka tali vulu oku longithwa opo li fatulule eadhimo lyoshiningwanima shika.
Oshikogo shika oshinamwenyo, neadhimo lya pitilila natango osha humu popepi, nkoka kwa li
uuntu wa Jesus omuholike, inawu zala oshishani shomakwega, ihe oshishani sheadhimo pombamba
yoshipala she. Keguyo lye noketundji lye okwa li kwa nyolwa edhina, Omukwaniilwa gwaakwaniilwa
nOmuwa gwaawa (Ehololo 19:16). Oshipala she osha li oshiyelele ngaashi etango lyopokati
komutenya, nomeho ge oga fa omalaka gomulilo noompadhi dhe odhina omumonikilo gwoshitenda
oshiwanawa. (Ehololo 1: 15, 16). Ewi lye olyu uvika lya fa iihikithi yoondjimbo oyindji. Evi olya
kakama ke holoke po lye, omagulu oga yi ongo ongonga yombapila tayi dhiingilwa kumwe, nakehe
oondundu niikulundundu oya dhikuka po pomahala gayo. “Naakwaniilwa yuuyuni, aalumentu
aanankondonkondo, aayamba, oondjayi dhiita, aanenentu, aapika kehe naamboka yaashi
aapika oya iholeke kohi yomakololo no momamanya go moondundu noya lombwele
oondundu nomamanya, ‘Gwileni kombanda yetu, mu tu holeke koshipala shaa ngoka a
kuutumba koshipangelapundi nokongeyo yOnzigona! Oshoka esiku enene lyongeyo ye olye
ya no lye mbela ta vulu oku thikama e li taalele?’ ’’ Ehololo 6:15 -17.
Mboka konima yo kathimbo okafupi kapiti ya li ya hala oku yonagula ko kevi uunona wa Kalunga
uuinekelwa, ngashingeyi oya tala kuumbangi weadhimo lya Kalunga tawu gwile kuyo. Nomokati
kuutile wayo oyu uvu omawi gaayapuki noondjimbo dhenyanyu, taya ti, “Tala, nguka oye Kalunga
ketu; tse otwa kala twe mu tega; na ote ke tu hupitha.” Jesaya 25:9.
Eyumuko lyotango – Evi olya kakama uunene. Sho ewi lyOmuna gwa Kalunga lya ithana mo
aayapuki mboka ya kotha oku za moombila dhawo. Yo oya yamukula keithano noya zi mo ya
zalekwa eadhimo lyuukwaaluhe, taya igidha taya ti, “Esindano, esindano kombanda yeso
nombila! O! Eso, oonkondo dhoye dhokweehameka odhili peni? Ombila esindano lyoye oli
li peni?” (tala 1
Aakorinto 15:55), nena aayapuki aanamwenyo naamboka ya yumuka oya yelutha omawi gayo,
~98~
menyanyu lyomuule taya igidha esindano. Omalutu ngoka ga yile moombila nomandhindhiliko
gomikithi nogeso oga zimo nuundjolowele waaluhe nogu udha oonkondo onkwaaluhe. Aayapuki
aanamwenyo oya lundululwa pa kathimbo, mepathimo lyeho noya yakulwa po ayehe kumwe
naamboka ya yumuka no pamwe oya ka tsakaneka Omuwa meyalelo. O! oshali etsakaneno
lyeadhimo ngiini! Ookuume mboka ya li ya topolwa keso oya hanganithwa, no itaya ka topoka wee.
Kehe koombinga dhoshikogotemba okwa li omawawa nokohi yalyo okwa li omagulu gomwenyo.
Naayapuki miikogo oya igidha, “Eadhimo! Halleluya!” netemba ndika olya ende lyu uka
pombanda koshilando oshiyapuki. Manga inaaya ya moshilando aayapuki oya thikamithwa nawa
molupe lwombine yo opalelela, na Jesus e li pokati kayo. Ye okwa li a thikama omutse gwe
nomapepe ga pitilila aayapuki muule, go ga pitilila woo aayengeli. Ayehe mombine okwa li ya vulu
oku mona oshipala nolupe lwe luunenentu.
ONDJAMBI YAAYAPUKI
Nena ongundu yomwaalu omunene gwaayengeli ogwa zi moshilando no ye eta iishani tayi adhima –
oshishani sha kehe omuyapuki, shina edhina lye lya nyolelwa ko. Sho Jesus a li ta ithana iishani, yo
aayengeli oya li taye yi eta ku ye, noshikaha she shokolulyo Jesus okwa zaleke iishani komitse
dhaayapuki. Momukalo ogwo tuu ngoka aayengeli oya eta uuhalapa na Jesus okwe wu gandja
kaayapuki. Omuyengeli ondjayi omukuluntu oye ha dhenge onote tango, nena omawi agehe ohaga
yeluthwa molupandu lwenyanyu nolwehambelelo noonyala kehe odha kwata koongodhi
dhokahalapa, noku tuma omawi omawanawa goondjimbo dhomawi guuyamba nomawanaweelela.
Nena Jesus okwa tumu ongundu yaahupithwa komweelo gwoshilando. Ye okwa kwata omweelo,
nokwe gu egulula omiyelo dha pwa ko dha tonyenwa komakandula gadho ngoka taga adhima, nokwa
hiya iigwana ayihe mbyoka ya kaleka po oshili opo yi ye mo. Meni lyoshilando omwa li kehe shimwe
shoka omeho taga vulu oku mona. Uuyamba weadhimo owali tawu monika kehe pamwe. Nena Jesus
okwa tala kaahupithwa ye aayapuki, niipala yayo tayi taima keadhimo. Naasho a tala omeho ge
gohole ga konenena ku yo, ye okwa ti, newi lye lyondjimbo yuuyamba “Ondi wete oonkondo
dhuuwehame wiilonga yomwenyo gwandje nonda gwanenwa. Eadhimo ndika pa ku udha olyeni oku
li tyapula muukwaaluhe. Omaluhodhi geni oga hula, ita pu ka kala we omaso, oluhodhi nelilo nosho
wo uuwehame itayi ka kala ko we.” Aahupithwa oya inyongamene noya yala iishani yawo tayi adhima
~99~
poompadhi dha Jesus, nopo ihe, sho oshikaha she oshiholike she ya yambula po, yo oya kwata
kuuhalapa wayo no yu udhitha egulu alihe noondjimbo dhuuyamba nonoondjimbo dhOnzigona.
Nena Jesus okwa fala aantu ye komuti gwomwenyo, natango oyu uvu ewi lye ewanawa ndyoka li na
oondjimbolela inaadhi uvika nale momakutsi gaantu mbaka haa hulupo, ta li ti, “Omafo gomuti
nguka oge lile po okwaaludha iigwana. Lyeni komuti nguka amuhe.” Komuti gwomwenyo okwa li
iiyimati iiwanawa kamana, mbyoka aayapuki ye na oku lya memanguluko. Moshilando omwa li
oshipangelapundi tashi adhimalela, nomu sho omwa li ta muzi omulonga gwomeya gomwenyo
ngoka ga yela sheke, taga adhima ga fa omawe gomongwa. Koombinga adhihe dhomulonga okwa li
omuti gwomwenyo nokoonkulo dhomulonga okwa li omiti omiwanawa dha humbata iiyimati
mbyoka ya li yoopalela oku kala iikulya.
Elaka alihe ka li na omungo oku vula oku fatulula egulu. Tse otatu vulu owala oku igidha monkumwe,
Oh! Oshiwanawa ngiini! Ohole onkumithi ngiini!” Nelaka lyopombandalela ota li nyengwa oku fatulula
eadhimo lyegulu nenge uule wohole yOmuhupithi, mboka itaa wu vulu oku yelekanithwa nasha.
~100~
Ontopolwa 14
Etokolo
OMIMVO EYOVI
Kevi, aalunde oya yonagulwa po, nomidhimba dhawo odhali dha kangawala kombanda. Ongeyo ya
Kalunga momageelo ga heyali ga hugunina oga li ga gwile kombanda yaakalimo yokombanda yevi,
ngoka ge etitha eikokoto lyomayego kuuwehame noku thinga Kalunga. Konima aayapuki oya
hupithwa kewi lya Kalunga, ongundu onene yaalunde oya taalelitha ongeyo yawo ku yakwawo. Evi
olya li tali monika li na efundja enene lyombinzi nomidhimba odha li koombinga noombinga oku za
kooha nokooha.
Evi olya monika lyafa ombuga ya mbugala. Iilando nomikunda, dha shukwashukwa kekakamo lyevi,
nodha lala dha ndumbala moondumba. Oondundu nadho odha dhikulwa po pomahala gadho,
mpoka dha thiga po omikololo ominene. Omimanya omikulu odha tatuka nodha umbwa mo
mefuta, naadhoka dha tatuka kevi lyo lyene, odha li dha napakanena kombanda ya lyo. Omiti
ominene odha tudhwa mo mevi nodha li dhi ihanena nodha napakana nevi. Moka omwa li mu na
oku kala egumbo lya Satana naayengeli ye aawinayi uule womimvo dhi thike peyovi. Hono taka kala
a mangelwa ko ta alaala owala mpaka naampeyaka kombanda yevi ndyoka lya kumuka nolya tekauka
noku talithwa iizemo yuutangalali we kompango ya Kalunga. Uule womimvo eyovi limwe ota kala
noku tyapula iiyimati yethingo ndyoka eetitha.
Moku kala a mangelwa kevi oye awike, itaka ka kala nuuwanawa wo ku inyenga a ye komahala galwe,
oku kambadhala noku hinda mboka inaaya punduka. Pethimbo ndika Satana otaka mona iihuna sha
pitilila. Ku za ngaa pepunduko lye uukwatya we uuwinayi owa kala noku longithwa. Ihe pethimbo
ndika lyuule womimvo eyovi ye otaka kuthwa oonkondo nokuthigwa opo iipule kombinga yiilonga
ye mbyoka a longo oku za petangalalo lye, no ku tale komeho nekakamo nonuumbanda konakuyiwa
ombwiinayi sho taka mona iihuna omolwa uulunde auhe mboka a ninga nota ka geelwa omolwa
oondjo adhihe ndhoka eetitha opo dhi kale dha longwa.
Eigidho lyesindano ota li uvika lya fa iihikomwa yoondjimbo omayovi omulongo ya zi kaayengeli
nokaahupithwa aayapuki, molwaashi Satana ite ke ya hinda we noku ya makela we nomolwaasho
iikalimo yomomauyuni galwe oya mangululwa moku mu mona nokomamakelo ge.
~101~
Jesus naahupithwa aayapuki oya kuutumba koshipangelapundi, naayapuki oya pangele ongo
aakwaniilwa naapilisteli koshipala sha Kalunga. Kristus muukumwe wumwe naantu ye, okwa pangula
noku tokola aalunde mboka ya sa, oku yelekanitha iilonga yawo membo lyompango lyoohapu dha
Kalunga noku tokola oshipotha kehe shi ikolelela kiilonga yalongwa komuntu (tala Ehololo 20: 4-6.)
Yo notaya topolele aalunde iipambu mbyoka ye na oku mona iihuna mu yo, shi ikolelela kiilonga
yawo nosha li sha nyolwa pomadhina gawo membo lyeso. Jesus naayapuki natango woo oya pangula
noku tokola Satana naayengeli ye. Egeelo lya Satana ota li ka kala enene kwaa ndyoka lyaamboka a
kengelela. Nemono lyiihuna lye ota li ka pitilila lyawo no ita pu ka vula oku kala eyelekanitho no
lyawo. Konima ayehe mboka a pukitha ya yonagulwa po, Satana okwa li e na oku tsikila natango
nomwenyo ta monithwa iihuna natango kwa gwedhelwa.
Konima yetokolo lyepangulo lyaalunde ya sa lya pwa, kehulilo lyomimvo eyovi, Jesus okwa thigi po
oshilando naayapuki nengathithi lyaayengeli olye mu landula. Jesus okwa kulukile kondundu onene,
mbalambala oompadhi dhe sho dha lyata ko yo oya topoka noya halakana po. Nena oshilando
oshinene noshiwanawa, shoka shina omikankatungilo omulongonambali nomiyelo
omulongonambali, ndatu koombinga kehe, nomuyengeli pomweelo kehe, osha holoka pombanda.
Aahupithwa oya igidha mokule, “Oshilando! Oshilando oshinene! Otashi kuluka okuza ku
Kalunga megulu!” nosha kuluka mewapalo lyuuwanawa wa sho neadhimo lya sho nosha kulukile
pehala lyayela ndyoka Jesus e li shi longekidhila.
Eyumuko etiyali – Nena Jesus nengathithi alihe lyaayengeli aayapuki naahupithwa ayehe oya thigipo
oshilando. Aayengeli oya kundukidha ondjayi yawo yiita noye mu thindikile mondjila ye nongundu onene
yaahupithwa ya landula mo. Nena muunenentu uutilithi notawu kakamitha, Jesus okwa ithana aalunde
oku ya galulila momwenyo. Yo oya galuka nomalutu gawo omankundi gaana oonkondo nomauvu gawo
ngaashi ya yile mo moombila. Oshiningwanima osha tya ngiini! Mboka yomeyumuko lyotango ayehe oya
zile mo moombila ya sheneka uukwaaluhe, ihe yomeyumuko etiyali onomandhindhiliko gethingo ngoka
ga li taga monika mwaayehe. Aakwaniilwa naasimanekwa ayehe yokombanda yevi, oohepele naamboka
aadhinwa, aalongelwe naamboka inaaya longwa, ayehe kumwe oya zi mo moombila. Ayehe oya mono
Omuna gwomuntu. Naamboka ngaa ya li ye mu shundula noku mu sheka, mboka ya tulile oshishani
shomakwega kombamba yoshipala she oshiyapuki no ye mu dhenge nomanenge, nayo woo oye mu
mono ngaashingeyi e li muunenentu we wopakwaniilwa. Naamboka ya li ye mu hiyile omayeye motundi
ye yuudhigu ngashingeyi oye mu taalele ya konenena konkumwe nokeadhimo lyoshipala she. Mboka ya li
ya dhengele oomboha momake ge nomoompadhi
~102~
ngashingeyi oya tala omandhindhiliko geyalelo lye komushigakano. Naamboka ya undulile noku mu
tsa negonga moombati dhe oya li ya mono endhindhiliko lyuukolokoshi wawo kolutu lwe. No ya li
ye shi tseyalela kutya oye naana ngoka ya li ya alele komushigakano noya li ye mu yolo muuwehame
we weso. Nena opwa holoka ekugagano nelilo eleleka nolyomuule, lyuuwehame sho ya li taa fadhuka
po oku ka holama oshipala shOmukwaniilwa gwaakwaniilwa nOmuwa gwaawa.
Ayehe oya li taya kongo oku holama momamanya, opo yi ishige yoyene keadhimo etilithi lyaa ngoka
ya li oshikando shimwe ye mu shundula. Naasho nee ya gwilililwa po noya ehamekwa kuunenentu
nokeadhimo enene, yo oya igidha oshihalulu oshita nonomawi gawo goshihwandu nomatilithi taya ti,
“Omuyambekwa oye ngoka e ya medhina lyOmuwa!”
Nena Jesus naayengeli aayapuki naayapuki ayehe natango oya yi moshilando nomalilagano
nomakugagano guulunde gaalunde mboka yi ilongela oku yonagulwa po ogu udhitha ewangandjo.
Onkene Satana natango okwa tameke iilonga ye. Ye okwa yi mokati kiilyo ye nokwa nkondopaleke
aankundi, noku ya lomwela kutya ye naayengeli ye oye na oonkondo. Ye te ya ulikile nduno
komamiliona gaantu itaa ya vulu oku yalulwa ngoka ga yumudhwa kuusi. Yo oya li aakwiita
oondjumbeta nomapendafule naakwaniilwa aanongo moku lwa iita mboka ya li ya sindi iigwana.
Nokwa li woo omalefule omanankondo omalumentu guufule ngoka inaaga sindwa nale miita. Opwa
li woo omunuuntsa nomwiinomi Napoleon, omupangeli gwa Franisa ngoka epangelo lye lya li lya
kakamitha omapangelo ogendji. Aalumentu yomithika nomalutu omanene mboka ya li yasimanekwa,
mboka ya li ya sile miita molwa omwamwa yesindano lyiita.
Sho nee ya zi moombila dhawo, yo oya tameke omadhiladhilo gawo mpoka naana ga hulilile poku sa
kwawo. Yo oya li nehalo ndyoka naana ya li ye na lyoku sinda shoka sha li she ya pangele uuna
ndoka ya li ya ihata po. Satana okwa kundathana naayengeli ye oshowo aakwaniilwa mboka, noofule
nonaanankondo mboka. Ye ta tala nee kengathithi lyaakwiita noku ya lombwela kutya okangundu
hoka ka yi moshilando okashona noka kena oonkondo, notaya vulu oku shi ponokela noku shi kutha
ko eta ya umbu mo aakalimo ayehe moshilando noku shininga shawo yene kumwe nomaliko gasho.
Satana okwa pondola oku ya pukitha, mbalambala yo oya tameke okwi ilongekidhila iita. Omwa li aantu
oyendji aanuunongo mengathithi lyetangakwiita moka, noya li ya ningi oompangela dhomaludhi agehe
nkene iita mbika yi na oku luwa. Na Satana a li omutse gwayo, engungo ndika olya yi komeho.
Aakwaniilwa noofule oya landula ko oyo ye li konima ya Satana, nengathithi lyaalanduli ye lya landula ko
konima muungundu nuungundu, kehe okangundu nomuwiliki gwako, melandulathano oya nyanya
~103~
kombanda yevi ndyoka lya tekauka yu uka koshilando oshiyapuki. Jesus okwa edhile omweelo
gwoshilando, aakwiita yetangakwiita ndika enenenene oya kundukidha oshilando noyi itula nawa
melandulathano pomahala metegelelo lyolugodhi, noya li ya tega olugodhi ndoka lwekondjithathano
olululululu.
UUKWANIILWA WA KRISTUS TAWU DHIKWA
Ngashingeyi Kristus natango okwe ya montaneho yaatondi ye. Kokulelela pombanda yoshilando
opwa li oshipangelapundi shoka shili menkankameno lya gwayekwa oshingoli, shili pombandalela
sha yeluthwa po. Koshipangelapundi huno okwa li Omuna gwa Kalunga oko a kuutumba nokwa li a
kundukidhwa kiilyo yoshilongo she. Ka pwa li pe na elaka tali vulu oku fatulula oonkondopangelo
nuunenentu wa Kristus, no ka pe na opena tayi vulu oku shi ulika. Eadhimo lya Tate omukwaaluhe
olya siikile noku holeka Omwana. Uuyelele we kalepo lye owu udhitha oshilando sha Kalunga nowa
taandeele oku pitila momiyelo, tawu udhitha evi alihe neadhimo lyawo.
Pooha noshipangelapundi opwa li mboka woo oshikando shimwe ya li nomwamwa oku longela
Satana, ihe sho ya nakulwa ko ongo endhindhiliko lyoshihako sha fikilwa ko, oya landula omuhupithi
gwawo neinekelo enene nolyo muule. Ya landulako oomboka ya li ya kaleke po uukwatya wawo
wuukriste woopala mokati kiifundja nokwaa neitaalo, mboka ya simaneke ompango ya Kalunga uuna
aakriste ya li ye yi kutha ko iinima yowaleelela, nomamiliona, gomapipi agehe, ngoka ga li ga
dhipagelwa eitaalo lyawo. “Nokombanda, okwa li engathithi enenenene ndyoka pwaa na
ngoka ta vulu oku li yalula, lya za miigwana ayihe, momihoko adhihe, maantu ayehe,
nomomalaka agehe, oya li ya thikama komeho goshipangelapundi, komeho gOnzigona, ya
zalekwa moonguyo oontokele, niiyale momake gawo.” Ehololo 7:9. Olugodhi lwayo olwa hulu,
nesindano lyawo ye li sindana. Yo oya matuka ethigathano noya adha ondjambi yawo. Iitayi yiiyale
momake gawo olya li endhindhiliko lyesindano lyawo noonguyo oontokele odha li endhindhiliko
lyoshihako tashi ulike uuyuki waa na nando okantongo kasha wa Kristus, mboka ngashingeyi wawo.
Aahupithwa oya yelutha eimbilo lyehambelelo ndyoka lya ngwelengendja nokungwelengendja moombuli
dhegulu: “Ehupitho olya Kalunga ketu ngoka e li omutumba koshipangelapundi, nokOnzigona!”
naayengeli oya hanganitha omawi gawo mesimaneko. Sho aahupithwa ya mono uumbangi woonkondo
nomalalakano guuwinayi ga Satana, yo oya mono inaashi monika nale, kutya kape na we oonkondo
dhilwe kakele kaandhi dha Kristus dha vula oku ya ninga aasindani. Moongundu
~104~
adhihe tadhi adhima kamwa li nando ogumwe iilongela ehupitho yemwene, ongo ando ya sindana
koonkondo nokuuwanawa wayo yene. Yo ka ye na sha okutya kombinga yaashi ya longa nenge ya
pita mu sho, ihe uudhigu weimbilo kehe, omudhengelowi gweimbilo lyaayehe ogwo “Ehupitho
olya Kalunga ketu ---- nolyonzigona!” Ehololo 7:10.
Montaneho yoshigongi shaakalimo yevi negulu, uukwaniilwa wa Kristus owa dhikwa lwahugunina.
Ngashingeyi, a pewa uunenentu noonkondopangelo dhopombandeelela, Omukwaniilwa
gwaakwaniilwa okwa gandja etokolo kaatangalali ye li ompinge nepangelo lye noku tula miilonga
uuyuuki kombanda yaamboka ya yono ompango ye noya li ya hepeke aantu ye. Ngaashi omuprofeti
gwa Kalunga ta ti: “Onda mono oshipangelapundi oshinene oshitokele, naangoka a kala
omutumba ku sho, ngoka evi negulu lyayi ontuku oshipala she. No ina pu kala we eha
lyayo. No nda mono aasi, aashona naanene ya thikama komeho ga Kalunga, nomambo oga
pandjwa. Nembo ekwawo olya pandjwa, ndyoka olyo embo lyomwenyo. Naasi oya li ya
tokolelwa shi ikolelela kiilonga yawo, kiinima mbyoka ya nyolelwa momambo.” Ehololo
20:11,12.
Mbalambala omambo moka mwa nyolwa sho ga pandjwa, neho lya Jesus ta li tala kaalunde, yo oya li
ya tseya nawa kehe uulunde mboka ye wu longo. Yo oya mono naana mpoka oompadhi dhawo dha
puguma oku za mondjila yayela noyuuyuuki, noku mona nkene uuntsa netangalolo ye ya fala kokule
moku yonagula ompango ya Kalunga. Efuu lyomamakelo ndyoka lya halitha elongo lyuulunde,
ehepitho lyomayambeko, omakuthithi gesilohenda ngoka giidhenge muyo noku galulilwa ko molwa
omanganga, omitima omikukutu inaadhi hala okwiitedhulula – ayihe mbino oya li ya fa ya nyolwa
noondanda dhomulilo.
Ontalelofano yeipumomumwe enene – Pombanda yoshipangelapundi yo oya mono
omushigakano, noshiningwanima shemakelo nepunduko lya Adam, noonkatu dha landula ko
dhompangela onene yehupitho mbyoka ya holoka montalelofano yayela nawa. Evalo edhinithi
lyomuhupithi, onkalo ye yopetameko yowaleelela nevuliko lye, eninginitho lye momulonga
gwaJordani, eidhiliko nemakelo lye mombuga, euvitho lye ndyoka lya gandja omayambeko
omawanawa gegulu kaantu aalumentu naakiintu, omasiku ngoka ga hunga iilonga ye yohole
noyesilohenda, omausiku gomagalikano nekotoko muuwike womoondundu, ekengelelo lyondumbo,
uutondwe nonkone ndjoka eyi futilwa molwa uuwanawa we, oshiholekwa oshiwinayi shuuwehame
muGetsemane kohi yondjundo yuulunde wuuyuni awuhe tayi nyanyagula, ekengelelo lye oku ya
miikaha yengungo lyaadhipagi, iiningwanima iitilithi yuusiku mboka uutilithi: omunandholongo
~105~
omwiigandji, ngoka eekelwahi kaalongwa ye aaholike, ngoka a endithwa momapandaanda ga
Jerusalem nondhino, Omuna gwa Kalunga ngoka ye mu ulike nenyanyu komeho ga Annas, a holoka
mompangu muuwa wo mupilisteli omukuluntu, mompangulilo moshinyanga sha Pilatus, komeho
gomukatalume nomukolokoshi Herodes, ngoka a shekwa, a tukwa, a monithwa oshiponga, nokwa
tokolelwa eso – ayihe mbika oya li yu ulikwa montaneho ya yela nawa.
Nongashingeyi komeho gengathithi ndyoka lya li ta li ende ta li shuna monima kashona nakashona,
oshiningwanima sha hugunina osha hololwa: omuhepekwa omwiidhidhimiki te ende a lambalala
ondjila yo kuGolgata, Omunagwokombanda gwomegulu a endjelela komushigakano, aapilisteli
mbaka aainenepeki naanuuntsa pamwe nengungo lyaasheki naayoli ya hokwa oku mu sheka
muuwehame we weso, omilema ndhoka dhaashi dhopaushitwe, einyengitho lyevi, etatu ko
lyomamanya, eeguluko lyoombila, ndhoka dha gandja endhindhiliko kokampito moka omuhupithi
guuyuni a gandja omwenyo gwe.
Efano ewinayi olya holoka naana ngaashi lyali. Satana, aayengeli ye naalanduli ye kaya li we
noonkondo oku pilamena kefano lyiilonga yawo yene. Kehe gumwe okwa mono naana ombinga
yiilonga ye mbyoka a longo mefano ndyoka. Herodes, ngoka a dhipaga uunona wa Betlehem waana
ondjo monkambadhala oku yonagula po omukwaniilwa gwa Israel; Herodias omwiinayi mungoka
omunandjo molwa ombinzi ya Johannes omuninginithi, omukatalume nomutsikumwe gwakehe
shimwe, Pilatus; aakwiita aasheki; aapilisteli naaleli oshowo engungo ndyoka lya li lya geya ndyoka lya
lilile tali ti, “Ombinzi ye nayi ye kombanda yetu nokombanda yaana yetu” – ayehe oya li ye shi
uvu ko nkene ondjo yawo onene. Yo oya kambadhala inaa shi pumbiwa oku holama uunenentu
uukwagulu woshipala she, mboka tawu adhima wu vulithe petango, omanga aahupithwa taya tula
iishani yawo poompadhi dhomuhupithi gwawo, noku igidha taya ti, “Ye okwa sila ndje!”
Mokati kaahupithwa omwali aayapostoli ya Kristus, ependafule Paulus, Petrus ngoka woo uudhilila
omukumo, omulongwa eholike noku udha woo ohole Johannes, oshowo aamwahe aainekelwa nayo woo
opo ya li, opwa li woo engathithi enene lyaantu momayovi mboka ya li ya dhipagelwa eitaalo, omanga
kondje yomakuma, nkoka ku na iikungitha niinima ayihe iinyanyalithi, okwa li mboka ya hepeke, ya tula
mondjedhililo noye ya dhipaga. Ko okwa li Nero evukule lyuukolokoshi gwuukwatya uuwinayi, moku
mona enyanyu netumbalo lyaamboka a li oshikando shimwe a hepeka nomwaa mboka aadha enyanyu lya
Satana muuwehame wayo uunene. Na yina opo a li oku tala uumbangi wiizemo yiilonga yemwene. Oku
mona nkene uukwatya uuwinayi womwana wa li endhindhiliko lyoshihako sha
~106~
ziilila muukwatya we mwene. Ohokwe ndjoka ya li ya tsithwa omukumo noku tutumithwa kenwetho
mo nokoshiholelwa she mwene, noya vala iiyimati yomiyonena ndhoka dha ndjungandjunga uuyuni.
Opwa li aapilisteli naambisofi mboka yi ithanwa aakaleli po ya Kristus, nando yo ya longitha
omalupefano, oondjedhililo, niiti oku vula oku pangela omadhiladhilo gaantu ye. Opwa li
omwiinenepeki Omupapa, mboka yi inenepeke yoyene pombanda ya Kalunga noya li ya dhiladhila
oku lundulula ompango yomukombandambanda. Oohe naafudhime yOngerki oye na ehokololo oku
gandja ku Kalunga, ndyoka nenyanyu taya ka ethiwa. Ashike ota pa ka kala nee kwatokelwa shinene
sho taya ka mona kutya Omutseyi gwaayihe omukodhi nompango ye, no itaka dhima po ondjo
ndjoka. Yo otaya ka ilonga kutya Kristus okwi igameke kaantu ye aahepekwa, noya li ya mono
oonkondo dhoohapu dhe mwene ndhoka dha ti, “Ngaashi naana mweshi ningile gumwe
gwomaashona mbaka, aamwatate, ne ongame mweshi ningile.” Mat 25:40.
Komeho gompangu – Uuyuni auhe waalunde owa li wa holoka komeho gompangu ya Kalunga,
moshipotha oshinene shompinge nepangelo lyegulu. Aakani kaya li nando pe na ngoka te ya popile ko
moshipotha shawo. Yo kaye na eipopilo lyasha netokolo-mpangu lyeso lyaaluhe olya li lye ya tokolelwa.
Ngashingeyi osha li sha yelele kehe gumwe kutya ondjambi yuulunde kayi shi nando emanguluko
ewanawa nomwenyo gwaaluhe, ihe oyo uupika, eyonuko neso. Aalunde oya mono shoka ya kanitha
molwa onkalamwenyo yawo yuutangalali. Yo oya shundula “shoka shi vulithe ayihe
noshondjundo yaaluhe ye adhimo” uuna ya li ye shi ya gandjelwa, ihe ngashingeyi otashi monika
oshiwanawa ngiini, “Ayihe mbino,” aanamwenyo aakani taya kugu, “Okwa li ndi na oku kala ndi
yi na, ihe onda hogolola oku tula iinima mbika kokule nangame. Oh! Okahalu kiinima
yowaleelela! Onda pingakanitha ombili, enyanyu nesimano nemono lyiihuna, ohoni
nuuwehame wekano.” Ayehe oya mono naana kutya okwaa ha kwatelwa mo kwa wo megulu oku
li pauyuuki. Moonkalamwenyo dhawo oya li ya tokola, tse itatu ka kala nando na Jesus nguka, oku tu
pangela.
Ongo ya haluthwa, aalunde oya tala noku konenena othikika kOmuna gwaKalunga ta ningwa
Omukwaniilwa. Yo oya mono moonyala dhe omamanya gompango onkwagulu, omauthompango
ngoka ya li ya shundula noya yonagula. Yo oya mono uumbangi we wi lya yaka lyonkumwe, enyanyu
nohole oku ziilila kaahupithwa, naasho ongowela ya li ya gwililile po aanenentu ayehe kondje
yoshilando, ayehe newi limwe oya igidha, “Iilonga yoye iikumithi, Omuwa Kalunga
Omunankondo awike! Uuyuuki noshili odho oondjila dhoye, O! Omukwaniilwa
~107~
gwaayapuki,” (Ehololo 15: 3), niipala ya sizimana pevi, yo oyi inyongamene Omuna gwokombanda
gwomwenyo.
Eso etiyali – Satana okwa li ta monika a fa a silombanda moku mona eadhimo nuunenentu wa Kristus.
Ngoka a li omukeerubi omugameni nokwoopalelela okwa dhimbulukwa pondondo mpoka a li sho a gu.
Omuyengeli omuyadhimi, “Omuna gwongula”- okwa lunduluka ngiini, okwa shunduka ngiini?
Satana okwa mono kutya eigandjo lye ketangalalo olye muningitha inaa wapalela egulu. Ye okwa
dheulila oonkondo dhe oku kondjitha Kalunga, onkene uuyogoki, ombili nelongelokumwe lyegulu
kuye otayi ka kala emonitho lyiihuna lyopombandeelela. Omalundilo ge ompinge nesilohenda
nuuyuuki wa Kalunga oya mwenekwa. Ombedhi ndjoka a kambadhala oku tula mu Jehova oya gwile
ayihe kombanda yemwene. Nongashingeyi Satana okwa inyongamene pevi, e ta ihempulula
metsokumwe nuuyuuki wetokolo lyompangu lye.
Kehe epulo lyuushili nomapuko molugodhi nduka luuwanawa nuuwinayi oya li ya yelekwa. Uuyuuki
wa Kalunga owa li wa popilwa. Uuyuni auhe owa li wa mono efano lyayela lyefikilondjambo enene
ndyoka Kalunga He nOmwana ya ningi peha lyaantu. Otundi oya thika moka Kristus ta taambako
ondondomuthika gwe noku adhimithwa kombanda yoonkondo adhihe no ya kehe edhina kehe
kombanda yevi.
Kutya Satana a li a thiminikwa a dhimbulule uuyuuki wa Kalunga no ku inyongamene kuunenentu
wa Kristus, uukwatya we inawu lunduluka. Ombepo yetangalalo, ongo omulonga omunene, oya
ndwafuka natango. Uudhililwa kongeyo, ye okwa tokola opo kaa ha igandje molugodhi nduka
olunene luuwanawa nuuwinayi. Ethimbo olya thikana opo a lwe ompinge nOmukwaniilwa gwegulu
olugodhi lwahugunina lwomuntu a lulilwa. Ye okwa mbulukutile maalanduli ye opo a kambadhale
oku ya nwethamo nongeyo ye ompyu noku ya hongakanithila molugodhi lwo meendelelo. Ihe ayehe
oomiliyona itaya vulu oku yalulwa mboka a li a fala metangalalo, ka pwa li we nando ogumwe
ngaashingeyi a li ta dhimbulula uunenentu we. Oonkondo dhe odha li pehulilo. Aalunde nayo woo
oya li yu udhwa uutondwe ngawe oku tonda Kalunga mboka ngaa wa nwetha mo Satana, ihe yo oya
li ya mono kutya ku yo ka ye na we etegameno, nokutya itaya vulu oku sinda Jehova. Yo oya tameke
ihe ya geyela Satana naamboka ya li iilongithwa ya Satana momakengelelo. Nongeyo ompyu
yoondeemoni oye ya pilukile nokwa landula oshiningwanima sheipumomumwe elulu lyopauyuni.
Nopo ihe oohapu dhomuhunganeki odha gwanithwa ndhoka tadhi ti: “Ongeyo yOmuwa oya
gwile
kombanda yiigwana ayihe nuupyundjahi we okombanda yomatangakwiita gawo; ye okwe
ya
~108~
yonagula po sheke, ye okwe ya gandja koshitselelo.” Jesaya 34:2, “Kombanda yaalunde ota
lokithile omakala gomundilo, omulilo gwosulufuli oshowo ombepo ompyu otayi ka kala
oshipambu she kopi lya yo,” Omapisalomi 11:6. Omundilo ogwa zi megulu ku Kalunga. Evi olya
teyagulwa po. Iilwitho ayihe yuushitwe mbyoka ya li ya fumvama kohi yevi muuleleka walyo oya
nanwa mo. Omalaka gomundilo taga tuulagula oga ndwafuka mevi muule sholya ekama.
Nomamanya oga li momundilo. Esiku olya thikana ndoka ta li pi ongo “uupyu womesiga
lyokumbaka.” Malakia 4:1. Iinima ayihe oya hengumuka muupyu mbuka uunene, naayihe, evi
niilonga ayihe yamo oya lunguna po. (2 Petrus 3: 10.) Evi alihe olya li lya monika ongo omunima
omukukutu gwa yululuka – nogwahengumuka ongo embiga ta li fuluka momalaka gomulilo. Olyo
ethimbo lyetokolo lyepangulo neyonagule po lyaa kaa na Kalunga – “Esiku lyegeelo lyOmuwa,
omumvo gwefutilo lyeyonagulo lya Sion.” Jesaya 34:8.
Aalunde oya taamba ondjambi yawo yuuyuuki kevi. Yo “ ‘otaya ka kala iihenguti, nesiku, ndyoka
tali keya otaya ka fikwa po,’ Omuwa gwegulu nevi osho a ti.” Malakia 4:1. Yamwe oya
yonagulwa po pakathimbo hoka, omanga yalwe ya mono iihuna omasiku ogendji. Ayehe oya geelwa
shi ikolelela kiilonga yawo. Satana okwa monithwa iihuna, hamolwa owala etangalalo lyemwene,
ndele omolwa woo uulunde auhe a ningitha aantu ya Kalunga ye wu longe. Egeelo lye olya li li na
oku kala enene li vulithe lyaamboka a kengelela. Konima ayehe ya yonwa ko, mboka ya li ya gwile
mekengelelo lye, ye okwa li e na natango oku kala nomwenyo nokutsikila ta mono iihuna. Momalaka
geyelitho gomundilo aalunde otaya ka yonagulililwa mo, omidhi niitayi yawo – Satana omidhi,
naalanduli ye iitayi yadho. Uuyuuki wa Kalunga owa gwanenwa, naayapuki naayengeli ayehe oya popi
newi lyomuule, Amen.
Omanga evi lyali tali tonyenwa momundilo gwongeyo ya Kalunga, aayuuki oya li megameno
moshilando oshiyapuki. Kwaa mboka ya li ya mono ompito meyumuko lyotango, eso etiyali ka li
nawe oonkondo kuyo. (Ehololo 20:6.) Omanga Kalunga a li omulilo tagu fike kuulunde naalunde,
kaantu ye, ye okwa li etango lyuuyelele ta li yelele nokushiga (Omapisalom 84:11).
~109~
Ontopolwa 15
Etameko epe
Ngashingeyi onda mono egulu epe nevi epe, oshoka egulu lyotango nevi lyotango oyo kayi powe.”
Ehololo 21:1. Omulilo ngoka gwafike po aalunde ogwa yelitha evi. Kehe okantongo kethingo oka li
ka kombwa ko. Ka pe na efiko lyaaluhe moheli oku kaleka ko oshilanduli oshitilithi shuulunde
komeho gaahupithwa. Oshidhimbulukitho shimwe ashike sha kala ko: Omuhupithi gwetu aluhe ota
kala niiyadhi yealelo komushigakano. Komutse gwe ngoka gwa li gwa ningwa iilalo, komake ge
nokoompadhi, mbyoka oyo owala oontongo dhuukolokoshi ndhoka uulunde wa li wa ningi.
“Oshoka ongoye oshiholameno shaantu yoye, ekankameno lyomumwoyekadhona Sion,
kungoye otashi keya, noonkondopangelo dhopetameko otadhi keya.” Mika 4:8. Oshilongo
shoka sha shundulwa kuulunde, Kristus okwe shi likola, naahupithwa otaya ka kala mo pamwe naye.
“Aayuuki otaya ka thigulula evi, notaya ka kala mo sigo aluhe.” Omapisalom 37:29.
Uumbanda woku ningitha ethigululo lyaayapuki li monike ko oshinima oshigumwa, owa ningitha
oyendji ye shi ninge oshikwambepo noku shi kutha mo muushililela washo no she tu ningitha twaa
ha tale ko evi epe ongo egumbo lyetu. Kristus okwa kwashilipaleke aalongwa ye kutya okwa ya e ke
ya longekidhile omahala gayo. Mboka ya taamba ko omalongo goohapu dha Kalunga itaya ka kala
aaipwililiki kombinga yegumbo ekwagulu. Natango omuyapostoli Paulus okwa popi, “Omeho inaga
mona,
omakutsi inaga uva, no inashi ya nale momutima gwomuntu, iinima mbyoka Kalunga a
longekidhila mboka ye mu hole,” 1 Aakorinto 2:9. Elaka lyopantu inali gwanena oku fatulula
ondjambi yomuyuuki. Shika otashi ka tseyika owala kwaamboka taye ke shi mona. Ka pe na
omadhiladhilo ngoka omafupi taga ka vula oku uva ko eadhimo lyopaladisa ya Kalunga.
Mombiibeli uuthiga waahupithwa owa ithanwa oshilongo (Aahebeli 11: 14 – 16.) Hoka omusita
omukuluntu ota ka litha oonzi dhe kothithiya yomeya omanamwenyo. Omuti gwomwenyo otagu imi
iiyimati yagwo omwedhi kehe. Nomafo gomuti oge lile po eyakulo lyiigwana. Kwo oku na omilonga
dhomeya taga tondoka aluhe, gayela ongo omawe gomongwa nopooha nadho opwa monika omiti
ndhoka dha gandja omizile moondjila dha longekidhilwa aakulilwa yOmuwa. Hoka kwa li etaandelo
enene lyomalundu gaziza nawa ga andjagana sigo omomilondo omiwaanawa nomomilondo omwa
uluka oondungu dhoondundu dhaKalunga oondeendeka tadhi monika dha wapalelela. Momalundu
ngaka ga talala noga mwena nawa, pooha nomilonga ndhika dhomwenyo, aantu ya Kalunga mboka
uulethimbo ya kala nale oondjendi naa endaguli, otaya ka mona egumbo.
~110~
Jerusalem oshipe – Ko oku na Jerusalem oshipe, “shina eadhimo lya Kalunga,” uuyelele washo
“mboka wa fa okamanya kuuyamba, ngaashi emanya lyondilo, eyelele ongo ewe
lyomongwa.” Ehololo 21:11. Omuwa ota ti, “Ongame otandi ka nyanyukilwa mu Jerusalem
nenyanyu maantu ya ndje.” Jesaya 65:19. “Oshipangelapundi sha Kalunga shili maantu, na
Kalunga mwene ota kala pamwe nayo, yo otaya kala aantu ye. Kalunga mwene ota ka kala
nayo nota ningi Kalunga ka yo. Na Kalunga ota ka theta po omahodhi kehe pomeho gayo;
Ita ku ka kala we eso, oluhodhi neyeme. Ita ku ka kala we uuwehame nuuvu, oshoka iikulu
oya hula po no kayi powe.” Ehololo 21:3,4.
Moshilando sha Kalunga ‘itamu ka kala uusiku’ ka pe na ngoka ta ka hala nenge ta ka pumbwa
oku vululukwa. Ko ita ku ka kala oomvulwe neloloko moku longa ehalo lya Kalunga noku gandja
omahambelelo medhina lye. Aluhe otatu ka uva okapepo okatalala kongula no itaka ka pwa ko. “yo
itaya ka pumbwa olamba nenge uuyelele wetango, oshoka Omuwa Kalunga otaka gandja
uuyelele.” Ehololo 22:5. Uuyelele wetango otawu ka pitililwa kuuuyelele weadhimo ihaawu fike,
tawu tayima wo watoka nawa sha pitilila pwaa mboka wo mutenya gwetu. Eadhimo lya Kalunga
nolyonzigona olya udhilila oshilando oshiyapuki nuuyelele mboka ihaawu dhimeya. Aahupithwa oya
ende meadhimo lyomutenya gwaaluhe gwaa na etango.
“Inandi mona mo oteempeli mu sho, oshoka Omuwa Kalunga omunankondo awike
nOnzigona oyo ya li oteempeli ya sho.” Ehololo 21:22. Aantu ya Kalunga oya mono uuwanawa
woku gongala ya manguluka melongelo-Kalunga, na Kalunga He nOmwana. Ngashingeyi tse “otwa
tala montalelo, ya dhimeya.” 1 Aakorinto 13:12. Tse otwa li twa mono efano lya Kalunga sho tali
holoka ongo montalelo, miilonga yuushitwe nomonkalo yoku kala naantu, ihe nena otatu ke mu
mona oshipala noshipala pwaa he na we eshigo tali dhimeyitha pokati ketu naye. Tse otatu ka
thikama koshipala she noku tala othikika keadhimo lyoshipala she.
Hoka omadhiladhilo getu gaaluhe otaga ka ilonga nenyanyu nokwaa nyengwa iikumitha yoonkondo
dheshito, niiholekwa-yohole yehupitho. Ko ita ku ka kala omutondi ngoka omukolokoshi
nomukengeleli oku tu makela opo tu dhimbwe Kalunga. Kehe oludhi lwuunongo otalu ka humithwa
komeho noonkondo nontseyo yaantu otayi ka indjipalekwa woo. Eilongontseyo itali ka lolodha
omadhiladhilo nenge li ka pule oonkondo. Hoka iilonga iiwanaweelela noya simana otayi ka longwa,
omanwethomo otaga ka kala gopombandeelela, kehe shoka sha halika oku gwanithwa otashi ka
gwanithwa pombandeelela, ota ku ka kala oonndondo oompe oku londa, iikumitha iipe oku hokiwa,
~111~
oshili oshipe oku uvako, iinima iipeepeka moka tatu hili oonkondo dhomadhiladhilo, omwenyo
nolutu.
Naasho nee omimvo muukwaaluhe tadhi ya dho tadhi yi, dho otadhi ka eta omauyamba nehololo
enene lyeadhimo lya Kalunga nolya Kristus. Sho ontseyo tayi humu komeho, osho woo ohole,
esimaneko nenyanyu tayi indjipala. Mpa pethike uunene waantu oku ilonga Kalunga, opo woo
pethike ohokwe oku hokwa uukwatya we. Sho Jesus te ya egululile komeho gayo omauyamba
gehupitho oshowo iikumitha mbyoka ya li ya likolwa molugodhi olunene luuwanawa nuuwinayi na
Satana, omitima dhaakulilwa odha dhenge noonkondo koku gandja ohole, noyagumu uuhalapa
wawo woshingoli noonyala dhawo ndhoka dhakola; nolwomayovi omulongo lwomayovi omayovi
gomawi oga hangana noga udhitha eimbilo enankondo lyehambelelo.
“Na oshishitwa kehe shoka shili megulu, kevi, kohi yevi naambyoka yili mefuta,
naambyoka yili meni lyayo, ondu uvu ya ti: ‘Eyambeko nesimano, eadhimo noonkondo
oyaa ngoka e li omutumba koshipangelapundi, nokOnzigona, aluhe sigo aluhe!’ ’’ Ehololo
5:13.
Uulunde naalunde kayi ko we. Uuyuni wa Kalunga auhe owa yela, nolugodhi olunene luuwanawa
nuuwinayi olwa hula.
~112~