book 666

เส้้นทางที่่�ไม่่ปกติิ กัับ
ธรรมชาติิที่่�สมบููรณ์์

กึึก กึึก กึึก เสีียงของล้้อรถที่่�กระทบ
กัับพื้้�นถนนที่่�เต็็มไปด้้วยหิิน ดิิน และ
ทราย บนทางลาดชันั ที่่ม� องไปทางไหน
ก็็ไร้้วี่่�แววของเครื่่�องจัักร หรืือสิ่่�ง
อำำ�นวยความสะดวกที่่�มนุุษย์์หยิิบยืืม
ดิินแดนที่่�รายล้้อมด้้วยพืืชพัันธ์์และ
สััตว์์ป่่า น้้อยใหญ่่ ซึ่่�งปััจจุุบัันเป็็นไปได้้
ยากที่่�จะหาได้้จากชุุมชนเมืือง ความ
หลากหลายนี้้�หล่่อหลอมมาจากเทืือก
เขาที่่�สููงที่่�สุุดของโลก
ผ่่านชีีวิิตมากมายตลอดการเดิินทาง
ชื่่� อ ข อ ง มัั น จึึ ง เ ป็็ น ที่�่ กล่่ า ว ข า น ผ่่ า น
หลากหลายเรื่่�องราว บ้้างเรีียกน้ำำ�� คง
สัังคมเรีียกแม่่น้ำ��ำ สายชาติิพัันธ์์แต่่ฉััน

ขอกล่่าวถึงึ ชื่่�อของมัันในนามของ

แม่น่ ้ำำ��สาละวินิ

ถิ่่น� ที่่อ� ยู่่ข� องปกาเกกอะญอ







เกีียรติิของผู้้�หญิิงสำ�ำ คััญ
กว่่ า ค ว า ม ขี้้� อ า ย ข อ ง เ ข า

ลุุงเบี้�ย้ ว สาธารณสุุขวััยเกษีียณ ผู้�อ้ ยู่�ก่ ัับพื้�น้ ที่�แ่ ห่่งนี้้�
มายาวนานถึึง 20 ปีี ซึ่�่งเป็็นคนนำ�ำ พาไปในพื้�้นที่�่และ
คอยเล่่าเรื่่�องราวที่�ค่ วรรู้้�เกี่�ย่ วกัับแม่่น้ำ��ำ สาละวิินให้้ฟััง
เริ่�่มจากแม่่น้ำ��ำ สาละวิินในฝั่�่งไทยนั้้�นคนที่�่อยู่�่ที่�่นี่�่คืือ
กะเหรี่�่ยงสะกอ หรืือ ปกาเกอะญอ ซึ่�่งแปลว่่า “คน”
ในภาษากะเหรี่�่ยง โดย พื้�้นที่�่ทำ�ำ กิินของปกาเกอะญอ
จะอยู่ใ�่ น ต.แม่่สามแลบ อ.สบเมย จ.แม่่ฮ่อ่ งสอนเป็น็ ส่่วน
ใหญ่่ ซึ่�่งคนที่�่อยู่�่กัับแม่่น้ำ��ำ สาละวิิน คืือ ปกาเกอะญอ
บ้้านสบเมย บ้้านแม่่สามแลบ บ้้านท่่าตาฝั่ง�่ ต้้องเข้้าไป
ผ่่านสบเมย หรืือ แม่่สามแลบไม่่ทางใดก็ท็ างนึงึ แต่่เส้้น
ทางจากสบเมยนั้้�นไม่่นิิยมใช้้มากนัักเพราะเส้้นทางไม่่
ค่่อยดีี คนส่่วนใหญ่่ที่เ�่ ข้้ามาจากข้้างนอกหรืือต้้องขน
ของหนักั ๆ จึงึ เลืือกเดิินทางเข้้ามาผ่่านทางแม่่สามแลบ
และ ใช้เ้ รืือเดิินทาง ต่่อไปยังั บ้้านสบเมย ที่อ�่ ยู่ป�่ ลายน้ำ��ำ
หากเดิินทางขึ้้น� ไปทางเหนืือก็จ็ ะพบกับั บ้้านท่่าตาฝั่่�ง

ระหว่่างที่ล่� ุงุ เบี้ย�้ วกำ�ำ ลังั เล่่าเรื่่อ� งราวอย่่างสนุกุ สนาน
ก็็เจอคู่�่สามีีภรรยา ที่่�กำ�ำ ลัังหอบของเดิินข้้ามภููเขา
อย่่างดููไม่่เหน็ด็ เหนื่่�อยนักั ลุงุ เบี้ย�้ วยัังเล่่าต่่อว่่าที่่�รู้้�ว่่า
พวกเขาเป็็นคู่�่สามีีภรรยานั้้�นเพราะว่่าในวััฒนธรรม
ของปกาเกอะญอที่่�นี่�่ ผู้้�หญิิงที่่�แต่่งงานแล้้วจะใส่่ชุุด
สีีดำ�ำ และใส่่แบบนั้้น� ไปจนวันั ตาย แต่่ถ้้ายังั ไม่่ได้้แต่่งงาน
พวกเขา จะใส่่ชุดุ สีีขาว โดยปกาเกอะญอนั้้น� จะให้้เกีียรติิ
ผู้้ห� ญิิงมาก ถึึงขั้้น� ที่�่ว่่ามีีตำำ�นานว่่าเอาไว้้

“ชื่่�อสบเมย มาจากแม่่น้ำ�ำ� สาละวิินที่่�เป็็นผู้�้ชาย
แต่่งงานกับั แม่่น้ำ�ำ�เมยที่เ�่ ป็น็ ผู้ห้� ญิิงหมู่บ�่ ้้านที่อ�่ ยู่�่
ระหว่่างการสบกัันของสองแม่่น้ำำ��นี้้�จึึงได้้ชื่่�อว่่า
“หน่่อสู่เ่� มย” หรืือ “สบเมย” นั่่�นเอง”

เส้้นทางที่ย่� ากที่�ส่ ุดุ ในชีีวิิต

เคยคิิดว่่าการเป็น็ คนแม่่ฮ่อ่ งสอนที่่�ได้้ไปในหลายๆ ที่�่ จะไม่่ต้้องเหนื่่อ� ยกัับการ
ไปที่บ�่ ้้านสบเมย แต่่ก็ต็ ้้องเปลี่ย�่ นความคิิดใหม่่ เพราะถนนที่น่� ี่ย่� ิ่ง่� กว่่าหายนะ และ
แปรผกผันั กับั มวลความสวยงามของธรรมชาติิของ อ.สบเมย จ.แม่่ฮ่อ่ งสอน

สวนบนดอยไม่่ต้้องคอยใคร

ตลอดเส้้นทางมีีหมู่บ�่ ้้านน้้อยใหญ่่อยู่ม�่ ากมาย เห็น็ คนเดิินผ่่านไปมานานๆ ครั้้ง�
แต่่สิ่ง�่ ที่เ�่ ห็น็ แล้้วสดุดุ ตาที่ส�่ ุดุ คงเป็น็ บ้้านเรืือนของปกาเกอะญอที่ม�่ ักั จะทำ�ำ สวน
หรืือบ่่อน้ำ��ำ อยู่บ�่ นภููเขาที่ส�่ ููงชันั นี้้�



สิ่่ง� จำำ�เป็น็ ในชีวี ิติ

ฤดููร้้อนตรงฝั่่�งแม่่น้ำำ��ปกาเกอะญอจะปลููก ถั่่�ว ยาสููบ ไว้้ตามริิมฝั่่�ง
แม่่น้ำำ�� เพราะเป็็นพื้้�นที่่�ชุ่่�มน้ำำ�� หว่่านเมล็็ดไว้้เฉยๆ ไม่่ต้้องรดน้ำำ�� เพราะ
ดิินอุุดมสมบููรณ์์อยู่่�แล้้ว บนที่่�ราบที่่�มีีอยู่่�น้้อยบริิเวณแม่่น้ำำ��สาละวิิน
พวกเขาจะปลููกข้้าว และพริิกไว้้ โดยขุุดคลองจากแม่่น้ำำ��สาขาลงมา
เพื่่�อเลี้้�ยงแปลงข้้าวโดยเมื่่�อใช้้เสร็็จแล้้ว ก็็จะปล่่อยกลัับสู่่�คลองตาม
เดิมิ แต่ก่ ารทำำ�การเกษตรทั้้ง� สองอย่า่ งนี้้ก� ็ไ็ ม่เ่ พีียงพอที่่จ� ะทำำ�ให้พ้ วก
เขาอยู่่�ได้้ตลอดทั้้�งปีีพวกเขาจึึงใช้้พื้้�นที่่�ภููเขาที่่�มีีอยู่่�มากกว่่า ปลููก
พืืชที่่�พวกเขาใช้้ในชีีวิิตประจำำ�วัันในระบหมุุนเวีียน ประมาณ 5-10 ไร่่
ต่่อครอบครััว พี่่�ดีีเนอร์์พููดเปรยๆ เอาไว้้ว่่า

“ชาวบ้า้ นแค่ม่ ีี ข้า้ ว พริกิ เกลืือก็อ็ ยู่่�
ได้้แล้้วไม่่ต้้องการอะไรมากหรอก”

หลัังจากที่ไ่� ด้ย้ ินิ ฉัันก็เ็ กิดิ ความสงสััยว่า่ แล้ว้ เกลืือจะไปหามาจากไหน
บนภููเขาแบบนี้้�





ที่�่อยู่แ่� ละที่ท่� ำ�ำ กิิน

โดยมากแล้้วปกาเกอะญอที่ป�่ ลููกพืืชผักั ในระบบหมุนุ เวีียน จะปลููกข้้าว และ สิ่ง�่ ที่�่
พวกเขากิิน เช่่นบวบ หรืือฟักั ทอง และ พืืชอื่่น� ๆ อีีกมากมาย ส่่วนที่อ�่ ยู่น�่ ั้้น� จะเป็น็
กระท่่อมที่ท�่ ำ�ำ จากไม้้ไผ่่ไม่่ได้้หรููหรา แต่่พอต่่อความจำ�ำ เป็น็

ปนเปกันั ไปไม่่ต้้องใช้้สารเคมีี

ที่ไ�่ ร่่ และที่น�่ าของปกาเกอะญอนั้้น� ไม่่ต้้องกำำ�จัดั วัชั พืืชเพราะพืืชส่่วนใหญ่่ที่พ�่ วก
เขาปลููกเป็็นพืืชพัันธุ์์�ท้้องถิ่�่น ที่่�ทนต่่อพื้้�นที่่�อยู่่�แล้้วและด้้วยแร่่ธาตุุที่่�อุุดม
สมบููรณ์์จึงึ ไม่่ต้้องกลัวั ว่่าจะอดตายในช่่วงที่�ท่ ำ�ำ การเกษตรได้้ยาก

พริิกกะเหรี่่ย� งใครก็็เคยกิิน

ในส่่วนคัันนาพวกเขาจะปลููกพริิกเอาไว้้และด้้วยความเผ็็ดร้้อนเกิินจะต้้านทาน
ไหว ในซักั ครั้้ง� หนึ่่ง� ของชีีวิิต เชื่่อ� ว่่าไม่่ใครก็ค็ นหนึ่่ง� รอบๆ ตัวั ต้้องหาพริิกพันั ธุ์์�
นี้้�มาลองสัักครั้้ง� หนึ่่ง� และกล่่าวออกมาดัังๆ ว่่า “พริิกกะเหรี่ย�่ ง”

หลัังคามุุงใบกับั พริิกเกลืือ

สมัยั นี้้ป� กาเกอะญอหลายๆ บ้้านเลืือกที่�จ่ ะเปลี่ย�่ นไปใช้้หลัังคาแบบสัังกะสีีมาก
ขึ้้�น เพราะมีีความทนทานมากกว่่า และไม่่ต้้องเปลี่ย�่ นทุกุ ครั้้ง� ที่�่ใบเสีียหาย แต่่
ยังั มีีบางบ้้านที่�่ใช้ใ้ บไม้้แบบเดิิม แต่่เกืือบทุุกบ้้านมีีสิ่่�งที่เ่� หมืือนกันั คืือตากพริิก
ไว้้บนหลัังคา







สาละวิินรุุนแรง และ อ่่อนโยน
เ มื่่� อ เ ป ลี่่� ย น ฤ ดูู ก า ล

“แม่่น้ำ��ำ สาละวิินตอนฤดููร้้อนฤดููหนาวเห็็นเท่่านี้้�นะลอง

มาดููช่่วงหน้้าฝนอีีกทีีสิิ หาดตรงนี้้�ไม่่ได้้เห็็นหรอก”

แม่่น้ำ��ำ สาละวิินเป็น็ แม่่น้ำำ��ที่เ�่ กิิดจากการละลายของเทืือก

เขา “หิิมาลัยั ” จาก ทิิเบต ไหลผ่่าน หลากหลายประเทศ

ไม่่ว่่าจะเป็น็ จีีน อิินเดีีย พม่่า และไทย บางคน จึงึ เรีียก

แม่่น้ำ�ำ�สายนี้้�ว่่าแม่่น้ำ��ำ สายชาติิพัันธ์ุุ� ซึ่่�งมีีเรื่่�องราว

มากมายโดยเรื่่�องที่�่ชอบที่่�สุุดที่่�พี่่�ดีีเนอร์์เล่่าให้้ฟัังคืือ

“ในช่่วงหน้้าฝนนั้้�นมีีรถบรรทุุกขนาดใหญ่่คััน
หนึ่่�งจะมาจอดส่่งของตรงหาด แต่่เผลอพลััด
ตกลงไปในแม่่น้ำำ�� ลองทายดููสิิว่่าเกิิดอะไรขึ้้น� ”

พี่ด่� ีีเนอร์์ ถามฉันั แกมยิ้้ม� มุมุ ปากและบอกว่่ารถบรรทุกุ

จมไป แบบไม่่เห็น็ ร่่องรอยอีีกเลย จากตำ�ำ นานนี้้� ก็ค็ งจะ

อนุมุ านได้้ว่่าในหน้้าฝนแม่่น้ำำ��สาละวิิน จะมีีความรุนุ แรง

และ ความลึึกขนาดไหน

หลัักย้ำ�ำ�เตืือน

หลักั น้ำ��ำ ที่แ�่ สดงให้้เห็็นถึงึ ปริิมาณน้ำ�ำ�ที่่ม� ัักจะขึ้้น� มาในหน้้าฝนซึ่่�งเห็น็ ถึึงความ
สึกึ กร่่อนของตััวเสาจากความแรงของสายน้ำ��ำ ที่�พ่ ััดผ่่านไปในแต่่ละปีี

สร้้างใหม่่ในต่่างฤดููกาล

ช่่วงที่น่� ้ำ�ำ�ลดในช่่วงฤดููฝนและฤดููร้้อนปกาเกอะญอจะมาสร้้างกกระท่่อมเล็ก็ ๆ และ
หว่่านเมล็ด็ ถั่่�ว และยาสููบไว้้ต่่มริิมแม่่น้ำำ�� และปล่่อยให้้สายน้ำำ��นำ�ำ พาทุกุ อย่่างกลับั
สู่ธ�่ รรมชาติิในหน้้าฝน

ชั้้น� ของดิินบอกผ่่านเรื่่อ� งราว

ด้้วยความที่่�สายน้ำ�ำ� เพิ่�่มลดไปในแต่่ละฤดููกาลพื้�้นดิินที่�่แม่่น้ำ��ำ สาละวิินจะเต็็มไป
ด้้วยระบบนิิเวศที่ต่� ่่างกันั ไปในแต่่ละพื้น้� ที่�่ แม่่สามแลบ เป็น็ หิินสููงชันั สบเมยเป็น็
หาดสายขาวขนาดใหญ่่ ท่่าตาฝั่ง�่ เป็น็ ดิิน ผสมทรายที่ม่� ีีไม้้น้ำ�ำ� ขึ้้น� อยู่เ�่ ป็น็ หย่่อมๆ

เรืือเล็ก็ ขนคน

แม่่สามแลบเป็็นเสมืือนเมืืองท่่าที่�่เป็็นศููนย์์กลางระหว่่างการค้้าขายกัับพม่่า
และปกาเกอะญอในฝั่่�งไทย ทำำ�ให้้ต้้องใช้้เรืือขนาดต่่างๆ ในงานที่่�ต่่างกัันไป

lorem ipsom



บ้้านเรืือนแพ

ปกาเกอะญอเป็็นกลุ่่�มชาติิพัันธ์ุุ�ที่่�มัักจะเปลี่่�ยนของที่�่มีีอยู่�่อย่่างจำำ�กััดให้้เกิิด
ประโยชน์์สููงที่่�สุดุ ในพื้้�นที่่�บนภููเขา พวกเขาสร้้างกระท่่อมหรืือบ้้านเรืือนที่�่มั่่�นคง
เอาไว้้ ในพื้้�นที่�่แม่่น้ำำ��พวกเขาสร้้างเรืือนแพเอาไว้้เพื่่อ� เป็็นที่่พ� ัักพิิง

สัักครั้้�งในชีีวิิตพิิชิิตสาละวิิน

ระบบนิิเวศที่่�ต่่างกัันไปถืือเป็็นอุุปสรรคสำำ�หรัับนัักเดิินเรืือทั้้�งชาวปกาเกอะญอ
และ คนภายนอกดังั นั้้น� หากจะนั่่ง� เรืือที่ส่� ายน้ำ�ำ� แห่ง่ นี้้ต� ้้องดููให้้ดีีว่่าคนที่ค�่ ุณุ จะนั่่ง�
ไปด้้วยชำำ�นาญเส้้นทางสายนี้้�หรืือไม่่จนมีีคำ�ำ พููดติิดตลกว่่า “เดี๋๋�ยวผมไปกัับ
พะติิ(ภาษากะเหรี่ย่� งมีีความหมายว่่าคุณุ ลุุง) ดีีกว่่า





ขนอะไรกััน

นอกจากอาชีีพคนเรืือแล้้วชาวบ้้านที่่�ริิมฝั่�่งแม่่น้ำ�ำ�มัักจะทำำ�อาชีีพคนขนของลง
เรืือเพราะในทุุกๆ เช้้าจะต้้องมีีเรืือออกไปจากท่่าน้ำำ�� เสมอโดยของที่่�ขนกัันก็็จะมีี
ทั้้�ง ปััจจัยั สี่่� เกลืือ น้ำ��ำ มันั และ วัวั ควาย

ปรับั ตััวและปรับั ใช้้

แม่่น้ำ��ำ สาละวิินนั้้น� ไม่่มั่่น� คง และมีีหิิน ดิิน ทรายสลับั กันั ไป ปกาเกอะญอจึึงไม่่ได้้ใช้้
แกลลอนเหล็็ก เพราะมีีโอกาสที่่�จะบุุบเสีียหายหรืือเกิิดรอยรั่่�วได้้ พวกเขาจึึง
เปลี่่�ยนไปใช้แ้ กรอนพลาสติิกที่ย�่ ืืดหยุ่่น� กว่่า และกลิ้้ง� ลงไปยังั จุุดหมาย

ทางสายไหนก็ไ็ ปได้้

รถยนต์์สะดวกในด้้านการขนของหนัักๆ แต่่รถเครื่่�อง หรืือรถมอเตอร์์ไซด์์นี่�่สิิ
เหมาะกัับที่�่นี่�่ที่่�สุุดเพราะด้้วยทางแสนหรึึโหดของที่�่แห่่งนี้้�รถเครื่่�องโฉบไปที่�่ไหน
ก็ไ็ ด้้อย่่างรวดเร็็ว

อาชีีพหลักั

การค้้าขายกัับกะเหรี่่�ยง ในฝั่่�งพม่่า ส่่วนใหญ่่มัักจะขนควาย หรืือ วััว ผ่่านเรืือ
ขนาดใหญ่่ ที่�่ขนควาย ได้้ทีีละ 30-40 ตัวั ตกตััวละ 8000-9000 บาท จึงึ ทำ�ำ ให้้
พวกเขาสามารถใช้้ชีีวิิตอยู่่ไ� ด้้ในฝั่่ง� แม่่น้ำำ�� สาละวิินแห่่งนี้้�





เดิินทางไปต่่างเมืือง

การเดิินทางไปในที่ต�่ ่่างๆ ส่่วนใหญ่่จะเดิินทางผ่่านเรืือ ขนาดเล็ก็ และขนาดกลาง
โดยคิิดเป็น็ หัวั หัวั ละ 100-200 ตามขนาดของเรืือ หรืือถ้้าคนไม่่พอก็ต็ ้้องใช้เ้ ป็น็
ระบบเหมาลำำ�กัันไป

เด็็กไปได้้ผู้ใ้� หญ่่ไปดีี

ในแม่่น้ำ��ำ สาละวิินทุกุ ๆ คนมีีหน้้าที่ข่� องตัวั เอง เพราะ ที่น�่ ี่ไ�่ ม่่ค่่อยมีีแรงงานมากนักั
เด็็กๆ จึงึ มีีหน้้าที่่�ช่่วยปลดเชืือกเรืือหรืือขนของเล็็กๆ ที่�่มีีน้ำ��ำ หนักั ไม่่ากนัักขึ้้�นไป
กัับเรืือด้้วย



ว่่างเว้้นจากงานใส่่แน่่งตกปลา

ในช่่วงที่่�ว่่างเว้้นจากงานขนของลงเรืือชาว
ปกาเกอะญอจะอาศััยเวลานั้้�นในการใส่่แน่่ง
หรืือวางแน่่งในแม่่น้ำ��ำ สาละวิินที่�่ไหลไปอย่่าง
รวดเร็็ว เป็็นเหมืือนการวางแหลงไปขั้้�น
ระหว่่างแม่่น้ำำ�� และปล่่อยให้้ปลามาติิดเอง ใส่่
แน่่งในตอนเช้า้ และตอนเย็น็ ก็ก็ ลับั มาเก็บ็ อีีก
ครั้้ง� ในช่่วงที่�พ่ ัักเรืือระหว่่างการขนของก็็จะ
ยกเบ็็ดขึ้้�นมาเพื่่�อตกปลา โดยปลาที่�่ได้้จาก
การใส่่แน่่ง และวางเบ็็ดนั้้�นพวกเขาจะใช้้มััน
เพื่่อ� รับั ประทานกันั เอง โดยเมื่่อ� เหลืือก็จ็ ะขาย
สู่ต่� ลาดภายนอกต่่อไปโดยไม่่ให้้เหลืืออะไรทิ้้ง�

ป่า่ กับั น้ำำ��

ในพื้้�นที่�่ริิมฝั่�่งแม่่น้ำำ�� สาละวิินนั้้�นปกาเกอะญอจะไม่่ได้้ทำำ�การเกษตรกัันแล้้ว มีีก็็
เพีียงหว่่านเมล็็ดยาสููบเท่่านั้้�นดัังนั้้�นวิิถีีชีีวิิตส่่วนใหญ่่ของที่�่นี่่�จะพึ่่�งพาอาศััย
แม่่น้ำ�ำ� สายนี้้�เป็น็ หลัักในชีีวิิต

ยอดภููเขาน้ำ��ำ แข็ง็

สิ่่�งที่่�เห็็นลอยอยู่�่เหมืือนขยะชิ้้�นนี้้�คอแน่่งที่่�ข้้างล่่างในน้ำ��ำ สีีขุ่่�นๆ จะมีีแหอยู่�่วางไว้้
เพื่่�อดัักปลาตัวั เล็็กๆ เท่่านั้้�น





คันั เบ็็ด

การวางเบ็็ดของปกาเกอะญอนั้้�นเป็็นการใช้้เบ็็ดที่่�มีีลัักษณะยาวมากๆ เพื่่�อให้้
สามารถจับั ปลาที่ม�่ ีีขนาดใหญ่่ได้้แม่่น้ำำ��สาละวิิน

ปลาสาละวิิน

ปลาในแม่่น้ำำ��สาละวิิน ค่่อนข้้างมีีความสมบููรณ์์ และมีีพันั ธ์ุุ�ปลาอยู่ใ�่ นสายน้ำ��ำ ถึงึ 70
สายพันั ธุ์์� ขอบคุณุ พี่ด�่ ีีเนอร์์ ที่ส�่ ่่งรููปปลาตัวั ใหญ่่ๆ มาอวดแม้้สัญั ญาญโทรศัพั ท์์
จะหายากกว่่าปลาก็็ตาม