ลิลิตทักษาพยากรณ์

ลลิ ติ ทกั ษาพยากรณ์ : สมเดจ็ ฯ เจ้าฟ้ ากรมหลวงพทิ ักษ์มนตรี 200

๏ ผิวพระพุฒอยรู่ ว่ มราษีกบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะมีโภคสมบตั ิมาก จะมีศีลแล
ปัญญาเปนที่รกั ที่สรรเสริญแกน่ ักปราชญ ์ ฉลาดกลา่ วคาํ ไพเราะห ์ แต่
จะเปนโรคในทอ้ งมาก
๏ ผิวพระพฤหศั บดีอยรู่ ว่ มราษีกบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะมีวิชามากจะเฉลียว
ฉลาด ปราศจากเกียจครา้ น จะมีอสุ าหะแลตะบะเดชะ จะมีทรพั ยแ์ ลลาภเปน
นิจบมิไดข้ าด
๏ ผิวพระศกุ รอยรู่ ว่ มราษีกบั ลกั ขณา ผูน้ ้ันจะมีจิตรตงั้ อยใู่ นสตั ยธ์ รรมยิ่งนัก
จะไดภ้ ิริยามีสกลุ อนั สงู
๏ ผิวพระเสารอ์ ยรู่ ว่ มราษีกบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะมีปัญญามาก จะเปน
นักปราชญ ์ จะมีโภคสมบตั ิมาก
๏ ผิวพระราหอู ยรู่ ว่ มราษีกบั ลกั ขณา ผูน้ ้ันจะมีโรคเนือง ๆ แตจ่ ะมีไชย
ชาํ นะแกศ่ ตั รู จะมีทรพั ยม์ ิรขู ้ าด จะมีปัญญาอนั แกลว้ กลา้
๏ ผิวพระอาทิตยเ์ ปนสองกบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะมีทกุ ขโ์ ศกโรคไภยมาก
๏ ผิวพระจนั ทรเ์ ปนสองกบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะมีผูอ้ ืน่ เบียดเบียนใหไ้ ดเ้ ดือดรอ้ น
เนือง ๆ
๏ ผิวพระองั คารเปนสองกบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะมีอายบุ มิไดย้ ืน
๏ ผิวพระพุฒพระพฤหศั บดีเปนสองกบั ลกั ขณา ผูน้ ้ันจะมีคนบชู านับถือมาก
๏ ผิวพระศกุ รพระเสารเ์ ปนสองกบั ลกั ขณา ผูน้ ้ันจะไม่รสู ้ ิน้ ทรพั ย ์ จะเปนโจร
๏ ผิวพระราหเู ปนสองกบั ลกั ขณา ผูน้ ้ันจะมีจิตรฟ้ ุงซา่ นขนุ่ มวั มกั จะเปน
พิกลจริต
๏ ผิวพระอาทิตย ์ พระองั คาร พระเสาร ์ เปนสามกบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะไดท้ ี่
ยศศกั ดิอ์ นั ใหญ่ จะมีทรพั ยม์ าก
๏ ผิวพระจนั ทรพ์ ระศกุ รเปนสามกบั ลกั ขณา ผูน้ ้ันจะเปนใหญก่ วา่ คนทง้ั ปวง
๏ ผิวพระพุฒพระพฤหศั บดีเปนสามกบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะพลดั พรากจากที่รกั
๏ ผิวพระราหเู ปนสามกบั ลกั ขณา ผูน้ ้ันจะมีศตั รทู าํ โพยไภยมาก

ลิลติ ทักษาพยากรณ์ : สมเดจ็ ฯ เจ้าฟ้ ากรมหลวงพทิ กั ษ์มนตรี 201

๏ ผิวพระอาทิตยเ์ ปนสีก่ บั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะมีทุกขเ์นือง ๆ
๏ ผิวพระจนั ทร ์ พระองั คาร พระศกุ ร เปนสีก่ บั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะมีโรคใน

ทอ้ งมาก
๏ ผิวพระพุฒเปนสี่กบั ลกั ขณา ผูน้ ้ันจะมีลาภทกุ เมื่อ
๏ ผิวพระพฤหศั บดีเปนสีก่ บั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะมีสติปัญญามิไดห้ ลงลืม
๏ ผิวพระศกุ รเปนสีก่ บั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะรวู ้ ิชาการมาก
๏ ผิวพระเสารเ์ ปนสี่กบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะมีทรพั ยไ์ ม่รขู ้ าด
๏ ผิวพระราหเู ปนสี่กบั ลกั ขณา ผูน้ ้ันจะเปนพ่อคา้ ๆ ขายดี
๕๏ ผิวพระอาทิตยเ์ ปนหา้ กบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นมกั จะเสียของรกั
๏ ผิวพระจนั ทรเ์ ปนหา้ กบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นมกั จะเจรจาไพเราะห ์ เปนที่ชอบใจ
แกค่ นทงั้ ปวง
๏ ผิวพระองั คารเปนหา้ กบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะพลดั พรากจากญาติ
๏ ผิวพระพฒุ พระเสารเ์ ปนหา้ กบั ลกั ขณา ผูน้ ้ันจะมีทุกขม์ าก
๏ ผิวพระพฤหศั บดีเปนหา้ กบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะมีปัญญามาก
๏ ผิวพระศกุ รเปนหา้ กบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะเปนทาษท่าน
๏ ผิวพระราหเู ปนหา้ กบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะมีโรคมาก

๖๏ ผิวพระอาทิตย ์ พระจนั ทร ์ พระองั คาร พระพฒุ พระพฤหศั บดี พระ
เสารเ์ ปนหกกบั ลกั ขณา ผูน้ ้ันจะมีทุกโศกโรคบีฑาทุกเมื่อ
๏ ผิวพระราหเู ปนหกกบั ลกั ขณา ผูน้ ้ันจะมีทรพั ยม์ ีลาภมาก
๗๏ ผิวพระอาทิตย ์ พระพฒุ พระศกุ ร เปนเจ็ดกบั ลกั ขณา ผูน้ ้ันจะเปนโรค
จกั ษุแลจะมีไภยทุกเมื่อ
๏ ผิวพระจนั ทร ์ พระเสาร ์ เปนเจ็ดกบั ลกั ขณา ผูน้ ้ันจะมีทรพั ยม์ าก
๏ ผิวพระพฤหศั บดีเปนเจ็ดกบั ลกั ขณา ผูน้ ้ันจะมีลาภสกั การแลบญุ มาก
๏ ผิวพระราหเู ปนเจ็ดกบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะมีศขุ มากหาไภยมิได ้
๘๏ ผิวพระอาทิตยเ์ ปนแปดกบั ลกั ขณา ผูน้ ้ันจะมีอายนุ อ้ ย

ลิลติ ทกั ษาพยากรณ์ : สมเดจ็ ฯ เจ้าฟ้ ากรมหลวงพทิ ักษ์มนตรี 202

๏ ผิวพระจนั ทรเ์ ปนแปดกบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะเปนโรคจกั ษุ
๏ ผิวพระองั คาร พระพฒุ พระพฤหศั บดี พระศกุ ร พระเสาร ์ พระราหู
เปนแปดกบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะมีทกุ ขม์ าก
๙๏ ผิวพระอาทิตย ์ เปนเกา้ กบั ลกั ขณา ผูน้ ้ันจะมีฝ่ ามือฝ่ าเทา้ ออ่ นนุ่มเปน
อนั ดี
๏ ผิวพระจนั ทร ์ เปนเกา้ กบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะหาโรคามิได ้
๏ ผิวพระองั คาร เปนเกา้ กบั ลกั ขณา ผูน้ ้ันจะมีบคุ คลกระทําไภยอาญา
เนือง ๆ
๏ ผิวพระพฒุ เปนเกา้ กบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะตอ้ งคกุ คามแตไ่ ภยตา่ ง ๆ
๏ ผิวพระพฤหศั บดี เปนเกา้ กบั ลกั ขณา ผูน้ ้ันจะมีบญุ จะไดถ้ านันดรศกั ดิ ์
อนั ประเสริฐ
๏ ผิวพระศกุ ร เปนเกา้ กบั ลกั ขณา ผูน้ ้ันจะเปนที่รกั แกฝ่ ูงชน จะมีลาภมาก
๏ ผิวพระเสาร ์ เปนเกา้ กบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะมีทรพั ยห์ าไดไ้ วม้ ิคง
๏ ผิวพระราหู เปนเกา้ กบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะตกไรเ้ ขญ็ ใจยิง่ นัก
๏ ผิวพระอาทิตย ์ พระจนั ทร ์ เปนสิบกบั ลกั ขณา ผูน้ ้ันจะมีคนบชู า
นับถือมาก
๏ ผิวพระองั คาร เปนสิบกบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะมิพยาธเิ บียดเบียนมาก
๏ ผิวพระพุฒ พระเสาร ์ เปนสิบกบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะไดล้ าภที่พึงใจเนือง ๆ
๏ ผิวพระพฤหศั บดี พระศกุ ร เปนสิบกบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะเสพมิตรมกั
ทาํ ลาย มิไดจ้ ีระถิติกาล
๏ ผิวพระราหู เปนสิบกบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะมีโรคนอ้ ย มีศขุ แลลาภมาก
๑๑๏ ผิวพระเคราะหท์ งั้ ๘ เปนสิบเอ็จกบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะมีความเจริญทุก
ประการ ในตาํ ราทํานายสรรเสริญวา่ ประเสริษฐย์ ิ่งนัก
๑๒๏ ผิวพระเคราะหท์ ง้ั ๘ เปนสิบสองกบั ลกั ขณา อนั สถิตยใ์ นราษีปัสวะ
นะระ อาํ พุ เรียกวา่ มหาวินาศนะทง้ั สิน้

ลิลติ ทักษาพยากรณ์ : สมเดจ็ ฯ เจ้าฟ้ ากรมหลวงพทิ ักษ์มนตรี 203

๏ ผิวพระอาทิตยเ์ ปนวินาศนะ จะเดือดรอ้ นดว้ ยไภยอนั บงั เกิดแตผ่ ูอ้ นื่
๏ ผิวพระจนั ทร ์ พระศกุ ร เปนวินาศนะ จะตอ้ งอนั ตรายอนั รา้ ยกาจตา่ ง ๆ
๏ ผิวพระองั คาร พระพฒุ พระพฤหศั บดี พระศกุ ร เปนวินาศนะ จะตอ้ งวธ
พนั ธนาการ แต่ ราช โจร ศตั รู อาชญาตา่ ง ๆ จะวิโยคจากญาติแลมิตร
ทง้ั ปวง
๏ ผิวพระราหู เปนวินาศนะ จะประกอบดว้ ยขา้ ศึกทาํ รา้ ยมาก เวน้ แต่
ลกั ขณา อนั สถิตยอ์ ยใู่ นกิตะราษีเดียว แมว้ า่ พระเคราะหต์ วั ใดเปนวินาศนะ
พระเคราะหต์ วั นั้นกลบั ใหค้ ณุ หาอนั ตรายมิได ้
๏ พระผูเ้ ปนเจา้ อดุ มะรามเถร จงึ กลา่ วสารโสลกคาถาไวว้ า่

ทวฺ าทส ภรฺ เวเน ครฺ หา ปรฺ ทธฺ า ปสสฺ ติ ปณฺฑิโต

คณุ โทเส วิจาเรตวฺ า ตตรฺ ปุ ปฺ ติ ปกาสิตา

๏ อรรตถาธบิ ายวา่ พระเคราะหท์ งั้ ๘ สถิตยอ์ ยใู่ นราษีทง้ั ๑๒ นักปราชญ ์
พิจารณาเห็น ในดวงชาตาแหง่ บคุ คลทงั้ หลายในกาลใดแลว้ ก็พึงพิจารณา

ซงึ่ คณุ แลโทษอนั บงั เกิดมีในดวงชาตานั้น แลว้ จงึ ทาํ นายโดยอธบิ ายอนั มีใน

พระคมั ภีรน์ ีเ้ ถิด
๏ ไนยหนึ่งผิวพระอาทิตย ์ เปนหกกบั ลกั ขณา ผูน้ ้ันจะมีอายศุ มม์ ิไดย้ ืน
๏ ผิวพระจนั ทร ์ เปนหา้ กบั ลกั ขณา ผูน้ ้ันจะยากไรแ้ ตอ่ าหารจะบริโภค ก็หา
ไดด้ ว้ ยยากทกุ เมื่อ

๏ ผิวพระองั คาร เปนสามกบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะมีหหู นวก ถา้ มิฉนั้นจะมีจกั ษุ

บอดทงั้ สองขา้ ง
๏ ผิวพระพุฒเปนสามกบั ลกั ขณา ผูน้ ้ันจะมีมือแลเทา้ พิกาล
๏ ผิวพระพฤหศั บดีเปนเกา้ กบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะตายดว้ ยอาวธุ
๏ ผิวพระศกุ รเปนสามกบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะตายดว้ ยเหตอุ กาลมรณะอนั ใด

อนั หนึ่ง

ลิลติ ทักษาพยากรณ์ : สมเดจ็ ฯ เจ้าฟ้ ากรมหลวงพทิ กั ษ์มนตรี 204

๏ ผิวพระเสารเ์ ปนเกา้ กบั ลกั ขณา ผูน้ ้ันจะตายดว้ ยอทุ รโรค
๏ ผิวพระราหเู ปนหนึ่งกบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะเปนหมา้ ยหาสามีภิริยามิได ้
๑๏ ผิวพระอาทิตยอ์ ยรู่ าษีเมษ ผูน้ ้ันจะปรากฎดว้ ยคณุ วิชาตา่ ง ๆ
๏ ผิวพระจนั ทรอ์ ยรู าษีเมษ ผูน้ ้ันจะมีจกั ษุแดงงามเปนสายโลหิต อดุ มกวา่
ญาติทง้ั ปวง
๏ ผิวพระองั คารอยรู่ าษีเมษ ผูน้ ้ันจะมีศิลปสาตร ปรากฎแกท่ า้ วพระยา
ทง้ั หลาย
๏ ผิวพระพฒุ อยรู่ าษีเมษ ผูน้ ั้นจะเปนนักเลงมีพงษพ์ นั ธมุ ์ าก
๏ ผิวพระพฤหศั บดีอยรู่ าษีเมษ ผูน้ ั้นจะมีภิริยาแลทรพั ยม์ าก
๏ ผิวพระศกุ รอยรู่ าษีเมษ ผูน้ ั้นจะเปนคนสนิทแหง่ ท่านผูม้ ียศศกั ดิ ์
๏ ผิวพระเสารอ์ ยรู่ าษีเมษ ผูน้ ้ันจะทุพลภาพหากาํ ลงั กายแลกาํ ลงั วิชาบมิได ้
๏ ผิวพระราหอู ยรู่ าษีเมษ ผูน้ ้ันจะมีคณุ วิเศษปรากฎแกท่ า้ วพระยา
๒๏ อนึ่งผิวพระอาทิตยอ์ ยรู่ าษีพฤศภ ผูน้ ั้นจะมีคนเปนที่พึ่งแกต่ นหาผูอ้ นื่
จะเปนที่พึ่งบมิได ้
๏ ผิวพระจนั ทรอ์ ยรู่ าษีพฤศภ ผูน้ ั้นจะเปนกวีวิชาฉลาดในกาพยก์ ลอนตา่ ง

ๆ
๏ ผิวพระองั คารอยรู่ าษีพฤศภ ผูน้ ั้นจะตอ้ งปรทารกรรม ลว่ งภิริยาท่านผูอ้ นื่
๏ ผิวพระพฒุ อยรู่ าษีพฤศภ ผูน้ ้ันจะเปนโจรหาลอายบมิได ้
๏ ผิวพระพฤหศั บดีอยรู่ าษีพฤศภ ผูน้ ั้นจกั มจั ฉิ ริยะยิ่งนัก
๏ ผิวพระศกุ รอยรู่ าษีพฤศภ ผูน้ ้ันจะมีทรพั ยส์ มบตั ิมาก
๏ ผิวพระเสารอ์ ยรู่ าษีพฤศภ ผูน้ ้ันจะเขญ็ ใจยิ่งนัก
๏ ผิวพระราหอู ยรู่ าษีพฤศภ ผูน้ ้ันจะแกลว้ กลา้ ในการสงคราม
๓๏ อนึ่งผิวพระอาทิตยอ์ ยรู่ าษีเมถนุ ผูน้ ั้นจะหาโรคจกั ษุบมิได ้
๏ ผิวพระจนั ทร ์ พระศกุ ร อยรู่ าษีเมถนุ ผูน้ ้ันจะมีภิริยาเปนที่รกั หานอกใจบ

มิได ้

ลลิ ติ ทกั ษาพยากรณ์ : สมเดจ็ ฯ เจ้าฟ้ ากรมหลวงพทิ กั ษ์มนตรี 205

๏ ผิวพระองั คารอยรู่ าษีเมถนุ ผูน้ ั้นจะมีบตุ รแตส่ ามคน
๏ ผิวพระพฒุ อยรู่ าษีเมถนุ ผูน้ ้ันเจรจาหาความสตั ยม์ ิได ้
๏ ผิวพระพฤหศั บดีอยรู่ าษีเมถนุ ผูน้ ั้นจะมีภิริยามกั มีชู ้
๏ ผิวพระเสารอ์ ยรู่ าษีเมถนุ ผูน้ ั้นหาศิลปสาตรอนั ใดมิไดเ้ ลย
๏ ผิวพระราหอู ยรู่ าษีเมถนุ ผูน้ ั้นจะเปนนักเลงสตั รีมีชเู ้ มียมาก
๏ อนึ่งผิวพระอาทิตยอ์ ยรู่ าษีกรกฎ ผูน้ ้ันจะหาทรพั ยม์ ิได ้
๏ ผิวพระจนั ทรอ์ ยรู่ าษีกรกฎ ผูน้ ้ันจะมีรปู งามมีผิวเนือ้ ขาว
๏ ผิวพระองั คารอยรู่ าษีกรกฎ ผูน้ ้ันจะหาทรพั ยไ์ ดด้ ว้ ยยาก
๏ ผิวพระพฒุ อยรู่ าษีกรกฎ ผูน้ ั้นจะเปนคนตระหนี่
๏ ผิวพระพฤหศั บดีอยรู่ าษีกรกฎ ผูน้ ั้นจะมียศใหญส่ งู กวา่ ญาติทง้ั ปวง
๏ ผิวพระศกุ รอยรู่ าษีกรกฎ ผูน้ ้ันจะมีรปู งามพรอ้ มดว้ ยลกั ขณอนั ดี
๏ ผิวพระเสารอ์ ยรู่ าษีกรกฎ ผูน้ ้ันจะเจรจาเหลาะแหละหาทรพั ยม์ ิได ้
๏ ผิวพระราหอู ยรู่ าษีกรกฎ ผูน้ ั้นจะมีปัญญาอาจสามารถชนะแกค่ นทงั้ ปวง
๕๏ อนึ่งผิวพระอาทิตยอ์ ยรู่ าษีสิงห ์ ผูน้ ั้นจะมีอาหารเลีย้ งชพี ดว้ ยยาก หายงุ ้

ฉางมิได ้
๏ ผิวพระจนั ทรอ์ ยรู่ าษีสิงห ์ ผูน้ ั้นจะมีกาํ ลงั ปัญญาแกลว้ กลา้ เฉลียวฉลาด
๏ ผิวพระองั คารอยรู่ าษีสิงห ์ ผูน้ ั้นจะเปนพระยามียศศกั ดิม์ าก
๏ ผิวพระพฒุ อยรู่ าษีสิงห ์ ผูน้ ้ันจะมีจิตรหวน่ั ไหวดว้ ยไภยตา่ ง ๆ ทกุ เมื่อ
๏ ผิวพระพฤหศั บดีอยรู่ าษีสิงห ์ ผูน้ ้ันจะเปนใหญ่กวา่ คนทง้ั ปวง
๏ ผิวพระศกุ รอยรู่ าษีสิงห ์ ผูน้ ั้นจะมีทรพั ยม์ ิไดย้ ง่ั ยืน
๏ ผิวพระเสารอ์ ยรู่ าษีสิงห ์ ผูน้ ้ันจะมีผมนอ้ ยจะเปนโจร
๏ ผิวพระราหอู ยรู่ าษีสิงห ์ ผูน้ ้ันจะมีโรคมากจะตอ้ งถอ้ ยความเนืองๆ
๖๏ อนึ่งผิวพระอาทิตยอ์ ยรู่ าษีกนั ย ์ ผูน้ ้ันจะเปนชาวนาชอบทาํ นาไดผ้ ลมาก
๏ ผิวพระจนั ทรอ์ ยรู่ าษีกนั ย ์ ผูน้ ้ันมกั หเู บาฟังคาํ คนจติ รไม่ยง่ั ยืน
๏ ผิวพระองั คารอยรู่ าษีกนั ย ์ ผูน้ ้ันจะมีคณุ ปรากฎทกุ แหง่

ลิลติ ทักษาพยากรณ์ : สมเดจ็ ฯ เจ้าฟ้ ากรมหลวงพทิ กั ษ์มนตรี 206

๏ ผิวพระพุฒอย่รู่ าษีกนั ย ์ ผูน้ ั้นจะมีโภคสมบตั ิมาก
๏ ผิวพระพฤหศั บดีอยรู่ าษีกนั ย ์ ผูน้ ้ันมีบตุ รมากบริบรู ณด์ ว้ ยโภคสมบตั ิ
๏ ผิวพระศกุ รอยรู่ าษีกนั ย ์ ผูน้ ้ันมีทรพั ยต์ งั้ อยบู่ มิคง
๏ ผิวพระเสารอ์ ยรู่ าษีกนั ย ์ ผูน้ ้ันจะมีอายศุ มย์ ืน
๏ ผิวพระราหอู ยรู่ าษีกนั ย ์ ผูน้ ้ันจะมีเพียรขวนขวายหาทรพั ยม์ าก จะมง่ั คง่ั

ดว้ ยสมบตั ิ
๏ อนึ่งผิวพระอาทิตยอ์ ยรู่ าษีดลุ ย ์ ผูน้ ้ันจะเปนพานิชคา้ ขายดี
๏ ผิวพระจนั ทรอ์ ยรู่ าษีดลุ ย ์ ผูน้ ั้นจะขวนขวายหาทรพั ยม์ าก
๏ ผิวพระองั คารอยรู่ าษีดลุ ย ์ ผูน้ ้ันจะมีไชยชนะแกศ่ ตั รู
๏ ผิวพระพุฒอยรู่ าษีดลุ ย ์ ผูน้ ั้นจะเปนอาจารยผ์ ูใ้ หญ่
๏ ผิวพระพฤหศั บดีอยรู่ าษีดลุ ย ์ ผูน้ ั้นจะมีศรทั ธามีตระกลู อนั อดุ ม
๏ ผิวพระศกุ รอยรู่ าษีดลุ ย ์ ผูน้ ั้นจะมีทรพั ยส์ ิง่ สินแลอาหารสมประกอบดี
๏ ผิวพระเสารอ์ ยรู่ าษีดลุ ย ์ ผูน้ ั้นจะมีบญุ เปนที่พึ่งแกค่ นทงั้ ปวง
๏ ผิวพระราหอู ยรู่ าษีดลุ ย ์ ผูน้ ้ันจะมียศอนั อดุ มหาผูเ้ สมอมิได ้
๘๏ อนึ่งผิวพระอาทิตยอ์ ยรู่ าษีพิจกิ ผูน้ ั้นจะมีวิชามาก
๏ ผิวพระจนั ทรอ์ ยรู่ าษีพิจกิ ผูน้ ั้นจะพลดั พรากจากบิดามารดา
๏ ผิวพระองั คารอยรู่ าษีพิจกิ ผูน้ ั้นจะมีจิตรมกั ฤษยาหาทรพั ยม์ ิได ้
๏ ผิวพระพุฒอยรู่ าษีพิจิก ผูน้ ้ันจะปราศจากทรพั ยแ์ ลวิชา
๏ ผิวพระพฤหศั บดีอยรู่ าษีพิจิก ผูน้ ั้นทา้ วพระยาจะบชู า
๏ ผิวพระศกุ รอยรู่ าษีพิจิก ผูน้ ้ันจะมีสมบตั ิตา่ ง ๆ เปนอนั มาก
๏ ผิวพระเสารอ์ ยรู่ าษีพิจิก ผูน้ ้ันมกั พลดั พรากจากที่อยๆู่ ที่ใดมินาน
๏ ผิวพระราหอู ยรู่ าษีพิจกิ ผูน้ ั้นจะเปนชาวสวนชอบทาํ สวนดี
๙๏ อนึ่งผิวพระอาทิตยอ์ ยรู่ าษีธนู ผูน้ ั้นจะมีจติ รมากไปดว้ ยมานะ
๏ ผิวพระจนั ทรอ์ ยรู่ าษีธนู ผูน้ ้ันจะเปนทาษท่าน กระทําประโยชนใ์ หแ้ กผ่ ูอ้ นื่
๏ ผิวพระองั คารอยรู่ าษีธนู ผูน้ ั้นจะมีภิริยามกั เปนโจร

ลลิ ติ ทกั ษาพยากรณ์ : สมเดจ็ ฯ เจ้าฟ้ ากรมหลวงพทิ กั ษ์มนตรี 207

๏ ผิวพระพฒุ อยรู่ าษีธนู ผูน้ ั้นมกั เปนโรคศีรษ์ ะแลจกั ษุ
๏ ผิวพระพฤหศั บดีอยรู่ าษีธนู ผูน้ ้ันมีวิชามาก
๏ ผิวพระศกุ รอยรู่ าษีธนู ผูน้ ้ันชอบเปนขา้ ทา้ วบา่ วพระยา
๏ ผิวพระเสารอ์ ยรู่ าษีธนู ผูน้ ั้นจะมีพยาธเิ บียดเบียนมาก
๏ ผิวพระราหอู ยรู่ าษีธนู ผูน้ ั้นจะเปนลมในศีรษ์ ะเนืองๆ
๑๐๏ อนึ่งผิวพระอาทิตยอ์ ยรู่ าษีมงั กร ผูน้ ้ันจะมีปัญญามาก
๏ ผิวพระจนั ทรอ์ ยรู่ าษีมงั กร ผูน้ ้ันจะมีคณุ วิชาปรากฎแกค่ นทง้ั ปวง
๏ ผิวพระองั คารอยรู่ าษีมงั กร ผูน้ ้ันจะเปนใหญ่ประเสริษฐด์ ว้ ยคณุ อนั อดุ ม
๏ ผิวพระพุฒอยรู่ าษีมงั กร ผูน้ ้ันจะมีทรพั ยม์ ากกวา่ หมู่ญาติ
๏ ผิวพระพฤหศั บดีอยรู่ าษีมงั กร ผูน้ ั้นจะตอ้ งราชการหนักในทา้ วพระยา
๏ ผิวพระศกุ รอยรู่ าษีมงั กร ผูน้ ั้นจะมีจิตรขนุ่ มวั มกั พิกลจริต
๏ ผิวพระเสารอ์ ยรู่ าษีมงั กร ผูน้ ้ันจะเปนทาษท่านผูอ้ ืน่
๏ ผิวพระราหอู ยรู่ าษีมงั กร ผูน้ ั้นจะมีทรพั ยม์ ากประเสริษฐก์ วา่ คนทง้ั ปวง
๑๑๏ อนึ่งผิวพระอาทิตยอ์ ยรู่ าษีกมุ ภ ์ ผูน้ ้ันจะตกไรเ้ ขญ็ ใจ
๏ ผิวพระจนั ทรอ์ ยรู่ าษีกมุ ภ ์ ผูน้ ้ันจะมีรปู งามมีผิวเนือ้ อนั ขาวประกอบความรู ้

วิชาการมาก
๏ ผิวพระองั คารอยรู่ าษีกมุ ภ ์ ผูน้ ้ันมีทรพั ยเ์ ก็บไวบ้ มิคง
๏ ผิวพระพฒุ พระเสาร ์ อยรู่ าษีกมุ ภ ์ ผูน้ ้ันจะเปนนักเลงสตั รี มีชเู ้ มียมาก
๏ ผิวพระพฤหศั บดีอยรู่ าษีกมุ ภ ์ ผูน้ ั้นจะมีทรพั ยม์ ีลาภมาก
๏ ผิวพระศกุ รอยรู่ าษีกมุ ภ ์ ผูน้ ้ันศตั รจู ะเบียดเบียนเนือง ๆ
๏ ผิวพระราหอู ยรู่ าษีกมุ ภ ์ ผูน้ ้ันจะมีบญุ มีลาภมาก
๑๒๏ อนึ่งผิวพระอาทิตย ์ พระจนั ทร ์ อยรู่ าษีมิน ผูน้ ้ันจะเปนพานิชคา้ ขายดี

มีทรพั ยม์ าก
๏ ผิวพระองั คารอยรู่ าษีมิน ผูน้ ั้นจะหาคณุ ใดมิไดแ้ ตจ่ ะมีไภยมาก
๏ ผิวพระพฒุ อยรู่ าษีมิน ผูน้ ้ันมีญาติมากมกั จะตกไร ้

ลลิ ติ ทกั ษาพยากรณ์ : สมเดจ็ ฯ เจ้าฟ้ ากรมหลวงพทิ กั ษ์มนตรี 208

๏ ผิวพระพฤหศั บดีอยรู่ าษีมิน ผูน้ ั้นจะมีปัญญาแตห่ าทรพั ยบ์ มิได ้
๏ ผิวพระศกุ รอยรู่ าษีมิน ผูน้ ้ันจะมีบญุ มากมีรปู อนั งาม
๏ ผิวพระเสารอ์ ยรู่ าษีมิน ผูน้ ้ันจะเปนคนหินชาติต่าํ ชา้
๏ ผิวพระราหอู ยรู่ าษีมิน ผูน้ ั้นประกอบดว้ ยอปุ ัทวอนั ตรายเปนอนั มาก
๏ ไนยหนึ่งผิวบาปเคราะหท์ ง้ั สี่ อยรู่ ว่ มราษีกบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะตายดว้ ยไภ
ยแหง่ ขา้ ศึกสตั รู มิฉน้ันจะเปนโรคตา่ ง ๆ มีโรคเรือ้ นแลหหู นวก แลอโธคมา
วาตวิการเปนตน้
๏ อนึ่งผิวพระองั คาร พระเสารเ์ ปนเจ็ดกบั ลกั ขณาก็ดี พระจนั ทร ์ พระราหู
เปนเจ็ดกบั ลกั ขณาก็ดี ผูน้ ั้นจะเปนโรคเรือ้ นแลโรคลมเสียดแทงตา่ ง ๆ เปน
แทห้ าสงไสยมิได ้
๏ อนึ่งผิวพระจนั ทรเ์ ปนสิบกบั ลกั ขณา พระองั คารพระเสารเ์ ปนเจ็ด พระ
ราหเู ปนแปด ผูน้ ั้นจะมีจกั ษุบอดทงั้ สองขา้ ง มิฉนั้นจะหหู นวกแลเปนใบ ้
๏ อนึ่งผิวพระองั คารอยดู่ ว้ ยลกั ขณา พระพฒุ เปนสองกบั ลกั ขณา ผูน้ ้ันจะมี
จกั ษุซา้ ยบอด
๏ อนึ่งผิวพระพุฒอยดู่ ว้ ยลกั ขณา พระศกุ รเปนสอง พระจนั ทร ์ พระเสาร ์
เปนหา้ กบั ลกั ขณา ผูน้ ั้นจะมีจกั ษุขวาบอด
๏ อนึ่งผิวพระจนั ทร ์ พระราหู พระองั คาร พระเสาร ์ อยกู่ บั ลกั ขณาก็ดี เปน
เจ็ดกบั ลกั ขณาก็ดี ผูน้ ั้นจะเปนโรคเรือ้ น มิฉนั้นจะเปนคอ่ ม
๏ หนึ่งผิวพระอาทิตย ์ พระองั คาร พระเสารอ์ ยกู่ บั ลกั ขณา ผูน้ ้ันจะพิกลจริต
โดยแท ้
๏ อนึ่งผิวพระเสาร ์ พระองั คาร อยรู่ าษีเมษ ผูน้ ั้นจะเปนนายบา้ นผูใ้ หญ่
๏ อนึ่งผิวพระเสาร ์ พระองั คาร อยรู่ าษีพฤศภ ผูน้ ้ันจะเปนหมา้ ยบตุ รหาบตุ ร
มิได ้
๏ ผิวพระเสาร ์ พระองั คาร อยรู่ าษีเมถนุ ผูน้ ้ันจะตอ้ งปรทารกรรมลว่ งภิริยา
ท่าน

ลิลติ ทักษาพยากรณ์ : สมเดจ็ ฯ เจ้าฟ้ ากรมหลวงพทิ ักษ์มนตรี 209

๏ ผิวพระเสาร ์ พระองั คาร อยรู่ าษีกรกฎ ผูน้ ้ันจะมีสมบตั ิมาก
๏ อปิ เจว รวิ นิจจฺ า อนึ่งผิวพระอาทิตย ์ เปนนิจ ผูน้ ั้นจะเปนทาษแกต่ นเอง
มีญาติแลมิตรลว้ นแตต่ ่าํ ชา้ ศตั รจู ะเบียดเบียนมาก
๏ นิจจฺ า จนฺทา พหธุ นํ โรคา ผิวพระจนั ทร ์ เปนนิจ ผูน้ ้ันจะมีโรคมาก
ทรพั ยจ์ ะฉิบหายดว้ ยไภยตา่ ง ๆ
๏ นิจจฺ า ภมุ ฺมา อปปฺ ธนํ ผิวพระองั คาร เปนนิจ ผูน้ ้ันจะหาทรพั ยม์ ิได ้
จะเปนทาษท่านผูอ้ ืน่
๏ พุทธฺ ฺ้ าติ หิ เต ทาสี ผิวพระพุฒเปนนิจ ผูน้ ั้นมีญาติมกั จะเปนทาษ
ทา่ น
๏ ชวี า โทส ฺ้ จ วาจก ผิวพระพฤหศั บดีเปนนิจ ผูน้ ้ันจะเจรจามกั ผิด
จะเปนโทษดว้ ยปาก
๏ สกุ รฺ บตุ ตฺ วินาสนํ ผิวพระศกุ รเปนนิจ ผูน้ ้ันจะมีบตุ รมกั ตาย หาพืชพนั ธบุ ์
มิได ้
๏ เสารี พนฺธุ วินสสฺ ติ ผิวพระเสารเ์ ปนนิจ ผูน้ ้ันจะเปนทุศีล มีเผ่าพนั ธจุ ์ กั
ฉิบหาย จะพึ่งญาติบมิได ้
๏ ราหุ พนฺธํ ลพภฺ ิตา ผิวพระราหเู ปนนิจ ผูน้ ั้นจะตอ้ งพนั ธนาจาํ จองเนืองๆ
๏ อนึ่งผิวพระจนั ทรอ์ ยใู่ นราษี เมถนุ กนั ย ์ ธนู มิน สีร่ าษีนีช้ อื่ วา่ หินจนั ทร ์
ๆ นั้นตา่ํ ชา้ มิไดใ้ หผ้ ลหาลาภหาทรพั ยบ์ มิได ้
๏ อนึ่งผิวพระจนั ทรอ์ ยรู่ าษี พฤศภ กรกฎ ดลุ ย ์ มงั กร พิจิตร กมุ ภ ์ หก
ราษีนีช้ อื่ วา่ พลจนั ทร ์ ๆ น้ันมีกาํ ลงั จะใหผ้ ลจะมีลาภมีทรพั ยม์ าก
๏ อนึ่งผิวพระอาทิตย ์ พระเสาร ์ อยใู่ นราษีเมษกบั ดว้ ยลกั ขณาก็ดี พระ
องั คาร พระราหู อยใู่ นราษีดลุ ยก์ บั ดว้ ยลกั ขณาก็ดี พระจนั ทร ์ พระพฤหศั
บดี อยใู่ นราษีมงั กรกบั ดว้ ยลกั ขณาก็ดี พระศกุ ร พระพุฒ อยใู่ นราษีกรกฎ
ดว้ ยลกั ขณาก็ดี ทงั้ สี่อยา่ งนี้ ชอื่ วา่ คอู่ สีติรว่ มธาตกุ มุ ลกั ขณาประเสริษฐย์ ิ่ง

ลิลติ ทกั ษาพยากรณ์ : สมเดจ็ ฯ เจ้าฟ้ ากรมหลวงพทิ ักษ์มนตรี 210

นัก แมว้ า่ ชาตาผูใ้ ดไดแ้ ตล่ ะอยา่ งดงั นี้ ผิวผูน้ ั้นจะเกิดในตระกลู เขญ็ ใจก็ดี คง

จะไดเ้ ปนพระยาโดยแท ้
๏ อนึ่งผิวพระองั คารอยใู่ นราษี เมถนุ สิงห ์ มงั กร สามราษีนีก้ ็ดี แมว้ า่ ผูน้ ั้น

เปนสตั รี จะไดเ้ ปนนางพระยา ถา้ บรุ ษุ จะเปนมหาอาํ มาตย ์ ถา้ บรรพชติ จะได ้

เปนพระยาสงฆโ์ ดยแท ้
๏ อนึ่งผิวพระราหอู ยใู่ นราษี เมษ พฤศพ กมุ ภ ์ สามราษีนีก้ ็ดี ผูน้ ้ันจะได ้

เปนพระยา มีบญุ แลความศขุ มาก จะมีพลพาหนะมาก แกลว้ กลา้ ใน
สงครามยิง่ นัก
๏ อนึ่งมีพระบาฬีทายโยควา่ เอกรามริตุ อฏฐฺ เสารี ราหู ปติฏฐฺ ติ า วิ
มุกขฺ สสฺ อยํ ชาตา สจจฺ ํ ราชา ภวิสสฺ ติ อตั ถาธบิ ายวา่ ผิวชาตาผูใ้ ดได ้
พระเสาร ์ พระราหู เปนหนึ่ง เปนสาม เปนแปด เปนสิบเอ็จกบั ลกั ขณาก็ดี
ชาตาผูน้ ้ันชอื่ วา่ ไดโ้ ยค จะไดเ้ ปนพระยาโดยแท ้
๏ อนึ่งมีพระบาฬีทายเกณฑว์ า่ ปรฺ สวทสกิณฺฑานํ นร จ สห ลกขฺ ณํ อมฺ

พุ จ จตกุ ิณฺฑานํ กิตานํ สตตฺ เมว จ อตั ถาธบิ ายวา่ ผิวลกั ขณาอยใู่ น
ราษีปัสวะ พระเคราะหต์ วั ใดเปนสิบกบั ลกั ขณา พระเคราะหต์ วั นั้นเปนเกณฑ ์

ผิวลกั ขณาอยใู่ นราษีนระ พระเคราะหต์ วั ใดอยดู่ ว้ ยลกั ขณา พระเคราะหต์ วั
นั้นเปนเกณฑ ์ ผิวลกั ขณาอยใู่ นราษีอาํ พุ พระเคราะหต์ วั ใดเปนสีก่ บั
ลกั ขณา พระเคราะหต์ วั น้ันเปนเกณฑ ์ ผิวลกั ขณาอยใู่ นราษีกิตะ พระ
เคราะหต์ วั ใดเปนเจ็ดกบั ลกั ขณา พระเคราะหต์ วั น้ันเปนเกณฑ ์ มีพระบาฬี

ทายเกณฑว์ า่

สจู กิณฺฑํ เชยยฺ สิทธฺ ํ จนฺทกิณฺฑํ สขุ าวหํ

ภมุ มฺ กิณฺฑญจฺ ราชาว พทุ ธฺ กิณฺฑํ กฏุ มุ พฺ ิกํ

ครุ กุ ิณฺฑํ ราชา ปชู ํ สกุ รฺ กิณฺฑํ มหทธฺ โน

โสรกิณฺฑํ ภมู ิปาลํ ราหกุ ิณฺฑํ อสาทิสํ

ลลิ ติ ทกั ษาพยากรณ์ : สมเดจ็ ฯ เจ้าฟ้ ากรมหลวงพทิ กั ษ์มนตรี 211

๏ อตั ถาธบิ ายวา่ ผิวพระอาทิตยเ์ ปนเกณฑ ์ ผูน้ ั้นจะมีไชยชนะแกข่ า้ ศึกศตั รู
ทง้ั ปวง
๏ ผิวพระจนั ทรเ์ ปนเกณฑ ์ ผูน้ ้ันจะมีความศขุ มากหาอนั ตรายมิได ้
๏ ผิวพระองั คารเปนเกณฑ ์ ผูน้ ั้นจะไดเ้ ปนพระยามีอานุภาพมาก
๏ ผิวพระพุฒเปนเกณฑ ์ ผูน้ ้ันจะเปนกฏุ มุ พีมีทรพั ยอ์ ปุ โภคบริโภคมาก
๏ ผิวพระพฤหศั บดีเปนเกณฑ ์ ผูน้ ้ันจะมีคณุ วิชามาก ทา้ วพระยาจะกระทาํ

สกั การะบชู า
๏ ผิวพระศกุ รเปนเกณฑ ์ ผูน้ ั้นจะเปนเสรฐมี ีโภคสมบตั ิบริวารมาก
๏ ผิวพระเสารเ์ ปนเกณฑ ์ ผูน้ ั้นจะเปนกระษตั ริยร์ กั ษาแผ่นดิน
๏ ผิวพระราหเู ปนเกณฑ ์ ผูน้ ้ันจะมีคณุ แลยศวิเศษตา่ ง ๆ หาผูเ้ สมอบมิได ้
๏ อนึ่งผิวพระองั คาร อยกู่ บั ลกั ขณาในราษีทง้ั สาม คือ เมถนุ กรกฎ พิจิก
ก็ดี อนึ่งพระองั คารเปนเจ็ดกบั ลกั ขณาก็ดี พระพฤหศั บดีเปนหา้ กบั ลกั ขณา

ก็ดี พระเสาร ์ พระองั คารอยดู่ ว้ ยกนั ในราษีพิจิกก็ดี พระเสาร ์ พระองั คาร
อยดู่ ว้ ยกนั ในราษีกมุ ภก์ ็ดี ผิวหญิงชายผูใ้ ดชาตาเปนดงั นี้ แตอ่ ยา่ งใดอยา่ ง
หนึ่งก็ดี ทายวา่ เปนหมนั หาบตุ รมิไดโ้ ดยแท ้
๏ อนึ่งผิวพระจนั ทร ์ กมุ ลกั ขณาก็ดี เปนสามกบั ลกั ขณาก็ดี ชอื่ วา่ ราชโชค
ผิวพระจนั ทรเ์ ปนหกกบั ลกั ขณา ชอื่ วา่ สิทธโิ ชค ผิวพระจนั ทรเ์ ปนสิบกบั
ลกั ขณา ชอื่ วา่ อมฤตยโชค ผิวพระจนั ทรเ์ ปนสิบเอ็จกบั ลกั ขณา ชอื่ วา่ ลาภ
โชค แลโชคทง้ั สี่นีช้ อื่ วา่ ลกั ปฏิสนธิ ผิวชาตาผูใ้ ดไดล้ กั ปฏิสนธแิ ตอ่ นั ใด
อนั หนึ่ง ผูน้ ั้นแมว้ า่ บาปเคราะหจ์ รมาตอ้ งลกั ขณาก็ดี จนั ทรก์ ็ดี อาจแบง่ เบา
บนั เทาโทษที่รา้ ยลงไดก้ ึง่ หนึ่ง ประเสริฐยิง่ นัก
๏ อนึ่งมีพระบาฬีทายตรีกลู วา่ ลกขฺ ณา อถวา จนโฺ ท เย ครฺ หา จ ปติฏฺ
้ิตา ป ฺ้ จ นว สมลกขฺ ณา ตรฺ ิกลุ านิ ปกาสิตา อตั ถาธบิ ายวา่ ผิว

ลกั ขณาจนั ทร ์ ชาตาผูใ้ ด มีพระเคราะหต์ วั ใดเปนหา้ เปนเกา้ แลอยดู่ ว้ ย

ลิลติ ทกั ษาพยากรณ์ : สมเดจ็ ฯ เจ้าฟ้ ากรมหลวงพทิ กั ษ์มนตรี 212

ลกั ขณาก็ดี พระเคราะหต์ วั นั้นชอื่ วา่ ตรีกลู ผิวพระอาทิตยเ์ ปนตรีกลู ผูน้ ั้น
ศตั รบู ชู าจะกลบั เปนมิตรจะเปนที่รกั แกฝ่ ูงชนทง้ั ปวง
๏ ผิวพระจนั ทรเ์ ปนตรีกลู ผูน้ ั้นจะไดส้ กั การะบชู าแตผ่ ูอ้ ืน่ เปนอนั มาก
๏ ผิวพระองั คารเปนตรีกลู ผูน้ ั้นจะพลดั พรากจากที่อยเู่ นือง ๆ
๏ ผิวพระพุฒเปนตรีกลู ผูน้ ั้นจะไดส้ กั การะบชู าเพราะอาไศรยทา่ นผูอ้ นื่
๏ ผิวพระพฤหศั บดีเปนตรีกลู ผูน้ ้ันจะมีอายศุ มย์ ืนนาน
๏ ผิวพระศกุ รเปนตรีกลู ผูน้ ้ันจะไดส้ กั การะบชู ามาแตท่ ิศตา่ งๆ
๏ ผิวพระเสารเ์ ปนตรีกลู ผูน้ ้ันจะพลดั พรากจากญาติแลมิตร
๏ ผิวพระราหเู ปนตรีกลู ผูน้ ั้นจะมีลาภมาก
๏ อนึ่งวา่ ถา้ พระพฤหศั บดีอยใู่ นราษีทง้ั หก คือเมษ เมถนุ สิงห ์ ดลุ ย ์ ธนู
กมุ ภ ์ ก็ดีไดช้ อื่ วา่ พระพฤหศั บดีน้ันเปนตรีกลู ผิวชาตาผูใ้ ดไดพ้ ระพฤหศั บดี
เปนตรีกลู ดงั นี้ จะมีความศขุ มากหาอนั ตรายบมิได ้
๏ อนึ่งผิวชาตาผูใ้ ดไดพ้ ระราหอู ยใู่ นราษีทงั้ สาม คือเมถนุ ดลุ ยก์ มุ ภก์ ็ดี ได ้
ชอื่ วา่ ประกินโชก ผูน้ ั้นจะมีพลพาหนะบริวารเปนอนั มาก
๏ อนึ่งผิวลกั ขณาอยใู่ นราษีทง้ั หก คือ เมษ กรกฎ สิงห ์ กนั ย ์ พิจกิ
มงั กรก็ดี ลกั ขณาอนั น้ันไดช้ อื่ วา่ วราชลกั ขณา
๏ ไนยหนึ่งวา่ ผิวชาตาผูใ้ ดไดพ้ ระจนั ทรอ์ ยดู่ ว้ ยลกั ขณาในราษีกนั ย ์ พระ

อาทิตย ์ พระศกุ ร อยใู่ นราษีเมษ พระพฤหศั บดี พระราหอู ยใู่ นราษีกรกฎ
ดงั นี้ ผูน้ ้ันจะไดเ้ ปนพระยาโดยแท ้
๏ อนึ่งผิวชาตาผูใ้ ดไดพ้ ระอาทิตยอ์ ยใู่ นราษีเมษ พระจนั ทรอ์ ยใู่ นราษีกรกฎ
พระเสารอ์ ยใู่ นราษีดลุ ย ์ ลกั ขณาอยใู่ นราษีมงั กรดงั นี้ ไดช้ อื่ วา่ จกั ชาตา ผู ้
นั้นจะไดเ้ ปนพระยาโดยแท ้
๏ อนึ่งมีพระบาฬีทายกาํ ลงั พระเคราะหใ์ หค้ ณุ วา่ อาทิตยฺ เมเส ลกขฺ เณ จ
สิงเฺ ห ผิวพระอาทิตยอ์ ยใู่ นราษีเมษ ลกั ขณาอยรู่ าษีสิงหไ์ ดช้ อื่ วา่ กาํ ลงั พระ
อาทิตยใ์ หค้ ณุ ผูน้ ั้นจะมีโภคสมบตั ิแลเกียรติยศเปนอนั มาก

ลลิ ติ ทกั ษาพยากรณ์ : สมเดจ็ ฯ เจ้าฟ้ ากรมหลวงพทิ ักษ์มนตรี 213

๏ เมถเุ น กรกเฎ เจว กเนฺย ธนุ จ มีนฺยเก ผิวพระจนั ทรอ์ ยใู่ นราษีทง้ั หา้
คือเมถนุ กรกฏ กนั ย ์ ธนู มิน นีไ้ ดช้ อื่ วา่ กาํ ลงั พระจนั ทรใ์ หค้ ณุ ผูน้ ้ันจะ
มีทรพั ยม์ าก
๏ เมถเุ น กรกเฏ สิงเฺ ห ผิวพระองั คารอยใู่ นราษีทง้ั สาม คือ เมถนุ กรกฎ
สิงห ์ ไดช้ อื่ วา่ กาํ ลงั พระองั คารใหค้ ณุ ผูน้ ้ันจะไดเ้ ปนพระยาแลเสนาบดี ถา้
สตั รีจะไดเ้ ปนนางพระยา
๏ พทุ ธฺ กรกเฎ ลกขฺ เณ จ มีเนฺย ผิวพระพุธอยใู่ นราษีกรกฎ ลกั ขณาอยู่
ราษีมิน ไดช้ อื่ วา่ กาํ ลงั พระพฒุ ใหค้ ณุ ผูน้ ั้นจะมีอานุภาพมาก หาผูใ้ ดในทิศ
ทง้ั สีจ่ ะเสมอมิได ้
๏ ครุ ุ กรกเฏ ลกขฺ เณ จ มงกฺ เร ผิวพระพฤหศั บดีอยรู่ าษีกรกฎ ลกั ขณา
อยรู่ าษีมงั กร ไดช้ อื่ วา่ กาํ ลงั พระพฤหศั บดีใหค้ ณุ ผูน้ ้ันทา้ วพระยาจะให ้
ความศขุ จะกระทําสกั การะบชู า
๏ สกุ รฺ เมเส ลกขฺ เณ กรกเฏ ผิวพระศกุ รอยใู่ นราษีเมษ ลกั ขณาอยรู่ าษี
กรกฎ ไดช้ อื่ วา่ กาํ ลงั พระศกุ รใหค้ ณุ ผูน้ ั้นจกั เจริญดว้ ยยศศกั ดิใ์ นโลก เปน
ที่รกั ที่บชู าแกม่ หาชนทง้ั ปวง
๏ โสรี สิงเห เมเส ลกขฺ ณา ผิวพระเสารอ์ ยใู่ นราษีสิงห ์ ลกั ขณาอยรู่ าษี
เมษ ไดช้ อื่ วา่ กาํ ลงั พระเสารใ์ หค้ ณุ ผูน้ ้ันจะมียศศกั ดิม์ าก ศตั รจู ะกลบั เปน
มิตร
๏ ราหุ ตเุ ลยฺ ลกขฺ เณ จ กมุ ฺเภ ผิวพระราหอู ยใู่ นราษีดลุ ย ์ ลกั ขณาอยู่
ราษีกมุ ภ ์ ไดช้ อื่ วา่ กาํ ลงั พระราหใู หค้ ณุ ผูน้ ้ันจะเปนนักปราชญม์ ีปัญญามาก
จะทํากิจอนั ใดอาจสาํ เร็จทุกประการ
๏ อนึ่งมีพระบาฬีทายเกษตรวา่ รวิ เกษตรฺ า เชยยฺ สตตฺ ุ ผิวพระอาทิตย ์
เปนเกษตร ผูน้ ้ันจะชนะแกศ่ ตั รู
๏ จนฺทเกษฺ ตรฺ า ชนปปฺ ิ ยา ผิวพระจนั ทรเ์ ปนเกษตร ผูน้ ั้นจะเปนที่รกั แกฝ่ ูง
ชนทงั้ ปวง

ลิลติ ทักษาพยากรณ์ : สมเดจ็ ฯ เจ้าฟ้ ากรมหลวงพทิ ักษ์มนตรี 214

๏ ภมุ ฺมเกษฺ ตรฺ า พหวุ ิทยฺ า ผิวพระองั คารเปนเกษตร ผูน้ ้ันจะมีวิชาการมาก
๏ พุทธฺ เกษฺ ตรฺ า จ ปณฺฑิตา ผิวพระพธุ เปนเกษตร ผูน้ ั้นจะเปนนักปราชญ ์
๏ ครุ เุ กษฺ ตรฺ า ป ฺ้ วนโฺ ต ผิวพระพฤหศั บดีเปนเกษตร ผูน้ ้ันจะมีปัญญา

มาก
๏ สกุ รเกษฺ ตรฺ า มหาสีโล ผิวพระศกุ รเปนเกษตร ผูน้ ั้นจะมีศีลอนั ยิ่ง
๏ โสรีเกษฺ ตรฺ า สรุ าธาโร ผิวพระเสารเ์ ปนเกมตร ผูน้ ั้นจะทรงอานุภาพกลา้

หาญ
๏ ราหเุ กษฺ ตรฺ า อเกสรา ผิวพระราหเู ปนเกษตร ผูน้ ั้นจะมีเกษาอนั บาง
๏ อนึ่งมีพระบาฬีทายมหาอจุ วา่ รวิอจุ โฺ จ มหาโภโค ผิวพระอาทิตยเ์ ปนมหา
อจุ ผูน้ ั้นจะมีสมบตั ิมาก จะมีปัญญาอดุ มกวา่ ญาติทง้ั ปวง จะไดซ้ งึ่ ความศขุ
ทุกเมื่อ
๏ สสิอจุ โฺ จ มหาสขุ ํ ผิวพระจนั ทรเ์ ปนมหาอจุ ผูน้ ้ันจะมีความศขุ มาก จะมี
สวุ รรณหิรญั สารเปนอนั มาก จะไปในที่ใดยอ่ มจะขยี่ วดยานเปนนิจ งามใน
ทา่ มกลางบริษทั ชนทงั้ หลายจะบชู าเปนเสนาบดีโดยแท ้ หาสงไสยมิได ้
๏ ภมุ มฺ อจุ โฺ จ มหาโภโค ผิวพระองั คารเปนมหาอจุ ผูน้ ั้นจะมีโภคสมบตั ิ แล

บริวารชา้ งมา้ โคกระบือมาก จะมีบตุ รภิริยาก็มาก จะไปในทิศตา่ ง ๆ ยอ่ มจะ

ไดล้ าภทุกแหง่
๏ พุทธฺ จโฺ จ สขุ วทุ ธฺ ิ ผิวพระพุธเปนมหาอจุ ผูน้ ้ันจะเจริญดว้ ยความศขุ จะ
ไดท้ รพั ยเ์ งินทองแกว้ แหวนทุกเมื่อ จะชนะขา้ ศึกศตั รทู ง้ั ปวง
๏ ครุ อุ จุ โฺ จ มหทธฺ โน ผิวพระพฤหศั บดีเปนมหาอจุ ผูน้ ั้นจะมีทรพั ยม์ าก มี
ยวดยานพาหนะชา้ งมา้ แลธญั ญาหารก็มาก จะมีปัญญาแกลว้ กลา้ ยิ่งนัก
๏ สกุ รฺ อจุ โฺ จ จ อมจโฺ จ จ ผิวพระศกุ รเปนมหาอจุ ผูน้ ้ันจะไดเ้ ปนอาํ มาตย ์
จะมีรปู อนั อดุ ม จะเปนที่รกั แกม่ หาชนทกุ แหง่

ลลิ ติ ทักษาพยากรณ์ : สมเดจ็ ฯ เจ้าฟ้ ากรมหลวงพทิ ักษ์มนตรี 215

๏ โสรี อจุ โฺ จ มหาป ฺ้ โ ผิวพระเสารเ์ ปนมหาอจุ ผูน้ ้ันจะมีปัญญามาก
จะมีพลพาหนะแลความเพียรก็มาก แตจ่ ะดรุ า้ ยไม่ละอายแกบ่ าป แลจะมีโรค
นอ้ ย สรรพทุกขโ์ ทษไภยจกั มิไดม้ ี
๏ ราหอุ จุ โฺ จ โภคสมปฺ ตตฺ ิ ผิวพระราหเู ปนมหาอจุ ผูน้ ั้นจะมีโภคสมบตั ิ จะ
ไปในที่ใดยอ่ มไปดว้ ยยานพาหนะชา้ งมา้ ตา่ งๆสรรพทกุ ขโ์ ทษไภยจกั มิไดม้ ี จะ
มีความโกรธน้ันนอ้ ย จิตรจะเปนกศุ ลภพั ผลมาก
๏ เอกอจุ โฺ จ สมฺมาทิฏฺ ้ิ ผิวผูใ้ ดไดม้ หาอจุ ตวั หนึ่ง ผูน้ ้ันจะตง้ั อยใู่ น
สมั มาทิฏฐิ ประพฤติในกศุ ลมาก
๏ ทวฺ ิอจุ โฺ จ ปณฺฑิโต นโร ผิวไดม้ หาอจุ สองตวั ผูน้ ้ันจะเปนนักปราชญ ์
รอู ้ ตั ถธรรมมาก
๏ ตรฺ ิอจุ โฺ จ จ อมจโฺ จ จ ผิวไดม้ หาอจุ สามตวั ผูน้ ้ันจะไดเ้ ปนมหาอาํ มาตย ์
๏ จตอุ จุ โฺ จ จ ราชาโน ผิวไดม้ หาอจุ สีต่ วั ผูน้ ้ันจะไดเ้ ปนบรมกระษตั ริย ์
๏ ป ฺ้ จอจุ โฺ จ จกกฺ วตตฺ ิ ผิวไดม้ หาอจุ หา้ ตวั ผูน้ ้ันจะไดเ้ ปนบรมจกั รพรรดิ
ราช
๏ ฉอจุ โฺ จ อรหนโฺ ต จ ผิวไดม้ หาอจุ หกตวั ผูน้ ้ันจะไดเ้ ปนพระอรหนั ต ์
๏ สตตฺ อจุ โฺ จ ปจเฺ จกพุทโฺ ธ ผิวไดม้ หาอจุ เจ็ดตวั ผูน้ ้ันจะไดเ้ ปนพระปัจเจก
โพธเิ จา้
ส๏มั อมฏาสฺ มั อพจุ ทุโฺ จธเจสา้ มมฺ ฯาสจมบฺพพุทรโฺะธคมั ผภิวีรไจด์ กัม้ รหทาิปอนจุ ีแปเทด่าตนวั ี้ ผูน้ ั้นจะไดเ้ ปนองคพ์ ระ

ลลิ ติ ทักษาพยากรณ์ : สมเดจ็ ฯ เจ้าฟ้ ากรมหลวงพทิ ักษ์มนตรี 216

พระประวตั 2ิ

สมเด็จพระมหาสมณเจา้ กรมพระปรมานุชติ ชโิ นรส

สมเดจ็ พระมหาสมณเจา้ กรมพระปรมานุชติ ชโิ นรส เป็ น
พระราชโอรสองคท์ ี่ 28 ในพระบาทสมเด็จพระพทุ ธยอดฟ้ าจฬุ าโลก
มหาราช ประสตู ิแตเ่ จา้ จอมมารดาจยุ ้ (ตอ่ มาไดเ้ ลื่อนยศเป็ นทา้ วทรงกนั ดาล)
เมื่อวนั ที่ 11 ธนั วาคม พ.ศ. 2333 มีพระนามวา่ พระเจา้ ลกู ยาเธอ พระองค ์
เจา้ วาสกุ รี ผนวชเป็ นสามเณรเมื่อพระชนั ษาได ้ 12 ปี เมื่อปี พ.ศ. 2345
ผนวชเป็ นพระภิกษุ แลว้ เสด็จไปประทบั ณ วดั พระเชตพุ นวิมลมงั คลาราม
ทรงศึกษาหนังสือไทยและภาษาบาลีตลอดทง้ั วิชาอนื่ ๆ จากสมเด็จพระพน
รตั น์ วดั พระเชตพุ น จนมีพระปรีชาสามารถ ทงั้ ทางคดีโลก และคดีธรรม มี
ผลงานอนั เป็ นพระราชนิพนธเ์ รื่องตา่ ง ๆ เป็ นจาํ นวนมาก

ภายหลงั พระบาทสมเด็จพระมงกฎุ เกลา้ เจา้ อยหู่ วั มีพระราชดาํ ริวา่
การเรียกพระนามพระบรมราชวงศซ์ งึ่ ดาํ รงสมณศกั ดิเ์ ป็ นพระประมุขแหง่ สงั ฆ
มณฑลแตเ่ ดิมนั้นเรียกตามพระอสิ ริยยศแหง่ พระบรมราชวงศ ์ ไม่ไดเ้ รียกตาม
สมณศกั ดิข์ องพระประมุขแหง่ สงั ฆมณฑล คือ "สมเด็จพระอริยวงศาคต
ญาณ" หรือที่เรียกอยา่ งยอ่ วา่ "สมเด็จพระสงั ฆราช" พระองคจ์ ึงเปลีย่ นคาํ นํา
พระนามของพระบรมวงศานุวงศซ์ งึ่ ดาํ รงสมณศกั ดิเ์ ป็ นพระประมุขแหง่ สงั ฆ
มณฑลวา่ "สมเด็จพระมหาสมณเจา้ " เพื่อใหป้ รากฏพระนามในสว่ นสมณ
ศกั ดิด์ ว้ ย ดงั น้ัน จึงเปลีย่ นคาํ นําพระนามเป็ น "สมเดจ็ พระมหาสมณเจา้
กรมพระปรมานุชติ ชโิ นรส"

2 จากวกิ ิพีเดีย สารานุกรมเสรี

ลิลติ ทักษาพยากรณ์ : สมเดจ็ ฯ เจ้าฟ้ ากรมหลวงพทิ ักษ์มนตรี 217

พระอจั ฉริยภาพ

สมเด็จพระมหาสมณเจา้ กรมพระปรมานุชติ ชโิ นรส

สมเด็จพระมหาสมณเจา้ กรมพระปรมานุชติ ชโิ นรส มีพระ
อจั ฉริยภาพหลายดา้ น ในทางอกั ษรศาสตร ์ ก็ไดน้ ิพนธเ์ รือ่ งฉันทม์ าตรา
พฤติ และวรรณพฤติ ตาํ ราโคลงกลบท คาํ กฤษฎี เป็ นตน้ นอกจากนีย้ งั ได ้
นิพนธบ์ ทกวีอกี เป็ นจาํ นวนมาก ที่ลว้ นมีคณุ คา่ เป็ นเพชรนํา้ เอกทาง
วรรณกรรมของไทยตลอดมา

สาํ หรบั วรรณกรรมศาสนา ไดท้ รงพระนิพนธเ์ รือ่ งปฐมสมโพธกิ ถา
รา่ ยยาวมหาเวสสนั ดรชาดก หรือรา่ ยยาวมหาชาติ ซงึ่ นับเป็ นวรรณกรรม
ชนิ้ เอกทางพระพุทธศาสนาในสมยั รตั นโกสินทร ์ นอกจากนีไ้ ดท้ รงพระนิพนธ ์
เรื่องตา่ ง ๆ ไวม้ ากเชน่ ลิลิตตะเลงพ่าย พระราชพงศาวดาร ฉบบั สมเด็จ
กรมพระปรมานุชติ ชโิ นรส เทศนาพงศาวดารกรงุ ศรีอยธุ ยา ลิลิตกระบวน
พยหุ ยาตราพระกฐนิ สถลมารค และชลมารค เป็ นตน้

ในทางพระพทุ ธศิลป์ ไดท้ รงคิดแบบพระพทุ ธรปู ปางตา่ ง ๆ ถวาย
พระบาทสมเด็จพระน่ังเกลา้ เจา้ อยหู่ วั โดยทรงเลือกพระอิริยาบถตา่ ง ๆ จาก
พทุ ธประวตั ิเป็ นจาํ นวน 37 ปาง เริม่ ตง้ั แตป่ างบาํ เพ็ญทกุ ขกิริยา จนถึงปาง
หา้ มมาร พระพทุ ธรปู ปางตา่ ง ๆ เหลา่ นี้

ในปี พ.ศ. 2533 องคก์ ารการศึกษา วทิ ยาศาสตร ์ และ
วฒั นธรรมแหง่ สหประชาชาติ (ยูเนสโก) ไดป้ ระกาศยกย่องสมเดจ็
พระมหาสมณเจา้ กรมพระปรมานุชติ ชโิ นรสเป็ นบุคคลผูม้ ีผลงาน

ดีเดน่ ดา้ นวฒั นธรรมระดบั โลก ประจาปี พ.ศ. 2533 นบั เป็ น
พระสงฆร์ ูปแรกที่ไดร้ บั การถวายเกยี รตินี้

ลลิ ติ ทักษาพยากรณ์ : สมเดจ็ ฯ เจ้าฟ้ ากรมหลวงพทิ กั ษ์มนตรี 218

พระนิพนธ ์

สมเด็จพระมหาสมณเจา้ กรมพระปรมานุชติ ชโิ นรส

สรรพสิทธคิ าํ ฉันท ์
สมุทรโฆษคาํ ฉันทต์ อนปลาย
กฤษณาสอนนอ้ งคาํ ฉันท ์
ฉันทด์ ษุ ฏีสงั เวยกลอ่ มชา้ งพงั
กาพยข์ บั ไมก้ ลอ่ มชา้ งพงั
ฉันทม์ าตราพฤติ
ฉันทว์ รรณพฤติ
ลิลิตตะเลงพา่ ย
ลิลิตกระบวนพยหุ ยาตราพระกฐนิ สถลมารคและชลมารค
โคลงยอพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระน่ังเกลา้ เจา้ อยหู่ วั เมื่อปฏิสงั ขรวดั พระเช
ตพุ น
ร่ายทาขวญั นาค
เทศนม์ หาชาติ ๑๑ กณั ฑ ์
ตาํ ราพระพุทธรปู ตา่ ง ๆ
ปฐมสมโพธกิ ถา
พระธรรมเทศนาพงศาวดากรงุ ศรีอยธุ ยา
ลิลิตจกั รทีปนี (เป็ นตาราโหราศาสตร)์
กลอนเพลงยาวเจา้ พระ
คาํ ฤษฏี (หนังสือรวบรวมศพั ท)์
โคลงเบ็ดเตล็ดตา่ ง ๆ เชน่ โคลงฤษีดดั ตน โคลงภาพตา่ งภาษา
ฉันทส์ งั เวยกลองวินิจฉัยเภรี
กรุ ธุ รรมชาฏก ฯลฯ