06. ນ. ລໍາກ້ຽງ ພົງພານິດ ພທ (ສົ່ງ ມຊ)

ການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ ນະຄອນໄກສອນພມົວຫ ິ ານ ແຂວງສະຫວນັນະເຂດ. ກລໍ ະນສີ ກ ຶສາ: ບາຸ້ນໜອງໂກມ່ ແລະ ບາຸ້ນນາທາດ PROTECTION OF THE DONG NATAD CONSERVATION FOREST KAISONEPHOMVIHAN CITY, SAVANNAKHET PROVINCE. A CASE STUDY OF NONGKOM AND NATHAD VILLAGES ລາ ໍ ກຽຸ້ງ ພງ ົ ພານດ ິ ວທ ິ ະຍານພ ິ ນົ ປະລ ິ ນຍາໂທວທ ິ ະຍາສາດສງັຄມົ ສາຂາ ການຈດັການພ ຸ້ນທ່ີເພ່ ອການພດັທະນາ ທະບຽບ: Ms-SMD-07-009 ມະຫາວທິ ະຍາໄລແຫງ່ ຊາດ ຄະນະວທິ ະຍາສາດສງັຄມົ 2021

ໃບຮບັຮອງການປຸ້ອງກນັ ການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນ ດງົນາຕາດ ນະຄອນໄກສອນພມົວຫິ ານ ແຂວງສະຫວນັນະເຂດ ກລໍ ະນສີຶກສາ: ບາຸ້ນໜອງໂກມ່ ແລະ ບາຸ້ນນາທາດ ໂດຍ: ນາງ ລາໍກຽຸ້ງ ພງົພານດິ ວທິ ະຍານພິນົເຫັ ຸ້ມນສີຸ້ ະເໜີຕ່ໍຄະນະວທິ ະຍາສາດສງັຄມົ ມະຫາວທິ ະຍາໄລແຫງ່ ຊາດ ຄະນະກາໍ ມະການທ່ີປຶກສາ ແລະ ຄະນະກາໍ ມະການປຸ້ອງກນັວິທະຍານິພນົ ໄດຸ້ມກີານ ພິຈາລະນາວທິ ະຍານພິ ນົສະບບັນແີຸ້ ລວຸ້ ວນັທີ26 ສິງຫາ 2021 ເຫັນວາ່ ສມົຄວນຮບັເປັນສວ່ ນໜ່ຶງ ຂອງການສຶກສາຕາມຫ ກັສູດປະລິນຍາໂທວິທະຍາສາດ ສາຂາ ການຈດັການພ ຸ້ນທ່ີເພ່ ອການ ພດັທະນາ ຂອງຄະນະວທິ ະຍາສາດສງັຄມົ ມະຫາວທິ ະຍາໄລແຫງ່ ຊາດ. ຄະນະກາໍມະການທ່ີປຶກສາ ຄະນະກາໍມະການປຸ້ອງກນັວທິ ະຍານພິ ນົ ປະທານກາໍມະການ................................. ປະທານກາໍມະການ.................................... (ອຈ. ປອ. ນ. ສມົຄດິ ບລູ ດິ າໍ) (ຮສ. ປອ. ບນ ທະວີສໍສາໍພນັ) ກາໍມະການ............................................ ຮອງປະທານ............................................. (ຊອ. ປທ. ນ. ທິບພະພອນ ແກວຸ້ວລິ ິຍາວງົ) (ຮສ. ປອ. ນ. ກາບມະນວີນັ ພູໄຊ) ກາໍມະການ............................................... (ປອ. ສີສະຫວາດ ໂສມມະລດັ) ຄະນະວິທະຍາສາດສງັຄມົ ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ ໄດອຸ້ ະນ ມດັຮບັເອົາວິທະຍານິພນົ ສະບບັນີຸ້ໃຫຸ້ເປັນສ່ວນໜ່ຶງຂອງການສາໍ ເລັດການສຶກສາຕາມຫ ກັສູດປະລິນຍາໂທວິທະຍາສາດ ສາຂາ ການຈດັການພ ຸ້ນທ່ີເພ່ ອການພດັທະນາ ມະຫາວທິ ະຍາໄລແຫງ່ ຊາດ. ວນັທີ................................ ຄະນະບໍດ ີຄະນະວທິ ະຍາສາດສງັຄມົ

ບດົສະແດງຄວາມຮບ ູຸ້ ນ ຄນ ວິທະຍານິພນົສະບບັນີຸ້ສາໍເລັດລງົໄດຢຸ້ ່າງສມົບູນ ເພາະໄດຮຸ້ ບັຄວາມອະນ ເຄາະຊວ່ ຍເຫ ອ ຢ່າງດີຈາກທ່ານ ອາຈານປະລິນຍາເອກ ນາງ ສມົຄິດ ບູລິດາໍ ປະທານທ່ີປຶກສາ ແລະ ຜຸ້ຊູ ວ່ ຍ ອາຈານປະລິນຍາໂທ ນາງ ທິບພະພອນ ແກວຸ້ວລິ ິຍາວງົ ກາໍມະການທ່ີປຶກສາວທິ ະຍານພິ ນົ ທ່ີຍາມ ໃດກ່ມໍ ຄີວາມເປັນຫ່ວງໃຍ, ເອົາໃຈໃສໃ່ ຫຸ້ການຊີຸ້ນາໍ ກວດແກຈຸ້ ດ ຂາດຕກົບກົພ່ອງຕາ່ ງໆ ມາໂດຍ ຕະຫ ອດ ຈນົເຮັດໃຫຸ້ວິທະຍານິພນົສະບບັນສີຸ້ າໍເລັດລລ ວ່ ງໄປໂດຍດີຕາມຈດ ປະສງົ ແລະ ຄາດ ໝາຍທ່ີວາງໄວ.ຸ້ ດ່ງັນນັຸ້ ຜສຸູ້ ຶກສາຈ່ງຶຊາບຊຶຸ້ງເປັນຢ່າງຍ່ິງ ແລະ ຂໍຈດົຈາໍຈາລຶກບນ ຄນ ອນັປະເສີດ ຂອງທາ່ ນທງັສອງ ພອຸ້ ມທງັສະແດງຄວາມຂອບໃຈຢາ່ ງສງູ ມາໃນໂອກາດນດີຸ້ ວຸ້ ຍ. ຜຸ້ສູ ຶກສາຂໍສະແດງຄວາມຂອບໃຈຢ່າງລນົຸ້ ເຫ ອຕ່ໍຄວາມກະລນ າອນັສູງສ່ງົຂອງທ່ານ ຮອງ ສາດສະດາຈານ ປະລິນຍາເອກ ບ ນທະວີສໍສາໍພນັ, ທ່ານ ຮອງສາດສະດາຈານ ປະລິນຍາໂທ ພມົບດ ສະດາຈດິ , ທ່ານ ຮອງສາດສະດາຈານ ປະລິນຍາໂທ ບນ ມາກ ອິນທິພອນ, ທ່ານ ຮອງ ສາດສະດາຈານ ປະລິນຍາໂທ ສະເຫ ີມສກັ ພາບດ ດີແລະ ທາ່ ນ ຮອງສາດສະດາຈານ ປະລິນຍາ ໂທ ນາງ ຄາໍພອນ ອິນທິພອນ ທ່ີໃຫຄຸ້ ວາມກະລນ າເປັນຜຊຸູ້ ຽ່ ວຊານໃນການກວດເຄ່ ອງມກ ານວໄຈິ ໃນຄງັຸ້ນ,ີຸ້ ຂໍສະແດງຄວາມຂອບໃຈມາຍງັຄະນະກາໍມະການປຸ້ອງກນັວິທະຍານພິ ນົທ່ີໃຫຸ້ຄວາມຄິດ ເຫັນ ພອຸ້ ມທງັກອງເລຂາທ່ີກວດກາເຕັກນກິ ເພ່ ອໃຫໄຸ້ດເຸ້ຂົຸ້າເຫັ ຸ້ມສມົບນູ . ຜຸ້ສູ ຶກສາຂໍສະແດງຄວາມຮບູຸ້ ນ ຄນ ເປັນຢ່າງສງູ ມາຍງັອະທິການບໍດີມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງ ຊາດ, ຄະນະບໍດີຄະນະວິທະຍາສາດສງັຄມົ ພຸ້ອມດວຸ້ ຍອາຈານທກ ທ່ານທ່ີໄດສຸ້ ມທກ ສະຕິປນັຍາ ຂອງຕນົ ເຂົຸ້າໃນການຖາ່ ຍທອດຫ ກັວຊິ າຄວາມຮໃູຸ້ນດາຸ້ນຕາ່ ງໆ ດວຸ້ ຍຄວາມເອົາໃຈໃສ່ . ຂໍສະແດງຄວາມຂອບໃຈມາຍງັຫວົໜຸ້າພະແນກກະສິກາໍ ແລະ ປ່າໄມແຸ້ຂວງສະຫວນັນເຂດ, ຫວົໜາຸ້ໜ່ວຍງານ ແລະ ວຊິ າການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ, ບນັດາອາໍນາດການປກົຄອງ ບາຸ້ນ, ຕະຫ ອດຮອດປະຊາຊນົບາຸ້ນໜອງໂກມ່ ແລະ ບາຸ້ນນາທາດ ທ່ີໄດອຸ້ າໍນວຍຄວາມສະດວກໃນ ການເກບັຂໍມຸ້ ນູ ດວຸ້ ຍຄວາມຈງິໃຈ ແລະ ຊວ່ ຍເຫ ອຂາຸ້ພະເຈົຸ້າໂດຍຕະຫ ອດ. ໂອກາດນີຸ້ຂໍສະແດງ ຄວາມຮບູຸ້ ນ ຄນ ອນັຫາທ່ີປຽບບ່ໍໄດມຸ້ າຍງັພ່ໍ, ແມ່ , ອາຸ້ຍ, ເອ ຸ້ອຍ, ນອຸ້ ງ ຕະຫ ອດຮອດໝເູ່ພ່ ອນ ແລະ ຍາດຕິພ່ີນອຸ້ ງທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງທ່ີໃຫຸ້ການສະໜັບສະໜູນໃນດຸ້ານທຶນຮອນ, ອ ປະກອນການສຶກສາ, ຍານພາຫະນະ ແລະ ທ່ີຢູ່ອາໄສ ຊ່ຶງໄດກຸ້ າຍເປັນກາໍລງັໃຈອນັມະຫາສານແກຂ່ າຸ້ພະເຈົຸ້າໃນການ ຂຽນວທິ ະຍານພິ ນົສະບບັນໃີຸ້ຫປຸ້ ະສບົຜນົສາໍເລັດໂດຍດ, ີ ຂາຸ້ພະເຈົຸ້າຂໍກາ່ ວຄາໍວາ່ ຂອບໃຈຢ່າງສງູ ມາ ຍງັທກ ໆທາ່ ນໃນໂອກາດນດີຸ້ ວຸ້ ຍ. ລາໍກຽຸ້ງ ພງົພານດິ

i ຫົວບດົ : ການຄ ຸ້ມຄອງປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ ນະຄອນໄກສອນພົມວິຫານ ແຂວງສະຫວນັນະເຂດ: ກລໍ ະນສີຶກສາບາຸ້ນໜອງໂກມ່ ແລະ ນາທາດ ຜສຸູ້ ຶກສາ : ນາງ ລາໍກຽຸ້ງ ພງົພານດິ ທະບຽນນກັສຶກສາ : 117N0081/19 ປະລິນຍາ : ປະລິນຍາໂທວທິ ະຍາສາດ ສາຂາ: ການຈດັການພ ຸ້ນທ່ີເພ່ ອການພດັທະນາ ປຶກສາ : ອາຈານ ປະລິນຍາເອກ ນາງ ສມົຄດິ ບລູ ິດາໍ ຜຊຸູ້ ວ່ ຍອາຈານ ປະລິນຍາໂທ ນາງ ທິບພະພອນ ແກວຸ້ວລິ ິຍາວງົ ປີ : 2021, ຈາໍນວນໜາຸ້: 90 ໜາຸ້ ທະບຽນວທິ ະຍານພິ ນົ : Ms-SMD-07-009 ບດົຄດັຫຍໍ ຸ້ ບດົຄນົຸ້ ຄວາຸ້ການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ ນະຄອນໄກສອນພມົວຫິ ານ ແຂວງສະຫວນັ ນະເຂດ ກລໍ ະນີສຶກສາບາຸ້ນໜອງໂກມ່ ແລະ ບາຸ້ນນາທາດ ໄດວຸ້ າງຈດ ປະສງົໄວຸ້2 ຈດ ປະສງົຄ : 1) ສຶກສາສະພາບການຄມ ຸ້ ຄອງພ ຸ້ນທ່ີປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດປີ2010 ແລະ ປີ2019 ໂດຍນາໍ ໃຊຂຸ້ ໍຸ້ ມນູ ຈາກການສາໍຫ ວດໄລຍະໄກ ແລະ ລະບບົສາລະສນົເທດທາງພມູ ສີາດ (GIS) ແລະ 2) ການມີ ສ່ວນຮວ່ ມຂອງປະຊາຊນົໃນການຄ ຸ້ມຄອງປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ ນະຄອນໄກສອນພມົວິຫານ ແຂວງສະຫວນັນະເຂດ ປີ2010 ແລະ ປີ2019, ໃຊວຸ້ ທິ ີການສຶກສາແບບປະລິມານ, ແບບຄນ ນະພາບ ແລະ ຮບູ ແບບດາຸ້ນເຕັກນກິທາງພມູ ສີາດ, ສາໍລບັທາງປະສິມານແມນ່ ໃຊແຸ້ ບບຟອມສອບຖາມ ຖາມ ຕວົແທນຄອບຄວົໃນ 2 ບາຸ້ນທ່ີເລ ອກໃນກລໍ ະນສີຶກສາ ຊ່ຶງກາ່ ວເຖງິການມສີວ່ ນຮວ່ ມດາຸ້ນການວາງ ແຜນ, ການມສີວ່ ນຮວ່ ມປະຕິບດັ, ການມສີວ່ ນຮວ່ ມຮບັຜນົປະໂຫຍດ ແລະ ການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການ ປະເມນີຜນົ, ຈາໍນວນຜຕຸູ້ ອບແບບຟອມສອບຖາມ 103 ຄອບຄວົ ແລະ ໃຊໂຸ້ປແກຣມສາໍເລັດຮບູ ທາງ ຄອມພິວເຕີໃນການວເິຄາະຂໍມຸ້ ນູ , ການສຶກສາທາງຄນ ນະພາບແມນ່ ຈະມກີານສາໍພາດແບບເຈາະເລິກ ກບັບກ ຄນົສາໍຄນັທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງ ໃນດາຸ້ນການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ ຈາໍນວນ 4 ທາ່ ນ, ສວ່ ນ ຮບູ ແບບດາຸ້ນເຕັກນກິທາງພມູ ສີາດແມນ່ ພນັລະນາອະພິປາຍເປັນພ ຸ້ນຖານສາໍຄນັ ແລະ ເຄ່ ອງມທ ່ີໃຊຸ້ ໃນການຮວມລວບຂໍມຸ້ ນູ ແມນ່ ແບບຟອມສາໍພາດ, ຜນົຂອງການສຶກສາພບົວາ່ : ສະພາບການຄມ ຸ້ ຄອງພ ຸ້ນທ່ີປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ ນະຄອນໄກສອນພມົວຫິ ານແຂວງສະຫວນັ ນະເຂດ ປີ2010 ແລະ ປີ2019 ເຫັນວາ່ : ພ ຸ້ນທ່ີມກີານປ່ຽນແປງຫ າຍທ່ີສດ ແມນ່ ພ ຸ້ນທ່ີດນິປ່າໄມຸ້ຫ ດ ລງົເຖງິ 49.80%, ຮອງລງົມາແມນ່ ດິນກະສິກາໍມກີານປ່ຽນແປງເພ່ີມຂຶຸ້ນ 27.53%, ດິນເປ່ົາຫວາ່ ງ (ປ່າເຫ່ົ າ, ທ່ງົນາ) ເພ່ີມຂນຶຸ້ ເຖງິ 13.12%, ດນິ ປກ ສາຸ້ງກເໍພ່ີມຂນຶຸ້ 9.36%, ພ ຸ້ນທ່ີນາໍຸ້ແມນ່ ຫ ດລງົເຖງິ

ii -0.20%, ພ ຸ້ນທ່ີສວນຢາງພາລາແມນ່ ບ່ໍມກີານປ່ຽນແປງ 1.11% ແລະ ພ ຸ້ນທ່ີເສັຸ້ນທາງກ່ເໍຊ່ັນກນັບ່ໍມີ ການປ່ຽນແປງແຕຢ່ ່າງໃດ 0.43% ເທ່ົາເດີມ ແລະ ການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດມວີິໄສທດັ ເພ່ ອຮກັສາປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດໃຫຸ້ກາຍເປັນປອດຂອງຕວົເມອ ງ, ຮກັສາຊີວະນາໆພນັ, ເປັນສນູ ສຶກສາຄນົຸ້ຄວາຸ້ ແລະ ເປັນສະຖານທ່ີທອ່ ງທຽ່ ວ ແລະ ພກັຜອ່ ນຢອ່ ນໃຈຂອງມວນຊນົ. ການມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງປະຊາຊນົໃນການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ ນະຄອນໄກສອນ ພມົວິຫານ ແຂວງສະຫວນັນະເຂດ ປະເມນີການມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງປະຊາຊນົໃນ 4 ດາຸ້ນຄ : ການມີ ສວ່ ນຮວ່ ມໃນການວາງແຜນ, ການຮວ່ ມປະຕິບດັ, ການຮບັຜນົປະໂຫຍດ ແລະ ການຮວ່ ມປະເມນີຜນົ ໂດຍລວມທກ ດາຸ້ນຢໃູ່ນລະປານກາງ, ຜນົການທດົສອບສມົມດ ຖານພບົວາ່ ປະຕິເສດສມົມດ ຖານເຊ່ັນ: ດາຸ້ນການວາງແຜນ, ດາຸ້ນການລງົມປ ະຕິບດັ, ດາຸ້ນການຮບັ ແລະ ການແບງ່ ປນັຜນົປະໂຫຍດ, ດາຸ້ນ ການມສີວ່ ນຮວ່ ມການຕິດຕາມ ແລະ ປະເມນີຜນົ.

iii Title : Protection of the Dongnatad Conservation forest, Kaisonephomvihan city, Savannakhet province. A case study of Nongkom and Nathad Villges Student Name : Lamkieng PHONGPHANITH Student ID : 117N0081/19 Degree : Master of Sciences in Spatial Management for Development Advisers : Somkhit BOULIDAM, PhD : Thipphaphone KEOVILIYAVONG, MA Year : 2021, No. Of Page: 90 Pages Reg. No : Ms-SMD-07-009 Abstract The Protection of Dongnatad Conservation forest, Kaisonephomvihan city Savannakhet province. A case study of Nongkom and Nathad Villges, There are 2 obecjectives such as: 1) to study the condition Dongnatad Conservation forest of 2010 and 2019, by applying a geographic information system (GIS) and 2) to study the people’s participatin on Protection of Dongnatad Conservation forest Kaisonephomvihan city, Savannakhet province of 2010 and 2019. The study is used quantitative, qualitative and geographic information system. The quantitative was used the questionnaires for 2 Villages from case study and talk about the participation of planning, participation of action, participation of benefit and evaluation and the participation of evaluation, sampling from 103 families, the computer software was used for quantitative data analyses, the population of qualitative was specifically identified by those who were involved for Protection of the Dongnatad conservation forest, sample from 4 interviewed persons, the geometric model to discuss the debate as an important foundation and data collection is a form of interviewing, the study result found below: The condition Dongnatad conservation forest in Kaisonephomvihan city, Savannakhet province of 2010 and 2019 can be seen clearly from the most change percentage is forest by reducing to -277.24, followed by agriculture by increasing to 27.53%, empty land (not thick forest, rice field) by increasing to 13.12% , residential area by increasing to 9.36% , wather area reducing to -0.20%, for Ayapala area is not change to 1.11% and road area is not change to 0 . 4 3 % and The Protection of Dongnatad Conservation forest is a vision to preserve Dongnatad protected forest become a city, conservation Biodiversity, research center and a tourist place as also recreation of public center. The people’s participatin on Protection of Dongnatad Conservation forest Kaisonephomvihan city, Savannakhet province overall was at average such as: the participation of planning, participation of action, participation of benefit and evaluation and the participation of evaluation. The hypothetical test result overall was refused hypothesis such as the participation of planning, participation of action, participation of benefit and evaluation, participation of evaluation.

iv ສາລະບານ ເນອ ຸ້ ໃນ ໜາຸ້ ບດົຄດັຫຍໍຸ້(ພາສາລາວ).............................................................................................................. i ບດົຄດັຫຍໍຸ້(ພາສາອງັກດິ )..........................................................................................................iii ສາລະບານ..............................................................................................................................ivii ສາລະບານແຜນທ່ີ...................................................................................................................... ix ພາກທີ I ພາກສະເໜີ........................................................................................................... 1 1. ເຫດຜນົ ແລະ ຄວາມສາໍຄນັຂອງບນັຫາ........................................................................... 1 2. ຈດ ປະສງົການສຶກສາ ........................................................................................................ 4 3. ຄາໍຖາມການສຶກສາ ........................................................................................................... 4 4. ສມົມດ ຖານ ...................................................................................................................... 4 5. ຂອບເຂດຂອງການສຶກສາ ................................................................................................. 4 5.1ຂອບເຂດດາຸ້ນເນອ ຸ້ ໃນ .................................................................................................. 4 5.2 ຂອບເຂດດາຸ້ນສະຖານທ່ີ............................................................................................. 4 5.3 ຂອບເຂດດາຸ້ນເວລາ ................................................................................................... 5 6. ຜນົທ່ີໄດຮຸ້ ບັຈາກການສກຶສາ.......................................................................................... 5 ພາກທີ II ທບົທວນເອກະສານ ແລະ ຂອດເຂດແນວຄດິການສກຶສາ........................... 6 1. ແນວຄດິ ແລະ ທິດສະດທີ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງ .................................................................................. 6 1.1 ແນວຄດິ ກຽ່ ວກບັປ່າສະຫງວນ ..................................................................................... 6 1.2 ຄວາມໝາຍຂອງການມສີວ່ ນຮວ່ ມ ............................................................................... 6 1.3 ຮູບແບບການມສີວ່ ນຮວ່ ມ............................................................................................ 7 1.4 ລກັສະນະຂອງການມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງປະຊາຊນົ ............................................................ 9 1.5 ປດັໄຈທ່ີພາໃຫມຸ້ ສີວ່ ນຮວ່ ມ........................................................................................ 10 1.6 ແນວຄດິ ກຽ່ ວກບັການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າໄມຂຸ້ອງລດັ.............................................................. 12 1.7 ແນວຄດິ ກຽ່ ວກບັການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າຂອງປະຊາຊນົ......................................................... 13 1.8 ທິດສະດກີານຄມ ຸ້ ຄອງປ່າໄມ................................ ຸ້ ...................................................... 15 1.9 ທິດສະດກີານຈດັການວເິຄາະຂໍມຸ້ ນູ ດວຸ້ ຍລະບບົສາລະສນົເທດທາງພມູ ສີາດ .................. 17 2. ນະໂຍບາຍ ແລະ ນຕິກິ າໍທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງ ................................................................................. 18

v 2.1 ນະໂຍບາຍການອະນຮ ກັຮກັສາປ່າໄມຂອງ ຸ້ ລາວ.......................................................... 18 2.2 ກດົໝາຍ ……………………….…………………………………………………21 2.3 ດາໍລດັວາ່ ດວຸ້ ຍປ່າສະຫງວນ...................................................................................... 24 3. ການສຶກສາທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງ .................................................................................................... 26 3.1 ການສຶກສາທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງຢພູ່ າຍໃນປະເທດ ................................................................... 26 3.2 ການສຶກສາທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງຢຕູ່ າ່ ງປະເທດ......................................................................... 30 4. ຂອບເຂດແນວຄດິ ການສຶກສາ.......................................................................................... 34 ພາກທີIII ວທິ ີການສກຶສາ................................................................................................. 36 1. ຮບູ ແບບການສຶກສາ ........................................................................................................ 36 2. ປະຊາກອນສຶກສາ ແລະ ການສ ມ່ ກ ມ່ ຕວົຢາ່ ງ................................................................... 36 2.1 ປະຊາກອນສຶກສາ .................................................................................................... 36 2.2 ກ ມ່ ຕວົຢາ່ ງ .............................................................................................................. 36 2.3 ກ ມ່ ເປົຸ້າໝາຍ............................................................................................................. 37 3. ແຫ ງ່ ຂໍມຸ້ ນູ , ເຄ່ອ ງມ ແລະ ວທິ ີເກບັກາໍຂໍມຸ້ ນູ .......................................................................37 3.1 ແຫ ງ່ ຂໍມຸ້ ນູ .................................................................................................................37 3.2 ເຄ່ອ ງມກ ານເກບັຂໍມຸ້ ນູ .............................................................................................. 38 3.3 ວທິ ີການເກບັກາໍຂໍມຸ້ ນູ ................................................................................................ 38 4. ການວເິຄາະ ແລະ ແປຜນົຂໍມຸ້ ນູ ....................................................................................... 39 4.1 ການວເິຄາະຂໍມຸ້ ນູ ດາຸ້ນປະລິມານ................................................................................ 39 4.2 ການວເິຄາະຂໍມຸ້ ນູ ດາຸ້ນຄນ ນະພາບ............................................................................. 39 4.3 ການວເິຄາະຂໍມຸ້ ນູ ເຕັກນກິທາງພມູ ສີາດ ...................................................................... 40 5. ສະຖຕິ ິທ່ີໃຊໃຸ້ນການວເິຄາະຂໍມຸ້ ນູ ແລະ ທດົສອບສມົມດ ຖານ ............................................ 42 5.1 ສະຖຕິ ິທ່ີໃຊໃຸ້ນການວເິຄາະຂໍມຸ້ ນູ ................................................................................ 42 5.2 ສະຖຕິ ິທ່ີໃຊໃຸ້ນການທດົສອບສມົມດ ຖານ.................................................................... 42 ພາກທີ IV ຜນົການສກຶສາ ແລະ ອະພິປາຍຜນົ............................................................ 43 1. ສະພາບລວມຂອງພ ຸ້ນທ່ີສຶກສາ......................................................................................... 43 1.1 ທ່ີຕງັຸ້, ຂອບເຂດ ແລະ ປະຫວດັຄວາມເປັນມາຂອງປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ ນບັແຕ່ປີ 2010 ຫາ ປີ2019........................................................................................................... 43

vi 1.2 ວຽກງານການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນ ນບັຕງັຸ້ແຕກ່ ານກ່ຕໍ ງັຸ້ຮອດປດັຈບ ນັ ........................ 46 1.3 ກດົລະບຽບການປກົປກັຮກັສາປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ................................................. 46 1.4 ວຽກງານໂຄສະນາເຜີຍແຜໃ່ ຫປຸ້ ະຊາຊນົມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນ......... 48 1.5 ອງົການຈດັຕງັຸ້ທ່ີເຂົຸ້າມາມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນ ............................... 48 1.6 ຂໍມຸ້ ນູ ສະຖານະພາບຜຕຸູ້ ອບແບບສອບຖາມ.................................................................. 49 1.7 ສະພາບການຄມ ຸ້ ຄອງພ ຸ້ນທ່ີປ່າສະຫງວນຈາໍແນກຕາມການນາໍໃຊທຸ້່ີດນິປີ2010 .............. 51 1.8 ສະພາບການຄມ ຸ້ ຄອງພ ຸ້ນທ່ີປ່າສະຫງວນຈາໍແນກຕາມການນາໍໃຊທຸ້່ີດນິປີ2019 ............. 52 1.9 ສມົທຽບສະພາບການຄມ ຸ້ ຄອງພ ຸ້ນທ່ີປ່າສະຫງວນປີ2010 ແລະ ປີ2019...................... 54 1.10 ການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ...................................................................... 61 2. ການມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງປະຊາຊນົໃນການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ ........................... 63 2.1 ການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການວາງແຜນ ............................................................................ 63 2.2 ການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການລງົມປ ະຕິບດັ....................................................................... 65 2.3 ການຮບັ ແລະ ແບງ່ ປນັຜນົປະໂຫຍດ....................................................................... 67 2.4 ການຕດິ ຕາມ ແລະ ປະເມນີຜນົ................................................................................ 68 3. ຜນົການທດົສອບສມົມດ ຖານ........................................................................................... 70 4. ອະພິປາຍຜນົ.................................................................................................................. 84 4.1 ສະພາບການຄມ ຸ້ ຄອງພ ຸ້ນທ່ີປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດປີ2010 ແລະ ປີ2019 ................ 84 4.2 ການມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງປະຊາຊນົໃນການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນປີ2010 ແລະ ປີ2019.. 85 ພາກທີV ສະຫ ບຜນົການສກຶສາ ແລະ ຂໍສຸ້ ະເໜີແນະ................................................... 88 1. ສະຫ ບຜນົການສຶກສາ ..................................................................................................... 88 1.1 ສະພາບລວມການຄມ ຸ້ ຄອງພ ຸ້ນທ່ີປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດປີ2010 ແລະ ປີ2019......... 88 1.2 ການມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງປະຊາຊນົໃນການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນປີ2010 ແລະ ປີ2019.. 89 1.3 ຜນົການທດົສອບສມົມດ ຖານ .................................................................................... 89 2. ຂໍສຸ້ ະເໜີແນະ.................................................................................................................. 90 2.1 ຕ່ໍໜວ່ ຍງານຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ............................................................. 90 2.2 ຕ່ໍອາໍນາດການປກົຄອງບາຸ້ນ...................................................................................... 90 2.3 ຕ່ໍຜສຸູ້ ຶກສາໃນຄງັຸ້ຕ່ໍໄປ................................................................................................ 90 ເອກະສານອາຸ້ງອີງ .................................................................................................................... 91

vii ສາລະບານຕາລາງ ຕາລາງທີ ໜາຸ້ ຕາລາງທີ1: ສະພາບພ ຸ້ນທ່ີປ່າສະຫງວນແຂວງ ດງົນາຕາດປີ2019 ...........................................45 ຕາລາງທີ2: ຈາໍນວນ ແລະ ສວ່ ນຮອຸ້ ຍຂອງຜຕຸູ້ ອບແບບຟອມຖາມຈາໍແນກຕາມອາຍ ..................50 ຕາລາງທີ3: ສະຖານະພາບຂອງຜຕຸູ້ ອບແບບຟອມສອບຖາມ......................................................50 ຕາລາງທີ4: ລະດບັການສກຶສາຂອງຜຕຸູ້ ອບແບບຟອມສອບຖາມ.................................................50 ຕາລາງທີ5: ອາຊບີຂອງຜຕຸູ້ ອບແບບສອບຖາມ..........................................................................51 ຕາລາງທີ6: ປະເພດການນາໍໃຊທຸ້່ີດນິ ປີ2010.........................................................................51 ຕາລາງທີ7: ປະເພດການນາໍໃຊທຸ້່ີດນິ ປີ2019.........................................................................53 ຕາລາງທີ8: ສມົທຽບການປ່ຽນແປງການນາໍໃຊທຸ້່ີດນິ ໃນຊວ່ ງໄລຍະປີ2010 ຫາ 2019................54 ຕາລາງທີ9: ການມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງປະຊາຊນົຕ່ໍການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ ດາຸ້ນການວາງ ແຜນ ປີ2010 ແລະ ປີ2019.............................................................................63 ຕາລາງທີ10: ການມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງປະຊາຊນົຕ່ໍການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ ການລງົມ ປະຕິບດັປີ2010 ແລະ ປີ2019........................................................................65 ຕາລາງທີ11: ການມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງປະຊາຊນົໃນການຮບັ ແລະ ແບງ່ ປນັຜນົປະໂຫຍດ ..............67 ຕາລາງທີ12: ການມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງປະຊາຊນົໃນດາຸ້ນການຕດິ ຕາມ ແລະ ປະເມນີຜນົ ................68 ຕາລາງທີ13: ສະແດງຜນົການທດົສອບສມົມດ ຖານ ປີ2010 (ດາຸ້ນການວາງແຜນ) ແບ່ງຕາມ ເພດ..................................................................................................................70 ຕາລາງທີ14: ສະແດງຜນົການທດົສອບສມົມດ ຖານ ປີ2019 (ດາຸ້ນການວາງແຜນ) ແບງ່ ຕາມ ເພດ..................................................................................................................71 ຕາລາງທີ15: ສະແດງຜນົການທດົສອບສມົມດ ຖານ ປີ2010 (ການລງົມປ ະຕິບດັ) ແບ່ງຕາມ ເພດ..................................................................................................................73 ຕາລາງທີ16: ສະແດງຜນົການທດົສອບສມົມດ ຖານ ປີ2019 (ການລງົມປ ະຕິບດັ) ແບ່ງຕາມ ເພດ..................................................................................................................75 ຕາລາງທີ17: ສະແດງຜນົການທດົ ສອບສມົມດ ຖານ ປີ2010 (ການຮບັ ແລະ ການແບ່ງປັນ ປະໂຫຍດ) ໂດຍແບງ່ ຕາມເພດ........................................................................77 ຕາລາງທີ18: ສະແດງຜນົການທດົ ສອບສມົມດ ຖານ ປີ2019 (ການຮບັ ແລະ ການແບ່ງປັນ ປະໂຫຍດ) ໂດຍແບງ່ ຕາມເພດ........................................................................78

viii ຕາລາງທີ19: ສະແດງຜນົການທດົສອບສມົມດ ຖານ ປີ2010 (ການຕິດຕາມ ແລະ ປະເມນີຜນົ).80 ຕາລາງທີ20: ສະແດງຜນົການທດົສອບສມົມດ ຖານ ປີ2019 (ການຕິດຕາມ ແລະ ປະເມນີຜນົ) ໂດຍແບງ່ ຕາມເພດ. ...........................................................................................81 ຕາລາງທີ21: ສະແດງຜນົລວມການທດົສອບສມົມດ ຖານ ປີ2010.............................................83 ຕາລາງທີ22: ສະແດງຜນົລວມການທດົສອບສມົມດ ຖານ ປີ2019.............................................83

ix ສາລະບານແຜນທ່ີ ແຜນທ່ີທີ ໜາຸ້ ແຜນທ່ີທີ1: ຂອບເຂດທ່ີດນິ ແລະ ປ່າໄມປຸ້່າສະຫງວນດງົນາຕາດ ແຂວງສະຫວນັນະເຂດ......... 45 ແຜນທ່ີທີ2: ສະພາບການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນຕາມການນາໍໃຊທຸ້່ີດນິປີ2010.......................... 52 ແຜນທ່ີທີ3: ສະພາບການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນຕາມການນາໍໃຊທຸ້່ີດນິປີ2019.......................... 53

1 ພາກທ ີ I ພາກສະເໜ ີ 1. ເຫດຜນົ ແລະ ຄວາມສາໍຄນັຂອງບນັຫາ ປະເທດລາວເປັນປະເທດໜ່ຶງທ່ີມຄີວາມອດ ມົສມົບນູ ທາງດາຸ້ນຊບັພະຍາກອນທາໍມະຊາດທ່ີເປັນ ທ່າແຮງໃຫຸ້ແກກ່ ານພດັທະນາທາງດາຸ້ເສດຖະກດິ ແລະ ສງັຄມົເຊ່ັນ: ຊບັພະຍາກອນແຮທ່ າດ, ສດັສາວາສ່ິງ, ຊບັພະຍາກອນປ່າໄມຸ້ແລະ ແມນ່ າໍຸ້ລາໍເຊ ທ່ີນອນຢູ່ໃນເນ ຸ້ອທ່ີ236,800 ກມ². ໃນ ເມ່ອ ກອ່ ນ ເນ່ອ ທ່ີປ່າໄມຂຸ້ອງ ສ ປ ປ ລາວ ໃນຊ ມປີ1940 ກວມເອົາ 17,000,000 ເຮັກຕາ ເທ່ົາ ກບັ 70% ຂອງເນ ຸ້ອທ່ີທ່ວົປະເທດ, ໃນຊ ມປີ1970 ມເີນ ຸ້ອທ່ີປ່າກວມເອົາ 12,700,000 ເຮັກຕາ ເທ່ົາກບັ 54% ມາເຖງິຊ ມປີ1990 ມເີນອ ຸ້ ທ່ີປ່າກວມເອົາ 11,200,000 ເຮັກຕາ ເທ່ົາກບັ 47% ມາ ເຖງິປີ2002 ເນອ ຸ້ ທ່ີປ່າໄມເຸ້ຫ ອພຽງແຕປ່ ະມານ 9,800,000 ເຮັກຕາ ເທ່ົາກບັ 41.5% ຂອງເນອ ຸ້ ທ່ີ ທ່ວົປະເທດ (ກອງສາໍຫ ວດ ແລະ ວາງແຜນປ່າໄມ, ຸ້2009) ແລະ ມາໃນປີ2010 ພ ຸ້ນທ່ີການປກົຫມຸ້ ປ່າໄມທຸ້່ີຍງັສມົບູນມປີະມານ 9,550,000 ເຮັກຕາ ຫ ປະມານ 40,34% ຂອງເນ ຸ້ອທ່ີທ່ວົປະເທດ (ກະຊວງກະສິກາໍ ແລະ ປ່າໄມ, ຸ້2015). ບນັຫາເພ່ີມຂຶຸ້ນຂອງຈາໍນວນປະຊາກອນແມນ່ ສາເຫດທ່ີ ສາໍຄນັທ່ີເຮັດໃຫຸ້ມຄີວາມຕອຸ້ ງການນາໍ ໃຊພຸ້ ຸ້ນທ່ີປ່າຫ າຍຂນຶຸ້ ເຊ່ັນ: ໃຊເຸ້ປັນພ ຸ້ນທ່ີປກ ສາຸ້ ງບາຸ້ນເຮ ອນ, ນາໍ ໃຊພຸ້ ຸ້ນທ່ີປ່າໃນການສາຸ້ງເສດຖະກດິ ສາຸ້ງຕງັຸ້ໂຮງຈກັໂຮງງານຕາ່ ງໆ, ໃຊເຸ້ປັນແຫ ງ່ ທາໍມາຫາກນິ ປກູ ເຂົຸ້າ, ເຮັດໄຮ່ , ການພດັທະນາລະບບົໂຄງລາ່ ງພ ຸ້ນຖານສາຸ້ງເສັຸ້ນທາງ ທ່ີເຮັດໃຫປຸ້ ່າໄມຫຸ້ ດລງົ, ດ່ງັນນັຸ້ ພກັ ແລະ ລດັທະບານຈ່ງຶໄດຸ້ເພ່ີມທະວກີານປກົປກັຮກັສາ ແລະ ຟ ຸ້ນພຟູ ຸ້ນທ່ີປ່າໄມຸ້ໂດຍ ການກາໍນດົເຂດປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດທງັໝດົ 20 ແຫ່ງ ເລ່ີມຕນົຸ້ ໃນປີ1993 ຈນົມາຮອດປດັຈ ບນັ, ໂດຍເລ່ັງໃສປ່ ະຕິບດັຄາດໝາຍຍ ດທະສາດປ່າໄມຮຸ້ ອດປີ2020 ເຮັດໃຫຸ້ພ ຸ້ນທ່ີການປກົຫຸ້ ມ ປ່າໄມກວມ ຸ້ 70% ຂອງເນ ຸ້ອທ່ີທ່ວົປະເທດ, ປດັ ຈບ ນັພ ຸ້ນທ່ີການປກົຫຸ້ ມປ່າໄມໄຸ້ດເຸ້ພ່ີມຂຶຸ້ນ ຢູ່ໃນ ລະດບັ 59% ຂອງເນອ ຸ້ ທ່ີທ່ວົປະເທດ (ກະຊວງກະສິກາໍ ແລະ ປ່າໄມ, ຸ້2015). ລດັຖະບານ ສ ປ ປ ລາວ ໄດກຸ້ າໍນດົສາຸ້ ງຕງັຸ້ປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດຈາໍນວນ 20 ແຫ່ງໃນປີ 1993 ໂດຍມເີນອ ຸ້ ທ່ີທງັໝດົ 12% ຂອງເນອ ຸ້ ທ່ີລວມຂອງປະເທດ ຢ່ບູ ໍລິເວນໃກຄຸ້ຽງ ແລະ ຕາມຊາຍ ແດນຂອງເຂດປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດເຫ່ົ ານນັຸ້ ໄດມຸ້ ໝີ ່ບູ າຸ້ນຂອງປະຊາຊນົລາວບນັດາເຜ່ົາທ່ີຍງັມີ ຮີດຄອງປະເພນີແລະ ວດັທະນະທາໍອນັດີງາມເປັນຈາໍນວນຫ ວງຫ າຍ (ສະພາແຫ່ງຊາດ, 2016) ປດັຈບ ນັ ກະຊວງກະສິກາໍ ແລະ ປ່າໄມຸ້ໄດອຸ້ ອກລະບຽບການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດ, ສດັປ່າ ແລະ ສດັນາໍຸ້ ສະບບັເລກທີ0360/ກປ, ລະບຽບການສຸ້າງຕງັຸ້ ແລະ ຄມ ຸ້ ຄອງປ່າຜະລິດ ແບບຢ ນນານ ສະບບັເລກທ່ີ0204/ກປ ໃນປີ2003 ແລະ ກາໍລງັກະກຽມລະບຽບການກຽ່ ວກບັການ

2 ພ ຸ້ນຟປູ ່າ, ແຕແ່ ນວໃດກ່ຕໍ າມການຈດັແບງ່ ຕວົຈງິແມນ່ ອີງໃສດ່ າໍລດັຂອງນາຍກົລດັຖະມນົຕີເລກທີ 169/1993, ດາໍ ລດັ 164/1993 ແລະ ນິຕິກາໍອ່ ນໆ ໂດຍປດັສະຈາກຄາໍ ແນະນາໍ ລະອຽດກຽ່ ວກບັ ມາດຕາການຈດັແບງ່ ແລະ ຂະບວນການຈດັແບງ່ ໃນພາກສະໜາມ, ຂໍຫຸ້ າຸ້ມຕາ່ ງໆ, ສ່ິງກະຕກ ຊ ກຍູຸ້ ແລະ ອ່ ນໆ (ກະຊວງກະສິກາໍ ແລະ ປ່າໄມ, ຸ້2007) ອີງຕາມສະຖຕິ ິກະຊວງກະຊກິ າໍ ແລະ ປ່າໄມຸ້ ໄດຸ້ແບ່ງປະເພດປ່າ ອອກເປັນ 3 ປະເພດຄ : ປ່າປຸ້ອງກນັ, ປ່າສະຫງວນ ແລະ ປ່າຜະລິດ. ປດັຈບ ນັປ່າສະຫງວນແຫງ່ ຊາດທງັໝດົມີ24 ແຫງ່ ແລະ ເຂດເຊ່ອ ມຕ່ໍອີກ 2 ແຫງ່ ໂດຍມເີນອ ຸ້ ທ່ີ ທງັໝດົປະມານ 3,391,000 ເຮັກຕາ. ປ່າສະຫງວນຂອງແຂວງມທີງັໝດົ 57 ແຫ່ງ ໂດຍມເີນອ ຸ້ ທ່ີທງັໝດົປະມານ 932,000 ເຮັກຕາ ແລະ ປ່າສະຫງວນຂນັຸ້ເມອ ງມທີງັໝດົ 144 ແຫ່ງ ມເີນ ຸ້ອທ່ີທງັໝດົປະມານ 504,000 ເຮັກຕາ ຈາກຕວົເລກດ່ງັກາ່ ວສາມາດເວົຸ້າໄດວຸ້ າ່ ປ່າສະຫງວນທງັໝດົພາຍໃນ ສປປ ລາວ ມທີງັໝດົ 227 ແຫ່ງ ແລະ ມເີນ ຸ້ອທ່ີລວມທງັໝດົ 4,826,000 ເຮັກຕາ (ສູນສາໍ ຫ ວດ ແລະ ວາງແຜນປ່າໄມ, ຸ້ 2017), ປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ ຫາ່ ງຈາກນະຄອນໄກສອນພມົວຫິ ານ ປະມານ 12 ກໂິລແມດັ ໄດຸ້ ຖກ ກາໍນດົເປັນເຂດປ່າສະຫງວນນບັແຕປ່ ີ1961 ເປັນຕນົຸ້ ມາ, ອີງຕາມຂໍຕຸ້ ກົລງົ ສະບບັເລກທີ233, ລງົວນັທີ07 ສິງຫາ 1961, ໃນເວລານນັຸ້ ເນ່ ອທ່ີທງັໝດົທ່ີກາໍນດົ 8,300 ເຮັກຕາ, ແຕກ່ ອ່ ນປ່າ ສະຫງວນເປັນພ ຸ້ນທ່ີມຄີວາມອດ ມົສມົບູນໄປດວຸ້ ຍປ່າໄມ,ຸ້ ດິນບໍລິເວນນາໍຸ້ ແລະ ໜອງນາໍຸ້ ຊ່ຶງ ປະຊາຊນົຢູ່ໃນເຂດນີຸ້ນາໍ ໃຊພຸ້ ຸ້ນທ່ີດ່ງັກາ່ ວໃນການຫາອາຫານ, ຢາປວົພະຍາດເພ່ ອສາຸ້ ງລາຍໄດ.ຸ້ ພາຍຫ ງັສະຖາປະນາເປັນປະເທດ ສາທາລະນະລດັ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊນົລາວ ໃນວນັທີ2 ທນັວາ 1975, ຍອຸ້ ນຄວາມເປັນຫວ່ ງຂອງພກັ ແລະ ລດັຖະບານຕ່ໍວຽກງານການຄມ ຸ້ ຄອງ ແລະ ປກົ ປກັຮກັສາປ່າໄມ,ຸ້ ສດັນາໍຸ້-ສດັປ່າ ແລະ ເຄ່ອ ງປ່າຂອງດງົ ໃນເຂດບໍລິເວນດງ່ັກາ່ ວ, ແຂວງສະຫວນັ ນະເຂດ ຈ່ງຶໄດກຸ້ າໍ ນດົເປັນປ່າສະຫງວນຂອງແຂວງຂຶຸ້ນຕາມຂໍຸ້ຕກົລງົຂອງແຂວງ ສະບບັ ເລກທີ 2997/ຈຂ, ສຂ ລງົວນັທີ21/12/1994 ຊ່ງຶຍງັເຫ ອຕວົຈງິພຽງແຕ່ 6,085.52 ເຮັກຕາ ໃນປີ2007 (Chanthavong, S. and Buot Jr, E.I. , 2017). ເນ່ອ ງຈາກບນັຫາດງ່ັກາ່ ວມາ ຈ່ງຶເຮັດໃຫປຸ້ ່າສະຫງວນດງົນາຕາດມເີນອ ຸ້ ທ່ີຫ ດລງົ ແລະ ພ ຸ້ນທ່ີປ່າ ກ່ໍກາຍເປັນປ່າທ່ີຂາດຄວາມອ ດມົສມົບູນ ການປະເມນີການປ່ຽນແປງພ ຸ້ນທ່ີປ່າໄມໃຸ້ນເຂດປ່າ ສະຫງວນດງົນາຕາດໃນປດັຈບ ນັມກີານປ່ຽນແປງໄປຫ າຍໜອຸ້ ຍປານໃດ ຄຽງຄກູ່ ບັການສຶກສາການ ໃຊປຸ້ ະໂຫຍດຂອງພ ຸ້ນທ່ີປ່າດງົນາຕາດໃນການຜະລິດກະສິກາໍ-ປ່າໄມຂຸ້ອງຊ ມຊນົ ເພ່ ອໃຫເຸ້ກດີຄວາມ ສມົດນູ ຂອງສະພາບແວດລອຸ້ ມ ແລະ ທາໍມະຊາດໃນຕວົເມອ ງ ໂດຍສະເພາະເຮັດໃຫຸ້ອາກາດສດົ ຊ່ນ , ຫ ດຜອ່ ນສະພາບການປ່ຽນແປງດນິ ຟຸ້າອາກາດ, ເປັນແຫ ງ່ ຊຶມຊບັທາດກາກບອນໄດອອກໄຊ, ເປັນສະຖານທ່ີທ່ອງທຽ່ ວແບບອະນຮ ກັທ່ີເໝາະແກກ່ ານພກັຜອ່ ນ ດງຶດດູ ນກັທ່ອງທ່ຽວຊາວຕາ່ ງຊາດ

3 ເປັນແຫ ງ່ ລາຍຮບັອນັມະຫາສານ. ແຕກ່ ານອະນຮ ກັປ່າໃຫມຸ້ ຄີວາມຍ ນຍງົຄງົຢ່ຄູ ຽງຄກູ່ ບັການນາໍ ໃຊຸ້ ປະໂຫຍດຢ່າງຫ ວງຫ າຍຂອງມະນດ ດ່ງັທ່ີກາ່ ວນນັຸ້, ຈາໍເປັນຕອຸ້ ງມກີານຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນໂດຍ ການມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງປະຊາຊນົໃນເຂດອອຸ້ ມຮອບພ ຸ້ນທ່ີເຂດປ່າສະຫງວນໂດຍສະເພາະແມນ່ ປ່າ ສະຫງວນດງົນາຕາດທ່ີຕງັຸ້ຢໃູ່ກຕຸ້ ວົເມອ ງ ແລະ ເປັນເຂດພ ຸ້ນທ່ີອອຸ້ ມຮອບດວຸ້ ຍຊ ມຊນົຕງັຸ້ພມູ ລາໍເນົາ ຢໃູ່ ນພ ຸ້ນທ່ີດ່ງັກາ່ ວມາເປັນເວລາດນົນານກວມເຖງິ 13 ບາຸ້ນເຊ່ັນ: ບາຸ້ນໂສງຸ້, ບາຸ້ນໂພນສິມ, ບາຸ້ນ ທາດອີງຮງັ, ບາຸ້ນນາທາດ, ບາຸ້ນນາເຕີຍ, ບາຸ້ນດງົບງັ, ບາຸ້ນເຄອ ເຂົາກາດ, ບາຸ້ນນາຈາລີດ, ບາຸ້ນ ໂຄກ, ບາຸ້ນໄຊຍະມງ ຄນ , ບາຸ້ນຈອມເພັດ, ບາຸ້ນດງົນາຄາໍ ແລະ ບາຸ້ນໜອງໂກມ່ (Phouthasone Khouangvichit, 2020), ການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນແບບປະຊາຊນົມສີວ່ ນຮວ່ ມໄດປຸ້ ະຕິບດັກນັມາ ແຕດ່ ນົນານ ແຕບ່ ່ໍມປີະສິດທິພາບ ການປະຕິບດັຍດ ທະສາດຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນເປັນສ່ິງທ່ີຍາກ ແລະ ທາຸ້ທາຍບ່ໍສາມາດເຮັດໄດໂຸ້ດຍບກ ຄນົໃດບກ ຄນົໜ່ຶງ ຊ່ງຶຈາໍເປັນຕອຸ້ ງອາໄສ ການມສີວ່ ນຮວ່ ມ ຈາກທກ ພາກສວ່ ນທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງ ໂດຍສະເພາະແມນ່ ປະຊາຊນົທ່ີອາໄສຢໃູ່ກກຸ້ ບັເຂດພ ຸ້ນທ່ີປ່າສະຫງວນ ດງົນາຕາດຕອຸ້ ງຮູຸ້ແລະ ມຄີວາມເຂົຸ້າໃຈເຖງິຄວາມສາໍຄນັຂອງການມສີວ່ ນຮວ່ ມ, ມຄີວາມສາມກັຄີ ຮວ່ ມແຮງຮວ່ ມໃຈກນັຂອງທ ກພາກສ່ວນທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງ ເພ່ ອແນໃສ່ປກົປກັ ຮກັສາ ແລະ ຟ ຸ້ນຟປູ ່າ ສະຫງວນດ່ງັກາ່ ວ ໃຫຍຸ້ ງັຄງົຢ່ພູ າຍໃຕກຸ້ ານພດັທະນານະຄອນໄກສອນພມົວຫິ ານ ແຂວງສະຫວນັ ນະເຂດ ຊ່ຶງເຫັນໄດວຸ້ າ່ ນບັແຕເ່ ມອ ງໄກສອນພມົວິຫານ ພດັທະນາກາຍມາເປັນນະຄອນໄກສອນ ພມົວິຫານ ລະບບົ ໂຄງລ່າງພ ຸ້ນຖານ, ເສັຸ້ນທາງ, ໄຟຟຸ້າ, ນາໍຸ້ປະປາກໍໄດຸ້ພດັ ທະນາຕາມມາ ເປັນຂນັຸ້ໆ, ໃນຊວ່ ງປີ2010 ພ ຸ້ນທ່ີປ່າສະຫງານດງົນາຕາດ ເຂດບາຸ້ນໜອງໂກມ່ ກ່ຖໍ ກ ກາໍນດົເປັນ ເຂດເສດຖະກດິພິເສດສະຫວນັ - ເຊໂນ, ກາຍເປັນບອ່ ນຕງັຸ້ບາຸ້ນເຮ ອນຂອງປະຊາຊນົ ຕາມແລວ ທາງການກະຈາຍໂຕເມອ ງຂອງນະຄອນໄກສອນ ແລະ ໃນປີ2019 ນາຍທຶນປະກອບທລ ະກິດ ສວ່ ນຕວົໃນເຂດພ ຸ້ນທ່ີປ່າສະຫງວນ ຊ່ຶງນອນໃນຂອບເຂດບາຸ້ນນາທາດ ເມອ ງອທ ມ ພອນ ແຂວງ ສະຫວນັນະເຂດ (ສວນນາໍຸ້ສລ ິນສກ ) ຈ່ງຶເຮັດໃຫພຸ້ ຸ້ນທ່ີດນິ ປກ ສາຸ້ງໃນເຂດໃກຄຸ້ ຽງ ມລີາຄາເພ່ີມຂນຶຸ້ ສງູ ກວາ່ ປກົກະຕິ,ສວນນາໍຸ້ສລ ິນສກ ກວມເອົາບໍລິເວນກວາຸ້ງ ເຮັດໃຫເຸ້ນອ ຸ້ ທ່ີດນິ ຂອງພ ຸ້ນທ່ີປ່າຫ ດລງົ, ບາງພ ຸ້ນທ່ີໄດຮຸ້ ບັຜນົກະທບົຖກ ດນິນາ, ດນິສວນ...ອນັເປັນແບບຢາ່ ງທ່ີບ່ໍດີແກຊ່ ມຊນົ ສ່ງົຜນົກະທບົ ເຮັດໃຫຸ້ປະຊາຊນົ, ເຂດໃກຄຸ້ ຽງບ່ໍພໍໃຈ, ຈ່ງຶບກ ລກ ພ ຸ້ນທ່ີປ່າສະຫງວນເພ່ ອເປັນແຫ ່ງທາໍມາຫາກນິ , ບ ກເບີກພ ຸ້ນທ່ີປ່າເປັນພ ຸ້ນທ່ີປ ກສຸ້າງ, ລຽຸ້ງສດັ, ປູກພ ດກະສິກາໍ ... (ກມົປ່າໄມ,ຸ້ ກະຊວງກະສິກາໍ ແລະ ປ່າໄມ, ຸ້2021), ດ່ງັນນັຸ້ ຜຸູ້ສຶກສາຈ່ຶງສນົ ໃຈສຶກສາໃນຫວົຂໍຸ້ທ່ີມຊີ່ ວ່າ: ການຄ ຸ້ມຄອງປ່າ ສະຫງວນດງົນາຕາດ ນະຄອນໄກສອນພມົວຫິ ານ ແຂວງສະຫວນັນະເຂດ.

4 2. ຈດ ປະສງົການສກຶສາ 1) ສຶກສາສະພາບການຄມ ຸ້ ຄອງພ ຸ້ນທ່ີປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ ປີ2010 ແລະ ປີ 2019 2) ການມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງປະຊາຊນົໃນການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ ນະຄອນໄກສອນ ພມົວຫິ ານ ແຂວງສະຫວນັນະເຂດ ປີ2010 ແລະ ປີ2019 3. ຄາໍຖາມການສກຶສາ 1) ສະພາບການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດປີ2010 ແລະ ປີ2019 ມຄີແ ນວໃດ? 2) ການມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງປະຊາຊນົໃນການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ ນະຄອນໄກສອນ ພມົວຫິ ານ ແຂວງສະຫວນັນະເຂດ ປີ2010 ແລະ ປີ2019 ມຄີແ ນວໃດ? 4. ສມົມດ ຖານ ປະຊາຊນົທ່ີມເີພດ ແຕກຕ່າງກນັອາດມສີ່ວນຮວ່ ມໃນການຄ ຸ້ມຄອງປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ ປີ2010 ແລະ ປີ2019 ທ່ີແຕກຕາ່ ງກນັ. 5. ຂອບເຂດຂອງການສກຶສາ 5.1 ຂອບເຂດດາຸ້ນເນອ ຸ້ ໃນ ການສຶກສາໃນຄງັຸ້ນີຸ້ສຶກສາກຽ່ ວກບັການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ ແຂວງສະຫວນັ ນະເຂດ, ແມນ່ ໄດສຸ້ ຶກສາການປະຍກ ໃຊລຸ້ ະບບົຂໍມຸ້ ນູ ຂາ່ ວສານທາງດາຸ້ນພມູ ສີາດ ເຂົຸ້າໃນການແຕມຸ້ ແຜ່ນທ່ີວິເຄາະຂໍມຸ້ ນູ ສະພາບການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າປີ2010 ແລະ ປີ2019 ໂດຍໃຊຸ້Program Arc Map 10.3.1 ແລະ ໃຊແຸ້ ບບສອບຖາມ ຖາມກໍລະນີສຶກສາໃນ 2 ບາຸ້ນຄ ປະຊາຊນົ ບຸ້ານ ໜອງໂກມ່ ແລະ ບາຸ້ນນາທາດ ນະຄອນໄກສອນພມົວຫິ ານ, ແຂວງສະຫວນັນະເຂດ ຊ່ງຶປະເມນີໃນ 4 ດາຸ້ນຄ : ການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການວາງແຜນຄມ ຸ້ ຄອງ, ການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການປະຕິບດັ, ການມສີວ່ ນຮວ່ ມ ໃນການແບ່ງຜນົປະໂຫຍດ ແລະ ການມສີ່ວນຮວ່ ມໃນການປະເມນີຜນົ , ນອກນນັຸ້ ຍງັສາໍ ພາດ ພາກສວ່ ນທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງເພ່ ອຄວາມຊດັເຈນຂອງຂໍມຸ້ ນູ ດາຸ້ນການປ່ຽນແປງພ ຸ້ນທ່ີປ່າ. 5.2 ຂອບເຂດດາຸ້ນສະຖານທ່ີ ການສຶກສາຄງັຸ້ນແີຸ້ ມນ່ ສຶກສາໃນເຂດປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ ໂດຍໃຊແຸ້ ບບຟອມສອບຖາມ ໃຊຖຸ້ າມກໍລະນີສຶກສາໃນ 2 ບຸ້ານຄ ປະຊາຊນົ ບຸ້ານໜອງໂກມ່ ແລະ ບຸ້ານນາທາດ ນະຄອນ ໄກສອນພມົວຫິ ານ ແຂວງສະຫວນັນະເຂດ.

5 5.3 ຂອບເຂດດາຸ້ນເວລາ ການສຶກສາວິໄຈໃນຄງັຸ້ນແີຸ້ ມນ່ ສຶກສາໃນເຂດບາຸ້ນປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ ໃນຄງັຸ້ນຜີຸ້ ສຸູ້ ຶກສາ ໄດກຸ້ າໍນດົເອົາຂອບເຂດການສຶກສາໄລຍະປີ2010 ແລະ ປີ2019 ເນ່ອ ງຈາກວາ່ ໃນຊວ່ ງເວລາ 2 ນີຸ້ພ ຸ້ນທ່ີປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດມກີານປ່ຽນແປງຫ າຍທ່ີສດ , ພ ຸ້ນທ່ີປ່າຫ ດລງົ ປ່ຽນແປງຈາກພ ຸ້ນທ່ີ ປ່າກາຍເປັນພ ຸ້ນທ່ີດນິ ກະສິກາໍ, ດນິ ປກ ສາຸ້ງ ແລະ ດນິ ເປ່ົາວາ່ ງ...ໄລຍະເວລາໃນການເກບັຂໍມຸ້ ນູ ນບັ ຕງັຸ້ແຕກ່ ານກະກຽມຫວົຂໍຈຸ້ ນົເຖງິການລາຍງານບດົສະບບັສມົບນູ ແມນ່ ດາໍເນນີແຕເ່ ດອ ນ 9 ປີ2020 ຫາ ເດອ ນ 7 ປີ2021. 6. ຜນົທ່ີໄດຮຸ້ບັຈາກການສກຶສາ 1) ຮບັຮສູຸ້ ະພາບການຄມ ຸ້ ຄອງພ ຸ້ນທ່ີປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດປີ2010 ແລະ ປີ2019 ຊວ່ ງໄລຍະ 9 ປີຜາ່ ນມາຂອງປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ ນະຄອນໄກສອນພມົວຫິ ານ ແຂວງສະຫວນັນະເຂດ. 2) ຮເູຸ້ຖິງການມສີ່ວນຮວ່ ມຂອງປະຊາຊນົໃນການຄ ມຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ ນະຄອນ ໄກສອນພມົວຫິ ານ ແຂວງສະຫວນັນະເຂດ. 3) ເປັນຂໍມຸ້ ນູ ໃຫແຸ້ ກໜ່ ວ່ ຍງານທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງໃນການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນເພ່ ອໃຊເຸ້ປັນແນວທາງໃນ ການວາງນະໂຍບາຍ ແລະ ແຜນການອະນຮ ກັປ່າໄມໃຸ້ນອະນາຄດົ. 4) ເປັນຂໍມຸ້ ນູ ໃຫແຸ້ ກນ່ ກັສຶກສາຮ ນ່ ຕ່ໍໄປທ່ີມຄີວາມສນົໃຈຢາກສຶກສາກຽ່ ວກບັຫວົຂໍກຸ້ ານຄມ ຸ້ ຄອງພ ຸ້ນ ທ່ີເປັນຕນົຸ້ ແມນ່ ການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນ.

6 ພາກທ ີ II ທບົທວນເອກະສານ ແລະ ຂອດເຂດແນວຄດ ິ ການສກ ຶສາ 1. ແນວຄດິ ແລະ ທິດສະດທີ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງ 1.1 ແນວຄດິ ກຽ່ ວກບັປ່າສະຫງວນ ປ່າສະຫງວນແມນ່ ປ່າໄມຸ້ແລະ ທ່ີດິນປ່າໄມຸ້ເຊ່ງິຖກ ຈດັແບງ່ ເພ່ ອຈດ ປະສງົຕາ່ ງໆໃນການ ປກົປກັຮກັສາບນັດາພນັສດັ, ພນັພ ດ, ຖ່ນິອາໄສ, ທາໍມະຊາດ ແລະ ສ່ິງອ່ ນໆທ່ີມຄີນ ຄາ່ ທາງດາຸ້ນ ປະຫວດັສາດ, ວດັທະນະທາໍ , ການທ່ອງທ່ຽວ, ສ່ິງແວດລອຸ້ ມ, ການສຶກສາ ແລະ ການຄນົຸ້ ຄວາຸ້ ວທິ ະຍາສາດ (ກະຊວງກະສິກາໍ ແລະ ປ່າໄມ, ຸ້2005), ໃນລກັສະນະດຽວກນັ ສະພາແຫ່ງຊາດ ໄດຸ້ ຂຽນໄວວຸ້ າ່ ປ່າສະຫງວນແມນ່ ປ່າໄມທຸ້່ີກາໍນດົເພ່ ອຈດ ປະສງົນາໍ ໃຊໃຸ້ນການອະນລ ກັທາໍມະຊາດ, ປກົ ປກັຮກັສາພນັພ ດ, ພນັສດັ, ລະບບົນເິວດໃນພ ຸ້ນທ່ີປ່າໄມຸ້ແລະ ສ່ິງທ່ີມຄີນ ຄາ່ ທາງດາຸ້ນທາໍມະຊາດ, ປະຫວດັສາດ, ວດັທະນະທາໍ, ການທອ່ ງທຽ່ ວ, ສ່ິງແວດລອຸ້ ມ, ການສຶກສາ ແລະ ການຄນົຸ້ຄວາຸ້ທດົ ລອງວິທະຍາສາດໂດຍປ່າສະຫງວນປະກອບດວຸ້ ຍປ່າສະຫງວນລະດບັຊາດ, ປ່າສະຫງວນລະດບັ ແຂວງ, ລະດບັເມອ ງ, ບາຸ້ນໂດຍແຕລ່ ະແຫງ່ ຈະມສີິດ ແລະ ໜາຸ້ທ່ີໃນການປກົປກັຮກັສາທ່ີແຕກຕາ່ ງ ກນັ (ສະພາແຫງ່ ຊາດ, 2007). ຈາກບນັດາແນວຄວາມຄິດຂາຸ້ງເທິງສາມາດສະຫ ບໄດວຸ້ າ່ : ປ່າສະຫງວນແມນ່ ເຂດປ່າໄມຸ້ ທ່ີນາໍໃຊໃຸ້ນການຄມ ຸ້ ຄອງຊບັພະຍາກອນທາໍມະຊາດທ່ີມຄີນ ຄາ່ ທາງດາຸ້ນປະຫວດັສາດ, ວດັທະນະທາໍ , ການທ່ອງທ່ຽວ, ສ່ິງແວດລອຸ້ ມ, ການສຶກສາ ແລະ ການຄນົຸ້ ຄວາຸ້ທດົລອງທາງວທິ ະຍາສາດໂດຍ ປ່າສະຫງວນສາມາດເອີຸ້ນໄດຸ້2 ຄາໍທ່ີມຄີວາມໝາຍທ່ີແຕກຕາ່ ງກນັຄ: NPA ໝາຍເຖງິເຂດປ່າໄມທຸ້່ີ ມກີານສະຫງວນໄວຸ້ແລະ NBCA ໝາຍເຖງິເຂດອະນຮ ກັຊວີະນາໆພນັໂດຍໃນນອີຸ້ າດຈະລວທເຖງິ ພ ຸ້ນທ່ີປ່າ, ພ ຸ້ນທ່ີກະສິກາໍ ແລະ ພ ຸ້ນທ່ີປກ ສາຸ້ງ ທ່ີບ່ໍແມນ່ ປ່າໄມເຸ້ພ່ ອການປກົປກັຮກັສາແຫ ງ່ ນາໍຸ້ ແລະ ຄວາມຫ າກຫ າຍທາງດາຸ້ນຊວີະນາໆພນັ. 1.2 ຄວາມໝາຍຂອງການມສີວ່ ນຮວ່ ມ ໄພລດັຕະນະ ເຕຊາຣນິ ທະ (1984) ໄດໃຸ້ຫຸ້ແນວຄວາມຄິດກຽ່ ວກບັການມສີວ່ ນຮວ່ ມໄວວຸ້ າ່ : ຂະບວນການໃນການມສີວ່ ນຮວ່ ມກຽ່ ວຂອຸ້ ງກບັການປະຕິບດັງານ, ຮວ່ ມຄິດຮວ່ ມຕດັສິນໃຈ ແລະ ແກໄຸ້ຂບນັຫາຂອງຕນົເອງ, ໃນການມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງຕນົເອງຢ່າງມຄີວາມເຂັຸ້ມແຂງ, ການນາໍ ໃຊຸ້ ແນວຄວາມຄິດແບບສາຸ້ ງສນັ, ການໃຊຄຸ້ ວາມຄິດທ່ີມຢີູ່ການແກໄຸ້ຂບນັຫາຮວ່ ມກນັ, ການໃຊວຸ້ ິຊາ ການທ່ີເໝາະສມົ, ການຕິດຕາມການປະເມນີຜນົຂອງອງົກອນ ແລະ ພາກສວ່ ນລດັ, ການມສີວ່ ນ

7 ຮວ່ ມຂອງຂອງປະຊາຊນົ ແມນ່ ສ່ິງທ່ີລດັຖະບານສ່ງົເສີມ, ຂນົຂວາຍ ແລະ ສະໜບັສະໜນູ ສາຸ້ ງ ໂອກາດໃຫຸ້ປະຊາຊນົໃຫຸ້ທຸ້ອງຖ່ນິ ໃນຮບູ ແບບຂອງບກ ຄນົ ຫ ກ ມ່ ບກ ຄນົ, ສະມາຄມົທ່ີມຄີວາມຄິດ ເຫັນ ແລະ ສອດຄອ່ ງກນັເຂົຸ້າມາມສີ່ວນຮວ່ ມໃນການຮວ່ ມຄິດ, ຮວ່ ມລງົທຶນ, ຮວ່ ມກນັແບ່ງຜນົ ປະໂຫຍດ ແລະ ຮວ່ ມກນັຕິດຕາມປະເມນີຜນົ (ໄພລດັຕະນະ ເຕຊາຣນິທະ, 1984) ໃນຂະນະດຽວ ກນັ ລດັທິດາ ສີລດັຕະນະຍາດ ໄດສຸ້ ະຫ ບການມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງປະຊາຊນົວາ່ ປະຊາຊນົເປັນເປົຸ້າ ໝາຍສາໍຄນັທ່ີໄດຮຸ້ ບັການຍອມຮບັ ໃນຂະບວນການທ່ອງທ່ຽວຮບູ ແບບໃໝ່ໂດຍຄາໍນງຶເຖງິຄວາມ ຕອຸ້ ງການ ຂອງປະຊາຊນົໃນທ່ອງຖ່ນິ ເປັນຫ ກັ ເພ່ ອໃຫຸ້ປະຊາຊນົໄດມຸ້ ໂີອກາດມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການ ຕດັສິນໃຈ ທ ກຂນັຸ້ ຕອນນບັຕງັຸ້ແຕ່ສາເຫດຂອງບນັຫາ, ການວາງແຜນ, ການຄວບຄ ມ ແລະ ການນາໍ ໃຊຊຸ້ ບັພະຍາກອນປ່າໄມທຸ້່ີມຢີູ່ໃນທຸ້ອງຖ່ນິ , ພາກລດັ ແລະ ພາກເອກະຊນົ ໂດຍການມີ ສວ່ ນຮວ່ ມທ່ີດຈີະຕອຸ້ ງໃຫຄຸ້ ວາມສາໍຄນັໃນຮບູ ແບບຂອງກ ມ່ ຫ າຍກວາ່ ບກ ຄນົ, (ລດັທິດາ ສີລດັຕະນະ ຍາດ , 2001) ດງ່ັນນັຸ້, ຈ່ງຶເວົຸ້າໄດວຸ້ າ່ ການມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງປະຊາຊນົ ໃນທອຸ້ ງຖ່ນິ ເປັນພ ຸ້ນຖານການ ນາໍໄປສກູ່ ານພດັທະນາທ່ີຍ ນຍງົ. 1.3 ຮບູ ແບບການມສີວ່ ນຮວ່ ມ ສມົນກຶ ປນັຍາສິງ (1984) ໄດກຸ້ າໍນດົຮບູ ແບບການມສີວ່ ນຮວ່ ມໄວຸ້4 ຮບູ ແບບຄ: 1) ການມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງຊ ມຊນົແບບອດ ມົຄະຕິ: ເປັນການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນແບບລກັສະນະມີ ໂຄງສາຸ້ງຕາ່ ງໆໃນຊ ມຊນົ ມບີກ ຄນົຊ ມຊນົໃນທອຸ້ ງຖ່ນິ ເປັນແກນນາໍ ໃນການຈດັຕງັຸ້ກດິ ຈະກາໍທງັໝດົ ນບັຕງັຸ້ແຕກ່ ານຕດັສິນໃຈ ຈນົເຖງິການຄວບຄມ ຕິດຕາມງານ ແລະ ປະເມນີຜນົການມສີວ່ ນຮວ່ ມ ຂອງຊ ມຊນົ ກຽ່ ວກບັອດ ມົຄະຕິມນັຈະພບົໄດໃຸ້ນຊ ມຊນົ ແລະ ຊນົນະບດົໃນເລ່ ອງທ່ີກຽ່ ວກບັວຽກ ງານສາສະໜາ ຫ ງານປະຈາໍປີສະເພາະສະມາຊກິ ໃນຊ ມຊນົມຄີວາມຮສູຸ້ ຶກດໃີນການເຮັດວຽກເພ່ ອ ສວ່ ນລວມຖາຸ້ຫາກວາ່ ບ່ໍເຮັດກຈໍ ະຮສູຸ້ ຶກບ່ໍດກີບັຕນົເອງເຊ່ັນ: ອາດຈະຖກ ກາ່ ວນນິທາໄດລຸ້ ກັສະນະມີ ສວ່ ນຮວ່ ມ ຕາມຮບູ ແບບອດ ມົຂະຕິເປັນລກັສະນະທ່ີເກດີຈາກແຮງຈງູ ໃນທອຸ້ ງຖ່ນິສະມາຊກິຮບັຮກູຸ້ ຽ່ ວ ກບັບນັຫາຄວາມຕອຸ້ ງການຮວ່ ມກນັ ແລະ ອອກແຮງງານສມົທບົທຶນໃຫຸ້ເກດີຄວາມບນັລຕ າມເປົຸ້າ ໝາຍທ່ີກາໍນດົໄວ.ຸ້ 2) ການມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງຊ ມ່ ຊນົໃນແບບປະຊາຊນົເປັນແກນນາໍ : ເປັນການມສີວ່ ນຮວ່ ມທ່ີເນັນຸ້ ຜນົປະໂຫຍດຂອງສ່ວນລວມເປັນຫ ກັ ໂດຍສະມາຊິກໃນທຸ້ອງຖ່ິນໄດເຸ້ນັຸ້ນເຖິງບນັຫາສ່ວນລວມ ເປັນຫ ກັ ແລະ ຄາໍນງຶເຖງິສິດຂອງຄນົໃນຖານະເປັນສວ່ ນໜ່ຶງຂອງຊ ມ່ ຊນົໃນທຸ້ອງຖ່ນິ ແລະ ຜນົ ປະໂຫຍດສວ່ ນໃຫຍລ່ ວມສນູ .

8 3) ການມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງຊ ມຊນົໃນແບບເຈົຸ້າໜຸ້າທ່ີເປັນແກນນາໍ : ເປັນການມສີວ່ ນຮວ່ ມທ່ີພບົ ເຫັນທ່ວົໄປໃນຊ ມ່ ຊນົຕາ່ ງໆ ໃນລກັສະນະຂອງການເລ່ີມຕນົຸ້ ເຮັດວຽກກບັການພດັທະນາໂຄງການ ພດັທະນາທ່ີມາຈາກນອກຊ ມຊນົ ໂດຍສະເພາະຈາກໜວ່ ຍງານລດັ ແລະ ເອກະຊນົມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນ ລກັສະນະນີຸ້ເປັນການນາໍ ເອົາປະຊາຊນົທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງເຂົຸ້າມາສຶກສາອບົຮມົ ແລະ ຮຽນຮວູຸ້ ິທີການ ພາວະຄວາມເປັນຜນຸູ້ າໍ ໂດຍການຄາໍນງຶເຖງິພາລະໜາຸ້ທ່ີກຽ່ ວກບັການມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງປະຊາຊນົວທິ ີ ການມສີວ່ ນຮວ່ ມແບບນີຸ້ເປັນວິທີການທ່ີເໝາະສມົທ່ີສ ດໃນສະພາບປະຈບ ນັ ແລະ ອະນາຄດົຜນົ ເສຍຈາກການເຂົຸ້າຮວ່ ມ. 4) ການມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງປະຊາຊນົແບບສ່ງັການ: ເປັນການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນລກັສະນະທ່ີບ່ໍທນັ ເກດີມາຈາກຄວາມຕອຸ້ ງການຂອງປະຊາຊນົຢາ່ ງແທຈຸ້ ງິການມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງປະຊາຊນົແບບສ່ງັການ ນີຸ້ບ່ໍໄດນຸ້ າໍ ໄປສູ່ ການພດັທະນາດວຸ້ ຍຄວາມຄິດເກີດຈາກປະຊາຊນົໃນທຸ້ອງຖ່ນິ ແຕເ່ ປັນເລ່ ອງຜນົ ປະໂຫຍດໃນການແກໄຸ້ຂບນັຫາສະເພາະໜຸ້າເທ່ົານນັຸ້ ຊ່ຶງຕ່ໍມາອາດພາໃຫຸ້ເກີດມບີນັຫາທ່ີເປັນ ອປ ະສກັໃນການດາໍເນນີງານຕ່ໍໄປ (ສມົນກຶ ປນັຍາສິງ, 1984). ໃນຂະນະດຽວກນັ ວດັທະນາ ວງົວານດິ ແຍກຮບູ ແບບການມສີວ່ ນຮວ່ ມໄວຸ້3 ປະການຕາມ ລກັສະນະຂອງການມສີວ່ ນຮວ່ ມດງ່ັນ:ີຸ້ 1) ແບບປະຊາຊນົມສີວ່ ນຮວ່ ມໂດຍກງົຜາ່ ນອງົການຈດັຕງັຸ້ໂດຍປະຊາຊນົເອງ 2) ແບບປະຊາຊນົມສີວ່ ມຮວ່ ມໂດຍທາງອອຸ້ ມ ທ່ີຜາ່ ນມາອງົການຕວົແທນຂອງປະຊາຊນົ 3) ແບບປະຊາຊນົມສີ່ວນຮວ່ ມໂດຍຜ່ານອງົກອນ ຫ ໜ່ວຍງານທ່ີບ່ໍເປັນໄປຕາມຕວົແທນ ປະຊາຊນົ ສະຫ ບວາ່ : ຮບູ ແບບໃນການມສີວ່ ນຮວ່ ມທ່ີໄດກຸ້ າ່ ວມາຂາຸ້ງເທິງນນັຸ້ ສາມາດແບງ່ ອອກເປັນ 3 ຮບູ ແບບດງ່ັນ:ີຸ້ 1) ການມສີວ່ ນຮວ່ ມແບບປະຊາຊນົເປັນແກນ: ການມສີວ່ ນຮວ່ ມແບບນເີຸ້ປັນການມສີວ່ ນຮວ່ ມ ແບບປະຊາຊນົສວ່ ນໃຫຍມ່ ງ ຸ້ຫວງັ ຫ ຄວາມສາໍນກຶຜນົໃນຜນົປະໂຫຍດສວ່ ນລວມເປັນຫ ກັພາຍໃຕຸ້ ຄວາມຈງູ ໃຈໃນຄວາມສາໍນກຶ ຂອງຄວາມເປັນເຜ່ົາພນັໃນທຸ້ອງຖ່ນິ ທ່ີທກ ຄນົມຄີວາມຮບັຮຮູຸ້ ວ່ ມກນັ ຄວາມຕອຸ້ ງການຮວ່ ມກນັຄວາມຮບັຜິດຊອບຮວ່ ມກນັ ແລະ ຮບັຜນົປະໂຫຍດຮວ່ ມກນັ 2) ການມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງປະຊາຊນົໃນແບບອງົກອນເປັນແກນ: ເປັນການມສີວ່ ນຮວ່ ມທ່ີບ່ໍໄດຸ້ ເກດີຂນຶຸ້ ຈາກຄວາມຕອຸ້ ງການຂອງປະຊາຊນົໃນທອຸ້ ງຖ່ນິ ແຕເ່ ປັນການມສີວ່ ນຮວ່ ມທ່ີເກດີຈາກບກ ຄນົ ທ່ີເປັນຕວົແທນຂອງອງົກອນ ຫ ໜ່ວຍງານທ່ີເປັນຕວົແທນຂອງປະຊາຊນົ ເປັນແກນຫ ກັ ໃນ ການຈດັຕງັຸ້ ແລະ ດາໍເນນີການແຕເ່ ປີດໂອກາດໃຫຸ້ແກປ່ ະຊາຊນົ ເຂົຸ້າມາມສີວ່ ນຮວ່ ມກນັໃນການ ຈດັການບໍລິຫານຕາມກະຕິກາທ່ີໄດກຸ້ າໍນດົໄວຸ້

9 3) ການມສີວ່ ນຮວ່ ມແບບໜ່ວຍງານເປັນຫ ກັເປັນແກນ: ເປັນການມສີວ່ ນຮວ່ ມທ່ີບ່ໍໄດເຸ້ກດີຂນຶຸ້ ຕາມຄວາມຕອຸ້ ງການຂອງປະຊາຊນົໃນທຸ້ອງຖ່ນິ ແຕເ່ ປັນການມສີວ່ ນຮວ່ ມທ່ີເກດີຈາກພາຍນອກ ເປັນແຮງກະຕນຸ້ ໂດຍສະເພາະໜ່ວຍງານຂອງລດັ ເປັນຕວົການສາໍຄນັໃນການກະຕນຸ້ ໃຫຸ້ຊ ມຊນົໃນ ທຸ້ອງຖ່ນິ ຄາໍນງຶເຖງິຜນົເສຍ ທ່ີເກດີຈາກການມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງການພດັທະນາທຸ້ອງຖ່ນິ ເພ່ ອໃຫຸ້ເກດີ ຄວາມຍ ນຍງົ (ວດັທະນາ ວງົວານດິ , 2011). 1.4 ລກັສະນະຂອງການມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງປະຊາຊນົ ໂຄເຮນິ ແລະ ນໍແມນ (1980) ໄດແຸ້ ບງ່ ຂນັຸ້ຕອນການມສີວ່ ນຮວ່ ມອອກເປັນຂນັຸ້ຕອນດງ່ັນ:ີຸ້ 1) ການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການຕດັສິນໃຈ ເປັນການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການວິເຄາະ ແລະ ຕດັສິນ ໃຈວາ່ ຈະດາໍເນນີໂຄງສາຸ້ງແນວໃດ ເປັນແນວໃດລວມໄປເຖງິກດິຈະກາໍຕາ່ ງໆກອ່ ນລງົມປ ະຕິບດັ 2) ການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການປະຕິບດັການໄດແຸ້ ກກ່ ານມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນກາລະເວລາ ແຮງງານ ແລະ ເງນິ , ວດັສະດອ ປ ະກອນ ແລະ ຊບັພະຍາກອນຕາ່ ງໆດວຸ້ ຍຄວາມເຕັມໃຈ ແລະ ກາຍເປັນ ສວ່ ນຮວ່ ມໃນການດາໍເນນີງານ 3) ການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນຜນົປະໂຫຍດ ເປັນການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນດາຸ້ນຕາ່ ງໆທ່ີເກດີຂນຶຸ້ ໄດແຸ້ ກ່ ຜນົປະໂຫຍດທາງດາຸ້ນວດັຖ, ລາຍໄດຸ້ແລະ ຜນົຜະລິດຊບັສິນເຫ່ົ ານນັຸ້ເປັນຕນົຸ້ ຜນົປະໂຫຍດທາງ ດາຸ້ນສງັຄມົໄດແຸ້ ກສ່ ່ິງສາທາລະນະແມນ່ າໍຸ້ລາໍເຊ, ຖະໜນົຫນົທາງ ແລະ ອ່ ນໆ 4) ການມສີວ່ ນຮວ່ ມປະເມນີຜນົ ໃນການມສີວ່ ນຮວ່ ມການວດັຜນົ ຕິດຕາມຜນົການຊອກຫາຂໍຸ້ ດີ, ຂໍເຸ້ສຍເພ່ ອນາໍ ມາແກໄຸ້ຂໃນການດາໍເນນີການ ໃຫຸ້ມປີະສິດຕິພາບຫ າຍຂຶຸ້ນຫາກປະຊາຊນົໄດມຸ້ ີ ສວ່ ນຮວ່ ມໃນຂນັຸ້ຕອນເຫ່ົ ານີຸ້ຈະກ່ໃໍ ຫຸ້ເກດີພະລງັຄວາມຄິດໃນການພດັທະນາ ຫ ນາໍ ໄປປະຍກ ໃຊຸ້ ໃນອະນາຄດົ (ສາລິກາ ພ່ິງແສງແກວຸ້, 1994) ໄດແຸ້ ບງ່ ອອກເປັນ 4 ຂນັຸ້ຕອນດງ່ັນ:ີຸ້ 1) ມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການຄນົຸ້ຫາສາເຫດຂອງບນັຫາຕະຫ ອດເຖງິແນວທາງການແກໄຸ້ຂບນັຫາ 2) ການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການຕດັສິນໃຈ ເລ ອກແນວທາງໃນການວາງແຜນດາໍເນນີກດິຈະກາໍ 3) ການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການລງົທຶນ ແລະ ປະຕິບດັງານ 4) ການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການຕິດຕາມ ແລະ ປະເມນີຜນົ ໃນຂະນະທ່ີໂກເຮັນຸ້ ແລະ ອບັຮອບ, (1977) ໄດແຸ້ ບງ່ ໄວຸ້4 ປະເພດດງ່ັນ:ີຸ້ ການມສີວ່ ນຮວ່ ມ ໃນການຕດັສິນໃຈ, ການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການປະຕິບດັ, ການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນຜນົປະໂຫຍດ ແລະ ການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການປະເມນີຜນົ.

10 1) ການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການຕດັສິນໃຈ ເລ່ີມຈາກການສາໍຫ ວດຄວາມພອຸ້ ມການຄນົຸ້ ຫາບນັຫາ ແລະ ສາເຫດຂອງບນັຫາຂນັຸ້ຕອນນເີຸ້ປັນຂນັຸ້ຕອນທາໍອິດທ່ີສາໍຄນັທ່ີສດ ຖາຸ້ຫາກວາ່ ຄນົໃນທຸ້ອງຖ່ນິບ່ໍ ເຂົຸ້າໃຈກດິຈະກາໍຕາ່ ງໆທ່ີຕາມມາກ່ບໍ ່ໍມປີະໂຫຍດ. 2) ການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນກດິ ຈະກາໍ ຊ່ຶງເປັນຂນັຸ້ຕອນທ່ີຂາດບ່ໍໄດ: ຸ້ ເພາະຖາຸ້ຫາກວາ່ ເຈົຸ້າໜຸ້າທ່ີ ຫ ນກັພດັທະນາຫາກຕຸ້ອງການພຽງແຕ່ຜນົປະໂຫຍດການພດັທະນາທ່ີສາໍ ເລັດລງົໂດຍໄວກໍຈະ ດາໍເນນີກດິ ຈະການຕາມຕນົເອງ ຜນົຕາມມາເມ່ອ ບ່ໍມເີຈົຸ້າໜຸ້າທ່ີແລວຸ້ ຄນົທຸ້ອງຖ່ນິ ເຂົຸ້າມາມສີວ່ ນຮວ່ ມ ໃນການວາ່ ງແຜນດາໍເນນີງານ ແລະ ໃຫຸ້ເຂົຸ້າເຈົຸ້າມຄີວາມຮສູຸ້ ຶກວາ່ ຕນົເອງເປັນສວ່ ນໜ່ຶງທ່ີມຄີວາມ ສາໍຄນັໃນຂະບວນການດງ່ັກາ່ ວ. 3) ການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການລງົທຶນ ແລະ ປະຕິບດັ: ເຖງິແມນ່ ວາ່ ຄນົໃນທຸ້ອງຖ່ນິຈະຂາດເຂນີ ທາງດາຸ້ນຊບັສິນແຕເ່ ຂົາເຈົຸ້າກ່ມໍ ຊີບັພະຍາກອນທຸ້ອງຖ່ນິ ແລະ ແຮງງານທ່ີສາມາດເຂົຸ້າມາມສີວ່ ນ ຮວ່ ມການລງົທຶນ ແລະ ປະຕິບດັງານໄດ, ຸ້ ການທ່ີເຂົຸ້າຮວ່ ມໃນການລງົທຶນ ແລະ ປະຕິບດັງານຈະ ເຮັດໃຫຸ້ຮຈູຸ້ ກັຄິດຕນົຸ້ ທຶນໃຫຸ້ແກຕ່ ນົເອງໃນການດາໍເນນີງານ ແລະ ຈະມຄີວາມລະມດັລະວງັຮກັສາ ກດິ ຈະກາໍ ທ່ີເຮັດຂນຶຸ້ ເພາະເຂົາເຈົຸ້າມຄີວາມຮສູຸ້ ຶກໃນການຮວ່ ມເປັນເຈົຸ້າຂອງ, ມນັຈະແຕກຕາ່ ງກບັ ພາຍນອກຖາຸ້ຫາກເກດີມສີ່ິງເສຍຫາຍເກດີຂນຶຸ້ ເຂົາກ່ບໍ ່ໍກງັວນົ ຫ ເດອ ດຮອຸ້ ນອີກ. 4) ການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການຕິດຕາມ, ປະເມນີຜນົ ແລະ ຮກັສາຜນົປະໂຫຍດ: ເປັນຂນັຸ້ຕອນ ທ່ີສາໍຄນັຫ າຍ ເພາະຖາຸ້ຫາກຂາດການຕິດຕາມ ແລະ ປະເມນີຜນົງານໂດຍການມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງຊ ມ ຊນົໃນທຸ້ອງຖ່ິນ ກໍຈະເຮັດໃຫຸ້ເຂົາເຈົຸ້າທ່ີໄດກຸ້ ະທາໍ ມາໄດຸ້ຮບັຜນົດີຫ ໜຸ້ອຍປານໃດທງັເປັນຂໍຸ້ ຫຍງ ຸ້ຍາກທ່ີຈະດາໍເນນີວຽກງານໃນຕ່ໍໄປອີກດວຸ້ ຍ (ໂກເຮັນຸ້ ແລະ ອບັຮອບ, 1977). ສະຫ ບໄດຸ້ວ່າ: ການຄ ຸ້ມຄອງປ່າສະຫງວນຈາໍ ເປັນຕຸ້ອງມສີ່ວນຮ່ວມຈາກປະຊາຊນົ ທ່ີ ປະກອບສວ່ ນດວຸ້ ຍຈດິໃຈ ທ່ີຕອຸ້ ງການເຂົຸ້າຮວ່ ມໃນກດິຈະກາໍໜ່ຶງເພ່ ອໃຫບຸ້ ນັລເ ຖງິຈດ ປະສງົຂອງກ ມ່ ຄນົ ທ່ີສອດຂອຸ້ ງກບັວິຖຊີີວດິ ທາງສງັຄມົເຊ່ິງການທ່ີປະຊາຊນົໄດເຸ້ຂົຸ້າມາມສີວ່ ນຮວ່ ມນນັຸ້ ຜດຸູ້ າໍເນນີ ງານຈະຕອຸ້ ງມຄີວາມເຂົຸ້າໃຈເຂົຸ້າຮວ່ ມກດິຈະກາໍ 1.5 ປດັໄຈທ່ີພາໃຫມຸ້ ສີວ່ ນຮວ່ ມ ປດັໄຈທ່ີສາໍຄນັທ່ີສດ ໃຫປຸ້ ະຊາຊນົມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນຂະບວນການປກົປກັຮກັສາທອຸ້ ງຖ່ນິດງ່ັນ:ີຸ້ 1) ປດັໄຈສະພາບແວດລອຸ້ ມທາງກາຍຍະພາບ, ເສດຖະກດິສງັຄມົ ແລະ ການເມອ ງ 2) ປດັໄຈຊ ກຍຈູຸ້ າກບກ ຄນົອ່ ນເຊ່ັນ: ຜນຸູ້ າໍທອຸ້ ງຖ່ນິ ແລະ ອ່ ນໆ 3) ປດັໄຈດາຸ້ນຜນົປະໂຫຍດຄກ ານໄດຮຸ້ ບັຄາ່ ຕອບແທນ

11 4) ປດັໄຈໃນຕວົບກ ຄນົໄດແຸ້ ກຄ່ ວາມຫວງັສິດຜນົປະໂຫຍດ, ຄວາມເກງໃຈບ່ໍກາຸ້ປະຕິເສດເມ່ອ ຖກ ຊກັຊວນ ຫ ວາ່ ເປັນພນັທະທ່ີຕອຸ້ ງເຂົຸ້າຮວ່ ມເພ່ ອຮກັສາຄວາມສາມກັຄີ ພອຸ້ ມດຽວກນັນີຸ້ກລໍ ະກດົ ທອງຊະໂຊກ ໄດຈຸ້ າໍແນກຮບູ ແບບການມສີວ່ ນຮວ່ ມໄວຸ້3 ປະການ ຕາມລກັສະນະຂອງການມສີວ່ ນຮວ່ ມດງ່ັນ:ີຸ້ 1) ແບບປະຊາຊນົມສີວ່ ນຮວ່ ມໂດຍກງົຜາ່ ນອງົກອນທ່ີຈດັຕງັຸ້ຂນຶຸ້ ໂດຍປະຊາຊນົເອງ 2) ແບບປະຊາຊນົມສີວ່ ນຮວ່ ມໂດຍທາງອອຸ້ ມ ທ່ີຜາ່ ນມາໂດຍອງົກອນ 3) ແບບປະຊາຊນົມສີວ່ ນຮວ່ ມໂດຍຜາ່ ນອງົກອນ ຫ ໜວ່ ຍງານທ່ີເປັນຕວົແທນຂອງປະຊາຊນົ ແຕເ່ ປີດໂອກາດໃຫຸ້ເຂົຸ້າມາມຮີວ່ ມທກ ເວລາ (ກລໍ ະກດົ ທອງຊະໂຊກ , 1984), ພຸ້ອມດຽວກນັນນັຸ້ ນາໍໄຊ ທະນຜ ນົ ໄດກຸ້ າ່ ວວາ່ : ການມສີວ່ ນໃນການພດັທະນາ ຂອງປະຊາຊນົນນັຸ້ຈະຕອຸ້ ງເປັນການມີ ສວ່ ນຮວ່ ມທີປະຊາຊນົມຄີວາມອິດສະຫ ະພາບ ແລະ ຄວາມເຕັມໃຈໃນການເຂົຸ້າຮວ່ ມ ບ່ໍແມນ່ ການ ເຂົຸ້າຮວ່ ມດວຸ້ ຍຕວາມບ່ໍເຕັມໃຈ ຫ ຖກ ບງັຄບັ (ນາໍ ໄຊ ທະນຜ ນົ, 1996) ແຕກ່ ງົກນັຂາຸ້ມ Philip A. Neher ກາ່ ວວາ່ : ປດັໄຈທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງກບັການມສີວ່ ນຮວ່ ມໄວຸ້3 ປະການຄ: 1) ປດັ ໄຈການດຶງດດູ ໝາຍເຖງິປະຊາຊນົຈະເຂົຸ້າໄປມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນກດິ ຈະກາໍ ໃດໆນນັຸ້ ຈະມີ ເຫດຜນົທ່ີສາໍ ຄນັຄ : ປະການທາໍ ອິດເຫັນວາ່ ຕນົເອງຈະໄດຮຸ້ ບັຄ່າຕອບແທນທ່ີໄດເຸ້ຮັດໄປ ແລະ ປະການທ່ີສອງຄ ການໄດຮຸ້ ບັການບອກກາ່ ວ ຫ ໄດຮຸ້ ບັການຊກັຊວນຈາກບກ ອ່ ນໃຫເຸ້ຂົຸ້າຮວ່ ມໂດຍມີ ສ່ິງຈງູ ໃຈເປັນຕວົກະຕນຸ້ . 2) ປດັໄຈໂຄງສາຸ້ງໂອກາດ ຫ ຊອ່ ງທາງໃນການເຂົຸ້າຮວ່ ມໝາຍເຖງິການເບ່ິງເຫັນຊອ່ ງທາງ ໃນການມສີວ່ ນຮວ່ ມ ແລະ ການເບ່ິງຜນົປະໂຫຍດທ່ີຈະໄດຮຸ້ ບັຫ ງັຈາກການມສີວ່ ນຮວ່ ມ, ດ່ງັນນັຸ້ ພ ຸ້ນຖານທາງດາຸ້ນໂຄງສາຸ້ງຂອງຊອ່ ງທາງ ການມສີວ່ ນຮວ່ ມຈ່ງຶມລີກັສະນະດ່ງັນ: ີຸ້ ປະການທີ1 ຄ ເປີດໂອກາດໃຫຸ້ທກ ຄນົໃນຊ ມຊນົມໂີອກາດເຂົຸ້າໄປມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການພດັທະນາ ແລະ ປະການທີ 2 ມກີານກາໍນດົເວລາຊດັເຈນ ແລະ ແນນ່ ອນເພ່ ອຜທຸູ້ ີຈະເຂົຸ້າມສີວ່ ນຮວ່ ມສາມາດກາໍນດົເງ່ອ ນໄຂ ຕາມສະພາບຄວາມເປັນຈງິຂອງຕນົໄດ,ຸ້ ປະການທີ3 ຄມ ກີານກາໍນດົລກັສະນະ ແລະ ກດິຈະກາໍທ່ີ ແນນ່ ອນວາ່ ຈະເຮັດຫຍງັ. 4) ປດັໄຈດາຸ້ນອາໍນາດ: ໃນການສ່ງົເສີມກດິ ຈະກາໍຂອງການມສີວ່ ນຮວ່ ມ ຄ ການທ່ີປະຊາຊນົ ສາມາດກາໍ ນດົເປົຸ້າໝາຍ ວິທີການ ແລະ ຜນົປະໂຫຍດຂອງກິດຈະກາໍ ໄດຸ້(Philip A. Neher, 1990) ໃກ້ຄຽງກັບ Adger, W.N., Brown, K., Cervigni, R. and Moran, D ໄດກຸ້ າ່ ວວາ່ : ການທ່ີ ປະຊາຊນົເຂົຸ້າມາມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການພດັທະນານນັຸ້ປະກອບດວຸ້ ຍ 3 ປດັໄຈຄ: 1) ຄວາມສນົໃຈ ແລະ ຄວາມກງັວນົຮວ່ ມກນັເຊ່ງິເປັນຂອງສວ່ ນບກ ຄນົ ທ່ີບງັເອີນເຫັນພອຸ້ ມ ຕອຸ້ ງການແລວຸ້ ກບັມາເປັນຄວາມສນົໃຈ ແລະ ກງັວນົຮວ່ ມກນັຂອງສວ່ ນລວມ

12 2) ຄວາມເດ ອດຮອຸ້ ນ ແລະ ຄວາມບ່ໍປະທບັໃຈຮວ່ ມກນັທ່ີມຕີ່ໍສະຖານະການທ່ີເປັນຢູ່ນນັຸ້ຊ ກ ດນັໃຫໄຸ້ປສກູ່ ານຮວ່ ມກ ມ່ ວາງແຜນ ແລະ ລງົມປ ະຕິບດັຮວ່ ມກນັ 3) ການຕກົລງົໃຈຮວ່ ມກນັທ່ີຈະປ່ຽນແປງຊ ມຊນົໄປໃນທິດທາງທ່ີປາຖະໜາ (Adger, W.N., Brown, K., Cervigni, R. and Moran, D, 1995). ຈາກສ່ິງທ່ີໄດກຸ້ າ່ ວມາຂາຸ້ງເທິງນນັຸ້ ສາມາດສະຫ ບໄດວຸ້ າ່ : ປດັ ໄຈທ່ີພາໃຫຸ້ປະຊາຊນົມສີວ່ ນ ຮວ່ ມດາຸ້ນໃດໜ່ຶງໃນຊ ມຊນົ ແມນ່ ມປີດັໄຈທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງໄດແຸ້ ກ່ : ປດັໄຈດາຸ້ນອາໍນາດ, ປດັໄຈດາຸ້ນຜນົ ປະໂຫຍດສວ່ ນຕວົ ແລະ ປດັໄຈຜນົປະໂຫຍດສວ່ ນລວມ ທ່ີນອນຢູ່ໃນນພ ຸ້ນຖານການມສີວ່ ນຮວ່ ມ ຂອງການອອກຄວາມຄດິ ເຫັນ, ການວາງແຜນປະຕິບດັກດິຈະກາໍ ແລະ ການປະເມນີ. 1.6 ແນວຄດິ ກຽ່ ວກບັການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າໄມຂຸ້ອງລດັ ສະເໝີຈາມາຣກິ ໄດກຸ້ າ່ ວວາ່ : ການທ່ີລດັຖວ າ່ ປ່າໄມເຸ້ປັນຂອງລດັ ແລະ ຖວ າ່ ປ່າໄມເຸ້ປັນຜນົ ປະໂຫຍດທາງດາຸ້ນເສດຖະກດິ ແລະ ຄາ່ ຕອບແທນເປັນຊບັສິນຫ າຍກວາ່ ຈະໃຫຸ້ຄວາມສາໍ ຄນັກບັ ຄວາມຫ າກຫ າຍ ແລະ ຄວາມສມົບູນກບັລະບບົນິເວດ ແລະ ຄວາມຢູ່ດີກິນດີກບັປະຊາຊນົ ໃນ ຊນົນະບດົ ແລະ ການຖປ ່າແຍກອອກຈາກປະຊາຊນົແມນ່ ຈະບ່ໍສອດຄອ່ ງຕາມຄວາມເປັນຈງິ ເນ່ອ ງ ຈາກຊວິດິຂອງປະຊາຊນົເຂດຊນົນະບດົໃກຊຸ້ ດິກບັປ່າໄມ, ຸ້ການຄມ ຸ້ ຄອງຂອງລດັຈ່ງຶເກດີມກີານບກ ລກ ປ່າໄມຈຸ້າກຊາວບາຸ້ນຕະຫ ອດມາ ແຕແ່ ນວໃດກຕໍ າມ, ປດັຈບ ນັພະນກັງານລດັໄດໃຸ້ຫຄຸ້ ວາມສນົໃຈກບັ ແນວຄິດເລ່ ອງປ່າຂອງຊ ມຊນົ ທງັຍອມຮບັສິດ ແລະ ຄວາມເປັນໄປໄດຂຸ້ ອງຊ ມຊນົທຸ້ອງຖ່ນິ ໂດຍ ການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າໄມຂຸ້ອງບາຸ້ນ ແລະ ທ່ີເຫັນຊດັເຈນໃນປດັຈບ ນັແມນ່ ການວາ່ ງແຜນການນາໍ ໃຊທຸ້່ີດິນ ໃຫຸ້ບາຸ້ນໃນບນັດາແຂວງພາກກາງກ່ຄໍ ສະຫວນັນະເຂດ, ພາກເໜ ອເຊ່ັນ: ຫວົພນັ, ຊຽງຂວາງ, ຫ ວງ ພະບາງ ແລະ ຫ ວງນາໍຸ້ທາ, ພາກໃຕໄຸ້ດແຸ້ ກ່ : ສາລະວນັ ແລະ ອດັຕະປ ເປັນຕນົຸ້ , ແນວຄິດເລ່ ອງ ປ່າໄມບຸ້່ໍຂນຶຸ້ ກບັປດັໄຈການປກູ ຕນົຸ້ ໄມຸ້ຫ ການສ່ງົເສີມສະພາບປ່າ ຫາກຢູ່ທ່ີຄນົ ແລະ ຄວາມສາໍພນັ ລະຫວາ່ ງຄນົ, ຊ ມຊນົກບັສະພາບແວດລອຸ້ ມ ແລະ ເຊ່ອ ມໂຍງການສະແຫວງຫາວິທີເພ່ ອເພ່ີມການ ຜະລິດການກະເສດ ແລະ ສ່ງົເສີມສກັກະຍະພາບໃນການເພ່ິງຕນົເອງຂອງຊ ມຊນົ ແນວຄິດການ ຈດັການປ່າໄມຂຸ້ ອງຊ ມຊນົກຽ່ ວພນັກບັການພດັທະນາຊນົນະບດົ, ປ່າໄມຊຸ້ ມຊນົຈ່ງຶເປັນການດາໍເນນີ ການໂດຍຊນົຊ ມເພ່ ອປະໂຫຍດຂອງຊ ມຊນົທ່ີເນັຸ້ນການຢູ່ຮວ່ ມກນັລະຫວາ່ ງຊ ມຊນົກບັປ່າໄມຫຸ້ າຍ ກວາ່ ການແຍກຄນົກບັຕນົຸ້ ໄມອຸ້ ອກຈາກກນັ, ການຈດັການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າໄມຊຸ້ ມຊນົຈ່ງຶເປັນການຈດັການ ປ່າໄມເຸ້ພ່ ອຜນົປະໂຫຍດ 3 ປະການຄ: ເພ່ ອຜນົຜະລິດຈາກປ່າໄມ,ຸ້ເພ່ ອການນາໍ ໃຊທຸ້່ີດນິ ແລະ ເພ່ ອ ສະພາບແວດລອຸ້ ມ (ສະເໝີຈາມາຣກິ , 1993).

13 1.7 ແນວຄດິ ກຽ່ ວກບັການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າຂອງປະຊາຊນົ. ດານີຸ້ອິນທະໄຊກນ ໄດກຸ້ າ່ ວວາ່ : ປະຊາຊນົເຂົຸ້າມາມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າໄມນຸ້ ນັຸ້ ສວ່ ນຊ ມຊນົກ່ມໍ ແີນວຄວາມຄິດທ່ີຈະຄມ ຸ້ ຄອງປ່າຊ ມຊນົໂດຍຊ ມຊນົເອງ ໃນການທ່ີຈະຮກັສາພ ຸ້ນທ່ີປ່າ ເພ່ ອເປັນແຫ ງ່ ຊບັພະຍາກອນປ່າໄມທຸ້່ີສາມາດເອ ຸ້ອອາໍນວຍປະໂຫຍດໃຫແຸ້ ກຊ່ ມຊນົໃນທອຸ້ ງຖ່ນິຂອງ ຕນົເອງ ເພາະເຫັນຄວາມຈາໍເປັນທ່ີຜນົກະທບົຈາກການບ ກລ ກທາໍລາຍປ່າ ບ່ໍວາ່ ໜ່ວຍງານລດັ ຫ ປະຊາຊນົທ່ີເຮັດໜຸ້າທ່ີໃຫຸ້ສະພາບປ່າເຊ່ ອມໂຊມ ແຕກ່ ານຄມ ຸ້ ຄອງຂອງຊ ມຊນົຈະເປັນປ່າເພ່ ອຜນົ ປະໂຫຍດຂອງຊ ມຊນົເອງ (ດານີຸ້ອິນທະໄຊກນ ພອຸ້ ມດວຸ້ ຍຄະນະ, 2011) ໃນຂະນະດຽວກນັ ວໄິຊ ທຽນນອຸ້ ຍ ກ່ກໍ າ່ ວວາ່ : ການບໍລິຫານຈດັການຄມ ຸ້ ຄອງໝາຍເຖງິການເຮັດວຽກໃຫຸ້ບນັລເ ປົຸ້າໝາຍທ່ີ ກາໍນດົໄວຸ້ໂດຍອາໄສຊບັພະຍາກອນທ່ີມຢີ, ູ່ຈດັສນັ, ຈດັລາໍດບັ ແລະ ມອບໝາຍໃຫຜຸ້ ອຸູ້່ ນດາໍເນນີການ ເພ່ ອໃຫບຸ້ ນັລເ ປົຸ້າໝາຍທ່ີຕອຸ້ ງການນນັຸ້ຄ : ຂະບວນການເຮັດວຽກໃຫບຸ້ ນັລຜ ນົການບໍລິຫານຄມ ຸ້ ຄອງທ່ີ ໄດຜຸ້ ນົ ຕອຸ້ ງຜາ່ ນຂະບວນການຕາ່ ງໆເຊ່ັນ: ການວາງແຜນ, ການຈດັການອງົກອນ, ການສ່ ສານ ແລະ ການຄວບຄມ ເປັນຕນົຸ້ (ຊງົສກັ ລ ໄຊ, 2000) ແລະ ຍງັໝາຍເຖງິການທ່ີປະຊາຊນົ ຫ ຊ ມຊນົທ່ີມີ ການພັດທະນາຂີດຄວາມສາມາດໃນການຄ ຸ້ມຄອງຄວບຄ ມການນາໍ ໃຊຸ້ແລະ ການກະຈາຍ ຊບັພະຍາກອນທ່ີມຢີູ່ເພ່ ອປະໂຫຍດຕ່ໍການດາໍລງົຊິວິດ ທາງເສດຖະກດິ ແລະ ສງັຄມົຕາມຄວາມ ຈາໍເປັນ ອາດເປັນການຮວ່ ມສະແດງຄວາມຄິດເຫັນ, ຮວ່ ມສະຫ ະຊບັພະຍາກອນ, ຮວ່ ມສະຫ ະແຮງ ງານ ຫ ຮວ່ ມສະຫ ະເວລາເປັນຕນົຸ້ (ວິໄຊ ທຽນນອຸ້ ຍ, 1999) ສອດຄອ່ ງກບັ ທະເນດ ນວ ງົສີໃຫຸ້ ທດັສະນະວາ່ : ການຄມ ຸ້ ຄອງຊບັພະຍາກອນປ່າໄມເຸ້ປັນການຮຈູຸ້ ກັນາໍ ໃຊຊຸ້ ບັພະຍາກອນປ່າໄມຢຸ້່າງ ສະຫ າດ ແລະ ມປີະສິດທິພາບ, ໃຫເຸ້ກດີປະໂຫຍດຕ່ໍມະນດ ຫ າຍທ່ີສດ ເປັນເວລາຍາວນານທ່ີສດ ໂດຍ ມກີານສູນເສຍຈາກການໃຊປຸ້ ະໂຫຍດຕ່າງໆໃຫຸ້ໜຸ້ອຍທ່ີສ ດເທ່ົາທ່ີຈະເປັນໄປໄດ, ຸ້ ການຮນູຸ້ າໍ ໃຊຸ້ ຊບັພະຍາກອນປ່າໄມຢຸ້່າງສະຫ າດໃຫຜຸ້ ນົປະໂຫຍດຕ່ໍປະຊາຊນົຫ າຍທ່ີສດ ແລະ ຍາວນານທ່ີສດ ເທ່ົາ ທ່ີຈະເປັນໄປໄດຸ້ທງັໃຫຸ້ມກີານສູນເສຍໜຸ້ອຍເທ່ົາທ່ີຈະເປັນໄປໄດຸ້(ທະເນດ ນ ວງົສີ, 2002) ແລະ Hutchinson, W.G., Chilton, S.M. and Davis, J ກ່ເໍວົຸ້າໃນທິດທາງດຽວກນັວາ່ : ການຮຈູຸ້ ກັໃຊຜຸ້ ນົ ປະໂຫຍດຈາກປ່າໄມຸ້ໂດຍຄາໍນງຶເຖງິປະໂຫຍດທ່ີຈະເກດີຕ່ໍການມສີວ່ ນຮວ່ ມຫ າຍທ່ີສດ ແລະ ຕອຸ້ ງ ສນູ ເສຍປ່າໄມໂຸ້ດຍບ່ໍເປັນປະໂຫຍດໃຫໜຸ້ ອຸ້ ຍທ່ີສ ດ (Hutchinson, W.G., Chilton, S.M. and Davis, J., 1995) ແລະ ອມົມະລາ ກ່ກໍ າ່ ວຄາຸ້ຍຄ ກນັຕ່ ມວາ່ : ການຮຈູຸ້ ກັໃຊຊຸ້ ບັພະຍາກອນປ່າໄມໃຸ້ຫຸ້ເປັນ ປະໂຫຍດຕ່ໍມະຫາຊນົຫ າຍທ່ີສ ດ, ເປັນເວລາຍາວນານທ່ີສ ດ ໂດຍມສີ່ວນທ່ີສູນເສຍທ່ີບ່ໍໄດຸ້ໃຊຸ້ ປະໂຫຍດໜຸ້ອຍທ່ີສດ (ອມົມະລາ, 1986), ຈລິະ ຈນັທະວງົ ຍງັເວົຸ້າຕ່ ມວາ່ : ຊບັພະຍາກອນປ່າໄມຸ້ ຍງັມຄີວາມໝາຍເຖງິປ່າໄມຸ້ແລະ ຊບັພະຍາກອນອ່ ນ ທ່ີມຜີນົສ ບເນ່ອ ງຈາກປ່າໄດແຸ້ ກສ່ ດັປ່າ, ທ່ີດິນ ປ່າ, ຕນົຸ້ ນາໍຸ້ລາໍ ທານ ແລະ ສະພາບແວດລຸ້ອມຂອງປ່າ, ສ່ິງນີຸ້ຈດັເປັນຊບັພະຍາກອນທາໍ ມະຊາດທ່ີ

14 ສາມາດຟ ຸ້ນສະພາບໄດຖຸ້ າຸ້ມກີານອະນ ຮກັຢ່າງເໝາະສມົທ່ີກ່ໍໃຫຸ້ເກີດການທດົແທນຂຶຸ້ນໃໝ່ ແລະ ສາມາດບາໍ ລ ງຮກັສາສະພາບໃຫຸ້ຄງົຢູ່ເພ່ ອອາໍ ນວຍການນາໍ ໃຊປຸ້ ະໂຫຍດຕ່ໍໄປໄດໂຸ້ ດຍບ່ໍສິຸ້ນສ ດ ຕະຫ ອດໄປ, ຊບັພະຍາກອນປ່າໄມເຸ້ປັນສ່ິງທ່ີມຢີູ່ໃນສງັຄມົຂອງປ່າທກ ຊະນດິ ບ່ໍວາ່ ຈະເປັນສ່ິງທ່ີມາ ຊິວິດ ແລະ ສ່ິງທ່ີບ່ໍມຊີິວິດ (ຈິລະ ຈນັທະວງົ, 1984), ພຸ້ອມດຽວກນັນີຸ້ Glasson J, Therivel R, Chadwick A ກ່ໍກາ່ ວວາ່ : ການນາໍ ໃຊຊຸ້ ບັພະຍາກອນປ່າໄມຢຸ້ ່າງເໝາະສມົ, ການປຸ້ອງກນັ, ການ ບາໍລງ ຮກັສາເພ່ ອປະຊາຊນົຈະໄດຜຸ້ ນົປະໂຫຍດທາງກງົແລະ ຜນົປະໂຫຍດທາງອອຸ້ ມ, ການນາໍ ໃຊຸ້ ຊບັພະຍາກອນຢາ່ ງມປີະສິດຕິພາບຫ າຍທ່ີສດ ກ່ໃໍ ຫເຸ້ກດີປະໂຫຍດກບັມວນມະນດ ໂດຍທາງກງົແລະ ທາງອອຸ້ ມ ລວມທງັການປຸ້ອງກນັ ແລະ ການບາໍລງ ຮກັສາໃຫຊຸ້ ບັພະຍາກອນປ່າໄມໃຸ້ຫມຸ້ ອີາຍຢ ນຍາວ ທ່ີສດ ເທ່ົາທ່ີຈະເປັນໄປໄດຸ້ການຄມ ຸ້ ຄອງຊບັພະຍາກອນໄມໄຸ້ວມຸ້ ດີງ່ັນ:ີຸ້ 1) ການປູກປ່າທດົ ແທນສາມາດຈະດາໍ ເນີນກິດຈະການໄດທຸ້ ງັພາກລກັ , ເອກະຊນົ ແລະ ອາສາສະໝກັ ລດັຖະບານຕອຸ້ ງອາໍນວຍຄວາມສະດວກໃຫແຸ້ ກກ່ ານປກູ ປ່າ ໂດຍແບງ່ ໄດດຸ້ ງ່ັຕ່ໍໄປນ: ີຸ້ - ການເພ່ີມພ ຸ້ນທ່ີປ່າ ເປັນການຂະຫຍາຍພ ຸ້ນທ່ີປ່າຂນຶຸ້ ເພ່ ອທດົແທນປ່າໄມທຸ້່ີຖກ ທາໍລາຍ ຫ ນາໍເອົາພ ຸ້ນທ່ີເປ່ົາວາງມາໃຊໃຸ້ຫເຸ້ກດີປະໂຫຍດໂດຍການປກູ ປ່າທດົແທນ - ການສາຸ້ງສວນພຶດສາສາດເປັນການລວບລວມເອົາພນັໄມຊຸ້ະນດິຕາ່ ງໆມາປກູ ລວມກນັເພ່ ອ ຄວາມຮທູຸ້ າງພຶດສາສາດ ແລະ ເປັນບອ່ ນພກັຜອ່ ນຢອ່ ນໃຈ - ສາຸ້ງເປັນສວ່ ນຂະໜາດນອຸ້ ຍທ່ີນາໍເອົາພນັໄມທຸ້່ີມຄີນ ຄາ່ ທາງດາຸ້ນເສດຖະກດິ ເປັນພນັໄມທຸ້່ີຢູ່ ໃນທອຸ້ ງຖ່ນິຕາ່ ງໆ: ໄມດຸູ້່ , ໄມດຸ້ລູ່ າຍ, ໄມແຸ້ຄນ... - ສວນສາທາລະນະ ຈະມກີານປກູ ໄມດຸ້ ອກໄມປຸ້ ະດບັ ແລະ ໄມຍຸ້ ນຕນົຸ້ ເພ່ ອໃຫຸ້ເກດີຮ່ມົເງົາ ໃຫປຸ້ ະຊາຊນົໃຫໄຸ້ດພຸ້ ກັຜອ່ ນຢອ່ ນໃຈໃນຍາມຫວາ່ ງ 2) ການດາໍເນນີການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າໄມເຸ້ຮັດໄດໂຸ້ດຍການໃຊກຸ້ ດົໝາຍ ເພ່ ອນາໍເອົາພ ຸ້ນທ່ີດງ່ັກາ່ ວ ເປັນເຂດຫວງຫາຸ້ມ ຫາຸ້ມໃຫປຸ້ ະຊາຊນົເຂົຸ້າໄປສະແຫວ່ ງຫາຜນົປະໂຫຍດອ່ ນໆ ໂດຍປ່າໄມຸ້ເຊ່ງິໄດຸ້ ແບງ່ ອອກເປັນ 3 ປະເພດຄ: - ອທ ະຍານແຫງ່ ຊາດ ກາ່ ວວາ່ ປ່າທາໍມະຊາດທ່ີທາງການເຫັນຄວາມຈາໍເປັນທ່ີຕອຸ້ ງອະນລ ກັ ພ ຸ້ນທ່ີປ່າໄວຸ້ເພ່ ອຜນົ ປະໂຫຍດໃນການຮກັສາປ່າຕນົຸ້ ນາໍຸ້, ເປັນບ່ອນພກັຜ່ອນຢ່ອນໃຈ ແລະ ສະຫງວນພນັສດັນາໍຸ້-ສດັປ່າ - ອທ ະຍານເປັນປ່າທ່ີມສີະພາບແວດລຸ້ອມທາງທາໍ ມະຊາດທ່ີສວຍງາມປາກດົຢູ່ເຊ່ັນ: ນາໍຸ້ ຕກົຕາດ, ຖາໍຸ້, ຫາດຊາຍ ແລະ ຮອ່ ມພເູປັນຕນົຸ້ ໂດຍມກີານປະດບັ ແລະ ຕກົແຕງ່ ພ ຸ້ນທ່ີພຽງເລັກ ໜອຸ້ ຍເພ່ ອອາໍນວຍຄວາມສະດວກໃຫແຸ້ ກຜ່ ທຸູ້່ີມາພກັຜອ່ ນຢອ່ ນໃຈ

15 - ເຂດຮກັສາພນັສດັປ່າພ ຸ້ນທ່ີປ່າສະຫງວນໄວຸ້ເພ່ ອໃຫເຸ້ປັນຖ່ນີທ່ີພກັຖາຸ້ວອນ ແລະ ປອດໄພ ຂອງສດັປ່າ (Glasson J, Therivel R, Chadwick A. , 2005). ສະຫ ບ: ການຄມ ຸ້ ຄອງຊບັພະຍາກອນປ່າໄມເຸ້ປັນການຮຈູຸ້ ກັການນາໍ ໃຊຊຸ້ ບັພະຍາກອນປຸ້າໄມຸ້ ຢາ່ ງສະຫ າດ ແລະ ມປີະສິດທິພາບ ໃຫເຸ້ກດີປະໂຫຍດຕ່ໍມະນດ ຫ າຍທ່ີສດ ໂດຍການສນູ ເສຍການນາໍ ໃຊຜຸ້ ນົປະໂຫຍດຕາ່ ງໆໃຫຸ້ໜຸ້ອຍທ່ີສດ . ນອກນນັຸ້, ການຄມ ຸ້ ຄອງຊບັພະຍາກອນປ່າໄມຍຸ້ ງັສາມາດ ເຮັດໄດໂຸ້ດຍນາໍ ໃຊວຸ້ ິທີການຢູ່ 2 ຢ່າງຄ : 1) ການອະນ ຮກັປະກອບດວຸ້ ຍການຂະຫຍາຍພ ຸ້ນທ່ີປ່າ, ການປູກປ່າທດົ ແທນ, ການເຮັດເປັນສ່ວນອະນ ຮກັພນັພ ດ-ພນັສດັ ແລະ ການສຸ້າງເປັນສ່ວນ ສາທາລະນະເປັນຕນົຸ້ 2) ການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າໄດແຸ້ ກກ່ ານສາຸ້ງເປັນອທ ະຍານແຫງ່ ຊາດ, ເຂດຮກັສາພນັ ພ ດ-ພນັສດັ, ການສາຸ້ງຂໍກຸ້ າໍນດົ ແລະ ຂໍຫຸ້ ວງຫາຸ້ມຕາ່ ງໆໃນການບກ ລກ ປ່າໄມຸ້ເພ່ ອປຸ້ອງກນັການ ສນູ ເສຍຊບັພະຍາກອນປ່າໄມທຸ້່ີບ່ໍມກີານວາງແຜນຢາ່ ງຖກ ຕອຸ້ ງ. 1.8 ທິດສະດກີານຄມ ຸ້ ຄອງປ່າໄມ ຸ້ ການຄມ ຸ້ ຄອງຊບັພະຍາກອນປ່າໄມຈຸ້ະປະສບົຜນົສາໍເລັດໄດດຸ້ ພີ ຽງໃດຂນຶຸ້ ຢ່ກູ ບັຄວາມຮວ່ ມມ ຂອງປະຊາຊນົໃນປະເທດ ຖາຸ້ຫາກປະຊາຊນົໃນຊ ມ່ ຊນົ ທກ ຄນົໃຫຄຸ້ ວາມຮວ່ ມມເ ປັນຢ່າງດແີລວຸ້ ຈະ ເປັນການຊວ່ ຍປະຍດັຊບັພະຍາກອນຕາ່ ງໆ ທ່ີໃຊກຸ້ ານອະນຮ ກັຊບັພະຍາກອນປ່າໄມຸ້ໃນປດັຈບ ນັ ໄດມຸ້ ກີານສ່ງົເສີມເຜີຍແຜ່ການອະນ ຮກັຊບັພະຍາກອນປ່າໄມຂຸ້ ອງປະເທດທ່ີກາໍລງັປະເຊີນຢູ່ ຊ່ຶງ ຕອຸ້ ງໄດຮຸ້ ບັການແກໄຸ້ຂຢ່າງເລ່ັງດວ່ ນເຫັນຄວາມສາໍຄນັຢ່າງທ່ວົເຖງິ ແລະ ຖກ ຕອຸ້ ງຕາມການຄມ ຸ້ ຄອງຢາ່ ງແທຈຸ້ ງິຄວນດາໍເນນີການດງ່ັນ:ີຸ້ 1) ການປະຊາສາໍພນັ ແລະ ຈງູ ໃຈເຊ່ັນ: ທາງໜງັສ ພີມ,ໂປຣສະເຕີ, ວິທະຍ, ອິນເຕີເນັດ ທໍລະທດັເປັນຕນົຸ້. 2) ໃຫກຸ້ ານສຶກສາເພ່ ອແນະນາໍຄວາມຮູຸ້ແລະ ເທັກໂນໂລຢີຕາ່ ງໆ ປະຊາຊນົສາມາດມສີວ່ ນ ຮວ່ ມຕ່ໍການດາໍເນນີງານອະນຮ ກັຊບັພະຍາກອນປ່າໄມໄຸ້ດມຸ້ ຮີບູ ແບບຕາ່ ງໆ ການໃຫຸ້ການສຶກສານີຸ້ ຄວນດາໍເນນີການປງ ຢາ່ ງເປັນທາງການ ແລະ ບ່ໍເປັນທາງການຄວບຄກູ່ ນັໄປ. 3) ໃຫຸ້ຄວາມຊ່ວຍເຫ ອ ແລະ ການບໍລິການ, ການດາໍ ເນີນງານເພ່ ອການອະນ ຮກັ ຊບັພະຍາກອນປ່າໄມຂຸ້ ອງປະຊາຊນົ ບາງຄງັຸ້ຂາດແຄນສ່ິງທ່ີຈາໍເປັນບາງປະການ ເຊ່ິງຕຸ້ອງໃຫຸ້ ຄວາມຊວ່ ຍເຫ ອ ແລະ ການບໍລິການ ທາງດາຸ້ນໃນສວ່ ນທ່ີຈາໍເປັນ ແລະ ເປັນຄວາມຕອຸ້ ງການທ່ີແທຸ້ ຈງິຂອງປະຊາຊນົ. 4) ການຕິດຕາມປະເມນີຜນົເພ່ ຶອໃຫຸ້ຮເູຸ້ຖງິບນັຫາອປ ະສກັ, ຜນົທ່ີໄດຮຸ້ ບັຕະຫ ອດຈນົຄວາມ ກາຸ້ວໜາຸ້ຂອງການອະນຮ ກັຊບັພະຍາກອນປ່າໄມຸ້ເພ່ ອນາໍມາໃຊໃຸ້ນການແກໄຸ້ຂປບັປງ ຕະຫ ອດການ

16 ວາງແຜນການສ່ງົເສີມການເຜີຍແຜໃ່ ຫແຸ້ ກປ່ ະຊາຊນົມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການອະນລ ກັຊບັພະຍາອນປ່າໄມຸ້ ໃຫເຸ້ກດີປະສິດທິພາບນບັມນ ຸ້ ບັຫ າຍຂນຶຸ້ ໃນອະນາຄດົ (ກດິຕິສກັ ບ ດສາແສງ, 2011) ໃນຂະນະດຽວ ກນັ ສມົຄິດ ບູລິດາໍ ກ່ໍໃຫຸ້ທດັສະນະວາ່ : ການຄ ມຸ້ ຄອງຊບັພະຍາກອນປ່າໄມໂຸ້ດຍມວີດັຖ ປະສງົ ເພ່ ອບາໍລງ ຮກັສາໃຫຸ້ມສີະພາບປ່າຢ່ຕູ ະຫ ອດໄປ ເພ່ ອໃຫຸ້ປ່າໄມໄຸ້ດເຸ້ອ ຸ້ອອາໍນວຍປະໂຫຍດແກເ່ ຮົາ, ທງັໃນດາຸ້ນເນອ ຸ້ ໃນຂອງປ່າຈນົເຖງິປະໂຫຍດທາງອອຸ້ ມຂອງການອະນຮ ກັຊບັພະຍາກອນທາໍມະຊາດ ແລະ ຄວາມພາສ ກແກມ່ ະນດ ທາງໃນປະຈບ ນັ ແລະ ອະນາຄດົ, ດ່ງັນນັຸ້, ມາດຕະການໃນການ ອະນຮ ກັຊບັພະຍາກອນປ່າໄມທຸ້່ີສາໍຄນັທ່ີສດ ວດັຖປ ະສງົດ່ງັກາ່ ວຄ : ການຕດັໄມບຸ້່ໍໃຫຸ້ເກນີຂະໜາດ ຂອງປ່າ ຊ່ຶງອາດແບງ່ ເປັນ 2 ວິທີໃຫຍໆ່ ຄ : ການບາໍ ລງ ຮກັສາປ່າໄມໃຸ້ຫຸ້ຄງົຢູ່ຕະຫ ອດໄປ ແລະ ປບັປງ ບລູ ະນະພ ຸ້ນທ່ີປ່າໄມທຸ້່ີຖກ ທາໍລາຍໄປແລວຸ້ ໃຫກຸ້ ບັເປັນປ່າຂນຶຸ້ ມາອີກ (ສມົຄິດ ບລູ ິດາໍ, 2020), ແຕກ່ ງົກນັຂາຸ້ມ ປະມນູ ເພຊະສາຸ້ງ ກາ່ ວວາ່ ການຈດັການປ່າໄມໃຸ້ນຊ ມຊນົດວຸ້ ຍອງົປະກອບທ່ີສາໍຄນັ 3 ປະການຄ: 1) ຄວາມເຊ່ ອເປັນສ່ິງທ່ີສາໍຄນັທ່ີສດ ໃນການຍ ນຍງົໃຫຸ້ຄງົຢູ່ລະຫວາ່ ງປ່າໄມຸ້ແລະ ຊ ມຊນົ ຄວາມເຊ່ ອອາດແບງ່ ໄດຫຸ້ າຍລະດບັ ທງັໃນຄວາມເຊ່ ອສ່ິງທ່ີເໜ ອທາໍ ມະຊາດເຊ່ັນ: ຄວາມເຊ່ ອຜີ ແລະ ວນິ ຍານ ສ່ິງສກັສິດທ່ີສະຖດິຢ່ໃູ ນປ່າ ແລະ ຄວາມເຊ່ອ ທ່ີເປັນວທິ ະຍາສາດເຊ່ັນ: ຄວາມເຊ່ອ ວາ່ ຕນົຸ້ ໄມເຸ້ປັນຕວົດດູ ເກບັນາໍຸ້ ແລະ ຄວາມຊ ມ່ ຊ່ນ ໃນປ່າໄມໃຸ້ຫຝຸ້ ນົຕກົຖກ ຕອຸ້ ງຕາມລະດ.ູ 2) ກດົເກນເປັນບນັທດັຖານທ່ີສາໍຄນັທ່ີຊ ມຊນົຍຶດຖ ແລະ ປະຕິບດັຮວ່ ມກນັ ເພ່ ອໃຫຸ້ເກດີ ລະບບົການຈດັການປ່າອນັເປັນຊບັພະຍາກອນສວ່ ນລວມ, ມກີານໃຊປຸ້ ະໂຫຍດ ແລະ ຄວບຄມ ທ່ີ ເໝາະສມົໄດແຸ້ ກກ່ ານຕດັໄມ, ຸ້ ການລງົໂທດການປບັໄໝອນັເປັນລະບບົການລງົໂທດທ່ີເປັນພ ຸ້ນຖານ ຂອງສງັຄມົ. 3) ອງົການທ່ີຈດັການເນ່ ອງຈາກປ່າໄມເຸ້ປັນຊບັພະຍາກອນສວ່ ນລວມທ່ີສາໍຄນັຂອງຊ ມຊນົ ການຈດັການຈ່ງຶຕອຸ້ ງອາໃສຄວາມເຫັນຂອງສະມາຊິກຜໃຸູ້ຊປຸ້ ະໂຫຍດທກ ຄນົໃນຊ ມຊນົ ຊ່ຶງນາໍມາສູ່ ການວາງກດົເກນຮວ່ ມກນັ ແລະ ມອບອາໍນາດການຮກັສາກດົເກນໃຫແຸ້ ກຕ່ ວົແທນຂອງຊ ມຊນົອາດ ໃຊອຸ້ ງົກອນທ່ີມຢີໃູ່ນຊ ມຊນົ (ປະມນູ ເພຊະສາຸ້ງ, 1991) ຈາກບນັດາແນວຄດິ ຂາຸ້ງເທິງສາມາດສະຫ ບໄດວຸ້ າ່ : ການຄມ ຸ້ ຄອງຊບັພະຍາກອນທາໍມະຊາດ ໝາຍເຖງິການໃຫຸ້ຄວາມຮແູຸ້ ກປ່ ະຊາຊນົໃນພ ຸ້ນທ່ີທ່ີນາໍ ໃຊປຸ້ ່າໄມຸ້ການໃຫຸ້ການສຶກສາເພ່ ອນາໍເອົາ ຄວາມຮທູຸ້ າງດາຸ້ນເຕັກນກິວທິ ະຍາສາດມາໃຊໃຸ້ນການຈດັການຊບັພະຍາກອນ.

17 1.9 ທິດສະດກີານຈດັການວເິຄາະຂໍມຸ້ ນູ ດວຸ້ ຍລະບບົສາລະສນົເທດທາງພມູ ສີາດ ການວເຄາະ ິ ໃນສາລະສນົເທດທາງພູມສາດ ີ ມຄວາມ ີ ສາມາດໃນການວເຄາະ ິ ຂໍມູນຸ້ ທາງພ ຸ້ນທ່ີ ຮວ່ ມກບັຂໍມູນຸ້ ທາງຄ ນລກັສະນະເຮັດໃຫຸ້ການວິເຄາະທ່ີຕອຸ້ ງການມຄວີ າມຊບັຊອຸ້ ນສາມາດນາໍ ໄປປະ ຍ ກໃຊໄຸ້ດຢຸ້ າ່ ງເໝາະສມົເພ່ ອຕອບສະໜອງໃຊງານ ຸ້ ໄດຫຸ້ າຍໆຢາ່ ງເຊ່ັນ: 1) ການສອບຖາມຂໍຸ້ມູນຫາທ່ີຕງັຸ້ (Location) ຜຸ້ໃູ ຊຂຸ້ ໍມູນຸ້ ສາມາດສອບຖາມໄດວຸ້ າ່ : ມຫີຍງັຢູ່ ໃສເປັນຄາໍຖາມທ່ີສາມາດຕອບໄດດວຸ້ ຍລະບບົຂໍມູນຸ້ ສາລະສນົເທດທາງພູມສາີ ດ ຫາກມການ ີ ກະກຽມ ແຜນທ່ີລະບບົສາລະສນົເທດໄດຢຸ້ ່າງຖກ ຕຸ້ອງຈະເຮັດໃຫຸ້ຜຸ້ສອບ ູ ຖາມຂໍຸ້ມູນຈາກຖາມຂໍຸ້ມູນສາມາດ ຕອບຄາໍຖາມໄດວຸ້ າ່ ຈ ດທ່ີຕງັຸ້ຜທຸູ້່ີໃຊໂປຸ້ ຣແກຣມ ສາມາດຄນົຸ້ຄນ ເພ່ ອສອບຖາມລາຍລະອຽດອ່ ນໆເພ່ີມ ເຕີມໄດຸ້ແລະ ໃຫເຸ້ຮົາຮເູຸ້ຖງິຈ ດພິກດັທາງພູມສາດ ີ ໄດ.ຸ້ 2) ສອບຖາມຂໍຸ້ມູນໂດຍການຕງັຸ້ເງ່ອ ຶນໄຂ (Condition) ໂຄງການຕງັຸ້ເງ່ອ ນໄຂໃນການຈດັ ການສອບຖາມ ຫ ວເຄາະ ິ ຂໍມູນຸ້ ວາ່ : ສ່ິງທ່ີສອບຖາມນນັຸ້ຢໃສູ່ (where is it) ເຊ່ງິລະບບົສາລະສນົເທດ ທາງພູມສາດ ີ ສາມາດຄນົຸ້ ຫາພ ຸ້ນທ່ີທ່ີຕງັຸ້ເງ່ອນ ຶ ໄຂໄວຸ້ແລະ ສາມາດສະແດງຜນົໃນຮູບແບບພ ຸ້ນທ່ີ ແລະ ຂມູນໍຸ້ ທາງຄ ນລກັສະນະ. 3) ການສອບຖາມຂໍມູນຸ້ ເຖງິທາ່ ອຽ່ ງການປ່ຽນແປງ (Trends) ໂດຍຜໃຸູ້ຊລະຸ້ ບບົສາລະສນົເທດ ທາງພູມສາດ ີ ສາມາດສອບຖາມຂໍມູ ຸ້ ນການປ່ຽນແປງໃນຖານຂໍມູນຸ້ ທ່ີຮວບຮວມຂໍມູນຸ້ ໄວວຸ້ າ່ : ໃນຊວ່ ງ ໄລຍະທ່ີຜາ່ ນມາມຫີຍງັໃນພ ຸ້ນທ່ີສຶກສາປ່ຽນແປງໄປ (What has changed since….?) ເຊ່ັນ: ສະພາບ ການທ່ີໃຊດຸ້ ນິ ປ່ຽນແປງໄປຈາກທາໍມະຊາດ ຫ ການເພ່ີມຂນຶຸ້ ຂອງປະຊາກອນວາ່ ມເີນອ ຸ້ ທ່ີປ່ຽນແປງໄປ ເທ່ົາໃດ ຫ ຢບູ່ ໍລິເວນໃດແດ່ເຊ່ງິສາມາດເຮັດໃຫເຸ້ຫັນທາ່ ອຽ່ ງ ຫ ພດັທະນາການພ ຸ້ນທ່ີສຶກສາໄດ.ຸ້ 4) ການສອບຖາມຂໍມູນໃນ ຸ້ ຮູບແບບການປ່ຽນແປງ (Patterns) ການສອບຖາມຂໍມູນຸ້ ເຖງິຮູບ ແບບຂອງສ່ິງທ່ີກ່ໃໍ ຫຸ້ເກດີການປ່ຽນແປງນຈະີຸ້ ຕອຸ້ ງໃຊການ ຸ້ ສະແດງແຜ່ນທ່ີຫ ຂໍມູນຸ້ ຮູບແບບສາໍພນັ ສ່ິງທ່ີປະກດົເທິງແຜນ່ ທ່ີເພ່ ອການກວດສອບເບ່ິງວາ່ : ຂມູນໍຸ້ ມຄວາມ ີ ສາໍພນັກນັໃນດາຸ້ນພ ຸ້ນທ່ີເປັນແນວ ໃດ? (What spatial patterns exists ?) ເຊ່ັນວາ່ : ການກະຈາຍຕວົຂອງສ່ິງວດັຖ ໃນພ ຸ້ນທ່ີທ່ີສຶກສາ ອາດຈະມການ ີ ໂຮມກນັເປັນບອ່ ນ ເມ່ອ ສະແດງດວຸ້ ຍແຜ່ນທ່ີແລວຸ້ ການກະຈາຍຕວົຂອງວດັຖນ ນັຸ້ສາໍ ພນັກບັປດັໃຈອນັໃດເປັນຫ ກັ ແລະ ອນັໃດເປັນຮອງທງັສາມາດຄາດການໄປໄດອຸ້ ີກກວາ່ ການກະຈາຍ ຕວົຈະໄປໃນທິດທາງໃດ. 5) ການສອບຖາມຂໍຸ້ມູນດວຸ້ ຍການສຸ້າງແບບຈາໍລອງ (Modeling) ໃນການຈດັທາໍ ແບບຈາໍ ລອງສະຖານະການນຜີຸ້ ໃຸູ້ຊຖານ ຸ້ ຂໍມູນຸ້ ຈະຕອຸ້ ງມການ ີ ກາໍນດົຮູບແບບຈາໍລອງ ໂດຍໃຊຖານ ຸ້ ຂໍມູນຸ້ ແລະ ເຮັດໃຫການ ຸ້ ຄາດການສ່ງິທ່ີຈະເກດີຂນຶຸ້ ຕາ່ໍໄປຫາກມການ ີ ປ່ຽນແປງປດັໄຈຕວົແບບໃດໆ ໃນຖານຂໍມູນຸ້ ໂດຍສມົມ ດໃນກລະໍ ນຖີາຸ້ແລວຸ້ ຈະເກດ. ິ (Federal Interagency Coordinating Committee, 1990)

18 ຈາກທິດສະດີຂາຸ້ງເທິງສາມາດສະຫ ບໄດວຸ້ າ່ : ການປະຍ ກໃຊລະຸ້ ບບົສາລະສນົເທດທາງພູມີ ສາດ (Geographic information System: GIS) ແມນ່ ໃຊເຸ້ພ່ ອກວດສອບເບ່ິງສະພາບການຄມ ຸ້ ຄອງ ພ ຸ້ນທ່ີປ່າສະຫງວນກຽ່ ວກບັການປ່ຽນແປງດາຸ້ນພ ຸ້ນທ່ີທ່ີຫ ດລງົ, ສະພາບບນັຫາຕາມໆ ທ່ີເກດິ ຂນຶຸ້ ກບັພ ຸ້ນທ່ີເປັນຕນົຸ້ ແມນ່ ການຕອບຄາໍຖາມທ່ີວາ່ : Where. What & What if? ຊ່ງຶຄາໍຖາມເຫ່ົ ານຈະີຸ້ ມກັ ເປັນບນັຫາຕ່ໍພ ຸ້ນທ່ີດ່ງັກວາ່ ເຊ່ັນ: ການປ່ຽນແປງຂອງພ ຸ້ນທ່ີເກດີຂນຶຸ້ ຢູ່ໃສ? ເກນີຂນຶຸ້ ຍອຸ້ ນຫຍງັ? ແລະ ຖາຸ້ມນັເກດີແນວນຂີຸ້ ນຶຸ້ ແລວຸ້ ຈະເຮັດໃຫຫຸ້ ຍງັມການ ີ ປ່ຽນແປງ. 2. ນະໂຍບາຍ ແລະ ນຕິກິ າໍທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງ 2.1 ນະໂຍບາຍການອະນຮ ກັຮກັສາປ່າໄມຂອງ ຸ້ ລາວ ພາຍຫ ງັສາທາລະນະລດັ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊນົລາວ ໄດຮຸ້ ບັການສະຖາປະນາແຕປ່ ີຄ.ສ 1975 ພກັ-ລດັຖະບານໄດສ ມຸ້ ໃສການ ່ ສາຸ້ງສາ ແລະ ພດັທະນາປະເທດຊາດຢ່າງຕງັຸ້ໜຸ້າ ໂດຍທ ກຂະ ແໜງການໄດຮຸ້ ບັການປບັປ ງ ແລະ ເສີມຂະຫຍາຍສ່ິງຊ ດໂຊມໃນນຊີຸ້ ບັພະຍາກອນທາໍມະຊາດເປັນ ຕນົຸ້ ແມນ່ ຊບັພະຍາກອນປ່າໄມກຸ້່ໄໍ ດຮຸ້ ບັການອະນ ລກັຮກັສາເຊ່ັນກນັ ເນ່ອ ງຈາກປ່າໄມໃນປະເທດ ຸ້ ລາວ ຖກ ທາໍລາຍຈາກສງົຄາມຢາ່ ງໜກັໜວ່ ງ ແລະ ມະຫາສານ ລດັຖະບານເຫັນໄດເຸ້ຖງິຄວາມສາໍຄນັຂອງ ຊບັພະຍາກອນປ່າໄມຸ້ຈ່ງຶໄດກຸ້ າໍນດົບນັດານະໂຍບາຍ ແລະ ຂໍກຸ້ າໍນດົຕາ່ ງໆອອກມາເພ່ ອຄມ ຸ້ ຄອງຊບັ ພະຍາກອນປ່າໄມດຸ້ ງ່ັນ:ີຸ້ 2.1.1 ນະໂຍບາຍປ່າໄມ ຸ້ແລະ ທ່ີດນິປ່າ ສະພາແຫງ່ ຊາດກາໍນດົນະໂຍບາຍການລງົທຶນໃສກ່ ານປກົປກັຮກັສາ, ຟ ຸ້ນຟພູ ດັທະນາ ປ່າໄມຸ້ແລະ ທ່ີດິນປ່າໄມຸ້ໂດຍຕິດພນັກບັແຜນພດັທະນາເສດຖະກດິ ສງັຄມົ ສາຸ້ ງພ ຸ້ນຖານວດັຖ ເຕັກນິກເພ່ ອປກົ ປກັ ຮກັສາສ່ິງແວດລຸ້ອມ, ແຫ ່ງນາໍຸ້ຊີວະນາໆພນັ ແລະ ການດາໍ ລງົຊີວິດຂອງ ປະຊາຊນົລວມທງັການຈດັການຈດັສນັອາຊີບໃຫຸ້ຄງົທ່ີ, ລດັສ່ງົເສີມໃຫຸ້ບ ກຄນົ, ຄອບຄວົ ແລະ ການຈດັຕງັຸ້ປກົປກັຮກັສາ, ພດັທະນາປ່າໄມທຸ້ ກ ປະເພດ ແລະ ຟ ຸ້ນຟ, ູ ປກູ ປ່າໃນເຂດດນິປ່າຊ ດໂຊມ ແລະ ທ່ີດນິ ປ່າປອກໂຫ ນຸ້ ໃຫອຸ້ ດ ມົສມົບນູ ເພ່ ອປກົປກັຮກັສາສ່ິງແວດລອຸ້ ມ, ປກູ ໄມໃຸ້ຫເຸ້ປັນວດັຖດ ບິ ປຸ້ອນເຂົຸ້າໂຮງງານອດ ສາຫະກາໍ ແລະ ຫດັຖະກາໍຕາມນະໂຍບາຍຕາ່ ງໆເຊ່ັນ: ນະໂຍບາຍສິນເຊ່ອ , ຍກົເວັຸ້ນ ຫ ຫ ດຜ່ອນພາສີອາກອນຕາມລະບຽບຫ ກັການ, ລດັສ່ງົເສີມໃຫຸ້ມກີານນາໍ ໃຊປຸ້ ່າໄມທຸ້ າງ ອອຸ້ ມເຊ່ັນ: ເປັນແຫ ່ງທ່ອງທ່ຽວ. ສະຖານທ່ີພກັຜ່ອນບອ່ ນຄນົຸ້ ຄວາຸ້ທດົລອງ, ຕະຫ າດກາກບອນ ແລະ ອ່ ນໆຕາມລະບຽບກດົໝາຍ (ສະພາແຫງ່ ຊາດ, 2007).

19 2.1.2 ຫ ກັການປກົປກັຮກັສາພດັທະນາ ແລະ ນາໍໃຊປຸ້ ່າໄມ ຸ້ແລະ ທ່ີດນິປ່າ ການປກົປກັຮກັສາ, ພດັທະນາ ແລະ ນາໍ ໃຊປຸ້ ່າໄມຸ້ແລະ ທ່ີດິນປ່າໄມຸ້(ສະພາແຫ່ງ ຊາດ, 2007) ໃຫປຸ້ ະຕິບດັຕາມຫ ກັການຕນົຸ້ ຕໍດງ່ັນ:ີຸ້ 1) ຮບັປະກນັການຄມ ຸ້ ຄອງຂອງລດັຖະບານຢ່າງລວມສນູ ແລະ ເປັນເອກະພາບໃນທ່ວົ ປະເທດ. 2) ຮບັປະກນັໃຫຸ້ສອດຄ່ອງກບັແຜນພດັທະນາເສດຖະກິດ-ສງັຄມົ, ວຽກງານປຸ້ອງ ກນັຊາດປຸ້ອງກນັຄວາມສະຫງບົ, ແຜນຍດ ທະສາດປ່າໄມ,ຸ້ ແຜນແມບ່ ດົ ແລະ ແຜນການນາໍ ໃຊຸ້ ປ່າໄມຸ້ແລະ ທ່ີດນິປ່າໄມ.ຸ້ 3) ຮບັປະກນັການປກົປກັ ຮກັສາ, ຟ ຸ້ນຟ,ູ ພດັທະນາປ່າໄມ,ຸ້ ແຫ ່ງນາໍຸ້ຊີວະນາໆພນັ ແລະ ອ່ ນໆ 4) ຮບັປະກນັຜນົ ປະໂຫຍດຂອງລດັ , ການຈດັຕງັຸ້, ບ ກຄນົທ່ີປົກປັກຮກັສາ ແລະ ພດັທະນາປ່າໄມຸ້ແລະ ທ່ີດນິປ່າໄມຕຸ້ າມລະບຽບກດົໝາຍ 5) ຮບັປະກນັການນາໍ ໃຊປຸ້ ່າໄມ,ຸ້ ທ່ີດນິ ປ່າໄມໃຸ້ຫມຸ້ ປີະສິດທິຜນົ, ປະຢດັ, ຢ ນຍງົ ແລະ ບ່ໍກະທບົຕ່ໍສ່ິງແວດລອຸ້ ມ 6) ສມົທບົຍດ ທະສາດການພດັທະນາຊບັພະຍາກອນປ່າໄມຂຸ້ອງ ສປປ ລາວ ກບັພາກ ພ ຸ້ນ ແລະ ສາກນົ 2.1.3 ດາໍລດັ ແລະ ນຕິ ິກາໍການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນ - ດາໍລດັ ວາ່ ດວຸ້ ຍການສາຸ້ງຕງັຸ້ປ່າສະຫງວນ (ປີ1993), ເລກທີ164/ສພຊ, ລງົວນັທີ 29/10/1993 - ດາໍລດັ ວາ່ ດວຸ້ ຍການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນ (ສະບບັ ປີ2015), ເລກທີ134/ລບ, ລງົວນັທີ13/05/2015 ມາດຕາ 11: ຂອງກດົໝາຍປ່າໄມຸ້(2007) ໃນຄວາມໝາຍປ່າສະຫງວນວາ່ ແມນ່ ປ່າໄມຸ້ ທ່ີໃຊຂຸ້ ຶຸ້ນເພ່ ອອະນ ຮກັຊບັພະຍາກອນທາໍ ມະຊາດ, ປກົປກັຮກັສາພນັພ ດ, ພນັສດັ, ລະບບົວິເວດ ປ່າໄມຸ້ແລະ ສ່ິງຕ່າງໆ ທ່ີມີຄ ນຄ່າທາງດຸ້ານທາໍ ມະຊາດ, ປະຫວດັ ສາດ, ວດັ ທະນາທາໍ , ການທ່ອງທ່ຽວ, ສ່ິງແວດລອຸ້ ມ, ການສຶກສາ ແລະ ການຄນົຸ້ ຄວາຸ້ທດົລອງ ວິທະຍາສາດ ໂດຍປ່າ ສະຫງວນປະກອບດວຸ້ ຍ ປ່າສະຫງວນແຫງ່ ຊາດ, ປ່າສະຫງວນລະດບັແຂວງ, ເມອ ງ ແລະ ບາຸ້ນ. ມາດຕາ 24: ການປົກປັກຮກັສາປ່າສະຫງວນ: ໝາຍເຖິງການຮກັສາປ່າໄມໃຸ້ຫຸ້ ອດ ມົສມົບູນກ່ຄໍ ການປກົປກັຮກັສາພນັພ ດ, ພນັສດັ ຊີວະນາໆພນັ, ລະບບົວິເວດທ່ີມຄີນ ຄາ່ ທາງ ດາຸ້ນທາໍມະຊາດປະຫວດັສາດ, ວດັທະນະທາໍໃຫດຸ້ າໍລງົຄງົຕວົ ແລະ ຂະຫຍາຍຕວົພອຸ້ ມກນັນນັຸ້ ກ່ໍ

20 ໃຫມຸ້ ປີ່າໄມທຸ້ ິວທດັທາໍມະຊາດທ່ີສວນສດົງດົງາມເພ່ ອການພດັທະນາສວນອທ ິຍານແຫງ່ ຊາດເຊ່ງິເໝ າະສມົແກກ່ ານທ່ອງທ່ຽງຄນົຸ້ ຄວາຸ້ທດົລອງທາງດາຸ້ນວິທະຍາສາດ, ໃນນນັຸ້ ປ່າສະຫງວນຍງັແບ່ງ ອອກເປັນເຂດຫວງຫາຸ້ມເດັດຂາດ, ເຂດຄມ ຸ້ ຄອງການນາໍໃຊ, ຸ້ ເຊ່ອ ມຕ່ໍ ແລະ ເຂດກນັຊນົ. - ເຂດຫວງຫຸ້າມເດັດຂາດ: ແມນ່ ເຂດປ່າໄມຊຸ້່ຶງເປັນບອ່ ນອາໄສ, ທາໍມາຫາກນິ ແລະ ຂະຫຍາຍພນັຕນົຸ້ ຕໍຂອງສດັຕ່າງໆ, ເປັນບ່ອນທ່ີມພີນັພ ດທ່ີຫ າກຫ າຍ ແລະ ດກົໜາ, ໃນເຂດ ດ່ງັກາ່ ວນີຸ້ຫຸ້າມບ່ໍໃຫຸ້ດາໍເນີນກດິ ຈະການປ່າໄມ.ຸ້ ເກັບກຜູຸ້ ນົຜະລິດປ່າໄມ,ຸ້ ເຂົຸ້າໄປໃນເຂດດ່ງັກາ່ ວ ໂດຍບ່ໍໄດຮຸ້ ບັອະນຍ າດ, ການເຄ່ ອນຍາຸ້ຍພນັພ ດ ແລະ ພນັສດັກ່ບໍ ່ໍອະນຍ າດເຊ່ັນດຽວກນັເວັຸ້ນເສຍ ກລໍ ະນທີ່ີກາໍນດົໄວໃຸ້ນມາດຕາ 44 ແລະ 70 ຂອງກດົໝາຍສະບບັນີຸ້ - ເຂດຄມ ຸ້ ຄອງການນາໍ ໃຊ:ຸ້ ແມນ່ ເຂດດຈດັສນັເຂດປ່າໄມທຸ້່ີຢູ່ຕິດຈອດ ຫ ໃກຄຸ້ ຽງກບັ ເຂດຫວງຫຸ້າມເດັດຂາດ. ໃນເຂດນ,ີຸ້ ຕອຸ້ ງປກົປກັຮກັສາຄ ກນັກບັເຂດຫວງຫຸ້າມເດັດຂາດແຕຫ່ າກ ອະນຍ າດໃຫປຸ້ ະຊາຊນົນາໍໃຊໄຸ້ມຸ້ແລະ ຜະລິດຕະພນັຜນົປ່າໄມຕຸ້ າມແຜນ່ ທ່ີໄດຈຸ້ ດັສນັໄວຸ້ - ເຂດເຊ່ອ ມຕ່ໍ: ແມນ່ ຈດັສນັເພ່ ອປກົປກັຮກັສາທາງທຽວຂອງສດັລະຫວາ່ ງປ່າສະຫງວນ ດວຸ້ ຍກນັ ຫ ລະຫວ່າງປ່າສະຫງວນ ແລະ ປ່າປະເພດອ່ ນເພ່ ອໃຫຸ້ມກີານຄງົຕວົ ແລະ ການ ຂະຫຍາຍຕວົຂອງສດັ. ໃນເຂດດ່ງັກາ່ ວ, ບ່ໍອະນ ຍາດໃຫຸ້ຕດັຕນົຸ້ ໄມ,ຸ້ ດາໍເນີນກດິ ຈະກາໍປ່າໄມຸ້ຫ ກດິຈະການອ່ ນໆເພ່ ອເປັນການຂດີຂວາງ ຫ ທາໍລາຍທາງທຽ່ ວຂອງສດັປ່າ - ເຂດກນັຊນົ: ແມນ່ ຈດັສນັເພ່ ອປຸ້ອງກນັການບກ ລກ ທາໍລາຍປ່າສະຫງວນ ນະໂຍບາຍຂອງ ສປປ ລາວ ກດົໝາຍປ່າໄມຸ້ແລະ ລະບຽບຂອງກະຊວງກະສິກາໍ ແລະ ປ່າໄມຸ້ໃນການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນປະກອບມ: ີ ດາໍລດັເລກທີ1644/ນຍ, ປີ1993, ກດົ ໝາຍວາ່ ດວຸ້ ຍປ່າໄມຸ້ແລະ ລະບຽບກະຊວງກະສິກາໍ ແລະ ປ່າໄມ, ຸ້ ສະບບັເລກທີ0360/ກປ ປີ 2003 ກຽ່ ວກບັການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນແຫງ່ ຊາດ, ສດັປ່າ ແລະ ສດັນາໍຸ້, ທງັໝດົນນັຸ້ແມນ່ ເຄ່ອ ງມ ມະຫາພາກອນັລະອຽດ, ໃນການປະຕິບດັການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນ. ດາໍລດັ 1644/ນຍ, ວາ່ ດວຸ້ ຍ ການສາຸ້ງຕງັຸ້ປ່າາສະຫງວນແຫ່ງຊາດ ຊ່ຶງເປັນການອະນລ ກັຊວີະນາໆພນັໃນ ສປປ ລາວ, ດາໍລດັ ດ່ງັກາ່ ວນໄີຸ້ດຕຸ້ ງັຸ້ປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດທ່ວົປະເທດ. ກດົໝາຍວາ່ ດວຸ້ ຍປ່າໄມຸ້ສປປ ລາວ, ໄດກຸ້ າໍ ນດົຮູບແບບ, ໜຸ້າທ່ີ, ຈດ ປະສງົ ແລະ ຖານະນິຕິກາໍ ຂອງປ່າສະຫງວນ ແລະ ຮຽກຮຸ້ອງໃຫຸ້ ລດັຖະບານດາໍເນີນການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນແບບມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງປະຊາຊນົໃນທຸ້ອງຖ່ນິ , ເພ່ ອ ອອກລະບຽບການສະເພາະໃນການຮກັສາພນັພ ດ, ພນັສດັນາໍຸ້ ແລະ ພນັສດັປ່າ. ນອກຈາກນ, ີຸ້ ນຕິ ິ ກາໍດ່ງັກາ່ ວຍງັເປັນບອ່ ນອາຸ້ງອີງສາໍລບັການແບງ່ ເຂດຕາ່ ງໆຢູ່ໃນປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດອອກເປັນ ເຂດຫວງຫຸ້າມເດັດຂາດ, ເຂດຄ ມຸ້ ຄອງນາໍ ໃຊ, ຸ້ ເຂດເຊ່ ອມຕ່ໍ ແລະ ເຂດກນັຊນົ. ສາໍ ລບັລະບຽບ ການເລກທ່ີ0524/ກປ ວາ່ ດວຸ້ ຍການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນແຫງ່ ຊາດ, ສດັປ່າ ແລະ ສດັນາໍຸ້. ຕ່ໍມາ

21 ລະບຽບການດ່ງັກາ່ ວໄດຖຸ້ ກ ປ່ຽນແທນດວຸ້ ຍລະບຽບການສະບບັເລກທີ0360/ກປ. ການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າ ສະຫງວນແຫງ່ ຊາດ, ຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນແຫງ່ ຊາດ, ການຄມ ຸ້ ຄອງສດັປ່າ ແລະ ສດັນາໍຸ້ ລວມທງັ ການຂຶຸ້ນບນັຊີຂອງສດັປ່າ ແລະ ສດັນາໍຸ້ປະເພດຫວງຫຸ້າມ ແລະ ປະເພດຄ ຸ້ມຄອງ, ກອງທຶນ ພດັທະນາປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດ, ສດັນາໍຸ້, ສດັປປ່າ ແລະ ນະໂຍບາຍຕ່ໍຜຸ້ມູ ຜີນົງານ ແລະ ມາດ ຕະການໃນການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນ, ສດັນາໍຸ້, ສດັປ່າ (ກະຊວງກະສິກາໍ ແລະ ປ່າໄມ, ຸ້2008). 2.2 ກດົໝາຍ - ກດົໝາຍ ວາ່ ດວຸ້ ຍສດັນາໍຸ້ ແລະ ສດັປ່າ (ລະບບັ ປີ2007) ເລກທີ07/ສພຊ, ລງົວນັທີ 24/12/2007 - ກດໝາຍ ົ ວາ່ ດວຸ້ ຍປ່າໄມຸ້ສະບບັປບັປງ (2009) ເລກທີ64/ສພຊ, ລງົວນັທີ13/06/2012 - ກດົໝາຍ ວາ່ ດວຸ້ ຍການປກົປກັຮກັສາສ່ິງແວດລອຸ້ ມ (2012), ເລກທີ29/ສພຊ, ລງົວນັທີ 18/12/2012 - ກດົໝາຍ ວາ່ ດວຸ້ ຍນາໍຸ້ ແລະ ຊບັພະຍາກອນນາໍຸ້ (ສະບບັ ປີ2003), ເລກທີ02/ສພຊ, ລງົວນັທີ11/11/2003 - ກດົໝາຍ ວາ່ ດວຸ້ ຍທ່ີດນິ (ສະບບັ ປີ2003), ເລກທີ04/ສພຊ, ລງົວນັທີ21/10/2003 - ກດົໝາຍ ວາ່ ດວຸ້ ຍໄຟຟຸ້າ (ສະບບັ ປີ1997), ເລກທີ02/ສພຊ, ລງົວນັທີ12/04/1997 - ກດົ ໝາຍ ວ່າດຸ້ວຍບ່ໍແຮ່ (ສະບບັ ປັບປ ງ ປີ 2011), ເລກທີ 04/ສພຊ, ລງົວນັ ທີ 20/12/2011 - ກດົໝາຍ ວ່າດຸ້ວຍການທ່ອງທ່ຽວ (ສະບບັ ປີ2005), ເລກທີ10/ສພຊ, ລງົວນັທີ 09/10/2003 ກດົໝາຍປ່າໄມຸ້(2007) ໄດໃຸ້ຫຸ້ຄວາມໝາຍປ່າສະຫງວນວາ່ : ແມນ່ ປ່າໄມຸ້ແລະ ທ່ີດິນ ປ່າໄມເຸ້ຊ່ງິຖກ ຈດັແບງ່ ເພ່ ອຈດ ປະສງົໃນການປກົປກັຮກັສາພນັພ ດ, ພນັສດັ, ທາໍມະຊາດ ແລະ ສ່ິງ ຕາ່ ງໆທ່ີມຄີນ ຄາ່ ທາງດາຸ້ນປະຫວດັສາດ, ວດັທະນະທາໍ, ການທອ່ ງທຽ່ ວ, ສ່ິງແວດລອຸ້ ມ ແລະ ການ ສຶກສາຄນົຸ້ຄວາຸ້ທດົລອງທາງດາຸ້ນວທິ ະຍາຊາດ. (ສະພາແຫງ່ ຊາດ, 2007) ກດົໝາຍປ່າໄມມຸ້ າດຕາ 11, 2008 ໄດໃຸ້ຫຄຸ້ ວາມໝາຍປ່າສະຫງວນວາ່ : ປ່າສະຫງວນແມນ່ ພ ຸ້ນທ່ີດິນທ່ີປະກາດເປັນພ ຸ້ນທ່ີຄມ ຸ້ ຄອງເພ່ ອໝນັຸ້ ໃຈວາ່ ອງົປະກອບທາງທາໍມະຊາດໃນພ ຸ້ນທ່ີດ່ງັກາ່ ວ ແມນ່ ໄດຮຸ້ ບັການປຸ້ອງກນັ ແລະ ປ່າດ່ງັກາ່ ວເພ່ ອກາໍນດົຈດ ປະສງົໃຊໃຸ້ນການອະນຮ ກັທາໍມະຊາດ, ປກົປກັຮກັສາພນັພ ດ, ພນັສດັ, ລະບບົນເິວດປ່າ ແລະ ສ່ິງຕາ່ ງໆທ່ີມຄີນ ຄາ່ ທາງທາໍມະຊາດໂດຍປ່າ ສະຫງວນປະກອບດວຸ້ ຍປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດ, ປ່າສະຫງວນລະດບັແຂວງ, ລະດບັເມອ ງ ແລະ ລະດບັບາຸ້ນ.

22 ມາດຕາທີ5: ນະໂຍບາຍກຽ່ ວກບັປ່າໄມຸ້ແລະ ທ່ີດນິ ປ່າໄມລຸ້ດັຖະບານມນີະໂຍບາຍລງົທຶນ ໃສ່ການປົກປັກຮກັສາ, ຟ ຸ້ນຟູປ່າ, ພດັ ທະນາປ່າໄມຸ້ແລະ ທ່ີດິນປ່າໄມໂຸ້ດຍຕິດພນັ ກບັແຜນ ພດັທະນາເສດຖະກດິສງັຄມົ, ສາຸ້ງພ ຸ້ນຖານວດັຖເ ຕັກນກິ ເພ່ ອປກົປກັຮກັສາສ່ິງແວດລອຸ້ ມ, ແຫ ງ່ ນາໍຸ້, ຊວີະນາໆພນັ ແລະ ການດາໍລງົຊວີດິ ຂອງປະຊາຊນົບນັດາເຜ່ົາລວມທງັລວມທງັການຈດັສນັອາຊບີ ຄງົທ່ີ. ລດັສ່ງົເສີມໃຫຸ້ບກ ຄນົ, ນຕິ ິບກ ຄນົ ຫ ຄອບຄວົ ແລະ ຈດັຕງັຸ້ຂນັຸ້ຕາ່ ງໆ, ເປັນເຈົຸ້າການໃນ ການປກົປກັຮກັສາຊບັພະຍາກອນ, ພດັທະນາປ່າໄມທຸ້ ກ ປະເພດ ແລະ ຟ ຸ້ນຟປູ ກູ ປ່າໃນເຂດທ່ີດນິປ່າ ຊ ດໂຊມ ແລະ ທ່ີດິນປ່າປອກໂຫ ຸ້ນໃຫຸ້ອດ ມົສມົບູນເພ່ ອປກົປກັຮກັສາສ່ິງແວດລຸ້ອມ. ປູກໄມເຸ້ປັນ ວດັຖດ ບິ ເພ່ ອປຸ້ອນໂຮງງານອດ ສາຫະກາໍ ແລະ ຫດັຖະກາໍຕາມນະໂຍບາຍຕາ່ ງໆເຊ່ັນ: ນະໂບບາຍ ສິນເຊ່ ອຍກົເວັຸ້ນ ຫ ຫ ດຜ່ອນພາສີອາກອນຕາມລະບຽບການເຊ່ິງລດັໄດສຸ້ ່ງົເສີມໃຫຸ້ມກີານນາໍ ໃຊຸ້ ປ່າໄມທຸ້ າງອຸ້ອມເຊ່ັນ: ເປັນແຫ່ງທ່ອງທ່ຽວ,ເປັນສະຖານທ່ີພກັຜ່ອນ, ບ່ອນຄນົຸ້ ຄວາຸ້ ທດົ ລອງ, ຕະຫ າດກາກບອນ ແລະ ອ່ ນໆຕາມລະບຽບກດົໝາຍ. ກດົໝາຍວ່າປ່າໄມສຸ້ ະບບົ ເລກທີ06/ສພຊ ລງົວນັທ່ີ24 ທນັ ວາ 2007 ມາດຕາ 39. ປະເພດການນາໍໃຊປຸ້ ່າໄມຸ້ແລະ ຜະລິດຕະພນັປ່າ, ໄມກຸ້ ານນາໍໃຊປຸ້ ່າໄມຸ້ແລະ ຜະລິດຕະພນັປ່າໄມຸ້ ໄດຈຸ້ ດັແບງ່ ອອກເປັນຫ າຍປະເພດຄ: ການນາໍໃຊເຸ້ພ່ ອສາທາລະນະປະໂຫຍດຂອງບາຸ້ນ, ການນາໍໃຊຸ້ ເພ່ ອຄອບຄວົ, ການນາໍ ໃຊຕຸ້ າມປະເພນີ, ການນາໍ ໃຊເຸ້ພ່ ອທ ລະກິດ ຊ່ຶງການນາໍ ໃຊປຸ້ ່າໄມຸ້ແລະ ຜະລິດຕະພນັປ່າໄມທຸ້ ກປະເພດຕອຸ້ ງບ່ໍໃຫຸ້ເກີດມຜີນົກະທບົອນັບ່ໍດີຕ່ໍປ່າໄມຸ້ແລະ ຜະລິດຕະພນັ ປ່າໄມສຸ້່ິງແວດລອຸ້ ມທາໍມະຊາດ ຫ ສງັຄມົ. ໝວດທີ1: ມາດຕາ 57: ການຄມ ຸ້ ຄອງທ່ີດນິ ປ່າໄມກຸ້ະຊວງກະສິກາໍ ແລະ ປ່າໄມເຸ້ປັນຜຄຸູ້ ມ ຸ້ ຄອງທ່ີດນິ ປ່າໄມ,ຸ້ ກາໍນດົທ່ີດນິ ປ່າໄມປຸ້ ະເພດຕາ່ ງໆໂດຍປະສານສມົທບົຂອງຂະແໜງການອ່ ນໆ ທ່ີ ກຽ່ ວຂອຸ້ ງ, ຄນົຸ້ ຄວາຸ້ວາງລະບຽບການຄມ ຸ້ ຄອງ, ປກົປກັຮກັສາ, ການພດັທະນາ ແລະ ການນາໍ ໃຊທຸ້່ີ ດິນປະເພດດ່ງັກາ່ ວ ລວມທງັການປກົປກັຮກັສາສ່ິງແວດລອຸ້ ມແລວຸ້ ນາໍ ສະເໜີຕ່ໍລດັທະບານເພ່ ອ ພິຈາລະນາຮຍັຮອງເອົາ. ໝວດທີ2: ມາດຕາ 59: ການປກົປກັຮກັສາທ່ີດິນປ່າປຸ້ອງກນັແມນ່ ການກາໍນດົທ່ີດິນປ່າ ປຸ້ອງກນັເປັນເຂດຫວງຫາຸ້ມເດັດຂາດ ແລະ ເຂດຄມ ຸ້ ຄອງການນາໍ ໃຊທຸ້ ງັແມນ່ ການວາງແຜນ ແລະ ກາໍນດົມາດຕະການຄ ຸ້ມຄອງເພ່ ອສະກດັກນັຸ້ ທ ກເຫດການທ່ີເກີດຂຶຸ້ນ ຫ ພວມເກີດຂຶຸ້ນ ຊ່ຶງເປັນ ສາເຫດເຮັດໃຫທຸ້່ີດນິ ປ່າປຸ້ອງການມກີານເຊາະເຈ່ອ ນ, ດນິ ເຊ່ອ ມຄນ ນະພາບ, ການປ່ຽນແປງລະບບົ ນເິວດນາໍຸ້, ແຫ ງນາໍຸ້ບກົແຫຸ້ງ, ການກະທບົຍ ດທະສາດປຸ້ອງກນັຄວາມສະຫງບົສກ ແລະ ສ່ີງແວດ ລອຸ້ ມທາໍມະຊາດ.

23 ໝວດທີ4: ມາດຕາ 74: ການນາໍ ໃຊທຸ້່ີດິນປ່າໄມ, ຸ້ ການເຊ່ົາ ຫ ການສາໍ ປະທານທ່ີດິນ ປ່າໄມເຸ້ພ່ ອຟ ຸ້ນຟປູ ່າ, ປກູ ປ່າ, ຕນົຸ້ ໄມອຸ້ ສ າຫະກາໍ ແລະ ເຄ່ ອງປ່າຂອງດນິ ໃຫຸ້ດາໍເນນີໃນເຂດທ່ີດິນ ປ່າຊ ດໂຊມທ່ີບ່ໍສາມາດຟ ຸ້ນຟຄູ ເອງໄດຸ້ແລະ ທ່ີດິນປອກໂຫ ຸ້ນທ່ີໄດຈຸ້ ດັສນັໄວເຸ້ທ່ົານນັຸ້ ແລະ ຕອຸ້ ງ ປະຕິບດັດງ່ັນ:ີຸ້ 1) ສາຸ້ງບດົວພິ າກເສດຖະກດິ -ເຕັກນກິ ໂດຍຜ່ານການຮບັຮອງຈາກອງົການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າໄມຸ້ ແລະ ທ່ີດນິປ່າາໄມຸ້ຕະຫ ອດຮອດຂະແໜງການທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງ. 2) ສາຸ້ ງບດົລາຍງານປະເມນີຜນົກະທບົຕ່ໍສ່ິງແວດລອຸ້ ມທາໍມະຊາດ ແລະ ສງັຄມົລວມທງັ ມາດຕະການຕ່າງໆໃນການແກໄຸ້ຂຢ່າງເໝາະສມົ ໂດຍການຢງັຸ້ຢ ນຮບັຮອງຈາກຂະແໜງການທ່ີ ກຽ່ ວຂອຸ້ ງ. 3) ສາຸ້ງແຜນດາໍເນນີງານໂດຍເລ່ັງໃສກ່ ານປກົປກັຮກັສາແຫ ງ່ ນາໍຸ້ ແລະ ສ່ິງແວດລອຸ້ ມການ ບກ ເບີດເນອ ຸ້ ທ່ີເຮັດກະສິກາໍ, ການພດັທະນາບາຸ້ນ, ການສ່ງົເສີມປະຊາຊນົມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການດາໍ ເນີນການຜະລິດ, ການນາໍ ໃຊເຸ້ຕັກໂນໂລຊີແລະ ອ່ ນໆຕະຫ ອດເຖິງເງນິ ແບ່ງປນັຜນົປະໂຫຍດ, ປະຕິບດັຕາມກດົໝາຍ ແລະ ລະບຽບທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງ. ໝວດທີ5: ການນາໍ ໃຊປຸ້ ່າໄມມຸ້ າດຕາ 39 ປະເພດການນາໍ ໃຊປຸ້ ່າໄມ,ຸ້ ຜະລິດຕະຜນົປ່າໄມຸ້ ແລະ ຜະລິດຕະຜນົປ່າໄມໄຸ້ດຈຸ້ ດັແບງ່ ອອກເປັນ 4 ປະເພດຄ: 1. ການນາໍໃຊເຸ້ພ່ ອສາທາລະນະປະໂຫຍດຂອງບາຸ້ນ 2. ນາໍໃຊເຸ້ພ່ ອຄອບຄວົ 3. ນາໍໃຊເຸ້ພ່ ອປະເພນີ 4. ນາໍໃຊເຸ້ພ່ ອທລ ະກດິ ການນາໍ ໃຊປຸ້ ່າໄມຸ້ແລະ ຜະລິດຕະຜນົປ່າໄມທຸ້ ກປະເພດ ຕຸ້ອງບ່ໍໃຫຸ້ມຜີນົກະທບົອນັບ່ໍດີຕ່ໍ ປ່າໄມຸ້ແລະ ຜະລິດປ່າໄມ, ຸ້ ສ່ິງແວດລອຸ້ ມທາໍມະຊາດ ຫ ສງັຄມົ. ມະຕິຕກົລງົຂອງສະພາແຫງ່ ສປປ ລາວ ກຽ່ ວກບັການຕກົລງົຮບັຮອງເອົາກດົໝາຍວາ່ ດວຸ້ ຍ ການປກົປກັຮກັສາສ່ິງແວດລອຸ້ ມ, ເລກທີ02/99/ສພຊ ວນັທີ03 ເມສາ 1999, ບດົບນັຍດັທ່ວົໄປ ມາດຕາທີ8 ການປະເມນີຜນົກະທບົຕ່ໍສ່ິງແວດລຸ້ອມ: ແມນ່ ຂະບວນການຄາດຄະເນີນກະທບົຕ່ໍ ສ່ິງແວດລອຸ້ ມ ເຊ່ິງເກດີຂນຶຸ້ ຈາກໂຄງການພດັທະນາ ແລະ ກດິ ຈະການຕາ່ ງໆ ພຸ້ອມທງັກາໍນດົວິທີ ການ, ມາດຕາຕາ່ ງໆເພ່ ອແກໄຸ້ຂ, ຫ ດຜອ່ ນຜນົກະທບົຕ່ໍສ່ິງແວດລອຸ້ ມສງັຄມົ ແລະ ທາໍມະຊາດ. ກະຊວງຊບັພະຍາກອນທາໍມະຊາດ ແລະ ສ່ິງແວດລອຸ້ ມ ຕອຸ້ ງອອກລະບຽບການລວມກຽ່ ວກບັ ຂະບວນການ ແລະ ວທິ່ີການປະເມນີຜນົກະທບົຕ່ໍສ່ິງແວດລອມຸ້ .

24 1) ຂະແໜງການທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງກບັບນັດາໂຄງ່ ການພດັທະນາ ແລະ ກດິ ຈະກາໍຕາ່ ງໆທ່ີຕິດພນັ ກບັຂະແໜງການຂອງຕນົຕອຸ້ ງອອກລະບຽບກຽ່ ວກບັຂະບວນການ ແລະ ວທິ ີການປະເມນີຜນົກະທບົ ຕ່ໍສ່ິງແວດລຸ້ອມໂດຍອີງໃສ່ລະບຽບການລວມທ່ີກະຊວງຊບັ ພະຍາກອນທາໍ ມະຊາດ ແລະ ສ່ິງແວດລອຸ້ ມວາງອອກ. 2) ໂຄງ່ ການພດັທະນາ ແລະ ກດິ ຈະການຕາ່ ງໆທ່ີເຫັນວາ່ ມຜີນົກະທບົຕ່ໍສ່ິງແວດລອຸ້ ມກອ່ ນ ສາຸ້ງໂຄງ່ ການ ຕອຸ້ ງສະເໜີບດົລາຍງານປະເມນີຜນົກະທບົຕ່ໍສ່ິງແວດລອຸ້ ມໃຫຖຸ້ ກ ຕອຸ້ ງຕາມລະບຽບ ການຕາ່ ງໆທ່ີໄດກຸ້ າໍນດົໄວໃຸ້ນຂໍທຸ້ ີ1 ແລະ 2 ຂອງມາດຕານີຸ້ເພ່ ອສະເໜີໃນອງົການຄມ ຸ້ ຄອງ ແລະ ກວດກາສ່ິງແວດລອຸ້ ມທ່ີໄດຮຸ້ ບັການມອບໝາຍພິຈາລະນາອອກໃບຢງັຸ້ຢ ນດາຸ້ນສ່ິງແວດລອຸ້ ມ. 3) ໂຄງການພດັທະນາ ແລະ ກດິຈະການຕາ່ ງໆ ຊ່ງຶໄດດຸ້ າໍເນນີການມາກອ່ ນການປະກາດໃຊຸ້ ກດົໝາຍສະບບັນີຸ້ທ່ີເຫັນວາ່ ສາຸ້ງຄວາມເສຍຫາຍຕ່ໍສ່ິງແວດລອຸ້ ມ, ໃຫກຸ້ ານຄມ ຸ້ ຄອງ ແລະ ກວດກາ ສ່ິງແວດລອຸ້ ມທ່ີໄດຮຸ້ ບັການມອບໝາຍ ແລະ ພິຈາລະນາໃນການອອກໃບຢງັຸ້ຢ ນດາຸ້ນສ່ິງແວດລອຸ້ ມ ເປັນຕນົຸ້. 4) ການປະເມນີຜນົກະທບົຕ່ໍສ່ິງແວດລຸ້ອມຕຸ້ອງມກີານເຂົຸ້າຮວ່ ມຂອງອາໍ ນາດການປກົຄອງ ທອຸ້ ງຖ່ນິ , ອງົການຈດັຕງັຸ້ມະຫາຊນົ ແລະ ປະຊາຊນົເຊ່ງິໄດຮຸ້ ບັຜນົກະທບົຈາກໂຄງການພດັທະນາ ແລະ ກດິຈະການດງ່ັກວາ່ . 2.3 ດາໍລດັວາ່ ດວຸ້ ຍປ່າສະຫງວນ ດາໍລດັ ວາ່ ດວຸ້ ຍການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນ (ສະບບັ ປີ2015), ເລກທີ134/ລບ, ລງົວນັທີ 13/05/2015 ມຈີດ ປະສງົເພ່ ອກາໍນດົຫ ກັການ, ລະບຽບການ ແລະ ມາດຕະການກຽ່ ວກບັການ ສຸ້າງຕງັຸ້, ການຈດັສນັຄ ມຸ້ ຄອງ, ການປກົປກັຮກັສາ, ການພດັທະນາ, ການນາໍ ໃຊຸ້ແລະ ການ ກວດກາປ່າສະຫງວນ ເພ່ ອເຮັດໃຫຸ້ປ່າສະຫງວນມຄີວາມອດ ມົສມົບນູ ແລະ ຢ ນຍງົ ແນໃ່ ສປກົປກັ ນກັສາສ່ິງແວດລອຸ້ ມ, ຮກັສາແຫ ງ່ ນາໍຸ້ປຸ້ອງກນັດນິ ເຊາະເຈ່ອ ນ, ຮກັສາຄນ ນະພາບຂອງດນິ , ຮກັສາ ເຂດຍ ດທະສາດປຸ້ອງກນັຊາດປຸ້ອງກນັຄວາມສະ ຫງບົ, ການປັບຕວົ ແລະ ຫ ດຜ່ອນການ ປ່ຽນແປງດນິຟຸ້າອາກາດ ແລະ ແກໄຸ້ຂພາວະໂລກຮອຸ້ ນ, ປະກອບສວນເຂົຸ້າໃນການປບັປງ ຊວີດິການ ເປັນຢຂູ່ ອງປະຊາຊນົບນັດາເຜ່ົາ ແລະ ພດັທະນາເສດຖະກດິ -ສງັຄມົແຫງຊາດ (ດາໍລດັລດັຖະບານ, ເລກທີ134/ລບ, 2015). ມາດຕາ 2: ປ່າສະຫງວນແມນ່ ປ່າໄມຸ້ແລະ ທ່ີດນິປ່າໄມຸ້ທ່ີກາໍນດົເພ່ ອຈດ ປະສ່ງົນາໍໃຊໃຸ້ນ ການອະນ ລກັ, ປກົ ປກັ ຮກັສາພນັພ ດ, ພນັສດັ , ລະບບົນິເວດປ່າໄມຸ້ແລະ ສ່ິງທ່ີມຄີ ນຄ່າທາງ ດາຸ້ນທາໍມະຊາດ, ປະຫວດັສາດ, ວດັທະນະທາໍ, ການທ່ອງທຽ່ ວ, ສ່ິງແວດລອຸ້ ມ, ການສຶກສາ ແລະ ການຄນົຸ້ຄວາຸ້ທາງດາຸ້ນວທິ ະຍາສາດ.

25 ມາດຕາ 5: ລະດບັປ່າສະຫງວນຢ່ໃູ ນສາທາລະນະລດັ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊນົລາວ ຈດັ ເປັນ 4 ລະດບັດງ່ັລ ມ່ ນ:ີຸ້ 1) ປ່າສະຫງວນແຫງ່ ຊາດ 2) ປ່າສະຫງວນລະດບັແຂວງ, ນະຄອນ 3) ປ່າສະຫງວນລະດບັເມອ ງ, ເທດສະບານ 4) ປ່າສະຫງວນລະດບັບາຸ້ນ ມາດຕາ 6: ເງ່ອ ນໄຂການຈດັລະດບັປ່າສະຫງວນສາມາດຈດັລະດບັໄດດຸ້ ງ່ັລ ມ່ ນີຸ້ ປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດ: ຕອຸ້ ງມເີນອີ ຸ້ ທ່ີຫຸ້າສິບພນັເຮັກຕາຂນຶຸ້ ໄປ, ມປີ່າໄມທຸ້ າໍມະຊາດທ່ີ ອດ ມົສມົບນູ , ມຄີວາມຫ າກຫ າຍທາງດາຸ້ນຊວີະນາໆພນັເຊ່ັນ: ຊະນດິພນັພ ດ, ສດັນາໍຸ້, ແລະ ສດັປ່າ ທ່ີມຄີນ ຄາ່ , ຫາຍາກ ແລະ ໃກຈຸ້ ະສູນພນັ, ລກັສະນະສນັຖານທ່ີໂດດເດ່ັນ, ມຄີວາມສາໍ ຄນັດາຸ້ນ ປະຫວດັສາດ, ວດັທະນະທາໍ ແລະ ສ່ິງແວດລອຸ້ ມ. ປ່າສະຫງວນລະດບັແຂວງ ຫ ນະຄອນ: ຕອຸ້ ງມເີນ ຸ້ອທ່ີຫຸ້າສິບພນັເຮັກຕາລງົມາ ຫາ ຫຸ້າພນັ ເຮັກຕາ ມຄີວາມຫ າກຫ າຍທາງດາຸ້ ນຊີວະນາໆພນັ ເຊ່ັນ: ຊະນິດພນັພ ດ, ສດັນາໍຸ້ ແລະ ສດັປ່າທ່ີມຄີນ ຄາ່ ຫາຍາກ ແລະ ໃກຈຸ້ ະສນູ ພນັ ມລີກັສະນະສນັຖານທ່ີໂດດເດ່ັນ, ມຄີວາມສາໍຄນັ ທາງດາຸ້ນປະຫວດັສາດ, ວດັທະນະທາໍ ແລະ ສ່ິງແວດລອຸ້ ມ. ປ່າສະຫງວນລະດບັເມອ ງ: ເນ ຸ້ອທ່ີຫຸ້າພນັ ເຮັກຕາລງົມາ ຫາ ໜ່ຶງຮອຸ້ ຍເຮັກຕາ, ມີ ຄວາມຫ າກຫ າຍທາງດາຸ້ນຊີວະນາໆພນັເຊ່ັນ: ຊະນດິພນັພ ດ, ສດັນາໍຸ້ ແລະ ສດັປ່າທ່ີມຄີນ ຄາ່ ຫາ ຍາກ ແລະ ໃກຈຸ້ ະສນູ ພນັ, ມລີກັສະນະສນັຖານໂດດເດ່ັນ, ມຄີວາມສາໍຄນັທາງດາຸ້ນປະຫວດັສາດ ວດັທະນະທາໍ ແລະ ສ່ິງແວດລອຸ້ ມ. ປ່າສະຫງວນລະດບັບາຸ້ນ: ເນອ ຸ້ ທ່ີໜ່ຶງຮອຸ້ ຍເຮັກຕາລງົມາ ມລີກັສະນະສນັຖານໂດດເດ່ັນ ມຄີວາມສາໍຄນັທາງດາຸ້ນ ປະຫວດັສາດ ວດັທະນະທາໍ ແລະ ສ່ິງແວດລອຸ້ ມ . ມາດຕາ 17: ການວາງແຜນຈດັສນັ ແລະ ນາໍ ໃຊປຸ້ ່າສະຫງວນແມນ່ ອງົການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າ ສະຫງວນເປັນຜຄຸູ້ ນົຸ້ ຄວາຸ້ ແລະ ວາງແຜນຈດັສນັຄມ ຸ້ ຄອງ ແລະ ນາໍ ໃຊລຸ້ ະອຽດ ໂດຍອີງໃສຂໍມຸ້ ນູ ທ່ີ ເກບັກາໍໄດຈຸ້ າກການສາໍຫ ວດຕວົຈງິ ພອຸ້ ມທງັຈດັຕງັຸ້ປະຕິບດັວຽກງານດງ່ັກາ່ ວ ເຊ່ງິມກີານສມົທບົກບັ ອງົການປຸ້ອງຄອງທຸ້ອງຖ່ິນ ແລະ ພາກສ່ວນອ່ ນໆທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງ ໂດຍໃຫຸ້ມກີານເຂົຸ້າຮ່ວມຂອງ ປະຊາຊນົທ່ີຕງັຸ້ພມູ ລາໍເນ່ົາຢໃູ່ນ ແລະ ອອຸ້ ມຂາຸ້ງເຂດປ່າສະຫງວນ. ການວາງແຜນຈດັສນັໃຫດຸ້ າໍເນນີຕາມຫ ກັການຕນົຸ້ ຕໍດງ່ັລ ມ່ ນ:ີຸ້ 1) ສອດຄອ່ ງກບັແຜນການພນັທະນາເສດຖະກດິ -ສງັຄມົ, ຍດ ທະສາດປຸ້ອງກນັຊາດ-ປຸ້ອງ ກນັຄວາມສະຫງບົ (ປກສ-ປກຊ) ຍ ດທະສາດປ່າໄມຸ້ແລະ ແຜນນາໍໃຊທຸ້່ີດນິປ່າໄມ.ຸ້

26 2) ຮບັປະກນັຄວາມເປັນເອກກະພາບໃນການວາງແຜນປກົປກັຮກັສາ ແລະ ພດັທະນາປ່າ ສະຫງວນແບບຍ ນຍງົ. 3) ຮບັປະກນັການນາໍ ໃຊຜຸ້ ະລິດຕະຜນົປ່າໄມແຸ້ ບບຍ ນຍງົ, ບ່ໍບກົແຫຸ້ງ, ບ່ໍກະທບົເຖງິໂຄງ ສາຸ້ງຂອງປ່າໄມ,ຸ້ ຮບັປະກນັການສ ບພນັໄມຸ້ແລະ ເຄ່ອ ງປ່າຂອງດງົຕາມທາໍມະຊາດ. 4) ຮບັປະກນັການປກົປກັຮກັສາແຫ່ງນາໍຸ້, ຊີວະນາໆພນັໃຫຸ້ອດ ມົສມົບນູ ລວມທງັການປກົ ປກັຮກັສາສ່ິງແວດລອຸ້ ມ. ມາດຕາ 20: ການຟ ຸ້ນຟປູ ່າສະຫງວນແມນ່ ອງົການຄ ມຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນເປັນເຈົຸ້າການ ປະສານສມົທບົກບັພາກສວ່ ນທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງ, ອງົການປກົຄອງທຸ້ອງຖ່ນິ , ກ ມ່ ບາຸ້ນ ແລະ ບາຸ້ນ ຈດັຕງັຸ້ ປະຕິບດັການຟ ຸ້ນຟປູ ່າສະຫງວນຕາມແຜນຈດັສນັ ແລະ ແຜນຟ ຸ້ນຟໄູມແຸ້ຕລ່ ະໄລຍະໂດຍການນາໍໃຊຸ້ ເຕັກນກິ ວທິ ີການທ່ີເໝາະສມົໃນແຕລ່ ະທຸ້ອງຖ່ນິ ເພ່ ອປບັປງ ລະບບົນເິວດທາໍມາຊາດ-ສ່ິງແວດລອຸ້ ມ ຊວີະນາໆພນັ ສດັນາໍຸ້ ແລະ ສດັປ່າ ໃຫມຸ້ ຄີວາມອດ ມົສມົບນູ ຕິດພນັກບັການປບັປງ ຊວີດິ ການເປັນຢູ່ ຂອງປະຊາຊນົທ່ີອາໄສຢໃູ່ນ ແລະ ອອຸ້ ມຂາຸ້ງປ່າສະຫງວນ. ມາດຕາ 33: ການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນແມນ່ ກະຊວງຊບັພະຍາກອນທາໍ ມະຊາດ ແລະ ສ່ິງແວດລອຸ້ ມປະສານສມົທບົກບັຂະແໜງການທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງ ແລະ ອງົການປກົຄອງທຸ້ອງຖ່ນິ ເປັນ ເຈົຸ້າການຈດັຕງັຸ້ໜວ່ ຍງານສະເພາະ ເພ່ ອຮບັຜິດຊອບຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນຢ່ໃູ ນແຕລ່ ະແຫງ່ , ສາໍ ຫ ບັປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດແຕລ່ ະແຫ່ງຕອຸ້ ງປະກອບມພີະນກັງານວິຊາການຢ່າງໜຸ້ອຍ 20 ຄນົ, ຫອຸ້ ງການພາກສະນາມ, ຫໍຄອຍ ພຸ້ອມທງັປະກອບມ: ີ ເຄ່ ອງມ, ອ ປະກອນ, ພາຫະນະ, ອາວ ດ ແລະ ຈດັສນັງບົປະມານມາຮບັໃຊໃຸ້ນການເຄ່ອ ນໄຫວໂດຍການຖເ ອົາກາໍລງັຂອງປະຊາຊນົເປັນຕນົຸ້ ຕໍໃນການດາໍເນນີການຈດັຕງັຸ້ປະຕິບດັວຽກງານ. 3. ການສກຶສາທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງ 3.1 ການສຶກສາທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງຢພູ່ າຍໃນປະເທດ ພໂູ ຂງ ປນັຍານ ວງົ ແລະ ພະນມົພອນ ຈນິ ດາສະມດ (2013) ສຶກສາຍ ດທະສາດການ ອະນ ຮກັປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດນາກາຍ - ນາໍຸ້ເທີນ ກລໍ ະນສີຶກສາ ບາຸ້ນນາເມອ ງ ເມອ ງຄາໍເກດີ ແຂວງບໍລິຄາໍ ໄຊ, ໂດຍມຈີດ ປະສງົ: 1) ສຶກສາສະພາບປດັຈບ ນັ ແລະ ບນັຫາຂອງປ່າສະຫງວນ ແຫງ່ ຊາດນາກາຍ - ນາໍຸ້ເທີນ, 2) ສາຸ້ງຍດ ທະສາດການອະນຮ ກັປ່າສະຫງວນແຫງ່ ຊາດ ນາກາຍ - ນາໍຸ້ເທີນ, 3) ປບັປງ ແລະ ເຜີຍແຜກ່ ານອະນລ ກັປ່າສະຫງວນແຫງ່ ຊາດນາກາຍ - ນາໍຸ້ເທີນ, ການ ສຶກສາຄງັຸ້ນແີຸ້ ມນ່ ເລ ອກກ ມ່ ຕວົຢາ່ ງແບບສະເພາະເຈາະຈງົ ປະກອບດວຸ້ ຍໜວ່ ຍງານທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງຈາກ ໜ່ວຍງານລດັ, ນາຍບາຸ້ນ ແລະ ຕວົແທນປະຊາຊນົຈາໍນວນ 49 ຄນົ, ເຄ່ ອງມໃ ນການວິໄຈຄງັຸ້ນີຸ້

27 ແມນ່ ໃຊແຸ້ ບບສາໍພາດແບບຄນ ນະພາບ ໃຊເຸ້ທັກນກິ ການວິເຄາະແບບ SWOT Analysis ສະຖຕິ ິທ່ີ ໃຊໃຸ້ນການວເິຄາະແມນ່ ຊອກຫາຄາ່ ສະເລຍ່ ແລະ ຊອກຫາຂໍມຸ້ ນູ ເຊງີຄນ ນະພາບ, ຜນົການວໄິຈພບົ ວາ່ : ສະພາບປດັ ຈບ ນັຂອງປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດນາກາຍ - ນາໍຸ້ເທີນ ແມນ່ ມກີານເຂົຸ້າໄປໃຊຸ້ ປະໂຫຍດໃນພ ຸ້ນທ່ີປ່າເພ່ີມຂນຶຸ້ ຫ າຍເຮັດໃຫຸ້ພ ຸ້ນທ່ີປ່າໄມຫຸ້ ດລງົຢ່າງຕ່ໍເນ່ອ ງ, ສະພາບບນັຫາຄ ການ ລກັລອບຕດັໄມທຸ້ າໍລາຍປ່າ, ການລາຸ້ສດັ, ການເກບັຫາຂອງປ່າ, ການບກ ລກ ຄອບຄອງພ ຸ້ນທ່ີປ່າ, ການນາໍສດັລຽຸ້ງເຂົຸ້າໄປລຽຸ້ງໃນປ່າ ແລະ ການຈບັສດັນາໍຸ້ດວຸ້ ຍອປ ະກອນທ່ີຜິດກດົໝາຍ, ແນວທາງ ໃນການແກໄຸ້ຂບນັຫາຄ : 1) ເສີມສາຸ້ງຄວາມຮຄູຸ້ ວາມເຂົຸ້າໃຈສາຸ້ງຈດິສາໍນກຶ ແລະ ບ່ໍຄວນຖເ ບົາ, 2) ສ່ງົເສີມອາຊີບພມູ ປນັຍາທຸ້ອງຖ່ນິ , 3) ສ່ງົເສີມຄນ ນະພາບຊີວິດຂອງປະຊາຊນົ, 4) ອບົຮມົເພ່ີມ ປະສິດທິພາບການປະຕິບດັງານຂອງເຈົຸ້າໜຸ້າທ່ີ, 5) ປ ກລະດມົເຜີຍແຜ່ປະຊາສາໍພນັ, 6) ສ່ງົເສີມ ການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການຈດັການປ່າ, 7) ເຂັຸ້ມງວດ ແລະ ເຄ່ັງຄດັການໃຊກຸ້ ດົໝາຍ, 8) ຈດັຕງັຸ້ ຄະນະກາໍມະການໝ່ບູ າຸ້ນຄມ ຸ້ ຄອງຮກັສາປ່າ, 9) ໃຫຸ້ຄາ່ ຕອບແທນ ແລະ ສະຫວດັດີການແກເ່ ຈົຸ້າ ໜຸ້າທ່ີຜຸ້ປູ ະຕິບດັງານ, 10) ໃຫຸ້ລາງວນັນາໍ ຈບັແກຜ່ ຸ້ແູ ຈງຸ້ເບາະແສການລກັລອບຕດັໄມທຸ້ າໍລາຍປ່າ ແລະ 11) ການປະຕິບດັການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າ ຄວນເຮັດຢ່າງຕ່ໍເນ່ອ ງ, ຍດ ທະສາດການອະນຮ ກັໄດຮຸ້ ບັ ການວພິ າກໂດຍຜຊຸູ້ ງົຄນ ວດ ທິແລະ ທກ ພາກສວ່ ນທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງ ມອີງົປະກອບຄ: ວໄິສທດັ, ພນັທະ ກດິ , ຍດ ທະສາດ, ໂຕຊວີຸ້ ດັ, ເປົຸ້າໝາຍ, ກນົລະຍດ , ມາດຕະການ ໂດຍມີ5 ແຜນງານ ແລະ 10 ໂຄງການ. ໃນລກັສະນະດຽວກນັ ສນູ ທອນ ເທບປນັຍາ (2015) ສຶກສາຍດ ທະສາດການສ່ງົເສີມການມີ ສວ່ ນຮວ່ ມຂອງປະຊາຊນົໃນການອະນລ ກັຮກັສາປ່າຊ ມຊນົ ຫວົຜາຍເຊນອຸ້ ຍ ເມອ ງວລິ ະບລູ ີແຂວງ ສະຫວນັນະເຂດ, ຈດ ປະສງົຂອງການສຶກສາ 1) ເພ່ ອສຶກສາສະພາບບນັຫາຂອງການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າ ແລະ ຄວາມຈາໍເປັນທ່ີຈະຕອຸ້ ງໃຫຸ້ປະຊາຊນົເຂົຸ້າມາມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການອະນ ລກັຮກັສາປ່າຊ ມຊນົ ຫວົຜາຍເຊນອຸ້ ຍ ເມອ ງວລິ ະບລູ ີແຂວງ ສະຫວນັນະເຂດ, 2) ເພ່ ອສາຸ້ງຍດ ທະສາດການສ່ງົເສີມ ການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການຮກັສາປ່າຊ ມຊນົຊ ມຊນົ ຫວົຜາຍເຊນອຸ້ ຍ ເມອ ງວລິ ະບລູ ີແຂວງ ສະຫວນັ ນະເຂດ, 3) ເພ່ ອສຶກສາຄວາມຮໃູຸ້ນການອະນ ລກັປ່າຊ ມຊນົ ແລະ ພຶດຕິກາໍການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນ ການອະນຮ ກັປ່າຊ ມຊນົກອ່ ນ ແລະ ຫ ງັການໃຊຍຸ້ ດ ທະສາດການສ່ງົເສີມການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການ ອະນຮ ກັປ່າຊ ມຊນົ ຫວົຜາຍເຊນອຸ້ ຍ ເມອ ງວລິ ະບລູ ີແຂວງ ສະຫວນັນະເຂດ, ກ ມ່ ຕວົຢາ່ ງ 58 ຄນົ ເລ ອກແບບເຈາະຈງົ, ເຄ່ ອງມທ ່ີໃຊໃຸ້ນການວໄິຈໄດແຸ້ ກ່ ແບບສາໍພາດແບບມໂີຄງສາຸ້ງ ແລະ ແບບ ສອບຖາມແບບມາດຕາສວ່ ນປະເມນີຄາ່ , ສະຖຕິ ິທ່ີໃຊໃຸ້ນການວເິຄາະຂໍມຸ້ ນູ ແມນ່ ຊອກຫາຄາ່ ສະເລຍ່ ແລະ ສວ່ ນບຽ່ ງເບນມາດຕະຖານ, ຜນົການວໄິຈພບົວາ່ : (1) ສະພາບບນັຫາ, ສາເຫດຂອງບນັຫາ, ຄວາມຕອຸ້ ງການແກໄຸ້ຂບນັຫາດວຸ້ ຍການສ່ງົເສີມການມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງປະຊາຊນົໃນການອະນລ ກັປ່າ

28 ຊ ມຊນົ ຫວົຜາຍເຊນອຸ້ ຍ ເມອ ງວິລະບູລີແຂວງ ສະຫວນັນະເຂດ, ສະພາບປ່າຊ ມຊນົມກີານ ປ່ຽນແປງແຕກຕາ່ ງຈາກອາດດີຫ າຍ ເພາະໃນແຕກ່ ອ່ ນສະພາບປ່າມຄີວາມອດ ມົສມົບນູ ໄປດວຸ້ ຍພນັ ພ ດ, ສດັປ່າ, ສະມນ ໄພນາໆສະນດິ , ໃນປດັຈບ ນັ ບນັຫາ ແລະ ອປ ະສກັໃນການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າເພ່ ອ ປຸ້ອງກນັບກ ຄນົມາບກ ລກ ແລະ ລາຍງານກອງປາບປາມ, ປ່າຊ ມຊນົມບີນັຫາກຽ່ ວກບັຄວາມບ່ໍຊດັ ເຈນຂອງຂອບເຂດຊາຍແດນ ແລະ ປະຊາຊນົຍງັຂາດຄວາມໃຈໃສ່ , ການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການອະນ ຮກັ, ການແກໄຸ້ຂບນັຫາປ່າໄມຊຸ້ ມຊນົ ລດັຈ່ງຶຈາໍເປັນຕອຸ້ ງໃຫຸ້ປະຊາຊນົເຂົຸ້າມາມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການ ອະນລ ກັຮກັສາປ່າ, (2) ຍ ດທະສາດທ່ີສາຸ້ງຂນຶຸ້ ເພ່ ອສ່ງົເສີມການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການອະນລ ກັປ່າຊ ມ ຊນົ ຫວົຜາຍເຊນອຸ້ ຍ ເມອ ງວິລະບລູ ີແຂວງ ສະຫວນັນະເຂດ ເຊ່ິງໃນເທັກນິກການມສີວ່ ນຮວ່ ມ ແບບ AIC (Appreciation Influence Control) ປະກອບດວຸ້ ຍ 9 ໂຄງການດງ່ັນ,ີຸ້ 1) ໂຄງການສາໍ ຫ ວດຂອບເຂດ ແລະ ສຶກສາບນັຫາຂອງປ່າຊ ມຊນົຫວົຜາຍເຊນອຍ, ຸ້ 2) ໂຄງການວໄິຈພ ຸ້ນທ່ີແລະ ຈດັທາໍແຜນປ່າຊ ມຊນົຫວົຜາຍເຊນອຸ້ ຍ, 3) ໂຄງການປກັເຂດແດນປ່າຊ ມຊນົເຊນອຸ້ ຍ, 4) ໂຄງການ ປບັປງ ກດົລະບຽບການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າຫວົຜາຍເຊນອຸ້ ຍ, 5) ໂຄງການເຜີຍແຜກ່ ດົລະບຽບການຄມ ຸ້ ຄອງ ປ່າຊ ມຊນົຫວົຜາຍເຊນອຸ້ ຍ, 6) ໂຄງການເຜີຍແຜ່ລະບຽບການຄ ຸ້ມຄອງປ່າ ລະດບັເມອ ງ, 7) ໂຄງການແຕງ່ ຕງັຸ້ຄະນະກມົການຮບັຜິດຊອບປ່າສະຫງວນຫວົຜາຍເຊນອຸ້ ຍ, 8) ໂຄງການຕິດປຸ້າຍ ປ່າສະຫງວນ ແລະ ປະກາດໃຊເຸ້ປັນປ່າຊ ມຊນົ ແລະ ແຂວງ, 9) ໂຄງການກວດສອບ ແລະ ປະ ເມນີຜນົໂດຍຫອຸ້ ງການຊບັພະຍາກອນທາໍມະຊາດ ແລະ ສ່ິງແວດລອຸ້ ມເມອ ງວລິ ະບລູ ີການຄມ ຸ້ ຄອງ ປ່າຊ ມຊນົ, (3) ການທດົລອງໃຊຍຸ້ ດ ທະສາດການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການອະນລ ກັປ່າຊ ມຊນົຫວົຜາຍເຊ ນອຸ້ ຍ 3.1) ສງັເກດພຶດຕິກາໍການມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການປະຕິບດັກດິ ຈະກາໍໃນການອະນລ ກັປ່າຊ ມຊນົ ຫວົຜ່າຍເຊນອຸ້ ຍ ໂດຍລວມຢູ່ໃນລະດບັປານກາງ ເມ່ອ ພິຈາລະນາແຕລ່ ະດາຸ້ນພບົວາ່ ຢູ່ໃນລະດບັ ປານກາງ 3 ດາຸ້ນ ແລະ ຢູ່ໃນລະດບັຫ າຍທ່ີສ ດ 1 ດາຸ້ນ, 3.2) ຄວາມຮຂູຸ້ ອງປະຊາຊນົໃນການ ອະນລ ກັປ່າຊ ມຊນົຫວົຜາຍເຊນອຸ້ ຍ ຫ ງັການເຜິຍແຜອ່ ບົຮມົລະບຽບການເຫັນວາ່ ຮບັຮເູຸ້ຂົຸ້າໃຈຫ າຍ ກວາ່ ກອ່ ນການເຜີຍແຜອ່ ບົຮມົ ມຄີາ່ ທາງສະຖຕິ ິລະດບັ 01. ພອຸ້ ມດຽວກນັນນັຸ້ ວາລະນນູ ສໍອິນໄຊ (2013) ສຶກສາທດັສະນະຂອງປະຊາຊນົຕ່ໍການນາໍ ໃຊຸ້ ທ່ີດິນ ແລະ ການເຂົຸ້າຮວ່ ມຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດນາໍຸ້ແອດ-ພເູລີຍ ກລໍ ະນສີຶກສາ: ບາຸ້ນ ຫຸ້ວຍເໜ ອ ເມອ ງວຽງທອງ ແຂວງຫວົພນັ ຈດ ປະສງົສຶກສາ; 1) ສ ກສາຄວາມຄິດເຫັນຂອງ ປະຊາຊນົຕ່ໍກບັບນັຫາທ່ີສ່ງົຜນົກະທບົຕ່ໍການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນແຫງ່ ຊາດນາໍຸ້ພແູ ອດ-ພເູລີຍ, 2) ສຶກສາການເຂົຸ້າຮວ່ ມກດິ ຈະກາໍການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນແຫງ່ ຊາດນາໍຸ້ແອດ-ພເູລີຍ ຂອງປະຊາຊນົ ທຸ້ອງຖ່ນິ , ການສຶກສາໄດນຸ້ າໍ ໃຊວຸ້ ິທີການສ ມ່ ຕວົຢ່າງແບບງາຍດາຍ ບ່ໍໄດມຸ້ ກີານຄດັເລ ອກໄວລຸ້ ວ່ ງ ໜຸ້າ (Sampling Random) ເອົາຈາໍນວນຄວົເຮ ອນທງັໝດົພາຍໃນບຸ້ານ 127 ຄວົເຮ ອນ ໃຊວຸ້ ິທີ

29 ການຄິດໄລຈ່ າກສດູ Taro Yamane, 1973 ໂດຍຜນົຈາກການວເິຄາະກ ມ່ ປະຊາກອນທ່ີໃຊໃຸ້ນການ ສຶກສາທງັໝດົແມນ່ 96 ຄວົເຮອ ນ ຫ ເທ່ົາກບັ 76% ຂອງຈາໍນວນຄວົເຮອ ນທງັໝດົພາຍໃນບາຸ້ນ. ການສຶກສາຍງັໃຊວຸ້ ທິ ີການທາງຄນ ນະພາບ, ປະລິມານໂດຍການເກບັກາໍຂໍມຸ້ ນູ ຈາກແບບສອບຖາມ, ແບບສາໍພາດ ເພ່ ອເປັນເຄ່ອ ງມຊ ວ່ ຍໃນການສຶກສາ ແລະ ວທິ ີການເຄາະຂໍມຸ້ ນູ ໃນຮບູ ແບບຂອງການ ພນັລະນາ ຜນົການສ ກສາເຫັນວາ່ : ປະຊາຊນົມຄີວາມຄິດເຫັນດ່ງັນ: ີຸ້ ບນັຫາທ່ີສ່ງົຜນົກະທບົຕ່ໍການ ຄມ ຸ້ ຄອງຂອງປ່າສະຫງວນນາໍຸ້ແອດ-ພເູລີຍ ປະກອບດວຸ້ ຍການເພ່ີມຂຶຸ້ນຂອງປະຊາກອນໃນພ ຸ້ນທ່ີ ຈາກການຍກົຍາຸ້ຍ ຫ ເຕົຸ້າໂຮມບາຸ້ນນອຸ້ ຍເປັນບາຸ້ນໃຫຍ່ ເຮັດໃຫປຸ້ ະຊາຊນົທ່ີຖກ ຍກົຍາຸ້ຍແມຍ່ ງັຂາດ ການຈດັສນັພ ຸ້ນທ່ີທາໍການຜະລິດໃຫແຸ້ ກປ່ ະຊາຊນົ ໃນປະເດັນດງ່ັກາ່ ວນີຸ້72.12% ເຫັນວາ່ ການເພ່ີມ ຂນຶຸ້ ຂອງປະຊາກອນເຮັດໃຫພຸ້ ຸ້ນທ່ີປ່າມກີານປ່ຽນແປງເປັນພ ຸ້ນທ່ີດນິກະສີກາໍ (ໄຮເ່ ຂົຸ້າ ແລະ ໄຮສ່ າລີ) ຂອງປະຊາຊນົ, ອີກບນັຫາໜ່ຶງຄບ ນັຫານການຄອງທ່ີດນິ ເພ່ ອນາໍໃຊຂຸ້ ອງປະຊາຊນົ ຈາກການສຶກສາ ເຫັນວາ່ : 19.79% ແມນ່ ຖຄ ອງສະເພາະພ ຸ້ນທ່ີທາໍການຜະລິດເປັນນາ, 7.29% ແມນ່ ຄອບຄວົທ່ີຖ ຄອງທ່ີດິນນາ ແລະ ໄຮ່ 39.59% ຖຄ ອງທ່ີດິນທາໍການຜະລິດເປັນໄຮທ່ ່ີຜ່ານການຈດັສນັ ແລະ 33.33% ຖຄ ອງທ່ີດນິທາໍການຜະລິດເປັນໄຮທ່ ່ີຍງັບ່ໍໄດ ຸ້ ຈດັສນັ. ບ່ໍພຽງແຕເ່ ທ່ົານນັຸ້ ສເ ລນ ຈນັທະວງົ (2015) ສຶກສາການຈດັການພ ຸ້ນທ່ີກ່ສໍ າຸ້ງຕວົເມອ ງໃໝ່ ດວຸ້ ຍລະບບົສາລະສນົເທດພມູ ໃີນເຂດດງົໝາກຄາຍ ເມອ ງໄຊທານີນະຄອນຫ ວງວຽງຈນັ ໂດຍມີ3 ຈດ ປະສງົໃນການສ ກສາຄ : 1) ເພ່ ອສ ກສາລກັສະນະລວມຂອງພ ຸ້ນທ່ີເຂດດງົໝາກຄາຍດວຸ້ ຍລະບບົ ສາລະສນົເທດພມູ ສີາດ (GIS), 2) ເພ່ ອວເິຄາະຄວາມສາໍຄນັຂອງພ ຸ້ນທ່ີກບັປດັໄຈທາງກາຍຍະພາບ ແລະ ການຂະຫຍາຍຕວົຂອງຊ ມຊນົ, 3) ເພ່ ອສ ກສາແນວທາງ ແລະ ວທິ ີການຈດັສນັພ ຸ້ນທ່ີດງົໝ າກຄາຍ ເຊ່ງິເປັນວທິ ີການການສ ກສາທາງຄນ ນະພາບ ແລະ ເຕັກນກິທາງສາລະສນົເທດພມູ ສີາດ ໂດຍມກີານທບົທວນເອກະສານ ແລະ ຂນັຸ້ຕອນຕາ່ ງໆທາງເຕັກນກິ ຂອງລະບບົສາລະສນົເທດທາງ ພມູ ສາດ ີ (GIS) ລວມເຖງິຂໍມຸ້ ນູ ທາງທຕ ິຍະພມູ ທ່ີລວບລວມມາເປັນແຜນ່ ທ່ີ, ພາບຖາ່ ຍທາງອາກາດ ແລະ ພາບຖາ່ ຍທາງດາວທຽມປະກອບກບັຂໍຸ້ມນູ ປະຖມົມະພມູ ທ່ີໄດຈຸ້ າກການສາໍພາດຄະນະບາຸ້ນ ແລະ ບກ ຄນົສາໍຄນັຂອງ 4 ບາຸ້ນ ທ່ີນອນຢູ່ໃນເຂດດງົໝາກຄາຍ ລວມໄປເຖງິການສາໍພາດແບບ ເຈາະເລິກຜຊຸູ້ ຽ່ ວຊານ ຫ ຜຊຸູ້ ງົຄນ ນະວດັ 10 ທ່ານ ຈາກບນັດາຂະແໜງການທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງ, ຜນົການ ສຶກສາເຫັນວາ່ ການນາໍ ໃຊທຸ້່ີດິນ ແລະ ການຂະຫຍາຍຕວົຂອງປະຊາກອນຢູ່ໃນພ ຸ້ນທ່ີກ່ໍມກີານ ປ່ຽນແປງໄປຕາມຊວ່ ງເວລາ ແລະ ສະພາບການຂະຫຍາຍຕວົທາງດາຸ້ນເສດຖະກດິ -ສງັຄມົ. ພ ຸ້ນທ່ີ ເຂດດງົໝາກຄາຍກ່ມໍ ແີຫ ງ່ ຊບັພະຍາກອນນາໍຸ້ທ່ີອດ ມົສມົບນູ ແລະ ພຽງພໍທ່ີຈະຕອບສະໜອງໃຫແຸ້ ກ່ ການອ ປະໂພກ-ບໍລິໂພກ ຂອງປະຊາຊນົທ່ີອາໄສຢໃູ່ນເຂດດ່ງັກາ່ ວ ແລະ ພ ຸ້ນທ່ີໃກຄຸ້ຽງ. ລະດບັໜາຸ້ ດນິຢໃູ່ນພ ຸ້ນທ່ີກ່ບໍ ່ໍແຕກຕາ່ ງກນັຫ າຍ ເພາະວາ່ ພ ຸ້ນທ່ີດງ່ັກາ່ ວນອນຢ່ໃູ ນເຂດທ່ງົພຽງວຽງຈນັ ເຊ່ງິຕງັຸ້ຢູ່

30 ລະຫວາ່ ງກາງຂອງສາຍພເູຂົາຄວາຍ ແລະ ແມນ່ າໍຸ້ຂອງ ຈາກການສ ກສາຂາຸ້ງເທິງເຫັນວາ່ : ວຽກ ງານການຈດັການ ແລະ ການຄມ ຸ້ ຄອງຂອງປ່າສະຫງວນຕາ່ ງໆໃນລາວເປັນວຽກງານໜ່ຶງທ່ີຕອຸ້ ງ ອາໄສການວາງແຜນ, ອາໄສຄນົທ່ີມຄີວາມຮ-ູຸ້ຄວາມສາມາດ ແລະ ໄລຍະເວລາ ໃນການປະຕິບດັ ແຜນງານ. ນອກນນັຸ້, ຜນົການສຶກສາຂາຸ້ງເທິງຍງັສອດຄອ່ ງກບັບນັດາທິດສະດຕີາ່ ງໆທ່ີວາ່ ການເພ່ີມ ຂນຶຸ້ ຂອງປະຊາກອນໄດສຸ້ ່ງົຜນົກະທບົໂດຍກງົຕ່ໍການປ່ຽນແປງ ແລະ ເປັນສ່ິງທຸ້າທາຍອນັດບັຕນົຸ້ ຕ່ໍ ການຈດັການ ແລະ ຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນ ແລະ ໃນຂະນະດຽ່ ວກນັ, ການຂະຫຍາຍຕວົທາງດາຸ້ນ ເສດຖະກດິ -ສງັຄມົກ່ເໍປັນອີກນ່ງຶປດັໄຈທ່ີເຮັດໃຫຸ້ມກີານບກ ເບີກພ ຸ້ນທ່ີປ່າໄມເຸ້ພ່ ອການຊມົໃຊຸ້ແລະ ການຄາຸ້ຂາຍເປັນຕນົຸ້. 3.2 ການສຶກສາທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງຢຕູ່ າ່ ງປະເທດ ອາໍນວຍພອນ ຊນົດາໍລງົກນ (2003) ສຶກສາການບໍລິຫານຈດັການຊບັພະຍາກອນປ່າໄມຸ້ ແບບສ່ວນຮ່ວມ ກໍລະນີສຶກສາບຸ້ານຍາງໂທນ ເມອ ງໄຊໂຍດ ແຂວງການຈະນະບູລີໂດຍມີ ຈດ ປະສງົເພ່ ອສຶກສາແນວຄິດການມສີວ່ ນຮວ່ ມ, ການບໍລິຫານຈດັການຊບັພະຍາກອນປ່າໄມຸ້ແລະ ສຶກສາຄວາມສາໍພນັລະຫວາ່ ງແນວຄິດພ ຸ້ນຖານການມສີວ່ ນຮວ່ ມ 4 ຂນັຸ້ຕອນຄ : 1) ຄວາມຮຄູຸ້ ວາມ ເຂົຸ້າໃຈໃນການຈດັການຊບັພະຍາກອນປ່າໄມ, ຸ້ 2) ການສະແດງຄວາມຄິດເຫັນໃນການບໍລິຫານ ຈດັການຊບັພະຍາກອນປ່າໄມ, ຸ້ 3) ການດາໍເນນີງານບໍລິຫານຈດັການຊບັພະຍາກອນປ່າໄມຸ້ແລະ 4) ການຕດັສິນໃຈໃນການບໍລິຫານຈດັການປ່າໄມກຸ້ບັເອກະລກັ ແລະ ພຶດຕິກາໍຂອງບກ ຄນົໄດແຸ້ ກ່ : ເພດ, ອາຍ , ການສຶກສາ, ອາຊບີ ແລະ ການຕງັຸ້ຖ່ນີຖານຂອງລດັຖະກອນ ໂດຍການສາໍຫ ວດດວຸ້ ຍ ແບບສອບຖາມກບັອາໍນາດການປກົຄອງບາຸ້ນ ແລະ ເມອ ງ ເພ່ ອນາໍ ມາວິເຄາະຂໍຸ້ມນູ ທາງສະຖຕິ ິ, ຜນົການສຶກສາພບົວາ່ : ບາຸ້ນຍາງໂທນ ເປັນບາຸ້ນທ່ີມປີະຊາກອນອາໄສຢຈູ່ າໍນວນ 174 ຫ ງັຄາເຮອ ນ , ປະຊາກອນຕວົຢ່າງປະມານ 51.55% ເປັນເພດຊາຍ ແລະ 49.55% ເປັນເພດຍິງ, ມອີາຍ ຢູ່ ລະຫວາ່ ງ 14-99 ປີ, ມລີະດບັການສ ກສາລດບັປະຖມົປີທີ4 ຫ າຍສງູ ສດ ເຖງິ 41% ປະຊາກອນ ສ່ວນໃຫຍ່ແມນ່ ເປັນຄນົຢູ່ໃນພ ຸ້ນທ່ີທ່ີເປັນເວລານານ, ສ່ວນໃຫຍ່ປະກອບອາຊີບຮບັຈາຸ້ງ ແລະ ກະສິກອນ ສງູ ເຖງິ 41% ແລະ 40% ຕາມລາໍ ດບັ. ການບໍລິຫານຈດັການປ່າໄມຂຸ້ ອງປະຊາຊນົ ບຸ້ານຍາງໂທນໄດຸ້ເວົຸ້າວ່າ: ໄດຸ້ໃຊຸ້ຫ ກັການຂອງສູນກາງເຂົຸ້າໃນການບໍລິຫານຈດັການເພ່ ອໃຫຸ້ ຊບັພະຍາກອນປ່າໄມມຸ້ ຄີວາມຍ ນຍງົ. ແນວໃດກດໍ ີ, ເມ່ອ ສຶກສາຄວາມສາໍ ພນັລະຫວາ່ ງເອກະລກັ ສວ່ ນບກ ຄນົກບັແນວຄດິພ ຸ້ນຖານການມສີວ່ ນຮວ່ ມການບໍລິການຈດັການຊບັພະຍາກອນປ່າໄມພຸ້ ບົວາ່ : ກ) ປະຊາຊນົທກ ເພດທກ ລະດບັ, ອາຊບີ ແລະ ການຕງັຸ້ຖ່ນີຖານບ່ໍມຜີນົກະທບົຕ່ໍແນວຄິດພ ຸ້ນຖານ ໃນຂນັຸ້ຕອນຂອງຄວາມເຂົຸ້າໃຈໃນຊບັພະຍາກອນປ່າໄມຸ້ຍກົເວັຸ້ນກລໍ ະນຄີວາມສາໍພນັດາຸ້ນອາຍພ ບົ

31 ວາ່ ມຄີວາມສາໍພນັ ໂດຍປະຊາກອນທ່ີມອີາຍຫ າຍຈະມຄີວາມເຂົຸ້າໃຈໃນຊບັພະຍາກອນປ່າໄມຫຸ້ າຍ ກວາ່ ຜທຸູ້່ີມອີາຍນ ອຍ ແລະ ຂ ຸ້ ) ພບົວາ່ ເພດ ແລະ ລະດບັການສຶກສາຂອງປະຊາຊນົໃນທຸ້ອງຖ່ນີມີ ຄວາມສາໍຄນັໃນທາງບວກກບັແນວຄດິພ ຸ້ນຖານການມສວ່ ນຮວ່ ມ ໃນຂນັຸ້ຕອນການສະແດງຄວາມຄິດ ເຫັນ, ການດາໍເນນີງານ ແລະ ການຕດັສີນໃຈໃນເລ່ ອງການບໍລິຫານຈດັການຊບັພະຍາກອນປ່າໄມ, ຸ້ ໃນຂະນະທ່ີອາຍ ແລະ ການຕງັຸ້ຖ່ນິຖານ ບ່ໍພບົວາ່ ມຄີວາມສາໍພນັກບັຂນັຸ້ຕອນດງ່ັກາ່ ວ. ພອຸ້ ມດຽວກນັນນັຸ້ ກລໍ ະກດົ ທອງຂະໂຊກ (2008) ສຶກສາການມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງປະຊາຊນົ ໃນການບໍລິຫານຈດັການປ່າເຂດ ປກັໜູເມອ ງນາທະວິແຂວງສງົຂາ, ຈດ ປະສງົຂອງການສຶກສາ ແມນ່ ສຶກສາກດົ ໝາຍທ່ີກ່ຽວຂຸ້ອງກບັປ່າໄມທຸ້່ີບງັຄບັ ໃຊຸ້ໃນປັດຈ ບນັ ເພາະວິກິດການທາງ ຊບັພະຍາກອນທາໍມະຊາດດາຸ້ນປ່າໄມຂຸ້ອງປະເທດໄທ ຊ່ງຶແຕກ່ ອ່ ນລດັຖເ ປັນຜບຸູ້ ໍລິຫານຈດັການແຕ່ ພຽງຝາ່ ຍດຽ່ ວ ແຕກ່ ່ບໍ ່ໍສາມາດປະສບົຜນົສາໍເລັດ ຕ່ໍມາລດັຈ່ງຶໄດຈຸ້ ດັສນັນະໂຍບາຍໃຫປຸ້ ະຊາຊນົເຂົຸ້າ ມສີ່ວນຮ່ວມ ໃນການບໍລິການຈດັການຊບັພະຍາກອນປ່າໄມຸ້ເພ່ ອໃຫຸ້ປະຊາຊນົປກົ ປັກຮກັສາ ຊບັພະຍາກອນປ່າໄມຸ້ແລະ ມກີານນາໍ ໃຊຢຸ້ ່າງເໝາະສມົ ເພ່ ອໃຫປຸ້ ່າໄມຄຸ້ ງົສະພາບຢູ່ ຊ່ຶງຊ ມຊນົກ່ໍ ໄດດຸ້ າໍເນນີການໃຫຸ້ປະຊາຊນົເຂົຸ້າມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການບໍລິຫານຈດັການປ່າໄມໂຸ້ດຍໃຫຸ້ປະຊາຊນົໃນ ຊ ມຊນົເບ່ິງແຍງກນັເອງ, ການວໄິຈຄງັຸ້ນແີຸ້ ມນ່ ໄດກຸ້ າໍນດົເອົາຄວົເຮອ ນເທດທີ2 ແລະ 3 ເຂດປກັໜູ ທງັໝດົ 302 ຄວົເຮ ອນ ເປັນກ ມ່ ຕວົຢ່າງໃນການໃຫຸ້ປະຊາຊນົເຂົຸ້າມສີ່ວນຮວ່ ມໃນການບໍລິຫານ ຈດັການປ່າໄມຂຸ້ ອງຊ ມຊນົ, ການວິເຄາະຂໍມຸ້ ນູ ແມນ່ ໄດດຸ້ າໍເນນີການໃນ 2 ສວ່ ນສາໍຄນັຄ : ສວ່ ນທີ 1) ສ ກສາເອກະສານ, ຮວບຮວມເອກະສານກດົໝາຍຕາ່ ງໆໄດແຸ້ ກກ່ ດົໝາຍປ່າໄມຸ້ແລະ ສດັປ່າ ຕາມຮາ່ ງບນັຍດັປ່າຕ່າງໆເປັນສ່ວນສາໍ ຄນັ ຫ ເປັນສວ່ ນລກັຂອງການວິໄຈນີຸ້ ໂດຍດາໍເນີນການ ຄນົຸ້ ຄວາຸ້ເອກະສານ ແລະ ຕາໍລາຮຽນຕາ່ ງໆ ໃນທາງທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງກບັການວໄິຈ ແລະ 2) ເປັນການ ວໄິຈໂດຍການສາໍຫ ວດ ໃນສວ່ ນນເີຸ້ປັນທ່ີສະໜບັສະໜນູ ສວ່ ນທີ1 ໂດຍໃຊແຸ້ ບບສອບຖາມສາໍຫ ວດ ຜຸ້ທູ ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງກບັກດົໝາຍໃນເລ່ ອງນີຸ້ເຊ່ິງໄດແຸ້ ກ່ : ສະມາຊິກປ່າຊ ມຊນົ, ກາໍມະການປ່າຊ ມຊນົ ແລະ ເຈົຸ້າໜາຸ້ທ່ີຂອງລດັທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງກບັປ່າຊ ມຊນົ, ວເິຄາະຂໍມຸ້ ນູ ເພ່ ອສຶກສາຄວາມສາໍພນັລະຫວາ່ ງ ປດັໄຈພາຍໃນ, ປດັໄຈພາຍນອກ ກບັລະດບັການມສີວ່ ນຮວ່ ມກບັການບໍລິຫານຈດັການຊ ມຊນົໂດຍ ໃຊແຸ້ ບບພນັລະນາ (Descriptive Statistics) ປະກອບດວຸ້ ຍຄ່າອດັຕາສ່ວນ (Percentage), ຄ່າ ສະເລຍ່ (Mean) ແລະ ຄາ່ ຜິດດຽ່ ງ (S.D), ຈາກການສຶກສາເຫັນວາ່ ບ ກຄນົ: ປດັ ຈບ ນັລດັທະທາໍ ມະນນູ ແຫງ່ ລາຊະອານາຈກັໄທປີ2007 ໄດມບີດົບນັຍດັຮບັຮອງສິດຂອງ ທ່ີຈະມສີວ່ ນຮວ່ ມກນັກບັ ລດັ, ຊ ມຊນົໃນການອະນ ລກັ, ບາໍ ລງ ຮກັສາ ແລະ ໃຊປຸ້ ະໂຫຍດຈາກຊບັພະຍາກອນທາໍມະຊາດ ຊ່ງຶລວມໄປເຖງິປ່າໄມຸ້ແລະ ພບົວາ່ ກດົໝາຍທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງປ່າໄມບຸ້ ງັຄບັໃຊຢຸ້ ່ຄູ : ບນັຍດັປ່າສະຫງວນ ແຫງ່ ຊາດ ປີ1964, ບນັຍດັປ່າໄມ ຸ້ ປີ1941, ບນັຍດັອຫ ະແຫງ່ ຊາດ ປີ1941, ບນັຍດັສະຫງວນ

32 ແລະ ຄ ຸ້ມຄອງສດັ ປ່າ ປີ1992 ແລະ ບນັຍດັ ປ່າສະຫງວນປີ1992 ບ່ໍມບີນັ ຍດັທ່ີກາໍ ນດົ ໃຫຸ້ ປະຊາຊນົເຂົຸ້າມສີວ່ ນຮວ່ ມໂດຍກງົໃນການບໍລິຫານຈດັການປ່າຊ ມຊນົ ແຕເ່ ປັນກດົໝາຍທ່ີມງ ຸ້ເນັນຸ້ ໃນ ການຄມ ຸ້ ຄອງຊບັພະຍາກອນທາໍມະຊາດໃຫຍຸ້ ງັຄງົຢ່ຫູ າຍກວາ່ , ສວ່ ນກດົໝາຍທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງກບັປ່າໄມຸ້ ໃນຕາ່ ງປະເທດເຊ່ັນ: ສາທາລະນະລດັ ປະຊາຊນົຈນີ ກ່ມໍ ກີານບນັຍດັກດົໝາຍທ່ີໃຫຸ້ປະຊາຊນົມີ ສວ່ ນຮວ່ ມໃນການບໍລິຫານຈດັການປ່າຢ່າງຊດັເຈນ ແລະ ກດົໝາຍສ່ງົເສີມກິດຈະການປ່າໄມຸ້ ແລະ ໃນຂະນະດຽວກນັກ່ວໍ າງລະບຽບກດົເກນການອະນ ລກັປ່າໄມຸ້ຫ ໃນປະເທດຍີປ ່ນ ຊ່ຶງມຮີບູ ແບບການບໍລິຫານຈດັການປ່າໄມໂຸ້ດຍມເີອກະຊນົເປັນເຈົຸ້າຂອງກາໍ ມະສິດປ່າຫ າຍກວາ່ ລດັ , ມີ ການລວມໂຕກນັຂອງເອກະຊນົເປັນສະມາຄມົ ຫ ເປັນສະຫະກອນ, ມກີດົໝາຍຮບັຮອງ, ເຮັດ ໃຫກຸ້ ານບໍລິຫານຈດັການເປັນໄປຢາ່ ງມປີະສິດທິດພາບແຕໃ່ ນຂະນະດຽວກນັປ່າທ່ີເປັນກາໍມະສິດຂອງ ລດັນນັຸ້ ກເໍນັຸ້ນດາຸ້ນການບໍລິຫານຈດັການໂດຍມວີດັຖ ປະສງົເພ່ ອການອະນ ລກັຫ າຍກວາ່ ທາງດາຸ້ນ ເສດຖະກດິ ແລະ ຈາກການສຶກສາວິໄຈພບົວາ່ ລດັພະຍາຍາມອອກກດົໝາຍກຽ່ ວກບັປ່າໄມຊຸ້ ມຊນົ ໂດຍໃຊໄຸ້ ລຍະເວລາລວມ 10 ປີຊ່ຶງເປັນກດົໝາຍທ່ີສ່ງົເສີມໃຫຸ້ປະຊາຊນົຮວ່ ມກບັລດັໃນການ ອະນ ລກັຟ ຸ້ນຟູ ແລະ ພດັ ທະນາສະພາບແວດລຸ້ອມໂດຍໃຫຸ້ປະຊາຊນົຮ່ວມກນັເພ່ ອຈດັການ, ເບ່ິງແຍງ ແລະ ໃຊຊຸ້ ບັພະຍາກອນປ່າໄມດຸ້ວຸ້ ຍຕນົເອງຢາ່ ງຢງັຸ້ຢ ນ ໃນຂະນະດຽວກນັ ສ ລິຍາ ຄງົດາໍ ພຸ້ອມຄະນະ (2016) ສຶກສາການຈດັການທ່ີດິນປ່າໄມຸ້ ກລໍ ະນສີຶກສາເຂດປໍລໍ ເມອ ງລະບລູ ີແຂວງລະນອງ ໂດຍມຈີດ ປະສງົຄ : 1.) ບໍລິບດົຂອງຊ ມຊນົ, ສະພາບພ ຸ້ນຖານທາງເສດຖະກດິ ສງັຄມົ ແລະ ວດັທະນະທາໍ ຂອງປະຊາກອນໃນເຂດປໍລໍ ເມອ ງ ລະບລູ ີແຂວງລະນອງ, 2.) ຂໍມຸ້ ນູ ພ ຸ້ນຖານຂອງປະຊາຊນົທ່ວົໄປທ່ີອາໄສຢ່ເູຂດປ່າ ຫ ທາໍມາຫາກນິ , 3.) ກຽ່ ວກບັການໃຊປຸ້ ະໂຫຍດຈາກຊບັພະຍາກອນປ່າໄມຸ້ແລະ ພ ຸ້ນທ່ີດນິ ໃນເຂດປ່າ ແລະ ຄວາມ ຄດິ ເຫັນປະຊາຊນົໃນພ ຸ້ນທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງກບັການສນູ ເສຍເຂດປ່າປໍລໍ, 4.) ວວິດັທະນາການການບກ ເບີກທ່ີ ດິນຂອງປະຊາຊນົ ແລະ ລກັສະນະການດາໍ ລງົຊີວິດຂອງປະຊາຊນົໃນເຂດປ່າປໍລໍ ຫ ເຂດທ່ີມີ ການທາໍ ມາຫາກນິ ແລະ 5.) ຄວາມຄິດເຫັນ ແລະ ຄວາມຕຸ້ອງການໃນການແກໄຸ້ຂບນັຫາພ ຸ້ນທ່ີ ປ່າໄມຫຸ້ ດລງົຂອງຊາວບາຸ້ນ. ປະຊາກອນທ່ີໃຊໃຸ້ນການສຶກສາຄງັຸ້ນແີຸ້ ມນ່ ປະຊາຊນົເຂດ 6,7 ແລະ 8 ຂອງເຂດປໍລໍ ເມອ ງກະບີແຂວງລະນອງ ຈາໍນວນ 362 ຄວົເຮອ ນ ກ ມ່ ຕວົຢ່າງໂດຍວິທີການສ ມ່ ແບບງາ່ ຍໄດກຸ້ ມ່ ຕວົຢ່າງ 185 ຄວົເຮ ອນ ແລະ ເລ ອກກ ມ່ ຕວົຢ່າງສະເພາະເຈາະຈງົທ່ີເປັນຜຸ້ຮູ , ູຸ້ ສາມາດໃຫຸ້ຂໍມຸ້ ນູ ໄດຸ້16 ຄນົ ແລະ ການສນົທະນາກ ມ່ 8 ຄນົ ເພ່ ອເກັບຂໍຸ້ມນູ ໂດຍໃຊແຸ້ ບບສອບ ຖາມ, ແບບສາໍພາດ, ການສນົທະນາກ ມ່ , ການໂອລຸ້ ມົ ແລະ ການສງັເກດການມສີວ່ ນຮວ່ ມ, ການ ວເິຄາະຂໍມຸ້ ນູ ແມນ່ ໃຊຄຸ້ າ່ ສວ່ ນຮອຸ້ ຍ ແລະ ການວເິຄາະແບບພນັລະນາເພ່ ອໃຊໃຸ້ນການສຶກສາ, ຜນົ ການວໄິຈພບົວາ່ : ປ່າໄມຍຸ້ ງັມຄີວາມສາໍພນັກບັວຖິ ຊີວີດິ ປະຊາຊນົທ່ີອາໄສຢູ່ເຂດປ່າ ໂດຍ 17.89%

33 ຂອງປະຊາຊນົກ ມ່ ຕວົຢ່າງມກີານໃຊປຸ້ ະໂຫຍດຈາກປ່າໄມເຸ້ຊ່ັນ: ການໃຊນ່ າໍຸ້ຈາກປ່າໄມ, ຸ້ການໃຊໄຸ້ມຸ້ ປກ ເຮ ອນ, ການເກບັຂອງປ່າລາ່ ສດັ, ເພ່ ອເປັນອາຫານ, ຂາຍເປັນລາຍໄດຸ້ແລະ ພບົວາ່ ປະຊາຊນົ ໄດຮຸ້ ບັປະໂຫຍດຫ ດລງົຈາກປ່າໃນອາດດີເນ່ອ ງຈາກປ່າໄມມຸ້ຄີວາມເສ່ ອມໂຊມລງົຫ າຍເມ່ອ ທຽບໃສ່ 10 ປີກອ່ ນ. ສາໍລບັຄວາມຄິດເຫັນກຽ່ ວກບັການຈດັການທ່ີດນິ ປ່າໄມພຸ້ ບົວາ່ ເກດີຂນຶຸ້ ໃນ 2 ລກັສະນະ ຄ: ການລກັລອບຕດັໄມຸ້ແລະ ການບກ ລກ ພ ຸ້ນທ່ີແຕປ່ ະເດັນສາໍຄນັຄພ ຸ້ນທ່ີຊບັຊອຸ້ ນຂອງທ່ີດນິປ່າໄມຸ້ ແລະ ທ່ີດນິທາໍມາຫາກນິອນັສ ບເນ່ອ ງມາຈາກການບກ ລກ ພ ຸ້ນທ່ີປ່າໄມໃຸ້ນອາດດີ ແລະ ການດາໍເນນີ ງານຂອງພາກລດັທ່ີຍງັບ່ໍສາມາດຫາແນວທາງແກໄຸ້ຂບນັຫາໄດຢຸ້ ່າງເປັນຮບູ ປະທາໍ ແລະ ຂາດ ປະສິດທິພາບ, ເປັນປັດໄຈສາໍ ຄນັທ່ີນາໍ ໄປສູ່ການບ ກລ ກພ ຸ້ນທ່ີປ່າໄມສຸ້ າໍ ຄນັ ເຊ່ັນ: ປດັ ໄຈທາງ ເສດຖະກິດ ແລະ ສງັຄມົໄດແຸ້ ກ່ : ຄວາມຍາກຈນົ ແລະ ການຂາດແຄນທ່ີດິນປະຊາຊນົ, ການ ສະແຫວງຫາຜນົປະໂຫຍດຂອງກ ມ່ ນາຍທຶນ, ການເພ່ີມຂນຶຸ້ ຂອງປະຊາກອນ ແລະ ການຂາດຈດິສາໍ ນກຶຮວ່ ມກນັໃນການອະນລ ກັປ່າໄມ, ຸ້ ຈາກການສຶກສາຂາຸ້ງເທິງສາມາດສະຫ ບໄດວຸ້ າ່ : ການບໍລິຫານ ຈດັການປ່າໄມເຸ້ປັນສ່ິງໜ່ຶງທ່ີຈາໍເປັນໂດຍສະເພາະໃນປະເທດລາວເຮົາເປັນຕນົຸ້ ແມນ່ ການເຜີຍແຜ່ຂໍຸ້ ມນູ ຂາ່ ວສານກຽ່ ວກບັການນາໍ ໃຊພຸ້ ຸ້ນທ່ີປ່າໃຫຸ້ແກຊ່ າວໜ ່ມປະຊາຊນົເພ່ ອໃຫຸ້ເຂົາເຫັນຄວາມສາໍ ຄນັ ຂອງປ່າໄມ. ຸ້ ນອກນນັຸ້ ຈາກຜນົການສຶກສາຂາຸ້ງເທິງພບົວາ່ : ສປປ ຈນີ ໄດມຸ້ ກີດົໝາຍກຽ່ ວກບັການ ໃຫຸ້ປະຊາຊນົມສີວ່ ນຮວ່ ມໃນການຈດັການປ່າ ເຫັນວາ່ ສ່ິງດ່ງັກາ່ ວມຄີວາມຈາໍເປັນຫ າຍໃນປດັຈບ ນັ ໂດຍສະເພາະ ສປປ ລາວ ຫາກປະຊາຊນົສາມາດມບີດົບາດໃນການຈດັການປ່າຢ່າງທ່ວົເຖງິຈະ ເຮັດໃຫຸ້ການຈດັການປ່າມລີະບບົລະບຽບຂນຶຸ້ ແລະ ຈາກການສຶກສາຂາຸ້ງເທິງຍງັເຫັນວາ່ ສາເຫດທ່ີ ເຮັດໃຫຸ້ມກີານບ ກລ ກພ ຸ້ນທ່ີປ່າແມນ່ ມາຈາການທ່ີໃນອາດີດການດາໍເນີນງານຂອງພາກລດັບ່ໍທນັມີ ແນວທາງແກໄຸ້ຂບນັຫາຢ່າງເປັນຮບູ ປະທາໍ ໂດຍສະເພາະແມນ່ ການວາງແຜນນາໍ ໃຊທຸ້່ີດິນຂນັຸ້ບາຸ້ນ ເປັນຕນົຸ້ ແມນ່ ການທ່ີປະຊາຊນົພາຍໃນບາຸ້ນເຂົຸ້າມາມບີດົບາດໃນການວາງແຜນການນາໍ ໃຊພຸ້ ຸ້ນທ່ີປ່າ ຂອງຊ ມຊນົ. ສະຫ ບລວມ: ຈາກການສຶກສາບດົຄນົຸ້ ຄວາຸ້ການວິໄຈຂອງບນັດາທ່ານທ່ີກາ່ ວມານນັຸ້ເຫັນໄດຸ້ ວາ່ ມຄີວາມສອດຄອງຕ່ໍຫວົຂໍຸ້ທ່ີຜຸູ້ສຶກສາສນົ ໃຈ ການຄ ຸ້ມຄອງປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ ນະຄອນ ໄກສອນພມົວິຫານ ແຂວງສະຫວນັນະເຂດ ຊ່ຶງເປັນແນວທາງທ່ີສາໍຄນັຕ່ໍກບັບນັຫາການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າ ແລະ ເປັນແນວທາງການສຶກສາຄ : ການຄ ມຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ ປີ2010 ແລະ 2019 ໂດຍຈາໍແນກຕາມການນາໍໃຊດຸ້ ນິ 7 ປະເພດມ: ີ1) ດນິປ່າໄມ,ຸ້ 2) ດນິກະສິກາໍ, 3) ດນິປກ ສາຸ້ງ, 4) ດນິ ເປ່ົາວາ່ ງ, 5) ສວນຢາງພາລາ, 6) ເສັຸ້ນທາງ ແລະ 7) ແຫ ງ່ ນາໍຸ້, ການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນພບົວາ່ ໃນ ແຕລ່ ະປີຈະມຄີວາມແຕກຕາ່ ງກນັຕາມນະໂຍບາຍ, ລະບຽບການປກົຄອງໃນແຕລ່ ະຊວ່ ງ ໂດຍລວມ ແລວຸ້ ແມນ່ ມກີານຄມ ຸ້ ຄອງຕາມລະບຽບກດົໝາຍການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າໄມ.ຸ້

34 4. ຂອບເຂດແນວຄດິການສກຶສາ ໃນການສຶກສາຄງັຸ້ນີຸ້ແມນ່ ໄດອຸ້ ີງໃສແ່ ນວຄິດ, ທິດສະດີແລະ ຜນົງານການວິໄຈທ່ີໄດກຸ້ າ່ ວມາ ຂາຸ້ ງເທິງ ຈ່ຶງສາມາດວາງໂຄງສຸ້າງການສຶກສາໄດຸ້ຄ : ການຄ ຸ້ມຄອງປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ ນະຄອນໄກສ່ ອນພມົວຫິ ານ ແຂວງສະຫວນັນະເຂດ ແຜນວາດ 01: ແນວຄວາມຄດິ ຄວາມສາໍພນັລະຫວາ່ ງໂຕປ່ຽນຕນົຸ້ກບັໂຕປ່ຽນຕາມ 5. ຄວາມໝາຍຂອງຄາໍສບັສະເພາະທ່ີໃຊໃຸ້ນການສກຶສາ ພ ຸ້ນທ່ີປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ: ໝາຍເຖງິພ ຸ້ນທ່ີປ່າສະຫງວນທ່ີຕງັຸ້ຢຫູ່ າ່ ງຈາກຕວົເມອ ງນະຄອນ ໄກສອນພວົວິຫານ 12 ກິໂລແມັດ, ນອນຢູ່ໃນເສັຸ້ນຂະໜານທີ16° 31′ 13" − 16°34′12" ແລະ ເສັຸ້ນແວງທີ104°50′00" − 104°52′10" ຊ່ຶງກວມເອົາຢູ່ 2 ເມອ ງຄ : ນະຄອນໄກສອນພມົວິຫານ ແລະ ເມອ ງອທ ມ ພອນ ຊ່ຶງເປັນປ່າສະຫງວນໃນລະດບັແຂວງ ໂດຍຢູ່ພາຍໃຕກຸ້ ານຄມ ຸ້ ຄອງຂອງ ຂະແໜງຄມ ຸ້ ຄອງຊບັພະຍາກອນປ່າໄມຸ້ແຂວງສະຫວນັນະເຂດ. ປດັໃຈສວ່ ນບກ ຄນົ: ເພດ 2) ການມສີວ່ ນຮວ່ ມຂອງປະຊາຊນົໃນ ການຄ ຸ້ມຄອງປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ ນ ະຄອ ນ ໄກສ ອ ນພົມວິຫານ ແ ຂ ວ ງ ສະຫວນັນະເຂດ ປີ2010 ແລະ ປີ2019 - ການວາງແຜນ - ການລງົມປ ະຕິບດັ - ການຮບັ ແລະ ການແບ່ງປັນຜນົ ປະໂຫຍດ - ການຕິດຕາມ ແລະ ປະເມນີຜນົ 1) ເພ່ ອສຶກສາສະພາບການຄມ ຸ້ ຄອງພ ຸ້ນທ່ີ ປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດແຕປ່ ີ2010 ແລະ ປິ2019 - ການປ່ຽນແປງພ ຸ້ນທ່ີການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າ - ການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ

35 ການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດໝາຍເຖງິ: ການຕິດຕາມສະພາບການປ່ຽນແປງພ ຸ້ນທ່ີປ່າ ສະຫງວນໃນແຕລ່ ະໄລຍະ ໂດຍວາງເປົຸ້າໝາຍ ແລະ ວໄິສທດັໄວຢຸ້ າ່ ງຊດັເຈນ. ສະພາບພ ຸ້ນທ່ີປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ: ໝາຍເຖງິການປ່ຽນແປງພ ຸ້ນທ່ີເຂດປ່າສະຫງວນນະຄອນ ໄກສອນພມົວິຫານ ແຂວງສະຫວນັນະເຂດ ຕະຫ ອດໄລຍະ 9 ປີທ່ີຜ່າມາ ຊ່ຶງປະກອບມກີານ ປ່ຽນແປງຂອງພ ຸ້ນທ່ີດິນກະສິກາໍ, ດິນເປ່ົາຫວາ່ ງ, ດິນປກ ສາຸ້ ງ, ດນິ ປ່າໄມ, ຸ້ສວນຢາງພາລາ ແລະ ເສັຸ້ນທາງ ແລະ ພ ຸ້ນທ່ີແຫ ງ່ ນາໍຸ້. ການມສີວ່ ນຮວ່ ມ: ໝາຍເຖງິປະຊາຊນົມສີວ່ ນຮວ່ ມ 2 ບາຸ້ນໃນການດາໍເນນີກດິ ຈະກາໍການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນ, ການວາງແຜນ, ການລງົມປ ະຕິບດັ , ການຮບັ ແລະ ການແບ່ງປັນຜນົ ປະໂຫຍດ, ການຕິດຕາມ ແລະ ປະເມນີຜນົ. ການວາງແຜນໝາຍເຖງິ: ການຄນົຸ້ ຫາສາເຫດຂອງບນັຫາແລວຸ້ ວາງແຜນດາໍເນນີງານເພ່ ອປຸ້ອງ ກນັ ແລະ ແກໄຸ້ຂບນັຫາທ່ີອາດຈະເກດີຂນຶຸ້ ໄວລຸ້ ວ່ ງໜາຸ້. ການປະຕິບດັໝາຍເຖງິ: ການນາໍເອົາແຜນທ່ີວາງໄວໄຸ້ປປະຕິບດັ ການແບງ່ ປນັຜນົປະໂຫຍດໝາຍເຖງິ: ການກະຈາຍຜນົງານຈາກການປະຕິບດັຕາມແຜນທ່ີວາງ ໄວຸ້ໃນຮບູ ແບບຂອງການແບງ່ ປນັເຊ່ັນ: ລາຍຮບັ, ຜນົງານ ແລະ ຜນົປະໂຫຍດຕາ່ ງໆທ່ີເກດີຈາກ ກດິຈະກາໍການວາງແຜນ. ການປະເມນີຜນົໝາຍເຖງິ: ເປັນຂນັຸ້ຕອນທ່ີສາໍຄນັ ເພາະການຕິດຕາມປະເມນີຜນົງານໃຫຮຸ້ ເູຸ້ຖງິຂໍຸ້ ສະດວກ, ຂໍຫຸ້ ຍງ ຸ້ຍາກສາມາດຖອດຖອນບດົຮຽນຈາກການປະເມນີຜນົເພ່ ອວາງແຜນໃນຕ່ໍໜາຸ້. ການປະຍ ກໃຊລະຸ້ ບບົສາລະສນົເທດທາງພູມສາດ ີ (Geographic information System: GIS): ແມນ່ ໃຊເຸ້ພ່ ອກວດສອບເບ່ິງສະພາບການຄ ຸ້ມຄອງພ ຸ້ນທ່ີປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດກຽ່ ວກບັການ ປ່ຽນແປງພ ຸ້ນທ່ີປ່າຕາມປະເພດການນາໍໃຊທຸ້່ີດນິ .

36 ພາກທ ີIII ວທ ິ ີ ການສກ ຶສາ 1. ຮບູ ແບບການສກຶສາ ການສຶກສາຄງັຸ້ນີຸ້ໄດນຸ້ າໍ ໃຊວຸ້ ທິ ີວໄຈ ິ 2 ຮບູ ແບບຄ : ແບບປະລິມານ, ແບບຄນ ນະພາບ ໂດຍໃຊຸ້ ແບບເຕັກນກິທາງດາຸ້ນຂໍມຸ້ ນູ ຂາ່ ວສານທາງພມູ ສີາດ (GIS) ເຂົຸ້າຊວ່ ຍ. 2. ປະຊາກອນສກຶສາ ແລະ ການສ ມ່ ກ ມ່ ຕວົຢາ່ ງ 2.1 ປະຊາກອນສຶກສາ ປະຊາກອນທ່ີໃຊເຸ້ຂົຸ້າໃນການສຶກສາຄງັຸ້ນີຸ້ສາໍລບັວິທີການສຶກສາທາງດາຸ້ນປະລິມານ ແມນ່ ໃຊແຸ້ ບບຟອມສອບຖາມ ຖາມປະຊາຊນົບຸ້ານໝອງໂກມ່ 57 ຄອບຄວົ ແລະ ບຸ້ານນາທາດ 46 ຄອບຄວົ ລວມມຈີາໍນວນ 103 ຄອບຄວົ. 2.2 ກ ມ່ ຕວົຢາ່ ງ ຜວຸູ້ ໄິຈໄດການ ຸ້ ກາໍນດົກ ມ່ ຕວົຢ່າງຂອງການສຶກສາໃນຄງັຸ້ນແີຸ້ ມນ່ ເລ ອກແບບກລໍ ະນຮີຈູຸ້ າໍນວນ ປະຊາກອນທ່ີແນນ່ ອນ ໂດຍອີງຕາມສູດຂອງ ບ ນຊມົ ສີສະອາດ (1992) ແນນ່ ອນ ຊ່ຶງມລີາຍ ລະອຽດດງ່ັລ ມ່ ນ:ີຸ້ ຕາລາງ 1: ການກາໍນດົປະຊາກອນກ ມ່ ຕວົຢາ່ ງ ລ/ດ ຈາໍນວນປະຊາກອນ ຂະໜາດກ ມ່ ຕວົຢາ່ ງ (ສວ່ ນຮອຸ້ ຍ) 1 ປະຊາກອນຫ ກັຮອຸ້ ຍ 15-30 2 ປະຊາກອນຫ ກັພນັ 10-15 3 ປະຊາກອນຫ ກັໝ່ ນ 5-10 ອາຸ້ງອງີ: (ບນ ຊມົ ສີສະອາດ, 1992) ສດູ ຄດິ ໄລຈ່ າໍນວນຄອບຄວົ: n = N x ສວ່ ນຮອຸ້ ຍ 100 N: ຈາໍນວນຄອບຄວົທງັໝດົ, n: ຈາໍນວນຄອບຄວົທ່ີສອບຖາມ, %: ສວ່ ນຮອຸ້ ຍ ແທນຄາ່ ໃສສ່ ດູ : ບາຸ້ນໜອງໂກມ່ : n = 191 x 30 100 , ບາຸ້ນນາທາດ: n = 156 x 30 100 n = 57 ຄອບຄວົ n = 46 ຄອບຄວົ

37 ເມ່ອ ໄດຈຸ້ າໍນວນກ ມ່ ຕວົຢ່າງລວມທງັສອງບຸ້ານລວມ 103 ຄອບຄວົ ຫ ງັຈາກນນັຸ້, ແມນ່ ສ ່ມ ຕວົຢ່າງຄອບຄວົແບບເຈາະຈງົເອົາກ ມ່ ຕວົຢ່າງທ່ີສາມາດໃຫຸ້ຂໍມຸ້ ນູ ໄດຢຸ້ ່າງຊດັເຈນ ໂດຍປຶກສາຫາລ ຮວ່ ມກບັຄະນະການປກົຄອງບາຸ້ນໃນການເລ ອກຕວົຢ່າງຄ : ເລ ອກຄອບຄວົທ່ີນາໍ ໃຊປຸ້ ່າໄມຈຸ້ າກປ່າ ສະຫງວນ, ຄອບຄວົທ່ີຖຄ ອງການສາໍ ປະທານທ່ີດິນເຂດພ ຸ້ນທ່ີປ່າສະຫງວນ, ຄອບຄວົທ່ີຕງັຸ້ບາຸ້ນ ເຮອ ນ ຫ ສ່ິງປກ ສາຸ້ງຕາ່ ງໆໃກໃຸ້ນເຂດປ່າສະຫງວນ ລວມເຖງິຄອບຄວົທ່ີເຮັດການກະສິກາໍໃນເຂດ ພ ຸ້ນທ່ີປ່າສະຫງວນ ໂດຍການໃຊແຸ້ ບບຟອມສອບຖາມໄປສອບຖາມຄອບຄວົເປົຸ້າໝາຍ ພາຍໃຕຸ້ ການນາໍພາຂອງອາໍນາດການປກົຄອງທງັສອງບາຸ້ນ. 2.3 ກ ມ່ ເປົຸ້າໝາຍ ການສຶກສາດາຸ້ນຄນ ນະພາບຜສຸູ້ ຶກສາເລ ອກແບບສາໍພາດແບບເຈາະຈງົ ສາໍພາດທາ່ ນຫວົໜາຸ້ ພະແນກກະສິກາໍ ແລະ ປ່າໄມແຸ້ຂວງສະຫວນັນະເຂດ, ຫວົໜາຸ້ໜວ່ ຍງານຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນດງົ ນາຕາດ, ອາໍນາດການປກົຄອງບາຸ້ນໜອງໂກມ່ ແລະ ນາຍບາຸ້ນນາທາດ ລວມມີ4 ທ່ານ, ແບບ ສອບຟອມສາໍ ພາດໄດກຸ້ າ່ ວເຖິງການຄ ຸ້ມຄອງປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດປີ2010 ແລະ ປີ2019 ກວມລວມ 2 ດາຸ້ນຄ: 1. ການປ່ຽນແປງພ ຸ້ນທ່ີການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນ 2. ການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນດງົນາຕາດ 3. ແຫ ງ່ ຂໍມຸ້ ນູ , ເຄ່ອ ງມ ແລະ ວທິ ີເກບັກາໍຂໍມຸ້ ນູ 3.1 ແຫ ງ່ ຂໍມຸ້ ນູ 3.1.1 ແຫ ງ່ ຂໍມຸ້ ນູ ປະຖມົມະພມູ ເປັນຂໍມຸ້ ນູ ປະຖມົມະພມູ ທ່ີໄດຈຸ້ າກການເກັບຂໍຸ້ມນູ ຕາ່ ງໆຢູ່ໃນພາກສະໜາມເຊ່ັນ: ຈາກ ການສາໍ ພາດກ ມ່ ຕວົຢ່າງພະນກັງານ, ອາໍ ນາດການປກົຄອງບຸ້ານ ແລະ ໄດຈຸ້ າກການສອບຖາມ ປະຊາຊນົພາຍໃນບຸ້ານທ່ີສຶກສາ, ນອຈາກນີຸ້ຍງັໄດຈຸ້ າກການເດີນສາໍ ຫ ວດ ແລະ ສງັເກດ ແລຸ້ວ ບນັທຶກຂໍມຸ້ ນູ ຕາ່ ງໆຕາມແບບຟອມສອບຖາມ. 3.1.2 ແຫ ງ່ ຂໍມຸ້ ນູ ທຕ ິຍະພມູ ຂໍມຸ້ ນູ ທຕ ິຍະພມູ ໄດຈຸ້ າກການລວບລວມບນັດາເອກະສານ, ບດົລາຍງານ, ນະໂຍບາຍ, ນຕິ ິກາໍ, ຫ ກັການ, ຍດ ທະສາດການຄມ ຸ້ ຄອງປ່າສະຫງວນ, ເອກະສານງານວໄິຈຕາ່ ງໆທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງ ໂດຍມແີຫ ່ງຂໍມຸ້ ນູ ຈາກຫໍສະໝດ ຕາ່ ງໆຂອງພາກສວ່ ນທ່ີກຽ່ ວຂອຸ້ ງເຊ່ັນ: ມະຫາວິທະຍາໄລພາຍໃນ, ກະຊວງ ແລະ ສະຖາບນັການສຶກສາຄນົຸ້ ຄວາຸ້ຕາ່ ງໆ. ນອກນແີຸ້ ມນ່ ຂໍມຸ້ ນູ ຈາກອິນເຕີເນັດ ຊ່ງຶຂໍມຸ້ ນູ ທ່ີ ໄດມຸ້ າແມນ່ ຈະນາໍມາປະກອບເປັນຂໍມຸ້ ນູ ການສຶກສາ.