PANDUAN PENGAJARAN PENDIDIKAN MUZIK TAHUN 6.

KEMENTERIAN PENDIDIKAN MALAYSIA

KURIKULUM STANDARD SEKOLAH RENDAH

PANDUAN PENGAJARAN

PENDIDIKAN MUZIK

TAHUN 6

Terbitan

Kementerian Pendidikan Malaysia

Bahagian Pembangunan Kurikulum

2015

Cetakan Pertama
© Kementerian Pendidikan Malaysia

Hak Cipta Terpelihara. Tidak dibenarkan mengeluar ulang mana-mana bahagian
artikel, ilustrasi, audio dan isi kandungan buku ini dalam apa juga bentuk dan cara
apa jua sama ada secara elektronik, fotokopi, mekanik, rakaman atau cara lain
sebelum mendapat kebenaran bertulis daripada Pengarah, Bahagian Pembangunan
Kurikulum, Kementerian Pendidikan Malaysia.

ISBN 978-967-420-075-6

Pengenalan v

CONTOH AKTIVITI PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN 3
Perincian Tajuk Kecil Aktiviti Pengajaran dan Pembelajaran 4
Nyanyian 14
Perkusi 24
Muzik dan Gerakan 32
Rekoder 42
Penghasilan Muzik 48
Apresiasi Muzik 52
Notasi Muzik

AKTIVITI ENSEMBEL 60
Hei Kawan-Kawan 65
Tepuk Amai-Amai 73
Amalan Kita dan Hei Kawan-Kawan

CONTOH RANCANGAN PELAJARAN HARIAN ( RPH ) 83
Contoh RPH
86
MAKLUMAT LAGU 89
Maklumat Lagu 92
Kandungan CD

PENGHARGAAN
Penghargaan

Buku Panduan Pengajaran Pendidikan Muzik Tahun Enam ini telah dihasilkan oleh
Bahagian Pembangunan Kurikulum, Kementerian Pendidikan Malaysia. Buku ini
disediakan sebagai bahan rujukan untuk membantu guru menjana idea, merancang
dan melaksanakan pelbagai aktiviti pengajaran dan pembelajaran Pendidikan Muzik
di sekolah. Panduan Pengajaran ini diharapkan dapat membantu guru untuk
menterjemahkan aspirasi Kurikulum Standard Sekolah Rendah (KSSR),
Pendidikan Muzik Tahun Enam.

Panduan Pengajaran Tahap I (Tahun 1, 2 dan 3) mempunyai kandungan yang
berbeza dengan Panduan Pengajaran Tahap II (Tahun 4, 5 dan 6). Buku Panduan
Pengajaran Tahap I memuatkan 20 unit pengajaran untuk memenuhi keperluan
pengajaran selama setahun. Di Tahap II, murid akan dibekalkan dengan buku teks.
Oleh yang demikian, Panduan Pengajaran Tahap II hanya memuatkan contoh
aktiviti pengajaran dan pembelajaran bagi setiap modul dalam Dokumen Standard
Kurikulum dan Pentaksiran ( DSKP ) Pendidikan Muzik. Buku ini juga memuatkan
skor beserta CD muzik iringan yang boleh digunakan oleh guru untuk memberi
pengalaman kepada murid bermain muzik secara ensembel. Namun demikian,
setiap lagu yang dibekalkan hanya merupakan lagu cadangan. Guru boleh memilih
dan menggunakan lagu daripada koleksi mereka sendiri asalkan sesuai dengan
aktiviti pengajaran dan pembelajaran (PdP) yang dijalankan.

Contoh aktiviti PdP yang terdapat dalam buku ini ialah:

 Nyanyian
 Perkusi
 Muzik dan Gerakan
 Rekoder
 Penghasilan Muzik
 Apresiasi Muzik
 Notasi Muzik

v

Strategi dan aktiviti PdP dalam buku ini merupakan cadangan. Guru digalakkan
menggunakan kreativiti sendiri untuk mengubah suai aktiviti tersebut supaya
bersesuaian dengan kesediaan dan kebolehan murid dalam setiap pelaksanaan
PdP. Setiap aktiviti PdP yang disediakan boleh dilaksanakan mengikut peruntukan
masa pembelajaran yang dicadangkan. Contohnya bagi nyanyian, PdP direka
bentuk untuk pengajaran selama 180 minit di mana guru mempunyai enam waktu
pengajaran dengan 30 minit bagi setiap waktu. Ini bermakna, guru mempunyai
waktu yang selesa untuk mencapai standard pembelajaran.
.

vi

CONTOH
AKTIVITI PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN



PERINCIAN TAJUK KECIL
AKTIVITI PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN

Contoh 30 minit x 6
aktiviti waktu
pengajaran pengajaran

dan Cadangan
pembelajaran bahan bantu
mengajar
Fokus
pembelajaran Merujuk
Standard
Standard Prestasi
Kandungan DSKP
yang merujuk
Cadangan
kepada aktiviti
DSKP

Standard
Pembelajaran
yang merujuk

kepada
DSKP

Cadangan
Elemen

Merentas
Kurikulum

3

 Solfa Track 01 : Ini Malaysia (Suara 1-Solfa)
 Dua lapisan suara Track 02 : Ini Malaysia (Suara 1-Vokal)
 Dinamik Track 03 : Ini Malaysia (Suara 2-Solfa)
 Artikulasi Track 04 : Ini Malaysia (Suara 2-Vokal)
Track 05 : Ini Malaysia (Suara 1 & 2 –Solfa)
Pengalaman Muzikal Track 06 : Ini Malaysia (Suara 1 & 2 –Vokal)
1.1 Menyanyikan lagu daripada pelbagai Track 07 : Ini Malaysia (Minus One)

repertoir. Rujuk DSKP Pendidikan Muzik Tahun 6

1.1.1 Bernyanyi dengan pic yang betul. Minggu 1
1.1.2 Bernyanyi lagu dua lapisan suara. 1. Menyanyikan lagu Ini Malaysia secara
1.1.3 Bernyanyi solfa do, re, mi, fa, so, la,
solfa.
ti, do’. (m.s 5: Suara 1 - Solfa, Track 01)
1.1.4 Mengaplikasi crescendo dan Minggu 2
2. Menyanyikan lagu Ini Malaysia.
decrescendo dalam nyanyian. (m.s 6: Suara 1-Vokal, Track 02)
1.1.5 Bernyanyi dengan dinamik. 3. Mengaplikasikan dinamik dalam
nyanyian.
- lembut (p) Minggu 3
- sederhana lembut (mp ) 4. Menyanyikan lagu Ini Malaysia secara
- kuat (f) solfa. (m.s 7: Suara 2-Solfa, Track 03)
- sederhana kuat (mf) 5. Mengaplikasikan dinamik dalam
1.1.6 Bernyanyi dengan artikulasi yang nyanyian.
betul. Minggu 4
- staccato 6. Menyanyikan lagu Ini Malaysia.
- legato (m.s 8: Suara 2-Vokal, Track 04)
1.1.7 Mengamalkan nilai murni semasa 7. Mengaplikasikan crescendo dalam
aktiviti bernyanyi. nyanyian.
Minggu 5
Contoh soalan penaakulan 8. Menyanyikan lagu Ini Malaysia secara
solfa.
Mengapakah kita perlu mengaplikasikan (m.s 9 & 10:
perkara berikut dalam nyanyian? Suara 1 & 2– Solfa, Track 05)
 dinamik 9. Mengaplikasikan crescendo dan
 crescendo dan decrescendo decrescendo dalam nyanyian.
Minggu 6
4 10. Menyanyikan lagu Ini Malaysia.
(m.s 11 & 12:

Suara 1 & 2-Vokal, Track 06)

Lirik dan lagu :
Khalijah Mohamed

5

INI MALAYSIA Lirik dan lagu:
Khalijah Mohamed
(Suara 1)

Sungguh indahnya alam Comel menawan
Diterangi Sang Suria Kanak-kanak menari
Mengeringkan titisan hujan Merdu lagunya
Yang membasahi bumi Sambil kibar bendera

Hatiku sungguh tenang Semua wajah gembira
Melihat warna pelangi Tak kira bangsa agama
Dicelah pohon tinggi nan hijau Berpimpin mesra senyum ketawa
Burung mula berkicau Kami anak Malaysia

6

Lirik dan lagu:
Khalijah Mohamed

7

INI MALAYSIA Lirik dan lagu:
(Suara 2 ) Khalijah Mohamed

Sungguh indahnya alam Comel menawan
Sang Suria Kanak-kanak menari
Hu hu hu hu hu hu hu hu Merdu lagunya
Yang membasahi bumi Sambil kibar bendera

Hatiku sungguh tenang Semua wajah gembira
Sang Pelangi Malaysia
Hu hu hu hu hu hu hu hu Hu hu hu hu hu hu hu hu
Burung mula berkicau Kami anak Malaysia

8

Lirik dan lagu:
Khalijah Mohamed

9

10

Lirik dan lagu:
Khalijah Mohamed

11

12

13

 Dinamik Track 08: Kita Rakyat Malaysia (Vokal)
 Tempo Track 09: Kita Rakyat Malaysia (Instrumental)
Track 10: Rentak Masri 4 bar
Pengalaman Muzikal Track 11: Kita Rakyat Malaysia
1.2 Memainkan alat perkusi.
(Instrumental + Perkusi 1)
Track 12: Kita Rakyat Malaysia

(Instrumental + Perkusi 2)
Track 13: Kita Rakyat Malaysia

(Instrumental + Perkusi 1 & 2)

Rujuk DSKP Pendidikan Muzik Tahun 6

1.2.1 Memainkan corak irama berdasarkan Minggu 1
skor. 1. Mendengar dan menyanyikan lagu Kita
- meter 2 3 4
444 Rakyat Malaysia. (m.s 15: Track 08)
2. Menepuk detik lagu Kita Rakyat
1.2.2 Memainkan alat perkusi dalam pelbagai
tempo. Malaysia. (Track 09)
3. Murid mendengar audio rentak masri.
1.2.3 Memainkan alat perkusi dengan
dinamik (Track 10)
berdasarkan skor.
- lembut ( p ) 4. Murid menepuk rentak masri.
- sederhana lembut ( mp ) (Track 10)
- kuat ( f )
- sederhana kuat ( mf ) 5. Murid menepuk rentak masri dengan
dinamik kuat (f) dan lembut (p).
1.2.4 Mengamalkan nilai murni semasa
aktiviti memainkan alat perkusi. Minggu 2
6. Murid menepuk corak irama perkusi 1
Kreativiti
Menggunakan rentak lain seperti mac dengan iringan muzik.
dan inang. Berbincang tentang mud lagu (m.s 16 & 17: Track 11)
apabila rentak dipelbagaikan. 7. Murid menepuk corak irama perkusi 1
mengikut dinamik dalam pelbagai tempo.
14 Minggu 3
8. Murid menepuk corak irama perkusi 2
dengan iringan muzik.
(m.s 18 & 19: Track 12)
9. Murid menepuk corak irama perkusi 2
mengikut dinamik dalam pelbagai
tempo.
Minggu 4
10. Murid dibahagikan kepada 2 kumpulan.
Kumpulan 1 memainkan perkusi 1 dan
kumpulan 2 memainkan perkusi 2

KITA RAKYAT MALAYSIA

Lirik dan lagu :
Khalijah Mohamed
Khairul Bariah Haroen

Kita rakyat Malaysia Makmur bumi bertuah
Sopan dan santun amalan kita Merdeka serta muhibah
Budaya kebanggaan kita semua Eratkan perpaduan
Bina negara sejahtera Ke arah kegemilangan

Rakyat tunjang keharmonian Kita rakyat Malaysia
Penuh semangat setia kawan Bina negara maju dan makmur
Panji negara berdiri teguh megah Gagah perkasa pertahan negaraku
Kita rakyat Malaysia Dirgahayu Malaysia

15

16

17

18

19

20

21

22

Kita Rakyat Malaysia
Kita rakyat Malaysia
Sopan dan santun amalan kita
Budaya kebanggaan kita semua
Bina negara sejahtera
Rakyat tunjang keharmonian
Penuh semangat setia kawan
Panji negara berdiri teguh megah
Kita rakyat Malaysia
Makmur bumi bertuah
Merdeka serta muhibah
Eratkan perpaduan
Ke arah kegemilangan
Kita rakyat Malaysia
Bina negara maju dan makmur
Gagah perkasa pertahan negaraku
Dirgahayu Malaysia

23

Pergerakan berdasarkan Track 14 : Audio Kastanet
 bentuk muzik Track 15 : Audio Dram Samping
Track 16 : Audio Dram Tenor
Pengalaman Muzikal Track 17 : Audio alat perkusi
1.3 Bergerak mengikut muzik. Track 18 : Audio latihan 1
Track 19 : Audio latihan 2
Track 20: Audio latihan 3
Track 21: Jingkli Nona (Vokal ’la’)
Track 22: Jingkli Nona (Vokal)
Track 37: Jingkli Nona (Melodi)

Rujuk DSKP Pendidikan Muzik Tahun 6

1.3.1 Membuat pergerakan berdasarkan Minggu 1
muzik yang didengar. 1. Murid bergerak mengikut bunyi alat
- bentuk muzik
- harmoni perkusi yang diperdengarkan.
- tekstur (m.s 25: Track 14-16)
2. Murid bergerak mengikut perubahan bunyi
1.3.2 Mengamalkan nilai murni semasa alat perkusi yang didengar.
aktiviti bergerak mengikut muzik. (m.s 25: Track 17)
3. Murid menyusun kad ikon mengikut
Menggunakan gerakan sesuai seperti rakaman yang diperdengarkan. Murid
menghayun tangan, bergerak bergerak mengikut kad ikon yang telah
ke depan atau ke tepi untuk mengikut disusun. (m.s 26: Track 18 -20)
melodi untuk mengenal pasti bentuk lagu Minggu 2
yang didengar 4. Murid menyanyikan lagu Jingkli Nona
dengan sebutan ’la’. (m.s 27: Track 21)
24 5. Murid mendengar dan mengecam
perubahan melodi dalam lagu.
6. Murid membuat tiga pergerakan yang
berbeza mengikut perubahan melodi
tersebut. (Track 21)
Minggu 3
7. Murid menyanyikan lagu Jingkli Nona.
(m.s 28: Track 22)
8. Murid dibahagikan kepada beberapa
kumpulan dan membuat pergerakan kreatif
berdasarkan perubahan melodi lagu yang
diperdengarkan. (Track 22)
9. Murid membuat persembahan mengikut
kumpulan masing-masing.
(m.s 29: Track 37)

1. Murid bergerak mengikut bunyi alat perkusi yang diperdengarkan.
(Track 14-16)

ALAT PERKUSI PERGERAKAN
Track 14

Berlari

Track 15

Berkawad

Track 16

Berjalan

2. Murid bergerak berdasarkan perubahan bunyi alat perkusi yang didengar.
(Track 17)

25

Arahan:
1. Murid mendengar rakaman audio.
2. Murid menyusun kad ikon berdasarkan audio yang didengar.
3. Murid bergerak berdasarkan kad ikon yang telah disusun.

Contoh kad ikon

Latihan 1. (Track 18)

Latihan 2. (Track 19)

Latihan 3. (Track 20)

26

A
B
C

C

27

A

B

C

Jingkli Nona
Jingkli nona jingkli nona eu que re ca sar
Jingkli nona jingkli nona eu que re ca sar
Casana o tem por ta que lai lo go pa sar
Casana o tem por ta que lai lo go pa sar
Temcana o tem quan do tem sal lar mao tem
Temcana o tem quan do tem sal lar mao tem

28

A
B
C

C

29

 Penjarian not D dan C Track 22: Jingkli Nona ( Vokal)
 Melodi dan Melodi Kaunter Track 23: Jingkli Nona (Minus one)
 Tempo Track 24-29 : Latihan perlidahan dan
 Dinamik
penjarian not D
Pengalaman Muzikal Track 30-35 : Latihan perlidahan dan
1.4 Memainkan rekoder secara ensembel.
penjarian not C
Track 36 : Latihan perlidahan dan penjarian

not D dan C
Track 37: Jingkli Nona (Melodi)
Track 38: Jingkli Nona (Melodi Kaunter)
Track 39: Jingkli Nona

(Melodi & Melodi Kaunter)

Rujuk DSKP Pendidikan Muzik Tahun 6

1.4.1 Memainkan not C, D, E, F, G, A, B, C’ dan D’ Minggu 1
dengan ton yang baik. 1. Murid mengenal pasti penjarian not D
- memainkan not
dan memainkan latihan perlidahan dan
- penjarian not penjarian not D.
C, D, E, F, G, A, B, C’ dan D’ (m.s 32 & 33: Track 24 - 29)
2. Murid mengenal pasti penjarian not C
- pernafasan dan memainkan latihan perlidahan dan
- perlidahan (dengan sebutan ‘tu’) penjarian not C. (m.s 34 & 35: Track 30-35)
- embouchure Minggu 2
- postur 3. Murid membuat latihan perlidahan,
pernafasan dan penjarian not D dan C.
1.4.2 Memainkan rekoder berdasarkan skor. (m.s 36: Track 36)
- memainkan frasa lagu Minggu 3
- memainkan melodi kaunter 4. Murid mengenal pasti not D dan C pada
- memainkan melodi melodi lagu Jingkli Nona dan memainkan
melodi lagu Jingkli Nona. (m.s 37:Track 37)
1.4.3 Memainkan rekoder dalam pelbagai tempo. Minggu 4
5. Murid memainkan melodi kaunter lagu
1.4.4 Mengaplikasikan dinamik dalam Jingkli Nona. (m.s 38: Track 38)
permainan rekoder Minggu 5—7
- lembut (p) 7. Murid memainkan melodi lagu Jingkli Nona
- sederhana lembut (mp) dengan iringan muzik.(m.s 39: Track 23)
- kuat (f) 8. Murid memainkan melodi kaunter dengan
- sederhana kuat (mf) iringan muzik. (m.s 39: Track 23)
9. Murid dibahagikan kepada 2 kumpulan:
Contoh soalan penaakulan Kumpulan 1 memainkan melodi lagu.
Mengapakah penjarian rekoder perlu Kumpulan 2 memainkan melodi kaunter.
dilakukan dengan betul? (m.s 39: Track 39)
10.Murid mengaplikasikan dinamik dalam
30 melodi kaunter dan melodi lagu Jingkli
Nona dengan iringan muzik minus one.
(m.s 39: Track 23)

Asas penjarian rekoder

7
6

5

4
Tangan kanan

3

2
1

0
Tangan kiri

31

Penjarian Not D

Penjarian Not D

6
5 Tangan kanan

4

Tangan kiri 3
2
01

32

Latihan perlidahan dan penjarian not D

Arahan : Murid mendengar rakaman CD, menyanyi dengan sebutan perlidahan dan memainkan
rekoder.

Langkah 1 Langkah 2 Langkah 3
Murid mendengar rakaman CD. Murid menyanyi dengan Murid memainkan rekoder.

sebutan perlidahan.

Latihan 1 : Track 24

tu tu tu-ud

Latihan 2 : Track 25

tu tu tu-ud

Latihan 3 : Track 26

Latihan 4 : Track 27 tu tu tu tu-ud
Latihan 5 : Track 28 tu tu tu tud

Latihan 6 : Track 29 tu tu tu tud
tu tu tu tu tud

33

Penjarian Not C

Penjarian Not C

7

6
5 Tangan kanan

4

Tangan kiri 3
2
01

34

Latihan perlidahan dan penjarian not C

Arahan : Murid mendengar rakaman CD, menyanyi dengan sebutan perlidahan dan memainkan
rekoder.

Langkah 1 Langkah 2 Langkah 3
Murid mendengar rakaman CD. Murid menyanyi dengan Murid memainkan rekoder.

Latihan 1 : Track 30 sebutan perlidahan.

tu tu tu-ud

Latihan 2 : Track 31

tu tu tu-ud

Latihan 3 : Track 32

Latihan 4 : Track 33 tu tu tu tu-ud
Latihan 5 : Track 34 tu tu tu tud

Latihan 6 : Track 35 tu tu tu tud
tu tu tu tu tud

35

Latihan
Arahan:
1. Tepuk corak irama skor di bawah.
2. Menyanyi dengan sebutan perlidahan.
3. Memainkan rekoder.
4. Ambil nafas pada permulaan frasa bertanda V.
5. ‘ tu_’ disebut dipertengahan frasa.
6. ‘tu_ud’ disebut pada akhir frasa.

36

C

37

38

39

Warna ton Gambar situasi
- suasana di pasar
- stesen keretapi
- perkhemahan
- berkelah di pantai

Rujuk DSKP Pendidikan Muzik Tahun 6

Penghasilan Muzik Minggu 1
2.1 Menghasilkan idea muzikal kreatif.
1. Murid dibahagikan kepada 4 kumpulan.
2.1.1 Menghasilkan pelbagai kesan bunyi 2. Setiap kumpulan diberikan gambar
untuk mengiringi persembahan.
berdasarkan situasi:
Kreativiti dan KBAT - stesen keretapi (m.s 41)
1. Murid menggunakan pelbagai medium semasa - berkelah di pantai (m.s 42)
- perkhemahan (m.s 43)
mencipta kesan bunyi. - suasana di pasar (m.s 44)
2. Murid mengurus dan membuat persembahan 3. Murid berbincang dan menyatakan
tentang bunyi yang terdapat dalam
hasil karya mereka. sesuatu situasi dan mengajuk bunyi
tersebut.
4. Murid berbincang tentang medium yang
sesuai untuk digunakan bagi
menghasilkan kesan bunyi tersebut.
Contoh: alat perkusi, bahan kitar
semula dan bahan alam persekitaran.

Minggu 2
5. Murid membuat latihan kesan bunyi

yang telah dibincangkan berdasarkan
situasi yang diberi.
6. Semua kumpulan membuat
persembahan.

40

Stesen Keretapi

Arahan:
Minggu 1
1. Murid berbincang serta menyatakan bunyi yang terdapat dalam situasi di atas.
2. Murid berbincang tentang medium yang sesuai untuk digunakan bagi menghasilkan
kesan bunyi tersebut.
Contoh: alat perkusi, bahan kitar semula dan bahan alam persekitaran.
Minggu 2
1. Murid membuat latihan berdasarkan aktiviti minggu 1.
2. Murid membuat persembahan.

41

Berkelah di Pantai

Arahan:
Minggu 1
1. Murid berbincang serta menyatakan bunyi yang terdapat dalam situasi di atas.
2. Murid berbincang tentang medium yang sesuai untuk digunakan bagi menghasilkan
kesan bunyi tersebut.
Contoh: alat perkusi, bahan kitar semula dan bahan alam persekitaran.
Minggu 2
1. Murid membuat latihan berdasarkan aktiviti minggu 1.
2. Murid membuat persembahan.

42