ึ7เครื่องกล

ชดุ กจิ กรรมการเรยี นรูว้ ทิ ยาศาสตร์

กลมุ่ สาระการเรยี นรูว้ ทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี

รายวชิ าฟิ สกิ ส์ 2 รหสั วชิ า ว30202 ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปีท่ี 4
หน่วยการเรยี นรูท้ ่ี 5 เร่อื ง งานและพลงั งาน

ชดุ ท่ี 7 เร่อื ง เคร่อื งกล

นางพชั รี คูณทอง
ตาแหน่ง ครู วทิ ยฐานะ ครูเช่ียวชาญ

โรงเรยี นโนนกลางวทิ ยาคม อาเภอพบิ ูลมงั สาหาร จงั หวดั อบุ ลราชธานี
องคก์ ารบรหิ ารสว่ นจงั หวดั อบุ ลราชธานี

ชุ ด ท่ี 7 เ ค ร่ื อ ง ก ล ห น้ า | ก

คำนำ

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ เร่ือง งานและพลังงาน ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4
จัดทาข้ึนเพือ่ เปน็ สื่อนวัตกรรมประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน รายวิชาฟิสิกส์ 2 รหสั วิชา
ว30202 เพื่อให้ผู้เรยี นใช้ประกอบกิจกรรมการเรียนการสอนและสามารถเรียนรดู้ ้วยตนเอง นาไปใช้
ในการเรียนการสอนซ่อมเสริมได้ หรือใช้ในการสอนแทนได้เป็นอย่างดี เพื่อให้ผู้เรียนมีความรู้
ความเข้าใจและพัฒนาผลสัมฤทธ์ิทางการเรียนของผู้เรียนกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ เป็น
นวัตกรรมท่ีช่วยลดบทบาทของครูตามแนวทางการปฏิรูปการเรียนรู้ที่ยึ ดผู้เรียนเป็นสาคัญ
เป็นกิจกรรมการเรียนรู้ที่ส่งเสริมให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ได้ด้วยตนเอง ทาเป็น คิดเป็น แก้ปัญหาได้
สามารถพัฒนาตนเอง ได้เต็มตามศักยภาพ ซึ่งสอดคล้องกับหลักสูตรแกนกลางการศึกษาข้ันพื้นฐาน
พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ.2560) ที่มุ่งเน้นให้ผู้เรียนได้รับการพัฒนาทั้งด้านความรู้
กระบวนการคิด กระบวนการสืบเสาะหาความรู้ การแก้ปัญหา ความสามารถในการสื่อสาร
การตัดสินใจ การนาความรู้ไปใช้ในชีวิตประจาวัน ตลอดจนส่งเสริมให้ผู้เรียนมีจิตวิทยาศาสตร์
คุณธรรมและคา่ นยิ มทถ่ี กู ต้องเหมาะสม

ผู้จัดทาหวังเป็นอย่างย่ิงว่า ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์น้ีจะทาให้ผู้เรียน
มีความรู้ ความเข้าใจในเรื่องโลกและการเปลี่ยนแปลงของเปลือกโลกได้เป็นอย่างดี มีทักษะ
กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ และมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสงู ขึ้น สามารถใช้เพื่อศึกษาค้นคว้าด้วย
ตนเองเป็นสื่อที่มีประสิทธิภาพ สามารถอานวยประโยชน์ต่อการเรียนการสอนให้บรรลุวัตถุประสงค์
ของหลกั สูตรได้

ผู้จัดทาหวังเป็นอย่างย่ิงว่า ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ชุดน้ี จะมีประโยชน์ต่อ
นักเรียนและผู้สนใจที่จะนาไปใช้สอนและฝึกเด็กในปกครองในการพัฒนากระบวนการเรียนรู้
วทิ ยาศาสตร์ใหม้ ีคุณภาพมากยิง่ ขึ้นตอ่ ไป

พชั รี คณู ทอง

โดย นางพชั รี คูณทอง ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูเชีย่ วชาญ

ชุ ด ที่ 7 เ ค รื่ อ ง ก ล ห น้ า | ข

สำรบัญ

เรอ่ื ง หนำ้
คำนำ ก
สำรบญั ข
คำชแ้ี จงเก่ียวกับกำรใช้ชุดกิจกรรมกำรเรยี นรู้ ค
แผนภมู ิลำดับขน้ั ตอนกำรใช้ชดุ กิจกรรมกำรเรียนรู้ ง
คำชแี้ จงกำรใช้ชดุ กิจกรรมกำรเรยี นรู้สำหรับครู จ
คำชแ้ี จงกำรใช้ชุดกจิ กรรมกำรเรียนรู้สำหรับนกั เรยี น ฉ
1
สาระการเรยี นรู้ / ผลการเรียนรู้ 1
จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้ 2
สาระสาคัญ / ความคิดรวบยอด 3
แบบทดสอบก่อนเรียน 6
บัตรเน้ือหา ชุดที่ 7 เร่อื ง เครื่องกล 24
บตั รกจิ กรรมที่ 7.1 เรอ่ื ง เครือ่ งกล 28
บตั รกจิ กรรมที่ 7.2 แบบฝกึ หัด เรื่อง เคร่อื งกล 33
ใบงานท่ี 7.1 แผนผงั มโนทัศน์ เรือ่ ง เครอื่ งกล 34
ใบงานท่ี 7.2 ถอดบทเรยี นตามหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียง เรอื่ ง เครื่องกล 35
แบบทดสอบหลงั เรียน 38
กระดาษคาตอบแบบทดสอบก่อนเรียนและหลงั เรยี น 39
บรรณำนกุ รม 40
ภำคผนวก 41
เฉลยบัตรกจิ กรรมท่ี 7.1 เรอ่ื ง เครอื่ งกล 46
เฉลยบตั รกิจกรรมที่ 7.2 แบบฝกึ หัด เร่อื ง เคร่ืองกล 51
เฉลยใบงานท่ี 7.1 53
เฉลยใบงานที่ 7.2 55
เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียนและหลังเรียน 56
ประวตั ยิ อ่ ผจู้ ดั ทำ

โดย นางพชั รี คณู ทอง ตาแหน่ง ครู วทิ ยฐานะ ครูเชยี่ วชาญ

ชุ ด ที่ 7 เ ค ร่ื อ ง ก ล ห น้ า | ค

คำช้แี จงเกย่ี วกับชุดกจิ กรรมกำรเรียนรู้

1. ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ หน่วยกำรเรียนรู้ท่ี 5 เร่ือง งำนและพลังงำน

กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เพ่ือใชป้ ระกอบการจัดการเรียนรู้ รายวิชาฟิสิกส์ 2

รหัสวิชา ว30202 ชั้นมัธยมศึกษาปีท่ี 4 โดยให้สอดคล้องตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาข้ัน

พน้ื ฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบบั ปรับปรงุ พ.ศ. 2560) กระทรวงศกึ ษาธิการ หลกั จิตวทิ ยาการเรียนรู้

ยึดแนวทางการฝึกท่เี หมาะสมกับระดับและวยั เพอื่ ให้นักเรยี นเกิดความกระตอื รือร้น มี

ความสุขในการทากิจกรรมการเรียนรู้ และเพื่อส่งเสริมเจตคติที่ดี นักเรียนจะได้พัฒนากระบวนการ

คิด กระบวนการตัดสินใจ กระบวนการแก้ปัญหาและสามารถนาความรู้ไปใช้ในชีวิตประจาวันได้

มุ่งเน้นพัฒนาผู้เรียนให้เกิดการเรียนรู้ เข้าใจหลักการทางวิทยาศาสตร์ เกิดทักษะกระบวนการทาง

วิทยาศาสตร์ วิธีสารวจตรวจสอบข้อมูล การคิดแก้ปัญหา ตลอดจนการเสริมสร้างจิตวิทยาศาสตร์

ซง่ึ ประกอบดว้ ยชดุ กจิ กรรมการเรียนรู้ จานวน 8 ชุด ดังน้ี

ชุดท่ี 1 เรอ่ื ง แรงและงาน

ชุดท่ี 2 เรอื่ ง พลังงานจลน์

ชุดที่ 3 เร่ือง พลงั งานศกั ย์

ชดุ ที่ 4 เร่อื ง กฎการอนุรกั ษ์พลังงานกล

ชุดที่ 5 เรอ่ื ง การประยุกต์กฎการอนรุ กั ษพ์ ลงั งานกล

ชุดท่ี 6 เรอ่ื ง กาลงั

ชดุ ท่ี 7 เรื่อง เครอื่ งกล

ชดุ ท่ี 8 เร่ือง แหล่งพลังงานและการใชพ้ ลังงาน

2. ชุดกิจกรรมการเรียนรูว้ ทิ ยาศาสตร์น้ีเป็น ชดุ ที่ 7 เรอ่ื ง เครอื่ งกล ใช้เวลำ 3 ชัว่ โมง

3. ผู้ใช้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์นี้ควรศึกษาข้ันตอนการใช้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้

อยา่ งละเอียดกอ่ นใช้

โดย นางพชั รี คูณทอง ตาแหน่ง ครู วทิ ยฐานะ ครูเชยี่ วชาญ

ชุ ด ท่ี 7 เ ค รื่ อ ง ก ล ห น้ า | ง

แผนภูมิลำดับข้นั ตอนกำรใชช้ ุดกิจกรรมกำรเรยี นรู้

อา่ นคาชี้แจงและคาแนะนาในการใชช้ ุดการเรียนรู้
ศึกษาตวั ชว้ี ัดและจดุ ประสงค์การเรียนรู้
ทดสอบก่อนเรียน
ศึกษาชดุ กิจกรรมการเรียนรู้ตามข้นั ตอน

ประเมินผลการจดั กิจกรรมการเรียนร้จู ากชุดกจิ กรรม
ทดสอบหลงั เรยี น

ผ่ำนกำรทดสอบ

ศกึ ษาชุดกิจกรรมการเรียนรู้เรอ่ื งต่อไป
ชุดท่ี 7 เรอ่ื ง เครื่องกล

โดย นางพชั รี คณู ทอง ตาแหนง่ ครู วิทยฐานะ ครูเชี่ยวชาญ

ชุ ด ที่ 7 เ ค รื่ อ ง ก ล ห น้ า | จ

คำช้ีแจงกำรใช้ชดุ กิจกรรมกำรเรยี นรสู้ ำหรับครู

ชุดกจิ กรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ต่อไปนี้ คอื ชดุ ที่ 7 เรอ่ื ง เครือ่ งกล ใชเ้ วลำในกำรทำ
กิจกรรม 3 ชั่วโมง ซึ่งนักเรียนจะได้สารวจ สังเกตและรวบรวม ข้อมูลมาสรุปเป็นองค์ความรู้
โดยใช้กระบวนการคิด กระบวนการสืบค้นข้อมูล กระบวนการทางสังคม ทักษะกระบวนการทาง
วิทยาศาสตร์ กระบวนการเผชิญสถานการณ์และแก้ปัญหา ผ่านทางกระบวนการกลุ่ม เพ่ือช่วยให้
การดาเนินการจัดกิจกรรมการเรียนรู้บรรลุจุดประสงค์และมีประสิทธิภาพ ครูผู้สอนควรดาเนินการ
ดังน้ี

1. ครูผู้สอนต้องศึกษาและทาความเข้าใจเกี่ยวกับคาช้ีแจงการใช้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้
สาหรับครู และแผนการจัดการเรียนรู้ เพ่ือท่ีครูผู้สอนสามารถนาชุดกิจกรรมการเรียนรู้ไปใช้ในการ
จดั กิจกรรมการเรียนรู้ไดอ้ ยา่ งมีประสิทธิภาพ การจัดชั้นเรียน การเตรียมแหล่งเรยี นรู้ การเตรยี มสือ่ /
อุปกรณ์ ทใ่ี ช้ในการเรียนการสอน

2. การจัดช้ันเรยี นจะจัดให้นักเรียนนง่ั เป็นรายบุคคลหรือกลุ่มก็ได้
3. ใหน้ กั เรยี นทาแบบทดสอบก่อนเรียนกอ่ นเพ่ือวัดพน้ื ฐานความรรู้ ายบุคคล
4. แจง้ จดุ ประสงค์ให้นกั เรยี นทราบ
5. แจกชุดกิจกรรมการเรียนรู้ให้นักเรียนให้นักเรียนได้ศึกษา แนะนาวิธีการการใช้
ชดุ กจิ กรรมการเรียนรู้เพือ่ นกั เรียนจะได้ปฏบิ ัตอิ ย่างถูกต้อง
6. ดาเนินการสอนตามกจิ กรรมการเรยี นรู้ท่กี าหนดในแผนการจัดกจิ กรรมการเรยี นรู้
7. ขณะที่นักเรยี นทุกกลุ่มปฏิบัตกิ จิ กรรม ครูไม่ควรพูดเสียงดัง หากมีอะไรจะพูดต้องพูดเป็น
รายกลมุ่ หรอื รายบคุ คล ต้องไมร่ บกวนกจิ กรรมของนกั เรียนกลุ่มอื่น
8. หลังจากนักเรียนศึกษาชุดกิจกรรมการเรียนรู้เสร็จเรียบร้อยแล้ว ครูให้นักเรียน ทาใบ
กิจกรรม ทาแบบทดสอบหลังเรียน เพื่อประเมินผลการเรียนของนักเรียนแจ้งคะแนนให้นักเรียน
ทราบเพอ่ื นาไปพฒั นาตนเองใหช้ ่วั โมงตอ่ ไป
9. ครูคอยแนะนาชี้แจง ให้กาลังใจนักเรียน สังเกตพฤติกรรมการเรียนในระหว่างเรียนเพ่ือ
ประเมินพฤตกิ รรมนักเรยี น
10. หลงั จากปฏบิ ัติกิจกรรมแลว้ นกั เรยี นจะต้องจัดเกบ็ อุปกรณท์ กุ ชิ้นใหเ้ รยี บรอ้ ย

โดย นางพัชรี คณู ทอง ตาแหนง่ ครู วทิ ยฐานะ ครูเชีย่ วชาญ

ชุ ด ท่ี 7 เ ค รื่ อ ง ก ล ห น้ า | ฉ

คำชแ้ี จงกำรใช้ชุดกิจกรรมกำรเรียนรสู้ ำหรับนักเรยี น

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ที่นักเรียนได้ศึกษาต่อไปน้ีคือ ชุดท่ี 7 เร่ือง เครื่องกล
ซึ่งนักเรียนจะได้สารวจ สังเกต และรวบรวมข้อมูลมาสรุปเป็นองค์ความรู้ โดยใช้กระบวนการคิด
กระบวนการสืบค้นขอ้ มูล กระบวนการทางสังคม ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ กระบวนการ
เผชญิ สถานการณ์ และแก้ปัญหา ผ่านทางกระบวนการกลุ่ม เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด นักเรียนควร
ปฏบิ ตั ติ ามคาชแี้ จง ดังต่อไปนี้

1. ชดุ กจิ กรรมการเรียนรู้วทิ ยาศาสตร์ ชุดท่ี 7 เร่ือง เครื่องกล ใชเ้ วลำในกำรทำกิจกรรม
3 ช่ัวโมง

2. นกั เรียนอา่ นคาแนะนาคาชี้แจงการใช้ชดุ กจิ กรรมการเรียนรู้ใหเ้ ข้าใจ
3. นักเรียนศึกษาสาระการเรียนรู้ ผลการเรียนรู้ จุดประสงค์การเรียนรู้ และสาระสาคัญ
เพอื่ ให้ทราบวา่ ไดศ้ ึกษาเนอื้ หาและเขา้ ร่วมกจิ กรรมได้ความร้อู ะไร
4. นักเรยี นทาแบบทดสอบก่อนเรยี น จานวน 10 ข้อ
5. นักเรียนศึกษา และทาความเข้าใจเนื้อหาตั้งแต่เร่ิมต้นกระท้ังถึงหน้าสุดท้ายตามลาดับ
นักเรยี นทากจิ กรรมเปน็ รายกลมุ่ และศกึ ษาวิธีดาเนนิ กจิ กรรมใหเ้ ขา้ ใจ
6. นักเรียนปฏิบัติกิจกรรมในชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ตามที่กาหนดอย่าง
รอบคอบและครบถว้ น
7. นกั เรยี นทาแบบทดสอบหลังเรยี น จานวน 10 ข้อ
8. นักเรียนตรวจคาตอบจากเฉลยในส่วนท้ายเล่มชุดกิจกรรมการเรียนรู้ของครูผู้สอน
สง่ ผลงานและเล่มชุดกิจกรรมการเรียนรู้เพือ่ ใหค้ รูตรวจและบนั ทกึ ผล
9. นักเรียนทากจิ กรรมเสรจ็ แลว้ จัดเกบ็ อุปกรณ์ประกอบการเรียนให้เรยี บร้อย
10. นกั เรยี นรบั ฟงั การรายงานผลคะแนนคาชมเชย และคาแนะนาเพม่ิ เตมิ จากครู

โดย นางพัชรี คูณทอง ตาแหนง่ ครู วทิ ยฐานะ ครูเชี่ยวชาญ

ชุดท่ี 7 เคร่ืองกล ห น้ า | 1

ชุดที่ 7 เรอื่ ง เคร่ืองกล

สาระการเรยี นรู้เพม่ิ เติม

สาระฟิสิกส์
1. เข้าใจธรรมชาติทางฟิสิกส์ ปริมาณและกระบวนการวัด การเคล่ือนที่แนวตรง

แรงและกฎการเคล่ือนท่ีของนิวตัน กฎความโน้มถ่วงสากล แรงเสียดทาน สมดุลกลของวัตถุ
งานและกฎการอนุรักษ์พลังงานกล โมเมนตัมและกฎการอนุรักษ์โมเมนตัม การเคล่ือนที่แนวโค้ง
รวมทง้ั นาความรไู้ ปใชป้ ระโยชน์

ผลการเรียนรู้

4. อธิบายการทางาน ประสิทธิภาพและการได้เปรียบเชิงกลของเคร่ืองกลอย่างง่าย
บางชนิด โดยใช้ความรู้เรื่องงานและสมดุลกล รวมทั้งคานวณประสิทธิภาพและ
การได้เปรียบเชิงกลได้

จุดประสงค์การเรียนรู้

1. อธิบายประสิทธิภาพของเคร่ืองกลและเครื่องใช้ไฟฟ้าและหลักการทางานของเครื่องกลแบบ
ต่าง ๆ ได้ (K)

2. คานวณหาปริมาณตา่ ง ๆ ทเี่ ก่ียวข้องกบั การไดเ้ ปรียบเชงิ กลจากเครอ่ื งกลอยา่ งงา่ ยได้ (P)
3. รบั ผิดชอบตอ่ หน้าท่ีและงานทไ่ี ด้รบั มอบหมาย (A)

โดย นางพัชรี คูณทอง ตาแหนง่ ครู วทิ ยฐานะ ครูเชี่ยวชาญ

ชุดท่ี 7 เคร่ืองกล ห น้ า | 2

สาระสาคญั /ความคิดรวบยอด

การทางานของเคร่ืองกลอย่างง่าย ได้แก่ คาน รอก พื้นเอียง ลิ่ม สกรู และล้อกับเพลา
ใช้หลักของงานและสมดุลกลประกอบการพิจารณาประสิทธิภาพและการได้เปรียบเชิงกลของ
เครื่องกลอย่างง่าย ประสิทธิภาพคานวณได้จากสมการ Efficiency = Wout × 100%

Win

การได้เปรียบเชงิ กลคานวณไดจ้ ากสมการ M. A. = Fout = sin

Fin sout

สาระการเรียนร้แู กนกลาง

เคร่ืองกลอย่างง่าย ได้แก่ คาน รอก พ้ืนเอียง ล่ิม สกรู และล้อกับเพลา การทางานของ
เคร่ืองกลอย่างง่ายใช้หลักการของงาน การประดิษฐ์เคร่ืองกลแต่ละประเภทนั้นมักคานึงถึงความ
สะดวกสบายของผใู้ ชง้ าน

โดย นางพัชรี คูณทอง ตาแหน่ง ครู วทิ ยฐานะ ครูเชยี่ วชาญ

ชดุ ท่ี 7 เคร่ืองกล ห น้ า | 3

แบบทดสอบก่อนเรียน

เรอ่ื ง เครอื่ งกล กล่มุ สาระการเรียนรู้วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี
รายวชิ าฟสิ กิ ส์ 2
รหสั วชิ า ว30202 ชั้นมัธยมศกึ ษาปีท่ี 4

คาช้แี จง 1. แบบทดสอบฉบับนี้ จานวน 10 ขอ้ คะแนนเตม็ 10 คะแนน เวลาทใ่ี ช้ 10 นาที
2. จงเลอื กคาตอบทถี่ ูกต้องที่สดุ แล้วเขียนเครือ่ งหมาย  ลงในกระดาษคาตอบ

1. รอกเป็นเคร่ืองกลท่ีช่วยอานวยความสะดวก หรือช่วยผ่อนแรงในการทางาน แบ่งเป็นกี่
ประเภท

ก . 6 ประเภท
ข. 5 ประเภท
ค. 4 ประเภท
ง. 3 ประเภท

2. การใช้เสียมงัดดนิ เปน็ การใชห้ ลักการของเครือ่ งผ่อนแรงชนดิ ใด
ก. ลมิ่
ข. สกรู
ค. คาน
ง. พื้นเอียง

3. ข้อใดไม่ใช่ส่วนประกอบที่สาคัญในการทางานของคาน
ก .แรงผลัก
ข. แรงความพยายาม
ค. แรงความตา้ นทาน
ง. จดุ หมุนหรอื จุดฟัลครัม

4. คานในขอ้ ใดออกแรงน้อยทีส่ ดุ ถา้ แรงพยายามและแรงต้านทานมนี ้าหนักเทา่ กนั
ก. แรงพยายามอยรู่ ะหว่างจดุ หมนุ และแรงต้านทาน
ข. แรงพยายามอย่หู ่างจากจดุ หมุนมาก ๆ
ค. แรงพยายามอยู่ใกลจ้ ดุ หมุนมาก ๆ
ง. ทุกตาแหน่งผอ่ นแรงไดเ้ ทา่ กนั

โดย นางพัชรี คูณทอง ตาแหนง่ ครู วิทยฐานะ ครูเช่ียวชาญ

ชดุ ท่ี 7 เคร่ืองกล ห น้ า | 4

5. เครื่องกลชนิดหนึ่งมีประสิทธิภาพการใช้งาน 80 เปอร์เซ็นต์ ยกวัตถุหนัก 500 นิวตัน ข้ึนไป
วางบนหลงั คาบา้ นสงู 5 เมตร หากนาเครื่องกลชนิดเดียวกันน้ีไปยกกล่องเหล็กหนัก 50 นิวตนั จะ
สามารถยกขึ้นได้สงู สุดก่เี มตร

ก. 10 เมตร
ข. 20 เมตร
ค. 30 เมตร
ง. 40 เมตร

6. เครือ่ งกลในข้อใดชว่ ยผ่อนแรงได้นอ้ ยทสี่ ุด
ก. สกรู
ข. พ้นื เอียง
ค. รอกเดีย่ วตายตัว
ง. รอกเดย่ี วเคล่อื นท่ี

7. ลมิ่ มีหัวใชใ้ นกรณใี ด
ก. ล้อและเพลาสามารถใส่ล่มิ ไดเ้ พยี งด้านเดยี ว
ข. สอดเขา้ ไประหวา่ งร่องของเพลา
ค. ผิวลม่ิ ทงั้ บนและลา่ งขนานกัน
ง. ผิวของเพลาตา่ งระดบั

8. ข้อใดกล่าวผิดเก่ียวกับการได้เปรียบเชิงกล
ก. ถ้าค่ามากกวา่ 1 เครื่องกลผอ่ นแรง
ข. ถา้ คา่ เท่ากบั 1 เคร่อื งกลไมผ่ อ่ นแรง
ค. ถ้าค่านอ้ ยกวา่ 1 เคร่อื งกลไม่ผอ่ นแรง
ง. อัตราส่วนระหวา่ งแรงต้านทานตอ่ แรงพยายาม

โดย นางพัชรี คูณทอง ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูเชยี่ วชาญ

ชดุ ที่ 7 เคร่ืองกล ห น้ า | 5

9. รอกในข้อใดมปี ระสทิ ธภิ าพสูงในการใช้งาน
ก. รอกท่ีมขี นาดเล็ก
ข. รอกท่มี ีขนาดใหญ่
ค. รอกลื่นและคลอ่ ง
ง. รอกทค่ี ล้องดว้ ยเชอื กยาว

10. เคร่ืองกลชนิดหนึ่งมีประสิทธิภาพการใช้งาน 80 เปอร์เซ็นต์ ยกวัตถุหนัก 500 นิวตัน ข้ึนไป
วางบนหลงั คาบ้านสงู 5 เมตร หากนาเครื่องกลชนิดเดียวกันนีไ้ ปยกกล่องเหล็กหนัก 50 นวิ ตนั จะ
สามารถยกขึน้ ไดส้ ูงสดุ กี่เมตร

ก. 30 เมตร
ข. 40 เมตร
ค. 50 เมตร
ง. 60 เมตร

โดย นางพัชรี คณู ทอง ตาแหน่ง ครู วทิ ยฐานะ ครูเชยี่ วชาญ

ชดุ ที่ 7 เคร่ืองกล ห น้ า | 6

บัตรเนอ้ื หา
ชดุ ที่ 7 เรื่อง เคร่ืองกล

เครอื่ งกล
เคร่ืองกล เป็นเคร่ืองมือท่ีสร้างขึ้นเพื่อช่วยเหลือ หรืออานวยความสะดวกในการทางาน

การประดิษฐ์เคร่ืองกลแต่ละประเภทน้ันมักคานึงถึงความสะดวกสบายของผู้ใช้งาน โดยผู้ใช้งานจะ
พจิ ารณาจากประสทิ ธภิ าพ การทางานของเครอื่ งกลและการไดเ้ ปรยี บเชงิ กลของเครื่องกลนั้น ๆ

การทางานของเคร่ืองกลเป็นไปตามกฎการอนุรักษ์พลังงาน การทางานของเคร่ืองกลเพื่อ
เปลี่ยนจากพลังงานรูปหน่ึงเป็นพลังงานอีกรูปหน่ึงนั้นจะไม่สามารถเปล่ียนได้หน่ึงร้อยเปอร์เซ็นต์
เนื่องจากมีการสูญเสียพลังงานอื่นที่ไม่ต้องการ โดยเคร่ืองกลอย่างง่าย มี 6 ประเภท ประกอบด้วย
รอก คาน พ้ืนเอียง ล่ิม สกรู และล้อกับเพลา ซึ่งในการศึกษาเครื่องกลจะพิจารณาถึงแรงพยายาม
Fin  และแรงต้านทาน Fout  โดยแรงพยายามนั้นเป็นแรงที่ใหก้ ับเครือ่ งกล และแรงต้านทานเป็น
แรงเนือ่ งจากน้าหนกั ของวตั ถุ

เคร่ืองกลอย่างง่าย หรือเครื่องผ่อนแรง ในทางฟิสิกส์ เป็นอุปกรณ์ที่ใช้แรงเพียงอย่างเดียว
ในการทางาน เมอ่ื แรงหนงึ่ มากระทากับวัตถทุ าให้เกดิ การเคล่ือนยา้ ยท่ีของวตั ถุ โดยแรงท่ีกระทาผา่ น
ทางระบบจะใช้แรงน้อยกว่าแรงที่กระทาโดยตรง โดยอัตราส่วนระหว่างแรงท้ังสองน้ีถือว่าเป็นข้อ
ได้เปรียบเชงิ กล

ภาพที่ 7.1 เครอ่ื งกล
ท่ีมา : ส่ือการสอน อจท.

โดย นางพัชรี คณู ทอง ตาแหนง่ ครู วิทยฐานะ ครูเช่ยี วชาญ

ชดุ ที่ 7 เคร่ืองกล ห น้ า | 7

6.1 ประสิทธิภาพของเครอื่ งกลและเครื่องใชไ้ ฟฟ้า
ประสิทธิภาพของเคร่ืองกล (efficiency of machines; Ef1) เป็นความสามารถในการ
ทางานของเครื่องกล โดยเครื่องกลที่มีประสิทธิภาพการทางานสูงย่อมดีกว่าเคร่ืองกลประเภท
เดียวกันท่ีมปี ระสทิ ธิภาพการทางานตา่ กวา่ ซ่ึงหาไดจ้ าก

ในทางอุดมคติการถ่ายโอนพลังงานจะไม่มีการสูญเสียพลังงาน แต่ไนทางปฏิบัติน้ันจะมีการ
สูญเสียพลังงานไปบ้าง ประสิทธิภาพของเครื่องกลหรือเครื่องใช้ไฟฟ้าต่าง ๆ จึงมีประสิทธิภาพน้อย
กว่า 1 หรอื น้อยกวา่ 100 เปอรเ์ ซ็นต์ การหาประสิทธภิ าพของเครอื่ งกลยังสามารถหาไดจ้ าก

ฉลากประหยัดไฟฟ้าเบอร์ 5 ทีต่ ิดอยบู่ นเคร่ืองใช้ไฟฟ้าในปัจจุบนั คือ สิ่งท่ีบ่งบอกระดับการ
ใช้ไฟฟ้า ประสิทธิภาพ ค่าใช้จ่ายต่อปี ของเคร่ืองใช้ไฟฟ้าน้ันๆ เพื่อให้ผู้บริโภคสามารถเลือกซื้อ
เครื่องใช้ไฟฟ้าได้อย่างเหมาะสมและประหยัดค่าใช้จ่ายในระยะยาว ซึ่งฉลากน้ีจะมีระดับความ
ประหยดั ตงั้ แตเ่ บอร์ 1-5 โดยท่เี บอร์ 5 หมายถึง ประหยดั ไฟมากท่สี ดุ

ภาพที่ 7.2 ประสทิ ธิภาพของเครื่องกล
ที่มา : ส่อื การสอน อจท.

โดย นางพัชรี คูณทอง ตาแหน่ง ครู วทิ ยฐานะ ครูเช่ียวชาญ

ชดุ ท่ี 7 เครื่องกล ห น้ า | 8

6.2 หลกั การของงานกบั เครื่องกล
เครื่องกลช่วยให้เราใช้แรงน้อยลงหรือช่วยผ่อนแรง ซึ่งการผ่อนแรงของเครื่องกลน้ัน
พิจารณาจากการได้เปรียบเชิงกล (mechanical advantage; M.A.) ของเคร่ืองกล สามารถคานวณ
การได้เปรียบเชิงกลจากอัตราส่วนระหว่างขนาดของแรงท่ีได้จากเคร่ืองกล (แรงต้านทาน) ต่อขนาด
ของแรงทใี่ ห้กบั เครอื่ งกล (แรงพยายาม) ดงั สมการ

จากสมการ หากการได้เปรียบเชิงกลมีค่าเท่ากับ 1 (M.A. = 1) แสดงว่าแรงพยายามมีค่า
เท่ากับแรงต้านทาน เคร่ืองกลนี้จะไม่ช่วยผ่อนแรงแต่ช่วยอานวยความสะดวก หากการได้เปรียบ
เชิงกลมีคา่ มากกว่า 1 (M.A. > 1) แสดงว่าแรงพยายามมีคา่ น้อยกวา่ แรงตา้ นทาน เครื่องกลนีจ้ ะช่วย
ผ่อนแรง และหากการได้เปรียบเชิงกลมีน้อยกว่า 1 (M.A. < 1) แสดงว่าแรงพยายามมีค่ามากกว่า
แรงต้านทาน เครอื่ งกลนจ้ี ะไม่ชว่ ยผอ่ นแรง

โดย นางพชั รี คูณทอง ตาแหนง่ ครู วทิ ยฐานะ ครูเชย่ี วชาญ

ชดุ ที่ 7 เครื่องกล ห น้ า | 9

ภาพท่ี 7.3 การได้เปรยี บเชิงกล
ที่มา : สอื่ การสอน อจท.

ประเภทของเครือ่ งกล
1. รอก คือ เครื่องกลท่ีช่วยอานวยความสะดวกหรือช่วยผ่อนแรงในการทางาน แบ่งเป็น
ระบบรอกเดี่ยว และระบบรอกพวง ซึ่งระบบรอกเดี่ยวจะประกอบด้วย รอกเด่ียวตายตัวและรอก
เด่ียวเคลอ่ื นท่ี ดงั ภาพที่ 7.1

ภาพที่ 7.4 ระบบรอกเดีย่ ว

โดย นางพชั รี คณู ทอง ตาแหนง่ ครู วิทยฐานะ ครูเชีย่ วชาญ

ชดุ ท่ี 7 เครื่องกล ห น้ า | 10

พิจารณารอกเดี่ยวตายตัว ดังภาพ (ก) เม่ือออกแรงดึงเชือกท่ีคล้องผ่านรอกเป็นระยะทาง x
ทาให้วัตถมุ วล แ เคล่ือนท่ไี ด้ระยะทาง x เท่ากัน ถ้าไมม่ กี ารสญู เสียพลังงาน จะได้วา่ งานทีใ่ ห้กับรอก
เท่ากับงานที่ได้รับจากรอก ซ่ึงเป็นไปตามกฎการอนุรักษ์พลังงาน หมายถึง ต้องออกแรงดึงเชือก
(แรงพยายาม) เท่ากบั น้าหนักของวัตถุ (แรงตา้ นทาน) จะไดว้ ่า

พจิ ารณารอกเด่ียวเคล่ือนท่ี ดังภาพ (ข) เม่ือออกแรงดึงเชือกท่ีคล้องผา่ นรอกเป็นระยะทาง
x ทาให้วัตถุมวล m เคล่ือนท่ไี ด้ระยะทาง ถ้าไมม่ ีการสูญเสยี พลังงาน จะไดว้ ่างานท่ีใหก้ ับรอกเท่ากับ
งานที่ได้รับจากรอก ซึ่งเป็นไปตามกฎการอนุรักษ์พลังงาน หมายถึง ต้องออกแรงดึงเชือก (แรง
พยายาม) เพียงคร่งึ หนึง่ ของน้าหนกั ของวตั ถุ (แรงด้านทาน) เทา่ น้นั จะไดว้ ่า

รอก เป็นอุปกรณ์ช่วยอานวยความสะดวกในการเคล่ือนย้ายส่ิงของ มีลักษณะเป็นล้อ
โดยร้อยไว้กับเชือกหรือเคเบิล รอกถูกออกแบบมาเพ่ือใช้ในการเคลื่อนย้ายสิ่งของให้สะดวกขึ้น
หรือในระบบรอกบางชนิดใช้ในการผ่อนแรง รอกเป็นหน่ึงในเครื่องจักรพื้นฐานหกชนิด (คาน
พื้นเอียง ล่ิม สกรู ล้อและเพลา รอก) รอกเเบ่งเปน็ 5 ชนดิ 1. รอกเดีย่ วตายตวั 2. รอกเด่ยี วเคลอ่ื นที่
3. รอกพวง 1 4. รอกพวง 2 5. รอกพวง 3

เป็นอุปกรณ์ช่วยอานวยความสะดวกในการเคล่ือนย้ายสิ่งของ มีลักษณะเป็นวงล้อท่ีหมุนได้
มีเส้นเชือกคล้องผ่านวงลอ้ ให้สามารถหมุนได้เป็นระบบ โดยอาศัยหลักการของแรงตึงในเส้นเชือกที่มี
ขนาดเท่ากันทั้งเส้น มาช่วยในการทางาน รอกมักใช้กับงานยก หรือ เคล่ือนย้ายของหนัก
ซ่ึงมหี ลากหลายประเภทใหเ้ ลือกตามการใชง้ าน

โดย นางพัชรี คูณทอง ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูเช่ยี วชาญ

ชุดที่ 7 เครื่องกล ห น้ า | 11

ภาพท่ี 7.5
ทีม่ า : https://www.kachathailand.com/articles

จะเห็นได้ว่าการพฒั นาเครื่องมือเคร่อื งใช้ เพ่ือชว่ ยอานวยความสะดวก ในการทางานต่าง ๆ
เปลี่ยนไปตามคุณภาพชีวิต และความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น เมื่อเข้าสู่ยุคอุตสาหกรรม จึงเกิดการพัฒนา
กระบวนการผลิต และมกี ารใชเ้ ครอื่ งจักรมาแทนทีแ่ รงงานมนุษยน์ นั่ เอง

ประเภทของรอก
เราสามารถจดั ประเภทของรอก โดยพ้ืนฐานจะอาศัยการแยกพจิ ารณาตามการใช้งาน ดังนี้
รอกเด่ียวตายตัว (Fixed Pulley) เป็นรอกท่ีตรึงติดอยู่กับที่ ใช้เชือกหน่ึงเส้นพาดรอบล้อ
โดยจะมีปลายขา้ งหน่ึงผูกตดิ กบั วัตถุ ปลายอกี ข้างหน่ึงใช้สาหรับดึง เม่อื ดึงวัตถขุ ึ้นในแนวดงิ่ แรงทใ่ี ช้
ดงึ จะมีคา่ เท่ากบั น้าหนกั ของวัตถุ รอกเดีย่ วตายตวั ไมช่ ่วยผ่อนแรง แตส่ ามารถอานวยความสะดวกใน
การทางาน เชน่ การชักธงชาติข้ึนสู่ยอดเสา การลาเลยี งวสั ดอุ ปุ กรณท์ ใ่ี ชใ้ นการกอ่ สร้างขน้ึ ที่สูง
รอกเดี่ยวเคล่ือนท่ี (Movable Pulley) เป็นรอกที่เคลื่อนท่ีได้ขณะที่ใช้งาน วัตถุผูกติดกับ
ตัวรอกใช้เชอื กหน่ึงเส้นพาดรอบล้อโดยปลายข้างหนึ่งผกู ติดกับเพดาน ปลายอีกขา้ งหน่ึงใช้สาหรบั ดึง
เมื่อดึงวัตถุข้ึนในแนวดิ่งแรงท่ีใช้ดึงมีค่าเท่ากับครึ่งหน่ึงของน้าหนักของวัตถุ รอกเด่ียวเคลื่อนท่ีเป็น
เครือ่ งกลทีช่ ว่ ยผอ่ นแรง

โดย นางพัชรี คูณทอง ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูเช่ยี วชาญ

ชดุ ท่ี 7 เคร่ืองกล ห น้ า | 12

ภาพที่ 7.6
ท่ีมา : https://www.kachathailand.com/articles

รอกพวง (Block Pulley) แบ่งเปน็ 3 ระบบ คือ
รอกพวงระบบที่ 1 ประกอบดว้ ยรอกเด่ียวเคลือ่ นที่หลายตัว รอกแต่ละตัวมีเชือกคล้องหนึ่ง
เส้น โดยปลายข้างหน่ึงผูกติดกับเพดาน ปลายอีกข้างหนึ่งผูกกับรอกตัวถัดไป วัตถุผูกติดกับรอกตัว
ล่างสดุ เชอื กทคี่ ล้องรอบรอกตัวบนสุดใช้สาหรบั ดึง
รอกพวงระบบที่ 2 ประกอบด้วยรอก 2 ตับ ตับบนแขวนติดเพดาน วัตถุผูกติดกับรอกตัว
ลา่ งสุด ของตบั ล่าง ใช้เชือกเส้นเดียวคล้องรอบรอกทุกตัว โดยปลายข้างหน่งึ ผูกตดิ กับรอกตัวลา่ งสุด
ของตวั บน หรอื ตัวบนสุดของตบั ลา่ งปลายอีกข้างหนงึ่ ใชส้ าหรับดึง
รอกพวงระบบที่ 3 ประกอบด้วยรอกเดียวตายตัว 1 ตัว ท่ีเหลือเป็นรอกเดี่ยวเคลื่อนท่ี
ปลายข้างหน่ึงของเชอื กท่ีคลอ้ งรอบรอกทุกตัวผกู ติดกับคานตรงอันหนึง่ วัตถุผูกติดกบั คานน้ี ปลายอีก
ขา้ งหนึ่งของเชอื กผกู กับรอกตัวถัดไป เหลือปลายสุดท้ายใชส้ าหรับดึง

โดย นางพัชรี คูณทอง ตาแหนง่ ครู วิทยฐานะ ครูเช่ยี วชาญ

ชดุ ที่ 7 เครื่องกล ห น้ า | 13

ภาพที่ 7.7
ที่มา : https://www.kachathailand.com/articles
ซ่ึงในปัจจุบันนยิ มใช้รอกตามการใชง้ าน ดังนี้
รอกโซ่มือสาว (Chain Block) คือ รอกโซ่ที่มีการใช้มือในการชัก ติดตั้งง่าย น้าหนักเบา
เคลือ่ นย้ายสะดวก ใช้สาหรบั งานชั่วคราว ดแู ลรกั ษาไดง้ ่าย เหมาะกบั งานลิฟต์บรรทุก ลิฟตข์ นของ
รอกโซ่ หรือ รอกกามะลอ (Level Block or Level Hoist) คือ ใช้งานเช่นเดียวกับรอก
มือสาว แต่มีด้ามโยกเพิ่มเข้ามาเพื่อช่วยในการชักรอกได้ดีย่ิงข้ึน น้าหนักเบา เคล่ือนย้ายสะดวก
รับน้าหนักได้มาก เคลื่อนย้ายสะดวก มีอายุการใช้งานยาวนาน เหมาะสาหรับการก่อสร้าง และยก
ย้ายเคร่อื งจกั รทัว่ ไป

โดย นางพัชรี คูณทอง ตาแหนง่ ครู วทิ ยฐานะ ครูเช่ียวชาญ

ชุดที่ 7 เคร่ืองกล ห น้ า | 14

ภาพที่ 7.8
ทมี่ า : https://www.kachathailand.com/articles
รอกไฟฟ้า (Electric Chain Hoist) คือ รอกที่ใช้ไฟฟา้ ในการชักรอก โดยสามารถควบคุม
การทางานได้อยา่ งง่ายดาย มีน้าหนักเบา สะดวกในการเคลื่อนย้าย เหมาะสาหรับการใช้งานระหว่าง
กอ่ สรา้ ง ซ่ึงแบ่งเป็น 2 ประเภท คอื รอกโซ่ไฟฟา้ และรอกสลิงไฟฟา้ ซึ่งมีลักษณะการใชง้ านทหี่ มือน
กัน เชน่
2 ทศิ ทาง (ยกขึ้น – ยกลง)
4 ทิศทาง (ยกข้ึน – ยกลง ซ้าย – ขวา)
6 ทิศทาง (ยกขึน้ – ยกลง ซ้าย – ขวา – เดนิ หน้า – ถอยหลงั )

โดย นางพัชรี คูณทอง ตาแหนง่ ครู วิทยฐานะ ครูเช่ยี วชาญ

ชุดที่ 7 เคร่ืองกล ห น้ า | 15

ภาพที่ 7.9
ท่มี า : https://www.kachathailand.com/articles
ดังน้ัน เมื่อนารอกไปใช้งานควรคานึงถึงความเหมาะสม ควรเลือกรอกท่ีมีมาตรฐาน
ตรวจสอบการรองรับน้าหนกั สูงสุดของรอก เพ่ือการใชง้ านท่มี ีประสทิ ธิภาพ
2. คาน คือ เคร่ืองกลท่ีใช้กันท่ัวไปโดยมีจุดหมุนเพื่อทวีคูณแรงเชิงกล เช่น ค้อนงัดตะปู
กรรไกร ตะเกียบ เป็นต้น เมื่อพิจารณาอนงัดตะปู ดังภาพท่ี 5.30 จะเห็นว่าแรง F. กระทาต่อด้าม
คอ้ นซึ่งมกี ารกระจัด x, ทาให้ค้อนสง่ แรง F.. กระทาตอ่ ตะปูใหเ้ คล่อื นออกมกี ารกระจัด x ถ้าไมม่ ีการ
สูญเสียพลังงาน จะได้ว่า งานท่ีให้กับต้อนเท่ากับงานที่ได้รับจากค้อน ซึ่งเป็นไปตามกฎการอนุรักษ์
พลังงาน

โดย นางพชั รี คณู ทอง ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูเชย่ี วชาญ

ชุดที่ 7 เคร่ืองกล ห น้ า | 16

ภาพท่ี 7.10 คอ้ นออกแรงงัดตะปู
คาน (Lever) คานเป็นเคร่ืองทุ่นแรง ซึ่งอาศัยหลักการของโมเมนต์ คือ เมื่อมีวัตถุที่เป็น
ของแข็งและจุดหมุนอยู่ ณ จุดใดจุดหนึ่งบนคาน การออกแรง ณ จุดท่ีห่างจากจุดหมุน จะเป็นการ
เพิ่มปริมาณของโมเมนต์ โดยมีมุมระหว่างแรงกระทากับระยะห่างจากจุดหมุนเป็นอีกปัจจัยด้วย
น่ันคือ โมเมนต์จะมากท่ีสุดเม่ือแรงกระทาตั้งฉากกับระยะห่าง เช่น ท่ีเปิดขวด การใช้คานงัด
เคร่อื งชั่งน้าหนักแบบสองแขน การใชต้ ะเกยี บ เปน็ ตน้

โดย นางพชั รี คูณทอง ตาแหน่ง ครู วทิ ยฐานะ ครูเชยี่ วชาญ

ชุดท่ี 7 เครื่องกล ห น้ า | 17

ภาพที่ 7.11
ทีม่ า : https://www.kachathailand.com/articles
3. พ้ืนเอียง คือ เครื่องกลท่ีช่วยอานวยความสะดวกและช่วยผ่อนแรงในการขนย้ายสิ่งของ
ขึน้ หรือลงยานพาหนะ มลี กั ษณะเปน็ ไม้กระดานยาวเรียบ ใชส้ าหรับพาดบนท่ีสูงเพ่ือขนย้ายวัตถุขนึ้ สู่
ที่สูงโดยการลากหรือการผลัก ดังภาพที่ 7.3 ถ้าไม่มีการสูญเสียพลังงาน จะได้ว่า งานท่ีใช้ดึงวัตถุ
เทา่ กับงานที่ใชใ้ นการยกวัตถขุ ้นึ ในแนวดง่ิ ซึง่ เป็นไปตามกฎการอนุรกั ษพ์ ลังงาน

ภาพที่ 7.12 พื้นเอียงช่วยผ่อนแรงในการขนย้ายสิง่ ของ

โดย นางพัชรี คูณทอง ตาแหน่ง ครู วทิ ยฐานะ ครูเชี่ยวชาญ

ชุดท่ี 7 เคร่ืองกล ห น้ า | 18

พื้นเอียง (Inclined Plane) เป็นเคร่ืองกลสาหรับทุ่นแรงอีกชนิดหน่ึง มีลักษณะเป็นแท่ง
ตรงยาว ผวิ เรียบ ใช้สาหรับพาดระหว่างพื้นที่ต่างระดับกันเพ่ือขนย้ายมวลต่าง ๆ ขึ้นหรือลงสู่บริเวณ
ท่ีต้องการโดยการลากหรือการผลัก แทนการยกข้ึนตรง ๆ ซ่ึงต้องใช้กาลังมากกว่าการผลักบนพื้น
เอียง แตง่ านท่ไี ดม้ ีขนาดเท่ากัน แต่ในบางกรณี พื้นเอียงก็ไม่ได้ช่วยให้งานท่ีได้มากกวา่ งานที่ทาเสมอ
ไป เพียงแค่ช่วยอานวยความสะดวกในการทางานให้ปฏิบัติงานได้สะดวกสบายขึ้นเท่านั้น เช่น การ
ลากวัตถุจากทสี่ ูงลงสู่พื้นที่มีระดับต่ากว่า ดังน้ัน ประโยชน์ของพนื้ เอียง คอื ช่วยอานวยความสะดวก
ในการทางาน และผ่อนแรงในการขนย้ายสิ่งของขึ้นหรือลงจากพื้นท่ีที่มีระดับความสูงแตกต่างกัน
เชน่ การลากของขน้ึ ไปตามพนื้ เอยี ง หรอื การผลกั ของลงมาตามพืน้ เอียง เป็นตน้

ภาพท่ี 7.13
ทีม่ า : https://www.kachathailand.com/articles
4. ลิ่ม คือ เครื่องกลท่ีช่วยผ่อนแรง มีลักษณะคล้ายขวาน ใช้สาหรับตอกลงในเนื้อวัตถุ
เพ่ือให้เน้ือวัตถุแยกออกจากกัน ดังภาพท่ี 7.4 ถ้าไม่มีการสูญเสียพลังงาน จะได้ว่า งานที่ให้กับล่ิม
เทา่ กับงานท่ไี ด้จากล่ิม ซ่ึงเป็นไปตามกฎการอนุรกั ษพ์ ลงั งาน

โดย นางพชั รี คูณทอง ตาแหนง่ ครู วิทยฐานะ ครูเช่ยี วชาญ

ชดุ ท่ี 7 เคร่ืองกล ห น้ า | 19

ภาพท่ี 7.14 ล่ิมชว่ ยแยกเนือ้ ไมอ้ อกจากกนั
ลิ่ม (Wedge) เป็นเครื่องกลสาหรับทุ่นแรง โดยมีปลายด้านหนึ่งแบนหรือแหลม อีกด้าน
หนึ่งจะเรียบใช้ในการแยกวัตถุออกจากกัน โดยให้แรงแนวตั้งฉากกับส่วนหัวด้านเรียบ ทาให้เกดิ การ
เปลี่ยนแรงต้งั ฉากไปเปน็ แรงในแนวตั้งฉากกบั พ้นื เอียง
5. สกรู คือ เคร่ืองกลที่ช่วยผ่อนแรง มีลักษณะคล้ายบันไดเวียนวนรอบแกนอันหน่ึง ใช้
สาหรับยกวัตถุหนัก ๆ ขึ้นสูง ' โดยแรงพยายามเคล่ือนที่เป็นวงกลม ขณะท่ีแรงต้านทานเคล่ือนท่ีข้ึน
ลงแนวด่ิง ดงั ภาพที่ 7.5 ถ้าไม่มกี ารสญู เสียพลังงาน จะได้ว่า งานที่ใช้หมุนสกรูหนึ่งรอบเทา่ กบั งานที่
ใช้ในการยกวัตถุขึ้นในแนวดิง่ ไดร้ ะยะ 1 เกลยี ว ซงึ่ เป็นไปตามกฎการอนรุ ักษพ์ ลงั งาน

โดย นางพัชรี คณู ทอง ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูเชย่ี วชาญ

ชดุ ท่ี 7 เคร่ืองกล ห น้ า | 20

ภาพท่ี 7.15 สกรมู ีลักษณะคล้ายบันไดเวียนวนรอบแกนอนั หนงึ่

6. ลอ้ กับเพลา คอื เครื่องกลทีช่ ่วยผ่อนแรง ประกอบด้วยวตั ถุทรงกระบอก 2 ช้นิ ติดกันวัตถุ
ช้นิ ใหญ่เรียกว่า ล้อ วัตถุช้นิ เล็กเรียกว่า เพลา ใชเ้ ชอื ก 2 เส้นสาหรับพนั รอบลัอเส้นหนึ่ง และอีกเส้น
หนึ่งพันรอบเพลาโดยพันไปคนละทางกัน ให้ปลายข้างหนึ่งของเชือกที่พันรอบเพลาผูกติดกับวัตถุ
ส่วนปลายอีกข้างหน่ึงของเชือกท่ีพันรอบล้อใช้สาหรับออกแรงดึง ดังภาพท่ี 7.6 ถ้าไม่มีการสูญเสีย
พลงั งาน จะไดว้ ่า งานท่ีให้กับล้อเท่ากบั งานทไี่ ดจ้ ากเพลา ซง่ึ เป็นไปตามกฎการอนุรักษ์พลังงาน

ภาพที่ 7.16 ลอ้ กับเพลา ประกอบด้วยวตั ถทุ รงกระบอก 2 ชิ้นติดกัน
โดย นางพชั รี คณู ทอง ตาแหนง่ ครู วิทยฐานะ ครูเช่ียวชาญ

ชดุ ท่ี 7 เคร่ืองกล ห น้ า | 21

ล้อและเพลา (Wheel and Axle) เป็นเครื่องกลท่ีช่วยผ่อนแรงการทางานได้ ประกอบไป
ด้วยวัตถุทรงกระบอก 2 ชิ้นติดกัน ช้ินใหญ่เรียกว่า “ล้อ” ช้ินเล็กเรียกว่า “เพลา” ใช้สายพานหรือ
เชือก 2 เส้น พันรอบล้อเส้นหนึ่ง ส่วนอีกเส้นหนึ่งพันรอบเพลา โดยพันไปคนละทาง ปลายข้างหน่ึง
ของเชือกที่พันรอบเพลาผูกตดิ กับวัตถุ ส่วนปลายข้างหนง่ึ ของเชือกที่พันรอบล้อซ่ึงจะใช้สาหรับออก
แรงดึง ตัวอย่างของเครื่องมือทุ่นแรงท่ีใช้หลักการของล้อและเพลา เช่น พวงมาลัยรถยนต์ กว้านตัก
น้าจากบอ่ กวา้ นสมอเรือ เป็นตน้

ภาพท่ี 7.17
ท่ีมา : https://www.kachathailand.com/articles

โดย นางพชั รี คณู ทอง ตาแหน่ง ครู วทิ ยฐานะ ครูเชย่ี วชาญ

ชดุ ที่ 7 เคร่ืองกล ห น้ า | 22
ตวั อยา่ งท่ี 7.1

โดย นางพัชรี คูณทอง ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูเช่ียวชาญ

ชดุ ที่ 7 เคร่ืองกล ห น้ า | 23
ตวั อยา่ งท่ี 7.2

โดย นางพัชรี คูณทอง ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูเช่ียวชาญ

ชุดท่ี 7 เครื่องกล ห น้ า | 24

บัตรกิจกรรมที่ 7.1
เรอื่ ง เครอ่ื งกล

คาชี้แจง : สรุปความร้ทู ่ไี ดจ้ ากการทเ่ี พอื่ นอภิปรายหนา้ ช้นั เรยี นลงในตาราง

หัวข้อ สรุป

…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
รอก …………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………

โดย นางพัชรี คณู ทอง ตาแหนง่ ครู วทิ ยฐานะ ครูเชย่ี วชาญ

ชดุ ท่ี 7 เคร่ืองกล ห น้ า | 25

หัวข้อ สรปุ

…………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………

คาน …………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………

พ้นื เอยี ง …………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………

โดย นางพชั รี คูณทอง ตาแหน่ง ครู วทิ ยฐานะ ครูเชย่ี วชาญ

ชดุ ท่ี 7 เครื่องกล ห น้ า | 26

หวั ข้อ สรปุ

…………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………

ลม่ิ …………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
สกรู …………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………

โดย นางพัชรี คณู ทอง ตาแหนง่ ครู วิทยฐานะ ครูเช่ียวชาญ

ชดุ ท่ี 7 เคร่ืองกล ห น้ า | 27

หัวข้อ สรปุ

ลอ้ กบั เพลา …………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………

โดย นางพัชรี คูณทอง ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูเช่ียวชาญ

ชุดที่ 7 เครื่องกล ห น้ า | 28

บัตรกจิ กรรมที่ 7.2
แบบฝกึ หัด เรอื่ ง เครอื่ งกล

1. เครื่องกลชนิดหน่ึงมีประสิทธิภาพการใช้งาน 80 เปอร์เซ็นด์ ยกวัตถุหนัก 500 นิวตัน ขึ้นไปวาง
บนหลังดาบ้านสูง 5 เมตร หากนาเครื่องกลชนิดเดียวกันน้ีไปยกกล่องเหล็กหนัก 50 นิวตัน
จะสามารถยกขน้ึ ได้สูงสุดก่ีเมตร
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….

2. จงหาประสทิ ธิภาพของพนื้ เอียง (กาหนด g = 10 m/s)

…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….

โดย นางพชั รี คณู ทอง ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูเชยี่ วชาญ

ชดุ ที่ 7 เครื่องกล ห น้ า | 29

3. จงหาปะสิทธิภาพของคานงัด อังภาพ ถ้าต้นกล้าออกแรงกดคาน 20 นวิ ตัน สามารถยกก้อนอิฐได้
หนัก 50 นิวตนั ถา้ ต้นกลา้ กดคานลง 50 เซนตเิ มตร จะทาให้กอ้ นหนิ ขยบั ขึน้ ได้ 10 เซนติเมตร

…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….

โดย นางพัชรี คณู ทอง ตาแหนง่ ครู วทิ ยฐานะ ครูเชย่ี วชาญ

ชุดท่ี 7 เครื่องกล ห น้ า | 30

4. จงหาประสิทธภิ าพของสกรู ดงั ภาพ เม่อื ออกแรง 50 นิวตนั ยกของได้หนัก 5 กโิ ลกรัม
(กาหนด g = 10 m/s)

…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….

โดย นางพชั รี คณู ทอง ตาแหนง่ ครู วทิ ยฐานะ ครูเชีย่ วชาญ

ชุดที่ 7 เครื่องกล ห น้ า | 31

5. จงหาประสิทธิภาพของล้อและเพลา ดังภาพ เม่ือออกแรง 20 นิวตัน ยกของได้หนัก 80 นิวตัน
โดยลอ้ และเพลามีรศั มี 80 เซนติเมตร และ 10 เซนตเิ มตร ตามลาดับ

…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….

โดย นางพัชรี คณู ทอง ตาแหน่ง ครู วทิ ยฐานะ ครูเชี่ยวชาญ

ชดุ ที่ 7 เคร่ืองกล ห น้ า | 32

6. แสดงวิธีคานวณการได้เปรียบเชิงกลของรอกพวงในรูปแบบต่าง ๆ แล้วเรียงลาดับการได้เปรียบ
เชิงกลจากมากไปหาน้อย (กาหนดให้ไม่คิดน้าหนกั รอกในการคานวณ)

…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………….

โดย นางพชั รี คณู ทอง ตาแหนง่ ครู วิทยฐานะ ครูเชีย่ วชาญ

ชดุ ท่ี 7 เคร่ืองกล ห น้ า | 33

ใบงานท่ี 7.1
แผนผงั มโนทศั น์ เรือ่ ง เคร่ืองกล

คาช้ีแจง ให้นักเรียนสรุปความรู้ที่เกี่ยวกับ “เคร่ืองกล” เป็นแผนผังมโนทัศน์ (Concept
Mapping) ในกระดาษทแ่ี จกให้แลว้ นาเสนอผลงานหนา้ ช้นั เรียน

โดย นางพชั รี คณู ทอง ตาแหน่ง ครู วทิ ยฐานะ ครูเช่ยี วชาญ

ชุดท่ี 7 เคร่ืองกล ห น้ า | 34

ใบงานที่ 7.2
ถอดบทเรยี น เรอ่ื ง เครอ่ื งกล

คาช้ีแจง ให้นักเรียนถอดบทเรียนตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเกี่ยวกับ “เครื่องกล”
ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเป็น ในกระดาษชาร์ตท่ีกาหนดให้แล้วนาเสนอผลงาน
โดยนาไปติดป้ายนเิ ทศหน้าช้นั เรยี น

โดย นางพัชรี คณู ทอง ตาแหนง่ ครู วิทยฐานะ ครูเชี่ยวชาญ

ชุดที่ 7 เครื่องกล ห น้ า | 35

แบบทดสอบหลังเรยี น

เรือ่ ง เครอ่ื งกล กล่มุ สาระการเรยี นรู้วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี
รายวชิ าฟิสกิ ส์ 2
รหัสวชิ า ว30202 ชนั้ มธั ยมศึกษาปที ่ี 4

คาชีแ้ จง 1. แบบทดสอบฉบับน้ี จานวน 10 ข้อ คะแนนเตม็ 10 คะแนน เวลาที่ใช้ 10 นาที
2. จงเลือกคาตอบทถี่ ูกตอ้ งที่สดุ แลว้ เขียนเครือ่ งหมาย  ลงในกระดาษคาตอบ

1. คานในขอ้ ใดออกแรงน้อยท่สี ุด ถ้าแรงพยายามและแรงตา้ นทานมีน้าหนักเท่ากนั
ก. แรงพยายามอยรู่ ะหวา่ งจดุ หมนุ และแรงต้านทาน
ข. แรงพยายามอย่หู ่างจากจดุ หมนุ มาก ๆ
ค. แรงพยายามอยู่ใกล้จุดหมุนมาก ๆ
ง. ทุกตาแหน่งผ่อนแรงไดเ้ ทา่ กัน

2. ลิ่มมหี ัวใชใ้ นกรณใี ด
ก. ลอ้ และเพลาสามารถใส่ลิ่มไดเ้ พียงดา้ นเดียว
ข. สอดเขา้ ไประหว่างร่องของเพลา
ค. ผวิ ลิม่ ทัง้ บนและล่างขนานกนั
ง. ผิวของเพลาตา่ งระดบั

3. การใช้เสยี มงัดดนิ เป็นการใชห้ ลักการของเครอื่ งผ่อนแรงชนิดใด
ก. ลม่ิ
ข. สกรู
ค. คาน
ง. พนื้ เอียง

4. รอกเป็นเคร่ืองกลที่ช่วยอานวยความสะดวก หรือช่วยผ่อนแรงในการทางาน แบ่งเป็นก่ี
ประเภท

ก . 6 ประเภท
ข. 5 ประเภท
ค. 4 ประเภท
ง. 3 ประเภท

โดย นางพัชรี คูณทอง ตาแหนง่ ครู วิทยฐานะ ครูเชย่ี วชาญ

ชุดที่ 7 เคร่ืองกล ห น้ า | 36

5. เครื่องกลชนิดหน่ึงมีประสิทธิภาพการใช้งาน 80 เปอร์เซ็นต์ ยกวัตถุหนัก 500 นิวตัน ข้ึนไป
วางบนหลงั คาบ้านสูง 5 เมตร หากนาเครื่องกลชนดิ เดยี วกันนไี้ ปยกกล่องเหลก็ หนัก 50 นวิ ตัน จะ
สามารถยกขนึ้ ได้สงู สดุ กเ่ี มตร

ก. 30 เมตร
ข. 40 เมตร
ค. 50 เมตร
ง. 60 เมตร

6. ขอ้ ใดไม่ใชส่ ว่ นประกอบท่ีสาคญั ในการทางานของคาน
ก .แรงผลัก
ข. แรงความพยายาม
ค. แรงความตา้ นทาน
ง. จุดหมนุ หรือจุดฟลั ครัม

7. เครื่องกลชนิดหน่ึงมีประสิทธิภาพการใช้งาน 80 เปอร์เซ็นต์ ยกวัตถุหนัก 500 นิวตัน ข้ึนไป
วางบนหลงั คาบา้ นสูง 5 เมตร หากนาเครอื่ งกลชนิดเดยี วกันน้ีไปยกกล่องเหลก็ หนัก 50 นวิ ตัน จะ
สามารถยกขน้ึ ไดส้ ูงสุดกีเ่ มตร

ก. 10 เมตร
ข. 20 เมตร
ค. 30 เมตร
ง. 40 เมตร

8. เครือ่ งกลในข้อใดชว่ ยผ่อนแรงได้น้อยทีส่ ุด
ก. สกรู
ข. พ้ืนเอยี ง
ค. รอกเด่ียวตายตวั
ง. รอกเด่ยี วเคลื่อนท่ี

โดย นางพชั รี คณู ทอง ตาแหน่ง ครู วทิ ยฐานะ ครูเช่ยี วชาญ

ชดุ ที่ 7 เครื่องกล ห น้ า | 37

9. รอกในขอ้ ใดมีประสทิ ธิภาพสูงในการใชง้ าน
ก. รอกที่มีขนาดเล็ก
ข. รอกทีม่ ีขนาดใหญ่
ค. รอกล่นื และคลอ่ ง
ง. รอกทคี่ ล้องด้วยเชอื กยาว

10. ข้อใดกล่าวผิดเกี่ยวกับการได้เปรียบเชิงกล
ก. ถ้าค่ามากกว่า 1 เคร่ืองกลผอ่ นแรง
ข. ถ้าคา่ เทา่ กับ 1 เคร่อื งกลไม่ผ่อนแรง
ค. ถ้าคา่ น้อยกว่า 1 เคร่ืองกลไม่ผ่อนแรง
ง. อตั ราส่วนระหว่างแรงตา้ นทานตอ่ แรงพยายาม

โดย นางพัชรี คูณทอง ตาแหน่ง ครู วทิ ยฐานะ ครูเช่ยี วชาญ

ชุดท่ี 7 เคร่ืองกล ห น้ า | 38

กระดาษคาตอบ
แบบทดสอบกอ่ นเรยี นและหลังเรียน

ชดุ ท่ี 7 เรื่อง เครอ่ื งกล

แบบทดสอบกอ่ นเรียน ง แบบทดสอบหลงั เรียน ง
ขอ้ ก ข ค ขอ้ ก ข ค
1 1
2 2
3 3
4 4
5 5
6 6
7 7
8 8
9 9
10 10

คะแนนเตม็ 10 คะแนน คะแนนเตม็ 10 คะแนน
ได้ ...................คะแนน ได้ ...................คะแนน

โดย นางพัชรี คณู ทอง ตาแหนง่ ครู วทิ ยฐานะ ครูเชย่ี วชาญ

ชุดท่ี 7 เครื่องกล ห น้ า | 39

บรรณานกุ รม

ส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กระทรวงศึกษาธิการ, สถาบนั . (2560). ตัวชีว้ ัด
และสาระการเรยี นรู้แกนกลาง กลมุ่ สาระการเรยี นรวู้ ทิ ยาศาสตร์ (ฉบบั ปรับปรงุ
พ.ศ. 2560) ตามหลกั สูตรแกนกลางการศกึ ษาขน้ั พื้นฐาน พุทธศกั ราช 2551.
กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จากัด.

ส่งเสรมิ การสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กระทรวงศึกษาธกิ าร, สถาบนั . (2555). หนังสือเรียน
รายวิชาเพม่ิ เติม ฟิสิกส์ เล่ม 2 ชน้ั มัธยมศึกษาปที ่ี 4-6. พมิ พค์ รัง้ ท่ี 4. กรุงเทพมหานคร
: โรงพมิ พค์ รุ สุ ภาลาดพร้าว.

สโุ กสนิ ทร์ ทองรัตนาศริ ิ, และคณะ. (2560), หนงั สือเรียนรายวิชาเพ่ิมเตมิ ฟิสกิ ส์ เล่ม 2
ชัน้ มัธยมศึกษาปที ี่ 4-6. พมิ พ์คร้ังที่ 3. กรุงเทพมหานคร: อกั ษรเจริญทัศน์ อจท. จากดั .

Charles Chew, C. S. (2010). Discover Physics for Normal (Academic) 3N/4N.
Singapore :. Marshall Cavendish Education.

Halliday, D., Resnick, R. and Walker, J. (2014). Fundamentals of Physics. Tenth Edi-
tion. New York: John Wiley & Sons, Inc.

Hugh D. Young, R. A. (2014). Sears and Zemansky's University Physics with Modern
Physics Technology Update (Pearson New International ed.). United State
of America: Pearson Education Limited.

Loo Wan Yong, L. K. (2007). Physics Insights 'O' Level 2nd Edition. Singapore : Pear-
son Education South Asia Pte Ltd.

Raymond A. Serway, C. V. (2012). College Physics. Ninth Edition. United States of
America: Charles Hartford.

แหลง่ ข้อมลู จากอนิ เตอร์เนต
https://www.baanjomyut.com/library_3/extension-4/work_and_energy/index.html
https://th.wikipedia.org
http://www.satriwit3.ac.th/files/150320099191458_20042422223044.pdf
https://www.trueplookpanya.com/learning/detail/33964

โดย นางพชั รี คูณทอง ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูเชีย่ วชาญ

ชดุ ท่ี 7 เคร่ืองกล ห น้ า | 40

โดย นางพชั รี คณู ทอง ตาแหนง่ ครู วทิ ยฐานะ ครูเช่ยี วชาญ

ชดุ ท่ี 7 เคร่ืองกล ห น้ า | 41

เฉลยบัตรกจิ กรรมที่ 7.1
เรือ่ ง เครอื่ งกล

คาช้แี จง : สรุปความรูท้ ไ่ี ด้จากการทีเ่ พอ่ื นอภิปรายหนา้ ช้นั เรยี นลงในตาราง

หวั ข้อ สรุป
รอก คือ เครื่องกลท่ีช่วยอานวยความสะดวกหรือช่วยผ่อนแรงในการ

ทางาน แบ่งได้ 2 ระบบ คือ ระบบรอกเดี่ยวและระบบรอกพวง

รอก

โดย นางพัชรี คณู ทอง ตาแหนง่ ครู วิทยฐานะ ครูเช่ียวชาญ

ชุดท่ี 7 เครื่องกล ห น้ า | 42

หัวข้อ สรุป
คาน คือ เครื่องกลชนิดหนึ่งที่มีลักษณะแข็ง เป็นแท่งยาว ใช้ดีดหรือ

งัดวัตถุให้เคลื่อนที่รอบจุดหมุน มี 3 ส่วน ประกอบด้วย แรงพยายาม
(E) แรงต้านทาน (W) และจุดหมุน (F)

คาน

คานมี 3 ประเภท ไดแ้ ก่
- คานอันดับท่ี 1 เป็นคานที่มีจุดหมุนอยู่ระหว่างแรงพยายามและแรง
ตา้ นทาน
- คานอันดับท่ี 2 เป็นคานท่ีมีแรงต้านทานอยู่ระหว่างแรงพยายามและจุด
หมนุ
- คานอันดับที่ 3 เป็นคานท่ีมีแรงพยายามอยู่ระหว่างจุดหมุนและแรง
ต้านทาน

โดย นางพัชรี คูณทอง ตาแหนง่ ครู วทิ ยฐานะ ครูเชยี่ วชาญ

ชุดท่ี 7 เคร่ืองกล ห น้ า | 43

หวั ข้อ สรปุ
พน้ื เอียง คือ เครือ่ งกลที่ช่วยอานวยความสะดวกและชว่ ยผอ่ นแรงในการ

ขนย้ายสิ่งของขึ้นหรือลงจากยานพาหนะ มีลักษณะเป็นไม้กระดานยาว
เรียบใช้สาหรับพาดบนที่สูงเพ่ือขนย้ายวัตถุขึ้นสู่ท่ีสูงโดยการลากหรือการ
ผลกั ดงั ภาพ สามารถแสดงการคานวณได้ ดังสมการ

พื้นเอยี ง E×L=W×H
WL

M. A. = E × H

โดย นางพชั รี คูณทอง ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูเชีย่ วชาญ