สุบินคำกาพย์

๕๓

เหล่าน้ใจบุญ เอาชาดหรกุณ เขียนชื่อทุกคน
อย่าให้แปดปน
ลงแผ่นทองกำ จำผ่ายกุศล

บาญชีมิจฉา

ผู้ไดแลทำ บญจนนฅริยกรรม หยาบช้าโทษา
ฆ่าพ่อพ้นแม่ ให้มวยมรณา ทุบดีสำฆา
โลหิฅฅกลง
เอาเท็จเจรจา ยุยอนหมู่สงฆ์
แกลำคิดริษยา ถึงช่างสี่องค์ บาปนนมนกง
ให้ผิดใจกน
ดุจมีขีนหืน เหยำเรือนไม่คิด แหกฝาบายปีน
นางชีมีคิล ยุคมือถือฅีน
ฅณหามืคจิต
ช่มเหงภิกษุณี
ทำรำยประจาน

ผ้ใคประมาท ปราชกฆราวาส ทงสิบประการ
เสพย์กามในวด เขฅเจดีย์สถาน ร่มโพธึ้วิหาร

ที่นอนมารดา

วํนจนทร์อำคาส สงกรานต์ฅรุษสารท แปดคาสิบหำ
เมียมีกรรภา
วนสงฆ์ลงพรอม เขำออกพระพรรษา

ไปร่วมโลกีย์

หญิงยำยุพาล ไม่ถึงเทศกาล คุมแยมมาลี

๓คกามกวามริก ค่าวคนยินดี ขั้นร่นกษํฅรืย์

ให้แก่นอ*บอาย

๕๔

ใกรล่วงศีลหำ ฆ่าสกว์อ'ครา อารมณ์ม่งหมาย
กรนรุ่งแบก!!น ชุดฅระเน่งตะพาย เทียวยิงกวางทราย
ขายกันทกวน

พวกถือหอกซด เห็นสกวิเที่ยวสกก ดไ]ุกาเปนมน

ช'งมืธอ/พอถนก ซ'กถูกสำก*ญ ลมลงเข่าพน
เถือเน้อบดใจ

พวกกุมหนำไม้ ถือกนนำวสาย ริบดอกพาดใส่
ถูกบกถูกไหล่
เห็นนกยกประทํบ ลนฉับออกไป
อมไว้เหมือนจะกิน
ลงกวางกลางดิน ถูกบ็กนกบิน

อายพวกเบาลม กลึงลกกลมกลม หย่อนลงกงกา
ยกเขาในกลอง ยกส่องเบ็าดิน หํก์ฅอบ'ข่า
ฅกพลดลงมา
ผไ)ูกเข่าสามสาย
พวกเที่ยวฅกเบ็เสดียบเหยื่อกลเม็ด ทำแยบทำกาย

ปลาช*กัยํกเหวี่ยง ติดเงยงขนมา

ใส่ของตะพาย

อายพวกบ้ญญา เอาดีบุกทำปลา
ลากไปเฉฅเฉค เห็นเกล็ดพรายพราย
ล่อให้ปลาหลง

อ้ายพวกถือล่ม เดินไปกล้มกลุ้ม เห็นหนองย่องลง
แล่นสุ่มโครมคราม นาขนเวียนวง กุ้งปลาตางง
วิงหนีโคลงเกลง

๕๕

อายพวกเรือแช กู้กอกทอดแห ลูกหอย[คงเฅง
ทอคฉ1่าคร^าชน คิดปลาระเสง นงปลดออกเอง

ทงใส่ในระวาง

อายเหล่าเที่ยวพวบิดหนองปฝ*องบ,5*1ด ท*าเปนเชงราง
แขวนโพงตรงกลาง
เอาไม้สามอน บกไว้เปนกระหยาง

สาคนาเอาปลา

อ้ายพวกเสยมก่อ ทำเล่ห์ลงรอ ขวางกลางกงกา
นำเชียวเกลียวโยน กระโฅนฉ่าฉ่า เวทนาฝูงปลา
ลุ่มหลงลงคาย
โบงโลงคนปลาย
พวกทำแชงเลง ขดไม้โปลงเปลง ไม่ทนคะวนสาย
เหยียบข่มจมกลอง แอบไว้ชายชาย
ไปกู้เอาพลน ชงทางกลางวน
เก็บรูปพรรณ
อายพวกกนราย กบเพอนมากหลาย
ลางกนบงอาจ อุกเรือนฆ่าพน เหน็บไว้ชายฝา
แหวนทองเงินครา ชินบนเกหา

พวกร้อาคม ลงยนฅสะกดคม 0 IV
อำนาจศาสตร์เวท หลบสนิทบี่ดคา
ทารองแหมวแหมว
โกนหวสามแถว กรนเขาหลบแล้ว

V 1*2

ย่องเบากลางคืน ถ้าเจาเร่อนคน

เขาไม่สงส*ย สญญาว่าแมว

เก็บเอาสงของ

๕๖

อำยเหล่าเที่ยฉววฉยกไค้วี่งหยก เลยวฅรอกออกกตอง
กฑ้พบไหมทอง
อายดอดใต้ถน ตกฟากแยกล่อง

■ห่อผาพาไป

อำยเหล่าฉดากผัสากนเปนหวย'กษ์ งาแซงใส่ใน
เจ่าร่านผนไป
ปกผัาไปนง เหมือนจะซออะไร

มนก็กรอบหัวลง

ถอคขั้นไม่ออก กรนปากจะบอก สำผักปนผง
ผักใจมือช ยกตีนขั้นลง ฅงผัวไม่หรง
ลมลุกคลุกโกลน

มนเก็บเอาของ ยืนอยู่ยมย่อง เหมือนไม่ใช่โ?'
เพื่อนฝูงแล่นมาคิกว่าออกโขน ไม่ร้ว่าโจร
มนทำจญไร

อำยผักเชิงเทํผยักนถาดผักเชี่ยน เค่าปูนกรรไกร

กรกเบือตำหมาก ผัวงลากเอาไป หูกผ้ายค่ายไหม

จอบพราสิวขวาน

ลกถวลกงา4/ แ!/ (เ/ น0าเฅ&า' ช^พร3ำ-- พริกขิงชาวอำน
ผักลูกอี'กุน ผักขนุนสมภาร หมาก,พร้า'วเผัเกาล
คดทะลายโยนลง
ผักสเกียงพาดผ่า ผูกไว้ไม่คง
ผักเชือกสายหมา เที่ยวผักของสงฆ์ทำผิคคิกหลง
เหล่านชวนก
เสียชาฅิเปนกน

๕๗

ผู้ใคใจบาป ภายนอกสุภาพ ภายในเจ่ากล

เห็นเมียใครงาม นาจิฅขวายชวน ใคร่ได้แก่ตน

ร่วมรสกามา

อุฅส่าห็ทอดฅัว คุ้นเกยกบผว ผูกมิตรเสน่หา

มกไปนงนอน กลอนทุกเวลา พาซื่อเจรจา

ให้เขาไว้ใจ

กรนอยู่แค่เมีพูยดคำกล่อมเกลั้ย แยบแยมเปนไฉน

ยั้มยั้มสำหน่อย ต่อยสนิทติดใจ เพียรเพียรนานไป

สำเร็จปรารถนา เสกแบงละลายทา
ลางกนรู้เล่ห์มนท่หมากเปนเสน่ห์

ให้เมียเขาหลง ลงหุลงฅา เข่ายุดชายนัา

ท่าล่วงประเวณ รำดํ้นยึงนัก ในรูปกษตร็ย์
ลางผู้มีศ่กคํ่ ทำการโลกีย์ ไม'กดบดสี

ข่มเหงเมียท่าน

แก่บาปทงหลาย คิดนอกใจนัว ปกบี่ดแยบกาย
ลางหญิงทีช'ว ห่มนัานาดกราย หัวร่อล่อชาย

แต่งฅวนัดหนำ

ให้เห็นเพลินกาม

ผวหนึ่งมีอยู่ เปนสองทงชู้ ปรารถนาหาสาม

เปนหญงแพศยา บารกมกกาม ๔8-'

ขายหนาพงศนาม

กราบเท่าวนกาย

๘

๕๘

ผู้ใด'ใจพาด ยอฅวถมท่าน บคิคกวามละอาย
หาไม่ว่ามี ที่ถี,ว่าร่าย กล่าวกำฑ้ยหมาย
แด่ส่วนมุสา
กรนคนข'ดจิฅ แกลังกิคริษยา
ที่เขาไม่ผิค หกเท็จเช็ดทา ไค้แคนเวทนา
หยิบเอาขอกวาม
เสียทรพย์อ*ปรียิ

ฅระลาการนนนา ไม่ถืออุเบกขา ล่อลวงสีนคี
ถาเห็นผายโจทก์ ชายพาลม่งมี ปราศลัยไมกรี
กินของกำนล

รำเลยเข็ญใจ บมีสี่งใค เการพให้บน
ทำขิงบงชา พค^าอาธรรม กลบความของม*น
ให้เพลียงอ*บจน

เชอพ่อลูกขน ไม่เห็นแก่บุญ นาใจอกคล
ว่ากล่าวเข้าควย ผู้ให้สินบน ที่บาปเมียนฅน
บคิคเกรงขาม

หญิงชายหนุ่มเกฒบ่ลาันกินเหลัา ครนเมาเบาความ
ฆ่าชีฅีพราหมณ์
ทำผิดคิดกด นอกกฎห่ามปราม

เถียงพ่อแม่เอง

ใครว่าบกลัว มกเมาเอาฅว ทำกาพยทำเพลง
ที่มแทงสิงสฅว์ เข้าวกไม่เกรง ปากโบงโกงเกง
ประมาทศาสนา
4

๕๙

เหล่าบาปทํ้งนึ่ จงจคบาญชีให้ถวนถี่มา

เขึยนควยโลหิฅ ลงหนังสุนัขา ทำตามบญชา

เราสํ่งทุกประการ

๑๖ ร่บราชโองการ
บำ]นนทํ้งสี่โลกบาล ทำแผลงฤทธา

ก5มเกลำนังคมกราบลา
ชำแรกแผ่นดินชนมา

ค่างค่างคำเนินกลาไกล

คนหนึ่งไปสู่กรุงไกร ฝร่งเกสเทศไทย

เหล่าแขกนัวโกโยคี

องค์หนึ่งไปสู่ธานี ขู่ลากกะลาส

ญี่บ่เนจีนญวนชวา

อนึงไบ่ส่พารา องกฤษวิลนักา

มึงมอญหม่พราหมณ์เจาะหู

องค์หนึ่งสู่เมึองมลาย จบทวีปชมพู

เล็งดมนษย์หญิงชาย

ใกรทำบาปบุญทงหลาย ท่านเที่ยวจดหมาย

ลงชื่อหมวดกองบาญชี

6/ 9/1 1

กรนแล่ว่พร็อมกนทงสี่ เดินตามพงพี

เห็นนางนอนร่มพฤกษา

หยดยืนซุบซิบเจรจา ว่าหญิง,ใจกล่า

ผ้เดียวมาอย่ในไพร

\

๖๐ โทโสคือไฟ
บิดเกลียวเชือกหวาย
มนVเกงมีดหลงใหล กุมเรียวฟาดพลาง
ควรเราเอาตำไปถวาย เข่าเผากราบกราน
ผู้สร่างบารมี
จงเข่าถอคจิกจากกาย ยินคืน*กหนา
โอนเกล้าสาธุการ
ผูกกอขอมือแห่งนาง กคืดขอบคุณ
จูงเดินฅามช่องหนทาง คบจิกเมื่อใด
ผู้อกุศล
รึบเร่งยงกรุงบาดาล อกคือเพลิงเผา
กรนถึงทงสี่โลกบาล

ท่านเจ่านิริยาธิบดื

จงทูลเสนออ่านบาญชี

สวดมนฅไหว้พระศร*ทธา
สมเคจพระยายมราชา

พระพกฅร์คือดงบำบาน
โสมนสฅรสปราศรยสาร

อนุโมทนาส่วนบญ
เหล่านบารมีเปนทุน

ให้เขาจำเริญสืบไป
อย่สขอย่ามโรกภํย

จ^ะไ'!ค.เIปเะกด''เ.ม.-อ.ง.บ’น.
โลกบาลอ่านถวายชื่อกน

ฆ่าสฅว์ลกทรพย์กินเมา
ทำวพงคูหน,าเงยมเหงา

เดือดรอนพระทํยิไม่สบาย

๖๑ กรนเมื่อตัวตาย
แต่ที่จะเสยคเข็ม
ฅรส'ว่าพ,วกบาปทงหลาย เสียชาติเกิดมา
จะตกนรกแสบเค็ม ข่าบาทที่ง์สี'
แวะเข่า'ไพรสณฑ์
ขุมนรกเราจะเคิมเค็ม เกาะตัวพามา
บร่าง'จะเวนเลยนา เหลือบพระเนตรแลไป
ว่าเหวยเสนา
สงสารสฅว์เอ๋ยอนิจจา
รบล่งบังคม
โฉคเขลาไม่สร่างบารมี ยุคมือผูกสะเอว
จ*ตุโลกจึ่งทลกค็

เที่ยวทำบาญชีจบส0ล
กลบมาในทำมกลางหน

พบหญิงผู้หนึ่งแก่1ชรา
บันกนโมโหนกหนา

ตามแต่จะโปรกประการใค
บ*คนนพระยายมผู้ใหญ่

เห็นนางน'งฟายน,าฅา
จึ่งมีพระราชบัญชา

ให้จำหญิงเฒ่าถามคุ
มนเกิดในทวปชมพู

โห้ว่าที่จริงจงสม
สิกขะมารยอกรประนม

ฉุดนางออกมาโคยเร็ว
ล่งให้นายไพร่เลว

แล่วเข่าตบฅคำราม

๖๒ มึงเร่งบอกความ
มึงจงกงใจ
บกเคียว'ไล่เสียงไฅ่ถาม ปากสนรารา
ทำบาปมีชึ่ธฉินใด เก็บพึนเชาเย็น
ขอได้กรุณา
หรือว่าทำบุญฟนไฉน โกรธพนกำล*ง
ให้การกามส*ฅย็อย่ากล*ว ขดเคืองพระท*ย
มึงบาดเสียที
นางยกมือไหว้เหนือหา นบไยว่ากน
รำลึกกุศลไม่เห็น กรำมือหญิงพาล
เขากล้มรุมกัน
บอกว่าขาเฒ่าตกเข็ญ

*8

มาขายพอเลียงอาตมา

บาปบุญบรู้เดียงสา
คงน,ฟนกวามสจจุ*ง

ยมบาลทงหลายไค้พง
จกกำมาทูลทนใด

สมเด็จยมราชฤทธิไกร
สองกาคือแสงอคดี

ว่าเหม่อีหญิงกระสี
จมูกปากฟนกน

ไม่รู้จกกรรมกุศล
อยู่เย็ยให้หนกบวยการ

ว่าเร่งเร็วโลกบาล
ทงลงในหม่อไฟกล1เ

ยมบาลรบสงฉบพลน
กรำลากกระชากพาไป

๖๓

นางเจ็บรองไห้ราไร แลเห็น'ชุดไฟ
คกใจเพียงจกมวยมรณ์

นางว่าแสงเพลิงเหลืองอ่อน เหมือนชายจึวร

ลูกกผู้บวชพ่นเณร

ปฏิบํฅรักษาพระเถร เรียนธรรมจะเจน
ขอบญมาช่วยมารคา

ยมบาลไค้พงโก รธา ขบพนนีวฅา
ว่าเฒ่าโกหกสั้นคื

อวดอ่างว่าลกเปนชี ซกถามเมื่อฅะก็

เปนไรไม่บอกแก่เรา

กรนจนมึงทำปากเบา พูดเล่นเปล่าเปล่า
ใกรจะเชื่ออ่อยคำมึงไย ขอ่างเอ่าในไฟ

เขาจึงยุคมือผลกไส

อ่นลกพิลึกพึง่กอ่ว

เดชะบุญลูกบวชฅว บนดาลดอกบว

ผุดชื่นกลางเปลวอดคื กลีบกลืนมาลี
บวทองบานรับชนนี

ก็หอมระรื่นชื่น!จ เปนเมล็ดใหญใหญ่
ฝนสวรรค์ดกลงควยไว

ก็เย็นคือหยาดคงกา

ฝูงสดว์บรรเทาทุกขา ชื่นชมหนำคา

เหมือนปลาดองฝนรกรัว

๖๔ ฅข่าคลายฅํว
สมบ่คทูกสี่ง
ชาวนรกยกมือเหนือหัว ฅกใจฅวสน
เพราะ:บุญของแมคจริง ขอกราบบาทา
ประช้าษ์บารมื
ให้แม่จำเริญยงย็ง จึงฅรสปราศรย
พูนเกคอย่าไค้ขาควน กรนสนชีวา
นางพ้านับพน
ยมบาลแลเห็นอ'ศรรรย์ สนำนางกราญ
ก็รบเอานางคืนมา ชีนำให้หมาย
ชาวม'แษยทูกคน
กราบทูลท่านเช้านรกา
นางบอกว่าลูกเปนชี

บุญบุฅรคามชีวยเทวี
บวบานขั้นรบจากไฟ

สมเก็จยมราชผ้ใหญ่
ว่านางอย่าเศร้าโศกา

นางบวชลูกไนศาสนา
ระไค้ไปเกิคเมืองสวรรค์

เชย-ชมสมบ่ฅอนนฅ์
แห่ลอมเปนยศบริวาร

จึงส่งท5งสี่โลกบาล
ไปเยี่ยมทุกขุมอบาย

บ่อนรกลึกกช้างท,งหลาย
แลวพาไปส่งแคนบน

นางจกไค้เล่าแก่กน
จะค่อยบรรเทาเวรา

๖๕

จฅ เลกรบสงบญ'ชา นำนางลีลา

สำแคงแลวกืนส่สถาน นางพเนตื่นบทไเนาน

9๑

กรเน^/เม^อคางจ^ฅ๘ก)น

เหลียวแลเห็นยมบาล เที่ยวกล้ายกน้ายท8งซายขวา

นางมำละเมอหลง น”งพิศวงใต้พฤกษา

กรนได้สติมา คิดกวามผนนึกพรนแด

นาฅาลงโอบกาง ลุกแล่นพลางหอบห่อแห่

บ้านตีนไม่เหลียวแล แวะเน้า'ว'คหาลุกชาย

เดินเลียบรอบอาราม จึงน้องถามเด็กทงหลาย

ว่าพ่อเอ็นดูยาย วานช่วยบอกเน้าสุบิน

ว่าคูผู้มารดา มาน้งท่าอยู่ที่ถึน

ให้เจาเณรสุบิน ลงมาเยียนจงไวไว

กนหนึ่งเปนเดกน้อย รบกำน้อยก็แล่นไป

กรนถึงสะกิดไหล่ ว่าพี่พี่แม่ฅนมา

เน้าสุบินเบิกช่องแล เห็นนางแม่ฟายน้าตา

เจาเดินลงมาหา ว่าโยมมาทุกข์สงใด

นางสะอั้นสํ่งนํๆมูก กราบตีนลูกแล้วรํ่าไร

โอ้โอ้สายสุดใจ แม่จะเล่าให้เน้าพง

วนวานแฅ่เน้าตรู่ แม่ไม่อยู่เข้าดงน้ง

เดินเหนื่อยแม่เอนหลง พอเกลํ้มหลบบดเดี๋ยวใจ

๙

๖๖

ยมบาลทํงสี่มา ผูกกอกร่าพาเอาไป
พระยายมผ้เปนใหญ่ ลงให้ซกเอาถ่อยคำ
ว่าทำบุญหรือทำกรรม
เขาถามกำรามว่น ว่าบาปบุญไม่ไยดี
แม่บอกประมาทกำ เขาคร่าลากน่าบดลี
จบตะบองเงือดอย่พลาง
เขา].กรธเขำ?ๅบปาก งอกขนอกเกรารอบกาง
คนหนังว่าจะดี กมดาบง่าอย่รอหัว
ปลอกทองแกงดุพึงกลำ
คนหนึงผมหยิกศก จะแทงแม่ให้ลมกาย
ลำโตทีนมือค่าง ถือก่อนเหล็กลุกพรายพราย
ลงคนกอให้สั้นปราณ
กนหนึ่งถือหอกแฉง สวนหน่วยตาเท่าไข่ห่าน
หนวดเกราสนรำรำ จะคืบลนให้สั้นใจ
แบกตรวนซ่ลงมาใส่
กนหนึ่งลำเล็กเล็ก จะให้ไหม้เปนวิจณ
ลุกขนเหมือนจะวาย บารมีให้ เห็นคุณ
ร้บแม่ไว้ไต้รอดตำ
กนหนึ่งค่าคือกา ถ่านเพลงคบหม่อแตกรว
กุมคีมลุกเทียมถ่าน เขาพาแม่มาส่งคืน
เลียงลมดงสะด้งตื่น
กนหนึงลำนถึงห อกพรนพรนสนทวกาย
ผลํกแม่เขำในไฟ

เดชะเท้เปน'ชี
บำทองผุดควยบุญ

ฝนทิพดกตงทบ
ยมบาลเห็นพึงกลำ

นอนนอนจิกพะวง

ลุกขนรองไห้ส ะอน

๖๗

ลุกเอยกวามทุกข์แม่ กรงนแลแทบกำกาย

รำพึงใจหายหาย เห็นนรกอย่เฅ็มฅา

แก่นํ้แม่หมายจำ ชื่อว่ากรรมไม่นำพา

จะอย่ในศาสนา สร่างกุศลจนคํบใจ

เจ่าสุบินยินแม่เล่า ก็เกล่าเกล่านาฅาไหล

ว่าแก่ว่นนไป แม่อย่ากดเที่ยวหาบกอน

อาหารการจะกิน ทุกล่งสั้นอย่าอาวรณ์

ขำวบากรลูกโกจร จะเลยงกายให้มารคา

นางพึงกำลูกสอน ระงบร่อนชื่นหนำกา
ยกมือลกชายมา ทนเกศาสรรเสริญกณ

เจ่าคือแก่วจินคา ไม่มีกำ'จะบ่องปน
ส่องทางให้เห็นบุญ เหมือนกวามผนฟนมนกง

ชีพราหมณ์ทำนายไว้ ว่าจะไค้บุฅรเปนสงฆ์

หากแม่ฟ'นกน'หลง อย่าถือโทษเลยลุกอา
ว่าพลางทางกไ]เกลา มือจบเท้าแลำอำลา
กรนถึงเรือนกลบอาราม
เจ่าสบินส่งมารดา สั้นทงท้านก็มาถาม
หญิงชายรู้อาการ

นางนไเล่าเนอความ ว่าท่านเอยชวนก่น.พึง
เมื่อวนขาไปตก ในนรกทนทกขำ
ยงกว่าโทษในเมืองกน.
เวทนาพ่นกำล่ง ไม่มีใกรจะช่วยกน
เอาทอดเขาในไฟ

เกชะควยกุศล เจ่าสุบินบวชเปนชี

๖๘

จึงผคปทมทอง มารับรองไว้ควยดี
หมอเหล็กฅมวารี แหกระยำเปนผงทราย

ทำบุญประเสริ3นก เห็นประรักษ์รอดกวามคาย
พีนองท่านทง็หลาย จงจำหมายสืบสืบไป

พวกพรานท1ง็หน่มเฒ่า ยินนางเล่าอ่อนนาใจ
สะดุ้งฅวกลวแต่รัย คิดรำพึงถึงเวรา
เชื่อไนคุณพระศาสนา
ชวนกนหม่นทำบญ อุตส่าห์เพียรจะพาฅว
ให้ทานถึกก็ลา ชวนลูกหลานแลเมียผว
ลู่โรงธรรมเปนอตวา
วนพระเขาละการ
มีมือถือดอกบว

ส่วนนางสุภาก็ เช่ายินดีในศาสนา
ยิงจิตเห็นอนิจจา ส่งขาราบแก่นสาร

วนหนึงดื่นแก่เช่า แก่งก่บขำ'วแลของหวาน
ใส่โถคงเหนือพาน ทนไปรัดควยศรัทธา

นางบอกแก'ลูกรัก แม่จ*กบวชในศาสนา
เช่าสุบินรับวาจา จงหารือแก1อาจารย์
ขอพระคุณโปรคดีฉัน
แม่จะบวชกํคเอาบุญ

พระเถรรับปฏิญาณ ให้ขูดกั้วโกนเกศา

ผาขาวให้นางน่ง องสะถุงสวมกายา

ห่มสไบบงเฉียงบ่า รีบศีลแปดเปนนางชี

อยู่ใกล้ริมอาราม ทุกวนยามสรัางบารมี

ชำระพระเจคีย์ กวาดหยากเยื่อในวิหาร

๖๙

อุตส่าห์กวากหญำวก ปฏิบ้ทพระอาจารย์
จำก๊ลบำเพ็ญทาน นางสวกมนต์สามเวลา
๒๘

ตงแต่นางตก ในขุมนรก ปรากฎลือชา
ต่อต่อเข่นไป รู้ถึงเสนา ประชุมปรึกษา
กราบทูลอาการ
ปากกนประกาศ ว่าเมียพระยาพราน
ขำแต่พระบาท เที่ยวในดงคาน พอพวกยมบาล
ผิวคายตกยาก
มกมือเทวี ขวางลงในนรก โลหะกุมภี
เพราะบุญบารมี บวชฅวเปน'ชี
รมกนตบชก
นางรอตกำมา พงกำอำมาตย์ ทูลเรื่องกวามถวาย
อย่ควยลูกชาย แก่เราท*ง์หลาย ห่อนเห็นคนฅาย

สมเด็จภูวนาถ เร่งไปนิมนต์ พระชีเข่ามา
ตรํส'ว่าคูหลาก ทุกขุมนรกา ให้เปนบจฉา
รอกคืนชีวา
รบส่งใส่เกลำ กราบลากลาไคล
จะใคร่ร้เหตุผล ถึงวกบกใจ กราบบาทเข่าไท
จํกถามนามชือ
สืบสืบกนไป

เสนาเข่าเผา
รีบเดินต่วนด่วน
ท่านผ้อธิการ

๗0

แจงขอเสคจกค เชญเฅิอนพระชิ อำลาอาจารย์
จึ่งนำเข่ามา สู่วงภูบาด ให้นงในสถาน
ทีกวรพระชี

บคนนจอมกษฅริย์มีโองการดรส คูราพระชี
นรกอนมี
ท่านไค้ไปเห็น มหา'วจี

ทงแปดเปนไฉน

ฝงสํ'ฅว์หลายเหลท่ำกา รรมหนกเบา กกลงขุมใด
จะไอ้จำไว้
เล่าคามที่เห็น ให้สั้นสงสย

ตราบเท่ากลปา

พระชีถวายพร ขาแด่ภูธร ผู้เลิศชนา
* กรานต่ออาฅมา ใส่หมอโลหา
เมือยมบาล

ให้ไหม้เปนจุณ

ควยเคชพระเณร ช่วยเปลองปลดเวร รอคจากกองกณ1ที่
อานสงส์,ทรงศีล ประจํกษ์เห็นกณ พระยายมชมบญ
สองสาธุการ

เสค็จเหนืออาสนช์พนรงะหกถกรสสง เสนาโลกบาล

ให้นำอาตมา เที่ยวเลียบบากาล คูหองนรกาน

มืดมือชะงำ

บอกชื่อขุมนรก กว่างลึกสกว์กก ฅามกรรมซึ่งทำ
ถวายพรฅามกำ
รูปไค้รู้เห็น กำหนดหมายจำ

โลกบาลสำแคง

๗©

ขาแท่บพิฅร ทรงพงฅงจฅ จำไว้อย่าแคลง
นรกใหญ่ทงแปด
เรียบไว้'บีดบน เหล็กกิอมเปนกำแพง แผ่นกระดานเหล็กแดง

เหมือนกินทุกขม มีมุมสมุม ทำปากประตูยนต์
สิรีคุกสี่คน
ไว้ท5งสี่ดาน บานบีดเปนกล

อย่เผาร้กิษา

ทงแปดขุมใหญ่ ถ้ดกิดกํนํไป แลเหมือนนก!]งนา
ลึกกว้างต่างกิน สนขาวแน่นหนา จํกแยกพรรณนา
ละขุมขุมกล่าวถวาย
หำรอยโยชน์ปลาย
กิญชีพนรกนน กว้างลึกเท่ากน เรียนเกิดเวียนฅาย
ฝูงสฅว้เสวยทุกข์ เพลิงลุกเผากาย
ถ*วนหนำรอยบี ทงหนาทง์รี
อายุพนบี
ถดกาฬสูทวโสต กว้างลึกพ*นโยชน์
ฝูงกิฅว์นอนควํ่า เขาคดประทคดี ทงยาวทงหนา
เปนเปรฅเสสา ต่องจำขื่อกา
กว้างลึกสาก*ล
สํงรกฎนรกนน สเฅว์ทนเวทนา กวางยาวเท่าก้น
ไค้สองพนโยชน์ มือตนต่างกน
อายุสองพน ลึกลิบพ*นโยชน์
อายุสี่พน
โรรพนรกโสด
ฝูงสฅว์หมู่น์
วิกลมายา

๗๒

มหาโรรพเลา โดยลึกกว่างยาว แปดพ’นโยชน์นา
เติบสงน้กหนา
สคว์นรกเหล่านึ่ ค่างค่างหน้าฅา

ยืนแปคพ่นบี

ขุมคาปน์นรก กน้างลึกสฅว์ตก พนโยชน์ยาวรี
อายุสฅว์นืน์ หมืนหกพนบี น้าปากลี่นรี
ดูดนำทองแคง

มหาคาปน์นรกเล่า ลไ]ลึกกน้างยาว พนโยชน์โดยแถลง
อายยืนแรง
กินแค่นาเหล็ก กอเบื่เอยปากแหว่ง
9

กึ่งกไ!นบบี

ขุมหนึ่งสุดโสค กน้างยาวหมื่นโยชนชื์่อมหาวิจี
เสียบล่ฅว์ควยหอก
ยืนกไ!หนึ่งนาน รองกรางคือผี - กงน้กรพัควึ

นรกใหญ่ละขุม นรกนอยประชุม ลิบสิบนรกาน
ล่อมรอบขอบขำง เปนยศบริวาร มีพวกยมบาล
อย่ทกอบาย

นรกเวฅรณี เปนแม่นที่ นาแกลบแสบกาย
ขำวลีบขำวพอง ตองเปรฅทงหลาย คนแลบแทบตาย
รองกรางคืองำ
'

ขุม!บกขรพรรษ สีเหลี่ยมขิฅุน้สนรกสระบัว
หนามเจ็ดขอมือ
บากเขบเวทนา คือชาคกลางฅำ เปรฅลอดล่อบัว

๗๓

นรกฉิมพลี'นน มีงื่วเปนหลน สูงเจ็ดพันวา

หนามสิบหกนั้ว เสียมเสียมนักหนา เปรฅบินไปมา

เสียบฅายประลัย

ไอยะบรรพฅ นรกใหญ่ปรากฏ กอนหินถ่านไฟ

ร้อนสคที่ร้อน เปรคนอนเหงื่อไหล ระอุอกใจ

ค*,บปอคระงม นรกแร้งกา ปากเหล็กคมคม
กาโกลังฆา

จะบินจะว็ง เร็วยี่งกว่าลม จิกเปรฅระทม

กินฟนอาหาร นรกฝุงหมา ใหญ่เท่าข่างสาร
ลังฆาไสณา

เขยวขาวราวแข่ง คมพนประมาณ เห็นเปรฅวี่งทะยาน

ฉวยลัคพ้ดแกว่ง หมอบี่ตฝามี แลวควยทองแคง
โลหะกุมภี น่งล่อหมอแกง นาพลุ่งร้อนแรง

ตไ)สตว์ลัคแน่น

ร่องไค้รำไร นรกเท่ากรุ่ม เปลวร้อนเหมือนไฟ
อิงคาระดุสุม หมกไหม้นัวใจ โลหิตพุไหล

ใเ า

ฝงลัคว์พลคลง

ออกตามหูตา เปนขุมลามก เหม็นกล็นนกหนา
ทนทุกข์เวทนา หนอนยืดไปมา
อนึใ่] งคูถนรก
อบรมสฅว์บาป

ตำเท่าลำตาล

๑๐

๗๔

1ลกบาลกล่าวคำ ว่ามนุษย์ทำกรรม มีองค์หำประการ
มุสาคำพาล
ฆ่าสัตว์สักทรพย ผิดลูกเมียท่าน

กินเหลำราวี

แลวท่านจคหยิบเปนอกุศลสิบ พึงร้คดี
บาปจิตก็มี
บาปสัวมีสาม บาปปากมีสี่

ทงสามประการ

บาปฅวสามนน คือเที่ยวฆ่าพน สิงสัตว์สนปราณ
แลแอบล*กล'วง ฉกชิงวีงทะยาน ยุดมือเมียท่าน
กอดจูบลูบคลำ

บาปปากมีสี่ คือกล่าววาที มุสาโกลำ
เจรจาหยาบชำ บกลำเกรงกรรม ลูคตลกกะนองทำ
ส่อเสียดเบียดเขา

บาปจิฅมีสาม คือใจหยาบหยาม มุ่งแต่จะเอา
ผูกเวรยกโทษ
สงสโ)ศาสนา ขํ้งโกรธเปล่าเปล่า ใจจิตคิดเขลา

มนุษย์หญิงชาย ทำกรรมดำยกาย ดำยจิตวาจา
ฅกขมนรกา
ลำยิงไม่พรอม ดำยองค์ทงห้า
'
ชนนอกบริวาร
พรอมองค์ห้าประการ
ลำทำกรรม ที่ง์กายิ'ปากใจ เสวยทุกข์ทรมาน
ฅกนรกชนใน ขุมใหญ่พิศาล

กว่าสนเวรา

๗๕

ฆ่าสดว์ประจำ จดเปนฅนกรรม ฅกทํญชีพว่า
ทำมุสาวาท ตกกาฬสฅรา
ฅกทํงฆาฏนาน 0.

มีกเมียเขาหลง กรรมหนกิชีกลง ทำลักนนว่า
กินเหทำเหลือขนาค ประมาทศีลทาน
ยืน'นํกหน'ก'หนา โรรูปนรกาน
ดกคาปนินรกาน
รอยบี!เมืองมนุษย์ เปนวนเคียวสูด
ชนดาวดึงสา
1 ขอพระราชา

รอยบี!เมืองสวรรค์ รันเดียวนรกา ลังเขปไว้ใน
รปขออรัย
ทราบนาพระทโเ

ถวายพระพรไว้ ดามแต่จำได้
อนึ่งพลาดพลง ถอยคำลิ'งใค
อย่ามีโทษา

69

พระเจำกรุงสาวคลี พงพระชีแจงนรกา

พระทโ)ปลงอนิจจา ยกพระห์ฅถ์สาธุการ

ทำวสะดุ้งกลัวแค่กรรม ใคร่บำเพ็ญผลศีลทาน

ตรัสว่าบตรพระยาพราน ฟนพระเณรอย่หลายบ

ทำว่าอายุถวน ควรจะบวชฟนพระสมี

อย่าว้ฅกเลยพระชี เรารบบวชเปนเจาชอง

ทำวถวายเสื่อเนืออ่อน พรมที่นอนหมอนลายทอง

ม้งเชียวแพรยอดตอง กบผาเทศชายมีตรา

๗๖

ประทานสมทบสค ขณฑสกรเครื่องแกล่มชา
กปบ่ย์แลพวงปลา บังหนซ่อมเมล็ดขาวงาม
ให้จดหาซึ่งคานหาม
จึ่งสงแก่เสนา อย่าให้ยากสงอนใด
ไปส่งถึงอาราม เกรียมกนงานบัดเดี๋ยวใจ
ส่งถึงวดแลวกลบมา
เสนารบโองการ บวชเปนชีมี'วาสนา
ให้หามพระชีไป ก็ชอบพอทุกแห่งหน
อยู่ใช้สอยไค้หลายกน
นางนาฏสุภาคี ค่อยสบายมีเงินทอง
ขุนนางแลทำวพระยา จะซ็อจ่ายทำบุญฉลอง
อนสรำงสมในกฎี
มีโยมชีน’อยนอย ลูกแฅงไทยยี่สิบสี่
ขบฉันมิขดสน ทงกระชายกระเทียมหอม
มงฉังย่างมีเจ็ดชะลอม
คิดถึงคุณลูกชาย หมากมะพรำวห้าวสิบสาม
นางจงจดดของ ทงขาวพี่างเมล็ดงามงาม
มีอยู่กรนนนสองกระบง
พี่,กทองมีสองใบ บังสะใส่ลงปกพุง
พริกขิงก็ยงมี นางเร่เดี๋ยวภิกขาจาร
เดินมองมองเข่าบ้านพราน
ปลารั้วมีหกหาง เหล่าศิษย์โยมให้ได้ยิน
นาผงมีสองกลออม

สาคูก็มีบ่าง
ชาวสารซอมขาวงาม

บัดแลวน่งผ้าใหม่
เร-ยกช-.กะพายถุ’ ง

ไม้เบ้เธอจดจอง
บอกกล่าวแก่เหลนหลาน

๗๗

นีแลแม่จะทำบญ ฉลองคุณเจาสุบิน
ชาวบานเราทงสน ช่วยอนุเคราะห์โมทนา
ลงมาน'งทุกเคหา
หญิง ชายกรนไค้พง ยกประเคนประนมกร
หมากพลูใส่พานมา ว่าแม่เร้าอย่าอาวรณ์
กลบมาร้คร้ดเตรียมการ
ฅ่างคน-ร้บธุระ ถ วนทุกกนหนาชื่นบาน
พระชีก็อวยพร ร้คซอหาตามยากมี
ถึงกำหนดวนอ3มี
หญิงชายเชื่อกุศล แต่เข่าเชำชวนกนมา
ขวนขวายชวนทำทาน เข่านงในร่มพฤกษา
ชวนก'นแต่งเครื่องศีลทาน
กรนทำสำเร็จหมด คนผู้เฒ่าเข่าใจการ
แต่งฅวน่งห่มกี น็ง้ลงไหว้กราบถึงดิน
ทายกมาทุกท่านลื่น
ถึงว*ดบํดเดี๋ยวใจ นิมนฅโปรดด่งใจหร้ง
พระชีก็ลงมา ให้สามเณรตีระฆ*ง
เตรียมดวพร้อมท1งอาราม
ส'เท่ปรุษน่งห่มขาว เดินลงมาอนคบตาม
ไปประกาศพระอาจารย์ ถือถวยโอแลบาตรครอง
ทายกหยิบหมากพลูซอง
บดนพระเร้าขำ ประเคนถวายถวนทุกองค์
จกฉลองเจาสุบิน

จึงพระสงฆ์ส่งฆเถร
พระสงฆ์กรนได้พง

อธิการท่านห่มผา
เณรเณรตะพายย่าม

น'งพร้อมในศาลา
ใส่จอกมีถาครอง

๗๘

สาคลวคปไว้สรรพ เณรยกสำรบฅ1งเรียงลง
บรรคาเหล่าโยมสงฆ์ กอยระรังไม่ณุบกษา
ชีนอยนอยรักนายา
พระชีหยิบขนมจุน หยิบขำวเหนียวแลชองหวาน

ทายกผ้โมทนา

แต่ลวนเครื่องดีศี เขำกะทิรับนาฅาล
หยิบวางพอประมาณ คูสะอาคไม่ปนเปน

กร๎นแล่วเข่ามานีง ยืนอยู่สะพรำลวนเหล่าเณร
ยกสำร้บมาประเกน แต่ชีฅนพรัอมทุกองค์
สบกุกกุกลงก่อนสงฆ์
อุบ'ชฌาย์หยิบชอนมก

อนรับทุกทุกองค์ ก็ลงชอนต่อกนมา

รัปปุรษนำปฏิบ้กิ เหล่าสารรัตรเรียกน0'!ยา
ใส่โถถือแล่นมา เขากอยเต็มกามชอบไจ

สาคูแลลอคช่อง เห็นพร่องพร่องเขารักใส่

ถํวต่มนาฅาลไทย เขารักเต็มต่อต่อมา

รันใหญ่ใส่ว้นเสนสาย ยกมาถวายฅามปรารถนา
ทายกเต็มศรัทธา เลียงให้ฉันของเหลือเพอ
เห ลาโยร]สงฆ์กินเปนเบีอ
เสร็จกิจแล่วทุกองค์ ถ่ายใส่สำรับลำรับโอ
ขนมเที่ยงเที่ยงเหลือ

ฉินแลวเขาอาราธนา พระอษชฌาย์ค็งนโม

รัสสะภะกะวะโฅ คามทำนองเกยหคปรือ

สามจบว่าพทธว้า สปปุรุษนำประนมมือ

ทายกรับศีลชีอ ฅามวิรัยพระศาสนา

๗๙

เรียงบาตรลงฟนแถว ฅืกบาตรแล่วีให้ยะถา

พระ,ชีจับสธา ใส่เกศาเปนทิพยาน

ฅรวจนาเหนอสุธา ฅํ้ง์ส่จํจาอุทิศฐาน

เดชะข์าทำทาน ขอส่วนบุญถึงสามี

ให้พนจ ากเวรา อย่าเวียนอยู่ในเมืองผี

กลบไปในที่ดี ได้สมบ้ฅิวิมานบน

ต่างต่างมือถือขวด รินนาตรวจลงทุกคน

อุทิศส่วนกุศล สนองคุณญาติผ้ฅาย

กรนแลวเหล่าชาวบ็าน จุงลูกหลานทํ้งํ้หญิงชาย

อำลาสงฆ์ทงหลาย ชวนกลบคืนมาเคหา

๏๖ ถึงนายพรานบา
ทีนจกกล่าวพรรณนา

บิคาเจาเณรสุบิน

เปนกนมุทะลุทุศิล ฆ่าสฅวีขายกิน

ครนตายตกขุมนรกาน ไฟนรกเผาผลาญ
เปนเปรตอคอยากอาหาร

เร่อยเน่าเนั้อหนังพุพอง
ผลกรรมกินแต่เลือดหนองอย่ในจำจอง

เจ็บปวดเวทนาชานาน อุทิศถึงพราน
เมื่อวนพระชีทำทาน

เวลาก็ค่อยเกลอนกลาย

๘0

เนือเน่าเขาก็เหือดแหงหาย ยมบาลท*งํ้หลาย

กค่อยเมตตาปรานี

กรนถึงวนอ^มี พระยายมธิบคี
หรสโปรกให้ถอ)ๆขื่อกา

เนสาทจากนรกขืนมา เมื่อยามสนธยา

กัเขำไปใกล้บริเวณ

ได้ยินสำเนียงเกนเกน สูรเสียงพระเณร
ลูกกูสงวธยายมนต์

รำพึงแล่วเล่าหลายหน กรนเมื่อสงบกน
ค่อยเลียบค่อยแลซายขวา

เปรตเดินสูงใหญ่มหึมพาอพบหลวงตา
แกว็งดิอกตกใจ

เปรตดิฅว่ากูเขำไป หลวงตาตกใจ
เถรเณรว่าผีมายา

กเอยมีกรรม■แกหนา จะเยียนบฅรา

เ, หม*อนแ.กXลงมาหลอกรเ่ย.ม. สงฆ'่

จะเปนบาปกรรมซาลง ชอบเมื่อพระสงฆ์

หลบแล่ว่จึงค่อยเขำ,ไป

กรนเมื่อพระจ*นทร์ฉายไเกผื่อบใกล้ก่อนไกล

เวลาหลบทํ้งอาราม

เจ้าสูบินผู้เพียรพยายาม ตะเกียงย*งตาม
คูท่องกมภีรํฎีกา

๘®

เปรตพรานคอมกรานเช่ามา ยินใกล้ชายฝา
สำแดงปรากฏทงตำ

กระซิบว่าพระเณรอย่ากลำ เอ็นดูโปรกหำ
ดูขาพ่นจากกองกรรม

Iจำสุบินไค้ยินพำพำ เหลียวเห็นชะงำ
ว่าเอ๋บี่ศาจกระม*ง,นา

เมื่อฅะกมันหลอกหลวงคา นเค้นเช่ามา
จะหลอกเราเล่าหรือกระใร

เปรฅว่าพ่ออย่าตกใจ ช่านใช่ใกร

คือเปนบิดาเจำเณร

เปนกนกุมไพร่กะเกณฑ์ ทำกรรมนานเวร
ด'บิจิตไปส่อบาย มังเใาคในอบาย
กุศลทงผอง
ไฟนรกหมกไหม้เผากาย วน'!1เขนมา
อดอยากอยู่ในจำจอง ช่วยแผ่ส่วนบุญ

เคชะเจำบวชไค้ฉลอง
ไปช่วยทุเลาเวรา

ไค้กินช่าวนำโอชา
เห็นหนำพระดูกใจบุญ

เจำทรงศีลาพระกุณ
ให้พ่อพ่นเปรตพิสย

®©

๘๒

เลัาสุบินไค้พงแจงใจ หายความสงสข
ร้แท้ว่าฟนบ์คา ว่าโอ้อนิจรา
จะแผ่กุศล
เจ่ากิคลังเวชนกหนา อ่าปากอวยพร
บ๊คาเปนกรรมกิคฅน อย่ารักสี่งอึ่น
ลาแลวเปรฅพราน
แค่นอย่าทุกข์ทำงน น"งรำพึงถวิล
ให้พ่นจากเวรอาวรณ์ บอกว่าบิคา
พระคุณโปรคหำ
เนสาทรับกำประนมกร ในทองคไ)ภีร็
ให้เจ่ามีอายุยีน บวชเปนลังฆา

บญญาอย่าให้ผ่าผน
จงรักแค่พระนฤพาน

เสร็จกำก,มเกลำกราบกราน
ก็คืนไปใค้แฝนค้น

ร่งเช่าเจ่าเณรสบิน
วิฅกควยพ่อเวทนา

เจ่าไปกราบพระอุบชฌายี
เปนเปรคมาสำแคงลัว

คีฉันเห็นน่าพึงกลำ
จะช่วยประการใคค้

พระเณรว่าลักขณะมี
พระพุทธเจาเทศนา

ฟนเณรโปรคแค่มารคา
โปรคพ่อให้พนรากลัย

๘๓

เณรเอยอย่าพึงสงส*,ย พระกรสสงใค
บห่อนจะฟนคำสอง

เจาพงอาจารย์กล่าวสนอง ลุต่ง้นึกปอง
ก็มีนาใจปริ'คา

กราบลงแทบเท้าอำลา ไปหามารคา
ก็เล่ากามเรื่องยุบล

ลูกจ่กอุปสมบทคน สร่างสมกุศล
แผ่บุญให้พอพนเวร นิมนก็ฉันเพล

พระชีรบคำพระเณร
ก็ชวนนั่งสงสนทนา

ลูกเอยสมเก็จราชา ทรงพระเมฅฅา

ครสว่าจกบวชให้เอง กกไว้แม่เอง
จะทำซุบซิบกิคเกรง พอแคดรอนรอน

พรุ่งนั้!ยมจะไปถวายพร
กรนรุ่งรางรางทินกร

พระชีชำระแต่งกาย จบไม้เท้าลาย
นุ่งแพรห่มแพรพรายพราย

จกจองออกจากอาราม ถือกระทายฅะพายย่าม
นางชีนอยนอยเกินตาม

ถือกรรชิงกนแคกเบองหลง ก็เช่าไปนั่ง
กรนถึงประตูราชวง.

ในพระกำหนกปรางกศรี

^ V*.

สมเก็จพระเจ้าสาว'คถี่ ตรัสว่าพระชี

มีกิจทำงนหรือมา

พระชีรบพระวาจา รูปอุคส่าห์มา
หว*งเยือนพระเกช-พระคุณ

ควยมีนาจฅปองปุน จกถวายส่วนบุญ
จะบวชเจ่าเณรสุบิน

ท่าวฅรัสว่าโยมกิคถวิล พระเณรสุบิน
บทรพระยาพรานผู้ฅาย

พระชีจะบวชลูกชาย เอาบุญมาถวาย

สาธุคืแลวพระชี

เครื่องภารสำหรบเปนสมี ทุกสื่งถํวนถี่

เรารบอย่าได้อาวรณ์

พระชีรับถวายพระพร อำลาบทจร
คืนสู่อารามสถาน

เที่ยวบอกแก่ชาวบ้านพราพนี่นองเหลนหลาน
ว้ทวทุกกนพรอมมูล

๒๘ พระมหากษฅริย์เจำแท่งองค์บริบรณ์
น'งแท่นไพฑูรย์ มุขมาตย์พรัอมมล
กรนเมื่อรุ่งเชา
เสค็จออกทองพระโรง
หมอบเผาคาษคา

๘๕

ทรงพระโสมน'ส มีโองการฅรส ภูรา‘ทำวพระยา
พระชึถวายพร จ'กบวชบุฅรา เราเค็มศรทธา
จะสร’'างกุศล
เมื่อย'ง์เปนคน
อนึ่งเอ็นดู บิกาเจ่วิ)ากู กราบเท่าสั้นชนมื่

กลำหาญการศึก มี,ช*ยทุกหน จำฟนพระสมี
มิให้เสียที
ลือซึ่งกวามดี
มีพระท่ยหว'ง
แมนย'งแฅ่บุดร นาใจบริสุทธื้ ซึ่งโปรดวัจน'ง
จะแค่งกายบวช อวดชาวสาวฅถึ
กวามชอบหนหล'ง มีใจชี่นบาน
ดาม!]นจ*กรพาล
เสนาผวิ]ู้เฌ์า ทูลว่า!!นเกลำ
จะสร้างบารมี ไวเปนจีรง ฅร้สสงลงมา
เร่งตัวเข่ามา
กวรทุกประการ
บ'คเดี๋ยวถึงได้
ข่าทูลธุลี พร้อมกนท่ง์นึ่ ออกมาไวไว

ขอทำบุญควย ช่วยโมทนาทาน

ทรงพระเมดฅา

สมเดจจลจกร จึ่งบายพระพกฅร์

ว่าเหวยตำรวจ ไปหาโหรา

บ*คนึ่จงใว

ตำรวจก้มเกลำ วงไปเร่าเร่า

ถามว่าดาโหร ตัวอย่หรือกระไร

รบสงให้หา

๘๖

ขุนโหรไค้พง ลุกจากที่นํง้ จบผ้าพากบ่า
หลานเอ็นกูกา
ยกเชี่ยนหมากพลู ออกมาสุ่หา
*1) เ)

งกท่าประเคี๋ยวใจุ

เออหลานไค้พง กระแสรับล่ง มีกิจสึงใก
จะกูฤกษ์ชไ)
ตำรวจบอกว่า เปนราชการใหญ่

บวชเจ่าสบิน

โหรเฒ่ารู้เงื่อนกลไ)เขาในเรือน กนกรัาไขว่ขวิน
ห่วงยามทงสั้น
หยิบกล่องกินสอ หาห่อประกิทิน
โจงกระเบนเหน็บชา
สำหรบโหรา ลงจากเกหา

แท่งฅวจีบโจง นุ่งผ้าฅาโถง
ผ้าขาวเกี่ยวพุง ถือลุงตำรา
ให้ทาสถือของ

โหรเฒ่าเจาจอม เกินไปท่อมท่อม กรายแขนทงสอง

ถึงประฅูราชรัง เยี่ยมเยี่ยมมองมอง ขนท่องพระโรงทอง

นืง้กราบสามครา

สมเก็จ!]นกษ'ฅวิยี่ จึ่งเหลียวมากรัส กูราโหรา
จะไค้เพลา
เราจกบวชสงฆ์ ไว้ไนศาสนา
-
ฤกษ์ชนวนใด

จึ่งขุนโหรแก่ คูณหาวกูแท้ กราบทูลท่นใจ
ปลอดแกลวการภไ)
พฤห่สสี่กํ่า อำมฤกโชกชไ)

ทกทินยมขนธ

๘๗

ได้ในวนกรู เพลาเช่าฅร่ สามสิบสองชน
ทงฤกษ์ทงยาม ยุฅิพรอมกน ขอพระทรงธรรม์
ทราบพระห*ทยา
ทรงพระปรื่ดา
สมเด็จนเรสูร พงกำโหรกุล เราจกยาดรา

นํงท้าวพระหตถ์ ฅร่สํสํงเสนา ราชการที่งปวง
ท้าวพระยาพระหลวง
ไปบวชนาคหลวง
เบาะอานที่งหลาย
กำหนดคืนวน เร่งรกให้ทน สำหรับประคบกาย
หมายบอกให้ร้ ทุกหม่กระทรวง
ขุนหมื่นพนทนาย วิจิฅรรจนา
ให้ดงเบญจา
ให้เร่งเทรึยมจค ช่างม้ารถรด
ถึงรัดท้านพราน
อาวุธชคกระเหนง หมวกเสอเกราะลาย หรือมืดงดาน

จ่ทุรงกโยธา ถึงรัดโพทอง
ขอทราบละออง
อนึ่งเครื่องแห่นาค ให้แห่งหลากหลาก

รัคเกรึ่องเล่นรำ ทุกพรรณภาษา

ที่หนำราช3าน

อนึ่งเสนี แห่งประฅูบูรึ

จะเปนหนทาง มากนอยประมาณ

ระวาบเหมืองคลอง

พระพุทธเจ่าขำ แห่ประกุพารา

ไม้บกหลกรอย เปนทางพนสอง

ธลบาทา

๘๘

เออเสนามากย์ เราจกลีลาศ พยุหยากรา
เปนการเอิกเกริก ฝูงกนนกหนา ร์าแก่งมรรคา
ให้สนุกเลื่องลือ
จอบชะแสงครบมือ
เกณฑ์เลกจงพอ ขวานประภาพรำงอ ม่งดูกกซื่อ

กุมไปทำทาง ถางบ่1าแผวปรือ ไว้แค่งามงาม
ช*กลากห้ำหาม
จนถึงอาราม
คดแค่งแค่กรง
ไม้ใดถึงกก สบเสียควยมีด ที่เปนเนินดง
ขุดคอกอหญ้า รภาเครือหนาม
ไปไว้ชายคง ให้กวำงหกวา
ถางทางเลย'วกก บกคามมรรคา
ทำให้หมดจก โอนดินถมลง
ที่ลุ่มชุ่มเบยก ทงดอกเกรอปลี
ปราบเสียเถิดนา ยกร่องสองข่าง บชิ]'กคามหนIา/ ท
เกลาเปลือกลิดคา
ตงแฅ่ฅืนทาง /
ค่คไม้รวไก่
ใหงามจงกี คามเรียงรวไก่
ให้หอมชื่นใจ
เกณฑ์เอาฅนกลายคิดใบไปควย
ย้' 1/0
เกณฑเอาออยคา ล0าเก/ะ*บทร

สลบกนไป

ให้กนราช'ว*ค ประกบธงฉกร
เก็บดอกไม้รอย หอยพวงมาล,ย
ไปรอมริมทาง

๘๙

ในวัคโพทอง ปลกฅำหนํกสอง ทงดอบทงใ!วาง
ปลูกโรงมหรสพ ทกสื่งฅ่างต่าง ให้ทำคามอย่าง
เราสิงทุกประการ

@๖ ได้ฤกษโหรา

ทำวกรสว่าเวยเสนา
ตกยงอย่อีกสองวน

ให้ผูกม*าตันตัวขยน สไ]ทนสำกญ
รบนากเข*าส่บุรี ให้ผูกพาชี

เสนารบสิงยินดี
สารถถือปฏกชกจูง

เสนาขี่กชสารสูง กนตามเม่นฝูง
ถึงวัดโซมชำงย่างลง
รเ-' ว^
บงผาเขาอารามสงฆ
แจ*งการแก,พระอุบชฌาย์ - กมเกลากราบลง
นมสการอำลา
สิงให้โยมนออกมา สกจากสามเณร
เจ้านาคไปจากบริเวณ
-๐1 1/ง่
2^ *ะ8
ขมามอาน
เจาสุบินจงกราบพระเถร
นุร่ี งผ้าห่มผ้าพระทาน

บู่Iผ^าลากรจากสถาน
เขากางสิปทนคนทอง

©๒

๙๐

มบุญบารมถงกอง ผิวเนอนวลละออง
(.หมอนใช่รูปเจาสุบิน, หยาดพาลงดิน
ล่วงเขำประตชูชัย
งามนกดุจลูกพระอินทร์ ชมว่านาคหลวง
ไห้กนชอบตายาใจ เมียขุนแม่นาง
เจ่านากขี่ม็า
มาแกว'.ยองย่องว่องไว ชให้เพื่อนค
เกินไปฅามทองตลาตนลวง ชักมาผายผน
เสนานำไป
ชาวรานกว่านจีนทง์ปวง พระทยเปรมปริ1ดี้
หนุ่มนํอ์ยหนำกาสำอาง พระธรรมท8งสาม

มองคูทงสองฟากทาง
แลแลก็ลืมพริบตา

ลางสาวสะกิดแม่เจรจา
รปทรงน่ารักเอ็นค

ลางสาวทำอายแอบประฅ
แลวผินมายมร่อกน

เจาสุบินหน่อพระอรหนฅ์
บเหลียวแลกูผู้'ใด

ถึงวงลงจากมโนมย
เขาเผาเจ้ากรุงสา'รัตถี

ทำวเห็นเจาสุบินยินดี
ก็แยมพระโอษฐ์ตรัสถาม

คราเรัานาครปงาม
เจาเรียนสกกี่กไเภีร์

๙®

เจ้าสุบินกราบทลคคี ไนนำคัมภีร์
พระสฅรปรมฅถ์พระวินํย

จบพระบี่ฎกก'ณฑ์ไตร ขำบาทฅํ้งั้ใจ
ขอถวายพระราชกุศล

ทำวพงเจ้ากล่าวยุบล มีพระกมล
หฤทยชื่นชมศร'ทธา

จึ่งสํง้แก่หมู่เสนา ให้กนรกษา

เจานากอย่กินให้สบาย

เสด็จกลบล่งแก่ทำวนาย ให้นางทงหลาย
กระทำวิจิตรบายศรี

ให้เหล่าพน*กิงานชาวที่ กบล่งฆการี
แก่งเครื่องบริขารผ้าไคร เกณฑ์นางกรมใน

ท่า'วนายรบล่ง้ม่คํใจ
ให้จีบเมี่ยงหมากพลูซอง

บางกลดกลีบข่อใบตอง บางแกะพกทอง

เปนรูปเหมหงส์กินรี

ประคบลวดลายบายศรี ทุกสงอยางด

คามควรควยการกษ”ตรา จดเครื่องบรรพซา
ผ้ายราชบ”ณฑิฅท่าวจ่า

แก่งคามชอบนาพระท่ย

ผ้าเทศเปลือกกระเทียมทํ้งํ้ไตรร*ตกดหน์งไก่

สไบผุดควงดอกคำ

๙๒

บาฅรเหลกฉลกบาฅรการกำ เชิงฝาทาดำ
ประคบด้วยมุกสุกแสง เกรื่องในฅกแด้ง

ถุงย่ามท้าหลาคพํ้นแคง
เฅาปูนซองพลกงยา

กาลบฅรด้นด้ามสนงา เกรื่องลาดนิทรา

สุจหนีอึ1ภู่กรบกรน

เทียนใหญ่เทียนนอยสื่งละทพ่งน์ธปหอมกวน

แลเทียนเทียวรปมงกร

๒๘

กรนรุ่งราครื พระอาทิฅย์ธิบดํท้ารถบทจร

ฅงเหนือเหลี่ยมกระหนก จอมมื่งสิงขรส่องแสงทินกร

สว่างทวเวหา

จอม!]นภูวนาถ เสด็จจากไสยาสน์ สรงนำมาลา
อบใส่สุกนธรส ชะมดเชียงกฤษณา อบพระกายา
หอมพ่งจรุงใจ

แก่งองค์ทรงเกรื่อง ภูษาร่งเรือง อาภรณ์ประไพ
สู่ทองพระโรงท้ย
จิบพระขรรค์เพชร เสด็จย่างออกไป

นงแท่นทองพลาม

พร'อมลี่ส่งราราช หมู่มุขอำมากย์ มนฅรืชีพราหมณ์

ชีพ่อโหรา โผกผ่าขาวงาม ขุนหมื่นมืนาม

หมอบเผาก่ายกอง

๙๓

มีโองการสิง ให้เชิญนาคนง บนบิญจาทอง
พระสงฆ์แปดรป ยืนมุมละสอง นาใส่ขนทอง
เสกสระเกศา

จบพระปริฅร จึ่งราชบณขิก ผกมคคามงา
ขูดขนงปลงผม กกเจียนขา นารกกายา
ชำระมลทิน

ให้สรง'นาหอม ได้ร่อยกลออม ขคลีขมั้น
ผิวเนอลุกอร่าม
กระแจะจางจ'นทน งามเหมือนพระอินทร์ลูบทารสกล็น

พ'แกงานภูษา ชพานเขท้มา ท้าวพระยาพรอมกน
ให้สอดสนับเพลา เชิงงอนสองชน บกลายสุวรรณ
ครฑกาบภุชงค์

น่งกาสิกพกร จ*’บพกกระหนัก จีบโจงหางหงส์
สายสวรรณผํ้นเผึอ ประจำเพชรเจ็ควง รครอบเอวองค์
ดงามเรืองรอง

ใส่เสอธินทรธนูกำมะหยี่ชมพู ผุกนังกรทอง

เจียระบาดกาคอก กระหนกก,านเครือกรอง ชายกรุยซุยทอง

สะบกไกวไปมา

สายสร่อยหอยแลว สอดสงวาลแกว สะองทองซ้ายขวา
แสงระนับจไ]ฅา
ทบทรวงพวงเพชร แกมเกล็ดมุกคา

คะละเครืองเมึองแมน

๙๔

บเนทองกำไล ขางสามเสนใส ฅไณขนปลายแขน
สิบนํ้วบ่ระคบ ธำมรงค์วงแหวน มีค่ากว่าแสน
พลอยยอยพลามพลาม

สอคมงกุฎฉลก กระหนกพรหมพกดร์ สดยอคที่งาม
กรรเจยกจรหู แกวแคงแสงอร่าม ลดหลนชนสาม
แซมดอกไม้ไหว

ประคบรุ่งเรือง งามรปทรงเครื่อง ยึงพนอุปไมย
จงรบเจานาก มายิงโรงชย ให้นงที่ใน
ลาดผาแดงพรม
ดินนาไฟลม
ประชุมพระสงฆราช เปนจตุธาฅ จตุสดมภ์
พรอมมนตรีสาม เสนาเกากรม
เผาแหนถึงประต พยารีราชกร
นำล็อมพร*,อมด
ปุโรหิตมหาศาล รามเหตุอากาน
บรมหงส*พงศ*พราหมณ๔์ เกลามวยเจาะหู

พิธีทำขว่ญ

บายศรีสามสำรบ ตงเรียงประคบ เรียง'จานเจ็ดชไเ
เสเครองของหวาน ของกาวชาวขวญ ยอดสวมสุวรรณ
เนาวรํคน์เรืองรอง
นามีนแบงหอม แว่นหวีเทียนทอง
ใบพลูเกาซอม มีพานทองรอง สำหรบเปนของ
คำเหนือพานแกว
สมมตสวสดี

๙๕

กรนได้ศุภฤกษ์ พระโหรให้เบิก สุวรรณบายศรี
รบแว่นจคเทียน สินอินทเภรี ยํ่าฆองสามที
กึกกองโกลา
ฅบบั่งม่งคลา
ประโกมดนกรี ทีบโทนมโหรี ขนนางทสิวพระยา
พระสงฆ์สิงฆราช สวคสรรพพุทธา
รบเวียนฅ่อสิน

เวียนทีกขิณารัฏิ เปนสุขศรีสว'สก สมโภชทำขรัญ
พลูจํ้มนํ้ามน
ถวนสิบเอ็ดรอบ คบเทียนโบกกวน

เฉลิมหนสินาคา

ชีพ่อรูปหงส์ รินนาสิงข์ลง ให้ลูบเกศา
พฤฒิพราหมณ์รามเหตุอ่านเวทคาถา อวยมี่งมงกลา
ตามศาสตร์วิสย

หมู่มุขมนตรี ศรัทธายินดี ต่างค่างอวยชโย
ขอให้เจสินาก ปราศจากโรคภโ] บวชยืนอย่ใน
พระพุทธศาสนา

ผืายกรมพนกงาน ต่างเขสิจบการ ตรวจเตรียมโยธา

ให้จบฉลาก กามชสิยฅามชวา เตรียมพลชสิงมสิ

ฟนชนกนไป

แถวไพร่แถวนาย เปนคู่หมวดหมาย หมวกผสิเสํ้อใส่

พลธงคนทอง แพรแพงแกว่งไกว พลธนหางไก่

พลทวนเรียงราย

๙๖

พลเขนโคมร พลถือช้าวงอน หอกแฉงเหล็กหลาย
พลบนกาบชุด กาบหินทองปลาย พลดาบคะพาย
ข-คแ'ล.งป1ร.ะ...นม*มอ

ยืนเยีย?าเปนขนค แต่งคำส้นกัด อาวุธต่างถือ
ขี่ม็าแส้ถือ
ช่างแซงช้างกง์ ขอจงกับมือ

แซง,ช้ายผายขวา

ให้ผูกช้างตน มืม็่งมงคล เบญจลกขณา
โกมดสองตอน งางอนขั้นขวา นาตกปลายงา
กันอุบาทว์ช้ญไร

งาขดช้คท์อง ข่ายกระหนกปกกระพอง หอยหพ่ไหม
สีเทาประคไ]
กระดึงหอยช้อยยาน ทองคำกำไล สอดสายชนักใส่

หลงปกส้กหลาค เสียบทองรองอาสน์ พระทนงภบาล

ช้องหางพานหนไ แกวกรองทองประสาน สายสะพกช้กวาน

รายคอกดารา

ผกเกรื่องช้างทรง สำหรืบพระองค์ พระกักรชายา
ผกช้างนางกษํฅร้ย์ ขฅฅิยวงศา ทาวนายโขลนจ่า
สาวสนมกรมใน
พอได้ฤกษ์ช้ย
ประคบสรรพเสร็จ ช้างเทียบเกยแกว ประโคมรช้องช้ย

จึ่งเชิญเช้านาก ขั้นส่คชไกร

เสียงครืนกระหึม

๙๗

ขนกลองฅึงคึง กลองชนะปะพึง กลองแขกโจ่ง่ครึม

มาล่อปร่างปร่าง คะโพนพึมพึม ฆธงโหม่งขานขรึม

เสยงเสนาะว'ง1วง

แฅร่นแฅร่นแครฝรข็'งพ่อเบ่าส้งข เสียงระ1บ่งกรึนเกรง
พรมกองเหน่งเหน่ง
ลำโพง!!แกว แจวแช้วเปนเพลง

สะเทั้อนจบ'ใจ

โบกบ่ายปลายธง ยืคช้ายจคุรงค์ ธงเทียวใสว
พลช้างย่างอาม กรุ่นเกรงกนไป พลโหรเอาช้ย

แห่หน้านากา

เช้านากขี่ช้าง กระคึงช้งกร่าง กางฉฅรรมยา

อภิรมชมสาย จ่ามรช้เยชวา กระชิงบ่งสุริยา

พกโบกแกว่งไกว

จอมจุลจกรพรรกิ บ่าวทรงสารสช้สก เผือกผู้ผ่องใส

พระที่นงวิจิตร ปฤษฎางค์ประไพ ยกพลสกลไกร

เสฅ็จไปเบั้องหลง

มเหสีสุริย์'วงศ์ ผํดแบ่งแก่งองค์ ทรงซึ่งกุญชรง

เฒ่าแก่แม่นม สาวสนมกรมช้ง ขนขี่คชพิง

คามเสด็จยาครา

บ่างเกรื่องจำลอง กูบแกวลายทอง กำนแย่งแมงคา

บ่างก็ขี่ยวยาน กานหามเทียมบ่า บ่างเกินมรรกา

ยคเยียคเบียคฅน

๑๓

๙๘

ซิ ซิ พร*อมแน่นอ'คควยพวกพล
ประเท้ยบเกยสุวรรณา
กรนถึงบริเวณวด
ให้หยุคกชมงกล

พระเจ้ากรุงสาว,คลี มเหสีแลวงศา
เสด็จลงจากกชา สู่ฅำหน*ก์พลบพลาช้ย

เจ่านากจากกุญชร เปลํ้องอาภรณ์แก่งต่ำใหม่
ให้นุ่งทิพโกไสย ห่มผ่าขาวโขมพ*ตรา

เข้าในพระอุโบสถ อนกำหนดพ*ทธเสมา
นิมนต์พระอุบซฌาย ลงมาน'ง้เปนประธาน

พระสงฆ์สี่สิบทศ น*งหฅถบาสในวหาร
ขุนหมื่นเหล่าธรรมการ ยกพานหมากแจกทกองค์

ผ่าขาวเน้ออย่างค สงฆการิปูลาดลง
บ*ณ'ทิตศิษย์พระสงฆ์ รายเมี่ยงหมากแลพลูซอง

ข้าวตอกทง์คอกไม้ หยิบเรียงรายเปนเก*ากอง
เจ่านากนบสนอง ถ,วนเการพนบบาทบงสุ

น่งสามยืนก็สาม ประกอบความฅามจำนง
แลวยืนกายซื่อตรง มือชูผ่าไตรจีวร

เขาใส่กรวยเภสช ทงธูปเทียนหอมม'งกร
นอมกายบ่ายบทจร ยืนตรงหน้าพระอุบชฌาย์

กระแอมกอให้เสียงกล่อง ว่าทำนองอุกาสะกา

นงลงขอบรรพชา กามซึ่งว่าพระบาล

๙๙

แล’กว่าสัพพะทุกขะ น้สสรณะกรบสามที

ท่านรับผ่าควยที ว่าซาอีกส่วนสามกรา

จึ่งท่านคลี่ร*ฅคค เกี่ยวกอนากเปนสมณา

ให้เข่าในศาสนา ให้เสียเพศจากสงสาร

จึ่งพระคึสสเถโร รับมือนากบอกกรรม^าน
ท่านว่าเปนประธาน กึอเกศาแลโลมา

ออกมาน่งผ่าสบง ทรงจีวรอีกส่งสา

ส่งฆาฏิพาหบนบ่า กาครัตกดงามสบสม

ไปสู่กรรมวาจา ท่าวันทามือประนม

ขอศีลไฅรสรณากม น้งเการพน้อมศีโร

จึ่งท่านกรรมวาจา รับคาลบฅรเล่มหนึ่งโค

บองหน้าคงนะโม ว่าทำนองเสียงส่งดง

ให้ศีลว่าพุทธไ] กำส่งสกฤตเพราะกวรพง
กรนจบว่าพุทธง เปนกำสยามคามภาษา

เข่านากรับศีลจบ กราบนอบนบนอมวนทนา

ไปสู่พระอุบชฌาย็ ว'ากฅวานิสสรัง

แลวว่าอุบชฌาโย ท่านจึ่งว่าปฏิรูบง

เข่านากรับวารัง อุบาสะสมปติจฉา

แล่ว่ว่าอชชส่คเก สามจบแลวทำวนทา

เข่านาคกลบออกมา ตะพายบาตรอยู่สุคสงฆ์

อนุกรรมวาจา ทำวนทากไกราบลง

ออกมาท*ง์สององก์ องค์หนึ่งถามเข่านากเณร

๑00

\

ท่านหรือชึ่อนากะ อุบชฌายะชอกสสะเถร

ส่วนเจ่านากเณร ก็รบคำโอกาสพลน

ท่านยืนขั้นเรียงหน้า ตงนะโมขั้นพร,อมกน

จึ่งสวคบาลีนน ว่าปถม'งเม่นประธาน

ตามเรื่องพุทธวาที ถามร่ายตีแจงอาการ

เข่าไม่กราบอาจารย์ สวดต่อหน้าพระอุบชฌาย์

เรียกนากเขำไปนง อย่เบองหกังกรรมวาจา
นบนั้วเหนือเกศา
ว่าอุลลม(เกรบสามที

ท่านยกอุปสมบท ขั้นปรากฏเม่นพระสมี

ไต่ถามฅามบาลี แล้วสวกญ่ตจกุกถกรรม

ออกมายืนกะพายบาตร ให้อนุศาสน์เสร็จล้อยคำ

เสร็จสรรพการที่ท่า ตรบเตรียมมาย*งโรงฉํน
วิเสทก็ตกแต่ง เครื่องคํวแกงของมี่มีน
ท,ง์ของหวานอนโอชา
ยินเจียวแลจ่งล้น บี่คฝาชีงามรจนา
ใส่พานทองขาวตี ประเคนถวายแก่พระสงฆ์

ให้ยกเนื่องกันมา

แต่กัวนเครื่องตระการ รีบประทานอึมทุกองค์

สามเณรลูกศิษย์สงฆ ไค้รีบเคนสบายใจ

บ้ณฑิตอาราธนา พระอุบชฌาย์เม่นผู้ใหญ่

จ*บพ'’คบองหน้าไว้ แล้วให้ศีลVทัประการ

ปสาคเรียกบาตรลง ตงบาทรพระเม่นประธาน

สมเคีจพระภบาล ทำวทรงบาตรตวยศร*ทธา

๑0ล

พระย์กรมเหส ท5งั้ชาวที่นางโขลนร่า
สาวสนมกรมซ้าธขวา ก็ฅํกบากรล้วนทุกกน

กรนแล้วพระอุบชฌาย ไห้ยะถาจำเริญผล
ฅรวรนาเหนือภูวคล อุทิศบุญแผ่ท'วไป

จึ่งยกบายศรีทอง นักใบฅองงามสุกใส
สมโภชพระสมีใหม่ นิมนฅ์นํง้อยู่ท่ามกลาง

ประโกมฆองแฅรสังข์ เสียงระทิกค่งต่างต่าง
คนกรีแลอุริยางก์ เสนาะศพทโกลา

สงฆ์สับมงกลมุง สวกพระหุงสพพะพุทธา
กรนรบพระกาถา ค่างต่างไปสู่กุฎี

สมเด็จกษฅรา เข่าน'งในพลบพลาศรี
พระทํยด็เปรมปรีคื้ ไห้เล่นงานมหรสพ

สมโภชพระสมี เสียงอึงมี่นี่นนจบ

ทำวให้เล่นงานสบ ทุกสีงสรรพในพรรณนา

๒๘

สมเด็จภธร ให้เล่นละกร โขนหนังมโนห์รา

งวหุนมอญทะแย กระแซต่างภาษา ทราบรำเงธง่า

งอนงามกามการ

ละกรโขนสองโรง กระทงซ่าวกราวโกง ฅีคะโพนโยนขาน
ออกหนำพระลศษมถ! พระรามกามการ นายผู้ชำนาญ

บอกบทเจรจา

© 0เธ

เล่นเมื่อจองถนเอนิกเกริกรั้พล ท่ามผั้งยมนา
เมื่อได้โหรา
หมู่มารหาญท่าว ขาเจ่าลงกา

พิเภกมาถวาย

เล่นทุ่นฉลากนก สายยนต์กนชัก ซำนีแยบกาย
ทำมือขวายขวาย
ให้รู้กฒคา ท่าปากได้สบาย
ควยนางเมรี
คะละเปนเห็นค หมู่พลท่กษี่

เล่นเรื่องพระรถเจน่ีงาแอบแนบเกท่า

ท่าวสกควงเนคร ห่อยาพาหนี

วงทะยานตามมา

ย'งเหล่าละคร ปากเล่ากล่าวกลอน มือรำท่ายขวา
ลูกโล้รองรบ
โสวคเกินคง กิกรบฉ่าฉ่า เล่นเมื่อราชา

ออกแคนเมืองยกษ์พบนางศุภลกษณ์ ที่ริมสระสรง
กรนกํ่าพระองต์
เห็นโฉมกลยา 1

ยาจิครพิศวง

ลอบไปสมสอง

จ่ก์ได้กนก ให้เล่นกระบี่ กิทำกระบอง
ส้กนไม่ขาม
จะคอยพล1งํ้ตา ย่างฅามเพลงกลอง เยยมเยี่ยมมองมอง

กนหนึ่งเขมแข็ง กุมไม้ย่ายแยง พอล่อเท่ามา

คนหนึ่งพกมือ หลอกหลอนเหลือกคา ยกมือชั้นง่า
ฅง์ท่า.จะรน