กำรพนัน เป็นตัวดูดทรัพย์และควำมย่ิงใหญ่ของผู้นำไปไม่
น้อย เช่น อดีตประธำนำธิบดีเอสตรำด้ำของฟิลิปปินส์ ดังนั้น
คิดจะเป็นผู้นำ ต้องชำนำญกำรสร้ำงควำมสำเร็จเชิงระบบ
อย่ำคิดรวยทำงลัดเพรำะจะจนอย่ำงรวบรัดดว้ ยเช่นกนั
เหล่ำนค้ี ือกฎเหล็กสำหรับคนที่ก้ำวสู่ควำมเป็นยอดผู้นำ
เมื่อคิดจะเป็นยอดผู้นำตอ้ งเป็นยอดคน
ปณิธาน
ปณิธำน คือ จุ ดเริ่มต้นของชั ยชนะและควำมสำเร็จ
ท้งั หลำย
กำรพัฒนำทด่ี ใี ดจะไม่เกดิ ข้นึ หำกไรซ้ ่ึงปณิธำนอันเขม้ ข้น
ดังน้ัน เม่ืออ่ำนหนังสือนี้จบลง จงตั้งปณิธำนท่ีเหมำะสม
กบั ตนเองเพื่อก้ำวไปส่คู วำมสำเร็จนนั้ ให้ได้
ในสังคมตะวันตก มีคติที่นิยมกันอยู่ท่ัวไปกล่ำวว่ำ “If
there is a will, there is a way” หมำยควำมว่ำ หำกมีควำม
ตัง้ ใจจริงย่อมมีหนทำงแหง่ ควำมสำเรจ็ เสมอ
ขอเพียงให้ตง้ั ใจจรงิ และจริงใจในกำรปฏิบัติอย่ำงจริงจังก็
จะจงั ของจรงิ ได้ในทสี่ ดุ
กำรอยู่กับธรรมชำติเป็นสิ่งที่ดี
ทำ ใ ห้ เ ร ำ มี กำ ลั ง ม ำ ก ข้ึ น
ในธรรมชำติท้ังหลำยมีหลักสูตร หรือมีควำมรู้
ห รื อ มี ก ฎ เ ก ณ ฑ์ ข อ ง ค ว ำ ม เ ป็ น จ ริ ง ใ ห้ เ ร ำ ไ ด้ เ รี ย น รู้
ก็ คื อ มี สั จ จ ะ ใ ห้ เ ข้ ำ ถึ ง นั่ น เ อ ง
สัจจะก็คือธรรมะ ธรรมชำติจึงมีธรรมะให้เรำอ่ำน
ให้เรำเข้ำใจ ซ่ึงถ้ำเรำเข้ำใจธรรมชำติ
เรำก็จะเข้ำใจกฎเกณฑ์ของควำมเป็นไป
ถ้ำเรำเข้ำใจกฎเกณฑ์ของควำมเป็นไป
เ ร ำ ส ำ ม ำ ร ถ ท่ี จ ะ ดำ ร ง ธ ร ร ม ช ำ ติ ไ ด้ อ ย่ ำ ง ส อ ด ค ล้ อ ง
กับควำมเหมำะสมของกฎธรรมชำติจริง ๆ
เมื่อน้ันเรำจะไม่เดือดร้อนมำก เรำจะบริหำรตน
ให้ได้ประโยชน์ท่ำมกลำงธรรมชำติอันหลำกหลำยได้
ตรงนี้ล่ะ ท่ีเรำเรียกว่ำธรรมะในธรรมชำติ
ทำ อ ย่ ำ ง ไ ร เ ร ำ จึ ง จ ะ มี ค ว ำ ม สุ ข
เรำทุกคนต้องกำรควำมสุข ปรำรถนำควำมสุข
แต่มนุษย์จำนวนมำกทีเดียวที่ท้ิงควำมสุข
คนจำนวนหน่ึงได้รับควำมสุขง่ำย ๆ เพียงแต่เขำ
เข้ำใจตัวเอง เข้ำใจธรรมชำติและอยู่กันอย่ำงกลมกลืน
อย่ำงเบสิคท่ีสุด อย่ำงธรรมชำติท่ีสุด แล้วก็มีควำมสุข
บ ำ ง ค น ต้ อ ง ไ ป ส ร้ ำ ง อ ะ ไ ร ม ำ ก ม ำ ย จึ ง จ ะ มี ค ว ำ ม สุ ข
บ ำ ง ค น ต้ อ ง เ อ ำ ช น ะ ธ ร ร ม ช ำ ติ จึ ง จ ะ มี ค ว ำ ม สุ ข
แต่ในที่สุดธรรมชำติก็ชนะเขำ
ดังน้ัน ควำมสุขเหล่ำนั้น
เป็นควำมสุขที่สร้ำงข้ึนจำกจินตนำกำร
ไม่ใช่ควำมสุขท่ีมั่นคง ไม่ใช่ควำมสุขท่ียั่งยืน
ควำมสุขท่ีง่ำยกว่ำและย่ังยืนกว่ำ
คือกลับมำเข้ำใจธรรมชำติและอยู่กับธรรมชำติ
มี อ ะ ไ ร บ้ ำ ง ใ น ธ ร ร ม ช ำ ติ ที่ ส อ น เ ร ำ ไ ด้
และเรำจะกลมกลืนกับส่ิงน้ันได้
นี่เป็นเรื่องท่ีเรำควรพิจำรณำ
ธรรมะจากน้า
1 ธ ร ร ม ะ จ ำ ก น้ำ
นำ้ ช่ ว ย ผ ส ำ น
สิง่ ท่เี รำสำมำรถจะเรียนรู้ไดจ้ ำกน้ำนัน้
คอ่ นขำ้ งละเอียดประณีต ท่ีจรงิ โดยธรรมชำติ
นำ้ เปน็ ตวั ทีอ่ ำบชโลม นำ้ เป็นตัวผสำนสง่ิ ตำ่ ง ๆ เขำ้ ดว้ ยกัน
เพรำะควำมทม่ี ันอ่อนโยนและผสำนส่ิงตำ่ ง ๆ เข้ำดว้ ยกนั
น้ำจึงเปน็ สงิ่ จำเป็นที่สุดสำหรับส่งิ มีชีวติ
สงิ่ ทต่ี อ้ งกำรควำมเจริญเติบโตทั้งหลำย
และสิง่ ทตี่ อ้ งกำรรวมกันใหเ้ ป็นหน่วยใหญข่ ้นึ
ร่ำงกำยเรำ จะเอำองค์ประกอบย่อย ๆ มำรวมกัน
เป็นองคป์ ระกอบที่ใหญข่ ้นึ โดยลำดบั จงึ ตอ้ งมีน้ำถึง ๘๐%
ตน้ ไม้ก็มี ในสัตวก์ ็มี ในส่ิงมีชีวติ ทง้ั หลำย
จะมีน้ำเปน็ หลัก เพรำะนำ้ จะเปน็ ตัวประสำน
เพรำะฉะนนั้ ถ้ำจติ ใจของใครท่อี ่อนโยนดงั น้ำ
กจ็ ะเป็นผู้เชื่อมสัมพันธ์
ประสำนควำมสำมัคคกี ลมเกลียวในหมู่คณะได้ดี
แต่ถ้ำใครกต็ ำมที่จติ ใจกร้ำว กระดำ้ งกระเดอื่ ง หรือติดยึดมำก
พวกนีจ้ ะแขง็ กรำ้ ว พอแข็งกรำ้ วกจ็ ะเปรำะงำ่ ย
เหมือนไม้ทเ่ี ปรำะ โดนนิดเดยี วกห็ ัก
แตน่ ้ำหักเท่ำไรก็ไม่ขำด
เพรำะมันไม่เปรำะเนื่องจำกมันอ่อนโยน
เพรำะฉะนนั้ ถำ้ เรำทำจิตใจของเรำใหอ้ ่อนโยน
ให้มีเมตตำกรุณำ และสำมำรถเช่ือมคนท้งั หลำย
ใหม้ ีปรำรถนำดีตอ่ กนั มีควำมสมั พันธ์อันดตี ่อกัน
เรำก็จะเป็นบคุ คลท่ีมีประโยชน์และเป็นบุคคลท่ีจำเป็น
สังคมต้องกำรคนเช่นเรำ คนทจ่ี ะสมำนควำมสำมัคคี
และเรำก็จะไม่ใช่คนที่เปรำะงำ่ ยดว้ ย เพรำะเรำอ่อนโยน
เม่ือเรำอ่อนโยน เรำจึงปรบั เปลี่ยนได้หลำยรูปแบบ
สว่ นพวกแขง็ กระดำ้ งจะปรบั รูปทรงไม่ได้
เหมือนแทง่ หินจะปรบั รูปทรงกไ็ ม่ได้
แตเ่ นอ่ื งจำกนำ้ ไม่มีรูปแบบโดยเฉพำะของมัน
มันจึงสำมำรถเปล่ียนรูปทรงไปไดเ้ รื่อย ๆ ไป
อยู่ในขวดก็ดูเหมือนขวด อยู่ในแกว้ กด็ เู หมือนแกว้
อยู่ในไหก็ดเู หมือนไห อยู่ในทะเลกด็ เู หมือนทะเล
แต่น้ำไม่เคยเสยี ควำมเปน็ นำ้ เลย
ไม่วำ่ จะอยู่ในรูปทรงแบบใดก็ตำม
เพรำะฉะนน้ั ถ้ำเรำอ่อนโยน
และมีควำมเป็นตัวของตัวเองสงู มีควำมสะอำดมำก
ไม่วำ่ เรำจะไปอยู่ในตำแหนง่ อะไร
เรำเปน็ พ่อเรำกท็ ำหนำ้ ทีพ่ ่อไดด้ ว้ ยควำมอ่อนโยนและม่ันคง
โดยไม่เสียควำมเปน็ คนสะอำดบรสิ ทุ ธ์ิหรอื เป็นคนดเี ลย
เรำไปเปน็ อำจำรย์เรำก็ทำหนำ้ ทอ่ี ำจำรย์ได้
เป็นนักธุรกิจกท็ ำหน้ำทนี่ ักธุรกจิ ได้
เปน็ ผู้นำก็ทำหนำ้ ทีผ่ ู้นำ เป็นผู้ตำมกท็ ำหนำ้ ทผ่ี ู้ตำมได้
แตค่ นท่แี ขง็ กรำ้ ว แข็งกระดำ้ ง และไม่อ่อนโยน
เคยเป็นผู้นำเป็นเจำ้ นำย พอไปเป็นลูกน้องใครเขำ้ กร็ บั ไม่ได้
เรม่ิ แซว เริ่มกระแนะกระแหน เหมือนที่เรำเหน็
ปฏิกริ ยิ ำเบีย่ งเบนของคนทีม่ ีตำแหนง่ สงู ๆ ท้ังหลำย
พอเสียตำแหน่งแล้วกต็ รี วนกันอะไรประเภทน้ัน
นน่ั เป็นเพรำะจติ ใจไม่อ่อนโยน แข็งกระด้ำง และเปรำะงำ่ ย
ดงั นน้ั นำ้ เปน็ แบบอย่ำงอันดีของควำมอ่อนโยน
ของกำรเช่ือมสมำนควำมสมั พันธ์อันดี
ระหวำ่ งองคป์ ระกอบตำ่ ง ๆ หรอื ระหว่ำงบคุ คลตำ่ ง ๆ
น้ำ อ่ อ น โ ย น แ ต่ ไ ม่ อ่ อ น แ อ
ตัวแทนทเ่ี ปรยี บนำ้ กบั คนกค็ ือน้ำใจ
ดงั นัน้ เรำควรมีนำ้ ใจตอ่ กัน อ่อนโยนต่อกนั
เมื่ออ่อนโยนแล้วอย่ำคิดว่ำอ่อนแอ แม้แตห่ นิ นำ้ กเ็ จำะได้
ลองดูถำ้ ซี ถำ้ จำนวนมำกเกดิ เพรำะนำ้
บำงส่วนเกิดจำกกำรเคล่ือนตัวของหนิ เอง
แตส่ ่วนใหญจ่ ะเกดิ เพรำะน้ำ
น้ำสำมำรถตดั เหล็กได้ นำ้ ทพี่ ุ่งไปดว้ ยควำมเร็วสงู
สำมำรถท่จี ะตดั แผ่นเหล็กไดแ้ ละตัดไดเ้ รยี บมำก
นอสตรำดำมุสทำนำยไว้ว่ำ
ปี ๑๙๙๙ เศรษฐกจิ ของเอเชียจะตกตำ่ ทส่ี ุด แล้วก็เป็นจรงิ
และทำ่ นทำนำยไว้อีกวำ่ อีกไม่กป่ี ใี นอนำคตอันใกล้น้ี
สังคมวตั ถนุ ยิ มในยุโรปและอเมริกำจะล่มสลำย
ตอนนน้ั คนรวยจะเดอื ดรอ้ นกนั มำก
ทวี่ ่ำรวย ๆ มีอะไรต่ออะไรมำกมำยนะ่ จะเดือดรอ้ นทีส่ ดุ
แล้วในท่สี ุดจะเหน็ ว่ำ
“ นำ้ ใ จ มี ค่ ำ ม ำ ก ก ว่ ำ เ งิ น ม ห ำ ศ ำ ล
ค น ท่ี มี นำ้ ใ จ ส ร้ ำ ง มิ ต ร ภ ำ พ อั น ดี
ส ร้ ำ ง ค ว ำ ม เ ป็ น มิ ต ร แ ท้
ค น นั้ น แ ห ล ะ จ ะ ส บ ำ ย ”
นำ้ ส ำ ร พั ด ป ร ะ โ ย ช น์
นอกจำกนน้ั นำ้ ยังบอกอะไรเรำอีกมำกมำย
ในตัวเรำยังมีนำ้ อีกหลำยประกำร
นำ้ ท่ีเรำเอำใสเ่ ขำ้ ไปในตวั เรำ
นอกจำกจะไปช่วยทำละลำยสำรเคมีต่ำง ๆ
กระต้นุ กระบวนกำรทำงเคมี อำบชโลมส่วนตำ่ ง ๆ
ก่อให้เกิดกำรไหลเวียนได้มำกมำย
มันยังช่วยชำระล้ำงดว้ ย ช่วยเยียวยำด้วย ช่วยบำรุงดว้ ย
และน้ำหลำย ๆ อย่ำงที่ออกมำจำกตวั เรำ กม็ ีประโยชนม์ ำก
น้ำ ปั ส ส ำ ว ะ
พระพุทธเจำ้ ก็บอกว่ำเปน็ ยำ คนสมัยโบรำณเขำใช้ปสั สำวะ
บริโภคกนั ใหม่เพื่อเป็นยำ ยุคหน่งึ เรำเข้ำใจผิดคิดวำ่
น้ำปสั สำวะนะ่ เป็นของเสยี ทีร่ ่ำงกำยเรำขบั ทิ้ง แตป่ รำกฏวำ่
แพทย์ชำวญี่ปุน่ นำไปวจิ ยั พบว่ำ น้ำปสั สำวะที่จริงแล้ว
เปน็ สำรบำงอย่ำงในเลือดทร่ี ่ำงกำยต้องกำรรกั ษำสมดุล
คือมีปรมิ ำณมำกเกนิ ไป รำ่ งกำยกข็ บั ออกมำ
แต่มิไดห้ มำยควำมว่ำเป็นของเสีย ของเสยี มีไหม มี
คือกำกพลังงำนซ่ึงเป็นบำงส่วน หน่งึ ในสบิ หกส่วน
อีกสบิ หำ้ สว่ นเปน็ ของดีทัง้ หมดเลย
พระพุทธเจำ้ ทรงแนะใหเ้ ก็บนำ้ ปัสสำวะไว้
ถงึ แม้วำ่ มันจะเปน็ น้ำมูตรเนำ่ ก็ไม่เป็นไร แล้วดื่มเขำ้ ไปใหม่
รำ่ งกำยจะได้ดูดซับคุณค่ำเหล่ำน้นั ใหม่อีกครัง้ หน่งึ
แตก่ ล่ินอำจจะไม่โสภำนกั
ต้องไปดองมะกอกหรืออะไรใหก้ ลิ่นมันดหี น่อยกไ็ ด้
นำ้ ล ำ ย
นำ้ ลำยเป็นยำ
เวลำสัตว์มันเป็นแผล มันจะเลียแผลตัวเอง
ไม่เห็นมันจะตอ้ งกินเพนนิซิลินหรอื ยำอะไรเลย
น้ำลำยของมันนะ่ เลียแผลตวั เองไม่นำนก็หำย
น้ำลำยเปน็ ยำสมำนแผล เป็นยำขจัดเช้ือได้
และยังเปน็ ยำบำรุง เพรำะมันเป็นเอนไซม์
รงั นกทเี่ ปน็ ยำบำรุงชั้นดีก็คือนำ้ ลำยของนก
ถำ้ ใครกต็ ำมทำตัวให้มีประโยชน์ดงั่ นำ้
กจ็ ะเป็นคนมีค่ำจนหยดสดุ ท้ำยคอื ลมหำยใจสดุ ทำ้ ย
นำ้ อ สุ จิ
นำ้ อสุจิสำมำรถบำรุงตวั เรำได้
โบรำณว่ำ ถ้ำนำ้ อสุจไิ ม่ไดห้ ล่ังเป็นเวลำนำน ๆ
มันจะกลับไปบำรุงไขกระดกู และบำรุงสมอง
ลองสังเกตดู พวกพระหรือนักบวช
ที่ไม่ได้เสพกำมเลยเปน็ เวลำนำน ๆ ท่ำนจะเปล่งปลั่งมำก
หนำ้ ผำกจะแวววำวระยิบระยับเลย
นั่นเป็นเพรำะวำ่ กำรไม่ได้สูญเสยี น้ำอสุจเิ ลยนะ่
ทำให้มันกลับเข้ำไปบำรุงตวั เอง ทำให้ตัวเองแข็งแรงข้ึน
มีสุขภำพสมบรู ณ์ข้ึน และคนเหล่ำนภี้ มู ิค้มุ กนั จะสงู
แต่พวกท่หี ล่ังอสจุ ิบ่อยภูมิคุ้มกนั จะตำ่
ดังน้นั ระบบนำ้ มีประโยชน์มำกมำยมหำศำล
น้ำ บำ บั ด โ ร ค
แม้แต่น้ำทัว่ ๆ ไปยังมำบำบดั โรครกั ษำเรำได้
อย่ำงเช่น ถ้ำเรำเป็นแผลเรำล้ำงน้ำก็จะช่วยชำระล้ำง
หรอื เรำปวดเมื่อยเรำไปนอนแช่น้ำอุ่นเรำก็หำยปวดหำยเมื่อยได้
เรำเจบ็ ตรงไหน เรำเอำนำ้ อุ่น ๆ ไปประคบก็หำยเจบ็ ได้
เรำระคำยเคืองในดวงตำ หรอื ตดิ เชื้อทีต่ ำ
เรำเอำน้ำไปกรอกล้ำงตำ ก็ช่วยทำใหต้ ำหำยได้
ประโยชน์ของนำ้ มำกมำยมหำศำล
หรอื แม้แตเ่ ป็นไซนัสในจมูก กรอกน้ำเขำ้ ไปเอำหนองออกมำ
ทำใหห้ ำย หรอื จะบรรเทำในระยะสน้ั หรอื จะช่วยระยะยำว
กต็ ำมแต่ ก็สำมำรถช่วยได้
ดงั นั้น คนทำตนให้เปน็ คนสำรพัดประโยชน์
กจ็ ะเป็นคนมีคำ่ จนหยดสุดท้ำยคือลมหำยใจสุดท้ำย
ดงั่ นำ้ ทไ่ี ร้รูปแบบ แตล่ ้ำค่ำและขำดไม่ไดส้ ำหรบั โลกและชีวิต
ป ร ำ ก ฏ ก ำ ร ณ์ แ ห่ ง น้ำ
นอกจำกนน้ั ปรำกฏกำรณแ์ ห่งนำ้ ก็ยังสอนเรำได้
สมัยเดก็ ๆ เคยเถียงพระพุทธเจำ้ ท่พี ระองค์ตรัสวำ่
“เรำจะเป็นสขุ เม่ือเรำดบั ควำมอยำก”
ตอนน้นั กเ็ ถยี งท่ำนตลอดวำ่
“เรำมีควำมอยำก เรำกต็ อ้ งสนองควำมอยำกซี
เมื่อเรำสนองไดเ้ รำจงึ จะเปน็ สขุ ”
จนกระทง่ั อำยุสิบเจด็ ได้ไปนงั่ ทีร่ มิ ทะเลพัทยำ
เหน็ คลื่นมำเปน็ ระลอก ๆ มันสะท้อนมำท่ใี จเลย
มันเสมือนควำมอยำกในใจเรำที่มำเปน็ ระลอก ๆ
ไม่เคยมีท่ีสน้ิ สุดเลย
เพรำะฉะนั้น ตรำบทเี่ รำยังว่ิงตอบสนองควำมอยำกของเรำ
เรำก็จะต้องมีภำรกจิ ท่ีจะตอ้ งสร้ำงควำมสำเรจ็ ไม่มีท่สี น้ิ สดุ
เหมือนกัน เดีย๋ วกส็ ขุ เดย๋ี วก็ทุกข์ เดี๋ยวก็ทกุ ข์ เดีย๋ วก็สขุ
สลับกันไปอย่ำงนัน้
ช่วงดนิ้ รนหำควำมสขุ นะ่ มันทุกข์ แตพ่ อได้ควำมสุขมำนิดหน่งึ
มันก็จะเป็นสุข พอเป็นสุขมำสักระยะหน่งึ กเ็ ร่มิ ชิน
เร่มิ เฉยกับสิ่งทเ่ี คยเปน็ ควำมสุข
เดี๋ยวก็ตอ้ งแสวงหำใหม่อีก เป็นอย่ำงน้ี
เพรำะฉะน้ัน คำสอนของพระพุทธเจ้ำล้ำลึกมำก
ล ะ ค ว ำ ม อ ย ำ ก เ ห ล่ ำ น้ั น เ สี ย
จ น ก ร ะ ท่ั ง จิ ต อ ยู่ ใ น ตั ว มั น เ อ ง
มั น เ ป็ น ที่ พ่ึ ง ใ น ตั ว เ อ ง
มั น เ ต็ ม ใ น ตั ว เ อ ง
ไ ม่ อ ย ำ ก ใ น สิ่ ง ใ ด อี ก
นน่ั ล่ะคอื ควำมสุขในควำมสงบ
ยิ่งใหญ่ย่ิงกว่ำควำมสขุ จำกกำรวิ่งไล่หำ
หรอื จำกกำรที่ต้องไปสรำ้ งสิง่ มำสนองตอบควำมต้องกำร
เพรำะฉะนน้ั ย่ิงแก่ยิ่งซ้ึงในคำสอนของพระพุทธเจ้ำ
และประจกั ษ์ชัดวำ่ คือสัจจะ
ห ลั ก ก ำ ร ข อ ง พ ร ะ พุ ท ธ อ ง ค์
คอื ละตอ้ งกำรเสีย
เป็นกำรสร้ำงควำมสุขท่รี ำกเหงำ้
ซ่ึงเปน็ สุดยอด
ของควำมสขุ ทง้ั หลำยทั้งปวง
นอกจำกนั้น นำ้ ในธรรมชำตยิ ังสอนอีกว่ำ
ธรรมชำตไิ ม่เคยข้ีเกยี จ ไม่เคยทอ้ แทเ้ ลย
คลื่นซัดมำบำงทีกโ็ ดนหมำเน่ำบ้ำง โดนขยะบ้ำง
มันก็ไม่เคยบน่ ไม่เคยปฏเิ สธ
ถ้ำย่ิงนำ้ ทซี่ ัดภเู ขำ บำงคร้งั สกัดใหเ้ ป็นหน้ำผำอันวจิ ติ ร
ตระกำรตำ น่นั หมำยถงึ วำ่ ผลงำนเล็ก ๆ นอ้ ย ๆ ของเรำ ทเี่ รำ
ขยันหม่ันเพียรมำรวมกนั เขำ้ มันจะสะทอ้ นถึงคุณคำ่ อันย่ิงใหญ่
กระนนั้ แต่ละคนอำจจะได้เรียนรูส้ ่งิ เดียวกันแตกตำ่ งกัน
และลองสงั เกตดูซี คล่ืนเดยี วกนั ทะเลเดียวกนั
คนสองคน คนละจติ ใจ คนละประสบกำรณ์ คนละภำวะ
ไปเหน็ สิง่ เดียวกนั แตส่ ำมำรถเรียนรู้ปรำกฏกำรณ์ธรรมชำติ
หรอื กฎเกณฑ์ธรรมชำตินนั้ ไดห้ ลำยแงม่ ุมต่ำง ๆ กนั ไป
เพรำะในปรำกฏกำรณห์ น่งึ
เรำจะเหน็ คุณคำ่ ของมันไดห้ ลำกหลำยมำก
ดงั น้นั ท่ำนลองไปอยู่ในบรรยำกำศอย่ำงนน้ั ดู
ไปอยู่กับน้ำดู อำจจะไม่จำเป็นต้องเป็นทะเลก็ได้
แล้วดวู ำ่ ตนได้เรียนรูอ้ ะไรจำกธรรมชำตขิ องนำ้ บำ้ ง
นอกจำกนนั้ น้ำยังสะทอ้ นสภำวะจิตใจดว้ ย
นำ้ ส่วนใหญก่ จ็ ะรวมกนั อยู่ในมหำสมุทร
พอมันไดร้ ับควำมร้อนจำกดวงอำทติ ย์
มันก็จะระเหยทำตัวให้เบำ ลอยข้นึ ไปส่เู บอ้ื งบน
พอกระทบควำมเย็นมันกล่ันเป็นหยำด พอมันรวมตัวกัน
มันหนักข้ึนนิดหน่งึ กจ็ ะตกลงมำเปน็ ฝน
พอรวมตวั กันมำก ๆ กลำยเปน็ สำยน้ำไหลลงสทู่ ะเลอีก
เพรำะฉะนัน้ จติ ใจของเรำกเ็ ช่นกัน
ถ้ำเรำทำจติ ใจของเรำโปร่งเบำ เรำกจ็ ะลอยข้นึ ขำ้ งบน
แตถ่ ำ้ เรำทำจติ ใจใหห้ นกั ถงึ แม้เรำจะยังเหลว
หรือเป็นน้ำทอี่ ่อนโยนกต็ กลงสู่ทีต่ ำ่ ได้เช่นกัน
คนตดิ ดีทง้ั หลำย กเ็ หมือนกบั คนทเี่ ปน็ น้ำที่ไหลลงไปเร่ือย ๆ
ตดิ ดมี ำก ๆ ก็มีควำมทกุ ข์ เพรำะมีตวั ตนผู้แบกควำมดใี หญ่
นำ้ เองบำงทีกท็ ำตัวแข็งได้
เม่ือแขง็ ก็อยู่กบั ท่ีเป็นภูเขำน้ำแขง็ ไม่เกดิ ประโยชน์อะไร
อยู่โนน่ แถวขั้วโลก คนก็อำศยั ไม่ได้
เพรำะฉะนน้ั ใครทเี่ ปน็ คนดแี ตแ่ ข็งทอ่ื อยู่ในควำมดี
จะต้องอย่ำงนเ้ี ท่ำน้นั ถูก อย่ำงอื่นผิดหมด อย่ำงอ่ืนใช้ไม่ได้
คนประเภทนไ้ี ม่คอ่ ยเป็นประโยชน์เกื้อกลู
เรื่องถกู ผิดเรำไม่มำเถยี งกันแล้ว
เรำมำพูดกันเร่ืองประโยชน์ ธรรมะ หรอื คณุ ธรรม
เป็นเร่อื งของควำมจรงิ ท่ีเปน็ ประโยชนส์ รำ้ งสรรค์
ทเี่ ปน็ ประโยชน์ตน ประโยชนท์ ่ำน
ประโยชนใ์ นปัจจุบัน และประโยชนอ์ นำคต
พระพุทธเจำ้ ไม่เคยเถียงเรื่องผิดเร่อื งถูกกบั ใครเลย
แตท่ รงพูดเรอ่ื งประโยชนท์ ั้งน้นั เลย
ร ะ บ บ คุ ณ ธ ร ร ม
ฉะนน้ั ระบบคณุ ธรรม คือ
ระบบประโยชน์ ไม่ใช่ระบบถกู ระบบผิด
สง่ิ ถกู ผิดเถยี งกนั มำต้ังแตเ่ กิดโลก
จนกระทง่ั ในอนำคต โลกแตกกย็ ังตอ้ งเถยี งกันไม่จบ
ถูกผิดไม่ใช่สำระโดยตวั มันเอง
มันอยู่ทวี่ ่ำถกู กบั อะไร ผิดกับอะไร
แตส่ ่งิ ท่ีมนุษย์ทั้งหลำยไดจ้ ำกธรรมชำติ
คือ ประโยชนท์ ี่ควรจะทำใหเ้ กดิ แก่ชีวิตกค็ อื ประโยชน์
และประโยชน์นน้ั กค็ วรเป็นประโยชนเ์ ชิงสรำ้ งสรรค์
ซ่ึงนำ้ กไ็ ดส้ อนอะไรเรำมำกมำย
น้ำชำระล้ำง
ในตัวเรำมีระบบชำระล้ำง ไม่วำ่ จะเปน็ ปัสสำวะก็ดี
เหงอื่ ก็ดี นกี่ ช็ ำระล้ำง ยิ่งเรำเอำเหงอ่ื ออกมำกเทำ่ ไหร่
เรำย่ิงรูส้ ึกสบำยตัวมำกเท่ำน้นั
ในใจของเรำก็มีของสกปรก
เช่น ขเ้ี กยี จ ขง้ี ก ข้หี ึง ขีโ้ ม้ ขร้ี ำคำญ ข้หี งุดหงดิ
เรำก็ตอ้ งใช้นำ้ ธรรมชำระล้ำง
เมืองไทยของเรำเป็นแหล่งธรรมะที่ใหญแ่ หล่งหน่งึ ในโลก
ฝรงั่ หลำยคนมำศกึ ษำในเมืองไทย
แม้แต่พวกนักศกึ ษำตำ่ งประเทศบำงคนเคยไปอยู่ถำ้ ด้วยกนั
ตำมไปฝึกจิตด้วย เขำสนใจและอยำกศกึ ษำกันมำก
แต่คนไทยจำนวนมำกกลับดแู คลน
ถึงเวลำแล้วท่เี รำจะต้องเอำควำมรู้เหล่ำน้มี ำศกึ ษำวจิ ยั
ทดลองกนั ให้เปน็ เรอ่ื งเป็นรำว ใหจ้ ริงจงั
และใหเ้ กดิ ประโยชนจ์ รงิ ตอ่ ชีวิตและสังคม
อีกหนอ่ ยเรำจะได้เกือ้ กูลชำวโลกและสงั คมทีเ่ ขำไม่มีสงิ่ ท่เี รำมี
เรำมัวแต่ไปพ่ึงแต่วัตถุของเขำ
เขำกห็ วงั พ่ึงทำงดำ้ นจติ ใจ และธรรมะสูงสง่ จำกเรำ
เพรำะฉะนน้ั เรำต้องแลกเปลี่ยนกัน
อย่ำไปคดิ วำ่ ฝร่งั เนยี่ เลอเลิศ เรำจะตอ้ งตำมหมด ไม่ใช่
ฝร่ังเองก็ไปไม่รอดทำงด้ำนจิตใจเหมือนกนั
ดงั นั้น เรำจึงตอ้ งแลกเปล่ียนกัน
ทำงด้ำนเทคโนโลยีเขำดกี ว่ำเรำ เรำก็ให้เขำเป็นผู้นำ
ทำงด้ำนจิตใจเรำสงู สง่ กว่ำเขำ เรำกย็ ินดีรบั เขำเปน็ ผู้ตำม
คนไทยจะต้องเช่ือมันในตวั เองบำ้ ง
นำ้ สำ คั ญ คื อ นำ้ ธ ร ร ม
น้ำธรรม คอื น้ำท่จี ะไปชำระล้ำงกเิ ลสตัณหำ
หรือควำมไม่ดไี ม่งำมในตัวเรำเอง
ซ่ึงน้ำธรรมนี้ ศำสนำท้งั หลำยใหไ้ วเ้ ยอะมำกทีเดยี ว
อย่ำงเช่น ถำ้ จะล้ำงควำมโกรธ ก็ตอ้ งใช้เมตตำ
ถ้ำจะไปล้ำงควำมโลภ กต็ อ้ งใช้กำรยินดีสละ
อันน้เี ปน็ น้ำธรรมที่จะชำแรกเข้ำไปในใจ
ใครท่มี ีธรรมอยู่ในจติ ใจเยอะ
จะรูส้ ึกเย็นสบำย รู้สึกอบอุ่นดว้ ย
ม่ันคงด้วย อ่อนโยนแตเ่ ข้มแข็งดว้ ยในขณะเดยี วกนั
ธรรมะนนั่ แหละที่จะช่วยรักษำโลกทง้ั โลกได้
เรำต้องยอมรบั ควำมจรงิ วำ่ ทโี่ ลกวุ่นวำยอยู่ทุกวนั น้ี
หรอื บำงสถำนกำรณท์ ่กี ำลังวกิ ฤตอยู่
ไม่ว่ำจะเป็นประเทศไทย เกำหลี หรอื แม้แต่ตะวันออกกลำง
หรอื ในแอฟริกำกต็ ำม ส่วนหน่งึ กค็ อื คุณธรรมดอ้ ยไป
หรอื อธรรมบำงตวั เจรญิ มำกเกินไป
พระพุทธเจ้ำจงึ ให้หลักไวว้ ่ำ
อะไรก็ตำมทเ่ี รำสมำทำนกค็ ือ เอำมำประพฤตปิ ฏบิ ัติ
หรอื เอำมำคิด เอำมำเชื่อ เอำมำถือ เอำมำกระทำไว้ในชีวติ
หรอื มำเป็นหนแหง่ ชีวิตแล้ว ทำให้จิตใจของเรำเจริญ
ทำให้ควำมดีงำมในตัวของเรำและในสงั คมเจริญ
เรำพึงทำส่งิ นน้ั
สว่ นอะไรก็ตำมทเี่ รำทำแล้ว ทำให้จิตใจของเรำเสือ่ ม
ทำใหค้ วำมทุกขม์ ำกข้ึน ทำใหช้ ีวติ เรำเสือ่ ม ทำให้สงั คมเสื่อม
เรำควรหลีกเลี่ยงสง่ิ นน้ั ส่งิ นนั้ คอื อธรรม
ดังน้ัน ชีวิตของเรำตอ้ งกำรธรรมะ
มำบำรุงเล้ียงจิตใจ และประคับประคองชีวติ ใหป้ ลอดภยั
สังคมตอ้ งกำรระบบธรรม
เพื่อทีจ่ ะสร้ำงวิถีในกำรสรำ้ งควำมสมั พันธ์
ท่ีลงตวั ทก่ี ลมกลืน และประโยชนส์ ขุ ตอ่ ทกุ ฝ่ำย
ดงั นน้ั ธรรมะจงึ เป็นสิ่งสำคญั
ที่จะช่วยเช่ือมประสำนสังคมเข้ำดว้ ยกัน
เชื่อมประสำนประชำชำติทง้ั หมดเขำ้ ไว้ด้วยกนั
ธรรมะจึงเปน็ สง่ิ ทีข่ ำดไม่ได้
ในระดบั ของควำมสัมพันธ์ และระดับของสังคม
ธ ร ร ม ะ จ า ก ส ถ า น ก า ร ณ์
2 ธ ร ร ม ะ จ ำ ก ส ถ ำ น ก ำ ร ณ์
ปีนจี้ ะตอ้ งดีกว่ำปีทีแ่ ล้ว วันนจี้ ะตอ้ งดีกว่ำเมื่อวำน
นน่ั คอื กระบวนกำรพัฒนำ นัน่ คอื กำไรชีวิต
ท้ังนไ้ี ม่ได้หมำยควำมว่ำ วนั น้ีจะตอ้ งรวยกว่ำเม่ือวำน
คำวำ่ “ด”ี หมำยถงึ สภำวะในตวั เรำ คุณสมบตั ิในตัวเรำจรงิ ๆ
ถำ้ เรำมีเงนิ มำกกว่ำเม่ือวำน
แตถ่ ำมวำ่ ปัญญำเรำมำกข้นึ ไหม ควำมสขุ เรำมำกข้นึ ไหม
ระบบกำรปอ้ งกันรกั ษำตนเองมำกข้ึนไหม
ควำมมั่นคงในตวั เองมำกข้ึนไหม
เหล่ำนี้คือคุณสมบตั ใิ นตวั เรำทีไ่ ม่ได้สญู หำยไปจำกโลก
ถ้ำเรำรูจ้ กั รักษำและพัฒนำตวั เอง เงนิ จะมีมำกมีนอ้ ยไม่เป็นไร
ถ้ำตรำบใดที่ควำมสุขของเรำมำกข้นึ โดยลำดบั ใช่ไหม
เรำจะมีอะไรหรือไม่มีอะไรในโลกกไ็ ม่มีควำมหมำย
ถ้ำตรำบใดทปี่ ัญญำญำณของเรำยังแจม่ ใส
จติ ใจของเรำเบกิ บำนยิ่งใหญ่
ดังนน้ั คณุ สมบัตใิ นตัวสำคญั มำกกว่ำสมบตั นิ อกตัว
สมบตั นิ อกตัวกเ็ ปน็ ไปตำมโลก
เดยี๋ วนำ้ กข็ ้นึ เดี๋ยวนำ้ ก็ลง เดยี๋ วเศรษฐกิจกด็ ี เด๋ยี วก็แย่
มันเป็นไปตำมกระแสของโลก
เดีย๋ วกม็ ีสงครำม เด๋ยี วก็มีสนั ตภิ ำพ
มันเปน็ ของมันอย่ำงน้ี เปน็ ปกติธรรมดำ
แต่ในขณะที่เรำอยู่ในธรรมชำตทิ ่แี ปรปรวน
ทำอย่ำงไร คุณสมบัติในตวั เรำจะเพ่ิมมำกข้นึ โดยไม่ปรวนแปร
อันนลี้ ่ะ คอื กระบวนกำรบริหำรตวั เอง
คอื กระบวนกำรยกระดับวิวฒั นำกำรของชีวติ แต่ละชีวติ
ถ้ำเรำจะ back to the basic
ถำมวำ่ สมัยกอ่ นไม่มีระบบเศรษฐกจิ อย่ำงนี้
เรำอยู่กนั ได้ไหม กอ็ ยู่กนั ได้
ดังนัน้ ระบบตำ่ ง ๆ ทเี่ รำสร้ำงข้ึนมำ
อย่ำไปหลงมัน อย่ำถกู ขงั ไวใ้ นระบบที่เรำสรำ้ งข้ึนมำ
เพ่ือเปน็ อุปกรณ์ในกำรอยู่รว่ มกนั
ทำไปทำมำมนุษย์จำนวนมำก
วิง่ เขำ้ ไปขังตัวเองอยู่ในระบบนัน้ ออกจำกระบบเหล่ำนน้ั ไม่เปน็
เม่ือออกจำกระบบเหล่ำนน้ั ไม่เปน็ ชีวิตไม่เป็นอิสระจำกระบบ
ก็บรหิ ำรปรบั เปล่ียนระบบไม่ได้
แตถ่ ้ำเรำเป็นอิสระจำกระบบ
เรำกบ็ รหิ ำรปรับเปลี่ยนระบบได้
เหมือนเรำลอยคออยู่กลำงสำยน้ำเรำก็จะถูกสำยน้ำพัดไป
แตเ่ มื่อใดทเ่ี รำยืนอยู่บนบก เรำก็จะเห็นว่ำสำยน้ำไปทำงนี้
เรำอยำกใหม้ ำทำงนน้ี ะ เรำก็ขุดคลองใหม่
ขุดแผ่นดนิ ใหส้ ำยน้ำเปลี่ยนทิศทำง
เมื่อเรำเป็นอิสระจำกสงิ่ ใด เรำจะบริหำรสิง่ นั้นได้
ระบบทงั้ หลำยทมี่ นษุ ย์สร้ำงข้ึนกเ็ ช่นกนั
เรำจะตอ้ งเป็นอิสระจำกระบบเหล่ำนัน้
เรำจึงจะสำมำรถปรับปรุงเปลี่ยนแปลงพัฒนำระบบใด ๆ ได้
อย่ำไปลอยอยู่กลำงกระแสเสีย
จนกลำยเป็นเพียงอณูนอ้ ย ๆ ท่ีถูกพัดสำดซัดไปเร่ือย ๆ
ธ ร ร ม ะ จ า ก แ ผ่ น ดิ น
และขุนเขา
3 ธ ร ร ม ะ จ ำ ก แ ผ่ น ดิ น แ ล ะ ขุ น เ ข ำ
ภ ำ ว ะ ส ม ดุ ล
สิง่ ทเี่ รำได้เรยี นรู้จำกขนุ เขำและแผ่นดินคอ่ นข้ำงจะมำก
ประกำรแรกเลย ดินและขุนเขำเปน็ ภำวะดุลยภำพ
และเป็นตวั รักษำดลุ ยภำพในธรรมชำตไิ ด้ จงึ มีควำมมั่นคงสงู
ชีวิตกเ็ ช่นกัน ถ้ำเรำดำเนินชีวติ อย่ำงสมดุล
เรำก็จะมีควำมม่ันคงในชีวติ มำก
สมดุลระหว่ำงอะไร สมดลุ ระหว่ำงกำยกับใจ
สมดุลระหวำ่ งอดตี ปัจจุบัน อนำคต
สมดุลระหว่ำงกำรพักผ่อนและกจิ กรรมก็ดี
สมดุลโดยคุณภำพและปรมิ ำณ
ถำ้ เรำสร้ำงสมดลุ ได้อย่ำงน้ี ชีวติ เรำก็จะมั่นคง
ถำ้ เรำ apply เขำ้ ไปใช้ในกำรงำน
ก็สมดุลระหว่ำงครอบครวั งำน สงั คม และส่วนตวั
ถ้ำสี่ประกำรนส้ี มดุลกันได้
วงจรชีวติ ของเรำก็จะครบถ้วนเหมือนรถยนตท์ ่มี ีล้อครบสลี่ ้อ
ดงั นั้น สมดุลของชีวิตเปน็ เรอื่ งที่สำคญั
พอ ๆ กับสมดุลของธรรมชำติ
ขนุ เขำสรำ้ งสมดลุ ในธรรมชำติ เปน็ ตวั สอนธรรมะใหแ้ ก่เรำวำ่
ชีวิตของเรำก็ดี ธรรมชำตกิ ็ดีจะต้องอยู่ในระบบดลุ ยภำพ
ไม่ใช่ทำอะไรจนเกนิ ไป
เหมือนทศิ ทำงกำรพัฒนำ
ตอ้ งมีทัง้ ดำ้ นรำ่ งกำย จติ ใจ เศรษฐกิจ และสังคม
จะตอ้ งพัฒนำใหส้ มดลุ กัน
ถำ้ ไม่สมดุลกนั ไปหนักด้ำนใดด้ำนหน่งึ กจ็ ะเสยี ศนู ย์ไดง้ ำ่ ย
ชีวติ ทเ่ี สยี ศนู ย์และสังคมเสยี ศนู ย์ กเ็ หมือนรถที่เสยี ศนู ย์
ย่อมเส่ยี งอย่ำงยิ่งทีจ่ ะแล่นไป
และมักจะประสบอุบตั ิเหตโุ ดยงำ่ ย ยำกแกก่ ำรควบคุม
ขณะนี้ ชีวิตของเรำถำ้ ไม่สมดลุ ระหวำ่ งกำยกับใจ
หรอื ระหว่ำงควำมคดิ คำพูด และกำรกระทำตำ่ ง ๆ
ชีวติ เรำก็จะเสยี ศนู ย์เช่นกัน
นั่นคือประกำรแรกทีเ่ รำได้เรียนรูจ้ ำกขนุ เขำ
ไ ม่ ห ว่ั น ไ ห ว
ประกำรทีส่ อง
ขุนเขำและแผ่นดินเป็นธรรมชำตทิ ่ีมีควำมอดทนอย่ำงย่ิง
เรำลองไปด่ำขุนเขำ ขนุ เขำกไ็ ม่สะเทือน
เรำไปเหยียบย่ำแผ่นดิน แผ่นดินกไ็ ม่สะทกสะทำ้ น
จะทบุ ตี ขุดเจำะ แม้เอำขยะไปใส่ทำอะไรตอ่ แผ่นดินและขนุ เขำ
ขนุ เขำและแผ่นดินกส็ งบไม่หวัน่ ไหว
พระสำรีบุตรจงึ บอกวำ่
“เรำพึงอดทนดงั่ แผ่นดินหรือภผู ำ
ท่ีแม้ลมจะตีเท่ำไรก็ไม่สะเทือน”
เมื่อไม่สะเทือน จงึ ทำให้ยังคงรกั ษำสภำพได้
เรำกเ็ ช่นกัน ชีวติ ทีจ่ ะม่ันคงดำรงตระหงำ่ นอยู่ได้
จะตอ้ งมีควำมอดทนดั่งขุนเขำ
โลกธรรมท้ังหลำยท่เี ข้ำมำไม่ว่ำไดล้ ำภก็ตำม เสียลำภก็ตำม
ได้ยศกต็ ำม เสอ่ื มยศกต็ ำม ได้สรรเสรญิ กต็ ำม ได้นนิ ทำกต็ ำม
ไดส้ ุขก็ตำม ไดท้ กุ ข์ก็ตำม ก็ต้องไม่หว่นั ไหว