ประวัติศาสตร์ ป.5

สถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการ (พว.) ใช้กระบวนการ BBL & PBL GPAS เน้นการทำงานของสมอง เพิ่มผลสัมฤทธิ์ด้วย ข้อสอบเน้นสมรรถนะ โครงงานบูรณาการ สู่อาเซียนและโลก ทักษะศตวรรษที่ ๒๑ จัดการเรียนรู้ตามแนวทาง Backward Design เฉลยคำ ตอบ ละเอียดทุกข้อ นวัตกรรม ความรู้ความเข้าใจ สื่อเสริม QR CODE ๕ ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๒๑ BBL5Steps มาตรฐานสากล ศตวรรษที่ คู่มือครูใช้คู่กับหนังสือเรียน

ผังสาระการเรียนรู้ หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน ประวัติศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๕ กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ประวัติศาสตร์ อิทธิพลของ อารยธรรมอินเดียและจีน อิทธิพลของ วัฒนธรรมต่างชาติ ที่มีต่อสังคมไทยในปัจจุบัน หน่วยการเรียนรู้ที่ ๒ การสร้างสรรค์อารยธรรม ส ๔.๒ ป.๕/๑, ป.๕/๒ พัฒนาการของ อาณาจักรอยุธยา ภูมิปัญญาไทย สมัยอยุธยา ประวัติและผลงาน ของบุคคลส�ำคัญ ในสมัยอยุธยา พัฒนาการของ อาณาจักรธนบุรี ประวัติและผลงานของ บุคคลส�ำคัญในสมัยธนบุรี ภูมิปัญญาไทยสมัยธนบุรี หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ อาณาจักรธนบุรี ส ๔.๓ ป.๕/๑, ป.๕/๓, ป.๕/๔ การสืบค้นความเป็นมา ของท้องถิ่น หลักฐานทางประวัติศาสตร์ ที่ใช้ในการศึกษาท้องถิ่น ท้องถิ่นของเรา การตั้งคำถามทางประวัติศาสตร์ เกี่ยวกับความเป็นมาของท้องถิ่น ความจริงกับข้อเท็จจริงเกี่ยวกับ เรื่องราวในท้องถิ่น หน่วยการเรียนรู้ที่ ๑ ความเป็นมาของท้องถิ่น ส ๔.๑ ป.๕/๑, ป.๕/๒, ป.๕/๓ หน่วยการเรียนรู้ที่ ๓ อาณาจักรอยุธยา ส ๔.๓ ป.๕/๑, ป.๕/๒, ป.๕/๓, ป.๕/๔

กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ website : www.iadth.com สงวนลิขสิทธิ์ บริษัทพัฒนาคุณภาพวิชาการ (พว.) จำ กัด พ.ศ. ๒๕๖๔ สถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการ (พว.) ๑๒๕๖/๙ ถนนนครไชยศรี แขวงถนนนครไชยศรี เขตดุสิต กรุงเทพฯ ๑๐๓๐๐ โทร. ๐-๒๒๔๓-๘๐๐๐ (อัตโนมัติ ๑๕ สาย), ๐-๒๒๔๑-๘๙๙๙ แฟกซ์ : ทุกหมายเลข, แฟกซ์อัตโนมัติ : ๐-๒๒๔๑-๔๑๓๑, ๐-๒๒๔๓-๗๖๖๖ ประวัติศาสตร์ ชนั้ ประถมศึกษาปที่ คู่มือครูใช้คู่กับหนังสือเรียน ๕ี

สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู 2 6 ๑. ท้องถิ่นของเรา ท้องถิ่น หมายถึง ท้องที่ใดท้องที่หนึ่งที่มีหลายชุมชนอาศัยอยู่รวมกัน มีสภาพ แวดล้อมทางธรรมชาติคล้ายคลึงกัน ท�าให้มีลักษณะสังคมและวัฒนธรรมร่วมกัน เช่น ประเพณีท้องถิ่น ภาษาท้องถิ่น ภูมิปัญญาท้องถิ่น ตัวอย่างเช่น ท้องถิ่นใน ภูมิภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งลักษณะภูมิประเทศส่วนใหญ่เป็นดินทราย และมี ความแห้งแล้งจึงมีประเพณีเกี่ยวข้องกับการขอฝน เช่น ประเพณีแห่นางแมว ประเพณีบุญบั้งไฟ ประเพณีแข่งเรือมีในท้องถิ่นที่ตั้งอยู่ริมแม่น�้ำ ประเพณีลอยเรือชำวเลในท้องถิ่น ที่มีวิถีชีวิตผูกพันอยู่กับทะเล ประเพณีบุญบั้งไฟในท้องถิ่นภำคอีสำน ประเพณีบวชป่ำสืบชะตำแม่น�้ำในท้องถิ่น ที่อยู่ใกล้ป่ำไม้ บนภูเขำสูง นอกจากนี้ท้องถิ่นยังหมายถึง พื้นที่ที่อยู่ภายในขอบเขตการปกครอง ส่วนท้องถิ่น เช่น เทศบาล (อ่านว่า เทด-สะ-บาน) องค์การบริหารส่วนต�าบล และ รวมถึงพื้นที่ในเขตการปกครองส่วนภูมิภาค เช่น จังหวัด อ�าเภอ ต�าบล หมู่บ้าน ดังนั้นแต่ละท้องถิ่นจึงมีอาณาเขตไม่แน่นอน ขึ้นอยู่ว่าจะใช้เกณฑ์ใดก�าหนดขึ้น พิเศษ ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 GPAS Steps การพัฒนาคุณภาพผู้เรียนที่สอดคล้องกับ เสริมสร้างศักยภาพการเรียนรู้ตาม ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ข้อสอบเน้นสมรรถนะ ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Step 1 1. ตั้งคำ�ถาม ตั้งสมมุติฐาน เพื่อกระตุ้น ประสบการณ์ให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ 2. สังเกตและรวบรวมข้อมูลจากแหล่งเรียนรู้ อย่างหลากหลาย เพื่อให้ผู้เรียนรู้จัก เลือกข้อมูลที่ต้องการ 3. จัดกระทำ�ข้อมูลด้วยการคิดวิเคราะห์ (จำ�แนก จัดหมวดหมู่ หาความสัมพันธ์ เปรียบเทียบ ฯลฯ) โดยใช้แผนภาพจัด ความคิดอย่างเป็นระบบ สรุปสาระสำ�คัญ สังเคราะห์เป็นความคิดรวบยอด 4. คิดประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่าโดยเชื่อมโยงกับ หลักคุณธรรมจริยธรรมค่านิยมหลักปรัชญา ของเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อสร้างความเป็น พลเมืองไทยและพลโลกที่มีคุณภาพ แล้วสรุปเป็นความคิดรวบยอด 5. สร้างทางเลือกโดยออกแบบหรือคิดสร้างสรรค์ แนวทางอย่างหลากหลาย แล้วตัดสินใจ เลือกแนวทางที่ดีที่สุด 6. วางแผนขั้นตอนการปฏิบัติงานที่มีประสิทธิภาพ เพื่อนำ�ไปสู่ความสำ�เร็จ เป้าหมายการเรียนรู้ ระบุเป้าหมายการเรียนรู้ในหลักสูตรตามแนวทาง Backward Design ซึ่งประกอบด้วย - มาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด - สมรรถนะสำ�คัญของผู้เรียน - คุณลักษณะอันพึงประสงค์ ภาระงาน/ชิ้นงาน กำ�หนดภาระงานหรือชิ้นงานของผู้เรียน ซึ่งเป็นหลักฐานแสดงความเข้าใจ กิจกรรมเสริมสร้างศักยภาพการเรียนรู้ในศตวรรษที่21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ และสารประโยชน์มากมายสำ�หรับครู การอธิบายเป้าหมาย การเรียนรู้และการทำ� ชิ้นงานที่ผู้เรียนจะได้ คะแนนอย่างชัดเจนทำ�ให้ผู้เรียน เห็นทิศทางในการเรียนเป็นการ ขจัดความกังวลใจ และสร้าง ความรู้สึกเชิงบวกให้แก่ผู้เรียน การใช้คำ�ถาม หรือกำ�หนดปัญหา ที่ผู้เรียนต้องพบในชีวิต (Problem BasedLearning:PBL) เพื่อสร้างความรู้สึกตื่นเต้นท้าทาย กระตุ้นอารมณ์ให้ผู้เรียนสนใจ อยากเรียนรู้ อยากสืบสอบ ซึ่งส่งผลต่อการเรียนรู้ที่ดี การรวบรวมข้อมูล จากสิ่งแวดล้อม และแหล่งเรียนรู้ อย่างหลากหลาย ผ่านระบบ ประสาทสัมผัส (ways of knowing) ทั้งการเห็น(ทางตา) การได้ยิน (ทางหู) การสัมผัส(ทางกาย) การได้กลิ่น(ทางจมูก) การรับรส(ทางปาก) ทำ�ให้สมอง เกิดการเรียนรู้และมีพัฒนาการ เพราะสิ่งแวดล้อมคือตัวกระตุ้น พัฒนาการสมอง และสิ่งแวดล้อม ที่หลากหลายทำให้สมองเรียนรู้ได้ดี การจัดข้อมูลของสมอง จะใช้การคิดหา ความสัมพันธ์เชื่อมโยงกับ ประสบการณ์เดิม เปรียบเทียบ จัดกลุ่ม และสรุปเป็นหลักการ ของตนเองกิจกรรมที่เน้นการคิด จึงทำให้สมองเกิดการเรียนรู้ และครูต้องฝึกให้ผู้เรียนใช้ แผนภาพความคิด (Graphic Organizers) เพื่อจัดข้อมูลอย่างเป็นระบบ สร้างการคิดอย่างมีแบบแผน การคิดประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า ทำ�ให้ผู้เรียนเห็นความสำ�คัญของสิ่งนั้น ข้อมูลที่มีความสำคัญมีความหมายต่อชีวิต สมองจะสนใจและตอบสนอง จึงส่งข้อมูลเหล่านั้นเข้าสู่กระบวนการเรียนรู้ โดยเชื่อมโยงกับความรู้ และทักษะที่มีอยู่เดิม สร้างความหมายให้มากยิ่งขึ้น ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Step 2

3 สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู 14 หลักฐานที่ไม่เป็นลายลักษณ์อักษร หมายถึง สิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น เช่น เครื่องมือเครื่องใช้ โบราณสถาน โบราณวัตถุ อาวุธ ต�านานท้องถิ่น ค�าบอกเล่า โบรำณสถำนเป็นหลักฐำนที่ไม่เป็นลำยลักษณ์อักษร โบรำณวัตถุเป็นหลักฐำน ที่ไม่เป็นลำยลักษณ์อักษร หลักฐานชั้นต้น หมายถึง หลักฐานหรือข้อมูล ที่ได้จากผู้พบเห็นเหตุการณ์ หรือผู้ที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ โดยตรง เช่น จดหมายเหตุ ศิลาจารึก พงศาวดาร บันทึก ใบลาน รวมถึงสื่อต่าง ๆ และโบราณสถาน โบราณวัตถุ เช่น วัด เจดีย์ พระพุทธรูป ศิลำจำรึกหลักที่ ๑ พิพิธภัณฑสถำนแห่งชำติพระนคร กรุงเทพมหำนคร วัดมหำธำตุ จังหวัดพระนครศรีอยุธยำ พิเศษ รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean การเรียนรู้ของสมอง (Brain Based Learning) มาตรฐานสากลในศตวรรษที่ 21 7. เขียนขั้นตอนการปฏิบัติงานจริงและ ลงมือปฏิบัติตามแผน ประเมินความสำ�เร็จ ของงานและประเมินการทำ�งานเชิงระบบ เพื่อปรับปรุงและแก้ปัญหา แล้วสรุป เป็นความคิดรวบยอด 8. นำ�ความเข้าใจที่เกิดจากการปฏิบัติ มาสร้างองค์ความรู้หรือสรุปเป็นหลักการ 10. เชื่อมโยงความรู้ไปสู่การทำ�ประโยชน์ให้กับ ท้องถิ่น สังคม สิ่งแวดล้อม ในระดับ ประเทศ อาเซียน และโลก ตามวุฒิภาวะ ข อง ผู้ เรี ย น แ ล้ ว ประ เ มิ น ค่านิ ย ม นิสัยแห่งการคิดการกระทำ� 9. สื่อสารและนำ�เสนอผลงานหรือความสำ�เร็จ เพื่อขยายความรู้ในรูปแบบการอภิปราย การรายงาน นำ�เสนอด้วยแผงโครงงาน PowerPoint Presentation เป็นต้น กิจกรรมเสริมสร้างศักยภาพการเรียนรู้ในศตวรรษที่21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ และสารประโยชน์มากมายสำ�หรับครู การเคลื่อนไหวและ การลงมือปฏิบัติทำให้ สมองพัฒนาทั้งสองด้าน เมื่อผู้เรียนนำหลักการจากศาสตร์ แขนงต่าง ๆ ไปปฏิบัติหรือลงมือ แก้ปัญหามากขึ้น ความรู้จะยิ่งถักทอ ขยายกว้างขึ้น เกิดทักษะการคิด ริเริ่มสร้างสรรค์(creativethinking) การคิดแก้ปัญหา (problem solving thinking)การคิดอย่างมีวิจารณญาณ (critical thinking)ผู้เรียนได้พัฒนา ความคิดทั้งระบบ และสามารถ สร้างองค์ความรู้ไปพร้อมๆกัน เกิดความเข้าใจที่ลุ่มลึกและเป็น ความเข้าใจที่คงทน สามารถนำ�ไป ประดิษฐ์ผลงาน สร้างผลิตภัณฑ์ จัดทำ�โครงงาน(ProjectBased Learning:PBL) พัฒนาพหุปัญญา และขยายผลสู่สังคมตามมาตรฐาน สากลและวิสัยทัศน์ในศตวรรษที่21 Step 3 ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้ หลังการปฏิบัติ Step4 ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Step5 ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า บริการสังคมและจิตสาธารณะ Active Learning

สุดยอดคู่มือครู 4 สุดยอดคู่มือครู 36 บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps ข้อสอบเน้นสมรรถนะ 36 รัชกาลที่ รายพระนามพระมหากษัตริย์ ปีที่ครองราชย์ ๑ สมเด็จพระรามาธิบดีที่๑(พระเจ้าอู่ทอง) พ.ศ.๑๘๙๓-พ.ศ.๑๙๑๒ ๒ สมเด็จพระราเมศวร (ครั้งที่๑) พ.ศ.๑๙๑๒-พ.ศ.๑๙๑๓ ๓ สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่๑(ขุนหลวงพะงั่ว) พ.ศ.๑๙๑๓-พ.ศ.๑๙๓๑ ๔ สมเด็จพระเจ้าทองลัน(เจ้าทองจันทร์) พ.ศ.๑๙๓๑ สมเด็จพระราเมศวร (ครั้งที่ ๒) พ.ศ.๑๙๓๑-พ.ศ.๑๙๓๘ ๕ สมเด็จพระรามราชาธิราช พ.ศ.๑๙๓๘-พ.ศ.๑๙๕๒ ๖ สมเด็จพระอินทราชา (พระนครินทราธิราช) พ.ศ.๑๙๕๒-พ.ศ.๑๙๖๗ ๗ สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ ๒ (เจ้าสามพระยา) พ.ศ.๑๙๖๗-พ.ศ.๑๙๙๑ ๘ สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ พ.ศ.๑๙๙๑-พ.ศ. ๒๐๓๑ ๙ สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ ๓ พ.ศ. ๒๐๓๑-พ.ศ. ๒๐๓๔ ๑๐ สมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๒ (พระเชษฐาธิราช) พ.ศ. ๒๐๓๔-พ.ศ. ๒๐๗๒ ๑๑ สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ ๔ (หน่อพุทธางกูร) พ.ศ. ๒๐๗๒-พ.ศ. ๒๐๗๖ ๑๒ พระรัษฎาธิราช พ.ศ. ๒๐๗๖-พ.ศ. ๒๐๗๗ ๑๓ สมเด็จพระไชยราชาธิราช พ.ศ. ๒๐๗๗-พ.ศ. ๒๐๘๙ ภูมิประเทศของอยุธยาประกอบด้วยแม ่น�้าล�าคลองมากมาย ท�าให้พื้นที่ มีความอุดมสมบูรณ์เหมาะแก่การเพาะปลูกและค้าขายโดยใช้แม่น�้าล�าคลองเป็น เส้นทางคมนาคมติดต่อค้าขายกับชุมชนและเมืองต่าง ๆ ได้โดยสะดวก อีกทั้งที่ตั้งอยู่ ไม่ไกลจากทะเล ท�าให้มีการติดต่อกับเส้นทางการค้านานาชาติได้ง่ายขึ้น ประกอบกับ บริเวณนี้เป็นชุมชนที่มีก�าลังคนและมีความเจริญมาก่อน ท�าให้อยุธยาสามารถพัฒนา เป็นอาณาจักรที่รุ่งเรืองได้ในเวลาต่อมา อยุธยาเจริญรุ ่งเรืองสืบเนื่องมาเป็นเวลายาวนานถึง ๔๑๗ ปีโดยมี พระมหากษัตริย์ปกครองทั้งสิ้น ๓๓ พระองค์ รายพระนามพระมหากษัตริย์แห่งกรุงศรีอยุธยา ๒. นักเรียนสังเกตรูปถ่ายทางอากาศ บริเวณพื้นที่เมืองพระนครศรีอยุธยา และภาพวาดจำาลองกรุงศรีอยุธยา ฝีมือชาวฮอลันดาแล้วร่วมกันสนทนา เกี่ยวกับลักษณะภูมิประเทศของ อยุธยาในอดีตและปัจจุบัน โดย ใช้คำาถามดังนี้ • ภาพวาดจำาลองกรุงศรีอยุธยา ในอดีตมีลักษณะอย่างไร (ตัวอย่าง คำาตอบ มีแม่นำ้าล้อมรอบ ๓ สาย และ ภ า ย ใ น เ มื อ ง ยั ง มี คู ค ล อ ง ต่ า ง ๆ เชื่อมต่อกัน) • รูปถ่ายทางอากาศในจังหวัด พระนครศรีอยุธยามีลักษณะอย่างไร (ตัวอย่างคำาตอบ มีแม่นำ้าล้อมรอบ มีถนนตัดผ่านหลายสาย) ๓. นักเรียนศึกษาเนื้อหาเรื่อง พัฒนาการ ของอาณาจักรอยุธยา แล้วร่วมกัน แลกเปลี่ยนความคิดเห็นในประเด็น ต่างๆ พระมหากษัตริย์พระองค์ใดเป็นผู้กอบกู้เอกราชจากการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่๑ ๑ สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ๒ สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ๓ สมเด็จพระนารายณ์มหาราช ๔ สมเด็จพระนเรศวรมหาราช (เฉลย ๔ เพราะสมเด็จพระนเรศวรมหาราชประกาศเอกราช เมื่อ พ.ศ. ๒๑๒๗) ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Step 1 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps ข้อสอบเน้นสมรรถนะ 36 รัชกาลที่ รายพระนามพระมหากษัตริย์ ปีที่ครองราชย์ ๑ สมเด็จพระรามาธิบดีที่๑(พระเจ้าอู่ทอง) พ.ศ.๑๘๙๓-พ.ศ.๑๙๑๒ ๒ สมเด็จพระราเมศวร (ครั้งที่๑) พ.ศ.๑๙๑๒-พ.ศ.๑๙๑๓ ๓ สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่๑(ขุนหลวงพะงั่ว) พ.ศ.๑๙๑๓-พ.ศ.๑๙๓๑ ๔ สมเด็จพระเจ้าทองลัน(เจ้าทองจันทร์) พ.ศ.๑๙๓๑ สมเด็จพระราเมศวร (ครั้งที่ ๒) พ.ศ.๑๙๓๑-พ.ศ.๑๙๓๘ ๕ สมเด็จพระรามราชาธิราช พ.ศ.๑๙๓๘-พ.ศ.๑๙๕๒ ๖ สมเด็จพระอินทราชา (พระนครินทราธิราช) พ.ศ.๑๙๕๒-พ.ศ.๑๙๖๗ ๗ สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ ๒ (เจ้าสามพระยา) พ.ศ.๑๙๖๗-พ.ศ.๑๙๙๑ ๘ สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ พ.ศ.๑๙๙๑-พ.ศ. ๒๐๓๑ ๙ สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ ๓ พ.ศ. ๒๐๓๑-พ.ศ. ๒๐๓๔ ๑๐ สมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๒ (พระเชษฐาธิราช) พ.ศ. ๒๐๓๔-พ.ศ. ๒๐๗๒ ๑๑ สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ ๔ (หน่อพุทธางกูร) พ.ศ. ๒๐๗๒-พ.ศ. ๒๐๗๖ ๑๒ พระรัษฎาธิราช พ.ศ. ๒๐๗๖-พ.ศ. ๒๐๗๗ ๑๓ สมเด็จพระไชยราชาธิราช พ.ศ. ๒๐๗๗-พ.ศ. ๒๐๘๙ ภูมิประเทศของอยุธยาประกอบด้วยแม ่น�้าล�าคลองมากมาย ท�าให้พื้นที่ มีความอุดมสมบูรณ์เหมาะแก่การเพาะปลูกและค้าขายโดยใช้แม่น�้าล�าคลองเป็น เส้นทางคมนาคมติดต่อค้าขายกับชุมชนและเมืองต่าง ๆ ได้โดยสะดวก อีกทั้งที่ตั้งอยู่ ไม่ไกลจากทะเล ท�าให้มีการติดต่อกับเส้นทางการค้านานาชาติได้ง่ายขึ้น ประกอบกับ บริเวณนี้เป็นชุมชนที่มีก�าลังคนและมีความเจริญมาก่อน ท�าให้อยุธยาสามารถพัฒนา เป็นอาณาจักรที่รุ่งเรืองได้ในเวลาต่อมา อยุธยาเจริญรุ ่งเรืองสืบเนื่องมาเป็นเวลายาวนานถึง ๔๑๗ ปีโดยมี พระมหากษัตริย์ปกครองทั้งสิ้น ๓๓ พระองค์ รายพระนามพระมหากษัตริย์แห่งกรุงศรีอยุธยา ๒. นักเรียนสังเกตรูปถ่ายทางอากาศ บริเวณพื้นที่เมืองพระนครศรีอยุธยา และภาพวาดจำาลองกรุงศรีอยุธยา ฝีมือชาวฮอลันดาแล้วร่วมกันสนทนา เกี่ยวกับลักษณะภูมิประเทศของ อยุธยาในอดีตและปัจจุบัน โดย ใช้คำาถามดังนี้ • ภาพวาดจำาลองกรุงศรีอยุธยา ในอดีตมีลักษณะอย่างไร (ตัวอย่าง คำาตอบ มีแม่นำ้าล้อมรอบ ๓ สาย และ ภ า ย ใ น เ มื อ ง ยั ง มี คู ค ล อ ง ต่ า ง ๆ เชื่อมต่อกัน) • รูปถ่ายทางอากาศในจังหวัด พระนครศรีอยุธยามีลักษณะอย่างไร (ตัวอย่างคำาตอบ มีแม่นำ้าล้อมรอบ มีถนนตัดผ่านหลายสาย) ๓. นักเรียนศึกษาเนื้อหาเรื่อง พัฒนาการ ของอาณาจักรอยุธยา แล้วร่วมกัน แลกเปลี่ยนความคิดเห็นในประเด็น ต่างๆ ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Step 1 พิเศษ กระบวนการเรียนรู้ BBL อย่างแท้จริง ตามมาตรฐานสากลและวิสัยทัศน์ในศตวรรษที่ ๒๑ GPAS Steps การรวบรวมข้อมูลเพื่อสร้างฐานการเรียนรู้ กระตุ้นอารมณ์ตื่นเต้น สร้างความรู้สึกเชิงบวก สนุกสนาน น่าสนใจ ทำ ให้สมองตื่นตัวพร้อมเรียนรู้ซึ่งมี๒ วิธีดังนี้ วิธีที่ ๑ การใช้คำ ถามหรือกำ หนดปัญหาที่ผู้เรียนต้องพบในชีวิต วิธีที่ ๒ ให้ผู้เรียนอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียนรู้ โดยใช้ระบบประสาทสัมผัสรับรู้ข้อมูล เรียนรู้ จากของจริง สิ่งใกล้ตัว ภาพ บัตรคำ ฯลฯ รวมทั้งได้สืบค้นจากแหล่งเรียนรู้ต่างๆ ด้วยตนเอง ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล (Gathering) Step 1

5 สุดยอดคู่มือครู 7 สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�าเสนอ Applying the Communication Skill asean 7 ผู้คนส่วนใหญ่ในแต่ละท้องถิ่นมักมีประวัติความเป็นมาร่วมกัน ดังนั้น การด�าเนินชีวิต ความเชื่อ ภาษา และวัฒนธรรมจึงมีลักษณะเฉพาะเป็นเอกลักษณ์ ของท้องถิ่น ดังจะเห็นได้จากการแต่งกาย การประกอบพิธีกรรมทางศาสนา ความเชื่อ การใช้ภาษาถิ่น อาหารท้องถิ่น แต่ละท้องถิ่นจะมีสภาพทางภูมิศาสตร์ ทั้งภูมิประเทศ ภูมิอากาศ และ ทรัพยากรธรรมชาติ แตกต่างกันออกไป ผู้คนในท้องถิ่นได้ใช้ประโยชน์หลากหลาย จากธรรมชาติที่ตนอาศัยอยู่ ท้องถิ่นยังเป็นแหล่งความรู้ แหล่งภูมิปัญญา ที่บรรพบุรุษ (อ่านว่า บัน-พะ-บุ-หรุด) ในท้องถิ่นได้คิดค้นและสร้างสมจนตกทอด มาถึงปัจจุบัน ท�าให้ผู้คนในสังคมอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข นักเรียนจึงควรให้ความ สนใจท้องถิ่นของตนเอง โดยการสืบค้นเรื่องราวเกี่ยวกับท้องถิ่น เช่น ความเป็นมา ของท้องถิ่น สถานที่ส�าคัญในท้องถิ่น บุคคลส�าคัญในท้องถิ่น ๒. การสืบค้นความเป็นมาของท้องถิ่น เมื่อนักเรียนต้องการศึกษาท้องถิ่นของตนเอง สามารถปฏิบัติตามขั้นตอน ต่อไปนี้ ๑. ส�ารวจท้องถิ่นของตนเอง แต่ละท้องถิ่นต่างมีสถานที่ส�าคัญ สิ่งของส�าคัญ และบุคคลส�าคัญ หรือ ปราชญ์ (อ่านว่า ปราด หมายถึง ผู้มีปัญญารอบรู้) ท้องถิ่น ที่มีความรู้เกี่ยวกับ เรื่องราวในท้องถิ่นที่อาศัยอยู่ ซึ่งนักเรียนสามารถสืบค้นความเป็นมาของท้องถิ่นได้ เช่น สถานที่ส�าคัญ ประกอบด้วย สถานที่ที่เกี่ยวข้องกับศาสนาและความเชื่อ ของผู้คนในท้องถิ่น เช่น วัด มัสยิด (อ่านว่า มัด-สะ-ยิด) โบสถ์คริสต์ โบสถ์พราหมณ์ วัด มัสยิด โบสถ์คริสต์เป็นสถำนที่ส�ำคัญทำงศำสนำ ๒. นักเรียนร่วมกันบอกเอกลักษณ์ ของท้องถิ่นที่ตนเองอาศัยอยู่ โดยใช้ แ ผ น ภ า พ ค ว า ม คิ ด บ น ก ร ะ ด า น ดังตัวอย่าง ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 ๔. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์สาเหตุและ ปัจจัยที่มีผลทำาให้ท้องถิ่นแต่ละแห่ง มีความเหมือนและความแตกต่างกัน โดยใช้แผนภาพความคิดดังตัวอย่าง บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ ๓-๔ คน ร่วมกันสำารวจท้องถิ่นในระดับ ตำาบล อำาเภอ หรือจังหวัด ได้แก่ สถานที่สำาคัญ สิ่งของสำาคัญ และ บุคคลสำาคัญหรือปราชญ์ท้องถิ่น รวบรวมและสรุปข้อมูล แล้วออกมา นำาเสนอหน้าชั้นเรียน ท้องถิ่นของเรา ธรรมชาติ อุดมสมบูรณ์ มีประเพณี ที่ดีงาม มีความสงบ ร่มรื่น ผู้คนมีมิตร ไมตรีต่อกัน ๓. นักเรียนศึกษาเนื้อหาเรื่อง ท้องถิ่น ของเรา และการสืบค้นความเป็นมา ของท้องถิ่น ท้องถิ่น ภูมิประเทศ ภูมิอากาศ ทรัพยากร ธรรมชาติ สาเหตุ ภูมิหลังทาง ประวัติศาสตร์ ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Step 1 7 สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�าเสนอ Applying the Communication Skill asean 7 ผู้คนส่วนใหญ่ในแต่ละท้องถิ่นมักมีประวัติความเป็นมาร่วมกัน ดังนั้น การด�าเนินชีวิต ความเชื่อ ภาษา และวัฒนธรรมจึงมีลักษณะเฉพาะเป็นเอกลักษณ์ ของท้องถิ่น ดังจะเห็นได้จากการแต่งกาย การประกอบพิธีกรรมทางศาสนา ความเชื่อ การใช้ภาษาถิ่น อาหารท้องถิ่น แต่ละท้องถิ่นจะมีสภาพทางภูมิศาสตร์ ทั้งภูมิประเทศ ภูมิอากาศ และ ทรัพยากรธรรมชาติ แตกต่างกันออกไป ผู้คนในท้องถิ่นได้ใช้ประโยชน์หลากหลาย จากธรรมชาติที่ตนอาศัยอยู่ ท้องถิ่นยังเป็นแหล่งความรู้ แหล่งภูมิปัญญา ที่บรรพบุรุษ (อ่านว่า บัน-พะ-บุ-หรุด) ในท้องถิ่นได้คิดค้นและสร้างสมจนตกทอด มาถึงปัจจุบัน ท�าให้ผู้คนในสังคมอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข นักเรียนจึงควรให้ความ สนใจท้องถิ่นของตนเอง โดยการสืบค้นเรื่องราวเกี่ยวกับท้องถิ่น เช่น ความเป็นมา ของท้องถิ่น สถานที่ส�าคัญในท้องถิ่น บุคคลส�าคัญในท้องถิ่น ๒. การสืบค้นความเป็นมาของท้องถิ่น เมื่อนักเรียนต้องการศึกษาท้องถิ่นของตนเอง สามารถปฏิบัติตามขั้นตอน ต่อไปนี้ ๑. ส�ารวจท้องถิ่นของตนเอง แต่ละท้องถิ่นต่างมีสถานที่ส�าคัญ สิ่งของส�าคัญ และบุคคลส�าคัญ หรือ ปราชญ์ (อ่านว่า ปราด หมายถึง ผู้มีปัญญารอบรู้) ท้องถิ่น ที่มีความรู้เกี่ยวกับ เรื่องราวในท้องถิ่นที่อาศัยอยู่ ซึ่งนักเรียนสามารถสืบค้นความเป็นมาของท้องถิ่นได้ เช่น สถานที่ส�าคัญ ประกอบด้วย สถานที่ที่เกี่ยวข้องกับศาสนาและความเชื่อ ของผู้คนในท้องถิ่น เช่น วัด มัสยิด (อ่านว่า มัด-สะ-ยิด) โบสถ์คริสต์ โบสถ์พราหมณ์ วัด มัสยิด โบสถ์คริสต์เป็นสถำนที่ส�ำคัญทำงศำสนำ ๒. นักเรียนร่วมกันบอกเอกลักษณ์ ของท้องถิ่นที่ตนเองอาศัยอยู่ โดยใช้ แ ผ น ภ า พ ค ว า ม คิ ด บ น ก ร ะ ด า น ดังตัวอย่าง ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 ๔. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์สาเหตุและ ปัจจัยที่มีผลทำาให้ท้องถิ่นแต่ละแห่ง มีความเหมือนและความแตกต่างกัน โดยใช้แผนภาพความคิดดังตัวอย่าง บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ ๓-๔ คน ร่วมกันสำารวจท้องถิ่นในระดับ ตำาบล อำาเภอ หรือจังหวัด ได้แก่ สถานที่สำาคัญ สิ่งของสำาคัญ และ บุคคลสำาคัญหรือปราชญ์ท้องถิ่น รวบรวมและสรุปข้อมูล แล้วออกมา นำาเสนอหน้าชั้นเรียน ท้องถิ่นของเรา ธรรมชาติ อุดมสมบูรณ์ มีประเพณี ที่ดีงาม มีความสงบ ร่มรื่น ผู้คนมีมิตร ไมตรีต่อกัน ๓. นักเรียนศึกษาเนื้อหาเรื่อง ท้องถิ่น ของเรา และการสืบค้นความเป็นมา ของท้องถิ่น ท้องถิ่น ภูมิประเทศ ภูมิอากาศ ทรัพยากร ธรรมชาติ สาเหตุ ภูมิหลังทาง ประวัติศาสตร์ ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Step 1 พิเศษ สมองจะเกิดการเรียนรู้ทันทีเมื่อประเมินได้ว่า เรื่องที่กำ ลังเรียนมีความหมายและสำ คัญต่อการดำ เนินชีวิต ดังนั้น ในการสอนควรให้ผู้เรียนคิดประเมินเพื่อสร้างความหมายของความรู้ในมิติคุณธรรม จริยธรรม และ ค่านิยมหลัก ๑๒ ประการ ผู้เรียนจะกระตือรือร้นเมื่อร่างกายได้เคลื่อนไหว มีส่วนร่วมในกิจกรรมการเรียนรู้ทำ ให้สมองพัฒนา มีศักยภาพ ในการคิดมากขึ้น สมองจะใช้การคิดหาความสัมพันธ์ของสิ่งต่าง ๆ เพื่อเปรียบเทียบ จัดกลุ่ม และสร้างเป็นหลักการ ของตนเอง โดยใช้แผนภาพมาช่วยจัดความคิดเหล่านี้ให้เป็นระบบชัดเจน ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ (Processing) Step 2

สุดยอดคู่มือครู 6 65 สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�าเสนอ Applying the Communication Skill asean ความรู้เพิ่มเติม ๒) กฎหมายและศาล เมื่อกรุงศรีอยุธยาถูกท�าลาย ท�าให้เกิด ความเสียหายทั้งด้านทรัพย์สินและผู้คน รวมทั้งเอกสาร หนังสือ ต�าราต่าง ๆ เช่น ต�ารากฎหมาย สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชจึงโปรดให้รวบรวมกฎหมาย สมัยอยุธยาเท่าที่จะหาได้เพื่อตัดสินพิจารณาคดีความ แต่เนื่องจากบ้านเมือง ยังอยู่ในสภาพระส�่าระสาย สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชจึงทรงใช้วิธีการ เด็ดขาดและรวดเร็วในการตัดสินปัญหาที่เกิดขึ้น การสักเลก เป็นการทำาเครื่องหมายที่ข้อมือเพื่อแสดงการขึ้นทะเบียนเป็น ไพร่หลวงที่มีสังกัดกรมกอง ถูกยกเลิกในสมัยรัชกาลที่ ๔ ๑.๒.๔ ด้านวัฒนธรรม การฟื้นฟูวัฒนธรรมช ่วยให้บ้านเมืองมีความมั่นคง สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชทรงฟื้นฟูวัฒนธรรมในด้านต่างๆดังนี้ ๑) ศาสนา สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ทรงให้ความส�าคัญ ในการท�านุบ�ารุงพระพุทธศาสนา เพื่อเป็นหลักประพฤติปฏิบัติของคนในสังคมเช่น โปรดให้คัดลอกพระไตรปิฎกและท�านุบ�ารุงวัดต่างๆ ๒) ด้านศิลปะและวรรณกรรม สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ทรงส ่งเสริมการละครเพื่อบ�ารุงขวัญประชาชน เช่น การตั้งละครหลวงขึ้นใหม ่ โดยโปรดให้ละครผู้หญิงของเจ้านครศรีธรรมราชมาเป็นครูฝึกหัด ในรัชกาลของ พระองค์มีงานฉลองครั้งใหญ่ คือ การสมโภชพระแก้วมรกต นอกจากนี้พระองค์ โปรดให้รวบรวมช่างฝีมือต่างๆเช่นช่างต่อเรือช่างก่อสร้างช่างเขียนท�าให้ในรัชกาล วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหารหรือวัดแจ้ง ของพระองค์ผลิตภาพเขียนที่งดงามที่ส�าคัญ คือ สมุดภาพ ไตรภูมิพระร่วง สมัยธนบุรีแม้ว ่าจะมีระยะเวลาสั้น แต ่ท�าให้ วัฒนธรรมไทยสามารถสืบทอดต ่อจาก สมัยอยุธยามาถึงสมัยรัตนโกสินทร์ 65 ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 ๑๐. นักเรียนคิดประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า เกี่ยวกับพัฒนาการของอาณาจักร ธนบุรี แล้วสรุปเป็นความคิดรวบยอด โดยใช้คำาถาม ดังนี้ • กา ร ศึ ก ษา พั ฒ นา กา ร ข อ ง อาณาจักรธนบุรีมีความสำาคัญอย่างไร (ตัวอย่างคำาตอบ ทำาให้เกิดความรัก แ ล ะ ค ว า ม ภ า ค ภู มิ ใ จ ใ น ค ว า ม เ ป็ น ม า ของชาติไทย และเทิดทูนพระมหากษัตริย์ ไทย) เสริมความรู้ ครูควรสอน สมุดภาพไตรภูมิพระร่วง เป็นภาพเขียนที่โปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้น เมื่อพุทธศักราช ๒๓๑๙ ซึ่งนับได้ว่าเป็นสมุดภาพไตรภูมิขนาดใหญ่ เล่มหนึ่งของไทย เมื่อคลี่ออกจะมีความยาวถึง ๓๔.๗๒ เมตร เขียนด้วย สีลงในสมุดทั้ง ๒ ด้าน ปัจจุบันเก็บรักษาไว้ณ หอสมุดแห่งชาติ ท่าวาสุกรี ๑๑. นักเรียนแบ่งกลุ่มศึกษาพัฒนาการ ของอาณาจักรธนบุรีในด้านต่าง ๆ จัดทำาเป็นแผนภาพความคิด ดังตัวอย่าง Step 3 ขั้นปฏิบัติ และสรุปความรู้ หลังการปฏิบัติ จากนั้นนักเรียนตรวจสอบและ ประเมินผลงานว่ามีความถูกต้อง ชัดเจนหรือไม่แล้วปรับปรุงแก้ไขให้ดี ยิ่งขึ้น พัฒนาการของอาณาจักรธนบุรี พัฒนาการด้านการเมือง การปกครอง ( ป ก ค ร อ ง เ ช่ น เ ดี ย ว กั บ ส มั ย อ ยุ ธ ย า ต อ น ป ล า ย แบ่งออกเป็น การปกครอง ส่วนกลาง การปกครองหัวเมือง ชั้ น ใ น หั ว เ มื อ ง ชั้ น น อ ก และเมืองประเทศราช) พัฒนาการ ด้านเศรษฐกิจ (สร้างรายได้จากการ จัดเก็บภาษี และการ ติดต่อค้าขายกับจีน ให้พ่อค้าชาวจีนเข้ามา ค้าขายในไทย) 65สดยอดค่มือครรอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�าเสนอ Applying the Communication Skill asean ความรู้เพิ่มเติม ๒) กฎหมายและศาล เมื่อกรุงศรีอยุธยาถูกท�าลาย ท�าให้เกิด ความเสียหายทั้งด้านทรัพย์สินและผู้คน รวมทั้งเอกสาร หนังสือ ต�าราต่าง ๆ เช่น ต�ารากฎหมาย สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชจึงโปรดให้รวบรวมกฎหมาย สมัยอยุธยาเท่าที่จะหาได้เพื่อตัดสินพิจารณาคดีความ แต่เนื่องจากบ้านเมือง ยังอยู่ในสภาพระส�่าระสาย สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชจึงทรงใช้วิธีการ เด็ดขาดและรวดเร็วในการตัดสินปัญหาที่เกิดขึ้น การสักเลก เป็นการทำาเครื่องหมายที่ข้อมือเพื่อแสดงการขึ้นทะเบียนเป็น ไพร่หลวงที่มีสังกัดกรมกอง ถูกยกเลิกในสมัยรัชกาลที่ ๔ ๑.๒.๔ ด้านวัฒนธรรม การฟื้นฟูวัฒนธรรมช ่วยให้บ้านเมืองมีความมั่นคง สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชทรงฟื้นฟูวัฒนธรรมในด้านต่างๆดังนี้ ๑) ศาสนา สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ทรงให้ความส�าคัญ ในการท�านุบ�ารุงพระพุทธศาสนา เพื่อเป็นหลักประพฤติปฏิบัติของคนในสังคมเช่น โปรดให้คัดลอกพระไตรปิฎกและท�านุบ�ารุงวัดต่างๆ ๒) ด้านศิลปะและวรรณกรรม สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ทรงส ่งเสริมการละครเพื่อบ�ารุงขวัญประชาชน เช่น การตั้งละครหลวงขึ้นใหม ่ โดยโปรดให้ละครผู้หญิงของเจ้านครศรีธรรมราชมาเป็นครูฝึกหัด ในรัชกาลของ พระองค์มีงานฉลองครั้งใหญ่ คือ การสมโภชพระแก้วมรกต นอกจากนี้พระองค์ โปรดให้รวบรวมช่างฝีมือต่างๆเช่นช่างต่อเรือช่างก่อสร้างช่างเขียนท�าให้ในรัชกาล วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหารหรือวัดแจ้ง ของพระองค์ผลิตภาพเขียนที่งดงามที่ส�าคัญ คือ สมุดภาพ ไตรภูมิพระร่วง สมัยธนบุรีแม้ว ่าจะมีระยะเวลาสั้น แต ่ท�าให้ วัฒนธรรมไทยสามารถสืบทอดต ่อจาก สมัยอยุธยามาถึงสมัยรัตนโกสินทร์ 65 ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 ๑๐. นักเรียนคิดประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า เกี่ยวกับพัฒนาการของอาณาจักร ธนบุรี แล้วสรุปเป็นความคิดรวบยอด โดยใช้คำาถาม ดังนี้ • กา ร ศึ ก ษา พั ฒ นา กา ร ข อ ง อาณาจักรธนบุรีมีความสำาคัญอย่างไร (ตัวอย่างคำาตอบ ทำาให้เกิดความรัก แ ล ะ ค ว า ม ภ า ค ภู มิ ใ จ ใ น ค ว า ม เ ป็ น ม า ของชาติไทย และเทิดทูนพระมหากษัตริย์ ไทย) เสริมความรู้ ครูควรสอน สมุดภาพไตรภูมิพระร่วง เป็นภาพเขียนที่โปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้น เมื่อพุทธศักราช ๒๓๑๙ ซึ่งนับได้ว่าเป็นสมุดภาพไตรภูมิขนาดใหญ่ เล่มหนึ่งของไทย เมื่อคลี่ออกจะมีความยาวถึง ๓๔.๗๒ เมตร เขียนด้วย สีลงในสมุดทั้ง ๒ ด้าน ปัจจุบันเก็บรักษาไว้ณ หอสมุดแห่งชาติ ท่าวาสุกรี ๑๑. นักเรียนแบ่งกลุ่มศึกษาพัฒนาการ ของอาณาจักรธนบุรีในด้านต่าง ๆ จัดทำาเป็นแผนภาพความคิด ดังตัวอย่าง Step 3 ขั้นปฏิบัติ และสรุปความรู้ หลังการปฏิบัติ จากนั้นนักเรียนตรวจสอบและ ประเมินผลงานว่ามีความถูกต้อง ชัดเจนหรือไม่แล้วปรับปรุงแก้ไขให้ดี ยิ่งขึ้น พัฒนาการของอาณาจักรธนบุรี พัฒนาการด้านการเมือง การปกครอง ( ป ก ค ร อ ง เ ช่ น เ ดี ย ว กั บ ส มั ย อ ยุ ธ ย า ต อ น ป ล า ย แบ่งออกเป็น การปกครอง ส่วนกลาง การปกครองหัวเมือง ชั้ น ใ น หั ว เ มื อ ง ชั้ น น อ ก และเมืองประเทศราช) พัฒนาการ ด้านเศรษฐกิจ (สร้างรายได้จากการ จัดเก็บภาษี และการ ติดต่อค้าขายกับจีน ให้พ่อค้าชาวจีนเข้ามา ค้าขายในไทย) พิเศษ ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ (Applying and Constructing the Knowledge) Step 3 การนำ หลักการที่สร้างขึ้นไปปฏิบัติลงมือทำ ลงมือแก้ปัญหา ทำ ให้สมองต่อยอดความรู้ที่มีอยู่เดิม เกิดความรู้ ที่ซับซ้อนขึ้น ยิ่งปฏิบัติเป็นประจำ จะเกิดความชำ นาญ กลายเป็นความเข้าใจที่คงทน ซึ่งเรียกว่า องค์ความรู้หรือปัญญา

7 สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู 66 บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps ข้อสอบเน้นสมรรถนะ แผนที่อาณาจักรธนบุรีสมัยสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช 66 ๑๓. นักเรียนแต่ละกลุ่มส่งตั วแทน ออกมานำาเสนอแผนภาพความคิด พัฒนาการของอาณาจักรธนบุรี ในด้านต่างๆ ขั้นสื่อสารและน�าเสนอ Step4 Step5 ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า บริการสังคม และจิตสาธารณะ ๑๔. นั ก เรี ย น จั ด แ ส ดง ป้า ย นิ เ ท ศ เพื่อเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับพัฒนาการ ของอาณาจักรธนบุรีให้ผู้อื่นได้รับรู้ เพื่อตระหนักถึงความเป็นมาของ ชาติไทย ๑๒. นักเรียนร่วมกันสรุปสิ่งที่เข้าใจ เป็นความรู้ร่วมกันดังนี้ • สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ทรงกอบกู้เอกราชจากพม่าและ สถาปนากรุงธนบุรีเป็นราชธานี ของไทย ในช่วงแรกจึงเป็นช่วงที่ ต้องฟื้นฟูบ้านเมือง และปราบชุมนุม ต่างๆที่ตั้งตนเป็นอิสระ จนสามารถ รวบรวมดินแดนไทยให้เป็นอิสระ มั่นคงสืบต่อมา Step 3 ขั้นปฏิบัติ และสรุปความรู้ หลังการปฏิบัติ ข้อใดเป็นศิลปวัฒนธรรมที่เกิดขึ้นในสมัยธนบุรี ๑ สมุดภาพไตรภูมิพระร่วง ๒ ลิลิตโองการแช่งนำ้า ๓ มหาชาติคำาหลวง ๔ จินดามณี (เฉลย ๑ เพราะเป็นภาพเขียนที่สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชโปรดเกล้าฯ ให้จัดทำาขึ้น เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับนรก สวรรค์ การทำาความดีละเว้นความชั่ว) ข้อสอบเน้นสมรรถนะ บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปควProcessing GPAS 5 Steps ข้อสอบเน้นสมรรถนะ แผนที่อาณาจักรธนบุรีสมัยสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช 66 ๑๓. นักเรียนแต่ละกลุ่มส่งตั วแทน ออกมานำาเสนอแผนภาพความคิด พัฒนาการของอาณาจักรธนบุรี ในด้านต่างๆ ขั้นสื่อสารและน�าเสนอ Step4 Step5 ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า บริการสังคม และจิตสาธารณะ ๑๔. นั ก เรี ย น จั ด แ ส ดง ป้า ย นิ เ ท ศ เพื่อเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับพัฒนาการ ของอาณาจักรธนบุรีให้ผู้อื่นได้รับรู้ เพื่อตระหนักถึงความเป็นมาของ ชาติไทย ๑๒. นักเรียนร่วมกันสรุปสิ่งที่เข้าใจ เป็นความรู้ร่วมกันดังนี้ • สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ทรงกอบกู้เอกราชจากพม่าและ สถาปนากรุงธนบุรีเป็นราชธานี ของไทย ในช่วงแรกจึงเป็นช่วงที่ ต้องฟื้นฟูบ้านเมือง และปราบชุมนุม ต่างๆที่ตั้งตนเป็นอิสระ จนสามารถ รวบรวมดินแดนไทยให้เป็นอิสระ มั่นคงสืบต่อมา Step 3 ขั้นปฏิบัติ และสรุปความรู้ หลังการปฏิบัติ ข้อใดเป็นศิลปวัฒนธรรมที่เกิดขึ้นในสมัยธนบุรี ๑ สมุดภาพไตรภูมิพระร่วง ้ข้อสอบเน้นสมรรถนะ พิเศษ ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ (Applying the Communication Skill) การถ่ายทอดความรู้ความคิด ความรู้สึก โดยใช้ภาษา แสดงถึงความสามารถในการสื่อสารหรือปัญญา ด้านภาษา กระบวนการนี้ทำ ให้ผู้เรียนได้แลกเปลี่ยนความรู้ทัศนคติซึ่งกันและกัน ถ้านำ เสนอโดยใช้คอมพิวเตอร์ หรือสื่ออิเล็กทรอนิกส์ผู้เรียนก็จะได้พัฒนาทักษะด้านเทคโนโลยีด้วย การสื่อสารและนำ เสนอเป็นการสร้างอารมณ์เชิงบวกได้อย่างดีเมื่อผู้อื่นชื่นชอบผลงานของตน ชื่นชม ความสำ เร็จของตน ผู้เรียนจะเกิดความภาคภูมิใจ เกิดแรงบันดาลใจที่จะสร้างสรรค์ผลงานต่อๆ ไป Step4

สุดยอดคู่มือครู 8 11 สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�าเสนอ Applying the Communication Skill asean 11 มาช่วยคิดสร้างและวางผังเมือง ผังเมืองเชียงใหม่ จึงคล้ายกับผังเมืองสุโขทัย และตั้งชื่อเมืองว่า นพบุรีศรีนครพิงค์เชียงใหม่ หลังจากที่พญามังรายสถาปนา (อ่านว่า สะ-ถา-ปะ-นา หมายถึิง ตั้งขึ้น) เชียงใหม่เป็น ศูนย์กลางอาณาจักรแล้ว พระองค์ทรงวางรากฐาน ความเจริญรุ่งเรืองไว้หลายประการ เช่น การเมือง การปกครอง เศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม มีการตรากฎหมายที่เรียกว่า มังรายศาสตร์ เพื่อวางกฎระเบียบในการควบคุมก�าลังพล ในด้านศาสนาได้มีการรับพระพุทธศาสนา จากหริภุญชัย โปรดให้สร้างวัด และเจดีย์บรรจุพระบรมสารีริกธาตุที่พระสุมนเถระ อัญเชิญมาจากสุโขทัย ประดิษฐาน (อ่านว่า ประ-ดิด-สะ-ถาน หมายถึง ตั้งไว้) ไว้ที่ วัดบุปผารามและวัดพระธาตุดอยสุเทพ ทั้งยังสนับสนุนให้พระภิกษุจากเมืองต่าง ๆ มาศึกษาพระธรรมวินัยแบบลังกาวงศ์ที่วัดบุปผาราม เชียงใหม่จึงกลายเป็นศูนย์กลาง ทางพระพุทธศาสนาแทนหริภุญชัยในที่สุด ต่อมาในสมัยของพญาแก้วหรือ พระเมืองแก้ว พระมหากษัตริย์องค์ที่ ๑๑ พระภิกษุเชียงใหม่ได้สร้างผลงาน วรรณกรรม (อ่านว่า วัน-นะ-ก�า) ทางพระพุทธศาสนาจ�านวนมาก เช่น จามเทวีวงศ์ มูลศาสนา ชินกาลมาลีปกรณ์ ในสมัยพระนางวิสุทธิเทวี เชียงใหม่ตกเป็นเมืองขึ้นของพม่า เมื่อ พ.ศ. ๒๑๐๑ เป็นเวลายาวนานถึง ๒๑๖ ปี ต่อมาพระยาจ่าบ้าน ขุนนางเมืองเชียงใหม่ และพระยากาวิละเจ้านครล�าปาง เข้าสวามิภักดิ์ (อ่านว่า สะ-หวา-มิ-พัก หมายถึง มอบตนให้อยู่ ใต้อ�านาจ) ต่อสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช และร่วมมือกับกองทัพพระเจ้าตาก ขับไล่พม่าออกจากเชียงใหม่ได้ส�าเร็จ เมื่อ พ.ศ. ๒๓๑๗ สมเด็จพระเจ้าตากสินโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งพระยาจ่าบ้าน เป็นเจ้าหลวงหรือ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่คนแรกและเจ้ากาวิละเป็นเจ้าหลวงองค์ต่อมา พระเจ้ากาวิละ ฟื้นฟูเชียงใหม่ขึ้นโดยสร้างก�าแพงเมือง ปฏิสังขรณ์ (อ่านว่า ปะ-ติ-สัง-ขอน) พระบรมรำชำนุสำวรีย์สำมกษัตริย์ อ�ำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ เสริมความรู้ ครูควรสอน มังรายศาสตร์ หรือวินิจฉัยมังราย เป็นหนังสือใบลานที่เก่าแก่ เป็นกฎหมายที่เรียบเรียงจากคัมภีร์ธรรมศาสตร์ ซึ่งเป็นคัมภีร์เก่าแก่ ของอินเดีย Step 3 ขั้นปฏิบัติ และสรุปความรู้ หลังการปฏิบัติ ๑๐. นักเรียนร่วมกันสรุปสิ่งที่เข้าใจเป็น ความรู้ร่วมกัน ดังนี้ • ท้องถิ่น เป็นท้องที่ที่มีคนมาอาศัย อยู่รวมกัน มีลักษณะทางสังคม ร่วมกัน มีขนบธรรมเนียม ประเพณี และวัฒนธรรมเดียวกัน การสืบค้น ความเป็นมาของท้องถิ่นทำาให้มี ความรู้เกี่ยวกับท้องถิ่น เกิดความรัก และภาคภูมิใจในท้องถิ่นของตนเอง ๑๑. นักเรียนออกมานาำ เสนอผลการสืบค้น ความเป็นมาของท้องถิ่นตนเอง ในรูปแบบต่าง ๆ ที่น่าสนใจตามความ เหมาะสม ขั้นสื่อสารและน�าเสนอ Step4 Step5 ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า บริการสังคม และจิตสาธารณะ ๑๒. นักเรียนเผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับ ความเป็นมาของท้องถิ่นที่สืบค้นได้ โดยจัดแสดงข้อมูลในรูปแบบ ป้ายนิเทศภายในบริเวณโรงเรียน รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating รู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด บัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ gand Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�าเสนอ Applying the Communication Skill asean 11 งและวางผังเมือง ผังเมืองเชียงใหม่ เมืองสุโขทัย และตั้งชื่อเมืองว่า พิงค์เชียงใหม่ จากที่พญามังรายสถาปนา (อ่านว่า หมายถึิง ตั้งขึ้น) เชียงใหม่เป็น ณาจักรแล้ว พระองค์ทรงวางรากฐาน รืองไว้หลายประการ เช่น การเมือง ศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม มีการตรากฎหมายที่เรียกว่า มังรายศาสตร์ บียบในการควบคุมก�าลังพล ในด้านศาสนาได้มีการรับพระพุทธศาสนา โปรดให้สร้างวัด และเจดีย์บรรจุพระบรมสารีริกธาตุที่พระสุมนเถระ กสุโขทัย ประดิษฐาน (อ่านว่า ประ-ดิด-สะ-ถาน หมายถึง ตั้งไว้) ไว้ที่ ละวัดพระธาตุดอยสุเทพ ทั้งยังสนับสนุนให้พระภิกษุจากเมืองต่าง ๆ รรมวินัยแบบลังกาวงศ์ที่วัดบุปผาราม เชียงใหม่จึงกลายเป็นศูนย์กลาง ศาสนาแทนหริภุญชัยในที่สุด ต่อมาในสมัยของพญาแก้วหรือ ว พระมหากษัตริย์องค์ที่ ๑๑ พระภิกษุเชียงใหม่ได้สร้างผลงาน อ่านว่า วัน-นะ-ก�า) ทางพระพุทธศาสนาจ�านวนมาก เช่น จามเทวีวงศ์ กาลมาลีปกรณ์ ระนางวิสุทธิเทวี เชียงใหม่ตกเป็นเมืองขึ้นของพม่า เมื่อ พ.ศ. ๒๑๐๑ านถึง ๒๑๖ ปี ต่อมาพระยาจ่าบ้าน ขุนนางเมืองเชียงใหม่ และพระยาล�าปาง เข้าสวามิภักดิ์ (อ่านว่า สะ-หวา-มิ-พัก หมายถึง มอบตนให้อยู่ สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช และร่วมมือกับกองทัพพระเจ้าตาก จากเชียงใหม่ได้ส�าเร็จ เมื่อ พ.ศ. ๒๓๑๗ ระเจ้าตากสินโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งพระยาจ่าบ้าน เป็นเจ้าหลวงหรือ รเชียงใหม่คนแรกและเจ้ากาวิละเป็นเจ้าหลวงองค์ต่อมา พระเจ้ากาวิละ ม่ขึ้นโดยสร้างก�าแพงเมือง ปฏิสังขรณ์ (อ่านว่า ปะ-ติ-สัง-ขอน) พระบรมรำชำนุสำวรีย์สำมกษัตริย์ อ�ำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ เสริมความรู้ ครูควรสอน มังรายศาสตร์ หรือวินิจฉัยมังราย เป็นหนังสือใบลานที่เก่าแก่ ป็นกฎหมายที่เรียบเรียงจากคัมภีร์ธรรมศาสตร์ ซึ่งเป็นคัมภีร์เก่าแก่ ของอินเดีย Step 3 ขั้นปฏิบัติ และสรุปความรู้ หลังการปฏิบัติ ๑๐. นักเรียนร่วมกันสรุปสิ่งที่เข้าใจเป็น ความรู้ร่วมกัน ดังนี้ • ท้องถิ่น เป็นท้องที่ที่มีคนมาอาศัย อยู่รวมกัน มีลักษณะทางสังคม ร่วมกัน มีขนบธรรมเนียม ประเพณี และวัฒนธรรมเดียวกัน การสืบค้น ความเป็นมาของท้องถิ่นทำาให้มี ความรู้เกี่ยวกับท้องถิ่น เกิดความรัก และภาคภูมิใจในท้องถิ่นของตนเอง ๑๑. นักเรียนออกมานาำ เสนอผลการสืบค้น ความเป็นมาของท้องถิ่นตนเอง ในรูปแบบต่าง ๆ ที่น่าสนใจตามความ เหมาะสม ขั้นสื่อสารและน�าเสนอ Step4 Step5 ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า บริการสังคม และจิตสาธารณะ ๑๒. นักเรียนเผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับ ความเป็นมาของท้องถิ่นที่สืบค้นได้ โดยจัดแสดงข้อมูลในรูปแบบ ป้ายนิเทศภายในบริเวณโรงเรียน พิเศษ เมื่อสมองของผู้เรียนได้รับการเสริมแรงเชิงบวกอย่างสมํ่าเสมอจากสิ่งที่ทำ จะกระตุ้นให้คิดสร้างสรรค์ สิ่งที่เป็นประโยชน์เพิ่มขึ้นอีก หล่อหลอมเป็นนิสัยแห่งการคิดการกระทำ ในตัวผู้เรียน สามารถขยายผลไปสู่สังคมได้ ตามมาตรฐานสากลและวิสัยทัศน์ในศตวรรษที่ ๒๑ ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่าบริการสังคมและจิตสาธารณะ (Self-Regulating) Step5

9 สุดยอดคู่มือครู ผังสาระการเรียนรู้ ตัวชี้วัด ๑. สืบค้นความเป็นมาของท้องถิ่นโดยใช้หลักฐานที่หลากหลาย (ส ๔.๑ ป.๕/๑) ๒. รวบรวมข้อมูลจากแหล่งต่าง ๆ เพื่อตอบค�าถามทางประวัติศาสตร์อย่างมีเหตุผล (ส ๔.๑ ป.๕/๒) ๓. อธิบายความแตกต่างระหว่างความจริงกับข้อเท็จจริงเกี่ยวกับเรื่องราวในท้องถิ่น (ส ๔.๑ ป.๕/๓) การตั้งค�าถาม ทางประวัติศาสตร์ เกี่ยวกับความเป็นมา ของท้องถิ่น หลักฐานทางประวัติศาสตร์ ที่ใช้ในการศึกษาท้องถิ่น การสืบค้น ความเป็นมา ของท้องถิ่น ความเป็นมา ของท้องถิ่น ความจริงกับข้อเท็จจริง เกี่ยวกับเรื่องราว ในท้องถิ่น สาระส�าคัญ การสืบค้นความเป็นมาของท้องถิ่น โดยใช้วิธีการทางประวัติศาสตร์จะท�าให้ สามารถเข้าใจเรื่องราวต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น ในท้องถิ่นได้อย่างชัดเจน ท้องถิ่นของเรา เป็นเป้าหมายในการพัฒนา ผู้เรียน ที่ผู้เรียนจะได้รับและ ปฏิบัติได้ในหน่วยการเรียนรู้นี้ ตัวชี้วัด เป็นหัวข้อที่ผู้เรียนจะได้เรียน ในหน่วยการเรียนรู้นี้ ผังสาระการเรียนรู้ เป็นความรู้สำคัญที่เป็น ความเข้าใจที่คงทน ที่ผู้เรียนจะได้รับ สาระส�ำคัญ หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน ประวัติศาสตร์ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๕ กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และ วัฒนธรรม เล่มนี้ได้จัดทำ�ขึ้นตามมาตรฐานการเรียนรู้ตัวชี้วัด และสาระการเรียนรู้แกนกลางของหลักสูตรแกนกลาง การศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ โดยมีเนื้อหา กิจกรรม และคำ�ถามที่เหมาะสมกับพัฒนาการของผู้เรียน กระตุ้น กระบวนการคิดวิเคราะห์ให้กับผู้เรียนซึ่งสอดคล้องกับการเรียนรู้ของสมอง (BrainBasedLearning) พิเศษ ค�ำชี้แจงในการใช้หนังสือเรียน ที่ได้รับการออกแบบให้สอดคล้องกับการเรียนรู้ของสมอง

สุดยอดคู่มือครู 10 6 ๑. ท้องถิ่นของเรา ท้องถิ่น หมายถึง ท้องที่ใดท้องที่หนึ่งที่มีหลายชุมชนอาศัยอยู่รวมกัน มีสภาพ แวดล้อมทางธรรมชาติคล้ายคลึงกัน ท�าให้มีลักษณะสังคมและวัฒนธรรมร่วมกัน เช่น ประเพณีท้องถิ่น ภาษาท้องถิ่น ภูมิปัญญาท้องถิ่น ตัวอย่างเช่น ท้องถิ่นใน ภูมิภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งลักษณะภูมิประเทศส่วนใหญ่เป็นดินทราย และมี ความแห้งแล้งจึงมีประเพณีเกี่ยวข้องกับการขอฝน เช่น ประเพณีแห่นางแมว ประเพณีบุญบั้งไฟ ประเพณีแข่งเรือมีในท้องถิ่นที่ตั้งอยู่ริมแม่น�้ำ ประเพณีลอยเรือชำวเลในท้องถิ่น ที่มีวิถีชีวิตผูกพันอยู่กับทะเล ประเพณีบุญบั้งไฟในท้องถิ่นภำคอีสำน ประเพณีบวชป่ำสืบชะตำแม่น�้ำในท้องถิ่น ที่อยู่ใกล้ป่ำไม้ บนภูเขำสูง นอกจากนี้ท้องถิ่นยังหมายถึง พื้นที่ที่อยู่ภายในขอบเขตการปกครอง ส่วนท้องถิ่น เช่น เทศบาล (อ่านว่า เทด-สะ-บาน) องค์การบริหารส่วนต�าบล และ รวมถึงพื้นที่ในเขตการปกครองส่วนภูมิภาค เช่น จังหวัด อ�าเภอ ต�าบล หมู่บ้าน ดังนั้นแต่ละท้องถิ่นจึงมีอาณาเขตไม่แน่นอน ขึ้นอยู่ว่าจะใช้เกณฑ์ใดก�าหนดขึ้น พิเศษ ครบตามตัวชี้วัดและตรง ตามหลักสูตรแกนกลาง การศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ เหมาะสมกับระดับชั้น ของผู้เรียน เนื้อหา

11 สุดยอดคู่มือครู 28 นักการทูต เป็นตัวแทนของประเทศไปประจำ�ก�รอยู่ในต่�งประเทศ มี บทบ�ทหน้�ที่ในก�รรักษ� ส่งเสริมผลประโยชน์ และดูแลคุ้มครองประช�ชน ในช�ติที่อยู่ในต่�งประเทศ ผู้ที่ประกอบอ�ชีพนี้จะต้องมีไหวพริบ คว�มรอบรู้ ในเรื่องร�วต่�งๆ เป็นอย่�งดี ปัจจุบันเป็นโลกในยุคโลกาภิวัตน์ ที่ผู้คนสามารถติดต่อสื่อสารกันได้อย่าง รวดเร็วและกว้างขวางผ่านทางโทรทัศน์ โทรศัพท์ อินเทอร์เน็ต ท�าให้วัฒนธรรม ของชาติที่เจริญรุ่งเรือง และมีความเจริญทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสูงกว่า แพร่กระจายไปยังดินแดนต่าง ๆ ได้อย่างรวดเร็ว นักเรียนได้เรียนมาแล้วว่าประเทศไทยตั้งอยู่ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และรับอารยธรรมอินเดียและจีนมาตั้งแต่สมัยโบราณ ทั้งทางด้านการนับถือ ศาสนาและความเชื่อ ภาษา ศิลปกรรม วรรณกรรม และอาหาร ต่อมาในพุทธศตวรรษที่ ๒๒ ชาวตะวันตก เช่น โปรตุเกส อังกฤษ ฝรั่งเศส ได้เดินทางเข้ามาติดต่อค้าขายและเผยแผ่ศาสนาในดินแดนไทยและดินแดนใน เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ท�าให้ไทยได้เรียนรู้วัฒนธรรมตะวันตก และน�ามาใช้ในการ ด�าเนินชีวิตด้วย ๒.๑ อิทธิพลของวัฒนธรรมต่างชาติ ด้านภาษา ปัจจุบันภาษาอังกฤษมีความส�าคัญในการติดต่อสื่อสารและเป็น ภาษาที่คนทั่วโลกใช้เป็นภาษาสากล ดังนั้นจึงมีความจ�าเป็นที่คนไทยต้องเรียนรู้ เครื่องถ้วยจีนถูกน�าเข้ามาใช้เป็นภาชนะในส�ารับอาหารไทย รวมทั้งการใช้ตะเกียบ รับประทานอาหารด้วย การเลือกรับอารยธรรมอินเดียและจีนท�าให้สังคมไทยได้รับประโยชน์ ทั้งทางด้านวัตถุและจิตใจที่หล่อหลอมให้สังคมมีความเจริญสืบเนื่องถึงปัจจุบัน ๒. อิทธิพลของวัฒนธรรมต่างชาติที่มีต่อสังคมไทยในปัจจุบัน พิเศษ เป็นหัวข้อความรู้ในด้าน ต่าง ๆ ให้ผู้เรียนได้รู้จัก อาชีพที่หลากหลาย อาชีพน่ารู้

สุดยอดคู่มือครู 12 32 ความรู้เพิ่มเติม สรุป ชาติตะวันตกชาติแรกที่เข้ามาติดต่อค้าขายในประเทศไทยคือประเทศ โปรตุเกสโดยเข้ามาติดต่อค้าขายกับไทยในสมัยสมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๒ เมื่อ พ.ศ. ๒๐๕๔ www.guru.sanook.com/สารานุกรมไทยสำาหรับเยาวชนฯ_เล่มที่_20 ความสัมพันธ์ทางด้านวัฒนธรรมกับชาติตะวันตก ประเทศไทยได้รับอารยธรรมมาจากหลายประเทศทั่วโลก โดยในอดีตอารยธรรม สำาคัญที่เข้ามาในประเทศไทย คือ อารยธรรมจากอินเดีย และจีน ทั้งด้านศิลปวัฒนธรรม ภาษา การนับถือศาสนา และอาหาร ซึ่งมีอิทธิพลต่อการดำารงชีวิตของคนไทย ปัจจุบัน อารยธรรมของชาติตะวันตกได้เผยแพร ่เข้ามาในประเทศไทย และประเทศในภูมิภาค เอเชียตะวันออกเฉียงใต้มากขึ้น อันเนื่องมาจากความเจริญก้าวหน้าด้านวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยีส ่งผลให้วิถีชีวิตของคนไทยเปลี่ยนแปลงไปตามกระแสวัฒนธรรมของ ชาติตะวันตกที่เข้ามา ทั้งด้านสถาปัตยกรรม นาฏศิลป์และวรรณกรรม การแต่งกาย และ อาหาร ก่อให้เกิดการผสมผสานวัฒนธรรมให้มีความเป็นสากลมากขึ้น การรับวัฒนธรรม จากต่างชาติส่งผลให้วัฒนธรรมดั้งเดิมของไทยสูญหายไป จึงจำาเป็นที่ทุกคนควรร่วมกัน อนุรักษ์วัฒนธรรมที่ดีงามของไทยให้คงอยู่สืบทอดต่อไป พิเศษ เป็นหัวข้อที่ให้ผู้เรียนสามารถ ค้นหาข้อมูลเพิ่มเติมในเรื่อง ที่เรียนจากเว็บไซต์ที่เกี่ยวข้อง เว็บไซต์แนะน�ำ เป็นการสรุปความคิดรวบยอด ของเนื้อหาในแต่ละหัวข้อของ หน่วยการเรียนรู้ สรุปสาระส� สรุปสาระส�ำำคัญ

13 สุดยอดคู่มือครู สรุป 57 ภูมิปัญญาไทยเป็นสิ่งที่บรรพบุรุษไทยสร้างสรรค์ขึ้นโดยใช้สติปัญญา และความสามารถ เช่น โบราณสถาน โบราณวัตถุ ซึ่งเป็นหลักฐานที่แสดงถึง ความเป็นมาของบรรพบุรุษ การอนุรักษ์ภูมิปัญญาไทยจึงเป็นหน้าที่ของคนไทยทุกคน ที่จะช่วยกันดูแลรักษาให้คงอยู่สืบต่อไป ส�านักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ www.literatureandhistory.go.th ภูมิปัญญาไทยในสมัยอยุธยาเป็นสิ่งที่แสดงให้เห็นถึงการด�าเนินชีวิตของ คนไทยในอดีต และเป็นสิ่งที่คนไทยทุกคนควรภาคภูมิใจ และร ่วมกันอนุรักษ์ ให้คงอยู่สืบต่อไป อาณาจักรอยุธยาเป็นเมืองหลวงของไทยที่มีประวัติความเป็นมายาวนานกว ่า ๔๐๐ ปีมีความเจริญรุ่งเรืองทางด้านการเมืองการปกครอง เศรษฐกิจ และสังคมมาเป็น ล�าดับอันเนื่องมาจากปัจจัยด้านลักษณะภูมิประเทศ พระปรีชาสามารถของพระมหากษัตริย์ และระบบการปกครองที่มีความเข้มแข็ง นอกจากนี้ยังมีภูมิปัญญาไทยที่ได้สืบทอด ต ่อมาสะท้อนให้เห็นถึงความเจริญรุ ่งเรืองในอดีต ซึ่งควรค ่าแก ่การรักษาสืบทอดไว้ให้ คงอยู่ต่อไป พิเศษ เป็นหัวข้อความรู้ในการปลูกฝัง จิตสำนึกของผู้เรียนให้รู้จัก อนุรักษ์และรักษาสิ่งแวดล้อม อนุรักษ์สิ่งแวดล้อม

สุดยอดคู่มือครู 14 ความรู้เพิ่มเติม ธนบุรี มีชื่อว่า ธนบุรีศรีมหาสมุทร แต่ชาวต่างชาตินิยมเรียกว่า บางกอก ความหมายดั้งเดิมของบางกอก หมายถึง ชุมชนทางฝั่งตะวันตกของแม่นำ้าเจ้าพระยา ซึ่งมีลักษณะเหมือนเกาะที่มีนำ้าล้อมรอบ จึงมีสมมุติฐานว่า คำาว่า บางกอก น่าจะมาจาก คำาว่าบางเกาะ ซึ่งหมายถึง หมู่บ้านที่เป็นเกาะ ประวัติเมืองธนบุรี www.dit.dru.ac.th/home/012/history.html สมุดภาพไตรภูมิพระร่วง นอกจากนี้ธนบุรียังมี ภูมิปัญญาในด้านต่างๆที่ส�าคัญ เช่น ภูมิปัญญาด้านศิลปกรรม ที่น�าเอาหลักธรรมค�าสอนทาง พระพุทธศาสนามาถ ่ายทอด เป็นสมุดภาพ เรียกว่า สมุดภาพ ไตรภูมิพระร่วง ภูมิปัญญาด้าน วรรณกรรม เช่น บทละครเรื่อง นิราศเมืองกวางตุ้ง ซึ่งถ่ายทอด เรื่องราวในครั้งที่สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชทรงแต ่งตั้ง ราชทูตไปเจริญสัมพันธไมตรี กับประเทศจีน ด้วยภูมิปัญญาดังกล่าวกรุงธนบุรีจึงมีที่ตั้งซึ่งเป็นท�าเลที่ดีที่นอกจากสามารถป้องกัน เมืองได้แล้วยังท�าให้ฟื้นฟูบ้านเมืองได้อย่างรวดเร็วอีกด้วย 70 พิเศษ เป็นหัวข้อความรู้ที่เพิ่มเติม จากเนื้อหา เพื่อให้ผู้เรียน ได้รับความรู้ที่นอกเหนือจาก บทเรียนเพิ่มขึ้น ความรู้เพิ่มเติม

15 สุดยอดคู่มือครู 33 กิจกรรมการเรียนรู้ ค�าถามพัฒนากระบวนการคิด อารยธรรมอินเดีย อารยธรรมจีน อารยธรรมตะวันตก ๑. ให้นักเรียนแบ่งกลุ่มยกตัวอย่างอิทธิพลของวัฒนธรรมต่างชาติ ที่มีผลต่อ การด�าเนินชีวิตมาอย่างละ ๕ ชนิด และน�าเสนอหน้าชั้นเรียน ๒.ให้นักเรียนค้นหาข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับอารยธรรมจีนและอินเดีย ที่ก่อให้เกิดประโยชน์ ต่อสังคม ๓.ให้นักเรียนสรุปอิทธิพลของอารยธรรมของอินเดีย จีน และชาติตะวันตกที่มีผลต่อ สังคมไทยด้านต่าง ๆ ที่ก�าหนดให้ดังนี้ ๐ ศาสนา ๐ ศิลปกรรม ๐ อาหาร ๐ ภาษา ๑. อิทธิพลของอารยธรรมอินเดียส่งผลต่อสังคมไทยอย่างไร ๒. อิทธิพลของอารยธรรมจีนส่งผลต่อสังคมไทยอย่างไร ๓. นักเรียนน�าอารยธรรมของชาติจีนและอินเดียมาใช้ในชีวิตประจ�าวันได้อย่างไรบ้าง ๔. การรับอารยธรรมอินเดียในด้านศาสนาส่งผลต่อสังคมไทยอย่างไร ๕. การรับอารยธรรมจีนในด้านศาสนาก่อให้เกิดประโยชน์อย่างไร ๖. การรับวัฒนธรรมของชาติตะวันตกมากเกินไป อาจก่อให้เกิดผลอย่างไร ๗. นักเรียนเห็นด้วยกับการรับวัฒนธรรมจากต่างชาติหรือไม่ เพราะเหตุใด ๘. วัฒนธรรมของชาติตะวันตกวัฒนธรรมใดที่ก่อให้เกิดประโยชน์ต่อชาติไทย ๙. วัฒนธรรมไทยในปัจจุบันแตกต่างจากอดีตอย่างไร ๑๐. นักเรียนจะสืบทอดวัฒนธรรมไทยให้คงอยู่สืบต่อไปได้อย่างไร เป็นคำถามท้ายหน่วยการเรียนรู้ ให้ผู้เรียนได้ฝึกคิดวิเคราะห์ ค�ำถามพัฒนากระบวนการคิด พิเศษ

สุดยอดคู่มือครู 16 ค�ำถำมพัฒนำกระบวนกำรคิด กิจกรรมกำรเรียนรู้ 58 ๑. ปัจจัยที่ส่งเสริมความเจริญรุ่งเรืองทางการเมืองการปกครองของอยุธยามีอะไรบ้าง ๒. การปกครองสมัยอยุธยาตอนต้นมีลักษณะอย่างไร ๓. การปกครองแบบจตุสดมภ์มีลักษณะอย่างไร ๔. เศรษฐกิจของอยุธยามีลักษณะอย่างไร ๕. สินค้าส่งออกที่ส�าคัญในสมัยอยุธยามีอะไรบ้าง ๖. เพราะเหตุใดสมเด็จพระรามาธิบดีที่๑ทรงเลือกตั้งเมืองบริเวณหนองโสน ๗. สมเด็จพระนารายณ์มหาราชทรงประกอบพระราชกรณียกิจที่ส�าคัญอย่างไรบ้าง ๘. สมเด็จพระนเรศวรมหาราชทรงประกอบพระราชกรณียกิจที่ส�าคัญอย่างไรบ้าง ๙. ชาวบ้านบางระจันสร้างวีรกรรมให้แก่ชาติไทยอย่างไร ๑๐. นักเรียนจะอนุรักษ์ภูมิปัญญาไทยสมัยอยุธยาได้อย่างไร ๑. ให้นักเรียนแบ่งกลุ่มศึกษาค้นคว้าข้อมูลเกี่ยวกับอยุธยาในด้านที่นักเรียนสนใจ และออกมาน�าเสนอหน้าชั้นเรียน ๒. ให้นักเรียนยกตัวอย่างปัจจัยที่ส่งเสริมความเจริญรุ่งเรืองทางเศรษฐกิจและการปกครอง ของอาณาจักรอยุธยาเป็นแผนภาพความคิด อยุธยาตอนต้น อยุธยาตอนกลาง เหมือน ๓. ให้นักเรียนเขียนเรียงความเกี่ยวกับบุคคลส�าคัญในสมัยอยุธยาและผลงานส�าคัญ มา๑หน้ากระดาษ และออกมาน�าเสนอหน้าชั้นเรียน ๔. ให้นักเรียนร่วมกันสรุปความแตกต่างของการปกครองในสมัยอยุธยาตอนต้น กับสมัยอยุธยาตอนกลางเป็นแผนภาพความคิด ๕. ให้นักเรียนศึกษาภูมิปัญญาไทยสมัยอยุธยาที่น่าภาคภูมิใจมา๑อย่างและเสนอแนวทาง การอนุรักษ์ ปัจจัยที่ส่งเสริม ความเจริญรุ่งเรือง พิเศษ เป็นกิจกรรมให้ผู้เรียน ได้ฝึกปฏิบัติและพัฒนาทักษะ ทางด้านการคิดและความรู้ ประจำหน่วยการเรียนรู้ กิจกรรมการเรียนรู้

หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน ผู้เรียบเรียง ผู้ช่วยศาสตราจารย์พลับพลึง คงชนะ ผู้ตรวจ ดร.กร่าง ไพรวรรณ อาจารย์สมพงษ์ พละสูรย์ อาจารย์สายัณห์ พละสูรย์ บรรณาธิการ ศาสตราจารย์ ดร.ฉัตรทิพย์ นาถสุภา ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๕ กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ สงวนลิขสิทธิ์ บริษัท พัฒนาคุณภาพวิชาการ (พว.) จำากัด พ.ศ. ๒๕๖๔ สถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการ (พว.) ๑๒๕๖/๙ ถนนนครไชยศรี แขวงถนนนครไชยศรี เขตดุสิต กรุงเทพฯ ๑๐๓๐๐ โทร. ๐-๒๒๔๓-๘๐๐๐ (อัตโนมัติ ๑๕ สาย), ๐-๒๒๔๑-๘๙๙๙ แฟกซ์ : ทุกหมายเลข, แฟกซ์อัตโนมัติ : ๐-๒๒๔๑-๔๑๓๑, ๐-๒๒๔๓-๗๖๖๖ website : www.iadth.com ประวัติศาสตร์ ป.๕

หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน ประวัติศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๕ กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ได้จัดทำาขึ้นเพื่อใช้เป็น สื่อการเรียนการสอนในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ ๕ ซึ่งมีเนื้อหาครบถ้วน ตามมาตรฐานการเรียนรู้ และตัวชี้วัดที่กำาหนดในหลักสูตรแกนกลางการศึกษา ขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ โดยมุ่งให้ผู้เรียนได้ศึกษาเรื่องราวเกี่ยวกับ ประวัติศาสตร์ โดยมีการนำาเสนอเนื้อหาที่เหมาะสมกับพัฒนาการของผู้เรียน ข้อมูลที่ทันสมัยและใช้ภาพประกอบที่สวยงาม เพื่อให้เกิดความน่าสนใจ กระตุ้นให้ผู้เรียนเกิดกระบวนการคิดและเกิดความสนใจศึกษาเพิ่มเติม นอกจากนี้ยังช่วยหล่อหลอมให้ผู้เรียนมีจิตสำานึกและภูมิใจในความเป็นไทย ในหนังสือเรียนมีองค์ประกอบดังนี้ ผังสาระการเรียนรู้ สาระสำาคัญ เนื้อหาและข้อเท็จจริงที่ถูกต้อง ข้อมูลด้านอาชีพที่น่ารู้ เว็บไซต์แนะนำา ความรู้เพิ่มเติม อนุรักษ์สิ่งแวดล้อม กิจกรรมการเรียนรู้ และคำาถามพัฒนากระบวนการคิด ผู้เขียนหวังเป็นอย่างยิ่งว่า หนังสือเรียนเล่มนี้จะเป็นประโยชน์ต่อ การเรียนการสอนและบรรลุตามจุดมุ่งหมายของหลักสูตรแกนกลางการศึกษา ขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ คณะผู้จัดทำ� สถ�บันพัฒน�คุณภ�พวิช�ก�ร (พว.) คำ�นำ�

หน้า ผังสาระการเรียนรู้ ๔ หน่วยการเรียนรู้ที่๑ ความเป็นมาของท้องถิ่น ๕ หน่วยการเรียนรู้ที่๒ การสร้างสรรค์อารยธรรม ๒๐ หน่วยการเรียนรู้ที่๓ อาณาจักรอยุธยา ๓๔ หน่วยการเรียนรู้ที่๔ อาณาจักรธนบุรี ๕๙ บรรณานุกรม ๗๒

ประวัติศาสตร์ ส ๔.๑ ผังสาระการเรียนรู้ ตัวชี้วัดข้อ ๑ ตัวชี้วัดข้อ ๒ ตัวชี้วัดข้อ ๓ สืบค้นความเป็นมาของท้องถิ่นโดยใช้หลักฐาน ที่หลากหลาย รวบรวมข้อมูลจากแหล่งต่าง ๆ เพื่อตอบคำถาม ทางประวัติศาสตร์อย่างมีเหตุผล อธิบายความแตกต่างระหว่างความจริงกับ ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับเรื่องราวในท้องถิ่น หน่วยการเรียนรู้ที่ ๑ ความเป็นมาของท้องถิ่น หน่วยการเรียนรู้ที่ ๑ ความเป็นมาของท้องถิ่น หน่วยการเรียนรู้ที่ ๑ ความเป็นมาของท้องถิ่น ส ๔.๒ ตัวชี้วัดข้อ ๑ ตัวชี้วัดข้อ ๒ อธิบายอิทธิพลของอารยธรรมอินเดียและจีน ที่มีต่อไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้โดยสังเขป อภิปรายอิทธิพลของวัฒนธรรมต่างชาติที่มีต่อ สังคมไทยปัจจุบันโดยสังเขป หน่วยการเรียนรู้ที่ ๒ การสร้างสรรค์อารยธรรม หน่วยการเรียนรู้ที่ ๒ การสร้างสรรค์อารยธรรม ส ๔.๓ ตัวชี้วัดข้อ ๑ ตัวชี้วัดข้อ ๒ ตัวชี้วัดข้อ ๓ อธิบายพัฒนาการของอาณาจักรอยุธยาและ ธนบุรีโดยสังเขป อธิบายปัจจัยที่ส่งเสริมความเจริญรุ่งเรืองทาง เศรษฐกิจและการปกครองของอาณาจักรอยุธยา บอกประวัติและผลงานของบุคคลสำคัญ สมัยอยุธยา และธนบุรีที่น่าภาคภูมิใจ อธิบายภูมิปัญญาไทยที่สำคัญสมัยอยุธยาและ ธนบุรีที่น่าภาคภูมิใจและควรค่าแก่การอนุรักษ์ไว้ หน่วยการเรียนรู้ที่ ๓ อาณาจักรอยุธยา หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ อาณาจักรธนบุรี หน่วยการเรียนรู้ที่ ๓ อาณาจักรอยุธยา หน่วยการเรียนรู้ที่ ๓ อาณาจักรอยุธยา หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ อาณาจักรธนบุรี หน่วยการเรียนรู้ที่ ๓ อาณาจักรอยุธยา หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ อาณาจักรธนบุรี ตัวชี้วัดข้อ ๔ ประวัติศาสตร์

5 สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean ผังสาระการเรียนรู้ ตัวชี้วัด ๑. สืบค้นความเป็นมาของท้องถิ่นโดยใช้หลักฐานที่หลากหลาย (ส ๔.๑ ป.๕/๑) ๒. รวบรวมข้อมูลจากแหล่งต่าง ๆ เพื่อตอบค�าถามทางประวัติศาสตร์อย่างมีเหตุผล (ส ๔.๑ ป.๕/๒) ๓. อธิบายความแตกต่างระหว่างความจริงกับข้อเท็จจริงเกี่ยวกับเรื่องราวในท้องถิ่น (ส ๔.๑ ป.๕/๓) การตั้งค�าถาม ทางประวัติศาสตร์ เกี่ยวกับความเป็นมา ของท้องถิ่น หลักฐานทางประวัติศาสตร์ ที่ใช้ในการศึกษาท้องถิ่น การสืบค้น ความเป็นมา ของท้องถิ่น ความเป็นมา ของท้องถิ่น ความจริงกับข้อเท็จจริง เกี่ยวกับเรื่องราว ในท้องถิ่น สาระส�าคัญ การสืบค้นความเป็นมาของท้องถิ่น โดยใช้วิธีการทางประวัติศาสตร์จะท�าให้ สามารถเข้าใจเรื่องราวต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น ในท้องถิ่นได้อย่างชัดเจน ท้องถิ่นของเรา สมรรถนะสำ�คัญของผู้เรียน ๑. ความสามารถในการสื่อสาร ๒. ความสามารถในการคิด ๓. ความสามารถในการแก้ปัญหา คุณลักษณะอันพึงประสงค์ ใฝ่เรียนรู้ ตัวชี้วัดที่ ๔.๑ ตั้งใจ เพียรพยายามใน การเรียนและเข้าร่วมกิจกรรมการเรียนรู้ ตัวชี้วัดที่ ๔.๒ แสวงหาความรู้จากแหล่ง เรียนรู้ต่าง ๆ ทั้งภายในและภายนอก โรงเรียน ด้วยการเลือกใช้สื่ออย่าง เหมาะสม บันทึกความรู้วิเคราะห์สรุป เป็นองค์ความรู้สามารถนำ ไปใช้ในชีวิต ประจำวันได้ มุ่งมั่นในการทำ�งาน ตัวชี้วัดที่ ๖.๑ ตั้งใจและรับผิดชอบในการ ปฏิบัติหน้าที่การงาน ตัวชี้วัดที่ ๖.๒ ทำ งานด้วยความเพียร พยายามและอดทนเพื่อให้งานสำ เร็จ ตามเป้าหมาย เป้าหมายการเรียนรู้ มาตรฐานการเรียนรู้ มาตรฐาน ส ๔.๑ เข้าใจความหมาย ความสำคัญของเวลา และยุคสมัยทางประวัติศาสตร์สามารถใช้ วิธีการทางประวัติศาสตร์มาวิเคราะห์ เหตุการณ์ต่างๆอย่างเป็นระบบ บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 นักเรียนแบ่งกลุ่มเลือกศึกษาเรื่องราวเกี่ยวกับท้องถิ่นของตนเอง ที่นักเรียนสนใจ เช่น ขนบธรรมเนียม ประเพณีวัฒนธรรม ภูมิปัญญา วิถีชีวิต โดยสืบค้นข้อมูลจากแหล่งความรู้ต่าง ๆ รวบรวมข้อมูลที่ได้มา จัดทำ ในรูปแบบโครงงาน และนำ เสนอข้อมูลหน้าชั้นเรียนในรูปแบบต่าง ๆ เช่นการนำ เสนอการจัดป้ายนิเทศ จดุ ประกายโครงงาน

สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู 6 บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps ข้อสอบเน้นสมรรถนะ 6 ๑. ท้องถิ่นของเรา ท้องถิ่น หมายถึง ท้องที่ใดท้องที่หนึ่งที่มีหลายชุมชนอาศัยอยู่รวมกัน มีสภาพ แวดล้อมทางธรรมชาติคล้ายคลึงกัน ท�าให้มีลักษณะสังคมและวัฒนธรรมร่วมกัน เช่น ประเพณีท้องถิ่น ภาษาท้องถิ่น ภูมิปัญญาท้องถิ่น ตัวอย่างเช่น ท้องถิ่นใน ภูมิภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งลักษณะภูมิประเทศส่วนใหญ่เป็นดินทราย และมี ความแห้งแล้งจึงมีประเพณีเกี่ยวข้องกับการขอฝน เช่น ประเพณีแห่นางแมว ประเพณีบุญบั้งไฟ ประเพณีแข่งเรือมีในท้องถิ่นที่ตั้งอยู่ริมแม่น�้ำ ประเพณีลอยเรือชำวเลในท้องถิ่น ที่มีวิถีชีวิตผูกพันอยู่กับทะเล ประเพณีบุญบั้งไฟในท้องถิ่นภำคอีสำน ประเพณีบวชป่ำสืบชะตำแม่น�้ำในท้องถิ่น ที่อยู่ใกล้ป่ำไม้ บนภูเขำสูง นอกจากนี้ท้องถิ่นยังหมายถึง พื้นที่ที่อยู่ภายในขอบเขตการปกครอง ส่วนท้องถิ่น เช่น เทศบาล (อ่านว่า เทด-สะ-บาน) องค์การบริหารส่วนต�าบล และ รวมถึงพื้นที่ในเขตการปกครองส่วนภูมิภาค เช่น จังหวัด อ�าเภอ ต�าบล หมู่บ้าน ดังนั้นแต่ละท้องถิ่นจึงมีอาณาเขตไม่แน่นอน ขึ้นอยู่ว่าจะใช้เกณฑ์ใดก�าหนดขึ้น ข้อสอบเน้นสมรรถนะ ตัวชี้วัด ส ๔.๑ป.๕/๑ ภาระงาน/ชิ้นงาน สืบค้นความเป็นมาของท้องถิ่น โดยใช้หลักฐานที่หลากหลาย ๑. นักเรียนร่วมกันสนทนาเกี่ยวกับ ท้องถิ่นของตนเอง โดยใช้คำถามดังนี้ • นักเรียนมีความภาคภูมิใจใน ท้องถิ่นของตนเองอย่างไร (ตัวอย่าง คำตอบ เป็นท้องถิ่นที่มีความสงบน่าอยู่ ผู้คนมีไมตรีต่อกัน มีขนบธรรมเนียม ประเพณีที่ดีงาม) • ถ้าต้องการทราบความเป็นมาของ ท้องถิ่น นักเรียนควรสอบถามจาก บุคคลใด (ตัวอย่างคำ ตอบ ผู้สูงอายุ ในชุมชน พ่อแม่ ปู่ย่า ตายาย) • ถ้าต้องแนะนำท้องถิ่นของเราให้ ผู้อื่นรู้จัก นักเรียนจะแนะนำอย่างไร (ตัวอย่างคำ ตอบ ท้องถิ่นของฉัน มีธรรมชาติที่สวยงาม สงบร่มรื่น ผู้คน เป็นมิตร) ข้อใดไม่ใช่ประเพณีในท้องถิ่น ๑ ประเพณีวิ่งควาย ๒ ประเพณีแห่ผีตาโขน ๓ ประเพณีสงกรานต์ ๔ ประเพณีโยนบัว (เฉลย ๓ เพราะประเพณีสงกรานต์เป็น ประเพณีไทย ถือเป็นวันปีใหม่ไทย ทางการ ประกาศให้เป็นวันหยุดราชการ ๑ ๒ และ ๔ เป็นประเพณีที่จัดขึ้นเฉพาะในแต่ละท้องถิ่น) ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Step 1

7 สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean 7 ผู้คนส่วนใหญ่ในแต่ละท้องถิ่นมักมีประวัติความเป็นมาร่วมกัน ดังนั้น การด�าเนินชีวิต ความเชื่อ ภาษา และวัฒนธรรมจึงมีลักษณะเฉพาะเป็นเอกลักษณ์ ของท้องถิ่น ดังจะเห็นได้จากการแต่งกาย การประกอบพิธีกรรมทางศาสนา ความเชื่อ การใช้ภาษาถิ่น อาหารท้องถิ่น แต่ละท้องถิ่นจะมีสภาพทางภูมิศาสตร์ ทั้งภูมิประเทศ ภูมิอากาศ และ ทรัพยากรธรรมชาติ แตกต่างกันออกไป ผู้คนในท้องถิ่นได้ใช้ประโยชน์หลากหลาย จากธรรมชาติที่ตนอาศัยอยู่ ท้องถิ่นยังเป็นแหล่งความรู้ แหล่งภูมิปัญญา ที่บรรพบุรุษ (อ่านว่า บัน-พะ-บุ-หรุด) ในท้องถิ่นได้คิดค้นและสร้างสมจนตกทอด มาถึงปัจจุบัน ท�าให้ผู้คนในสังคมอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข นักเรียนจึงควรให้ความ สนใจท้องถิ่นของตนเอง โดยการสืบค้นเรื่องราวเกี่ยวกับท้องถิ่น เช่น ความเป็นมา ของท้องถิ่น สถานที่ส�าคัญในท้องถิ่น บุคคลส�าคัญในท้องถิ่น ๒. การสืบค้นความเป็นมาของท้องถิ่น เมื่อนักเรียนต้องการศึกษาท้องถิ่นของตนเอง สามารถปฏิบัติตามขั้นตอน ต่อไปนี้ ๑. ส�ารวจท้องถิ่นของตนเอง แต่ละท้องถิ่นต่างมีสถานที่ส�าคัญ สิ่งของส�าคัญ และบุคคลส�าคัญ หรือ ปราชญ์ (อ่านว่า ปราด หมายถึง ผู้มีปัญญารอบรู้) ท้องถิ่น ที่มีความรู้เกี่ยวกับ เรื่องราวในท้องถิ่นที่อาศัยอยู่ ซึ่งนักเรียนสามารถสืบค้นความเป็นมาของท้องถิ่นได้ เช่น สถานที่ส�าคัญ ประกอบด้วย สถานที่ที่เกี่ยวข้องกับศาสนาและความเชื่อ ของผู้คนในท้องถิ่น เช่น วัด มัสยิด (อ่านว่า มัด-สะ-ยิด) โบสถ์คริสต์ โบสถ์พราหมณ์ วัด มัสยิด โบสถ์คริสต์เป็นสถำนที่ส�ำคัญทำงศำสนำ ๒. นักเรียนร่วมกันบอกเอกลักษณ์ ของท้องถิ่นที่ตนเองอาศัยอยู่ โดยใช้ แผนภาพค วามคิดบนกระดาน ดังตัวอย่าง ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 ๔. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์สาเหตุและ ปัจจัยที่มีผลทำ ให้ท้องถิ่นแต่ละแห่ง มีความเหมือนและความแตกต่างกัน โดยใช้แผนภาพความคิดดังตัวอย่าง บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ ๓-๔ คน ร่วมกันสำ รวจท้องถิ่นในระดับ ตำ บล อำ เภอ หรือจังหวัด ได้แก่ สถานที่สำ คัญ สิ่งของสำ คัญ และ บุคคลสำ คัญหรือปราชญ์ท้องถิ่น รวบรวมและสรุปข้อมูล แล้วออกมา นำ เสนอหน้าชั้นเรียน ท้องถิ่นของเรา ธรรมชาติ อุดมสมบูรณ์ มีประเพณี ที่ดีงาม มีความสงบ ร่มรื่น ผู้คนมีมิตร ไมตรีต่อกัน ๓. นักเรียนศึกษาเนื้อหาเรื่อง ท้องถิ่น ของเรา และการสืบค้นความเป็นมา ของท้องถิ่น ท้องถิ่น ภูมิประเทศ ภูมิอากาศ ทรัพยากร ธรรมชาติ สาเหตุ ภูมิหลังทาง ประวัติศาสตร์ ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Step 1

สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู 8 บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps ข้อสอบเน้นสมรรถนะ 8 สิ่งของส�าคัญ ประกอบด้วย วัตถุที่ เกี่ยวข้องกับศาสนาและความเชื่อ เช่น พระพุทธรูป เทวรูป วัตถุโบราณ เช่น เครื่องปั้นดินเผา สิ่งของเครื่องใช้ของ บรรพบุรุษ เช่น เครื่องมือจับสัตว์ เครื่องมือทอผ้า ตะเกียงน�้ามัน กระต่ายขูดมะพร้าว รวมทั้งเอกสารโบราณ ซึ่งบาง ท้องถิ่นได้รวบรวมไว้จัดเป็นพิพิธภัณฑ์ (อ่านว่า พิ-พิด-ทะ-พัน) ท้องถิ่นขึ้น อนุสำวรีย์คุณหญิงโม เครื่องทอผ้ำหรือกี่ทอผ้ำเป็นเครื่องมือ ที่ใช้ในกำรทอผ้ำ สถานที่ที่เกี่ยวข้องกับความ เป็นมาทางประวัติศาสตร์ เช่น อนุสาวรีย์ พระบรมราชานุสาวรีย์ แหล่งสืบค้นทาง โบราณคดี อุทยานประวัติศาสตร์ รวมทั้ง บ้านเรือน และสิ่งก่อสร้างอื่นที่บรรพบุรุษ ในท้องถิ่นสร้างขึ้น บุคคลส�าคัญหรือปราชญ์ท้องถิ่น ในแต่ละท้องถิ่นจะมีบุคคลที่มีความรู้ ความสามารถสะสมภูมิปัญญาของท้องถิ่นสามารถสร้างผลงานเป็นสินค้าที่ได้รับการ ยอมรับทั่วไป เช่น ขนมสายไหมอยุธยา กะหรี่ปั๊บสระบุรี ผ้าทอมือของชาวศรีสัชนาลัย เครื่องปั้นดินเผาของปทุมธานี โอ่งราชบุรี บางคนเคยมีประสบการณ์ร่วมในเหตุการณ์ ส�าคัญในท้องถิ่น บางคนมีบรรพบุรุษเป็นบุคคลส�าคัญของท้องถิ่นจึงมีเรื่องเล่าที่ ท�าให้เราเรียนรู้เรื่องราวในท้องถิ่นได้ นอกจากนี้ในท้องถิ่นยังมีผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านหรือเฉพาะสาขา เช่น ช่างปั้น ช่างทอง นักโบราณคดี นักประวัติศาสตร์ เกษตรกรดีเด่น นักภาษาศาสตร์ที่สามารถ อ่านอักษรโบราณได้ บุคคลเหล่านี้จะช่วยให้นักเรียนเข้าใจความเป็นมาของ ท้องถิ่นได้ อนุสำวรีย์ท้ำวเทพกระษัตรี ท้ำวศรีสุนทร ๕. นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็น เกี่ยวกับท้องถิ่นโดยใช้คำถามดังนี้ • นั ก เรี ย น ส า ม าร ถ สื บ ค้ น ความเป็นมาของท้องถิ่นได้อย่างไร ( ตั ว อ ย่ า ง คำ ตอบ สอบถามจาก บุ ค ค ล ใ น ท้ อ ง ถิ่ น สำ ร ว จ สิ่ ง ข อ ง เ ค รื่ อ ง ใ ช้ ห รื อ ส ถ า น ที่ สำ คั ญ ใ น ท้องถิ่น) • ใ น ท้ อง ถิ่ น ข อง นั ก เรี ย น มี แหล่งเรียนรู้ใดบ้าง (ตัวอย่างคำ ตอบ ห้องสมุด พิพิธภัณฑ์) • นัก เรียน เคยใ ช้บริการ ของ แหล่งเรียนรู้ใดบ้าง และใช้หาความรู้ ในเรื่องใด(ตัวอย่างคำ ตอบ ห้องสมุด ใช้หาความรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ ช า ติ ไ ท ย พิ พิ ธ ภั ณ ฑ์ ใ ช้ ห า ข้ อ มู ล เกี่ยวกับความเป็นมาของท้องถิ่น) • ในท้องถิ่นของนักเรียนมีบุคคล สำ คัญหรือปราชญ์ท้องถิ่นหรือไม่ คือบุคคลใดบ้าง (ตัวอย่างคำ ตอบ มี คือ แม่ขวัญจิต ศรีประจันต์ เป็นชาว ศรีประจันต์ จังหวัดสุพรรณบุรี เป็น ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง เป็นผู้เผยแพร่ศิลปวัฒนธรรมพื้นบ้าน เพลงอีแซวให้เป็นที่รู้จัก) ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 นักเรียนยกตัวอย่างบุคคลสำ คัญหรือปราชญ์ท้องถิ่นที่มีผลงาน เป็นที่ยอมรับหรือสร้างชื่อเสียงให้แก่ท้องถิ่น ศึกษาประวัติและผลงาน จากนั้นออกมานำ เสนอหน้าชั้นเรียน

9 สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean 9 สิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นแหล่งเรียนรู้ที่จะให้ข้อมูลเกี่ยวกับท้องถิ่นของนักเรียน ท�าให้ นักเรียนรู้จักและเข้าใจท้องถิ่นของตนเองได้เป็นอย่างดี ๒. ศึกษาหนังสือและเอกสารต่าง ๆ ของท้องถิ่น แต่ละท้องถิ่นมักจะมีแหล่งรวบรวมหนังสือและเอกสารต่าง ๆ ของท้องถิ่นไว้ เช่น ห้องสมุดประชาชน ศูนย์วัฒนธรรม ห้องสมุดโรงเรียน ห้องสมุดของ หน่วยราชการต่าง ๆ รวมทั้งเอกสารเผยแพร่ความรู้ของหน่วยราชการ เช่น ศูนย์ ส่งเสริมการท่องเที่ยวของจังหวัด องค์การบริหารส่วนจังหวัด เทศบาล แหล่งรวบรวมหนังสือและเอกสารเหล่านี้ จะมีหนังสือมากมายและ หลายประเภทให้นักเรียนสามารถเลือกศึกษา หนังสือที่เกี่ยวข้องกับท้องถิ่นที่ นักเรียนสนใจและรวบรวมข้อมูลได้สะดวกรวดเร็วและเสียค่าใช้จ่ายน้อยกว่าการ สืบค้นแหล่งเรียนรู้อื่น ๆ เช่น หนังสือเรื่องประวัติความเป็นมาของท้องถิ่น ประเพณี ส�าคัญ ภูมิปัญญาท้องถิ่น ศิลปะท้องถิ่น การละเล่นในท้องถิ่น ส่วนเอกสารต่าง ๆ ที่อยู่ในแหล่งเรียนรู้ในท้องถิ่น เช่น รูปภาพ แผนที่ ก็สามารถ ให้ความรู้เกี่ยวกับท้องถิ่นได้ชัดเจนยิ่งขึ้นเช่นกัน ๓. การสอบถามและการแลกเปลี่ยนความรู้ การสอบถามเป็นวิธีการที่ง่ายที่สุดของการสืบค้นความเป็นมาของท้องถิ่น โดยเริ่มจากผู้มีความรู้ที่อยู่ใกล้ตัวนักเรียนก่อน เช่น คุณครู คุณพ่อ คุณแม่ ญาติผู้ใหญ่ จากนั้นจึงสอบถามผู้รู้ที่อยู่ไกลตัวออกไป อย่างไรก็ตาม นักเรียนจะ ต้องเตรียมตัวเป็นผู้ถามที่ดี โดยค�านึงว่าเราจะถามใคร ถามอะไรและถามเมื่อไหร่ ใคร หมายถึง สถานะของผู้ที่เราจะถามว่ามีความรู้ทางด้านใด อะไร หมายถึง ค�าถามที่นักเรียนต้องจัดเตรียมล่วงหน้า เมื่อไหร่ หมายถึง การนัดหมายช่วงเวลาที่เหมาะสมกับผู้ตอบค�าถาม ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 ๖. นั ก เรี ย นร่ ว ม กั น สรุ ป ขั้ น ต อ น การสืบค้นความเป็นมาของท้องถิ่น โดยใช้แผนภาพความคิด ดังตัวอย่าง ๑.สำรวจท้องถิ่นของตนเอง ๒.ศึกษาหนังสือและเอกสารต่างๆของท้องถิ่น ๓.การสอบถามและการแลกเปลี่ยนความรู้ ๔.การบันทึกและเรียบเรียง ๕.การนำ เสนอ ๗. นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็น เกี่ยวกับการสืบค้นความเป็นมาของ ท้องถิ่นโดยใช้คำถามดังนี้ • นักเรียนมีความสนใจความเป็นมา เกี่ยวกับท้องถิ่นในเรื่องใด เพราะ เหตุใด (ตัวอย่างคำ ตอบ ภูมิปัญญา การสานป ล า ต ะ เ พี ย น เ พ ร า ะ เ ป็ น ภูมิปัญญาที่เป็นเอกลักษณ์ของท้องถิ่น) • นักเรียน จะสอบถาม ข้อมูล ดังกล่าวจากบุคคลใดหรือสืบค้น จากแหล่งข้อมูลใด (ตัวอย่างคำ ตอบ สอบถามจากผู้รู้ในท้องถิ่น) • นักเรียนจะมีวิธีการนำ เสนอข้อมูล อย่างไร เพื่อให้เกิดความน่าสนใจ (ตั วอย่ าง คำ ตอบ จัดนิทร ร ศ ก าร นำ เสนอปลาตะเพียนสานในรูปแบบ ต่าง ๆ สาธิตการสานปลาตะเพียน ให้ผู้ที่สนใจชม) ข้อใดเป็นการสอบถามข้อมูลที่เหมาะสมในการสืบค้นความเป็นมาของท้องถิ่น ๑ ถามคำถามกับทุกคน ๒ จัดเตรียมคำถามไว้ล่วงหน้า ๓ ไปพบผู้ที่จะให้ข้อมูลโดยไม่ต้องนัดหมาย ๔ สอบถามข้อมูลส่วนตัวของผู้ที่ให้ข้อมูล (เฉลย ๒ เพราะการสอบถามข้อมูลควรเตรียมตัวเป็นผู้ถามที่ดี โดยคำนึงว่า จะถามใคร ถามอะไร และควรเตรียมประเด็นคำถามไว้ล่วงหน้าเพื่อป้องกันการลืม) ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู 10 บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps ข้อสอบเน้นสมรรถนะ 10 ตัวอย่างการน�าเสนอความเป็นมาของท้องถิ่นจังหวัดเชียงใหม่ การแลกเปลี่ยนเรียนรู้เป็นวิธีการตรวจสอบความรู้ที่ได้รับแต่ละแหล่งว่า ถูกต้องชัดเจนหรือไม่ นักเรียนอาจแลกเปลี่ยนข้อมูลกับเพื่อน ๆ โดยการเล่าสู่ กันฟัง หรือน�าค�าถามเดียวกันสอบถามผู้รู้หลาย ๆ คน ความคิดเห็นที่หลากหลาย จะช่วยให้นักเรียนมีความรู้กว้างขวางยิ่งขึ้น ทั้งจะช่วยให้นักเรียนฝึกการคิดวิเคราะห์ ฝึกฝนการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าได้เป็นอย่างดี ๔. การบันทึกและเรียบเรียง หลังจากที่นักเรียนได้ส�ารวจท้องถิ่น ได้ศึกษาหนังสือและเอกสารต่าง ๆ รวมทั้งได้สอบถามและแลกเปลี่ยนเรียนรู้แล้ว นักเรียนควรได้บันทึกความรู้ที่ได้รับ สรุปเป็นข้อเท็จจริง เรียบเรียงเป็นเรื่องราวที่ชัดเจน โดยต้องตระหนักว่าจะต้องเขียน ด้วยความเป็นกลาง และปราศจากอคติ (อ่านว่า อะ-คะ-ติ หมายถึง ความล�าเอียง) ๕. การน�าเสนอ นักเรียนสามารถน�าเสนอข้อเท็จจริงที่ได้สืบค้นความเป็นมาของท้องถิ่นใน รูปแบบต่าง ๆ เช่น การเขียนเป็นรายงาน โดยจัดเรียงเหตุการณ์ตามล�าดับเวลาที่เกิด เหตุการณ์ หรือเรียงตามล�าดับหัวเรื่อง เพื่ออธิบายเรื่องราวที่ค้นพบได้อย่างเชื่อมโยง สัมพันธ์กัน มีความต่อเนื่อง มีเหตุมีผล การอธิบายหรือเล่าเรื่องประกอบภาพ การ จัดนิทรรศการ (อ่านว่า นิ-ทัด-สะ-กาน) การแสดงบทบาทสมมุติ หรือรูปแบบอื่น ๆ ตามความสามารถของนักเรียน ลักษณะภูมิประเทศของภาคเหนือเป็นเทือกเขาสูงสลับซับซ้อน มีที่ราบระหว่าง หุบเขาและมีแม่น�้าไหลผ่าน มีดินที่อุดมสมบูรณ์ จึงเป็นปัจจัยที่เอื้ออ�านวยให้เกิดการ ตั้งถิ่นฐานและพัฒนามาเป็นเมืองที่มีความเจริญรุ่งเรืองในเวลาต่อมา จังหวัด เชียงใหม่เป็นจังหวัดที่ถือได้ว่า เป็นศูนย์กลางความเจริญของภาคเหนือ และเป็น ราชธานีของอาณาจักรล้านนา พญามังรายได้ทรงสร้างเมืองเชียงใหม่ขึ้น เมื่อ พ.ศ. ๑๘๓๙ โดยมีพ่อขุนรามค�าแหงมหาราช แห่งเมืองสุโขทัยและพญาง�าเมืองแห่งเมืองพะเยา ๘. นักเรียนคิดประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า เกี่ยวกับการสืบค้นความเป็นมา ของท้องถิ่น แล้วสรุปเป็นความคิด รวบยอด โดยใช้คำถาม ดังนี้ • การสืบค้นความเป็นมาของ ท้ อ ง ถิ่ น มี ค ว า ม สำ คั ญ อ ย่ า ง ไ ร ( ตั ว อ ย่ า ง คำ ต อ บ ทำ ใ ห้ ท ร า บ ความเป็นมาของท้องถิ่น และเกิด ค ว า ม ภ า ค ภู มิ ใ จ ใ น ท้ อ ง ถิ่ น ข อ ง ตนเอง) ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 Step 3 ขั้นปฏิบัติ และสรุปความรู้ หลังการปฏิบัติ ๙. นักเรียนแบ่งกลุ่มตามความเหมาะสม ร่วมกันสืบค้นความเป็นมาของ ท้ องถิ่นตาม ขั้นต อนที่กำ หนด แล้วสรุปเป็นความรู้ ๑. สำรวจท้องถิ่นของตนเอง ๒. ศึกษาหนังสือและเอกสารต่างๆ ของท้องถิ่น ๓. สอบถามและแลกเปลี่ยนความรู้ ๔. บันทึกและเรียบเรียงเรื่องราว ๕. นำ เสนอข้อมูล จากนั้นนักเรียนร่วมกันตรวจสอบ และประเมินผลงานว่ามีความถูกต้อง หรือไม่ และเสนอแนวทางการปรับปรุง แก้ไขให้ดีขึ้น

11 สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean 11 มาช่วยคิดสร้างและวางผังเมือง ผังเมืองเชียงใหม่ จึงคล้ายกับผังเมืองสุโขทัย และตั้งชื่อเมืองว่า นพบุรีศรีนครพิงค์เชียงใหม่ หลังจากที่พญามังรายสถาปนา (อ่านว่า สะ-ถา-ปะ-นา หมายถึิง ตั้งขึ้น) เชียงใหม่เป็น ศูนย์กลางอาณาจักรแล้ว พระองค์ทรงวางรากฐาน ความเจริญรุ่งเรืองไว้หลายประการ เช่น การเมือง การปกครอง เศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม มีการตรากฎหมายที่เรียกว่า มังรายศาสตร์ เพื่อวางกฎระเบียบในการควบคุมก�าลังพล ในด้านศาสนาได้มีการรับพระพุทธศาสนา จากหริภุญชัย โปรดให้สร้างวัด และเจดีย์บรรจุพระบรมสารีริกธาตุที่พระสุมนเถระ อัญเชิญมาจากสุโขทัย ประดิษฐาน (อ่านว่า ประ-ดิด-สะ-ถาน หมายถึง ตั้งไว้) ไว้ที่ วัดบุปผารามและวัดพระธาตุดอยสุเทพ ทั้งยังสนับสนุนให้พระภิกษุจากเมืองต่าง ๆ มาศึกษาพระธรรมวินัยแบบลังกาวงศ์ที่วัดบุปผาราม เชียงใหม่จึงกลายเป็นศูนย์กลาง ทางพระพุทธศาสนาแทนหริภุญชัยในที่สุด ต่อมาในสมัยของพญาแก้วหรือ พระเมืองแก้ว พระมหากษัตริย์องค์ที่ ๑๑ พระภิกษุเชียงใหม่ได้สร้างผลงาน วรรณกรรม (อ่านว่า วัน-นะ-ก�า) ทางพระพุทธศาสนาจ�านวนมาก เช่น จามเทวีวงศ์ มูลศาสนา ชินกาลมาลีปกรณ์ ในสมัยพระนางวิสุทธิเทวี เชียงใหม่ตกเป็นเมืองขึ้นของพม่า เมื่อ พ.ศ. ๒๑๐๑ เป็นเวลายาวนานถึง ๒๑๖ ปี ต่อมาพระยาจ่าบ้าน ขุนนางเมืองเชียงใหม่ และพระยากาวิละเจ้านครล�าปาง เข้าสวามิภักดิ์ (อ่านว่า สะ-หวา-มิ-พัก หมายถึง มอบตนให้อยู่ ใต้อ�านาจ) ต่อสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช และร่วมมือกับกองทัพพระเจ้าตาก ขับไล่พม่าออกจากเชียงใหม่ได้ส�าเร็จ เมื่อ พ.ศ. ๒๓๑๗ สมเด็จพระเจ้าตากสินโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งพระยาจ่าบ้าน เป็นเจ้าหลวงหรือ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่คนแรกและเจ้ากาวิละเป็นเจ้าหลวงองค์ต่อมา พระเจ้ากาวิละ ฟื้นฟูเชียงใหม่ขึ้นโดยสร้างก�าแพงเมือง ปฏิสังขรณ์ (อ่านว่า ปะ-ติ-สัง-ขอน) พระบรมรำชำนุสำวรีย์สำมกษัตริย์ อ�ำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ เสริมความรู้ ครูควรสอน มังรายศาสตร์หรือวินิจฉัยมังราย เป็นหนังสือใบลานที่เก่าแก่ เป็นกฎหมายที่เรียบเรียงจากคัมภีร์ธรรมศาสตร์ซึ่งเป็นคัมภีร์เก่าแก่ ของอินเดีย Step 3 ขั้นปฏิบัติ และสรุปความรู้ หลังการปฏิบัติ ๑๐. นักเรียนร่วมกันสรุปสิ่งที่เข้าใจเป็น ความรู้ร่วมกันดังนี้ • ท้องถิ่น เป็นท้องที่ที่มีคนมาอาศัย อยู่รวมกัน มีลักษณะทางสังคม ร่วมกัน มีขนบธรรมเนียม ประเพณี และวัฒนธรรมเดียวกัน การสืบค้น ความเป็นมาของท้องถิ่นทำ ให้มี ความรู้เกี่ยวกับท้องถิ่น เกิดความรัก และภาคภูมิใจในท้องถิ่นของตนเอง ๑๑. นักเรียนออกมานำ เสนอผลการสืบค้น ความเป็นมาของท้องถิ่นตนเอง ในรูปแบบต่างๆที่น่าสนใจตามความ เหมาะสม ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Step4 Step5 ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า บริการสังคม และจิตสาธารณะ ๑๒. นักเรียนเผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับ ความเป็นมาของท้องถิ่นที่สืบค้นได้ โดยจัดแสดงข้อมูลในรูปแบบ ป้ายนิเทศภายในบริเวณโรงเรียน

สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู 12 บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps ข้อสอบเน้นสมรรถนะ 12 ๓. หลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่ใช้ในการศึกษาท้องถิ่น การศึกษาเรื่องราวเกี่ยวกับท้องถิ่น นักเรียนอาจศึกษาจากแหล่งข้อมูลหรือ หลักฐานที่มีอยู่ในท้องถิ่นของนักเรียน เช่น การศึกษาจากเอกสาร โบราณสถาน โบราณวัตถุ ตลอดจนศึกษาหนังสือที่เขียนเรื่องราวเกี่ยวกับท้องถิ่น และการสอบถาม ผู้รู้ สิ่งต่าง ๆ ที่ให้ความรู้แก่เราได้นี้เรียกว่า หลักฐานทางประวัติศาสตร์ ซึ่งเป็นได้ ทั้งบุคคล สิ่งของเครื่องใช้ อาวุธ สิ่งก่อสร้าง เอกสารหนังสือ สิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมือง ย้ายเสาอินทขีลจากวัดสะดือเมืองไปยังวัดเจดีย์หลวง โดยเชียงใหม่มีฐานะเป็นประเทศราชของสยาม จนกระทั่งในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ ได้มีการปฏิรูปการปกครองแบบมณฑล เทศาภิบาล และเรียกว่า มณฑลพายัพ เชียงใหม่จึงกลายเป็นส่วนหนึ่งของ ประเทศไทย หลังจากเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. ๒๔๗๕ การปกครองแบบมณฑล เทศาภิบาลถูกยกเลิก เชียงใหม่จึงมีฐานะเป็นเพียงจังหวัดหนึ่งของประเทศไทย และ มีผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นผู้รับผิดชอบการบริหาร ขึ้นตรงต่อกระทรวงมหาดไทย คูเมืองเชียงใหม่ ล้อมรอบก�ำแพงเมืองทั้งสี่ด้ำน เสริมความรู้ ครูควรสอน มณฑลพายัพ เดิมเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรล้านนา โดยมีชื่อ เรียกว่า มณฑลฝ่ายตะวันตกเฉียงเหนือ แล้วเปลี่ยนชื่อเป็น มณฑลพายัพ ประกอบด้วย ๓ หัวเมือง ได้แก่ เชียงใหม่แม่ฮ่องสอน และลำ พูน ตัวชี้วัด ส ๔.๑ป.๕/๒ ภาระงาน/ชิ้นงาน แบบบันทึกการตั้งคำถามทาง ประวัติศาสตร์เกี่ยวกับความเป็นมา ของท้องถิ่น ๑. นักเรียนสังเกตรอบ ๆ ชั้นเรียน โรงเรียน และท้องถิ่น แล้วร่วมกัน สนทนา ว่ามีสิ่งใดบ้างที่จะเป็น หลักฐานทางประวัติศาสตร์ (ตัวอย่างคำ ตอบ ภาพถ่ายสถานที่สำ คัญ ในท้องถิ่น หอนาฬิกา จดหมาย สิ่งของ เครื่องใช้ต่าง ๆ ) ๒. นักเรียนศึกษาเนื้อหาเรื่อง หลักฐาน ทางประวัติศาสตร์ที่ใช้ในการศึกษา ท้องถิ่น จากนั้นร่วมกันสนทนา โดย ใช้คำถามดังนี้ • นักเรียนจะศึกษาเรื่องราวเกี่ยวกับ ท้องถิ่นจากข้อมูลใด (ตัวอย่าง คำ ตอบ โบราณสถาน โบราณวัตถุ หนังสือหรือตำราเกี่ยวกับท้องถิ่น) ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Step 1 หลักฐานทางประวัติศาสตร์ ที่ใช้ในการศึกษาท้องถิ่น

13 สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean 13 หลักฐานทางประวัติศาสตร์มีหลายประเภท ได้แก่ ตัวอย่างหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่ใช้ศึกษาท้องถิ่น ภำชนะดินเผำลำยเขียนสีบ้ำนเชียง จังหวัดอุดรธำนี อุทยำนประวัติศำสตร์สุโขทัย จังหวัดสุโขทัย หนังสือเกี่ยวกับแหล่งท่องเที่ยวในท้องถิ่น วัดอรุณรำชวรำรำมรำชวรมหำวิหำร (วัดแจ้ง) กรุงเทพมหำนคร หลักฐานที่เป็นลายลักษณ์อักษร หมายถึง หลักฐานที่มีการบันทึกเป็น ลายลักษณ์อักษร บอกเล่าเรื่องราวต่าง ๆ เช่น ศิลาจารึก พงศาวดาร จดหมายเหตุ แผนที่ ๓. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์เกี่ยวกับ ป ร ะ เ ภ ท ข อ ง ห ลั ก ฐ า น ท า ง ประวัติศาสตร์ที่ใช้สืบค้นความเป็นมา ของท้องถิ่นโดยใช้แผนภาพความคิด ดังตัวอย่าง ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 หลักฐานทางประวัติศาสตร์ หลักฐานที่เป็น ลายลักษณ์อักษร หลักฐานที่ไม่เป็น ลายลักษณ์อักษร ศิลาจารึก พงศาวดาร จดหมายเหตุ โบราณสถาน โบราณวัตถุ เครื่องมือ เครื่องใช้ โบราณสถาน ศิลาจารึก พงศาวดาร หนังสือหรือ ตำราที่เขียน ขึ้นภายหลัง หลักฐานทางประวัติศาสตร์ หลักฐานชั้นต้น หลักฐานชั้นรอง ข้อใดเป็นหลักฐานที่เป็นลายลักษณ์อักษรทั้งหมด ๑ พงศาวดาร แผนที่ ๒ โบราณสถาน วัด ๓ คำบอกเล่า จดหมายเหตุ ๔ ตำนาน อาวุธโบราณ (เฉลย ๑ เพราะเป็นหลักฐานที่บันทึกข้อมูลลงในกระดาษเป็นตัวหนังสือ และภาพ) ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู 14 บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps ข้อสอบเน้นสมรรถนะ 14 หลักฐานที่ไม่เป็นลายลักษณ์อักษร หมายถึง สิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น เช่น เครื่องมือเครื่องใช้ โบราณสถาน โบราณวัตถุ อาวุธ ต�านานท้องถิ่น ค�าบอกเล่า โบรำณสถำนเป็นหลักฐำนที่ไม่เป็นลำยลักษณ์อักษร โบรำณวัตถุเป็นหลักฐำน ที่ไม่เป็นลำยลักษณ์อักษร หลักฐานชั้นต้น หมายถึง หลักฐานหรือข้อมูล ที่ได้จากผู้พบเห็นเหตุการณ์ หรือผู้ที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ โดยตรง เช่น จดหมายเหตุ ศิลาจารึก พงศาวดาร บันทึก ใบลาน รวมถึงสื่อต่าง ๆ และโบราณสถาน โบราณวัตถุ เช่น วัด เจดีย์ พระพุทธรูป ศิลำจำรึกหลักที่ ๑ พิพิธภัณฑสถำนแห่งชำติพระนคร กรุงเทพมหำนคร วัดมหำธำตุ จังหวัดพระนครศรีอยุธยำ ๔. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์ความเหมือน และความแตกต่างระหว่างหลักฐาน ที่เป็นลายลักษณ์อักษรและหลักฐาน ที่ไม่เป็นลายลักษณ์อักษร โดยใช้ แผนภาพความคิดดังตัวอย่าง ๕. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์ความเหมือน และความแตกต่างระหว่างหลักฐาน ชั้นต้นและหลักฐานชั้นรอง โดย ใช้แผนภาพความคิดดังตัวอย่าง ประเทศสมาชิกอาเซียนส่วนใหญ่มีวิวัฒนาการมายาวนาน มีหลักฐานที่แสดงให้เห็นถึงความเจริญรุ่งเรืองในอดีต เช่น บุโรพุทโธ ประเทศอินโดนีเซีย นครวัด นครธม ประเทศกัมพูชา เจดีย์ชเวดากอง ประเทศเมียนมา สิ่งต่าง ๆ เหล่านี้ล้วนเป็นหลักฐานที่ใช้สืบค้น ความเป็นมาของแต่ละประเทศ รอบรู้อาเซียนและโลก asean ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 ความ เหมือน มีการบันทึก เรื่องราวต่างๆ เป็นลายลักษณ์ อักษร ใช้สืบค้น เรื่องราวทาง ประวัติศาสตร์ หลักฐานที่เป็น ลายลักษณ์อักษร หลักฐานที่ไม่เป็น ลายลักษณ์อักษร เป็นสิ่งก่อสร้าง เครื่องมือเครื่องใช้ ตำนานที่บอกเล่า สืบต่อกันมา เป็นหลักฐานที่ได้ จากผู้พบเห็น เหตุการณ์โดยตรง หลักฐานจากตำรา หนังสือที่ผู้เขียน รวบรวมขึ้น ภายหลังจาก เหตุการณ์ ใช้สืบค้น เรื่องราวทาง ประวัติศาสตร์ หลักฐานชั้นต้น ความ หลักฐานชั้นรอง เหมือน

15 สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean 15 หนังสือที่เรียบเรียงขึ้น จัดเป็นหลักฐำนชั้นรอง หลักฐานชั้นรอง หมายถึง หลักฐานหรือข้อมูลที่ได้จากต�ารา หนังสือ หรือสื่อต่าง ๆ ที่มีผู้เขียนหรือผู้ท�ารวบรวมขึ้นภายหลังจากเหตุการณ์นั้นเกิดขึ้นแล้ว โดยน�าข้อมูลที่ได้จากหลักฐานชั้นต้นมาเรียบเรียงเป็นเรื่องราว หลักฐานชั้นรอง จึงมีความน่าเชื่อถือน้อยกว่า แต่หนังสือ ต�าราหรือสื่อต่าง ๆ ที่เขียนหรือท�าขึ้น ภายหลังจากเหตุการณ์ ท�าให้เข้าใจเรื่องราวต่าง ๆ ได้ง่ายขึ้น หลักฐานทางประวัติศาสตร์ในท้องถิ่นต่าง ๆ มีความส�าคัญเพราะเป็นแหล่ง ข้อมูลที่ท�าให้ทราบเรื่องราวในอดีตเกี่ยวกับท้องถิ่นที่นักเรียนน�ามาศึกษาค้นคว้าได้ ๔. การตั้งค�าถามทางประวัติศาสตร์เกี่ยวกับความเป็นมาของ ท้องถิ่น นักเรียนได้เรียนมาแล้วว่า การสอบถามเป็นวิธีการหนึ่งของการสืบค้น ความเป็นมาของท้องถิ่น โดยนักเรียนต้องเตรียมตัวเป็นผู้ถามที่ดี โดยค�านึงว่าจะ ถามใคร ถามอะไรและถามเมื่อไหร่ การตั้งค�าถามทางประวัติศาสตร์จึงมีความส�าคัญ เพราะเป็นการน�าไปสู่การหาค�าตอบและเป็นแนวทางในการสืบค้นเรื่องราวของ ท้องถิ่นในอดีตได้ชัดเจน ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 ๖. นักเรียนวิเคราะห์เกี่ยวกับการตั้ง คำ ถามทางประวัติศาสตร์เกี่ยวกับ ความเป็นมาของท้องถิ่น จากนั้น ร่วมกันแสดงความคิดเห็น โดยใช้ คำถามดังนี้ • การตั้งคำถามทางประวัติศาสตร์ ควรคำนึงถึงสิ่งใด (ตัวอย่างคำ ตอบ คำถามต้องชัดเจน มีความเหมาะสม กับผู้ที่ให้ข้อมูล) • นักเรียนจะเตรียมตัวเป็นผู้ถาม ที่ดีได้อย่างไร (ตัวอย่างคำ ตอบ ใช้คำ พูดที่สุภาพไพเราะ เตรียมคำถาม และข้อมูลเกี่ยวกับเรื่องที่ต้องการทราบ สืบหาบุคคลที่จะมาให้ข้อมูลอย่าง เหมาะสม) ๗. นักเรียนคิดประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า เกี่ยวกับการตั้งคำถามทางประวัติศาสตร์ เกี่ยวกับความเป็นมาของท้องถิ่น แล้วสรุปเป็นความคิดรวบยอด โดย ใช้คำถาม ดังนี้ • การตั้งคำถามทางประวัติศาสตร์ เกี่ยวกับความเป็นมาของท้องถิ่นมี ประโยชน์อย่างไร (ตัวอย่างคำ ตอบ ทำ ให้ทราบเรื่องราวความเป็นมาของ ท้องถิ่นเกี่ยวกับเรื่องที่สนใจ) บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 นักเรียนแบ่งกลุ่มออกเป็น ๒ ฝ่าย ให้แต่ละฝ่ายยกตัวอย่าง หลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่ใช้สืบค้นความเป็นมาของท้องถิ่น ฝ่ายที่รวบรวมข้อมูลได้มากที่สุดในเวลาที่กำหนดเป็นฝ่ายชนะ จากนั้นให้ แต่ละกลุ่มส่งตัวแทนออกมานำ เสนอหน้าชั้นเรียน

สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู 16 บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps ข้อสอบเน้นสมรรถนะ 16 ตัวอย่างค�าถามที่ใช้ในการสืบค้นความเป็นมาของท้องถิ่นในกรณีศึกษา จังหวัดเชียงใหม่ • การตั้งถิ่นฐานของชาวเชียงใหม่ในอดีตอยู่ในบริเวณใด • สาเหตุใดชุมชนชาวเชียงใหม่จึงตั้งถิ่นฐานในบริเวณนั้น • มีเหตุการณ์ส�าคัญใดเกิดขึ้นในช่วงเวลาใดบ้าง • แต่ละเหตุการณ์เกิดขึ้นเพราะสาเหตุใด และมีผลกระทบอย่างไร • เพราะเหตุใดเชียงใหม่จึงเป็นศูนย์กลางความเจริญของภาคเหนือ ค�าถามต่าง ๆ เหล่านี้มักเกิดจากความสนใจใคร่อยากรู้อยากเห็นของผู้สืบค้น ค�าถามหนึ่งอาจน�าไปสู่ค�าถามอื่น ๆ ต่อไป เช่น เมื่อนักเรียนอยากรู้ว่าท้องถิ่นของ นักเรียนในอดีตมีชุมชนตั้งถิ่นฐานในบริเวณใดบ้าง ท�าไมจึงตั้งถิ่นฐานในบริเวณนั้น นักเรียนก็อาจค้นพบว่ามีผู้คนหลายเชื้อชาติ หลายศาสนา มาตั้งถิ่นฐานในที่ต่าง ๆ แตกต่างกัน ท�าให้นักเรียนต้องตั้งค�าถามเพิ่มขึ้นต่อไปอีก ซึ่งส่วนใหญ่มักจะเป็น ค�าถามที่เริ่มต้นว่า ใคร ท�าอะไร ที่ไหน เมื่อไหร่ ท�าไม เพราะอะไร เช่น • ชาวไทลื้อมาตั้งถิ่นฐานที่ไหน เมื่อไหร่ ท�าไมจึงอพยพมาตั้งถิ่นฐานบริเวณนี้ • ท�าไมกลุ่มชนชาวลาวจากเมืองหลวงพระบางจึงอพยพมาตั้งถิ่นฐานบริเวณนี้ การตั้งค�าถามทางประวัติศาสตร์ดังกล่าวนี้จะน�าไปสู่การสืบค้นหาแหล่งข้อมูล และหลักฐานทางประวัติศาสตร์ซึ่งมีทั้งบุคคล สถานที่ส�าคัญ สิ่งของส�าคัญ หนังสือ หรือเอกสารต่าง ๆ ตัวอย่างแหล่งข้อมูลและหลักฐานทางประวัติศาสตร์ของจังหวัดเชียงใหม่ ห้องสมุดแหล่งค้นคว้ำข้อมูลที่ใกล้ตัวนักเรียน ๑) ห้องสมุด เป็นแหล่งข้อมูล ที่ใกล้ตัวที่สุด เช่น ห้องสมุดโรงเรียน ห้องสมุดประชาชน ๒) หอศิลปวัฒนธรรมเชียงใหม่ ภายในพิพิธภัณฑ์ได้จัดแสดงนิทรรศการ เกี่ยวกับประวัติความเป็นมาของ ๑๑. นักเรียนนำ ค วามรู้เกี่ย วกับการตั้ง คำ ถามทางประวัติศาสตร์ไปใช้ในชีวิต ประจำวัน เพื่อให้เกิดประโยชน์ต่อตนเอง และผู้อื่น Step5 ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า บริการสังคม และจิตสาธารณะ Step 3 ขั้นปฏิบัติ และสรุปความรู้ หลังการปฏิบัติ ๘. นักเรียนตั้งคำถามเพื่อสืบค้นความเป็นมา ของท้องถิ่น โดยสืบค้นข้อมูลจาก แ ห ล่ ง ข้ อ มู ล แ ล ะ ห ลั ก ฐ า น ท า ง ประวัติศาสตร์ เพื่อตอบคำ ถามอย่าง มีเหตุผล บันทึกข้อมูลลงในแบบบันทึก ดังตัวอย่าง ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Step4 ๑๐. นักเรียนนำ เสนอแบบบันทึกข้อมูลการตั้ง คำถามทางประวัติศาสตร์หน้าชั้นเรียน แบบบันทึกข้อมูลการตั้งคำถาม ทางประวัติศาสตร์ • คำถามที่ใช้ในการสืบค้นความเป็นมาของท้องถิ่น • แหล่งข้อมูลและหลักฐานที่ใช้ในการตอบคำถาม (ผู้ประกอบอาชีพชาวนา กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน (เพราะเหตุใดคนในชุมชนจึงประกอบอาชีพทำนา) แหล่งข้อมูลเกี่ยวกับสถิติการทำนา) จากนั้นนักเรียนตรวจสอบผลการสืบค้น ข้อมูลจากแบบบันทึกว่ามีความถูกต้อง หรือไม่และควรปรับปรุงแก้ไขอย่างไร ๙. นักเรียนร่วมกันสรุปสิ่งที่เข้าใจเป็นความรู้ ร่วมกันดังนี้ • การตั้งคำ ถามทางประวัติศาสตร์ เป็นวิธีการหนึ่งของการสืบค้นข้อมูล การตั้งคำ ถามที่ดีควรเป็นคำ ถามที่มี ความชัดเจน เพื่อนำ ไปสู่การตอบคำถาม อย่างมีเหตุผล บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 นักเรียนแบ่งกลุ่มสำ รวจหนังสือในห้องสมุดโรงเรียน และรวบรวมหนังสือ ที่ให้ข้อมูลเกี่ยวกับจังหวัดที่นักเรียนอาศัยอยู่ บันทึกชื่อหนังสือ และสาระสำคัญ ในหนังสือมา ๒-๓ เล่ม หรือตามความเหมาะสม จากนั้นให้แต่ละกลุ่มส่งตัวแทน ออกมานำ เสนอหน้าชั้นเรียน

17 สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean 17 ๕. ความจริงกับข้อเท็จจริงเกี่ยวกับเรื่องราวในท้องถิ่น ความจริง หมายถึง เรื่องราวหรือเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริงสามารถตรวจสอบกับ หลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่หลงเหลืออยู่ในปัจจุบันและยืนยันได้ว่าเป็นจริงหรือ มีอยู่จริง เช่น สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชทรงสถาปนากรุงธนบุรีเป็นเมืองหลวง พ่อขุนรามค�าแหงมหาราชทรงประดิษฐ์ตัวอักษรไทย ข้อเท็จจริง หมายถึง ข้อมูลที่รวบรวมได้จากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ ซึ่งยังไม่ได้ตรวจสอบว่าข้อมูลใดเป็นข้อมูลจริงหรือความจริง ข้อมูลใดเป็น ข้อมูลเท็จซึ่งอาจเกิดจากผู้สร้างหลักฐานไม่มีความรู้หรือความเข้าใจที่ชัดเจน ในเรื่องนั้น หรืออาจจงใจปกปิดข้อมูลจริง เพราะมีผลประโยชน์ร่วมอยู่ ดังนั้นใน ข้อเท็จจริงจึงประกอบด้วย ข้อมูลที่เป็นเรื่องราวหรือเหตุการณ์ในอดีต (ตามที่ผู้สร้าง หลักฐานเข้าใจ) ข้อสรุป หรือความคิดเห็น หรืออาจรวมถึงข้อสันนิษฐาน และ ค�าอธิบายเพิ่มเติมเกี่ยวกับเรื่องราวในอดีตปะปนรวมอยู่ด้วยกัน ดังนั้นความจริง คือ สิ่งที่ได้รับการยอมรับว่าเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นจริง ส่วนข้อเท็จจริง คือ ข้อมูลที่ยังไม่ได้ตรวจสอบว่าเป็นข้อจริงหรือข้อเท็จ การสืบค้นเรื่องราวเกี่ยวกับท้องถิ่น เมื่อนักเรียนรวบรวมข้อมูลจากแหล่งเรียนรู้ ต่าง ๆ นักเรียนจึงต้องตรวจสอบและแยกแยะว่าข้อมูลใดเป็นความจริง ข้อมูลใด เป็นข้อคิดเห็น ข้อมูลใดเป็นความเท็จ ทั้งนี้เพื่อให้นักเรียนสามารถหาค�าตอบจาก ค�าถามทางประวัติศาสตร์ได้อย่างมีเหตุผล เมืองเชียงใหม่ วิถีชีวิตและวัฒนธรรมท้องถิ่น ๓) พระบรมราชานุสาวรีย์สามกษัตริย์ อาคารสถานที่ส�าคัญต่าง ๆ ในจังหวัด เชียงใหม่ ๔) วัดส�าคัญต่าง ๆ ในจังหวัดเชียงใหม่ เช่น วัดเชียงมั่น วัดเจดีย์หลวง วัดบุปผาราม วัดพระธาตุดอยสุเทพ ๕) บุคคลส�าคัญในจังหวัดเชียงใหม่ เช่น พระสงฆ์ ปราชญ์ท้องถิ่น ตัวชี้วัด ส ๔.๑ป.๕/๓ ภาระงาน/ชิ้นงาน สืบค้นเรื่องราวเกี่ยวกับท้องถิ่น อธิบายความแตกต่างระหว่างความจริง กับข้อเท็จจริงเกี่ยวกับเรื่องราวใน ท้องถิ่น ๑. นักเรียนร่วมกันสนทนาเกี่ยวกับ ความจริงและข้อเท็จจริงเกี่ยวกับ เรื่องราวในท้องถิ่นโดยใช้คำถามดังนี้ • ชุมชนของนักเรียนชื่อว่าอะไร (ตัวอย่างคำ ตอบ บ้านนา) • ชุม ชน ข องนัก เรียนตั้ง อยู่ที่ จังหวัดใด (ตัวอย่างคำ ตอบ จังหวัด นครนายก) • นักเรียนคิดว่าเพราะเหตุใดชุมชน จึงมีชื่อดังกล่าว (ตัวอย่างคำ ตอบ เพราะมีพื้นที่ทำนามาก คนส่วนใหญ่ จึงประกอบอาชีพทำนา ในอดีตเป็น แหล่งปลูกข้าวที่สำ คัญ) จากนั้นครูอธิบายให้นักเรียนฟัง เพิ่มเติมว่า จากคำถามนั้นมีข้อมูลที่ เป็นความจริงและข้อเท็จจริงอยู่หรือไม่ แล้ วร่ วมกันสนทนา ว่าข้อมูลใด เป็นความจริงข้อมูลใดเป็นข้อเท็จจริง ๒. นักเรียนศึกษาเนื้อหาเรื่องความจริงกับ ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับเรื่องราวในท้องถิ่น ข้อใดเป็นความจริง ๑ สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชสถาปนากรุงธนบุรีเป็นราชธานีเมื่อพ.ศ. ๒๓๑๐ ๒ ปัญหาเขตแดนระหว่างประเทศเพื่อนบ้านเป็นปัญหาที่ทุกฝ่ายต้องร่วมกันแก้ไข ๓ การเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ ๒ มีสาเหตุมาจากการขาดความสามัคคี ๔ ประเทศสิงคโปร์เป็นประเทศที่มีความเข้มแข็งทางเศรษฐกิจ เนื่องจากเคย เป็นเมืองขึ้นของอังกฤษ (เฉลย ๑ เพราะเป็นช่วงเวลาที่เกิดขึ้นจริง ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ ๒ ๓ และ ๔ เป็นข้อเท็จจริง) ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Step 1 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู 18 บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps ข้อสอบเน้นสมรรถนะ 18 กรณีของเขตแดนระหว่างประเทศโดยเฉพาะของประเทศไทยกับประเทศ เพื่อนบ้าน ไม่ว่าจะเป็นกับสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ราชอาณาจักร กัมพูชา สาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา ประเทศมาเลเซีย ถึงวันนี้ก็ยังไม่สามารถ ปักปันหลักเขตแดนได้ทั้งหมด โดยข้อเท็จจริง เนื่องจากเขตแดนระหว่างประเทศ ในแผนที่กับความเป็นจริงของพื้นที่อาจจะยังมีปัญหา และอุปสรรคบางประการ ที่ทั้งสองฝ่ายไม่สามารถตกลงกันได้ในรายละเอียด เพราะเป็นเรื่องละเอียดอ่อน เป็นเรื่องอธิปไตยระหว่างประเทศ ตัดตอนจากบทความของเรืองชัย ทรัพย์นิรันดร์ ทางออกเรื่องเขาพระวิหาร” หนังสือพิมพ์ มติชน วันศุกร์ที่ ๒๗ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๑ หน้า ๖ ตัวอย่างเรื่องราวจากเอกสารต่างๆที่แสดงนัยของความคิดเห็นกับข้อมูล บทความนี้ได้ให้ความจริงบางประการคือ ๑. ประเทศไทยมีเขตแดนติดต ่อกับประเทศเพื่อนบ้าน คือ สาธารณรัฐ ประชาธิปไตยประชาชนลาว ราชอาณาจักรกัมพูชา สาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา และประเทศมาเลเซีย ๒. ปัจจุบันการปักปันหลักเขตแดนกับประเทศเพื่อนบ้านยังไม่สามารถปักปัน ได้ทั้งหมด บทความนี้ได้ให้ข้อเท็จจริงบางประการคือผู้เขียนบทความมีความเห็นว่า เขตแดนระหว ่างประเทศในแผนที่กับความเป็นจริงของพื้นที่เป็นอุปสรรค ท�าให้ ประเทศไทยกับประเทศเพื่อนบ้านไม่สามารถตกลงกันได้ในรายละเอียดเพราะเป็น เรื่องละเอียดอ่อนเป็นเรื่องอธิปไตยระหว่างประเทศ ข้อเท็จจริงขึ้นอยู ่กับหลักฐานที่มีหากมีการค้นพบหลักฐานหรือข้อมูลใหม ่ ข้อเท็จจริงหรือค�าอธิบายเกี่ยวกับความจริงในประวัติศาสตร์ย ่อมสามารถ เปลี่ยนแปลงได้ บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ ๓-๔ คน ยกตัวอย่างบทความจากสื่อ ต่าง ๆ กลุ่มละ ๑ บทความ แล้วร่วมกันจำ แนกความจริงกับข้อเท็จจริง จากบทความแล้วออกมานำ เสนอหน้าชั้นเรียน ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 ๓. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์ความ แตกต่างระห ว่างค วามจริงและ ข้อเท็จจริง โดยใช้แผนภาพความคิด ดังตัวอย่าง ๔. นักเรียนคิดประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า เกี่ยวกับความจริงและข้อเท็จจริง โดยใช้คำถาม ดังนี้ • ก า ร แ ย ก แ ย ะ ค ว า ม จ ริ ง กั บ ข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์มีความ สำคัญอย่างไร(ตัวอย่างคำ ตอบ ทำให้ เข้าใจเรื่องราวทางประวัติศาสตร์และ สามารถแยกแยะได้ว่าข้อมูลใดเป็น ความจริง ข้อมูลใดเป็นข้อเท็จจริง) Step 3 ขั้นปฏิบัติ และสรุปความรู้ หลังการปฏิบัติ ๕. นักเรียนแบ่งกลุ่มตามความเหมาะสม สืบค้นเรื่องรา วเกี่ย วกับท้องถิ่น พร้อมทั้งวิเคราะห์ความแตกต่าง ระหว่างความจริงกับข้อเท็จจริง จากข้อมูลที่รวบรวมได้ โดยใช้ แผนภาพความคิด แล้วสรุปเป็น ความคิดรวบยอด จากนั้นร่วมกัน ประเมินผลว่ามีความถูกต้องเหมาะสม หรือไม่ควรปรับปรุงแก้ไขอย่างไร ความจริง ข้อเท็จจริง ข้อมูลที่เป็นคำอธิบาย สิ่งที่เกิดขึ้นอาจเป็น ความจริงและความเท็จ เรื่องราวที่เกิดขึ้นจริง มีหลักฐานยืนยันว่า เป็นความจริง

19 สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean กิจกรรมการเรียนรู้ 19 สรุป ๑. ให้นักเรียนแบ่งกลุ่มสืบค้นความเป็นมาของท้องถิ่นโดยใช้หลักฐานที่มีอยู่ในท้องถิ่น และน�าเสนอหน้าชั้นเรียน ๒.ให้นักเรียนรวบรวมหลักฐานทางประวัติศาสตร์ในท้องถิ่นของตนเอง แล้วจ�าแนกเป็น หลักฐานชั้นต้นและหลักฐานชั้นรอง หรือหลักฐานที่เป็นลายลักษณ์อักษรและหลักฐาน ที่ไม่เป็นลายลักษณ์อักษร ๓.ให้นักเรียนอ่านบทความจากข่าวหนังสือพิมพ์หรือหลักฐานทางประวัติศาสตร์ตอนใด ตอนหนึ่งแล้วฝึกจ�าแนกว่าข้อความใดเป็นความจริง และข้อความใดเป็นข้อเท็จจริง ท้องถิ่นแต่ละแห่งจะมีวัฒนธรรม ขนบธรรมเนียม ประเพณีและวิถีการด�าเนินชีวิต ที่แตกต ่างกัน ขึ้นอยู ่กับสภาพแวดล้อมในแต ่ละท้องถิ่น การสืบค้นความเป็นมาหรือ เหตุการณ์ส�าคัญในท้องถิ่นจะท�าให้เข้าใจเรื่องราวและเหตุการณ์ต่าง ๆ ในท้องถิ่นได้ดี ยิ่งขึ้น และยังก่อให้เกิดความภาคภูมิใจในท้องถิ่นของตนเอง ค�าถามพัฒนากระบวนการคิด ๑. นักเรียนต้องการศึกษาเรื่องราวในท้องถิ่นของตนเองเรื่องใดบ้าง ๒. การใช้หลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่หลากหลายในการสืบค้นความเป็นมาของ ท้องถิ่น มีความส�าคัญอย่างไร ๓. นักเรียนจะน�าวิธีการสืบค้นเรื่องราวในท้องถิ่นไปใช้ประโยชน์อย่างไร ๔. การจ�าแนกความจริงกับข้อเท็จจริงมีประโยชน์อย่างไร ๕. หลักฐานที่เป็นลายลักษณ์อักษรที่ใช้สืบค้นข้อมูลในชุมชนของนักเรียนมีอะไรบ้าง ๖. หลักฐานที่ไม่เป็นลายลักษณ์อักษรที่ใช้สืบค้นข้อมูลในชุมชนของนักเรียนมีอะไรบ้าง ๗. แหล่งข้อมูลในชุมชนของนักเรียนมีอะไรบ้าง ๘. การตั้งค�าถามทางประวัติศาสตร์ควรยึดหลักเกณฑ์ใด ๙. ความจริงกับข้อเท็จจริงแตกต่างกันอย่างไร ๑๐. นักเรียนจะน�าเสนอข้อมูลเกี่ยวกับชุมชนของตนเองอย่างไรเพื่อให้เกิดความน่าสนใจ ๘. นักเรียนนำ ข้อมูลเกี่ยวกับความจริง และข้อเท็จจริงในท้องถิ่นมาเผยแพร่ ให้คนในท้องถิ่นได้รับทราบ เพื่อประโยชน์ ในการพัฒนาท้องถิ่นต่อไป Step5 ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า บริการสังคม และจิตสาธารณะ Step 3 ขั้นปฏิบัติ และสรุปความรู้ หลังการปฏิบัติ ๖. นักเรียนร่วมกันสรุปสิ่งที่เข้าใจเป็น ความรู้ร่วมกันดังนี้ • ความจริง คือ สิ่งที่พิสูจน์แล้วว่า เป็นจริง เกิดขึ้นจริง ไม่สามารถ เปลี่ยนแปลงได้ข้อเท็จจริง คือ ข้อมูลที่ เป็นคำอธิบายสิ่งที่เกิดขึ้น อาจเป็นความจริง และความเท็จเราจึงควรตรวจสอบข้อมูล ที่ได้มาเพื่อให้เกิดความถูกต้อง ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Step4 ๗. นักเรียนแต่ละกลุ่มส่งตัวแทนออกมา นำ เสนอผลการสืบค้นเรื่องราวเกี่ยวกับ ท้องถิ่น พร้อมทั้งวิเคราะห์ความแตกต่าง ระ ห ว่าง ค วา ม จริง กั บ ข้ อ เ ท็ จ จริง หน้าชั้นเรียน แนวค�ำตอบ ส ๔.๑ป.๕/๑ ส ๔.๑ป.๕/๒ ส ๔.๑ป.๕/๓ ๑. ผู้ที่มาอาศัยในท้องถิ่นพวกแรก ผู้นำ คนแรก ของท้องถิ่น ประวัติบุคคลสำคัญของท้องถิ่น ๒. ช่วยให้ได้ข้อมูลที่หลากหลายในการนำมา วิเคราะห์และตรวจสอบ ข้อมูลที่ได้จาก การศึกษาจึงมีความถูกต้อง น่าเชื่อถือ ๓. นำไปปรับใช้ในการดำ เนินชีวิตประจำวัน เมื่อ พบเรื่องราวที่สงสัยจะใช้วิธีการนี้ค้นหาข้อมูล ความจริง ตัวชี้วัด ๔. ช่วยให้เป็นคนรู้จักใช้เหตุผลในการแยกแยะเรื่องราวหรือข้อมูลต่าง ๆ ๕. หนังสือประวัติท้องถิ่น ๖. ภาพถ่าย โบสถ์ วิหาร เครื่องปั้นดินเผา ๗. ห้องสมุดโรงเรียน ห้องสมุดประชาชน ๘. ใช้คำถามที่เหมาะสม คำนึงว่าจะถามใคร ถามเกี่ยวกับเรื่องใด ๙. ความจริง คือ สิ่งที่พิสูจน์แล้วว่าจริง ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ ข้อเท็จจริง คือ ข้อมูลที่ยังไม่ได้ตรวจสอบว่าข้อมูลใดจริง ข้อมูลใดเท็จ อาจมีการเปลี่ยนแปลงได้ ๑๐. จัดทำ เว็บไซต์นิทรรศการในชุมชน นำ เสนอด้วยสื่อคอมพิวเตอร์

สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู 20 บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps ข้อสอบเน้นสมรรถนะ ผังสาระการเรียนรู้ อารยธรรมอินเดีย อารยธรรมจีน อิทธิพลของ อารยธรรม อินเดียและจีน การสร้างสรรค์ อารยธรรม อิทธิพลของ วัฒนธรรมต่างชาติ ที่มีต่อสังคมไทยในปัจจุบัน ด้านอาหาร ด้านภาษา ด้านศาสนา ด้านการแต่งกาย ด้านสถาปัตยกรรม นาฏศิลป์ และวรรณกรรม สาระส�าคัญ การเข้ามาของจีนและอินเดีย ในดินแดนไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ส่งผลให้เกิดการรับวัฒนธรรมด้านต่าง ๆ เช่น ด้านศาสนา ภาษา สถาปัตยกรรม นาฏศิลป์ วรรณกรรม ตัวชี้วัด๑. อธิบายอิทธิพลของอารยธรรมอินเดียและจีนที่มีต่อไทย และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้โดยสังเขป (ส ๔.๒ ป.๕/๑) ๒. อภิปรายอิทธิพลของวัฒนธรรมต่างชาติที่มีต่อสังคมไทยปัจจุบันโดยสังเขป (ส ๔.๒ ป.๕/๒) สมรรถนะสำ�คัญของผู้เรียน ๑. ความสามารถในการสื่อสาร ๒. ความสามารถในการคิด ๓. ความสามารถในการแก้ปัญหา คุณลักษณะอันพึงประสงค์ ใฝ่เรียนรู้ ตัวชี้วัดที่ ๔.๑ ตั้งใจ เพียรพยายามใน การเรียนและเข้าร่วมกิจกรรมการเรียนรู้ ตัวชี้วัดที่ ๔.๒ แสวงหาความรู้จากแหล่ง เรียนรู้ต่าง ๆ ทั้งภายในและภายนอก โรงเรียน ด้วยการเลือกใช้สื่ออย่าง เหมาะสม บันทึกความรู้วิเคราะห์สรุป เป็นองค์ความรู้สามารถนำ ไปใช้ในชีวิต ประจำวันได้ มุ่งมั่นในการทำ�งาน ตัวชี้วัดที่ ๖.๑ ตั้งใจและรับผิดชอบใน การปฏิบัติหน้าที่การงาน ตัวชี้วัดที่ ๖.๒ ทำ งานด้วยความเพียร พยายามและอดทนเพื่อให้งานสำ เร็จ ตามเป้าหมาย เป้าหมายการเรียนรู้ มาตรฐานการเรียนรู้ มาตรฐาน ส ๔.๒ เข้าใจพัฒนาการของมนุษยชาติจากอดีต จนถึงปัจจุบัน ในด้านความสัมพันธ์และ การเปลี่ยนแปลงของเหตุการณ์อย่าง ต่อเนื่อง ตระหนักถึงความสำ คัญและ สามารถวิเคราะห์ผลกระทบที่เกิดขึ้น บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 นักเรียนสืบค้นข้อมูลเกี่ยวกับการเข้ามาของอารยธรรมอินเดีย จีน และวัฒนธรรมของชาติตะวันตกที่เข้ามามีอิทธิพลต่อสังคมไทยและ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้นำข้อมูลที่สืบค้นได้มานำ เสนอหน้าชั้นเรียน

21 สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean 21 ๑. อิทธิพลของอารยธรรมอินเดียและจีน อารยธรรม หมายถึง วัฒนธรรมที่มีการพัฒนาถึงขั้นสูงทั้งทางด้านวัตถุและ จิตใจ ท�าให้สามารถสร้างเสริมคุณภาพชีวิตให้มีความเจริญรุ่งเรือง สามารถแผ่ขยาย ความเจริญไปยังดินแดนอื่น ๆ ทั้งทางด้านศิลปวัฒนธรรม ภาษา การนับถือศาสนา อาหารและการแต่งกาย อารยธรรมที่แพร่กระจายเข้ามาในดินแดนเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่ส�าคัญ คือ อารยธรรมอินเดียและอารยธรรมจีน เนื่องจากในสมัยโบราณภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีเมืองท่าส�าคัญตั้งอยู่ตามชายฝั่งทะเลหลายแห่ง เมืองท่าเหล่านี้ เป็นตลาดแลกเปลี่ยนสินค้าระหว่างชาติต่าง ๆ นอกจากนี้ยังเป็นแหล่งพักซ่อมแซม เรือ และเป็นแหล่งเสบียงอาหาร อีกทั้งยังมีชาวต่างชาติเข้ามาตั้งถิ่นฐานอยู่รวมกัน เป็นชุมชนด้วย เมืองท่าในภูมิภาคนี้จึงได้รับอารยธรรมที่มีความเจริญแล้วจาก ภายนอก เช่น อารยธรรมอินเดีย อารยธรรมจีน เข้ามาผสมผสานกับความเจริญของ ชาวพื้นเมือง ท�าให้เกิดความหลากหลายทางวัฒนธรรม ๑.๑.๑ การเข้ามาของอารยธรรมอินเดียในดินแดนไทยและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ การติดต่อสัมพันธ์ระหว่างผู้คนในดินแดนไทยและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้กับชาวอินเดีย ที่มีมาตั้งแต่สมัยก่อนพุทธกาลสืบเนื่องถึงปัจจุบัน ทั้งนี้จะเห็นได้จากหลักฐานที่มีเรื่องราวการติดต่อระหว่างอินเดียกับผู้คนในดินแดน เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ได้แก่ ๑) หลักฐานด้านอินเดียที่กล่าวถึงดินแดนเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ปรากฏอยู่ในวรรณกรรมส�าคัญ เช่น มหากาพย์รามเกียรติ์ นิทานชาดก ซึ่งใน บางตอนได้กล่าวถึงเรื่องราวเกี่ยวกับการเดินเรือจากอินเดียมายังบริเวณที่เรียกว่า สุวรรณภูมิ ที่มีความหมายว่า ดินแดนแห่งทองค�า นอกจากนี้ยังมี ศิลาจารึก ๑.๑ อารยธรรมอินเดีย เสริมความรู้ ครูควรสอน มหากาพย์รามเกียรติ์ เป็นวรรณคดีสำคัญเรื่องหนึ่งของไทย ซึ่งมี เค้าโครงมาจากวรรณคดีอินเดีย เรื่อง มหากาพย์รามายณะ เป็นที่รู้จัก ในประเทศไทยตั้งแต่โบราณจากอิทธิพลของศาสนาพราหมณ์-ฮินดู ตัวชี้วัด ส ๔.๒ ป.๕/๑ ภาระงาน/ชิ้นงาน แบบบันทึกอิทธิพลของอารยธรรม อินเดียและจีนที่มีต่อไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ๑. นักเรียนสังเกตภาพศิลปกรรมแบบจีน ที่ วัดโพ ธิ์หรือภาพประเพณีกินเ จ แล้วร่วมกันสนทนา โดยใช้คำถามดังนี้ • จากภาพเป็นอิทธิพลของอารยธรรม ใด(อารยธรรมจีน) • ในท้องถิ่นของนักเรียนมีสิ่งใดบ้าง ที่ได้รับอิทธิพลมาจากอารยธรรมจีน (ตัวอย่างคำตอบ ประเพณีไหว้บรรพบุรุษ การรับประทานอาหารโดยใช้ตะเกียบ) ครูอธิบายให้นักเรียนฟังเพิ่มเติมว่า วิถีชี วิตของคนไทยได้รับอิท ธิพล จากอารยธรรมจากชาติต่าง ๆ เช่น จีน อินเดีย และชาติตะวันตก เข้ามา ผสมผสานกับวัฒนธรรมดั้งเดิม ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Step 1

สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู 22 บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps ข้อสอบเน้นสมรรถนะ 22 แผนที่เส้นทางการเดินทางติดต่อค้าขายในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ของพระเจ้าอโศกมหาราช ซึ่งท�ำให้ทรำบว่ำ พระเจ้ำอโศกมหำรำชทรงส่ง คณะสมณทูตออกเดินทำงไปเผยแผ่พระพุทธศำสนำยังดินแดนสุวรรณภูมิ ๒) หลักฐำนที่ค้นพบในไทยและดินแดนเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ได้แก่ เครื่องแก้ว ลูกปัด เครื่องประดับรูปสิงห์ที่ท�ำจำกหินคำร์เนเลียน ตะเกียงโรมัน นอกจำกนี้ยังค้นพบจำรึกต่ำง ๆ ที่ใช้ภำษำสันสกฤตและภำษำอื่น ๆ ที่ใช้ในอินเดีย บุคคลที่มีบทบำทส�ำคัญในกำรเผยแพร่อำรยธรรมอินเดียเข้ำมำใน ดินแดนไทยและดินแดนในภูมิภำคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ คือ พ่อค้ำที่เข้ำมำค้ำขำย สินค้ำ พรำหมณ์ที่เข้ำมำท�ำงำนในรำชส�ำนัก และพระสงฆ์ที่เข้ำมำเผยแผ่ พระพุทธศำสนำโดยใช้เส้นทำงน�้ำ และเส้นทำงบก เส้นทำงน�้ำ คือ เส้นทำงทะเลจำก เมืองท่ำชำยฝั่งตะวันออกของอินเดีย ข้ำมมหำสมุทรอินเดียมำยังเมืองท่ำทำง ตะวันตกของคำบสมุทรเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ผ่ำนช่องแคบมะละกำ หรือช่องแคบ ซุนดำ ส�ำหรับทำงบกเมื่อผู้คนต่ำง ๆ เดินทำงผ่ำนมหำสมุทรอินเดียแล้วอำจใช้ เส้นทำงบกผ่ำนคอคอดกระหรือตะนำวศรีข้ำมมำยังอ่ำวไทย ๒. นักเรียนศึกษาเนื้อหาเรื่อง อิทธิพล ของอารยธรรมอินเดียและจีน แล้ว ร่วมกันสนทนา โดยใช้คำถามดังนี้ • อารยธรรมอินเดียที่มีผลต่อ ประเทศไทยมากที่สุดคืออารยธรรม ใด(ตัวอย่างคำตอบ การนับถือพระพุทธศาสนา) • การเข้ามาของชาติต่าง ๆ ส่งผล ต่อชาติไทยอย่างไร (ตัวอย่างคำ ตอบ ทำให้เกิดความหลากหลายทางวัฒนธรรม ทำ ใ ห้ เ กิ ด ก า ร ผ ส ม ผ ส า น ร ะ ห ว่ า ง วัฒนธรรมต่าง ๆ วัฒนธรรมต่างชาติ เข้ามามีอิทธิพลต่อวิถีชีวิตของคนไทย) สิงคโปร์เป็นประเทศที่เปรียบเสมือนประตูการคมนาคมทางทะเล ระหว่างมหาสมุทรอินเดียกับทะเลจีนใต้และมหาสมุทรแปซิฟิก เป็นทำ เล ที่ตั้งในการจอดพักสำหรับการเดินเรือสมุทร ทำ ให้สิงคโปร์เป็นเมืองท่าที่มี ความเจริญรุ่งเรืองมาตั้งแต่ครั้งเป็นอาณานิคมของอังกฤษ ซึ่งปัจจุบัน การค้าขายและการขนส่งยังคงเป็นหัวใจหลักของเศรษฐกิจสิงคโปร์โดยมี ท่าเรือที่มีขนาดใหญ่และทันสมัยหลายแห่ง รอบรู้อาเซียนและโลก asean ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Step 1

23 สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean 23 ๑.๑.๒ อิทธิพลของอารยธรรมอินเดียที่มีต่อสังคมไทยและคนในภูมิภาค เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ การเข้ามาของอารยธรรมอินเดียก่อให้เกิดวัฒนธรรมต่าง ๆ ดังนี้ การนับถือพระพุทธศาสนาของคนไทย ได้รับอิทธิพลมาจากอินเดีย ๑) ด้านศาสนา ศาสนา ที่ชาวอินเดียน�ามาเผยแผ่ในภูมิภาค เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ คือ ศาสนา พราหมณ์-ฮินดู และพระพุทธศาสนา ท�าให้ค�าสอน พิธีกรรมทางศาสนาและ ประเพณีต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับศาสนาทั้งสอง มีอิทธิพลต่อวิถีชีวิตของคนไทย และ คนในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เช่น ความเชื่อตามคติพราหมณ์ที่นับถือเทพเจ้าต่าง ๆ ที่ส�าคัญ ได้แก่ พระศิวะ พระวิษณุ และพระพรหม และอิทธิพลจากพระพุทธศาสนา เช่น การท�าบุญ การท�าทาน การปฏิบัติตนตามหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา ปัจจุบันพระพุทธศาสนาเป็นศาสนาที่คนไทยส่วนใหญ่นับถือและมีอิทธิพลต่อการด�าเนินชีวิตของ คนในสังคมไทย ต่อมาเมื่อศาสนาอิสลามแผ่ขยายเข้ามาในประเทศอินเดีย ชาวอินเดียที่นับถือศาสนาอิสลามก็ได้น�าแนวคิดทางศาสนามาเผยแผ่ในไทย และดินแดนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ปัจจุบันประเทศที่ประชาชนส่วนใหญ่นับถือพระพุทธศาสนา ได้แก่ ประเทศไทย เมียนมา ลาว เวียดนาม กัมพูชา และสิงคโปร์ ประเทศที่ประชาชน ส่วนใหญ่นับถือศาสนาอิสลาม ได้แก่ ประเทศบรูไนดารุสซาลาม มาเลเซีย อินโดนีเซีย ส่วนประเทศที่ประชาชนส่วนใหญ่นับถือศาสนาคริสต์ คือ ประเทศฟิลิปปินส์ และติมอร์-เลสเต ๓. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์อิทธิพล ของอารยธรรมอินเดียในด้านต่าง ๆ ที่มีต่อสังคมไทยและคนในภูมิภาค เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยใช้ แผนภาพความคิดดังตัวอย่าง ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 นักเรียนแบ่งกลุ่มตามความเหมาะสม ให้แต่ละกลุ่มยกตัวอย่าง สิ่งของ สถานที่ ประเพณีวัฒนธรรมต่าง ๆ ที่ได้รับอิทธิพลมาจากอินเดีย จีนและชาติตะวันตกจำแนกลงในตารางและออกมานำ เสนอหน้าชั้นเรียน สังคมไทย วัฒนธรรมไทยมีรากฐาน ด้านศาสนา มาจากพระพุทธศาสนา การนับถือ พระพุทธศาสนา ภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีโบราณสถานทาง ศาสนาที่แสดงถึงความ เจริญรุ่งเรืองในอดีต สังคมไทย เป็นรากศัพท์ของ ภาษาไทย ด้านภาษา การใช้ภาษาสันสกฤต และภาษาบาลี ภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เป็นรากศัพท์ของภาษา ในประเทศต่างๆ ๔. นักเรียนอภิปรายเป็นความรู้ร่วมกันว่า การเข้ามาของอารยธรรมอินเดีย ก่อให้เกิดวัฒนธรรมต่าง ๆ ทั้งด้าน ศาสนาภาษาสถาปัตยกรรมนาฏศิลป์ วรรณกรรม และอาหาร มีอิทธิพลต่อ วิถีชีวิตของคนไทยและคนในภูมิภาค เอเชียตะวันออกเฉียงใต้

สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู 24 บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps ข้อสอบเน้นสมรรถนะ 24 จิตรกรรมฝาผนังเรื่อง รามเกียรติ์ ที่ได้รับอิทธิพลมาจากอินเดีย เครื่องดนตรีที่ได้รับอิทธิพลมาจากอินเดีย ๒) ด้านภาษา หลักฐานประเภทตัวเขียนหรือจารึกเก่าที่ค้นพบใน ดินแดนเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และในดินแดนไทยพบว่า ส่วนใหญ่มีวิวัฒนาการ มาจากตัวอักษรในภาษาอินเดีย เนื่องจากภาษาเหล่านี้แพร่เข้ามาพร้อมกับการค้า และการเผยแผ่ศาสนา เช่น ภาษาสันสกฤตและบาลี จนกลายเป็นภาษาที่ใช้ใน อาณาจักรต่าง ๆ และเป็นรากศัพท์ของภาษาบางภาษาในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ในปัจจุบัน เช่นค�าว่า บิดา มารดา ดารา บรรพชา ชัยชนะ ประเทศที่รับวัฒนธรรม ด้านภาษาจากอินเดีย ได้แก่ ประเทศไทย เมียนมา กัมพูชา มาเลเซีย อินโดนีเซีย ๓) ด้านสถาปัตยกรรม นาฏศิลป์ และวรรณกรรม อิทธิพลของ อารยธรรมอินเดียในเรื่องศิลปะ สถาปัตยกรรม และวรรณกรรม มักเน้นเรื่อง ที่เกี่ยวข้องกับศาสนา ดังจะเห็นได้จาก โบราณสถานโดยทั่วไป เช่น รูปทรงเจดีย์ โบสถ์ วิหาร และประติมากรรม ได้แก่ พระพุทธรูป เทวรูปต่าง ๆ รวมทั้งภาพ จิตรกรรมฝาผนัง ส�าหรับด้านดนตรีและ นาฏศิลป์ เครื่องดนตรีอินเดียที่มีอิทธิพล ต่อคนไทยและประเทศต่าง ๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ได้แก่ เครื่องเป่า เช่น สังข์ ปี่ เครื่องตี เช่น กลอง ฆ้อง ซึ่งใช้ใน พิธีกรรม และงานรื่นเริง ในด้านนาฏศิลป์ อิทธิพลของอารยธรรมอินเดียที่เห็นได้ชัด ได้แก่ โขนและหุ่นกระบอก ส่วนวรรณกรรม ของอินเดียมักเกี่ยวข้องกับเรื่องของ ศาสนา ได้แก่ นิทานชาดกเรื่องต่าง ๆ ที่ ส่งเสริมบทบาทของผู้น�า เช่น รามเกียรติ์ มหาภารตยุทธ คติธรรมในวรรณกรรมเหล่านี้ได้ผสมผสานเป็นความเชื่อและ ๕. นักเรียนวิเคราะห์ความสำ คัญของ อารยธรรมอินเดียที่มีต่อสังคมไทย โดยใช้แผนภาพความคิดดังตัวอย่าง ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 นักเรียนจับคู่ร่วมกันยกตัวอย่างสถาปัตยกรรม นาฏศิลป์ และ วรรณกรรมที่ได้รับอิทธิพลจากอารยธรรมอินเดียให้ได้มากที่สุด แล้วเลือก ตัวแทนนักเรียน ๓-๔ คู่ ออกมานำ เสนอหน้าชั้นเรียน โดยครูตรวจสอบ ความถูกต้องและให้ความรู้เพิ่มเติม ความสำคัญ ของอารยธรรม อินเดียที่มีต่อ สังคมไทย มีพระพุทธศาสนาเป็นที่ ยึดเหนี่ยว จิตใจ มีหลักธรรม คำสอนเป็น แนวทางในการ ดำ เนินชีวิต หล่อหลอม จิตใจให้เป็น ผู้มีคุณธรรม สร้างสรรค์ ศิลปกรรม ที่โดดเด่น และสวยงาม ๖. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์อิทธิพล ของอารยธรรมจีนในด้านต่าง ๆ ที่มีต่อสังคมไทยและคนในภูมิภาค เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยใช้ แผนภาพความคิดดังตัวอย่าง ด้านศาสนา ความเชื่อในลัทธิ ขงจื๊อและลัทธิเต๋า ภูมิภาคเอเชียตะวันออก- เฉียงใต้ หล่อหลอมความกตัญญู กตเวทีต่อบิดามารดา และบรรพบุรุษ สังคมไทย มีประเพณีเกี่ยวกับ การไหว้บรรพบุรุษ ประเพณีกินเจ

25 สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean 25 ความประพฤติพื้นฐานของคนไทย และคนในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เช่น การบริจาคทาน การเคารพเชื่อฟัง ความกตัญญูกตเวทีและความจงรักภักดี แกงมัสมั่น ๔) ด้านอาหาร อาหารและเครื่องปรุง อินเดียที่มีอิทธิพลต่อคนไทยและคนในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ได้แก่ แกงชนิดต่าง ๆ เช่น แกงกะหรี่ มัสมั่นที่ปรุงด้วยเครื่องเทศ นอกจากนี้ยังมีโรตี มะตะบะ ซึ่งได้รับความนิยมจนกลายเป็นส่วนหนึ่งของ อาหารไทยและผู้คนในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ๑.๒ อารยธรรมจีน ๑.๒.๑ การเข้ามาของอารยธรรมจีนในดินแดนไทยและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ประมาณพุทธศตวรรษที่ ๑๔ เมื่อชาวจีนอพยพลงทางใต้และขยาย อาณาเขตจนถึงชายฝั่งทะเล ชาวจีนจึงได้เดินทางเลียบชายฝั่งทะเล ติดต่อสัมพันธ์ กับผู้คนในดินแดนเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ท�าให้อารยธรรมจีนกระจายเข้ามาใน ดินแดนแห่งนี้ สืบเนื่องถึงปัจจุบัน หลักฐานที่มีเรื่องราวการติดต่อระหว่างชาวจีนกับผู้คนในดินแดน เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ได้แก่ ๑) หลักฐานของชาวจีนที่กล่าวถึงดินแดนเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซากเรือส�าเภาเสม็ดงาม จังหวัดจันทบุรี ได้แก่ จดหมายเหตุจีน เช่น บันทึกของ คังไถ ทูตจีนที่เดินทางมาติดต่อกับ กษัตริย์ฟูนัน ที่ได้บันทึกถึงอาณาจักร ฟูนัน (ตั้งอยู่ในประเทศกัมพูชาในปัจจุบัน) ประมาณพุทธศตวรรษที่ ๙ ว่า เป็น อาณาจักรที่ส่งบรรณาการให้กับจีน ๗. นัก เรียน วิ เคราะห์ค วามสำ คัญ ของอารยธรรมจีนที่มีต่อสังคมไทย โดยใช้แผนภาพความคิดดังตัวอย่าง ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 ก่อให้เกิด ประเพณี วัฒนธรรม ที่ดีงาม ส่งเสริม คุณธรรม ด้านความ กตัญญู มีการนำ คำศัพท์ใน ภาษาจีนมาใช้ สร้างสรรค์ วัฒนธรรมด้าน การรับประทาน อาหาร ๘. นักเรียนคิดประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า เกี่ยวกับอิทธิพลของอารยธรรมอินเดีย และจีนที่มีต่อตนเองและสังคมไทย โดยใช้คำถาม ดังนี้ • อ า ร ย ธ ร ร ม อิ น เ ดี ย มี ผ ล ต่ อ นักเรียนอย่างไร (ตัวอย่างคำ ตอบ ทำ ใ ห้มีก า ร นำ ห ลั กธ รร ม ท า ง ศ า สนา มาใช้เป็นแนวทางในการดำ เนินชีวิต) • อารยธรรมจีนมีผลต่อสังคม อย่างไร (ตัวอย่างคำ ตอบ ทำให้มี วัฒนธรรมที่ดีงาม เช่น การถือศีลกินเจ) ความสำคัญ ของอารยธรรม จีนที่มีต่อ สังคมไทย

สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู 26 บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps ข้อสอบเน้นสมรรถนะ 26 ๑.๒.๒ อิทธิพลของอารยธรรมจีนที่มีต่อสังคมไทยและคนในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ๑) ด้านศาสนา ด้านความเชื่อในลัทธิขงจื๊อและเต๋า ลัทธิขงจื๊อเน้น เรื่องการเคารพบรรพบุรุษ ส่วนลัทธิเต๋าเน้นเรื่องการผสมกลมกลืนกับธรรมชาติ ได้ก่อให้เกิดขนบธรรมเนียมประเพณีในสังคมไทย เช่น พิธีไหว้เจ้า สารทจีน ตรุษจีน พิธีไหว้พระจันทร์ โดยเฉพาะพิธีกินเจ ซึ่งแต่เดิมปฏิบัติอยู่ในหมู่คนไทย เชื้อสายจีน แต่ต่อมาได้รับความนิยมปฏิบัติในหมู่ชาวไทยด้วยเช่นกัน ความเชื่อ เยาวราชเป็นย่านที่คนจีนอาศัยอยู่ ๒) หลักฐานที่ค้นพบในดินแดนเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ได้แก่ ซากเรือส�าเภาจีน เครื่องถ้วยชาม ซึ่งพบอยู่ตามเมืองท่าในดินแดนเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ บุคคลที่มีบทบาทส�าคัญ ในการเผยแพร่อารยธรรมจีนเข้ามาใน ดินแดนไทยและดินแดนในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ คือ พ่อค้าชาวจีนที่ได้ เดินทางเข้ามาติดต่อค้าขาย พระภิกษุและนักการทูต โดยใช้เส้นทาง คือ เส้นทางบก และเส้นทางน�้า เส้นทางบก คือ เส้นทางบนภาคพื้นทวีป ได้แก่ ทางตอนเหนือของ ประเทศเมียนมา และเวียดนามในปัจจุบัน ส�าหรับเส้นทางน�้า มีเส้นทางส�าคัญ คือ จากเมืองท่าริมฝั่งแม่น�้าโขงของหยุนหนาน (ยูนนาน) จนถึงเมืองท่าบริเวณ ปากแม่น�้าโขง ประเทศเวียดนาม นอกจากนี้ยังมีเส้นทางทะเลจากเมืองทางตอนใต้ ของจีนเลียบชายฝั่งลงมาจนถึงช่องแคบมะละกา เหล่านี้ น้อมน�าให้คนท�าความดี เช่น ความกตัญญู การปฏิบัติตนให้มีมารยาท ความเมตตาต่อสัตว์ การรักษาสิ่งแวดล้อม ๒) ด้านภาษา สังคมไทย ได้รับอิทธิพลภาษาจีนที่น�ามาใช้ใน ภาษาไทย เช่น โต๊ะ เก้าอี้ เตียง ตาชั่ง คะน้า กวางตุ้ง ส่วนในประเทศอื่น ๆ Step 3 ขั้นปฏิบัติ และสรุปความรู้ หลังการปฏิบัติ ๙. นักเรียนแบ่งกลุ่มยกตัวอย่างอิทธิพล ข อง อ าร ย ธรร ม อิ น เ ดี ย แ ละ จีนมา ๑ ตัวอย่าง อธิบายอิทธิพล ของอารยธรรมดังกล่าวที่มีผล ต่อสังคมไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้บันทึกข้อมูลลงใน แบบบันทึกดังตัวอย่าง ข้อใดเป็นวัฒนธรรมที่รับมาจากจีน ๑ การผูกเน็กไท ๒ การใช้ตะเกียบคีบอาหาร ๓ การทักทายด้วยการจับมือ ๔ วรรณกรรมเรื่องรามเกียรติ์ (เฉลย ๒ เพราะการใช้ตะเกียบในการรับประทานอาหารเป็นวัฒนธรรม ของชาวจีน) แบบบันทึกอิทธิพลของอารยธรรม • อารยธรรมด้าน • ได้รับอิทธิพลจาก • ผลต่อสังคมไทย • ผลต่อเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (ศาสนา) (อินเดีย) (มีพระพุทธศาสนา (มีหลักธรรมในการดำ เนินชีวิตเพื่อการ เป็นศาสนาที่คนไทยส่วนใหญ่นับถือ) อยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข) จากนั้นนักเรียนร่วมกันตรวจสอบ และประเมินชิ้นงานว่ามีความถูกต้อง สมบูรณ์หรือไม่ และปรับปรุงแก้ไข ให้ดีขึ้น ๑๐. นักเรียนร่วมกันสรุปสิ่งที่เข้าใจ เป็นความรู้ร่วมกันดังนี้ • อารยธรรมอินเดียและจีนมี อิทธิพลต่อการดำ เนินชีวิตของ ค น ไ ท ย แ ล ะ ค น ใ น ภู มิ ภ า ค เอเชียตะวันออกเฉียงใต้มีการ ผสมผสานกับวัฒนธรรมไทย ทำ ให้ เกิดวัฒนธรรมที่ดีงาม ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

27 สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean 27 ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่มีเชื้อสายชาวจีนเข้าไปตั้งถิ่นฐานอยู่มาก ก็มีการน�าภาษาจีนไปใช้เช่นกัน เช่น ประเทศสิงคโปร์ ๓) ด้านสถาปัตยกรรม นาฏศิลป์ และวรรณกรรม อิทธิพลศิลปะ และสถาปัตยกรรมจีนเห็นได้จากรูปแบบศาลเจ้าจีนและงานปูนปั้นลวดลายดอกไม้ หรือมังกรประดับหลังคาหรือตัวอาคาร คนไทยน�ามาประดับโบสถ์ วิหาร เช่น วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม ที่กรุงเทพมหานคร นอกจากนี้ เครื่องดนตรีจีน ได้แก่ เครื่องเป่า เช่น ปี่ เครื่องตี เช่น ฉาบ กลอง ขิม ได้น�ามาใช้ในสังคมไทยในพิธีกรรม และงานรื่นเริง รวมทั้งการแสดง เช่น งิ้ว การเชิดสิงโต นอกจากนี้ยังมีวรรณกรรม ที่ส�าคัญ ได้แก่ สามก๊ก และไซอิ๋ว วัดบรมราชากาญจนาภิเษกอนุสรณ์ จังหวัดนนทบุรี สร้างตามแบบสถาปัตยกรรมจีน วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร ที่มีลวดลายของสถาปัตยกรรมจีน การรับประทานก๋วยเตี๋ยวโดยใช้ตะเกียบ เป็นการรับวัฒนธรรมมาจากจีน ๔) อาหาร อาหารจีนมี กรรมวิธีการท�าอาหารหลากหลายไม่ว่า จะเป็นวิธีการย่าง เช่น เป็ดย่าง วิธีการผัด เช่น ผัดผักชนิดต่าง ๆ วิธีการต้ม เช่น แกงจืด รวมทั้งอาหารประเภทเส้น ได้แก่ บะหมี่ ก๋วยเตี๋ยว น�ามาปรุงได้หลากหลาย ท�าให้อาหารจีนได้รับความนิยมจนกลาย เป็นส่วนหนึ่งของอาหารไทย มีผลให้ บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 นักเรียนแบ่งกลุ่มศึกษาขนบธรรมเนียมประเพณีและวัฒนธรรมจีน ที่มีต่อวิถีชีวิตของคนไทยมา ๑ ตัวอย่าง แล้วรวบรวมข้อมูลที่ได้มานำ เสนอ หน้าชั้นเรียนแล้วร่วมกันแลกเปลี่ยนความคิดเห็น ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Step4 ๑๑. นักเรียนออกมานำ เสนออิทธิพลของ อารยธรรมอินเดียและจีนในรูปแบบ ที่น่าสนใจ พร้อมแสดงภาพประกอบ ๑๒. นักเรียนเผยแพร่วัฒนธรรมไทย ที่ดีงามที่ได้รับอิทธิพลมาจากอารยธรรม อินเดียและจีน เพื่อให้ทุกคนร่วมกัน อนุรักษ์ให้คงอยู่สืบต่อไป Step5 ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า บริการสังคม และจิตสาธารณะ

สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู 28 บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps ข้อสอบเน้นสมรรถนะ 28 นักการทูต เป็นตัวแทนของประเทศไปประจำ�ก�รอยู่ในต่�งประเทศ มี บทบ�ทหน้�ที่ในก�รรักษ� ส่งเสริมผลประโยชน์ และดูแลคุ้มครองประช�ชน ในช�ติที่อยู่ในต่�งประเทศ ผู้ที่ประกอบอ�ชีพนี้จะต้องมีไหวพริบ คว�มรอบรู้ ในเรื่องร�วต่�งๆ เป็นอย่�งดี ปัจจุบันเป็นโลกในยุคโลกาภิวัตน์ ที่ผู้คนสามารถติดต่อสื่อสารกันได้อย่าง รวดเร็วและกว้างขวางผ่านทางโทรทัศน์ โทรศัพท์ อินเทอร์เน็ต ท�าให้วัฒนธรรม ของชาติที่เจริญรุ่งเรือง และมีความเจริญทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสูงกว่า แพร่กระจายไปยังดินแดนต่าง ๆ ได้อย่างรวดเร็ว นักเรียนได้เรียนมาแล้วว่าประเทศไทยตั้งอยู่ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และรับอารยธรรมอินเดียและจีนมาตั้งแต่สมัยโบราณ ทั้งทางด้านการนับถือ ศาสนาและความเชื่อ ภาษา ศิลปกรรม วรรณกรรม และอาหาร ต่อมาในพุทธศตวรรษที่ ๒๒ ชาวตะวันตก เช่น โปรตุเกส อังกฤษ ฝรั่งเศส ได้เดินทางเข้ามาติดต่อค้าขายและเผยแผ่ศาสนาในดินแดนไทยและดินแดนใน เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ท�าให้ไทยได้เรียนรู้วัฒนธรรมตะวันตก และน�ามาใช้ในการ ด�าเนินชีวิตด้วย ๒.๑ อิทธิพลของวัฒนธรรมต่างชาติ ด้านภาษา ปัจจุบันภาษาอังกฤษมีความส�าคัญในการติดต่อสื่อสารและเป็น ภาษาที่คนทั่วโลกใช้เป็นภาษาสากล ดังนั้นจึงมีความจ�าเป็นที่คนไทยต้องเรียนรู้ เครื่องถ้วยจีนถูกน�าเข้ามาใช้เป็นภาชนะในส�ารับอาหารไทย รวมทั้งการใช้ตะเกียบ รับประทานอาหารด้วย การเลือกรับอารยธรรมอินเดียและจีนท�าให้สังคมไทยได้รับประโยชน์ ทั้งทางด้านวัตถุและจิตใจที่หล่อหลอมให้สังคมมีความเจริญสืบเนื่องถึงปัจจุบัน ๒. อิทธิพลของวัฒนธรรมต่างชาติที่มีต่อสังคมไทยในปัจจุบัน ตัวชี้วัด ส ๔.๒ ป.๕/๒ ภาระงาน/ชิ้นงาน แบบบันทึกอิทธิพลของวัฒนธรรม ต่างชาติที่มีต่อสังคมไทยในปัจจุบัน ๑. นักเรียนร่วมกันสนทนาเกี่ยวกับ อิทธิพลของวัฒนธรรมต่างชาติที่มีต่อ สังคมไทยโดยใช้คำถามดังนี้ • ในชีวิตประจำ วันของนักเรียน ได้รับอิทธิพลจากต่างชาติอย่างไรบ้าง (ตัวอย่างคำ ตอบ การแต่งกายตาม ส มั ย นิ ย ม ก า ร พู ด ภ า ษ า อั ง ก ฤ ษ การนับถือศาสนาคริสต์) • นักเรียนรับวัฒนธรรมตะวันตก โดยผ่านช่องทางใดบ้าง (ตัวอย่าง คำ ตอบ โทรทัศน์ เว็บไซต์ ภาพยนตร์) ๒. นักเรียนศึกษาเนื้อหาเรื่อง อิทธิพล ข อง วัฒน ธรรมต่าง ชาติที่มีต่ อ สังคมไทยในปัจจุบัน บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 นักเรียนยกตัวอย่างอิทธิพลของวัฒนธรรมต่างชาติที่มีผลต่อการ ดำ เนินชีวิตของนักเรียนมากที่สุดแล้วออกมานำ เสนอหน้าชั้นเรียน พร้อมทั้ง ยกตัวอย่างประกอบ ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Step 1 อิทธิพลของวัฒนธรรม ต่างชาติที่มีต่อสังคมไทย ในปัจจุบัน

29 สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean 29 และใช้ภาษาอังกฤษในการสื่อสารให้ถูกต้อง นอกจากนี้ค�าบางค�าในภาษาอังกฤษ ได้ถูกน�ามาใช้รวมกับภาษาไทย เช่น คอมพิวเตอร์ ไอศกรีม ฟุตบอล ด้านศาสนา เนื่องจากสังคมไทยให้เสรีภาพแก่ประชาชนในการนับถือศาสนา ท�าให้มีชาวไทยส่วนหนึ่งนับถือศาสนาคริสต์ด้วย ซึ่งเป็นผลให้สังคมไทยมีการ เฉลิมฉลองในวันคริสต์มาส ซึ่งชาวคริสต์ถือว่าเป็นวันที่พระเยซูประสูติ นอกจากนี้ ยังมีความเชื่อและวันส�าคัญที่ชาวตะวันตกมีการเฉลิมฉลองก็แพร่หลายในสังคมไทย ด้วย เช่น วันฮาโลวีน (๓๑ ตุลาคม) ซึ่งเป็นความเชื่อเกี่ยวกับวิญญาณของคนที่ล่วงลับ ไปแล้ว วันวาเลนไทน์ (๑๔ กุมภาพันธ์) หรือวันแห่งความรัก พื้นที่ใช้สอยในบริเวณเมืองเพิ่มขึ้น นอกจากนี้ยังน�าเครื่องดนตรี เช่น เปียโน กีตาร์ เข้ามาใช้ในการบรรเลงเพลงและ ฝึกเต้นร�าตามจังหวะต่าง ๆ แบบ ชาวตะวันตก รวมทั้งการเต้นบัลเลต์ ส�าหรับวรรณกรรม และนิทานที่ส�าคัญ เช่น โรเมโอกับจูเลียต นิทานอีสป สโนว์ไวท์กับคนแคระทั้งเจ็ด ด้านสถาปัตยกรรม นาฏศิลป์ และวรรณกรรม ปัจจุบันคนไทยนิยมสร้าง ที่อยู่อาศัยเป็นตึกแบบชาติตะวันตก และมีการสร้างอาคารสูงในเมืองใหญ่เพื่อให้มี อาคารสูงที่สร้างขึ้นโดยรับวัฒนธรรม มาจากชาติตะวันตก การแต่งกายของคนไทย ที่ได้รับอิทธิพลจากชาติตะวันตก ด้านการแต่งกาย การแต่งกายของคนไทย ในปัจจุบันได้มีการเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม เช่น ในอดีต ผู้หญิงไทยนุ่งโจงกระเบนหรือผ้าถุงคาดผ้าแถบ ผู้ชายนุ่งกางเกงขากว้าง คาดเอวด้วยผ้าขาวม้า เมื่ออารยธรรมตะวันตกกระจายเข้ามาส่งผลให้ การแต่งกายของคนไทยเปลี่ยนแปลงไป เช่น ผู้หญิง สวมกระโปรงหรือกางเกง ผู้ชายสวมกางเกงแบบ ชาวตะวันตก ถ้าไปงานพิธีการ ผู้หญิงสวมถุงน่อง ผู้ชายใส่สูท ผูกเน็กไท ๓. นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็น โดยใช้คำถามดังนี้ • ใ น ท้ อง ถิ่ น ข อง นั ก เรี ย น มี สถาปัตยกรรมใดบ้างที่ได้รับอิทธิพล มาจากชาติตะวันตก (ตัวอย่างคำ ตอบ ที่อยู่อาศัย) • มีเครื่องดนตรีใดบ้างที่ได้รับอิทธิพล มาจากชาติตะวันตก(ตัวอย่างคำ ตอบ เปียโน กลอง แซ็กโซโฟน) • อาหารชนิดใดบ้างที่ได้รับอิทธิพล มาจากชาติตะวันตก(ตัวอย่างคำ ตอบ สปาเกตตี พิซซา สเต๊ก) ๔. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์ผลดีและ ผลเสียของการรับวัฒนธรรมจาก ชาติตะวันตกโดยใช้แผนภาพความคิด ดังตัวอย่าง การเผยแพร่วัฒนธรรมตะวันตกทำ ให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในสังคมไทยอย่างไร ๑ การสร้างสถาปัตยกรรมที่มีลวดลายมังกรเพิ่มมากขึ้น ๒ การใช้ช้อนส้อมรับประทานอาหารแทนการใช้มือเปิบ ๓ มีคนไทยนับถือศาสนาอิสลามเพิ่มขึ้น ๔ คนไทยนิยมทอผ้าขึ้นมาใช้เอง (เฉลย ๒ เพราะการใช้ช้อนส้อมเป็นวัฒนธรรมด้านการรับประทานอาหารของชาติ- ตะวันตกที่ทำให้คนไทยหันมาใช้แทนการใช้มือเปิบเหมือนแต่ก่อน) ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 ผลดี ทำ ให้เกิดความเจริญ ก้าวหน้า มีความทันสมัย ผลเสีย ทำ ให้เกิดความฟุ่มเฟือย เน้นด้านวัตถุนิยม อารยธรรมตะวันตก ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู 30 บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps ข้อสอบเน้นสมรรถนะ 30 อาหารที่ได้รับอิทธิพลมาจากวัฒนธรรมตะวันตก ด้านอาหาร อาหารของ ชาติตะวันตกได้รับความนิยมแพร่หลาย ในปัจจุบัน อาหารที่คนส่วนใหญ่นิยม รับประทาน เช่น พิซซา สเต๊ก สลัด ขนมปัง สปาเกตตี ท�าให้วิธีรับประทานอาหาร ภาชนะและเครื่องมือที่ใช้ในการ รับประทานเปลี่ยนไป เช่น การใช้ ช้อนส้อม และมีดตัดชิ้นอาหาร นอกจากวัฒนธรรมตะวันตกแล้ว สังคมไทยยังรับวัฒนธรรมของประเทศ เพื่อนบ้านและประเทศอื่น ๆ ในทวีปเอเชียด้วย ที่ส�าคัญคือ วัฒนธรรมเกาหลี และ ญี่ปุ่น เช่น ด้านภาษา ดนตรี การแต่งกาย อาหาร ภาพยนตร์ อิทธิพลของวัฒนธรรมต่างชาติดังกล่าวมีผลกระทบต่อสังคมไทยอย่าง กว้างขวาง ที่ส�าคัญคือ ท�าให้สังคมไทยมีความเป็นสากลยิ่งขึ้น ทั้งด้านการแต่งกาย การใช้ภาษา ความคิดและความเชื่อ รวมทั้งการรับความเจริญทางเทคโนโลยีต่าง ๆ แต่การรับวัฒนธรรมต่างชาติ โดยไม่ค�านึงถึงความเหมาะสมกับสภาพแวดล้อม ทางธรรมชาติและสภาพแวดล้อมของสังคมไทย ก่อให้เกิดผลเสียหลายด้าน เช่น ท�าให้เสียเอกลักษณ์ของความเป็นไทย เช่น การแต่งกายที่ไม่เหมาะสมของสตรีและ เยาวชนที่เลียนแบบตะวันตก เกาหลี และญี่ปุ่นที่เน้นเรือนร่าง กระโปรงหรือกางเกง ที่สั้นมาก ซึ่งขัดต่อวัฒนธรรมไทย การแต่งกายด้วยชุดสูทสากลที่ไม่เหมาะสมกับ สภาพอากาศเมืองร้อน ความนิยมในดนตรีและนาฏศิลป์ตามแบบตะวันตกเป็นผลให้ เยาวชนไทยละเลยการชมภาพยนตร์ไทย ฟังดนตรีไทย หรือชมนาฏศิลป์ไทย และเห็นว่าเป็นเรื่องล้าสมัย ซึ่งอาจจะส่งผลให้การแต่งกายแบบไทย ดนตรีไทย นาฏศิลป์ไทยยิ่งไม่ได้รับความนิยมมากขึ้น ซึ่งอาจจะสูญหายไปในที่สุด ๕. นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็น เกี่ยวกับอิทธิพลของอารยธรรมตะวันตก ในด้านต่าง ๆ ที่มีผลต่อการดำ เนิน ชีวิตของคนในสังคม โดยใช้แผนภาพ ความคิดดังตัวอย่าง ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับการแต่งกายของคนไทย ว่ามีวิวัฒนาการมาอย่างไร และปัจจุบันการแต่งกายของวัยรุ่นมีความ เหมาะสมกับวัฒนธรรมไทยหรือไม่ อย่างไร โดยนักเรียนแสดง ความคิดเห็นได้อย่างอิสระ และครูชมเชยนักเรียนที่แสดงความคิดเห็นได้ อย่างสร้างสรรค์ ผลต่อการดำ เนินชีวิต มีการใช้ภาษาอังกฤษ ในการติดต่อสื่อสารกัน ด้านภาษา ผลต่อการดำ เนินชีวิต มีการแต่งกายที่ทันสมัยเช่น ผู้หญิงใส่กระโปรงสวมถุงน่อง ด้านการแต่งกาย ผลต่อการดำ เนินชีวิต ใช้ช้อนส้อมและมีดในการ รับประทานอาหาร ด้านอาหาร ผลต่อการดำ เนินชีวิต ประชาชนมีการนับถือ ศาสนาคริสต์ ด้านศาสนา

31 สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean 31 ผลต่อเศรษฐกิจ ความนิยมในวัฒนธรรมตะวันตก และวัฒนธรรมต่างชาติอื่น ๆ เป็นผลให้ คนไทยสูญเสียเงินตราต่างประเทศในการใช้ผลผลิตจากต่างประเทศ เช่น ภาพยนตร์ (เกาหลี ญี่ปุ่น ยุโรป สหรัฐอเมริกา) เครื่องส�าอาง เครื่องแต่งกาย เครื่องประดับ ซึ่งส่วนใหญ่มีราคาแพง ท�าให้สูญเสียเงินตราต่างประเทศอย่างฟุ่มเฟือย การใช้สินค้าฟุ่มเฟือยจากต่างประเทศส่งผลให้เงินตราไหลออกนอกประเทศ ผลต่อสังคมไทย ปัจจุบันเยาวชนไทยและชาวไทยในเมืองใหญ่นิยมที่จะประพฤติตนตามแบบ ตะวันตก เช่น การแยกจากครอบครัวมาอยู่ล�าพัง ท�าให้ละเลยพ่อแม่หรือญาติผู้ใหญ่ นิยมความเป็นปัจเจกชนหรือมุ่งพัฒนาตนเองให้ก้าวหน้าเจริญรุ่งเรืองและสะสมวัตถุ เพื่อแสดงความมีฐานะทางสังคม ท�าให้ละเลยวิถีชีวิตแบบไทยที่ชอบช่วยเหลือ เกื้อกูลกันและกัน สังคมไทยในปัจจุบัน โดยเฉพาะในเมืองใหญ่จึงต่างคน ต่างอยู่ ขาดความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ ขาดจิตสาธารณะ และต่างเห็นประโยชน์ส่วนตน มากกว่าประโยชน์ส่วนรวม การรับและการผสมผสานทางวัฒนธรรม ท�าให้สังคมไทยมีความเป็นสากล มากขึ้น แต่อย่างไรก็ตามการรับวัฒนธรรมจากต่างชาติเข้ามาใช้ในการด�าเนินชีวิต ควรค�านึงถึงความเหมาะสมกับสังคมไทยด้วย เราจึงควรเลือกรับวัฒนธรรมต่างชาติ มาปรับใช้ในสังคมไทยให้เหมาะสม และช่วยกันรักษาวัฒนธรรมไทยที่ดีงามไว้ เพื่อแสดงถึงเอกลักษณ์ในความเป็นไทยให้คงอยู่ตลอดไป ๒.๒ ผลกระทบของวัฒนธรรมต่างชาติต่อสังคมไทย ๖. นักเรียนวิเคราะห์ผลกระทบของ วัฒนธรรมต่างชาติที่มีต่อสังคมไทย ทั้งด้านเศรษฐกิจและสังคม โดยใช้ แผนภาพความคิดดังตัวอย่าง ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 ๗. นักเรียนคิดประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า เกี่ยวกับการรับวัฒนธรรมต่างชาติ เข้ามาในสังคมไทย โดยใช้คำถาม ดังนี้ • นักเรียนจะนำ วัฒนธรรมจาก ต่างชาติมาใช้ประโยชน์ในการดำ เนิน ชีวิตอย่างไร(ตัวอย่างคำ ตอบ ฝึกพูด และเขียนภาษาอังกฤษ เพื่อให้สามารถ สื่อสารกับชาวต่างชาติได้) ผลกระทบของ วัฒนธรรม ต่างชาติที่มีต่อ สังคมไทย ผลต่อสังคม ข้อใดเป็นผลดีของการเรียนรู้ภาษาอังกฤษมากที่สุด ๑ ทำ ให้ประเทศชาติเจริญก้าวหน้า ๒ ทำ ให้สามารถติดต่อสื่อสารกับชาวต่างชาติได้ ๓ ยกระดับการศึกษาของเยาวชนไทยให้สูงขึ้น ๔ ทำ ให้เข้าใจเนื้อหาในภาพยนตร์ต่างประเทศได้ดียิ่งขึ้น (เฉลย ๒ เพราะการติดต่อสื่อสารจะทำให้เกิดความเข้าใจระหว่างกัน ซึ่งเป็นพื้นฐานสำ คัญในการอยู่ร่วมกันในสังคม) ผลต่อเศรษฐกิจ มีการใช้จ่ายเงินฟุ่มเฟือยมากขึ้น เพื่อซื้อสินค้าต่างชาติ วัฒนธรรมไทยบางอย่างสูญหายไป เกิดการรับวัฒนธรรม จากต่างชาติมาแทนที่ ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

สุดยอดคู่มือครู สุดยอดคู่มือครู 32 บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps ข้อสอบเน้นสมรรถนะ 32 ความรู้เพิ่มเติม สรุป ชาติตะวันตกชาติแรกที่เข้ามาติดต่อค้าขายในประเทศไทยคือประเทศ โปรตุเกสโดยเข้ามาติดต่อค้าขายกับไทยในสมัยสมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๒ เมื่อ พ.ศ. ๒๐๕๔ www.guru.sanook.com/สารานุกรมไทยสำาหรับเยาวชนฯ_เล่มที่_20 ความสัมพันธ์ทางด้านวัฒนธรรมกับชาติตะวันตก ประเทศไทยได้รับอารยธรรมมาจากหลายประเทศทั่วโลก โดยในอดีตอารยธรรม สำาคัญที่เข้ามาในประเทศไทย คือ อารยธรรมจากอินเดีย และจีน ทั้งด้านศิลปวัฒนธรรม ภาษา การนับถือศาสนา และอาหาร ซึ่งมีอิทธิพลต่อการดำารงชีวิตของคนไทย ปัจจุบัน อารยธรรมของชาติตะวันตกได้เผยแพร ่เข้ามาในประเทศไทย และประเทศในภูมิภาค เอเชียตะวันออกเฉียงใต้มากขึ้น อันเนื่องมาจากความเจริญก้าวหน้าด้านวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยีส ่งผลให้วิถีชีวิตของคนไทยเปลี่ยนแปลงไปตามกระแสวัฒนธรรมของ ชาติตะวันตกที่เข้ามา ทั้งด้านสถาปัตยกรรม นาฏศิลป์และวรรณกรรม การแต่งกาย และ อาหาร ก่อให้เกิดการผสมผสานวัฒนธรรมให้มีความเป็นสากลมากขึ้น การรับวัฒนธรรม จากต่างชาติส่งผลให้วัฒนธรรมดั้งเดิมของไทยสูญหายไป จึงจำาเป็นที่ทุกคนควรร่วมกัน อนุรักษ์วัฒนธรรมที่ดีงามของไทยให้คงอยู่สืบทอดต่อไป ๘. นักเรียนแบ่งกลุ่มยกตัวอย่างวัฒนธรรม ต่างชาติที่มีอิทธิพลต่อสังคมไทยมา ๑ ตัวอย่าง วิเคราะห์ผลที่เกิดขึ้น แนวทางการนำ วัฒนธรรมไปใช้ให้เกิด ประโยชน์ต่อตนเองและสังคมลงใน แบบบันทึก แล้วสรุปเป็นความคิด รวบยอด จากนั้นนักเรียนร่วมกัน ตรวจสอบผลงานว่ามีสิ่งใดที่ควร ปรับปรุงแก้ไขหรือไม่ และร่วมกัน ปรับปรุงแก้ไขให้ดียิ่งขึ้น ๙. นักเรียนร่วมกันสรุปสิ่งที่เข้าใจเป็น ความรู้ร่วมกันดังนี้ • ประเทศไทยได้รับอิทธิพลของ วัฒนธรรมจากต่างชาติมาตั้งแต่อดีต จนถึงปัจจุบัน ส่งผลให้วิถีชีวิตของ คนไทยเปลี่ยนแปลงไปตามกระแส วัฒนธรรม ดังนั้น เราจึงควรเลือกรับ วัฒนธรรมที่ดีงามมาประยุกต์ใช้ให้ เหมาะสม โดยไม่ทำ ลายวัฒนธรรม ดั้งเดิมของชาติไทย Step 3 ขั้นปฏิบัติ และสรุปความรู้ หลังการปฏิบัติ ๑๐. นักเรียนออกมานำ เสนอผลงานเกี่ยวกับ วัฒนธรรมต่างชาติที่มีอิทธิพลต่อ สังคมไทยในปัจจุบันหน้าชั้นเรียน ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Step4 Step5 ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า บริการสังคม และจิตสาธารณะ บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 นักเรียนร่วมกันเสนอแนวทางการนำ วัฒนธรรมต่างชาติมาใช้ในชีวิต ประจำ วันให้เหมาะสมกับวิถีชีวิตความเป็นอยู่ของคนไทย และไม่ก่อให้เกิด ๑๑. นักเรียนร่วมกันจัดกิจกรรมเกี่ยวกับ ผลกระทบต่อวัฒนธรรมที่ดีงามของไทย วัฒนธรรมต่างชาติที่มีประโยชน์และมี ความสำคัญต่อสังคมไทย เพื่อเผยแพร่ ให้ผู้อื่นเห็นความสำ คัญและร่วมกัน อนุรักษ์