83 สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean ๖. เตรียมท�ำโครงโมไบล์โดยใช้ลวดจำกไม้แขวนเสื้อหรือกิ่งไม้ตำมควำมต้องกำร จำกนั้นน�ำเชือกหรือเอ็นมำผูกเข้ำกับโครงที่เตรียมไว้ดังตัวอย่ำง ๗. น�ำปลำขนำดต่ำง ๆ มำร้อยเข้ำกับเชือกโมไบล์ที่เตรียมไว้และควรติดกำวลำเทกซ์ เพื่อยึดให้ปลำติดกับเชือก ๘. น�ำผลงำนกำรประดิษฐ์โมไบล์ปลำตะเพียน จำกเปลือกข้ำวโพด ไปแขวนตกแต ่งที่ ชำยคำบ้ำนประตูหน้ำต่ำงหรือบริเวณที่มี ลมพัด โมไบล์ปลำตะเพียนก็จะเคลื่อนไหว ดูแล้วสบำยตำ และเกิดควำมภำคภูมิใจ ในผลงำน • โครงโมไบล์จำกกิ่งไม้ • โครงโมไบล์วงกลมจำกลวด • โครงโมไบล์จำกไม้แขวนเสื้อ กำรท�ำโครงโมไบล์สำมำรถดัดแปลงให้โครงโมไบล์มีรูปร่ำงต่ำงๆได้ และควรผูกเชือกให้มีควำมสมดุลกัน 83 Step 3 ขั้นปฏิบัติ และสรุปความรู้ หลังการปฏิบัติ ๑๔.นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันบันทึก การออกแบบและวางแผนการทำ งาน การประดิษฐ์ของใช้ ของตกแต่ง จากวัสดุเหลือใช้ในท้องถิ่นลงใน แบบบันทึก และประเมินผลงานร่วมกัน ตัวอย่างแบบบันทึก (ภาพปะติดใส่กรอบรูป) แบบบันทึกการออกแบบและวางแผนการทำงาน ๑. สิ่งที่นักเรียนออกแบบ คือ (ภาพปะติดใส่กรอบรูป) ๒. วัสดุ อุปกรณ์ที่ใช้ในการทำ ได้แก่ (วัสดุที่มีในท้องถิ่นกระดาษA4กาวลาเทกซ์ กระดาษแข็งดินสอกรอบรูปสำ เร็จไม้บรรทัดสีไม้) ๓. ขั้นตอนการทำตามกระบวนการเทคโนโลยี ๓.๑ ขั้นกำหนดปัญหาและความต้องการ (ประดิษฐ์ภาพปะติดไว้ตกแต่งบ้านเพื่อประหยัด ค่าใช้จ่าย) ๓.๒ ขั้นรวบรวมข้อมูล (ศึกษาวัสดุอุปกรณ์ และวิธีการประดิษฐ์ภาพปะติด) ๓.๓ ขั้นลงมือสร้าง (จัดเตรียมวัสดุอุปกรณ์ในการ ประดิษฐ์ภาพปะติดจากวัสดุในท้องถิ่นและ ลงมือทำ ตามขั้นตอนที่ออกแบบไว้) ๓.๔ ขั้นประเมินผล (ทดลองนำภาพปะติดที่ ใส่กรอบแล้วไปแขวนหรือตั้งไว้ถ้ามีข้อบกพร่อง ให้แก้ไขให้ดีขึ้น) ๔. สิ่งของเครื่องใช้ชนิดนี้มีประโยชน์อย่างไร (ใช้ตกแต่งบ้านประหยัดค่าใช้จ่าย)
สุดยอดคู่มือครู 84 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ ๓.๒ ภาพปะติด ภาพปะติดเป็นของตกแต่งบ้านซึ่งสามารถทำาได้จากวัสดุท้องถิ่นหลายชนิด นำามาประกอบกันบนแผ่นกระดาษแข็ง เป็นเรื่องราวหรือภาพสิ่งใดสิ่งหนึ่ง แล้วใส่ กรอบรูปให้สวยงามนำาไปตั้งวางหรือแขวนประดับผนังได้ ขั้นตอนการประดิษฐ์ภาพปะติด มีวิธีการดังนี้ วัสดุอุปกรณ์ ๑. วัสดุที่มีในท้องถิ่นเช่นกิ่งไม้แห้งใบไม้แห้งเศษผ้ากระดุมเมล็ดพืชทราย เปลือกหอย เศษลวด แผ่นขัด เศษเชือกหรือเศษด้าย เปลือกไข่ ขนนก เกล็ดปลา ๒. กาวลาเทกซ์ ๓. กระดาษแข็ง ๔. ดินสอ ๕. กระดาษ A4 ๖. สีไม้หรือสีนำ้า ๗. ไม้บรรทัด ๘. กรอบรูปสำาเร็จขนาดตามต้องการ ๑. วัดขนาดกรอบรูปที่จะนำามาใส่ภาพปะติด ทั้งด้านยาวและด้านกว้าง ๒. วัดขนาดกระดาษแข็งตามขนาดกรอบรูป แล้วทำาเครื่องหมายจากนั้นตัดตาม เครื่องหมายที่ทำาไว้ 84 Step 3 ขั้นปฏิบัติ และสรุปความรู้ หลังการปฏิบัติ เสริมความรู้ ครูควรสอน ๑๕.นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันบันทึก ผลการปฏิบัติการประดิษฐ์ของใช้ ของตกแต่งจากวัสดุเหลือใช้ใน ท้ อ ง ถิ่ น ล ง ใ น แ บ บ บั น ทึ ก แ ล ะ ประเมินผลงานร่วมกัน ตัวอย่างแบบบันทึก แบบบันทึกผลการปฏิบัติ ๑. นักเรียนพบปัญหาในการประดิษฐ์กระถางจาก ขวดนํ้าพลาสติกอย่างไรบ้าง (ขวดนํ้าพลาสติกมีรูปแบบไม่สวยงาม) ๒. นักเรียนแก้ไขปัญหาในการประดิษฐ์กระถางจาก ขวดนํ้าพลาสติกอย่างไร (ตกแต่งให้สวยงาม) ๓. นักเรียนจะนำกระถางจากขวดนํ้าพลาสติกไปใช้ ประโยชน์อย่างไร (ใช้ปลูกไม้ดอกไม้ประดับตกแต่งระเบียงบ้าน) ๔. นักเรียนพบปัญหาอะไรบ้างในการทำนาฬิกา ติดผนัง (แผ่นไม้ไม่เรียบ) ๕. นักเรียนแก้ไขปัญหาในการทำนาฬิกาติดผนัง อย่างไร (ใช้กระดาษทรายขัดแผ่นไม้ให้เรียบ) ๖. นักเรียนจะนำนาฬิกาติดผนังไปใช้ประโยชน์อย่างไร (นำไปติดผนังห้องรับแขกเพื่อใช้บอกเวลา) ๗. นักเรียนพบปัญหาในการประดิษฐ์โมไบล์ ปลาตะเพียนจากเปลือกข้าวโพดอย่างไร (เปลือกข้าวโพดมีรา) ๘. นักเรียนแก้ไขปัญหาในการประดิษฐ์โมไบล์ ปลาตะเพียนจากเปลือกข้าวโพดอย่างไร (นำ เปลือกข้าวโพดมาฟอกสี) ๙. นักเรียนจะนำ โมไบล์ปลาตะเพียนจาก เปลือกข้าวโพดไปใช้ประโยชน์อย่างไร (ใช้เป็นของตกแต่งหรือของที่ระลึกสำหรับโอกาส ต่างๆ) ๑๐. การนำวัสดุเหลือใช้ในท้องถิ่นมาประดิษฐ์เป็น ของใช้ ของตกแต่ง เป็นการช่วยลดภาวะโลกร้อน อย่างไร (ลดการกำจัดขยะ) ภาพปะติดหรือคอลลาจ คือ การสร้างสรรค์งานศิลปะที่ต้องอาศัยพื้นฐาน ของการวาดภาพ เขียนภาพ โดยแทนที่จะวาดภาพแล้วระบายสี กลับใช้วัสดุ ที่มีรูปร่าง รูปทรง และสีสันต่าง ๆ ปะติดลงไปจนได้ภาพที่ต้องการ
85 สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean เว็บไซต์แนะนำ� ๓. ออกแบบภาพที่ต้องการและใช้ ดินสอร่างภาพลงในกระดาษแข็ง ๔. ทากาววัสดุที่จะนำามาปะติดทีละชิ้น แล้วปะติดลงบนกระดาษแข็งจนครบ ทุกชิ้นจากนั้นรอให้กาวแห้ง ๕. นำาภาพปะติดที่กาวติดแห้งสนิทแล้ว มาใส่กรอบสำาเร็จรูปที่เตรียมไว้ สิ่งประดิษฐ์จากวัสดุเหลือใช้ http://p-dit.com จุดประก�ยโครงง�น “ทักษะการประดิษฐ์และความคิดสร้างสรรค์นำามาสร้างความสุขให้ผู้อื่นได้อย่างไร” นักเรียนแบ่งกลุ่มออกแบบบัตรส่งความสุข (ส.ค.ส.) ให้คนรอบข้าง เช่น สมาชิกใน ครอบครัว ครูญาติผู้ใหญ่ เพื่อนบ้าน เพื่อนในชั้นเรียน บุคคลที่เคารพ นำาเสนอหลาย ๆ รูปแบบให้เหมาะสมกับผู้รับจากนั้นเลือกบางรูปแบบมาจัดทำาเป็นบัตรส่งความสุขโดยเน้น ใช้วัสดุเหลือใช้แล้วร่วมกันจัดแสดงผลงานแลกเปลี่ยนความคิดกัน 85 Step 3 ขั้นปฏิบัติ และสรุปความรู้ หลังการปฏิบัติ ข้อสอบเน้นสมรรถนะ ๑๖. นักเรียนร่วมกันสรุปสิ่งที่เข้าใจเป็น ความรู้ร่วมกัน ดังนี้ • การนำ วัสดุเหลือใช้ที่มีอยู่ใน ท้องถิ่นมาประดิษฐ์เป็นของใช้ ข อ ง ต ก แ ต่ ง ต า ม ก ร ะ บ ว น ก า ร เทคโนโลยี เป็นการใช้ทรัพยากร อย่างรู้คุณค่า สร้างผลงานที่มี ประโยชน์และมีคุณภาพ ถ้าไม่ใช้กรอบรูปสำเร็จจะใช้วัสดุใดมาประดิษฐ์กรอบรูปแทนได้ ๑ เศษผ้า ๒ แผ่นซีดี ๓ กระดาษลัง ๔ ถุงพลาสติก (เฉลย ๓ เหตุผล ตัดแต่งได้ง่ายมีความคงรูปประกอบชิ้นส่วนเป็นกรอบรูปได้)
สุดยอดคู่มือครู 86 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ ๑. ๔. ๒. ๗. ๕. ๓. ๖. เพิ่มคุณค่าและมูลค่า ของวัสดุเหลือใช้ ที่มีอยู่ในท้องถิ่น ผู้ประดิษฐ์เกิดความคิดสร้างสรรค์ ในการสร้างผลงาน และพัฒนางานประดิษฐ์ ให้ใช้ประโยชน์ได้มากขึ้น ผู้ประดิษฐ์รู้จักวางแผน การทำางานอย่างเป็นระบบ รักการทำางาน และฝึกความอดทน มุ่งมั่นในการทำางาน ผู้ประดิษฐ์ รู้จักใช้และดูแล รักษาเครื่องมือ ในงานประดิษฐ์ ได้ถูกวิธี ผู้ประดิษฐ์รู้จักประหยัด โดยการนำาสิ่งของเหลือใช้ ที่มีอยู่ในท้องถิ่นมาดัดแปลง ให้เกิดประโยชน์มากที่สุด ผู้ประดิษฐ์ เกิดความภาคภูมิใจ ในความสามารถ ของตนเอง และใช้เวลาว่าง ให้เกิดประโยชน์ ผู้ประดิษฐ์สามารถ นำาผลิตภัณฑ์จากวัสดุ เหลือใช้ไปจำาหน่าย ในโอกาสต่างๆและเป็น แนวทางประกอบอาชีพได้ ๔. ประโยชน์ของการประดิษฐ์ของใช้ ของตกแต่ง จากวัสดุเหลือใช้ที่มีิอยู่ในท้องถิ่น การประดิษฐ์ของใช้ของตกแต่งจากวัสดุเหลือใช้ที่มีิอยู่ในท้องถิ่นมีประโยชน์ ดังนี้ ประโยชน์ ของการประดิษฐ์ ของใช้ ของตกแต่ง จากวัสดุเหลือใช้ ที่มีิอยู่ในท้องถิ่น 86 ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Step4 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ ๑๗.นักเรียนแต่ละกลุ่มนำ เสนอผลงาน การประดิษฐ์ของใช้ ของตกแต่งจาก วัสดุเหลือใช้ที่มีอยู่ในท้องถิ่นของ ตนเองหน้าชั้นเรียน ถ้าต้องการประดิษฐ์ของใช้ ของตกแต่งให้ได้ผลงานที่มีคุณภาพ ประหยัด คุ้มค่า จะมีแนวทางในการปฏิบัติตามข้อใด ๑ เลือกใช้วัสดุที่หายากมาประดิษฐ์ตามผลงานของผู้อื่น ๒ ใช้วัสดุที่มีราคาแพงมาใช้ในการประดิษฐ์เพื่อความสวยงาม ๓ ประดิษฐ์ของใช้ ของตกแต่งตามใจตนเอง โดยไม่ต้องวางแผน ๔ ใช้วัสดุเหลือใช้ในท้องถิ่นประดิษฐ์ของใช้ ของตกแต่ง โดยใช้ความคิดสร้างสรรค์ (เฉลย ๔ เหตุผล การใช้วัสดุเหลือใช้ในท้องถิ่นประดิษฐ์ของใช้ ของตกแต่ง โดยใช้ความคิดสร้างสรรค์ ทำให้ได้ผลงานที่มีคุณภาพประหยัดและคุ้มค่า) Step5 ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า บริการสังคม และจิตสาธารณะ ๑๘.นักเรียนร่วมกันประดิษฐ์ของใช้ ของตกแต่งจากวัสดุในท้องถิ่น แล้วนำ ไปจำ หน่ายในงานโรงเรียน งานกาชาด หรืองานแสดงสินค้าใน ชุมชน แล้วนำรายได้มอบให้โรงเรียน หรือบริจาคให้แก่ผู้ด้อยโอกาสตาม ความเหมาะสม ประโยชน์ของการ ประดิษฐ์ของใช้ จากวัสดุเหลือใช้ ในท้องถิ่น
87 สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean กิจกรรมสร้างทักษะชีวิตและอาชีพ คำาถามพัฒนากระบวนการคิด อ�ชีพน่�รู้ ๑. ถ้าคนเราไม่มีความคิดสร้างสรรค์จะเกิดผลดีหรือผลเสียอย่างไร ๒. การประดิษฐ์นาฬิกาติดผนังใช้ทักษะอะไรบ้าง ๓. ถ้ามีกล่องรองเท้าไม่ใช้แล้วกระดาษห่อของขวัญ เชือกปอนักเรียนจะประดิษฐ์อะไร ๔. นักเรียนจะได้รับประโยชน์อย่างไรบ้างจากการประดิษฐ์ชิ้นงานต่างๆด้วยตนเอง ๕. งานประดิษฐ์แบบอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมมีแนวทางอย่างไร ๖. นักเรียนจะนำาความรู้เรื่องการประดิษฐ์ของใช้ของตกแต่งจากวัสดุเหลือใช้ที่มีอยู่ ในท้องถิ่นไปใช้ประโยชน์อย่างไร ๑. นักเรียนยกตัวอย่างวัสดุเหลือใช้ที่มีอยู่ในท้องถิ่นมากที่สุด๑ชนิด จากนั้นเสนอสิ่งประดิษฐ์ที่สามารถสร้างได้จากวัสดุชนิดนี้ให้ได้มากที่สุด ๒. นักเรียนเลือกออกแบบของใช้และของตกแต่งอย่างละ๑ชนิดจากข้อ๑ โดยวาดภาพระบายสีลงในกระดาษวาดเขียนและเขียนวัสดุอุปกรณ์ พร้อมขั้นตอนการประดิษฐ์ ๓. นักเรียนประดิษฐ์ของใช้และของตกแต่งอย่างละ๑ชิ้นงานตามที่ออกแบบไว้ อาชีพนักออกแบบ เป็นอาชีพที่ทำางานเกี่ยวกับการรับจ้างออกแบบสิ่งต่าง ๆ เช่น เสื้อผ้า เครื่องประดับ เฟอร์นิเจอร์สิ่งของ เครื่องใช้ตามที่ผู้ว่าจ้างกำาหนด และรับค่าจ้างตามความยากง่ายของชิ้นงาน การประดิษฐ์ของใช้ของตกแต่งจากวัสดุเหลือใช้ที่มีอยู่ในท้องถิ่นเป็นการทำางาน โดยใช้ความคิดสร้างสรรค์และขั้นตอนการประดิษฐ์ที่เหมาะสม เพื่อให้ได้ผลงาน มีคุณภาพและสวยงาม สรุปความรู้ 87 แนวค�ำตอบ ตัวชี้วัด ๑. เกิดผลเสีย คือ ไม่มีของใช้ ของตกแต่ง รูปแบบใหม่ๆ ๒. ทักษะการวัดขนาด การทำ เครื่องหมาย การใช้เครื่องมือต่างๆ ๓. กล่องใส่ของ ๔. ฝึกใช้ความคิดสร้างสรรค์วางแผน การทำงาน ๕. ใช้วัสดุเหลือใช้ในท้องถิ่น ๖. นำไปทำ เป็นกิจกรรมนันทนาการหรือ สร้างอาชีพเสริม ง ๑.๑ ป.๕/๑ ง ๑.๑ ป.๕/๒ ง ๑.๑ ป.๕/๔
สุดยอดคู่มือครู 88 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ หน่วยการเรียนรู้ที่ ๖ งานธุรกิจ มาตรฐาน ง ๑.๑ เข้าใจการทำ งาน มีความคิดสร้างสรรค์ มีทักษะกระบวนการทำ งาน ทักษะการ จัดการ ทักษะกระบวนการแก้ปัญหา ทักษะการทำ งานร่วมกัน และทักษะการ แสวงหาความรู้ มีคุณธรรม และลักษณะ นิสัยในการทำ งาน มีจิตสำนึกในการใช้ พลังงาน ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม เพื่อการดำรงชีวิตและครอบครัว เป้าหมายการเรียนรู้ มาตรฐานการเรียนรู้
89 สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean แผนผังสาระการเรียนรู้ ๑. อธิบายเหตุผลในการทำางานแต่ละขั้นตอนถูกต้องตามกระบวนการทำางาน(ง๑.๑ป.๕/๑) ๒. ใช้ทักษะการจัดการในการทำางานอย่างเป็นระบบประณีตและมีความคิดสร้างสรรค์ (ง๑.๑ป.๕/๒) ๓. ปฏิบัติตนอย่างมีมารยาทในการทำางานกับสมาชิกในครอบครัว (ง๑.๑ป.๕/๓) ๔. มีจิตสำานึกในการใช้พลังงานและทรัพยากรอย่างประหยัดและคุ้มค่า (ง๑.๑ป.๕/๔) ตัวชี้วัด การดูแลรักษาและใช้สมบัติส่วนตัว สมบัติสมาชิก ในครอบครัว และสมบัติส่วนรวม การทำาบัญชีครัวเรือน งานธุรกิจ การจัดเก็บเอกสารสำาคัญ หลักการดูแลรักษาและใช้สมบัติส่วนตัว สมบัติสมาชิกในครอบครัวและสมบัติส่วนรวม ประโยชน์ของการดูแลรักษาและใช้สมบัติส่วนตัว สมบัติสมาชิกในครอบครัวและสมบัติส่วนรวม ประโยชน์ของ การจัดเก็บเอกสารสำาคัญ ประโยชน์ของเอกสารสำาคัญ วิธีการจัดเก็บเอกสารสำาคัญ สิ่งที่ควรคำานึงถึง ในการจัดเก็บเอกสารสำาคัญ ประโยชน์ของการทำาบัญชีครัวเรือน วิธีการทำาบัญชีครัวเรือน บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ๑. ความสามารถในการสื่อสาร ๒. ความสามารถในการคิด ๓. ความสามารถในการแก้ปัญหา ๔. ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต ๕. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี อยู่อย่างพอเพียง ตัวชี้วัดที่ ๕.๑ ดำ เนินชีวิตอย่างพอประมาณ มีเหตุผล รอบคอบ มีคุณธรรม มีจิตสาธารณะ ตัวชี้วัดที่ ๘.๑ ช่วยเหลือผู้อื่นด้วยความ เต็มใจและพึงพอใจ โดยไม่หวังสิ่งตอบแทน สมรรถนะสำ คัญของผู้เรียน คุณลักษณะอันพึงประสงค์ นักเรียนวางแผน สำรวจ และจัดทำบัญชีครัวเรือนของครอบครัวตนเอง เป็นระยะเวลา ๑ เดือน แล้วนำ เสนอผลงานหน้าชั้นเรียน
สุดยอดคู่มือครู 90 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ ๑. การทำาบัญชีครัวเรือน ในชีวิตประจำาวันทุกคนต้องใช้จ่ายเงิน เพื่อแลกซื้อสินค้าและบริการต่าง ๆ ถ้าค่าใช้จ่ายมากกว่ารายรับ อาจทำาให้เกิดปัญหาด้านการเงิน เช่น เงินไม่พอใช้ มีหนี้สินเพราะกู้ยืมเงินผู้อื่น ดังนั้น ผู้ที่ทำางานและมีรายได้แล้ว ควรวางแผน การใช้เงินให้เหมาะสม การทำาบัญชีครัวเรือนเป็นการบันทึกรายการทางการเงินที่เกิดขึ้นของครอบครัว เป็นรายวัน และเมื่อครบ ๗ วัน ก็นำามารวมเป็นรายรับ-รายจ่ายประจำาสัปดาห์เมื่อ ครบ ๔ สัปดาห์จึงรวมยอดเป็นรายรับ-รายจ่ายประจำาเดือน ข้อมูลจากบัญชีครัวเรือนจะบอกถึงสภาพรายรับ-รายจ่ายในอดีตและปัจจุบัน ซึ่งสามารถนำามาวางแผนการใช้จ่ายเงินในอนาคต เพื่อให้ได้สิ่งของเครื่องใช้ที่จำาเป็น ตามความต้องการ รวมถึงมีเงินออมเก็บไว้ใช้ในเวลาจำาเป็น ๑.๑ วิธีการท�าบัญชีครัวเรือน บัญชีครัวเรือน ประกอบด้วย วัน เดือน ปีที่เกิดรายการ รับเงินหรือจ่ายเงิน รายการของรายรับ รายการของรายจ่าย จำานวนเงินรายรับ จำานวนเงินรายจ่าย จำานวนเงินคงเหลือ และจำานวนเงินรวมของรายรับ-รายจ่ายและเงินคงเหลือที่เกิดขึ้นจริงเรียงตามลำาดับ ก่อน-หลังลงในแบบบันทึกหรือบัญชีดังตัวอย่าง ว/ด/ป รายการ รายรับ รายจ่าย คงเหลือ บาท สต. บาท สต. บาท สต. รวม ๑ ๒ ๓ ๔ ๕ ๖ 90 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Step 1 ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 ตัวชี้วัด ง ๑.๑ ป.๕/๑ ง ๑.๑ ป.๕/๒ ง ๑.๑ ป.๕/๓ ง ๑.๑ ป.๕/๔ การทำบัญชีครัวเรือน ภาระงาน/ชิ้นงาน ๑. นักเรียนร่วมกันสนทนาเกี่ยวกับการทำ บัญชีครัวเรือน โดยตอบคำถาม ดังนี้ • นักเรียนมีวิธีการใช้เงินวิธีใดที่จะ ทำ ให้ไม่มีหนี้สินและมีเงินออมไว้ใช้ ในยามจำ เป็น (ตัวอย่างคำ ตอบ ไม่ใช้จ่ายฟุ่มเฟือย รู้จัก เก็บเงินวางแผนการใช้จ่าย) ๒. นักเรียนศึกษาและรวบรวมข้อมูล เกี่ยวกับการทำบัญชีครัวเรือน จากแหล่ง การเรียนรู้ต่าง ๆ เช่น ใบความรู้ หนังสือเรียน ๓.๒ ครอบครัว ข มีรายรับ ๑๕,๐๐๐ บาท รายจ่าย ๑๖,๐๐๐ บาท • รายรับและรายจ่ายครอบครัว ข เป็นอย่างไร (รายรับน้อยกว่ารายจ่าย) • การใช้จ่ายของครอบครัว ข ทำ ให้เกิดผลอย่างไร (ไม่มีเงินเหลือเก็บ ต้องไปหาแหล่งยืมเงิน) ๓.๓ ครอบครัว ค มีรายรับ ๑๒,๐๐๐ บาท รายจ่าย ๑๒,๐๐๐ บาท • รายรับและรายจ่ายครอบครัว ค เป็นอย่างไร (รายรับเท่ากับรายจ่าย) • การใช้จ่ายของครอบครัว ค ทำ ให้เกิดผลอย่างไร (ไม่มีเงินเก็บออมแต่ก็ไม่ต้องยืม) ๓. นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกลุ่มร่วมกันอ่าน และวิเคราะห์สถานการณ์รายรับและ รายจ่าย โดยตอบคำถาม ดังนี้ ๓.๑ ครอบครัว ก มีรายรับ ๑๓,๕๐๐ บาท รายจ่าย ๑๐,๐๐๐ บาท • รายรับและรายจ่ายครอบครัว ก เป็นอย่างไร (รายรับมากกว่ารายจ่าย) • การใช้จ่ายของครอบครัว ก ทำ ให้เกิดผลอย่างไร (มีเงินเหลือเก็บออม) วิธีการทำบัญชีครัวเรือน
91 สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean หมายเลข ๑ ว/ด/ป หมายถึง วัน เดือน ปีที่ได้รับเงิน หรือวัน เดือน ปีที่ได้ซื้อสิ่งของ ต่างๆ หมายเลข ๒ รายการหมายถึง รายละเอียดของรายรับและรายจ่ายได้แก่ รายรับเช่นแม่ให้เงินเงินเดือนเงินค่าจ้าง เงินรางวัล รายจ่ายเช่นชื่อสิ่งของที่ซื้อค่าน�้าประปาค่าไฟฟ้าค่าเล่าเรียน หมายเลข ๓ รายรับหมายถึงจ�านวนเงินที่ได้มามีหน่วยเป็นบาทและสตางค์ หมายเลข ๔ รายจ่าย หมายถึง จ�านวนเงินที่ใช้ไป หรือราคาของสิ่งที่ซื้อ มีหน ่วยเป็น บาทและสตางค์ หมายเลข ๕ คงเหลือหมายถึงจ�านวนเงินที่มาจากรายรับหักลบออกจากรายจ่าย มีหน่วยเป็นบาทและสตางค์ รายรับ - รายจ่าย = คงเหลือ หมายเลข ๖ รวม หมายถึง จ�านวนเงินในช่องรายรับทั้งหมดรวมกัน จ�านวนเงินในช่อง รายจ ่ายทั้งหมดรวมกัน และจ�านวนเงินรายรับทั้งหมดหักลบออกจาก รายจ่ายเป็นเงินคงเหลือรวม ตัวอย่างการบันทึกบัญชีครัวเรือน ว/ด/ป รายการ รายรับ รายจ่าย คงเหลือ บาท สต. บาท สต. บาท สต. ๑ พ.ค. ๒๕๖๒ เงินเดือนของพ่อ เงินเดือนของแม่ ค่าอาหารสด(ประจ�าวัน) ค่าอาหารแห้งและเครื่องปรุงรส (ประจ�าเดือน) ค่าใช้จ่ายในการเดินทางของลูก (ประจ�าเดือน) ค่าของใช้ในบ้าน(ประจ�าเดือน) ค่าไฟฟ้า (ประจ�าเดือน) ค่าน�้าประปา (ประจ�าเดือน) ค่าโทรศัพท์บ้าน(ประจ�าเดือน) ค่าโทรศัพท์เคลื่อนที่ของพ่อ และแม่ (ประจ�าเดือน) ๑๖,๐๐๐ ๙,๐๐๐ - - ๒๐๐ ๑,๐๐๐ ๑,๐๐๐ ๑,๐๐๐ ๓๐๐ ๒๕๐ ๓๐๐ ๖๐๐ - - - - - - - - ๑๖,๐๐๐ ๒๕,๐๐๐ ๒๔,๘๐๐ ๒๓,๘๐๐ ๒๒,๘๐๐ ๒๑,๘๐๐ ๒๑,๕๐๐ ๒๑,๒๕๐ ๒๐,๙๕๐ ๒๐,๓๕๐ - - - - - - - - - - 91 ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 ๔. นักเรียนแต่ละคนวิเคราะห์สถานการณ์ เกี่ยวกับรายรับและรายจ่ายของครอบครัว เขียนเป็นแผนภาพความคิด ตัวอย่างแผนภาพความคิด มีเงินใช้จ่ายพอดี แต่ไม่มีเงิน เหลือเก็บ ๕. นักเรียนร่วมกันสรุปความรู้เรื่อง การทำ บัญชีครัวเรือน เป็นความคิดรวบยอด • การทำ บัญชีครัวเรือน เป็นการทำ บันทึกรายการทางการเงินที่เกิดขึ้นของ ครอบครัว เพื่อใช้เป็นข้อมูลในการ วางแผนชีวิต ๖. นักเรียนคิดประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่าให้มี คุณลักษณะอันพึงประสงค์ด้านอยู่อย่าง พอเพียง โดยยกตัวอย่างกิจกรรมการ ใช้จ่ายที่สอดคล้องกับคำว่า พอมีพอกิน พอใช้เขียนเป็นแผนภาพความคิด ตัวอย่างแผนภาพความคิด ๗. นักเรียนคิดวิธีการจัดการให้ครอบครัวมีรายรับมากกว่ารายจ่าย เพื่อให้เงินพอใช้และ มีเงินออมหลาย ๆ วิธี และวิเคราะห์ข้อดี-ข้อเสียของแต่ละวิธี จากนั้นตัดสินใจเลือก วิธีที่ดีที่สุด ๘. นักเรียนวางแผนการจัดการให้ครอบครัวตนเองมีรายรับมากกว่ารายจ่าย สถานการณ์ รายรับและ รายจ่ายของ ครอบครัว รายรับ มากกว่า รายจ่าย รายรับ น้อยกว่า รายจ่าย รายรับ เท่ากับ รายจ่าย ผลที่เกิดขึ้น ผลที่เกิดขึ้น ผลที่เกิดขึ้น มีเงินใช้จ่าย ไม่ขัดสน มีเงินเหลือเก็บ เป็นหนี้สิน ไม่ใช้จ่ายฟุ่มเฟือย ซ่อมแซมอุปกรณ์ ของใช้ด้วยตนเอง ปลูกผักสวนครัว กินเอง ประดิษฐ์ของใช้เอง กิจกรรม พอมี พอกิน พอใช้
สุดยอดคู่มือครู 92 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ การบันทึกบัญชีครัวเรือน ต้องมีความละเอียดรอบคอบในการลงรายการ และจำานวนเงินคำานวณตัวเลขให้ถูกต้องไม่ลบและขีดฆ่าตัวเลขให้สกปรกเพราะจะ ทำาให้อ่านยากและเกิดความผิดพลาดในการนำาข้อมูลไปใช้ได้ ๑.๒ ประโยชน์ของการทำาบัญชีครัวเรือน ว/ด/ป รายการ รายรับ รายจ่าย คงเหลือ บาท สต. บาท สต. บาท สต. ๒ พ.ค. ๒๕๖๒ ค่าหนังสือเรียนของลูก ๒ คน ค่าใช้จ่ายในการเดินทางของ พ่อและแม่ (ประจำาวัน) ค่าอาหารสำาเร็จรูป(ประจำาวัน) ค่าขนมสำาหรับลูก ๒ คน (ประจำาวัน) ๑,๕๐๐ ๒๐๐ ๒๐๐ ๑๐๐ - - - - ๑๘,๘๕๐ ๑๘,๖๕๐ ๑๘,๔๕๐ ๑๘,๓๕๐ - - - - รวม ๒๕,๐๐๐ - ๖,๖๕๐ - ๑๘,๓๕๐ - ๑. รู้ฐานะทางการเงินของครอบครัว ว่ามีรายรับ-รายจ่ายมากน้อยเท่าใด และ มีเงินออมหรือไม่ในช่วงระยะเวลาหนึ่ง ๒. เป็นข้อมูลสำาคัญในการวางแผน การใช้จ่ายเงินของสมาชิกทุกคนใน ครอบครัว ๓. เป็นข้อมูลที่ช่วยเตือนความจำาว่า สมาชิกแต่ละคนในครอบครัวได้ใช้จ่ายอะไรไปบ้าง ๔. เป็นข้อมูลช่วยให้ตัดสินใจซื้อสิ่งของที่มีประโยชน์ราคาเหมาะสมกับฐานะ ทางเศรษฐกิจของครอบครัว การทำาบัญชีครัวเรือน เป็นการทำาบันทึกรายการทางการเงินที่เกิดขึ้นของครอบครัว เพื่อใช้เป็นข้อมูลในการวางแผนชีวิต สรุปความรู้ 92 Step5 ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า บริการสังคม และจิตสาธารณะ Step 3 ขั้นปฏิบัติ และสรุปความรู้ หลังการปฏิบัติ ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Step4 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ ๙. นั ก เ รี ย น ฝึ ก ป ฏิ บั ติ บั น ทึ ก บั ญ ชี ครัวเรือน เป็นเวลา ๒ วัน โดยเริ่ม บันทึกจากวันที่หัวหน้าครอบครัว ได้รับเงินเดือนหรือค่าจ้าง โดยใช้ ซอฟต์แวร์ ๑๐.นักเรียนร่วมกันประเมินผลงานการ บันทึกบัญชีครัวเรือน ๑๑.นักเรียนร่วมกันสรุปสิ่งที่เข้าใจเป็น ความรู้ร่วมกัน ดังนี้ • การทำ บัญชีครัวเรือนจะช่วย วางแผนการใช้จ่ายของครอบครัวให้ มีเงินพอใช้และมีเงินออม ๑๒.นักเรียนนำ เสนอบัญชีครัวเรือนของ ตนเองพร้อมอธิบายประโยชน์ที่ได้รับ จากการทำบัญชีครัวเรือนหน้าชั้นเรียน ๑๓.นักเรียนนำความเข้าใจเรื่อง การทำ บัญชีครัวเรือนไปอธิบายให้ครอบครัว แ ล ะ ค น ใ น ท้ อ ง ถิ่ น ฟั ง เ พื่ อ ใ ห้ ครอบครัวและคนในท้องถิ่นรู้จัก และทำบัญชีครัวเรือน เพื่อให้มีวินัย ในการใช้เงิน และใช้เงินอย่างรู้คุณค่า เพราะเหตุใดจึงต้องทำบัญชีครัวเรือน ๑ เพราะเป็นเอกสารที่ต้องส่งให้ทางราชการ ๒ เพราะเป็นการใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ ๓ เพราะเป็นหน้าที่ที่สมาชิกในครอบครัวต้องทำ ๔ เพราะเป็นการวางแผนการใช้จ่ายของครอบครัว (เฉลย ๔ เหตุผล ข้อมูลจากบัญชีครัวเรือนจะบอกถึงสภาพรายรับ-รายจ่ายในอดีต และปัจจุบันซึ่งทำให้สามารถนำมาวางแผนการใช้จ่ายเงินได้ถูกต้อง)
93 สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean สร้างเสริมความเป็นอยู่อย่างพอเพียง คำาถามพัฒนากระบวนการคิด การใช้จ่ายอย่างประหยัดมีแนวทางดังนี้ ๑. ลดการซื้อของฟุ่มเฟือยเช่นเครื่องสำาอางขนมของเล่นเสื้อผ้าเครื่องประดับ ๒. ใช้นำ้าประปาและไฟฟ้าอย่างคุ้มค่า ๓. ออกกำาลังกายสมำ่าเสมอและรับประทานอาหารที่มีประโยชน์เพราะเมื่อร่างกาย แข็งแรงจะช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลได้ ๔. ใช้สิ่งของเครื่องใช้อย่างทะนุถนอมสิ่งของเครื่องใช้ที่ชำารุดเล็กน้อย ควรซ่อมแซมด้วยตนเองจะได้ประหยัดค่าใช้จ่ายในการซื้อใหม่ ๑. เพราะเหตุใดจึงต้องทำาบัญชีครัวเรือน ๒. การบันทึกบัญชีครัวเรือนที่ถูกวิธีทำาได้อย่างไร ๓. การทำาบัญชีครัวเรือนมีประโยชน์ต่อตนเองและครอบครัวอย่างไร กิจกรรมสร้างทักษะชีวิตและอาชีพ ๑. นักเรียนวิเคราะห์สถานการณ์ เกี่ยวกับรายรับและรายจ่ายของ ครอบครัว เป็นแผนภาพความคิด ดังตัวอย่าง ๒. นักเรียนบันทึกบัญชีครัวเรือนของครอบครัวตนเองเป็นเวลา ๒ วัน โดยเริ่ม บันทึกจากวันที่หัวหน้าครอบครัวหรือผู้ดูแลการใช้จ่ายในครอบครัวได้รับเงินเดือน หรือค่าจ้าง ลงในแบบบันทึกบัญชีครัวเรือน แล้ววิเคราะห์ว่าสถานการณ์รายรับ- รายจ่ายของครอบครัวเป็นอย่างไรและควรจัดการกับสถานการณ์นั้นอย่างไรจากนั้น รายงานผลหน้าชั้นเรียน ผลที่เกิดขึ้น ผลที่เกิดขึ้น ผลที่เกิดขึ้น แนวทางการจัดการรายรับและรายจ่ายของครอบครัวให้เหมาะสม สถานการณ์ รายรับและรายจ่าย ของครอบครัว รายรับ มากกว่า รายจ่าย รายรับ น้อยกว่า รายจ่าย รายรับ เท่ากับ รายจ่าย 93 แนวค�ำตอบ ตัวชี้วัด ๑. เพราะทำให้ทราบรายรับ-รายจ่าย ในครอบครัวเพื่อนำมาวางแผนอนาคต ๒. ระบุวันเดือนปีรายรับ-รายจ่ายตามลำดับ อย่างละเอียด ๓. รู้สภาวะการเงินของครอบครัวและนำไป วางแผนการใช้จ่ายเงินได้ ง ๑.๑ ป.๕/๑ ง ๑.๑ ป.๕/๒ ง ๑.๑ ป.๕/๓ ง ๑.๑ ป.๕/๔
สุดยอดคู่มือครู 94 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ ๒. การจัดเก็บเอกสารสำาคัญ ครอบครัวแต่ละครอบครัวมีเอกสารหลายประเภทอยู่ภายในบ้าน ซึ่งเอกสาร เหล่านั้นมีความสำาคัญต่อสมาชิกทุกคนในครอบครัว จึงต้องรู้จักเก็บรักษาอย่าง ถูกวิธีเพื่อไม่ให้สูญหายและหยิบใช้งานได้ตลอดเวลาที่ต้องการ ๒.๑ ประโยชน์ของเอกสารส�าคัญ เอกสารสำาคัญมีประโยชน์ดังนี้ ๑. ใช้เป็นหลักฐานแสดงตัวตนของบุคคล เพื่อติดต่อธุระกับบุคคลหรือ หน่วยงานต่าง ๆ เช่น ใบขับขี่ใช้เพื่อแสดงตนกับตำารวจจราจรเมื่อทำาผิดกฎจราจร บัตรประจำาตัวประชาชนใช้เพื่อสมัครงาน ถอนเงินจากธนาคาร บัตรผู้ป่วยใช้เมื่อ ต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล สำาเนาทะเบียนบ้านและสูติบัตรใช้ในการติดต่อกับ ที่ว่าการอำาเภอเพื่อทำาบัตรประจำาตัวประชาชน ๒. ใช้ตรวจสอบการใช้จ่ายเงิน เพื่อเป็นข้อมูลในตารางแผนการใช้เงิน อย่างประหยัดและทำาให้มีเงินออมเช่นใบเสร็จค่านำ้าประปาใบเสร็จค่าไฟฟ้าใบเสร็จ ค่าสินค้าที่เรียงลำาดับตามวันที่ที่ชำาระเงิน ใช้เป็นข้อมูลในการตรวจสอบราคาและ ค่าใช้จ่าย ๒.๒ วิธีการจัดเก็บเอกสารส�าคัญ การจัดเก็บเอกสารสำาคัญต่างๆไม่ให้สูญหายค้นหาได้ง่ายและหยิบใช้สะดวก มีวิธีการดังนี้ ๑) เอกสารส่วนตัว ได้แก่ บัตรประจำาตัวนักเรียน บัตรประจำาตัวประชาชน บัตรผู้ป่วย บัตรห้องสมุด และใบขับขี่ ต้องนำาติดตัวไปด้วยตลอดเวลา โดยใส่ไว้ใน กระเป๋าเงินและต้องระมัดระวังไม่ทำาตกหล่นหรือลืมทิ้งไว้สำาหรับสมุดบัญชีเงินฝาก สูติบัตร ปริญญาบัตร ประกาศนียบัตร และใบรับรองการศึกษาให้ใส่ในซองใส่เอกสาร เก็บไว้ที่บ้าน ๒) เอกสารครอบครัว ควรเก็บใส่ซองพลาสติกมิดชิด หรือเก็บเข้าแฟ้มแล้ว นำาไปใส่ในตู้เก็บเอกสารที่บ้าน พร้อมทั้งบอกให้สมาชิกในครอบครัวรู้ว่าเก็บเอกสาร เหล่านี้ไว้ในบริเวณใดเช่นสำาเนาทะเบียนบ้านโฉนดที่ดิน 94 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Step 1 ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 ตัวชี้วัด ง ๑.๑ ป.๕/๑ ง ๑.๑ ป.๕/๒ ง ๑.๑ ป.๕/๓ ง ๑.๑ ป.๕/๔ การจัดเก็บเอกสารสำคัญ ภาระงาน/ชิ้นงาน ๑. นักเรียนร่วมกันทบทวนประสบการณ์ เดิมเกี่ยวกับการจัดเก็บเอกสารสำคัญ โดยตอบคำถาม ดังนี้ • นักเรียนจะเก็บบัตรประจำ ตัว ประชาชนของตนเองไม่ให้สูญหายได้ โดยวิธีใด (ตัวอย่างคำ ตอบ เก็บไว้ในกระเป๋านักเรียน) ๒.นักเรียนศึกษาและรวบรวมข้อมูล เกี่ยวกับการจัดเก็บเอกสารสำ คัญ จากแหล่งการเรียนรู้ต่าง ๆ เช่น ใบความรู้ หนังสือเรียน ๓. นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกลุ่มร่วมกัน อ่านสถานการณ์ การจัดเก็บเอกสาร แล้ววิเคราะห์ว่าบุคคลนั้นเก็บเอกสาร ได้ถูกวิธีหรือไม่ เพราะเหตุใด ตัวอย่างสถานการณ์ เหมียวเก็บบัตรประจำตัวประชาชน ไว้ในกระเป๋ากระโปรง ๔. นักเรียนสำ รวจเอกสารสำคัญที่มีอยู่ในครอบครัวตนเอง แล้ววิเคราะห์ว่านักเรียน พบเอกสารเหล่านั้นจัดเก็บไว้อย่างไร ๕. นักเรียนร่วมกันสรุปความรู้เรื่อง การจัดเก็บเอกสารสำ คัญ เป็นความคิด รวบยอด • การจัดเก็บเอกสารสำคัญอย่างถูกวิธี จะช่วยให้เอกสารไม่สูญหายและ ค้นหาได้ง่าย
95 สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean ปลอดภัยไว้ก่อน ๓) เอกสารการเงิน ควรแยกเก็บเป็นประเภทดังนี้ (๑) สมุดคู่ฝากบัญชีธนาคาร หรือสมุดเงินฝากและเช็ค ควรรวบรวมไว้ ด้วยกัน แล้วเก็บไว้ในตู้เก็บเอกสารและใส่กุญแจให้เรียบร้อย ถ้าสูญหายต้องรีบ แจ้งความทันที (๒) ใบเสร็จรับเงิน เช่น ใบเสร็จค่าไฟฟ้า ใบเสร็จค่านำ้าประปา ใบเสร็จ ค่าโทรศัพท์ควรแยกประเภท เรียงตามลำาดับเดือน แล้วใส่ไว้ในแผงใบเสร็จ หรือ แฟ้มเอกสารและควรเก็บใบเสร็จรับเงินทุกประเภทไว้ประมาณ ๑ปีจึงทำาลายทิ้ง (๓) ใบรับประกันสินค้า คำาแนะนำาการใช้อุปกรณ์ต่าง ๆ สัญญาบริการ ควรรวบรวมใส่ซองกระดาษสีนำ้าตาลหรือซองพลาสติกใส เขียนรายการระบุว่า ภายในซองมีเอกสารอะไรบ้าง เพื่อความสะดวกในการค้นหา สำาหรับใบรับประกัน สินค้าและสัญญาบริการ เมื่อสิ้นสุดการรับประกันจึงทำาลายได้ (๔) บัญชีครัวเรือน ควรรวบรวมไว้ตั้งแต่วันที่ ๑ ของเดือน จนถึงวัน สิ้นเดือน เมื่อครบเดือนจึงรวมยอด ประมาณ ๓ เดือน จึงทำาลายทิ้ง หรือเก็บไว้ ระยะหนึ่งเพื่อเปรียบเทียบรายจ่ายของแต่ละเดือน ไม่ควรบอกข้อมูลที่อยู่ในเอกสารส่วนตัว เช่น เลขประจำาตัวในบัตรประจำาตัว ประชาชน เลขที่บัญชีเงินฝากแก่ผู้อื่นโดยไม่ถามผู้ปกครองก่อน เพราะ ผู้ไม่หวังดีอาจนำาข้อมูลไปใช้ประโยชน์ในทางที่ผิดได้ ๒.๓ สิ่งที่ควรค�านึงถึงในการจัดเก็บเอกสารส�าคัญ มีดังนี้ ๑. ก่อนจัดเก็บควรสำารวจเอกสารสำาคัญของครอบครัวว่ามีกี่ประเภทจำานวน เท่าใดแล้วจึงแยกประเภทเพื่อจัดเก็บ ๒. ควรจัดเก็บโดยเรียงตามลำาดับวันที่ของเอกสาร ๓. ควรเขียนบันทึกวันที่นำาเอกสารออกไปหรือมอบให้กับใคร ๔. ถ้าเอกสารชำารุด ต้องรีบซ่อมแซมทันทีอย่าปล่อยทิ้งไว้จนชำารุดมากหรือ ข้อความขาดหายไปซึ่งจะมีผลทำาให้เอกสารนั้นนำาไปใช้เป็นหลักฐานไม่ได้ 95 ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 Step 3 ขั้นปฏิบัติ และสรุปความรู้ หลังการปฏิบัติ ๖. นักเรียนคิดประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า โดยอธิบายประโยชน์ของการเก็บ เอกสารให้ถูกวิธีและเป็นระเบียบ เป็นประจำ ๗. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันออกแบบ วิธีการจัดเก็บเอกสารหลาย ๆ วิธี แล้ววิเคราะห์ข้อดี-ข้อเสียของแต่ละ วิธี จากนั้นตัดสินใจเลือกวิธีที่ดีที่สุด ไปใช้งานจริง ๘. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวางแผน ขั้นตอนการจัดเก็บเอกสารสำ คัญ แต่ละประเภทที่มีในบ้านและที่พก ติดตัวเป็นประจำ ๙. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันฝึกจัดเก็บ เอกสารตามขั้นตอนที่วางแผนไว้ แล้วร่วมกันประเมินผลการปฏิบัติงาน ๑๐.นักเรียนร่วมกันสรุปสิ่งที่เข้าใจเป็น ความรู้ร่วมกัน ดังนี้ • การจัดเก็บเอกสารให้เป็นระเบียบ ค้นหาได้ง่ายและไม่สูญหายนั้นต้อง เรียงตามลำดับวันที่ แยกประเภทของ เอกสาร แล้วเก็บไว้ในที่ที่ปลอดภัย ตามลักษณะของเอกสารแต่ละชนิด วิธีจัดเก็บเอกสารสำคัญ ประโยชน์ของเอกสาร สำคัญ
สุดยอดคู่มือครู 96 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ กิจกรรมสร้างทักษะชีวิตและอาชีพ คำาถามพัฒนากระบวนการคิด ๕. เอกสารใดที่หมดอายุการใช้งาน เมื่อเลิกใช้แล้วควรทำาลายทิ้งไป เช่น บัตรประจำาตัวนักเรียนใบรับประกันบัตรห้องสมุดใบขับขี่ ๒.๔ ประโยชน์ของการจัดเก็บเอกสารส�าคัญ การจัดเก็บเอกสารสำาคัญอย่างถูกวิธีมีประโยชน์ดังนี้ ๑. เกิดความเป็นระเบียบเรียบร้อย ๒. ค้นหาและหยิบใช้ได้ง่ายจึงช่วยประหยัดเวลาในการค้นหาและนำามาใช้งาน ๓. หลักฐานไม่สูญหาย จึงมีหลักฐานไว้ใช้อ้างอิงในการติดต่อธุระกับบุคคล และหน่วยงานต่างๆตลอดเวลาและไม่เสียเวลาทำาเอกสารใหม่เมื่อสูญหาย สาเหตุ ถ้าเอกสารค้นหาได้ยากและสูญหาย จะเกิดผลอย่างไร การแก้ปัญหาเอกสารค้นหาได้ยาก และสูญหายควรทำาอย่างไร ถ้าแก้ปัญหาได้จะเกิดผลดีอย่างไร ปัญหาค้นหาเอกสาร ได้ยากและเอกสารสูญหาย เพราะเหตุใดจึงค้นหาเอกสารได้ยากและเอกสารสูญหาย ๑. เพราะเหตุใดจึงต้องจัดเก็บเอกสารสำาคัญอย่างถูกวิธี ๒. เอกสารส่วนตัวแตกต่างจากเอกสารครอบครัวอย่างไร ๓. การจัดเก็บเอกสารการเงินอย่างถูกวิธีมีแนวทางอย่างไร ๑. นักเรียนสรุปความรู้ เรื่องการจัดเก็บ เอกสารสำาคัญเป็น แผนภาพความคิด ดังตัวอย่าง ๒. นักเรียนสำารวจเอกสารสำาคัญที่มีอยู่ในครอบครัวของตนเองแล้วจำาแนกประเภท ให้เป็นระบบ ๓. นักเรียนเสนอแนวทางการจัดเก็บเอกสารสำาคัญที่พบในครอบครัวของตนเอง การจัดเก็บเอกสารสำาคัญอย่างถูกวิธีจะช่วยให้เอกสารไม่สูญหาย เกิดความเป็น ระเบียบสะดวกต่อการค้นหาและหยิบใช้งานได้ง่าย สรุปความรู้ 96 แนวค�ำตอบ ตัวชี้วัด Step5 ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า บริการสังคม และจิตสาธารณะ ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Step4 ๑๑.นักเรียนแต่ละกลุ่มนำ เสนอวิธีการ จัดเก็บเอกสารสำคัญที่ค้นหาได้ง่าย และหยิบใช้สะดวกหน้าชั้นเรียน ง ๑.๑ ป.๕/๑ ง ๑.๑ ป.๕/๒ ง ๑.๑ ป.๕/๓ ง ๑.๑ ป.๕/๔ ๑๒.นักเรียนนำความเข้าใจไปช่วยจัดเก็บ เอกสารสำคัญของตนเองและสมาชิก ในครอบครัว ๑. เพื่อความเป็นระเบียบ ค้นหาได้ง่ายเอกสารไม่สูญหาย ๒. เอกสารส่วนตัวเป็นเอกสารที่เกี่ยวข้องกับเจ้าของโดยตรงเอกสารครอบครัวใช้ร่วมกัน ในครอบครัว ๓. เรียงตามลำดับวันที่แยกประเภทชัดเจน
97 สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean ๓. การดูแลรักษาและใช้สมบัติส่วนตัว สมบัติสมาชิก ในครอบครัว และสมบัติส่วนรวม สิ่งต่าง ๆ รอบตัวเราล้วนมีคุณค่าในตนเอง ถ้ารู้จักวิธีใช้และดูแลรักษาอย่าง ถูกต้องก็จะได้รับประโยชน์จากสิ่งนั้นยาวนาน สมบัติแบ่งตามความเป็นเจ้าของได้ ประเภทใหญ่ ๆ ๓ ดังนี้ สมบัติที่ใช้เฉพาะคนเดียว ไม่ใช้ร่วมกับผู้อื่นเช่นเอกสาร ส่วนตัวของใช้ส่วนตัว เงินส่วนตัว สมบัติที่สมาชิกในครอบครัว ใช้ร่วมกันเช่น สำาเนาทะเบียนบ้านสิ่งของ เครื่องใช้ที่อยู่ในบ้าน และบริเวณบ้าน สมบัติที่สมาชิกในท้องถิ่นสมาชิก ในชุมชนและคนในประเทศใช้ ร่วมกันเช่นสวนสาธารณะ ตู้โทรศัพท์สาธารณะถังขยะสาธารณะ ห้องน้ำาสาธารณะถนนสาธารณะ สถานที่ราชการ วัด สมบัติสมาชิกในครอบครัว สมบัติส่วนรวม ๑.สมบัติส่วนตัว ๒. ๓. 97 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Step 1 ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 ตัวชี้วัด ง ๑.๑ ป.๕/๑ ง ๑.๑ ป.๕/๒ ง ๑.๑ ป.๕/๓ ง ๑.๑ ป.๕/๔ แผนภาพความคิดแนวทางการดูแล รักษาสมบัติส่วนตัว สมบัติสมาชิก ในครอบครัว และสมบัติส่วนรวม ภาระงาน/ชิ้นงาน ๑. นักเรียนร่วมกันสนทนาเกี่ยวกับการดูแล รักษาและใช้สมบัติส่วนตัว สมบัติ สมาชิกในครอบครัว และสมบัติส่วนรวม โดยตอบคำถาม ดังนี้ • สิ่งของใดมีคุณค่าสำหรับนักเรียน มากที่สุด และนักเรียนจะรักษาสิ่งของนั้น ให้อยู่ได้นานโดยวิธีใด (ตัวอย่างคำ ตอบกระเป๋านักเรียนใช้อย่างระมัดระวัง และหมั่นทำ ความสะอาด) ๒.นักเรียนศึกษาและรวบรวมข้อมูล เกี่ยวกับการดูแลรักษาและใช้สมบัติ ส่วนตัว สมบัติสมาชิกในครอบครัว และสมบัติส่วนรวม จากแหล่งการเรียนรู้ต่าง ๆ เช่น ใบความรู้ หนังสือเรียน ๓. นักเรียนร่วมกันสำรวจ วิเคราะห์ และ จำ แนกชื่อสิ่งของหรือสถานที่ตาม ประเภทของสมบัติลงในตารางบน กระดาน ตัวอย่างตาราง ชื่อสิ่งของ/สถานที่ ๑. ห้องนอน ✓ ๒. ห้องนั่งเล่น ✓ ๓. แปรงสีฟัน ✓ ๔. โรงเรียน ✓ สมบัติ ส่วนตัว สมบัติ สมาชิกใน ครอบครัว สมบัติ การดูแลรักษาสมบัติ ส่วนรวม ส่วนตัว สมาชิก ในครอบครัว และส่วนรวม
สุดยอดคู่มือครู 98 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ ๓.๑ หลักการดูแลรักษาและใช้สมบัติส่วนตัว สมบัติสมาชิกในครอบครัว และสมบัติส่วนรวม การดูแลรักษาและใช้สมบัติส่วนตัว สมบัติสมาชิกในครอบครัว และสมบัติ ส่วนรวมมีหลักการดังนี้ ๓.๒ ประโยชน์ของการดูแลรักษาและใช้สมบัติส่วนตัว สมบัติสมาชิก ในครอบครัว และสมบัติส่วนรวม การดูแลรักษาและใช้สมบัติส่วนตัว สมบัติสมาชิกในครอบครัว และสมบัติ ส่วนรวมอย่างถูกวิธีมีประโยชน์ดังนี้ ๑. สมบัติส่วนตัว สมบัติสมาชิกในครอบครัว และสมบัติส่วนรวม มีสภาพ น่าใช้งานอยู่เสมอ ๒. สมบัติส่วนตัว สมบัติสมาชิกในครอบครัว และสมบัติส่วนรวม มีอายุ การใช้งานยาวนานโดยไม่ชำารุดหรือเสียหาย ๓. ประหยัดค่าใช้จ่ายในการซื้อสมบัติส่วนตัว สมบัติสมาชิกในครอบครัว และประหยัดค่าซ่อมแซมหรือค่าบำารุงรักษาสมบัติส่วนรวม การปัด กวาด เช็ดถูบ้าน ที่อยู่อาศัยร่วมกับสมาชิก ในครอบครัว เป็นการดูแลรักษาสมบัติ สมาชิกในครอบครัว ๑. ศึกษาคู่มือการใช้งานแล้ว ปฏิบัติตาม โดยใช้อย่างทะนุถนอม ระมัดระวังและเก็บรักษาอย่างถูกวิธี ๒. หมั่นตรวจสอบสภาพการใช้งาน และการชำารุดอยู่เสมอ ๓. ซ่อมแซมทันทีที่ชำารุด ถ้าไม่มี ความรู้ในการซ่อมแซมให้ว่าจ้างช่างซ่อม มาซ่อมแซมให้ ๔. ไม่ขีดเขียนหรือทำาให้สกปรก ๕. ทำาความสะอาดและบำารุงรักษา เป็นประจำา 98 ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 ๔. นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกลุ่มร่วมกัน วิเคราะห์หลักการและประโยชน์ของการ ดูแลรักษาและใช้สมบัติส่วนตัว สมบัติ สมาชิกในครอบครัว และสมบัติส่วนรวม เขียนเป็นแผนภาพความคิด ๕. นักเรียนร่วมกันสรุปความรู้เรื่อง การดูแล รักษาและใช้สมบัติส่วนตัว สมบัติสมาชิก ในครอบครัว และสมบัติส่วนรวม เป็น ความคิดรวบยอด • การดูแลรักษาและใช้สมบัติส่วนตัว สมบัติสมาชิกในครอบครัว และสมบัติ ส่วนรวมตามหลักการที่ถูกต้อง จะทำ ให้ สมบัติเหล่านี้น่าใช้งานอยู่เสมอ ประหยัด ค่าใช้จ่าย และมีอายุการใช้งานยาวนาน ๖. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันยกตัวอย่าง สมบัติแต่ละประเภท ประเภทละ ๑ ตัวอย่าง แล้วแต่ละกลุ่มร่วมกันออกแบบวิธีการ ดูแลรักษา วิเคราะห์ข้อดี-ข้อเสียของ แต่ละวิธี แล้วตัดสินใจเลือกใช้วิธีที่ดีที่สุด ๗. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวางแผนวิธี การดูแลรักษาสมบัติส่วนตัว สมบัติ สมาชิกในครอบครัว และสมบัติส่วนรวม ที่เลือก ๘. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวางแผน ออกแบบ และเขียนแผนภาพความคิด แนวทางการดูแลรักษาและใช้สมบัติ ส่วนตัว สมบัติสมาชิกในครอบครัว และ สมบัติส่วนรวม และผลที่เกิดขึ้นเมื่อ ปฏิบัติและไม่ปฏิบัติ แล้วร่วมกันประเมิน ผลงาน ตัวอย่างแผนภาพความคิด ผลที่เกิดขึ้น ผลที่เกิดขึ้น ถ้าปฏิบัติ ถ้าไม่ปฏิบัติ แนวทางการดูแลรักษาและใช้สมบัติส่วนตัว สมบัติสมาชิกในครอบครัว และสมบัติส่วนรวม (สมบัติชำรุดเสียหาย ต้องซ่อมแซม) Step 3 ขั้นปฏิบัติ และสรุปความรู้ หลังการปฏิบัติ (๑. ศึกษาคู่มือการใช้งานแล้วปฏิบัติตามโดยใช้อย่าง ทะนุถนอมระมัดระวังและเก็บรักษาอย่างถูกวิธี ๒. หมั่นตรวจสอบสภาพการใช้งานและการชำรุดอยู่เสมอ ๓. ซ่อมแซมทันทีที่ชำรุดถ้าไม่มีความรู้ในการซ่อมแซม ให้ว่าจ้างช่างซ่อมมาซ่อมแซมให้ ๔. ไม่ขีดเขียนหรือทำให้สกปรก ๕. ทำ ความสะอาดและบำรุงรักษาเป็นประจำ) (สมบัติมีอายุการใช้งาน ยาวนานไม่ชำรุดเสียหาย)
99 สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean กิจกรรมสร้างทักษะชีวิตและอาชีพ คำาถามพัฒนากระบวนการคิด ๑. ถ้าดูแลรักษาและใช้สมบัติส่วนตัว สมบัติสมาชิกในครอบครัว และสมบัติส่วนรวม อย่างถูกวิธีจะเกิดผลดีอย่างไร ๒. การดูแลรักษาและใช้สมบัติส่วนตัวสมบัติสมาชิกในครอบครัวและสมบัติส่วนรวม มีหลักการอย่างไร ๓. นักเรียนจะใช้คำาพูดใดบอกเพื่อนที่กำาลังทิ้งขยะในบริเวณสวนสาธารณะ ๔. นักเรียนจะนำาความรู้เรื่อง การดูแลรักษาและใช้สมบัติส่วนตัว สมบัติสมาชิกใน ครอบครัวและสมบัติส่วนรวมไปใช้ประโยชน์อย่างไร ๑. นักเรียนยกตัวอย่างสมบัติส่วนตัว สมบัติสมาชิกในครอบครัว และสมบัติส่วนรวม รายการละ๑ตัวอย่างแล้วเสนอแนวทางดูแลรักษาและใช้งานที่ถูกต้องเหมาะสม ๒. นักเรียนแบ่งกลุ่มร่วมกันดูแลรักษาสมบัติในโรงเรียน เช่น อาคารเรียน ห้องนำ้า สวนหย่อมม้านั่งในสวนหย่อมห้องเรียน การดูแลรักษาและใช้สมบัติส่วนตัว สมบัติสมาชิกในครอบครัว และสมบัติส่วนรวม ตามหลักการที่ถูกต้อง จะทำาให้สมบัติเหล่านี้น่าใช้งานอยู่เสมอ ประหยัดค่าใช้จ่าย และมีอายุการใช้งานยาวนาน สรุปความรู้ 99 แนวค�ำตอบ ตัวชี้วัด Step5 ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า บริการสังคม และจิตสาธารณะ Step 3 ขั้นปฏิบัติ และสรุปความรู้ หลังการปฏิบัติ ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Step4 ๙. นักเรียนร่วมกันสรุปสิ่งที่เข้าใจเป็น ความรู้ร่วมกัน ดังนี้ • การดูแลรักษาและใช้สมบัติ ส่วนตัว สมบัติสมาชิกในครอบครัว และสมบัติส่วนรวมด้วยการใช้อย่าง ระมัดระวัง บำรุงรักษาอย่างสมํ่าเสมอ จะช่วยยืดอายุการใช้งานสมบัติเหล่านั้น ได้ยาวนาน และช่วยประหยัดค่าใช้จ่าย ในการซ่อมแซมและซื้อใหม่ ง ๑.๑ ป.๕/๑ ง ๑.๑ ป.๕/๒ ง ๑.๑ ป.๕/๓ ง ๑.๑ ป.๕/๔ ๑. สมบัติต่างๆ มีอายุการใช้งานนาน ประหยัดค่าใช้จ่ายในการซ่อมแซม ๒. ศึกษาคู่มือก่อนใช้ ใช้อย่างทะนุถนอม ตรวจสอบสภาพเสมอ ๓. นำขยะไปทิ้งในถังขยะนะจ๊ะ สวนสาธารณะจะได้สะอาดไม่มีกลิ่นเหม็น ๔. ไปใช้ดูแลของใช้ของตนเอง ครอบครัว และสาธารณะ ๑๐.นักเรียนแต่ละกลุ่มนำ เสนอแผนภาพ ความคิดของกลุ่มตนเองหน้าชั้นเรียน ๑๑.นักเรียนร่วมกันดูแลรักษาและใช้ สมบัติส่วนตัว สมบัติสมาชิกใน ครอบครัว และสมบัติส่วนรวม โดย เก็บขยะบริเวณโรงเรียน วัด หรือ สวนสาธารณะ
สุดยอดคู่มือครู 100 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ หน่วยการเรียนรู้ที่๗ อาชีพในชุมชน มาตรฐาน ง ๒.๑ เข้าใจ มีทักษะที่จำ เป็น มีประสบการณ์ เห็นแนวทางในงานอาชีพ ใช้เทคโนโลยี เพื่อพัฒนาอาชีพ มีคุณธรรม และมีเจตคติ ที่ดีต่ออาชีพ เป้าหมายการเรียนรู้ มาตรฐานการเรียนรู้
101 สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean แผนผังสาระการเรียนรู้ ๑. สำ�รวจข้อมูลที่เกี่ยวกับอ�ชีพต่�งๆในชุมชน(ง ๒.๑ป.๕/๑) ๒. ระบุคว�มแตกต่�งของอ�ชีพ (ง ๒.๑ป.๕/๒) ตัวชี้วัด ข้อควรคำานึงเกี่ยวกับอาชีพ ความสำาคัญของอาชีพในชุมชน อาชีพในชุมชน อาชีพต่าง ๆ ในชุมชน และความแตกต่างของอาชีพ บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ๑. ความสามารถในการสื่อสาร ๒. ความสามารถในการคิด ๓. ความสามารถในการแก้ปัญหา ๔. ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต ๕. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี ซื่อสัตย์สุจริต ตัวชี้วัดที่ ๒.๑ ประพฤติตรงตามความ เป็นจริงต่อตนเองทั้งทางกาย วาจา ใจ ตัวชี้วัดที่ ๒.๒ ประพฤติตรงตามความ เป็นจริงต่อผู้อื่นทั้งทางกาย วาจา ใจ ใฝ่เรียนรู้ ตัวชี้วัดที่ ๔.๑ ตั้งใจ เพียรพยายามใน การเรียนและเข้าร่วมกิจกรรมการเรียนรู้ ตัวชี้วัดที่ ๔.๒ แสวงหาความรู้จากแหล่ง เรียนรู้ต่าง ๆ ทั้งภายในและภายนอก โรงเรียน ด้วยการเลือกใช้สื่ออย่างเหมาะสม บันทึกความรู้ วิเคราะห์ สรุปเป็นองค์ความรู้ สามารถนำ ไปใช้ในชีวิตประจำวันได้ สมรรถนะสำ คัญของผู้เรียน คุณลักษณะอันพึงประสงค์ นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกลุ่มร่วมกันวางแผนสำรวจอาชีพในชุมชน และ ร่วมกันออกแบบ และประดิษฐ์ผลิตภัณฑ์จากวัตถุดิบที่มีมากในชุมชน หาช่องทางการจัดจำหน่าย เพื่อสร้างอาชีพให้แก่คนในชุมชน จดุ ประกายโครงงาน
สุดยอดคู่มือครู 102 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ ๑. ความสำาคัญของอาชีพในชุมชน พัฒน�ชุมชนให้เจริญ ก้�วหน้� เมื่อผู้อยู่อ�ศัยใน ชุมชนมีร�ยได้อ�จมีก�ร รวบรวมเงินกันนอกเหนือ จ�กเงินสนับสนุนที่ได้รับ จ�กหน่วยง�นร�ชก�ร สร้�งส�ธ�รณูปโภคต่�งๆ เช่น ห้องน้ำ�ส�ธ�รณะ สวนส�ธ�รณะ เพื่อใช้ ร่วมกันในชุมชน ชุมชน จึงได้รับก�รพัฒน�ให้ ก้�วหน้� และคนในชุมชน ก็มีคุณภ�พชีวิตที่ดีขึ้น ต�มไปด้วย สร้�งร�ยได้ให้แก่คนใน ชุมชน เมื่อผู้อยู่อ�ศัยใน ชุมชนประกอบอ�ชีพก็จะ มีร�ยได้ม�ใช้จ่�ยในชีวิต ประจำ�วัน และห�กรู้จัก ใ ช้ จ่�ยอย่�งประหยัด จะทำ�ให้มีเงินออมไว้ใช้ ในเวล�จำ�เป็น เกิดคว�มร่วมมือของคน ในชุมชน เมื่อผู้อยู่อ�ศัย ใน ชุม ชนมี ก�รติดต่ อ ค้�ข�ยหรือประกอบอ�ชีพ ร่วมกันและมีคว�มสัมพันธ์ ที่ดีต่อกันจะเป็นประโยชน์ ในก�รขอคว�มร่วมมือเพื่อ ทำ�กิจกรรมต่�ง ๆ ของ ชุมชนให้สำ�เร็จได้ด้วยดี มนุษย์มีคว�มจำ�เป็นต้องใช้ปัจจัยสี่เพื่อก�รดำ�รงชีวิต ได้แก่ อ�ห�ร เครื่องนุ่งห่ม ที่อยู่อ�ศัย และย�รักษ�โรค ซึ่งก�รจะได้สิ่งเหล่�นี้ม�ใช้สอย ต้องมีเงินซื้อ และก�รจะมีเงินได้นั้น มนุษย์ต้องประกอบอ�ชีพสุจริต ต�มคว�มรู้คว�มส�ม�รถของตนเอง ๑. ๒. ๓. อาชีพในชุมชนแต่ละชุมชนมีความสำาคัญ ต่อผู้อยู่อาศัยและชุมชน ดังนี้ 102 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Step 1 ตัวชี้วัด ง ๒.๑ ป.๕/๑ ง ๒.๑ ป.๕/๒ การสำรวจอาชีพในชุมชน ภาระงาน/ชิ้นงาน ข้อสอบเน้นสมรรถนะ ๑. นักเรียนร่วมกันสนทนาเกี่ยวกับความ สำคัญของอาชีพในชุมชน โดยตอบคำถาม ดังนี้ • ในชุมชนของนักเรียนมีการ ประกอบอาชีพใดบ้าง (ตัวอย่างคำ ตอบ เกษตรกรรมครูพยาบาล ตำรวจ ค้าขาย) • นักเรียนต้องการประกอบอาชีพใด ในอนาคต (คำ ตอบขึ้นอยู่กับความต้องการของ นักเรียนแต่ละคน) • การสำ รวจอาชีพในชุมชนมีความ สำคัญต่อตนเองในด้านใด (ตัวอย่างคำ ตอบ ทำให้มีข้อมูลใช้พิจารณา เลือกอาชีพที่เหมาะสมกับตนเองและ สภาพแวดล้อมในชุมชน) ๒.นักเรียนศึกษาและรวบรวมข้อมูล เกี่ยวกับอาชีพในชุมชน จากแหล่ง การเรียนรู้ต่าง ๆ เช่น ใบความรู้ หนังสือเรียน ข้อใดกล่าวถูกต้องเกี่ยวกับอาชีพ ๑ การทำงานเพื่อให้ได้รับรางวัล ๒ การทำงานเพื่อความสนุกสนาน ๓ การทำงานเพื่อให้ได้รับคำชื่นชม ๔ การทำงานเพื่อให้ได้ค่าตอบแทนนำมาใช้จ่าย (เฉลย ๔ เหตุผล อาชีพหมายถึงการทำงานซึ่งมีรายได้ตอบแทนเพื่อบุคคลนำรายได้นั้น ไปใช้ในการดำรงชีวิตของตนเองและครอบครัว)
103 สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean ๒. อาชีพต่างๆ ในชุมชนและความแตกต่างของอาชีพ อ�ชีพแต่ละอ�ชีพแตกต่�งกัน ก�รเลือกประกอบอ�ชีพใดนั้น จึงจำ�เป็นต้อง ศึกษ�ห�ข้อมูลม�ประกอบก�รตัดสินใจ เพื่อให้ประกอบอ�ชีพได้สอดคล้องกับ สภ�พชุมชนและคว�มส�ม�รถของตนเองม�กที่สุด อ�ชีพในชุมชนส่วนใหญ่แบ่งประเภทได้ดังนี้ ๒.๑ อาชีพเกษตรกรรม เป็นอ�ชีพหลักที่สำ�คัญของประเทศ เนื่องจ�กมีภูมิประเทศที่เหม�ะแก่ก�รปลูกพืช และเลี้ยงสัตว์ ๑) ลักษณะงาน อ�ชีพเกษตรกรรมเป็นอ�ชีพที่ทำ�ง�นเกี่ยวกับก�รผลิต และจำ�หน่�ยสินค้�ท�งก�รเกษตรที่ได้จ�กพืชและสัตว์ ๒) ประเภทกิจการ ตัวอย่�งกิจก�รที่เกี่ยวข้องกับอ�ชีพเกษตรกรรม เช่น ก�รทำ�น� ก�รทำ�ไร่ก�รทำ�สวนก�รเลี้ยงสัตว์ก�รประมง ๓) รายได้ผู้ประกอบอ�ชีพเกษตรกรรมมีร�ยได้ไม่แน่นอนขึ้นอยู่กับปริม�ณ ผลผลิตท�งก�รเกษตรที่ผลิตได้และร�ค�ต�มท้องตล�ดของผลผลิตท�ง ก�รเกษตรในช่วงเวล�ที่ทำ�ก�รจำ�หน่�ย เช่น ถ้�ในช่วงเวล�ดังกล่�วร�ค�ผลผลิตสูง ก็จะได้กำ�ไรจ�กก�รจำ�หน่�ยม�กกว่�ช่วงเวล�ที่ร�ค�ผลผลิตตำ่� การทำาสวน การเลี้ยงสัตว์ 103 ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 รอบรู้อาเซียนและโลก ๓. นักเรียนร่วมกันยกตัวอย่างกิจกรรม ที่เรียกว่า อาชีพ แล้วอธิบายเหตุผล ประกอบ ๔. นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกลุ่มร่วมกัน วิเคราะห์สาเหตุของปัญหาคนในชุมชน ยากจน คุณภาพชีวิตไม่ดี ผลที่เกิดขึ้น และแนวทางการแก้ปัญหา เขียนเป็น แผนภาพความคิด ตัวอย่างแผนภาพความคิด ส่งเสริมให้เกิดการสร้างรายได้ ในชุมชน การเคลื่อนย้ายนักวิชาชีพ หรือแรงงานเชี่ยวชาญ หรือผู้มีความสามารถพิเศษ ของอาเซียนในกลุ่มประเทศสมาชิกอาเซียน ๑๐ ประเทศได้อย่างเสรี มี ๘ อาชีพ ได้แก่ แพทย์ พยาบาล บัญชี สถาปนิก บริการการท่องเที่ยว นักสำรวจสร้างถนน วิศวกร และทันตแพทย์ สาเหตุ ปัญหา ผลที่เกิดขึ้น แนวทางการแก้ปัญหา ยากจน คุณภาพชีวิต ไม่ดี ไม่มีความสุข ไม่มีงานทำ อาชีพต่าง ๆ ในชุมชน
สุดยอดคู่มือครู 104 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ ปลอดภัยไว้ก่อน ๒.๒ อาชีพรับจ้าง เป็นอ�ชีพที่มีบุคคล ๒ ฝ่�ยทำ�ง�นร่วมกัน โดยบุคคลแรกเรียกว่� “น�ยจ้�ง” บุคคลที่สองเรียกว่� “ผู้รับจ้�ง” มีค่�ตอบแทนที่ผู้ว่�จ้�งจะต้องจ่�ยให้แก่ผู้รับจ้�ง เรียกว่� “ค่�จ้�ง” ๑) ลักษณะงาน อ�ชีพรับจ้�งเป็นอ�ชีพที่ผู้รับจ้�งจะต้องทำ�ง�นอยู่ในสถ�นที่ และเวล�ที่น�ยจ้�งกำ�หนด ๒) ประเภทกิจการ ตัวอย่�งกิจก�รที่เกี่ยวข้องกับอ�ชีพรับจ้�ง เช่น โรงง�น อุตส�หกรรมบริษัทเอกชนก�รรับเหม�ก่อสร้�ง ๓) รายได้อ�ชีพรับจ้�งมีร�ยได้หรือค่�ตอบแทนเป็นร�ยวันหรือเงินเดือน หรือค่�ตอบแทนที่คิดต�มชิ้นง�นที่ทำ�ได้โดยอัตร�ค่�จ้�งขึ้นอยู่กับก�รกำ�หนด ของเจ้�ของสถ�นประกอบก�รหรือน�ยจ้�ง พนักงานในบริษัทเอกชน พนักงานในโรงงานอุตสาหกรรม ก�รประกอบอ�ชีพที่ต้องใช้อุปกรณ์หรือเครื่องมือเฉพ�ะท�ง เช่นแพทย์วิศวกร ช่�งก่อสร้�ง ควรศึกษ�วิธีใช้อุปกรณ์หรือเครื่องมืออย่�งละเอียด และฝึกใช้ ให้ชำ�น�ญ เพื่อป้องกันอุบัติเหตุที่อ�จเกิดขึ้นในระหว่�งปฏิบัติง�น 104 ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ ๕. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันยกตัวอย่าง อาชีพที่พบเห็นในชุมชนมาให้มากที่สุด แล้ววิเคราะห์จำแนกประเภทของอาชีพ ลงในตารางบนกระดาน ตัวอย่างตาราง ๑ อาชีพเกษตรกรรม ๒ อาชีพรับจ้าง ๓ อาชีพอิสระ ๔ อาชีพรับราชการ ๕ อาชีพรัฐวิสาหกิจ ๖ อาชีพค้าขาย อาชีพ ประเภท ๑ ๒ ๓ ๔ ๕ ๖ ๑. เลี้ยงไก่ไข่ ✓ ๒. พนักงานโรงงาน ✓ ๓. ตัดเย็บเสื้อผ้า ✓ ๔. แพทย์ ✓ ๕. บุรุษไปรษณีย์ ✓ ๖. ค้าส่ง-ค้าปลีก ✓ การทำงานในสถานที่และเวลาที่นายจ้างกำหนด เป็นลักษณะของอาชีพ ประเภทใด ๑ อาชีพอิสระ ๒ อาชีพรับจ้าง ๓ อาชีพรับราชการ ๔ อาชีพเกษตรกรรม (เฉลย ๒ เหตุผล อาชีพรับจ้างคืออาชีพที่ผู้อื่นเป็นเจ้าของกิจการและตนเองเป็น ผู้รับจ้างทำงานให้ โดยจะต้องทำงานอยู่ในสถานที่และเวลาตามที่นายจ้างกำหนด) อาชีพรับจ้าง
105 สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean อนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ๒.๓ อาชีพอิสระ เป็นอ�ชีพที่ผู้ประกอบก�รอ�จเป็นทั้งเจ้�ของกิจก�รและดำ�เนินง�นทุกอย่�ง ด้วยตนเองเพียงคนเดียว หรือใช้แรงง�นในครอบครัว หรือเป็นอ�ชีพที่บุคคล หล�ยคนม�ร่วมทุนและร่วมแรงกันทำ�ง�นโดยอ�จมีลูกจ้�งหรือไม่มีก็ได้ ๑) ลักษณะงาน อ�ชีพอิสระเป็นอ�ชีพที่รับจ้�งทำ�ง�นต�มที่ลูกค้�สั่ง และรับค่�จ้�งเมื่อง�นเสร็จ ๒) ประเภทกิจการ ตัวอย่�งกิจก�รที่เกี่ยวข้องกับอ�ชีพอิสระ เช่น ร้�น ข�ยอ�ห�ร ร้�นข�ยของชำ� ร้�นข�ยย� ร้�นตัดเย็บเสื้อผ้� ร้�นซ่อมรถจักรย�นยนต์ และรถยนต์ร้�นเสริมสวยร้�นอัดภ�พดิจิทัล ๓) รายได้อ�ชีพอิสระมีร�ยได้ไม่แน่นอน ขึ้นอยู่กับจำ�นวนผู้ม�ซื้อสินค้�และ ผู้ม�ใช้บริก�ร ร้านขายอาหาร ร้านตัดเย็บเสื้อผ้า ก�รประกอบอ�ชีพใด ๆ ที่ต้องใช้ส�รเคมีเช่น กระป๋องสีขวดย� เมื่อใช้แล้ว ไม่ควรทิ้งลงในแม่นำ้�ลำ�คลอง หรือทิ้งรวมกับขยะอื่น ๆ ควรแยกทิ้งเพื่อนำ�ไป กำ�จัดอย่�งถูกต้อง เพื่อไม่ให้เกิดมลพิษแก่สิ่งแวดล้อม 105 ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ ๖. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์ หลักเกณฑ์ที่ใช้ในการจำแนกประเภท ของอาชีพในชุมชนที่แบ่งเป็น ๑ อาชีพเกษตรกรรม ๒ อาชีพรับจ้าง ๓ อาชีพอิสระ ๔ อาชีพรับราชการ ๕ อาชีพรัฐวิสาหกิจ ๖ อาชีพค้าขาย แล้วอภิปรายสรุปเกี่ยวกับลักษณะงาน ประเภทกิจการ และรายได้ อาชีพในข้อใดควรเลือกทำมากที่สุด ๑ อาชีพที่สุจริต ๒ อาชีพที่คนทำมาก ๓ อาชีพที่มีรายได้มาก ๔ อาชีพที่ตนเองชอบแต่มีความเสี่ยงสูง (เฉลย ๑ เหตุผล อาชีพที่สุจริตเป็นอาชีพที่สังคมยอมรับและไม่ผิดศีลธรรมเป็นประโยชน์ ต่อตนเองและสังคมไม่เป็นอันตรายต่อชีวิตและทรัพย์สินของตนเองและผู้อื่น) อาชีพอิสระ
สุดยอดคู่มือครู 106 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ ครู อาจารย์ แพทย์ ๒.๔ อาชีพรับราชการ เป็นอ�ชีพของเจ้�หน้�ที่หรือพนักง�นของรัฐบ�ล ทำ�หน้�ที่ให้บริก�รและ อำ�นวยคว�มสะดวกแก่ประช�ชนในด้�นต่�ง ๆ โดยมุ่งเน้นถึงผลประโยชน์ของ ประเทศช�ติและประช�ชนเป็นหลัก ๑) ลักษณะงาน อ�ชีพรับร�ชก�รมีเวล�ทำ�ง�นที่แน่นอน มีวันหยุดร�ชก�ร ซึ่งแต่ละหน่วยง�นจะมีระบบก�รบริห�รง�นแตกต่�งกันไป ๒) ประเภทงาน ตัวอย่�งง�นรับร�ชก�ร เช่น ครูอ�จ�รย์แพทย์พย�บ�ล ตำ�รวจทห�ร ๓) รายได้อ�ชีพรับร�ชก�รมีร�ยได้หรือค่�ตอบแทนเป็นเงินเดือน ซึ่งมี เกณฑ์ม�ตรฐ�นกำ�หนดไว้ต�มระดับก�รศึกษ�ที่เรียนจบม� หรือต�มประสบก�รณ์ ก�รทำ�ง�น นอกจ�กนี้ยังมีก�รเลื่อนตำ�แหน่งและขึ้นเงินเดือนต�มคว�มส�ม�รถ และอ�ยุง�นอีกด้วย 106 ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 ๗.นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันยกตัวอย่าง อาชีพชาวประมงของคนภาคใต้ และ อาชีพทอผ้าไหมจำหน่ายของคนภาค ตะวันออกเฉียงเหนือ แล้วแต่ละกลุ่ม ร่วมกันวิเคราะห์ปัจจัยที่ทำ ให้คนไทย ใน ๒ ภาคนี้ประกอบอาชีพแตกต่างกัน สรุปเป็นความคิดรวบยอดว่าสภาพแวดล้อมทางภูมิศาสตร์มีส่วนทำ ให้ คนไทยในแต่ละภาคประกอบอาชีพ แตกต่างกัน อาชีพรับราชการ
107 สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean บริษัทไปรษณีย์ไทยจำากัด ๒.๕ อาชีพรัฐวิสาหกิจ รัฐวิส�หกิจเป็นองค์กรที่มีรัฐบ�ลเป็นเจ้�ของ หรือเป็นผู้ถือหุ้นร�ยใหญ่ อ�จมี โครงสร้�งเช่นเดียวกับหน่วยง�นธุรกิจเอกชนแต่มีวัตถุประสงค์เพื่อแสวงห�ผลกำ�ไร เช่นก�รไฟฟ้�ฝ่�ยผลิตแห่งประเทศไทยก�รประป�นครหลวง ๑) ลักษณะงาน อ�ชีพรัฐวิส�หกิจ มีเวล�ทำ�ง�นที่แน่นอนคล้�ยอ�ชีพ รับร�ชก�ร มีวันหยุดร�ชก�ร ซึ่งแต่ละหน่วยง�นจะมีระบบก�รบริห�รง�นแตกต่�ง กันไป ๒) ประเภทงาน ตัวอย่�งอ�ชีพรัฐวิส�หกิจ เช่น ก�รไฟฟ้�ฝ่�ยผลิต แห่งประเทศไทย ก�รไฟฟ้�ส่วนภูมิภ�ค ก�รประป�นครหลวง ก�รท�งพิเศษแห่ง ประเทศไทย ก�รท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ก�รท่�เรือแห่งประเทศไทย ก�รรถไฟ แห่งประเทศไทย บริษัทไปรษณีย์ไทยจำ�กัด ธน�ค�รเพื่อก�รเกษตรและสหกรณ์ ก�รเกษตร ๓) รายได้อ�ชีพรัฐวิส�หกิจ มีร�ยได้หรือค่�ตอบแทนเป็นเงินเดือนคล้�ย อ�ชีพรับร�ชก�รแต่มีโบนัสปล�ยปีจ�กผลประกอบก�รของแต่ละหน่วยง�น 107 ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 ๘. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์ว่า เวลาทำ งาน การยอมรับนับถือจาก สังคม และความเสี่ยงมีผลต่อการ เลือกประกอบอาชีพอย่างไร แล้ว สรุปเป็นความคิดรวบยอดเกี่ยวกับ ข้อคำนึงที่ควรนำมาพิจารณาเมื่อจะ ตัดสินใจเลือกอาชีพ
สุดยอดคู่มือครู 108 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ การค้าส่ง การค้าปลีก ๒.๖ อาชีพค้าขาย เป็นอ�ชีพอิสระที่เกี่ยวข้องกับก�รซื้อข�ยสินค้� โดยมีเจ้�ของกิจก�รเป็น ผู้ดำ�เนินง�นด้วยตนเองทั้งหมดหรือมีก�รว่�จ้�งคนม�ทำ�ง�นร่วมด้วย ๑) ลักษณะงาน อ�ชีพค้�ข�ยมีลักษณะซื้อม�ข�ยไป โดยผู้ประกอบก�ร ทำ�หน้�ที่ผลิตและข�ยสินค้� หรือซื้อสินค้�จ�กผู้ผลิตแล้วนำ�ไปข�ยต่อโดยมีร�ยได้ และกำ�ไรจ�กก�รข�ยสินค้�เหล่�นั้นอ�ชีพค้�ข�ยแบ่งเป็น ๒ ประเภทคือ (๑) การค้าส่ง เป็นอ�ชีพค้�ข�ยที่เน้นคว�มสัมพันธ์ระหว่�งผู้ค้�ส่งกับ ผู้ค้�ปลีก โดยผู้ค้�ส่งจะซื้อสินค้�จ�กผู้ผลิตเป็นจำ�นวนม�ก แล้วนำ�ไปข�ยให้ ผู้ค้�ปลีก ประเภทกิจการ ตัวอย่�งกิจก�รที่เกี่ยวข้องกับก�รค้�ส่ง เช่น ก�รค้�ส่งผักและผลไม้ให้พ่อค้�แม่ค้� ห้�งสรรพสินค้� (๒) การค้าปลีก เป็นอ�ชีพค้�ข�ยที่ผู้ค้�ปลีกซื้อสินค้�จ�กผู้ผลิตหรือ ผู้ค้�ส่งแล้วนำ�ไปข�ยต่อให้กับผู้บริโภคคนสุดท้�ย ประเภทกิจการ ตัวอย่�งกิจก�รที่เกี่ยวข้องกับก�รค้�ปลีก เช่น ร้�นข�ยของชำ� ร้�นข�ยย� ร้�นสะดวกซื้อต่�งๆ ๒) รายได้ร�ยได้ของอ�ชีพค้�ข�ยไม่แน่นอน ขึ้นอยู่กับจำ�นวนผู้ซื้อสินค้� เป็นสำ�คัญ 108 ขั้นคิดวิเคราะห์ และสรุปความรู้ Step 2 ๙. นักเรียนร่วมกันสรุปความรู้เรื่อง อาชีพในชุมชน เป็นความคิดรวบยอด • การประกอบอาชีพในชุมชน เป็นการประกอบอาชีพตามสภาพแวดล้อมของชุมชน ซึ่งสร้างรายได้ และคุณภาพชีวิตที่ดีให้แก่คนที่อยู่ ในชุมชน ๑๐. นักเรียนคิดประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า ให้มีคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ด้านซื่อสัตย์สุจริต โดยยกตัวอย่าง พฤติกรรมของผู้ประกอบอาชีพที่ แสดงถึงความซื่อสัตย์สุจริต ๑๑.นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์ เกี่ยวกับอาชีพที่เหมาะกับชุมชนที่ นักเรียนอาศัยอยู่หลาย ๆ อาชีพ ข้อดี-ข้อเสียของแต่ละอาชีพ แล้ว เลือกอาชีพที่เหมาะสมที่สุด ๑๒.นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวางแผน การสำรวจอาชีพในชุมชน อาชีพค้าขาย
109 สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean ๓. ข้อควรคำานึงเกี่ยวกับอาชีพ เว็บไซต์แนะนำ� ก�รเลือกประกอบอ�ชีพใดนั้น มีข้อควรคำ�นึงที่ต้องนำ�ม�ประกอบก�รตัดสินใจ ร่วมด้วยดังนี้ ๓.๑ เวลาทำางาน อ�ชีพที่เลือกทำ�ควรมีเวล�ทำ�ง�นที่แน่นอนและไม่ย�วน�นเกินไป เช่น ทำ�ง�น วันละ ๘ ชั่วโมง ตั้งแต่เวล� ๘.๐๐-๑๗.๐๐ น. และมีวันหยุดพักผ่อน ๑-๒ วันต่อ สัปด�ห์เพื่อให้มีเวล�ทำ�กิจกรรมอื่นที่เป็นประโยชน์ต่อสุขภ�พก�ยและสุขภ�พจิต เช่นนอนหลับออกกำ�ลังก�ยไปท่องเที่ยวกับสม�ชิกในครอบครัว ๓.๒ การยอมรับนับถือจากสังคม อ�ชีพที่เลือกทำ�ต้องเป็นที่ยอมรับของสังคม โดยเป็นอ�ชีพสุจริต ไม่ก่อคว�ม เดือดร้อนให้แก่ผู้อื่น เป็นประโยชน์ต่อสังคม และไม่ทำ�ล�ยสิ่งแวดล้อม จึงจะส่งผล ให้ตนเองเกิดคว�มภ�คภูมิใจและสังคมสงบสุข ๓.๓ ความเสี่ยง อ�ชีพที่เลือกทำ�ไม่ควรมีคว�มเสี่ยงต่อชีวิตและทรัพย์สิน โดยหลีกเลี่ยง ก�รประกอบอ�ชีพอันตร�ยที่อ�จได้รับบ�ดเจ็บ เจ็บป่วย หรือพิก�ร เช่น อ�ชีพ ช่�งก่อสร้�งบนตึกสูง และอ�ชีพที่ลงทุนสูง เช่น อ�ชีพนักธุรกิจที่กู้ยืมเงินทุนจ�ก ธน�ค�รม�ค้�ข�ยสินค้�ร�ค�แพงซึ่งนำ�เข้�จ�กต่�งประเทศ ข้อมูลอ�ชีพ http://www.archeep.com ก�รประกอบอ�ชีพในชุมชน เป็นก�รประกอบอ�ชีพต�มสภ�พแวดล้อมของชุมชน ซึ่งสร้�งร�ยได้และคุณภ�พชีวิตที่ดีให้แก่คนที่อยู่ในชุมชน สรุปความรู้ 109 (๑. ค้าขาย ซื้อมา อาชีพอิสระ ไม่แน่นอน ขายไป ขึ้นอยู่กับ จำนวน ผู้ซื้อสินค้า ๒. รับ มีเวลาทำงาน ครูพยาบาล ค่าตอบแทน ราชการ ที่แน่นอน ตำรวจ เป็นเงิน- เดือน ๓. รับจ้าง อยู่ในสถานที่ โรงงาน ค่าตอบแทน และเวลา อุตสาหกรรม เป็นรายวัน ที่นายจ้าง บริษัทเอกชน หรือ กำหนด รายเดือน) Step5 ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า บริการสังคม และจิตสาธารณะ Step 3 ขั้นปฏิบัติ และสรุปความรู้ หลังการปฏิบัติ ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Step4 ๑๓.นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันสำ รวจ อาชีพในชุมชน อย่างน้อย ๓ อาชีพ บันทึกลงในแบบสำ รวจ แล้วร่วมกัน ประเมินผลความถูกต้องของข้อมูล ตัวอย่างแบบสำรวจ ๑๔.นักเรียนร่วมกันสรุปสิ่งที่เข้าใจเป็น ความรู้ร่วมกัน ดังนี้ • การสำรวจอาชีพในชุมชนจะทำให้ มีข้อมูลเป็นทางเลือกในการประกอบ อาชีพที่เหมาะสมกับตนเองในด้าน ลักษณะงาน ประเภทงาน รายได้ และ เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมในชุมชน และการเลือกประกอบอาชีพใดนั้น ควรคำนึงถึงเวลาทำ งาน การยอมรับ นับถือจากสังคมและความเสี่ยงต่อ ชีวิตและทรัพย์สินร่วมด้วย อาชีพ ลักษณะงาน ประเภทงาน /กิจกรรม รายได้ ๑๕.นักเรียนแต่ละกลุ่มรายงานผลการ สำรวจอาชีพในชุมชนหน้าชั้นเรียน ๑๖. นักเรียนร่วมกันจัดป้ายนิเทศเผยแพร่ ความรู้เกี่ยวกับอาชีพที่น่าสนใจซึ่ง เหมาะกับชุมชนของตนเองหรืออ่าน บทความให้ความรู้ผ่านทางวิทยุกระจายเสียง ของชุมชน
สุดยอดคู่มือครู 110 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ สุดยอดคู่มือครู จุดประก�ยโครงง�น กิจกรรมสร้างทักษะชีวิตและอาชีพ คำาถามพัฒนากระบวนการคิด “อาชีพใดน่าสนใจ” ๑. เพร�ะเหตุใดมนุษย์เร�จึงต้องประกอบอ�ชีพ ๒. อ�ชีพในชุมชนมีคว�มสำ�คัญต่อผู้อยู่อ�ศัยและชุมชนอย่�งไร ๓. อ�ชีพในชุมชนแต่ละชุมชนมีคว�มแตกต่�งกันเพร�ะเหตุใด ๔. ถ้�ในบริเวณที่นักเรียนอ�ศัยอยู่มีตล�ดอยู่ใกล้ๆควรเลือกประกอบอ�ชีพใด จึงจะเหม�ะสม ๕. อ�ชีพใดบ้�งที่ทำ�ง�นเป็นเวล� ได้รับก�รยอมรับนับถือจ�กสังคม ไม่มีคว�มเสี่ยง ต่อชีวิตและทรัพย์สิน ๖. ก�รประกอบอ�ชีพสุจริตมีผลดีต่อตนเองและคนในชุมชนอย่�งไร ๗. ร้�นข�ยของชำ�เป็นสถ�นที่ประกอบอ�ชีพใด ๘. อ�ชีพใดเกี่ยวข้องกับก�รดำ�เนินชีวิตต�มหลักปรัชญ�ของเศรษฐกิจพอเพียงม�กที่สุด ๙. “เป็นน�ยตนเอง”หม�ยถึงอ�ชีพใดบ้�ง ๑๐. ถ้�มีคนชักชวนนักเรียนไปทำ�ง�นโดยบอกว่�จะได้เงินเดือนสูงม�กแต่ต้อง เสียค่�ใช้จ่�ยให้บุคคลนั้นก่อนนักเรียนจะทำ�อย่�งไร ๑. นักเรียนสำ�รวจอ�ชีพในชุมชนของตนเองอย่�งน้อย ๓ อ�ชีพ แล้วบันทึกลักษณะ ก�รทำ�ง�นประเภทกิจก�รและร�ยได้ ๒. นักเรียนระบุคว�มเหมือนกับคว�มแตกต่�ง ของอ�ชีพรับจ้�งและอ�ชีพรับร�ชก�ร เป็นแผนภ�พคว�มคิดดังตัวอย่�ง นักเรียนแบ่งกลุ่มสำ�รวจก�รประกอบอ�ชีพของคนในชุมชน โดยใช้ก�รสอบถ�ม สัมภ�ษณ์และก�รสืบค้นข้อมูลจ�กแหล่งก�รเรียนรู้ต่�ง ๆ เกี่ยวกับลักษณะง�น คว�มรู้ คว�มส�ม�รถของผู้ปฏิบัติง�น ร�ยได้แล้วนำ�ข้อมูลม�วิเคร�ะห์ข้อดีของอ�ชีพต่�ง ๆ เพื่อ ค้นห�แรงบันด�ลใจในก�รประกอบอ�ชีพเหล่�นั้น อาชีพรับจ้าง อาชีพรับราชการ ความเหมือน 110 แนวค�ำตอบ ตัวชี้วัด ๑. เพื่อให้มีรายได้มาเลี้ยงครอบครัว ใช้จ่ายในการดำรงชีวิต ๒. ทำให้คนในชุมชนมีรายได้ เลี้ยงครอบครัว สร้างรายได้ให้ชุมชน พัฒนา ๓. สภาพภูมิประเทศ ภูมิอากาศไม่เหมือนกัน ๔. ค้าขาย ๕. ครู ๖. ไม่ทำให้ตนเอง และคนในสังคม เดือดร้อน ๗. ค้าขาย ๘. อาชีพเกษตรกรรม ๙. อาชีพค้าขาย ร้านตัดเย็บเสื้อผ้า ๑๐. ไม่หลงเชื่อ และหางานเอง ง ๒.๑ ป.๕/๑ ง ๒.๑ ป.๕/๒
111 สุดยอดคู่มือครู รอบรู้อาเซียนและโลก ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า Self-Regulating เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applying and Constructing the Knowledge ขั้นสื่อสารและน�ำเสนอ Applying the Communication Skill asean ณัฐกานต์ มหาวัน. เรียนรู้ง่ายเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร. กรุงเทพฯ : ม.ป.ท., ๒๕๕๐. ดาณุภา ไชยพรธรรม. ใช้พลังงานอย่างฉลาด. กรุงเทพฯ : มายิก, ๒๕๕๑. ตะหลิวทอง. จุดเริ่มต้นของ RECYCLE. กรุงเทพฯ : คลื่นอักษร, ๒๕๕๑. ราชบัณฑิตยสถาน. พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔. พิมพ์ครั้งที่ ๒. กรุงเทพฯ : นานมีบุ๊คส์พับลิเคชั่นส์, ๒๕๕๗. ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น จังหวัดสมุทรสงครามและส�านักงานกองทุนสนับสนุน การวิจัย (สกว.). บัญชีครัวเรือน เปลี่ยนชีวิต. กรุงเทพฯ : ม.ป.ท., ๒๕๔๙. ส�านักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ.ตัวชี้วัดและสาระ การเรียนรู้แกนกลางกลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี ตามหลักสูตร แกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์ การเกษตรแห่งประเทศไทย, ๒๕๕๑. อร่าม คุ้มทรัพย์. เกษตรธรรมชาติเชิงธุรกิจ : พืช. กรุงเทพฯ : ห้างหุ้นส่วนจ�ากัดโรงพิมพ์ อักษรไทย (น.ส.พ. ฟ้าเมืองไทย), ๒๕๔๓. ข้อมูลเว็บไซต์ การตกแต่งห้องครัว. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก : http://www.smilehomes.com. (วันที่ค้นข้อมูล : ๒๐ สิงหาคม ๒๕๖๑). คู่มือการซื้อและการใช้เครื่องไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ในบ้าน. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก : http://pr.tisi.go.th. (วันที่ค้นข้อมูล : ๘ กันยายน ๒๕๖๑). ประดิษฐ์ของใช้. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก : http://p-dit.com. (วันที่ค้นข้อมูล : ๕ กันยายน ๒๕๖๑). บรรณานุกรม 111
สุดยอดคู่มือครู 112 ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล Gathering ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้ Processing GPAS 5 Steps บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ บันทึก
สถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการ (พว.) บริษัท พัฒนาคุณภาพวิชาการ (พว.) จำ กัด ๑๒๕๖/๙ ถนนนครไชยศรี แขวงถนนนครไชยศรี เขตดุสิต กรุงเทพฯ ๑๐๓๐๐ โทร. ๐-๒๒๔๓-๘๐๐๐ (อัตโนมัติ ๑๕ สาย), ๐-๒๒๔๑-๘๙๙๙ แฟกซ์ : ทุกหมายเลข, แฟกซ์อัตโนมัติ : ๐-๒๒๔๑-๔๑๓๑, ๐-๒๒๔๓-๗๖๖๖ GPAS ครอบคลุม K-P-A เก่ง ดี มีสุข รอบรู้ อาเซียน และโลก เสริมข้อสอบ เน้นสมรรถนะ เพิ่มผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และทักษะการคิด จัดบรรยากาศ เชิงบวก BBL เน้นการคิด สร้างองค์ความรู้ สู่การปฏิบัติ กิจกรรม พัฒนาผู้เรียน เพื่อเพิ่มความรู้ และทักษะ ศตวรรษที่ ๒๑ จุดประกาย โครงงาน ส่งเสริมการสร้าง นวัตกรรม สงวนลิขสิทธิ์ หนังสือเล่มนี้ได้จดทะเบียนลิขสิทธิ์ถูกต้องตามกฎหมาย แนวทางพัฒนา ๓๖๐ สู่โรงเรียนมาตรฐานสากล ํ ISBN : 978-616-05-4790-6 สร้างเสริม ค่านิยมหลัก ๑๒ประการ website : www.iadth.com 9 7 8 6 1 6 0 5 4 7 9 0 6