วิถีแห่งภูมิปัญญา

บุคคล บทสัมภาษณ์ เกศราภรณ์ แล้วอาจารย์พี่รู้จักวิชานี้ได้ไงคะ หมอลิ้ม ประวัติความเป็นมาค่อนข้างยาว ประภาศิริ ยาวหนูก็จะฟังค่ะ หมอลิ้ม ประวัติความเป็นมาค่อนข้างยาว ก็คือ อาจารย์ของอาจารย์ก็คืออาจารย์ปู่เพิ่นเป็นหมอ จับเส้นที่วัดบวรที่กรุงเทพ สมัย ร.5 อาจารย์ของผมน่าจะ 7 ขวบ วัดบวรมีโรงนวด แล้ว อาจารย์ของอาจารย์ผมเพิ่นเป็นคนเฝ้าโรงนวด แล้วพ่อของอาจารย์ผมนี่ไปรู้จักกับ อาจารย์ของอาจารย์ผมอีกที(อาจารย์ปู่) แล้วพ่อของอาจารย์ผมเป็นหมอสมุนไพรจีน ส่วนอาจารย์ของอาจารย์ (อาจารย์ปู่) เป็นหมอเขี่ยเส้น ท่านรู้จักกัน ก็เลยเอาลูกชาย ก็ คือ อาจารย์ผมเนี่ย ไปฝากสอน เหมือนกับเป็นการแลกเปลี่ยนความรู้ระหว่างวิชานวด จับเส้นกับวิชาสมุนไพรจีน อาจารย์ของผมแกฝึกอยู่ประมาณ ตั้งแต่อายุ9 ขวบ จนถึง อายุ 20 ฝึกนวดแล้วแกออกนวดจริง ๆ คืออายุ23 หลังเกณฑ์ทหารเสร็จ แต่ก่อนอายุ 23 ปี หมอลิ้ม อาจารย์ผม แกปั่นสามล้ออยู่อุดร แล้วพวกปั่นสามล้อด้วยกันปวดเมื่อย อาจารย์ผมก็นวด ให้เขา เขาก็ให้สลึงหนึ่งถึงห้าสิบสตางค์ ตอนนั้นมีเถ้าแก่โรงสีได้ยินว่าอาจารย์ของผมเนี่ย นวดดีนวดให้พวกปั่นสามล้อด้วยกันหาย ก็เลยใช้ให้พวกปั่นสามล้อตามอาจารย์ผมไป นวดให้แก ก็นวดให้แกจนหายเถ้าแก่โรงสีให้ค่านวดท่านมาบาทหนึ่ง จากนั้นอาจารย์ผม ก็หันมาทำโรงนวดที่บ้าน ช่วงนั้นลูกค้าแกก็ไม่ค่อยมีเพราะคนยังไม่ค่อยรู้จัก อาจารย์ผม บอกว่าแกใช้เวลาอยู่ประมาณ 15 ปี ลูกค้าจึงมาติดแกแล้วก็เริ่มสอนอีก 15 ปี ณัฐวุฒิ แล้วคนที่ให้กำเนิดวิชานี้คือใครครับ หมอลิ้ม ย้อนกลับไปซัก 100 กว่าปีก่อน มีหมอนวดคนหนึ่ง เขาก็เป็นหมอรักษาคนปกติ เขาถอด จิตนั่งสมาธิกรรมฐาน (อันนี้แล้วแต่ความเชื่อนะครับ) การทำให้วิญญาณ หรือกายทิพย์ หรือที่เรียกว่าการถอดจิตของเราออกจากร่างกาย แล้ววิญญาณจะท่องไปในโลกทิพย์ บางคนเคยถอดวิญญาณในช่วงที่ป่วยหนัก เผชิญเหตุการใกล้ตาย มนุษย์สามารถฝึกถอด จิตวิญญาณเองได้ แต่ยังไม่มีหลักฐานยืนยัน เขานั่งสมาธิกรรมฐานถอดจิตไปไหนอันนี้ไม่ มีใครรู้ แล้วหลังจากนั้นเขาก็กลับมารักษาคน ทั้งที่เขาเป็นหมอสมุนไพรธรรมดา แต่พอ นั่งสมาธิถอดจิตไปศึกษากับใครไม่ทราบแล้วก็เริ่มนวดรักษาคน แล้วก็สอนให้ลูกหลาน ต่อ ๆ กันมา เชื่อว่าวิชานี้เป็นวิชาของอีกโลกหนึ่ง ซึ่งไม่รู้ว่าเป็นสวรรค์ นรก หรือบาดาล และใครเป็นผู้สอนอันนี้ก็ไม่ทราบ (ย้ำว่าขึ้นอยู่กับความเชื่อของแต่ละคนนะครับ) แล้ว วิชานี้เนี่ยคล้าย ๆ กับวิชาผีบอก ก็คือรักษาคนได้ แกล้งคนก็ได้เหมือนกัน สมมติว่าผมไม่

บุคคล บทสัมภาษณ์ หมอลิ้ม ชอบน้องคนนี้ ผมคิดจะวางยาเขานี่ ง่าย ๆ ผมแค่กดเส้นสวนทางกัน เรียบร้อยเลยเดิน ไม่ได้ เส้นล็อก และไม่มีใครแก้ได้ต้องให้คนที่ทำแก้ให้เท่านั้น ญาณัจฉรา แล้วข้อห้ามมีแค่นี้หรอคะ หมอลิ้ม ที่จำได้คร่าว ๆ มีประมาณนี้ครับ จริง ๆ มีเยอะกว่านี้ ณัฐวุฒิ พวกผัก ผลไม้ ที่เป็นเครือนี่ก็กินได้ปกติหรอครับ หมอลิ้ม อ๋อ กินได้หมด ยกเว้นหลัก ๆ เหล้า เบียร์ ญาณัจฉรา แล้วพวกเนื้อสัตว์ล่ะคะ หมอลิ้ม ก็กินได้หมด ยกเว้นเนื้อวัว ญาณัจฉรา อันนี้ไม่ทานเองหรือว่ายังไงคะ หมอลิ้ม ไม่ทานเองครับ ไม่ได้อยู่ในข้อห้าม แต่ท่านอาจารย์ผมสมัยก่อนท่านยังอยู่ท่านก็ไม่กินเนื้อ วัวอยู่แล้ว เพราะมันคือของแสลง ณัฐวุฒิ แล้วพวกอาหารที่มาจากวัดหรืองานศพ ล่ะครับ หมอลิ้ม อ๋อ อาหารที่มาจากวัดใช่ไหม เราห้ามไปกินข้าวในวัดเด็ดขาด แล้วเวลาเราไปนวดให้พระ แล้วศิษย์วัดจะซื้ออะไรให้เรากินอย่าไปรับ น้ำได้ แต่อาหารห้ามรับเด็ดขาด ณัฐวุฒิ ทำไมครับ หมอลิ้ม อ๋อ มันเป็นข้อห้าม มันผิดครู ประภาศิริ เคยมีคนมานวดแล้วทนไม่ไหวไหมคะ หมอลิ้ม มีๆ 2 คน ประภาศิริ แล้วมาจากไหนนะคะ หมอลิ้ม วังสะพุง เกศราภรณ์ ผู้หญิงหรือผู้ชายคะ หมอลิ้ม ผู้หญิง เกศราภรณ์ เค้าเป็นอะไรมาคะ หมอลิ้ม จำไม่ได้ มันนานแล้วอะ 2 ปี 3 ปีได้แล้วมั้ง ญาณัจฉรา แต่ว่านวดแล้วเจ็บมากหรอคะ หมอลิ้ม เจ็บ เจ็บมากทนไม่ไหว เลยขอยกเลิก แต่ก็ต้องจ่ายค่าครูครึ่งนึง 300 บาท เสียดายมาก มาตั้งวังสะพุงเลยนะ แต่เค้าทนเจ็บไม่ได้ไง อีกรายนึง เนี่ยมาจากโนนสังข์ หนองบัวลำภู เขาขอหยุด ยกเลิกทนไม่ไหว

บุคคล บทสัมภาษณ์ ญาณัจฉรา แล้วเป็นอะไรมั้ยคะ หมอลิ้ม แล้วแต่คนบางคนไม่เป็นไร แต่บางคนเป็น เพราะนวด ๆ ไปแล้วหยุด จะมีอาการปวดจุด จุดที่ยังไม่ได้นวด คือแก้มันต้องแก้ให้ครบทั้งตัวไง จะแก้ครึ่ง ๆกลาง ๆ แล้วหยุดไม่ได้ ณัฐวุฒิ แต่ก่อนอยู่ไหนครับก่อนจะมาอยู่ที่นี่ หมอลิ้ม หมากแข้งครับ ณัฐวุฒิ แถวไหนครับ หมอลิ้ม เอ่อ ตรง ๆ แถวแกรนด์เฮ้าส์รู้จักมั้ย บ้านเหล่า หมอลิ้ม ก่อนจะมาอยู่แกรนด์เฮ้า ก็อยู่ตึกตรงหน้าโรงพักอะ เยื้อง ๆ บิ๊กซี นั่นแหละบ้านผม ผม เกิดที่บ้านหลังนั้นแหละ เกิดและโตที่บ้านหลังนั้น สมัยก่อนพ่อทำประดับยนต์อยู่ร้าน ประดับยนต์ แม่ขายก๋วยเตี๋ยวอยู่ตึกนั่นแหละ เมื่อ 30 กว่าปีก่อน ญาณัจฉรา เชื้อสายจีนหรอคะ หมอลิ้ม ใช่ เชื้อสายจีน แซ่ตั้ง ญาณัจฉรา อ๋อค่ะ หมอลิ้ม แล้วพอตึกหลังนั้นขาย เพิ่นก็พากันมาซื้อบ้านอยู่แกรนด์เฮ้าส์ เลยมาอยู่แกรนด์เฮ้าส์ ประภาศิริ แล้วตอนนั้นเรียนที่ไหนคะ หมอลิ้ม ผมเรียน 2 โรงเรียนนะ อุดรคริสต์เตียนกับหมากแข้ง อุดรคริสต์เตียนเรียนตั้งแต่อนุบาล ถึงป.3 แล้วย้ายมาหมากแข้ง อยู่หมากแข้งตั้งแต่ป.3 ยัน ม.3 เลย แล้วก็จบแค่ม.3 แต่ว่า ตอนประถมต้น ป.1 ป.2 ป.3 เรียนอุดรคริสต์เตียนหมดเลย อยู่แค่สองโรงเรียนอะ ประภาศิริ อ๋อค่ะ แล้วตอนพี่เรียนนวดกับอาจารย์พี่ก็ต้องเรียนเกี่ยวกับกระดูกเกี่ยวกับร่างกายพวก นี้หรอคะ หมอลิ้ม ใช่ครับ ก็ต้องเรียนแล้วก็ติดรูปพวกนี้ไว้ ประภาศิริ พี่ก็ต้องเรียนทีละส่วนงี้หรอคะ หมอลิ้ม ใช่ ๆ อาจารย์ให้ไปยืนดูหุ่นที่แกตีเส้นไว้อยู่สองอาทิตย์ แกจะมีหุ่นอยู่ตัวนึง แล้วแกจะ เอาเส้นพวกเส้นพวกกระดาษทำเป็นเส้นเอ็น ว่าตำแหน่งเส้นอยู่ตรงไหน ผมยืนดูหุ่นเฉย ๆ อยู่สองอาทิตย์ จำเอา เพิ่นไม่บอกนะ ให้ยืนแล้วก็มีกระดาษจดเขียน จำเอา พอยืนดู ปุ๊บ อาจารย์ก็ลงไปเป็นหุ่นให้นวด เกศราภรณ์ นวดให้อาจารย์ก่อนหรอคะ หมอลิ้ม ใช่ นวดให้อาจารย์ก่อน ตำแหน่งไหนถ้าเรานวดไม่ถูก แกก็จะบอก เฮ้ยผิด ตรงนี้เว้ย แก ก็จะมีไม้อันนึงสั้น ๆ ชี้แล้วให้ผมดู

บุคคล บทสัมภาษณ์ เกศราภรณ์ แล้วน้ำหนักเวลานวดนี่ลงน้ำหนักเท่ากันมั้ยคะแต่ละคน หมอลิ้ม แล้วแต่คน ถ้าเด็กผมก็ลงไม่หนักนะ เด็ก 12 13 11 เจอมาแล้วนะ เด็กข้อเท้าพลิก แม่ เค้าก็พามาหาที่บ้านเลย บ้านเค้าใกล้ๆ บ้านผมเลยหนิติดกันเลย เลยไปสองหลังจาก บ้านผม พาจับนั่งรถเข็นมาหาที่บ้าน ข้อเท้าหลุดเตะบอล ประภาศิริ แล้วต้องเสียค่าครูมั้ยคะ หมอลิ้ม ก็ต้องเสียค่าครู ประภาศิริ นวดเสร็จแล้วจะระบมมั้ยคะ หมอลิ้ม มันก็จะระบมรอยมือ มือผม วิธีแก้ก็ไม่ยาก ยาพาราสองเม็ดแล้วนอนเลย ญาณัจฉรา ช่วงแรก ๆ ที่พี่นวดพี่เจ็บมั้ยคะ หมอลิ้ม เจ็บสิครับ ผมนวดกับอาจารย์ครั้งแรกนะ กลับบ้านมาช้ำหมดเลย ประภาศิริ ไม่ๆ ค่ะ ที่พี่นวดให้คนอื่นอะค่ะ หมอลิ้ม อ๋อ ผมหรอ แบบว่าบางทีเรานวดรักษาคนมากเกินไป มันจะมีอาการตึง อาจารย์เรียกครู ลง เรียกว่าครูลงตัวเอง สมมุติน้องคนนี้เจ็บ เจ็บสลักเพชร ผมแก้ให้เค้าหาย ครูก็จะ มาลงผม ผมปวดแทนน้องเค้า รับแทน หมอแก้เป็นแบบนี้ทุกคน อาจารย์แก้ให้คนหาย แกก็เป็นเอง แกก็โทรเรียก เฮ้ยลิ้มลงมาหาตาหน่อย แล้วผมก็ไปหาเพิ่น อาจารย์ก็บอก ปวดหลังนวดให้ตาหน่อย เอ้าตาเป็นหยังมาครับ เอ้อน่าครูลงกู ผมก็ครับ ๆ ผมก็นวดให้ อาจารย์ ณัฐวุฒิ แล้วพี่เป็นบ่อยมั้ยครับ หมอลิ้ม อ่า ปีนึง 3 ครั้ง ครูลง ณัฐวุฒิ แล้วทำไงครับ หมอลิ้ม ก็แก้เอง เวลามันลงหลังใช่มั้ย เอาก็เอาหลังไปงัดกับสันกำแพง แล้วก็ดันออกถ้าหลังนะ ถ้าเข่าก็ง่าย ๆ เลยแขนง่าย ๆ แต่ถ้าหลังนี่นะ อื้อหืองัดกับสันประตู หรือกลอนลูกบิดก็ได้ แก้เองครับแก้เอง ถ้าแก้เองไม่ได้ก็ไปหาลูกสาวอาจารย์ หมอลิ้ม ถ้าอาการหนักไม่ไหวแล้วก็ขี่มอไซต์ไปหาลูกสาวอาจารย์ให้ลูกสาวอาจารย์แก้ให้ เคย ครั้งนึงปีก่อนปีกลายนี้ ครั้งเดียวเอง ณัฐวุฒิ เป็นอะไรครับ หมอลิ้ม เป็นตกทางไปเหยียบทางต่างระดับ ตรงสถานีMRT สามยอด เค้าพึ่งสร้างใหม่เป็นทาง ต่างระดับ ผมไม่รู้ไปลงสถานี เหยียบปุ๊บพลิกปุ๊บเลยโอ้ยตาย ๆ เลยหาน้ำแข็งประคบ แก้ สกัดจุดมันให้มันหายปวด แต่การสกัดจุดมันฤทธิ์มันยังอยู่ได้แค่ 1 ชั่วโมง ผมก็เดินจาก

บุคคล บทสัมภาษณ์ หมอลิ้ม ตรงนั้นน่ะ ไปศาลเจ้าพ่อเสือได้สกัดจุดเนี่ย พอผมยืนขึ้นรถไฟ โอ้โหเจ็บเพราะฤทธิ์ที่สกัด จุดหมดแล้วไง ปวดกลับมาถึงบ้านต้องหาน้ำแข็งประคบ แล้วนวดแก้เอง ทรงไม่หาย โทร หาลูกสาวอาจารย์ พี่แจ๋วพี่แจ๋วว่างมั้ย ข้อเท้าพลิกอะ ผมก็ไปหาเพิ่น แต่แค่ปี 62 ครั้ง เดียว ถ้าคือถ้าไม่หนักจริง ๆ จะไม่ให้เพิ่นนวดเลยนะ แต่ถ้าเราหนักจริง ๆ ไม่ไหวแล้ว เราค่อยให้ศิษย์พี่เราแก้ให้ แต่ถ้านวดกับศิษย์พี่ก็จะมีค่านวดนะ ต้องมีดอกไม้ให้เพิ่นหนึ่ง ครั้ง จะขึ้นครูอีกแบบนึง พิธีอีกแบบนึง ประภาศิริ แต่เพิ่นก็เรียนกับอาจารย์หรอคะ เรียนกับพ่อเพิ่นนั่นแหละ แต่แกขึ้นครูอีกแบบนึง ถ้าลูกค้ามา แกจะจัดดอกไม้กับเทียน ให้ลูกค้าเลย ใส่พานแล้วก็เอาดอกไม้กับเทียนไปไหว้ท่านปู่ชีวก แล้วก็นวดเลย ณัฐวุฒิ เบอร์ติดต่อนี่ให้ไม่ได้หรอครับ หมอลิ้ม ไม่ได้ๆ ไม่กล้าให้ ย้านเพิ่นด่าพี่ เพราะแกเคร่ง ญาณัจฉรา แล้วคนที่จะไปนวดกับแกได้ติดต่อยังไงคะ หมอลิ้ม ก็แกจะรับแต่คนใกล้ๆ ตัว รอบ ๆ บ้านแกอยู่หนองใส แต่จริง ๆ พี่แกทำงานโรงบาล ศูนย์ เกศราภรณ์ วิธีการนวดทำยังไงบ้างคะ หมอลิ้ม ก็เอามือกดไปที่เส้นแนวเส้น ว่าเส้นมันอยู่ตรงไหน แล้วก็ให้โดน แล้วก็ดันขึ้นดันลงผลัก ลงผลักขึ้น เกศราภรณ์ แล้วปวดแค่ขาก็นวดแค่ขาหรอคะ หมอลิ้ม ไม่ครับต้องนวดทั้งตัว ไม่นวดเฉพาะจุด นวดไล่เส้นทั้งตัว นวดจากเท้าขึ้นไป สมมุติว่า น้องทางด้านเจ็บขวา พี่นวดขวาให้น้อง มันก็จะย้ายข้างไปเจ็บ หมอลิ้ม เจ็บด้านซ้ายแทน เพราะฉะนั้นต้องนวดไล่เส้นทั้งตัว นวดเฉพาะจุดบางคนนะเดี้ยงเลย เหมือนพี่นวดให้พ่อ พ่อเจ็บสลักเพชรช่วงล่าง พี่นวดแค่ช่วงล่างให้แก ต่อมาช่วงบนแก เจ็บหมดเลย ญาณัจฉรา เจ็บอะไรมาปวดอะไรมาส่วนไหนก็ช่างต้องนวดทั้งตัวใช่มั้ยคะ หมอลิ้ม ใช่ครับ ประภาศิริ แล้วสมมุติว่าแค่ขาพลิกข้อเท้าพลิก หมอลิ้ม ก็ต้องนวดทั้งตัวครับ ไล่เส้นทั้งแต่เท้าขึ้นไป เพราะเส้นคนเราเนี่ยทั้งหมดทั้งตัวมีเป็นหมื่น เส้น แต่มีเส้นที่ให้เราจับ อยู่แค่ไม่กี่ร้อยเส้น หลัก ๆ มีอยู่สิบเส้น เรียกว่าเส้นประธาน ข้อ เท้าพลิกนี่ก็แก้ง่าย ๆ แต่ก็ต้องนวดไล่เส้นทั้งตัว

บุคคล บทสัมภาษณ์ ณัฐวุฒิ ก็เหมือนกับการจัดเรียงเส้นใหม่หรอครับ หมอลิ้ม ใช่ ก็เหมือนจัดเรียงเส้นใหม่ตั้งแต่เท้าขึ้นไป เหมือนปวดคอ คอตกหมอน ก็ต้องเรียงจาก เท้าขึ้นไปหัว นวดแค่เฉพาะจุดแค่ตรงที่เขาเจ็บไม่ได้ คือคุณจะปวดอะไรมาก็ช่วงผมต้อง ไล่เส้นให้ทั้งตัวเรียงใหม่ ถ้าฟ้าวถ้ารีบมากไม่มีเวลาพอ วันหลังก็ค่อยมาแค่นั้น เกศราภรณ์ แล้วนวดเรียงเส้นนี่ทำยังไงคะ หมอลิ้ม เราก็กดหาตำแหน่งเส้นที่มันจม ตรงที่มันเจ็บอะ เส้นมันจะฝัง เราก็งัดขึ้น ประภาศิริ แต่ละที่แต่ละตำแหน่งนวดเหมือนกันเลยหรอคะ หมอลิ้ม ใช่ เพียงแค่แต่ละที่จะงัดขึ้นงัดลงผลักออกไม่เหมือนกัน แต่ละเส้นจะผลักคนละแบบ เหมือนเส้นเข่าผลักแบบนึง สะโพกอีกแบบนึง สะบักแขนอีกแบบนึง รักแร้เส้นเข้าแขน กดอีกแบบนึง ญาณัจฉรา แล้วนวดเสร็จจะหายเจ็บเลยมั้ยคะ หมอลิ้ม ต้องดูอาการสัก 2-3 วัน ญาณัจฉรา แล้วถ้า 2-3 วันยังไม่หายล่ะคะ หมอลิ้ม ก็ต้องมาซ้ำ พวกนี้แสดงว่าระบบลมปราณมันไม่ดีเลือดลมเค้าไม่ดี อาจจะเป็นมานาน เป็นแรมปี เช่น อาจจะเป็นเกิน 10 ปี พวกนี้นวดครั้งเดียวมันไม่หายหรอก มันก็ต้องมา ซ้ำ ลูกค้าบางคนก็เข้าใจนะ แต่ลูกค้าบางคนก็ไม่เข้าใจคิดว่าครั้งเดียวต้องหายเลย เขาก็ เลยไปหาหมอที่โรงบาลแทน หมอทุกคนถ้าเจอพวกปวดเป็นแรมปีอะ นวดครั้งเดียวมัน ไม่หายหรอกมันต้องซ้ำ แต่ถ้าเป็นพวกปวดมาไม่กี่สัปดาห์นี่นวดครั้งเดียวจบ แต่ถ้าเป็น 1 ปี 2 ปี 3 ปี หรือ 10 ปีขึ้น พวกนี้ต้องซ้ำตลอด ไม่มีหรอก หมอเทวดาจะมานวดโป้งเดียว หาย ก็คือต้องกลับไปดูอาการสัก 2-3 วันแล้วมันจะค่อย ๆ คลาย บางคนบอกต้องหาย เดี๋ยวนี้ๆ มันไม่มีหรอกครับ ขนาดแพทย์แผนปัจจุบันยังทำไม่ได้เลย แล้วส่วนมากแพทย์ แผนปัจจุบันนี่ยิ่งแอนตี้ผมนะ แอนตี้การจับแส้น การนวดน้ำมัน นวดแผนโบราณ ยิ่งเป็น คนไข้เค้า เค้าจะสั่งงดสั่งห้ามเลย คือหมอแผนปัจจุบันใช้ยาฝรั่ง แต่เราจะใช้ยาสมุนไพร มันขัดกันไงมันงัดกัน เกศราภรณ์ อ๋อค่ะ แล้วดอกไม้นี่ต้องบูชาทุกวันพระหรอคะ หมอลิ้ม ใช่ เป็นดอกดาวเรืองก็ได้ มะลิก็ได้ ประภาศิริ แล้วถ้าวันพระไหนที่พี่ไม่อยู่ล่ะคะ หมอลิ้ม พี่ก็จะบูชาก่อน 1 วัน ณัฐวุฒิ แล้ววันพระนี่พี่ต้องทำอะไรบ้างครับ

บุคคล บทสัมภาษณ์ หมอลิ้ม ช่วงนี้ทุกวันพระผมจะกินเจครับ ค่ำ ๆ ก็ไปโรงเจ ไปฟังเค้าสวด สวดจีนอะ เพราะว่าคน นวดสายนี้ต้องหมั่นถือศีล ปฏิบัติธรรมครับ ญาณัจฉรา เวลานวดต้องนอนหันหัวไปทางไหนคะ หรือได้ทุกทางคะ หมอลิ้ม ทางไหนก็ได้ แต่ห้ามนอนหันหัวไปทางด้านทิศตะวันตก เพราะเชื่อว่าเป็นทิศของคนตาย หากหันหัวเตียงไปทางทิศนั้นอายุจะสั้น จะถูกผีหลอก ผีอำ ได้ง่าย รวมทั้งยังเชื่อว่าหาก ยมบาลเห็นจะเข้าใจผิดคิดว่าเราตายไปแล้ว และจะดึงวิญญาณออกไป

บทสัมภาษณ์ประวัติคนมารับบริการการนวดจับเส้น นายอัษฎาวุธ มีชัย บุคคล บทสัมภาษณ์ เกศราภรณ์ ทำไมถึงมานวดที่นี่ เป็นที่อื่นไม่ได้หรอ เช่นแบบที่หนองประจักษ์ อัษฎาวุธ อ๋อ มีพี่ที่เคยมานวดที่นี่แนะนำมาเลยลองมาดู เกศราภรณ์ นวดแล้วเป็นไงบ้างคะ อัษฎาวุธ นวดแล้วก็ดีขึ้น เกศราภรณ์ แล้วเจ็บมั้ยคะ อัษฎาวุธ ก็เจ็บครับ เจ็บตามรอยมือที่เขานวด เกศราภรณ์ อ๋อ แล้วเป็นคนแถวนี้หรอคะ อัษฎาวุธ เป็นคนภาคใต้ครับ มาเรียนที่อุดร เกศราภรณ์ แล้วเป็นอะไรมาคะถึงมานวด อัษฎาวุธ ปวดเข่าปวดขาครับ เกศราภรณ์ แล้วฝึกหนักหรอคะถึงปวด อัษฎาวุธ ช่วงนี้มีวิจัยของวิทยาศาสตร์การกีฬาของราชภัฏมาวิจัย แล้วฝึกหนักเลยมานวด

บทสัมภาษณ์ประวัติคนมารับบริการการนวดจับเส้น นายพงศธร บ่อแก้ว (แม็ก) บุคคล บทสัมภาษณ์ หมอลิ้ม เจ็บสลักเพชรฝั่งนี้ใช่มั้ย แม็ก ใช่ครับ ฝั่งขวา ญาณัจฉรา แล้วหลังจากนวดจะเจ็บประมาณกี่วันคะ แม็ก 2-3 วัน ต้องกินยาคู่ไปด้วย มันจะระบม ญาณัจฉรา พี่นวดเจ็บมั้ยคะ แม็ก ถ้าไม่กินยามันจะเจ็บประมาณ 4-5 วันครับ ญาณัจฉรา พี่นวดกี่ครั้งแล้วคะ แม็ก ครั้งที่2 ครับ หมอลิ้ม ต้องกินยาควบคู่ไปด้วย ไม่งั้นอาการระบมมันจะไม่หาย ญาณัจฉรา พี่แม็กรู้จักที่นี้ได้ไงคะ แม็ก เพื่อนเคยมานวดก่อนครับ แล้วก็แนะนำมา ญาณัจฉรา พี่เจ็บมั้ยคะ แม็ก เจ็บครับ แต่ครั้งที่แล้วเจ็บกว่านี้ มันจะแสบๆตรงเส้น แล้วมันก็จะหายไปเอง ญาณัจฉรา แล้วฝึกหนักหรอคะถึงเจ็บ แม็ก เมื่อก่อนเล่นกีฬาด้วยครับ คือเราเล่นกีฬาแล้วมันต้องใช้ร่างกายเยอะ เล่นกีฬาด้วยแล้ว ฝึกด้วย

บทสัมภาษณ์ประวัติคนมารับบริการการนวดจับเส้น นางจิรวรรณ ธรรมวงษา บุคคล บทสัมภาษณ์ ณัฐวุฒิ สวัสดีครับ ผมขอสัมภาษณ์สักหน่อยได้ไหมครับ นางจิรวรรณ ได้ค่ะ สัมภาษณ์อะไรคะ ณัฐวุฒิ สอบถามเรื่องหมอนวดจับเส้นที่อยู่บ้านข้าง ๆ ได้ไหมครับ นางจิรวรรณ อ๋อ ได้ค่ะ เข้ามาในบ้านก่อน ณัฐวุฒิ ครับ พี่เคยนวดกับหมอนวดคนนี้ไหมครับ นางจิรวรรณ พี่ลิ้มน่ะหรอ เคยค่ะ เคยนวดอยู่ 1-2 ครั้ง ณัฐวุฒิ หมอลิ้ม นวดเป็นไงบ้างครับ นางจิรวรรณ ก็ดีนะ ตอนที่พี่นวดพี่ปวดตรงหลัง นวดแล้วก็ดีขึ้น ณัฐวุฒิ แล้วพี่เห็นคนมานวดกับหมอลิ้มเยอะไหมครับ นางจิรวรรณ เยอะ ๆ มีมาเรื่อย ๆ แต่ก่อน แต่หลัง ๆ มานี่เริ่มห่าง ๆ อาจจะเป็นเพราะโควิด คนไม่ ค่อยมีเงินเนาะ แต่ก็มีคนมานวดอยู่เรื่อย ณัฐวุฒิ ครับ ปกติแล้วคนในหมู่บ้านนี้นวดกับหมอลิ้มไหมครับ นางจิรวรรณ คนในหมู่บ้านก็นวดกับพี่ลิ้มเยอะ คนที่มาจากต่างจังหวัดก็เยอะ พี่เห็นมีรถยนต์มาจอด หน้าบ้านประจำ ณัฐวุฒิ คนในครอบครัวพี่เคยนวดไหมครับ นางจิรวรรณ เคยค่ะเคย คุณพ่อเคยนวด ณัฐวุฒิ คุณพ่อท่านเป็นอะไรครับ นางจิรวรรณ พ่อปวดขาค่ะ แต่ก่อนท่านทำงานหนักก็เลยปวดเรื้อรัง พี่พาไปนวดกับพี่ลิ้มอยู่ประจำ อาการปวดก็ดีขึ้น พี่ลิ้มก็ให้กินยาควบคู่กันไปด้วย ณัฐวุฒิ ยา เป็นยาอะไรครับ นางจิรวรรณ เป็นยาแก้ปวดทั่วไป แล้วก็มีสมุนไพรมาต้มให้คุณพ่อกินค่ะ ณัฐวุฒิ เป็นสมุนไพรอะไรครับ นางจิรวรรณ เป็นยาสมุนไพรฟ้าทลายโจรค่ะ ณัฐวุฒิ เป็นฟ้าทลายโจรตัวเดียวหรอครับ นางจิรวรรณ ใช่ค่ะ เพราะยาสมุนไพรพวกนี้มันต้องขึ้นอยู่กับอาการของเราว่าเราเป็นอะไร ปวด ตรงไหน พี่ลิ้มเขาค่อยจะเขียนตัวยาให้เราไปหาซื้อเอง

บุคคล บทสัมภาษณ์ ณัฐวุฒิ อ๋อ แล้วที่พี่ไปซื้อมานี่เป็นแบบไหนหรอครับ นางจิรวรรณ บางทีก็เป็นแบบสำเร็จรูปที่เขาต้มแล้วก็ใส่ในขวดมาเราก็กินได้เลย แต่บางครั้งก็มีเป็นตัว สมุนไพรมาให้อันนี้เราก็ต้องมาต้มแล้วก็กรองเอาน้ำมันมากินค่ะ ณัฐวุฒิ นอกจากให้หายามากินควบคู่แล้วมีห้ามอะไรอย่างอื่นไหมครับ นางจิรวรรณ ก็มีห้ามดื่มน้ำเย็น มันจะไปทำให้เส้นเราตรึงก็จะไม่หายสักที ณัฐวุฒิ พวกอาหารการกินนี่ทานได้ปกติใช่ไหมครับ นางจิรวรรณ ปกติค่ะ ทานได้ปกติ แต่ว่าพี่ลิ้มเขาน่าจะมีข้อห้ามของเขาพวกของสแลงอะไรพวกนั้น แต่ เราก็ไม่รู้กับเขาหรอกเราก็แค่ห้ามดื่มน้ำเย็นที่เป็นส่วนของเราเนาะ ณัฐวุฒิ โอเคครับ งั้นพวกผมรบกวนพี่แค่นี้นะครับ แต่จะขออนุญาตนำบทสัมภาษณ์แล้วก็ข้อมูล ที่สอบถามไปลงในงานที่พวกผมกำลังศึกษาเกี่ยวกับศาสตร์การนวดจับเส้นของพี่ลิ้ม พอ ได้ไหมครับ นางจิรวรรณ พวกเราเป็นนักศึกษาใช่ไหม เรียนที่ไหนกัน ณัฐวุฒิ ราชภัฏอุดรฯ ครับ ใกล้ ๆ นางจิรวรรณ จ้า ได้เลย ณัฐวุฒิ ขอบคุณมากครับ ไม่รบกวนพี่แล้วครับ

บทสัมภาษณ์ประวัติคนมารับบริการการนวดจับเส้น นายสุริยา ภิญญโภช บุคคล บทสัมภาษณ์ ประภาศิริ สวัสดีค่ะ มานวดกับหมอลิ้มหรอคะ นายสุริยา อ๋อ ใช่ครับ ประภาศิริ ระหว่างรอหมอลิ้มนวดอยู่ หนูขออนุญาตสัมภาษณ์พี่สักหน่อยได้ไหมคะ นายสุริยา ครับ สัมภาษณ์อะไรครับ ประภาศิริ พี่เป็นอะไร หรือปวดตรงไหนคะ นายสุริยา พี่ปวดสะโพก ปวดมานานแล้ว ประภาศิริ พี่เคยไปนวดที่อื่นไหมคะ นายสุริยา โอ้... ไปมาหลายที่มาก ตรงหนองประจักษณ์นี่ก็ไปมาหมดแล้ว ประภาศิริ แล้วอาการไม่ดีขึ้นหรอคะ นายสุริยา ก็ยังไม่หายนะยังปวดอยู่เหมือนเดิม ไปนวดมาหลายที่แล้วก็ยังไม่หาย ประภาศิริ แล้วพี่มารู้จักที่นี่ได้ยังไงคะ นายสุริยา พี่ก็หานวดไปเรื่อย ลองถามคนนู้นคนนี่ดู พอดีเพื่อนที่ทำงานบอกให้ลองมาดู ก็เลยลองมา มาครั้งหนึ่งเมื่อเดือนที่แล้วรู้สึกเหมือนจะหาย แต่ก็ปวดอยู่บ้างก็ม่ปวดมาก เหมือนแต่ก่อน ก็เลยมานวดซ้ำตามที่หมอเขาบอก ประภาศิริ นี่พี่มาครั้งที่ 2 แล้วหรอคะ แสดงว่าที่นี่ดีกว่าที่อื่นที่พี่เคยไปมา แล้วพี่คิดว่าการนวดจับเส้นนี่ ต่างกับที่พี่เคยไปนวดมาบ้างไหมคะ นายสุริยา ต่างนะ บางที่เขานวดเขาก็แค่บีบ ๆ คลึง ๆ ไปเรื่อย มันก็ไม่ตรงจุดที่เราปวดสักเท่าไหร่ ประภาศิริ แล้วการนวดจับเส้นล่ะ เป็นยังไงคะ นายสุริยา นวดแบบนี้พี่ว่ามันตรงจุดที่เราปวดดีนะ หมอนวดเขาก็นวดทุกส่วนในร่างกายเรา ก็นวด จากส่วนล่างขึ้นมาบน แล้วก็ค่อยมาเน้นตรงที่เราปวด ประภาศิริ อ๋อค่ะ ก็ต่างจากที่นวดแบบบีบคลึงไปตามร่างกาย นายสุริยา ใช่ครับ อีกย่างหมอนวดเขาก็แรงถึงด้วยค่อย ๆ ไล่เส้นตรงบริเวณที่เราปวดมาเรื่อย ๆ ค่อย ๆ สะกิดเส้นที่มันทับให้ออกจากกัน ประภาศิริ หมอลิ้มเขาว่าอาการพี่ก็คือเส้นมันทับกันใช่ไหมคะ นายสุริยา ใช่ เส้นมันทับกันแล้วเส้นทับนานต่อนานมันก็ปวดเรื้อรัง บุคคล บทสัมภาษณ์

ประภาศิริ ก่อนจะนวดหมอลิ้มเขาทำอะไรบ้างคะ นายสุริยา หมอเขาก็กราบไว้ครูบาอาจารย์ที่เขานับถือ ประภาศิริ พี่คิดว่าตรงนี้เกี่ยวกับการนวดไหมคะ นายสุริยา ก็ขึ้นอยู่กับความเชื่อส่วนบุคคลนะเราก็ไม่หลบหลู่ เขาก็บอกว่ามันเป็นการด้วยแบบจีน ก็ มีองค์ต่าง ๆ ที่หมอเขานับถือเราก็ไม่รู้ด้วยหรอ ก็คิดว่าเกี่ยวนะมันเป็นสิ่งที่เขาเคารพ บูชาเป็นครูบาอาจารย์ของเขา มีข้อถือปฏิบัติ ข้อห้ามอะไรต่าง ๆ เขาก็เรียนมาเนาะเรา มานวดกับเขาก็เชื่อก็ศรัทธาในสิ่งที่เขาทำ ประภาศิริ ค่ะ ขอบคุณพี่มากนะคะ หนูจะขอเอาบทสัมภาษณ์ของพี่ไปลงในงานนะคะ พอดีพวกหนู กำลังศึกษาเกี่ยวกับศาสตร์การนวดจับเส้นค่ะ นายสุริยา อ๋อ ได้ครับ ยินดีเลย ประภาศิริ ขอบคุณมาก ๆ นะคะ ขอบคุณค่ะ บทสัมภาษณ์ประวัติคนมารับบริการการนวดจับเส้น

นางวันนา ธรรมวงค์ษา บุคคล บทสัมภาษณ์ ณัฐวุฒิ สวัสดีครับแม่ ผมขอสัมภาษณ์แม่จักหน่อยได้บ่ครับ นางวันนา สวีสดีจ้า ลูกสัมภาษณ์หยังล่ะ ณัฐวุฒิ แม่มานำพ่อ มาแต่หนองคายแม่นบ่ครับ นางวันนา จ้า มาแต่รัตนวาปี หนองคาย ณัฐวุฒิ นวดแล้วเป็นจั่งได๋แหน่ครับ แม่ปวดหม่องได๋ครับ นางวันนา แม่ปวดขา นวดแล้วกะดีขึ้นจักหน่อย แต่กะระบมอยู่หมอเพิ่นบีบแฮง ณัฐวุฒิ หมอเพิ่นว่าจั่งได๋แหน่ครับ ได้ยามากินบ่ เป็นตาได้มานวดซ้ำอีกบ่ครับ นางวันนา หมอเพิ่นบอกว่าไปกินยาพาราแก้ปวด จักมื้อสองมื้อกะเซา ณัฐวุฒิ ปวดขาธรรมดาเนาะครับ บ่ได้ปวดเรื้อรั้งคือจั่งคุณพ่อ นางวันนา จ้า ปวดขาปวดแขนธรรมดา ณัฐวุฒิ แม่คือได้มานวดนำเพิ่นครับ เคยมาหรือมีคนบอกมาครับ นางวันนา คนอยู่บ้านเพิ่นบอกมา เพิ่นเคยมานวดแล้ว แม่กะเลยชวนพ่อมาลองเบิ่ง ณัฐวุฒิ ครับผม แม่กับพ่อสิกลับหนองคายเลยบ่ครับ นางวันนา จ้า ว่าสิกลับเลยล่ะ ณัฐวุฒิ ผมขออนุญาต เอาบทสัมภาษณ์แม่กับพ่อไปเป็นข้อมูลเฮ็ดรายงานแหน่เด้อครับ นางวันนา จ้า เอาโลดลูก พากันกันเรียนอยู่ไสล่ะ ณัฐวุฒิ อยู่ราชภัฏอุดรฯ ครับ นางวันนา จ้า แม่กลับก่อนเด้อลูก ณัฐวุฒิ ครับผม ขอบคุณครับ เดินทางปลอดภัยครับแม่ บทสัมภาษณ์ประวัติคนมารับบริการการนวดจับเส้น

นายคำสิน ธรรมวงค์ษา บุคคล บทสัมภาษณ์ ญาณัจฉรา สวัสดีจ้าพ่อ พ่อเป็นหยังจ้าคือได๋มานวด นายคำสิน พ่อเจ็บหลังปวดหลัง เฮ็ดงานหนักเวลาเฮาก้มยกของกะเลยปวดหลัง ญาณัจฉรา พ่อเป็นคนอุดร หรือมาแต่จังหวัดได๋จ้า นายคำสิน พ่อมาแต่หนองคาย ญาณัจฉรา มาไกลอยู่ตั้วนิพ่อ พ่อคือมานวดไกลแท้จ้า พ่อเคยมาแล้วบ่จ้า นายคำสิน มาเทือแรก คนแถวบ้านเพิ่นเคยมานวดแล้วเพิ่นว่าดีเพิ่นนวดแล้วกะเซา พ่อกะเลยลองมาเบิ่ง ญาณัจฉรา อ๋อ พ่อมาผุเดียวบ่จ้า นายคำสิน มากับแม่ แม่กำลังนวดข้างใน พ่อนวดแล้วกะเลยออกมานั่งถ่า เกศราภรณ์ นวดแล้วอาการเป็นจั่งได๋แหน่จ้า หมอนวดเพิ่นว่าจั่งได๋ นายคำสิน นวดแล้วกะไคแหน่ เจ็บคีงจักหน่อย หมอเขียนยามาให้ไปหาซื้อกิน หมอกะว่าขั่นบ่เซา เทื่อหน้ากะมานวดซ้ำอีก เกศราภรณ์ หมอให้ไปซื้อยาหยังล่ะพ่อ นายคำสิน ยาอั่น... แก้ปวดแก้ระบม ญาณัจฉรา ก่อนสิมานี่ พ่อเคยไปนวดหม่องอื่นบ่จ้า นายคำสิน กะไปมา 2-3 หม่อง นวดแล้วกะกลับมาปวดคือเก่า เพิ่นว่ามันปวดเรื้อรั้ง เกศราภรณ์ เป็นตาได้มานวดซ้ำอีกบ่พ่อ นายคำสิน รอเบิ่งอาการก่อน ถ่ายังปวดอยู่กะสิมาถ่าไคแหน่กะบ่มาดอก ลูกพากันเฮ็ดหยัง ญาณัจฉรา หมู่หนูพากันเก็บข้อมูลเฮ็ดรายงานเรื่องนวด ส่งอาจารย์จ้า ขอบคุณคุณพ่อหลาย ๆ เด้อ เดี๋ยวสิเอาบทสัมภาษณ์พ่อไปเป็นขอมูลนำเด้อจ้า เกศราภรณ์ ขอบคุณพ่อหลาย ๆ เด้อจ้า

ภาคผนวก ค ภาพการดำเนินงาน

ภาพการดำเนินงานเก็บข้อมูลคติชน กลุ่มผู้ศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับการนวดจับเส้น ณ ห้องสมุดมหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี ในวันที่ 25 มกราคม พ.ศ. 2564 กลุ่มผู้ศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับการนวดจับเส้น ณ ห้องสมุดมหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี

ในวันที่ 25 มกราคม พ.ศ. 2564 กลุ่มผู้ศึกษาเดินทางไปยังหมู่บ้านมโนรมย์ ชุมชนบ้านม่วง ตำบลหนองขอนกว้าง อำเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี โดย รถจักรยานยนต์ ในวันที่ 29 มกราคม พ.ศ. 2564

กลุ่มผู้ศึกษาเดินทางมาถึงหมู่บ้านมโนรมย์ ชุมชนบ้านม่วง ตำบลหนองขอนกว้าง อำเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี โดย รถจักรยานยนต์ ในวันที่ 29 มกราคม พ.ศ. 2564 กลุ่มผู้ศึกษาเดินทางมาถึงบ้านหมอนวดจับเส้น หมู่บ้านมโนรมย์ ชุมชนบ้านม่วง ตำบลหนองขอนกว้าง อำเภอ เมือง จังหวัดอุดรธานี

กลุ่มผู้ศึกษาเดินทางมาถึงบ้านหมอนวดจับเส้น หมู่บ้านมโนรมย์ ชุมชนบ้านม่วง ตำบลหนองขอนกว้าง อำเภอ เมือง จังหวัดอุดรธานี กลุ่มผู้ศึกษาเข้าร่วมพิธีกรรมนวดจับเส้นรักษาผู้ป่วย และเก็บข้อมูลบัทึกภาพขั้นตอนการทำพิธี ณ หมู่บ้านมโนรมย์ ชุมชนบ้านม่วง ตำบลหนองขอนกว้าง อำเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี

กลุ่มผู้ศึกษาเดินทางกลับจากหมู่บ้านมโนรมย์ ชุมชนบ้านม่วง ตำบลหนองขอนกว้าง อำเภอเมือง จังหวัด อุดรธานี โดยรถจักรยานยนต์ในวันที่ 29 มกราคม พ.ศ. 2564

กลุ่มผู้ศึกษาเดินทางโดยใช้เส้นทางเดิมไปยังหมู่บ้านมโนรมย์ ชุมชนบ้านม่วง ตำบลหนองขอนกว้าง อำเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี โดยรถจักรยานยนต์ เป็นการลงพื้นที่ครั้งที่ 2 วันที่ 8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2564 กลุ่มผู้ศึกษาเริ่มสัมภาษณ์หมอนวดจับเส้น นายเฉลิมพล ฐิติกานต์สกุล (หมอลิ้ม) ในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2564 กลุ่มผู้ศึกษาเริ่มสัมภาษณ์หมอนวดจับเส้น นายเฉลิมพล ฐิติกานต์สกุล (หมอลิ้ม)

ในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2564 กลุ่มผู้ศึกษาเริ่มสัมภาษณ์ผู้ที่มาทำการนวดรักษาด้วยวิธีการนวดจับเส้น ในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2564

กลุ่มผู้ศึกษาเริ่มสัมภาษณ์ผู้ที่เคยมาทำการนวดรักษาด้วยวิธีการนวดจับเส้น ในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2564 กลุ่มผู้ศึกษาเดินทางกลับจากหมู่บ้านมโนรมย์ ชุมชนบ้านม่วง ตำบลหนองขอนกว้าง อำเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี โดยรถจักรยานยนต์ หลังจากการลงพื้นที่ครั้งที่ 2 ในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2564

กลุ่มผู้ศึกษาร่วมกันวิเคราะห์ข้อมูลที่ได้จากการลงพื้นที่ ณ ห้องสมุดมหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี ในวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2564 กลุ่มผู้ศึกษาร่วมกันวิเคราะห์ข้อมูลที่ได้จากการลงพื้นที่ ณ ห้องสมุดมหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี ในวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2564

ภาคผนวก ง ประวัติผู้ศึกษา

ประวัติผู้ศึกษา ชื่อ : นายณัฐวุฒิ สิงห์หา ชื่อเล่น :ออม รหัสนักศึกษา :61100101201 สาขาวิชา : ภาษาไทย คณะ : ครุศาสตร์ โทรศัพท์: 0943796413 สัญชาติ: ไทย เชื้อชาติ: ไทย ศาสนา : พุทธ สถานภาพ : โสด วัน / เดือน / ปีเกิด :6 ตุลาคม 2542 ที่อยู่ :224 หมู่ 18ตำบลเชียงยืน อำเภอเชียงยืน จังหวัดมหาสารคาม 44160

ประวัติผู้ศึกษา ชื่อ : นางสาวประภาศิริ พรหมจอม ชื่อเล่น :แตงโม รหัสนักศึกษา :61100101220 สาขาวิชา : ภาษาไทย คณะ : ครุศาสตร์ โทรศัพท์:0878194526 สัญชาติ: ไทย เชื้อชาติ: ไทย ศาสนา : พุทธ สถานภาพ : โสด วัน / เดือน / ปีเกิด :10 มกราคม 2543 ที่อยู่ : 65 หมู่ 10 ตำบลรัตนวาปี อำเภอรัตนวาปี จังหวัดหนองคาย 43120

ประวัติผู้ศึกษา ชื่อ : นางสาวญาณัจฉรา วงค์กันยา ชื่อเล่น : เฟิร์น รหัสนักศึกษา :61100101222 สาขาวิชา : ภาษาไทย คณะ : ครุศาสตร์ โทรศัพท์:0918630889 สัญชาติ: ไทย เชื้อชาติ: ไทย ศาสนา : พุทธ สถานภาพ : โสด วัน / เดือน / ปีเกิด :12 กุมภาพันธ์ 2542 ที่อยู่ :290 หมู่ 1 ตำบลหัวนาคำ อำเภอศรีธาตุ จังหวัดอุดรธานี 41230

ประวัติผู้ศึกษา ชื่อ : นางสาวเกศราภรณ์ ป่าโพธิ์ชัน ชื่อเล่น :แอน รหัสนักศึกษา :61100101224 สาขาวิชา : ภาษาไทย คณะ : ครุศาสตร์ โทรศัพท์:0910755934 สัญชาติ: ไทย เชื้อชาติ: ไทย ศาสนา : พุทธ สถานภาพ : โสด วัน / เดือน / ปีเกิด : 2 มิถุนายน 2542 ที่อยู่ :18 หมู่ 3 ตำบลหนองแปน อำเภอมัญจาคิรี จังหวัดขอนแก่น 40160