MODUL SEM 2 2021 (2)

AHLI PANEL MODUL SEJARAH SEMESTER 1 (940/1) 2021

PENYELARAS KETUA PANEL PENOLONG KETUA PANEL
EN. AHMAD SALEHEE BIN ABDUL EN. MAT ZAINOL BIN BAHARI EN. AHMAD BIN KASA
(SEKTOR PEMBELAJARAN JPN KEDAH) (SMK. PENDANG)
(SMK. IBRAHIM)

AHLI PANEL AHLI PANEL AHLI PANEL
EN. SHARUDIN BIN SAAD PN. SITI FATIMAH BT. ABU BAKAR PN. NOR SHAMSURI BT. HJ. MAT
(SMK. TUN SHARIFAH RODZIAH)
(SMK. IBRAHIM) (SMK. PULAU NYIOR)

AHLI PANEL AHLI PANEL AHLI PANEL
PN. NORMAH BT. WAHID CIK SRITHARANEE A/P SUBRAMANIAM PN. NAZIHAH BT. AZAHARI

(SMK. SYED IBRAHIM) (SMK. CHIO MIN ) (SMK. LABU BESAR)

(i)

NO SOALAN MS

TEMA 1 : MASYARAKAT

1 Bincangkan struktur masyarakat feudal di England pada abad ke-16 dan ke-17. 1
3
2 Bandingkan ciri-ciri masyarakat feudal di England dan di Jepun pada abad ke-16 dan
5
ke-17. atau 7
8
Masyarakat feudal di England dan Jepun mempunyai corak kehidupan yang unik 10
12
pada abad ke-16 dan ke-17. Bandingkan. 14
17
3 Huraikan ciri-ciri masyarakat agraria di Belanda pada abad ke-16 hingga abad ke-17. 19

4 Masyarakat agraria di Belanda pada abad ke-16 hingga ke-17 menjalankan aktiviti 22
berasaskan pertanian. Bincangkan. 23
25
5 Huraikan kemajuan yang dicapai oleh masyarakat agraria di China dalam bidang 27
pertanian pada abad ke-16 dan ke-17. 29
31
6 Bincangkan ciri-ciri masyarakat maritim di Portugal pada abad ke-16 sehinga ke-17. 32
33
7 Sejauh manakah faktor geografi membolehkan wujudnya masyarakat maritim di 35
Jepun pada abad ke-16 hingga ke-17 Masihi.
36
8 Kemunculan Jepun sebagai kuasa maritim pada awal abad ke-16 sehingga ke-17
meninggalkan kesan dalam bidang ekonomi dan sosial. Bincangkan.

9 Bincangkan ciri-ciri masyarakat industri di Jerman pada abad ke-18 sehingga ke-19.

10 Jelaskan faktor-faktor yang mendorong kepada kemunculan masyarakat industri di
Jerman pada abad ke-19.

TEMA 2 : PEMERINTAHAN DAN PENTADBIRAN

11 Jelaskan peranan yang dimainkan maharaja China dalam bidang eksekutif dari abad
ke-16 hingga ke-20.

12 Bincangkan langkah-langkah yang diambil oleh Tsar Peter Agung untuk
mengukuhkan pemerintahan monarki di Rusia semasa pemerintahannya.

13 Bincangkan peranan pembesar dalam sistem pemerintahan beraja di negara China
dari abad ke- 16 hingga ke-20.

14 Bandingkan peranan pembesar di China dan di Rusia yang diamalkan sejak abad ke-
16.

15 Huraikan langkah-langkah yang diambil oleh Raja Louis XIV untuk mengukuhkan
sistem pemerintahan beraja mutlak di Perancis semasa pemerintahannya.

16 Jelaskan sistem pemerintahan negara kesatuan yang diamalkan di Perancis pada
abad ke-18 dan abad ke-19.

17 Huraikan struktur organisasi pentadbiran Kerajaan Republik Ketiga ( 1875-1945 ) di
Perancis.

18 Huraikan faktor-faktor yang meletakkan asas bagi pembentukan kerajaan
persekutuan di Amerika Syarikat.

19 Jelaskan peranan yang dimainkan oleh Mazzini dalam perjuangan menyatukan Itali.
atau

Bincangkan konsep negara bangsa yang diusahakan oleh Mazzini dalam
menyatukan Itali.
20 Terangkan proses penyatuan negara bangsa di Jerman sehingga tahun 1870.

(ii)

NO SOALAN MS

TEMA 3 : KEMAJUAN DAN PEMBANGUNAN 38
39
21 Bincangkan perubahan yang berlaku ekoran perkembangan ekonomi kapitalisme 41
di England pada abad ke-18 hingga ke-19. 43
44
22 Huraikan faktor-faktor perkembangan perdagangan dan perniagaan di Belanda 46
pada abad ke-16 hingga abad ke-18. 48

23 Huraikan faktor-faktor perkembangan perdagangan dan perniagaan di Portugal 49
pada abad ke-16 hingga abad ke-18. 51
52
24 Huraikan faktor-faktor yang mendorong perkembangan kegiatan pertanian di
Belanda pada abad ke-17 masihi dan abad ke-18. 54
56
25 Sejauh manakah penyatuan Jerman pada tahun 1870 telah membawa 58
perkembangan perindustrian di negara tersebut pada abad ke-19? 60
62
26 Bincangkan faktor- faktor yang menyebabkan berlaku perubahan pemikiran dan 64
kemajuan ilmu di Eropah pada abad ke-18. 65
67
27 Kemunculan zaman pencerahan telah menyebabkan berlaku perkembangan 68
pemikiran dan kemajuan dalam bidang politik, ekonomi dan sosial di Eropah pada 70
abad ke-18. Bincangkan

28 Bincangkan idea yang diketengahkan oleh Adam Smith pada Zaman Pencerahan
di England pada abad ke-18.

29 Bincangkan perubahan yang berlaku dalam dasar pendidikan di Perancis pada
abad ke-18 dan ke-19.

30 Huraikan perkembangan sistem pendidikan di Jerman pada abad ke-18 dan
ke-19 Masihi.

TEMA 4 : NASIONALISME DAN PEMBENTUKAN NEGARA BANGSA

31 Bincangkan faktor-faktor yang menyebabkan tercetusnya Dahagi India pada tahun
1857.

32 Huraikan faktor-faktor yang menyebabkan tercetus Perang Candu Kedua (1856-
1860) di China.

33 “Sentimen anti-asing merupakan faktor terpenting kebangkitan Boxer di China
pada tahun 1899”. Bincangkan.

34 Perang Dunia Pertama bermula apabila Jerman menyerang Belgium pada 1914.
Bincangkan faktor-faktor tercetusnya perang tersebut.

35 Huraikan kesan Perang Dunia Pertama (1914-1918) dalam bidang politik.

36 Sejauh manakah Doktrin Truman telah mencetuskan Perang Dingin di Eropah
antara tahun 1945-1955? Bincangkan.

37 Perang Dingin telah membawa perubahan landskap terhadap politik dunia.
Huraikan pernyataan ini dengan contoh-contoh yang releven.

38 Huraikan faktor-faktor yang telah mencetuskan Gerakan 4 Mei 1919.

39 Bincangkan matlamat penubuhan Pertubuhan Perjanjian Atlantik Utara ( NATO ).

40 Terangkan penglibatan Amerika Syarikat dan United Kingdom dalam Pertubuhan
Perjanjian Atlantik Utara ( NATO ).

(iii)

TEMA 1 : MASYARAKAT

Soalan 1 : Bincangkan struktur masyarakat feudal di England pada abad ke-16 dan ke-17.

Pendahuluan

Konsep feudalisme adalah satu istilah atau konsep yang terbentuk di Eropah Barat selepas
kejatuhan empayar Charlemagne dan berlanjutan sehingga abad ke-14 M. Marc Bloch dalam
bukunya Feudal Society, mentakrifkan istilah feudal digunakan bagi menerangkan seluruh kelakuan
dan adat yang diterima dan wujud pada ketika itu serta organisasi kelas atasan yang meliputi
perjanjian secara bertulis yang didominasi kekuasaan golongan atasan. Kedudukan seseorang
individu dalam sistem feudal adalah mengikut sistem kelas bersusun lapis mengikut hierarki yang
terikat dengan aturan yang ditetapkan oleh kerajaan atau golongan pemerintah ke atas golongan
bawahan. Masyarakat feudal di England terbahagi kepada dua golongan, iaitu pemerintah dan yang
diperintah. Golongan pemerintah terdiri daripada raja, bangsawan, dan knight. Manakala golongan
yang diperintah ialah petani atau rakyat biasa, yang dikenali sebagai serf, serta hamba. Berikut
adalah struktur masyarakat feudal di England pada abad ke-16 dan ke-17.

Isi-Isi Penting:

1. Raja
Raja mempunyai kedudukan tertinggi dalam masyarakat feudal di England pada abad ke-16

dan ke-17. Raja mempunyai kuasa mutlak dalam pemerintahan dan bergantung kepada golongan
bangsawan bagi mengukuhkan kedudukan dan kekuasaan. Walaupun raja mempunyai kuasa mutlak
dalam menjalankan pemerintahan, namun mereka masih tertakluk kepada undang-undang Magna
Carta. Semasa pemerintahan Dinasti Tudor dan Stuart, sistem pemerintahan monarki mutlak
diamalkan. Sebagai contoh, ketika pemerintahan Raja Henry VII (1485-1509) raja berkuasa mutlak
terhadap rakyat dan negara. Walaupun raja mengamalkan sistem pemerintahan berkuasa mutlak
tetapi masih berpegang kepada tradisi politik England yang telah wujud sejak Zaman Pertengahan.
Kuasa mutlak raja meliputi segala aspek. Raja Henry VII mengukuhkan pemerintahan raja berkuasa
mutlak dengan cara meluluskan undang-undang menentang pemakaian pakaian khas (livery)
mengekalkan tentera persendirian, dan pemakaian lambang kuasa sendiri sebagai amalan golongan
bangsawan. Raja Henry juga menggunakan Majlis Diraja sebagai mahkamah yang baharu untuk
menguruskan hal berkaitan harta benda dan situasi yang menganggu ketenteraman awam. Badan ini
menjadi popular dan berjaya mewujudkan keamanan dan keadilan. Dengan ini jelaslah bahawa raja
mempunyai kedudukan tertinggi dalam susun lapis masyarakat feudal di England, namun kuasa
mutlak raja masih tertakluk kepada undang-undang Magna Carta. Pembatasan kuasa pemerintah ini
memperlihatkan bahawa rakyat England pada abad ke-16 menerima idea bahawa raja dilantik atas
kehendak Tuhan, tetapi rakyat England tidak dapat menerima kepercayaan bahawa Tuhan telah
memberi raja-raja kuasa mutlak untuk menjalankan pemerintahan.

2. Golongan Bangsawan (Vassal)
Dalam susun lapis masyarakat feudal, golongan bangsawan berada di lapisan

kedua. Golongan bangsawan membantu raja dalam hal ehwal pentadbiran dan menguruskan
ekonomi. Raja mengurniakan gelaran kepada bangsawan seperti count, duke, baron. Golongan
bangsawan menerima tanah daripada raja dan akan memerintah di tanahnya. Mereka akan
mengawal penggunaan tanah, mengadakan undang-undang sendiri dalam mengawal petani atau serf
yang mengusahakan tanah. Sebagai balasan pemberian tanah oleh raja, golongan bangsawan akan
membayar cukai dan memberi bantuan ketenteraan kepada raja. Bagi mempertahankan kekayaan
golongan bangsawan, mereka menggunakan sistem pewarisan yang dikenali sebagai sistem
primogeniture. Dalam sistem primogeniture, hanya anak lelaki tertua sahaja yang boleh mewarisi
harta. Tujuannya adalah untuk mengelakkan harta atau tanah yang luas dibahagi-bahagi hak
miliknya. Dengan cara ini, ekonomi golongan bangsawan akan dikekalkan. Walau bagaimanapun,
pada abad ke-16 dan ke- 17, kedudukan dan peranan golongan bangsawan semakin merosot
sementara kedudukan raja semakin kukuh. Hal ini membolehkan raja mengawal golongan
bangsawan yang semakin lemah. Raja tidak bergantung kepada golongan bangsawan untuk
menjalankan pentadbiran. Raja telah melantik golongan pentadbir dan membayar gaji bagi menjamin
kesetiaan mereka terhadap raja. Jelaslah bahawa golongan bangsawan bergantung kepada raja
dalam susun lapis masyarakat feudal di England.

1

3. Golongan Knight (Pahlawan/Tentera)

Golongan Knight berada dalam lapisan ketiga selepas golongan bangsawan. Knight diberi
tanah sebagai balasan terhadap perkhidmatan dalam bidang ketenteraan seperti yang diminta oleh
raja. Mereka berkhidmat dengan raja, lord atau baron dan mendapat ganjaran seperti tanah, harta,
dan barang rampasan. Mereka juga diberi tanggungjawab untuk melindungi baron dan keluarga
baron daripada diserang musuh. Mereka terikat dengan sumpah yang menghendaki mereka
berkhidmat untuk baron dan raja dan boleh dipanggil untuk berperang pada bila-bila masa. Knight
juga mempunyai tanah yang luas dan diagihkan kepada serf untuk mengerjakan tanah tersebut
semasa ketiadaan knight. Sebagai balasan, serf akan memberikan khidmat kepada knight dan knight
akan melindungi serf dan keluarganya. Knight akan tinggal di tanah miliknya, memiliki rumah sendiri
seperti bangsawan lain, serta mempunyai pasukan tenteranya sendiri. Malahan, knight juga berhak
memungut hasil yang diperolehi daripada kawasannya.Pada abad ke- 16, berlaku perubahan
kedudukan knight dalam masyarakat feudal. Raja telah mengukuhkan kedudukannya dengan
mengambil tentera upahan bagi menentang pemberontak atau musuh. Pengambilan tentera upahan
ini dapat menjamin kestabilan politik dan membawa kemajuan ekonomi dalam masyarakat feudal.
Oleh itu, knight tidak lagi mendominasi komposisi pasukan tentera. Sebaliknya, golongan petani dan
penduduk awam telah memainkan peranan utama dengan menyertai angkatan tentera dan banyak
terlibat dalam peperangan. Mereka telah menjadi tentera tetap terutama dalam pasukan infantri.
Terbuktilah bahawa golongan knight memainkan peranan penting dalam menjaga keselamatan
masyarakat pada zaman feudal di England.

4. Golongan rakyat biasa

Golongan ini yang dikenali sebagai petani atau serf berada di bawah sekali dalam lapisan
masyarakat feudal. Kehidupan mereka tidak bebas sepenuhnya dan tidak boleh berpindah dan
berada di bawah pengawasan raja dan baron. Pekerjaan mereka adalah bercucuk tanam dan
menternak binatang di atas tanah yang diperuntukkan oleh tuan tanah untuk keperluan harian dan
sebagai balasan, akan memberi khidmat dengan mengerjakan tanah dan keperluan lain. Golongan
petani akan dikawal sepenuhnya oleh tuan-tuan tanah. Antaranya, lord manor (institusi manor) akan
melindungi petani, mendirikan mahkamah bagi membolehkan petani merayu untuk keadilan,
mendirikan kilang, dan mendirikan gereja untuk penduduk kampung. Namun, kehidupan golongan
petani berubah selepas berlakunya perubahan ekonomi di England. Pada abad ke- 16, banyak tanah
dibuka untuk tujuan pertanian dan permintaan terhadap bahan makanan bertambah. Pertanian
komersial turut dijalankan. Golongan serf kini bebas daripada tuan tanah selepas berlaku
peningkatan dalam pertanian dagangan, kemunculan bandar, dan perkembangan sektor perusahaan.
Tuntasnya, golongan petani sangat penting sebagai penggerak kegiatan ekonomi masyarakat feudal
di England.

5. Golongan Hamba

Golongan yang paling rendah dalam susun lapis masyarakat feudal ialah golongan
hamba.Golongan hamba mewakili satu persepuluh daripada jumlah penduduk di England dan berada
di bawah golongan petani. Golongan hamba tidak memiliki tanah dan mempunyai kuasa
perundangan yang terhad. Menjelang abad ke-16 dan 17 Masihi, kedudukan golongan hamba
mengalami perubahan ekoran perkembangan dalam bidang ekonomi, politik dan sosial di England.
Golongan hamba dibebaskan oleh tuan tanah dan sebahagian besar daripada mereka berhijrah ke
bandar. Mereka tidak terikat lagi kapada golongan tuan tanah.

Kesimpulan

Sistem masyarakat feudal di England terbahagi kepada golongan pemerintah yang terdiri
daripada raja dan bangsawan manakala golongan diperintah pula terdiri daripada golongan knight
dan rakyat biasa. kedudukan seseorang individu dalam sistem feudal adalah mengikut sistem kelas
bersusun lapis mengikut hierarki yang terikat dengan aturan yang ditetapkan oleh kerajaan atau
golongan pemerintah ke atas golongan bawahan di England. Kedua-dua golongan ini hidup mengikut
susun lapis masyarakat yang ditetapkan berdasarkan keturunan. Hubungan antaranya berasaskan
kepada saling memerlukan antara golongan pemerintah dengan golongan bawahan.

2

Soalan 2 : Bandingkan ciri-ciri masyarakat feudal di England dan di Jepun pada abad ke-16
dan ke-17.

atau

Masyarakat feudal di England dan Jepun mempunyai corak kehidupan yang unik pada abad
ke-16 dan ke-17. Bandingkan

Pendahuluan

Sistem feudal ditakrifkan sebagai sebuah kerajaan tempatan yang ditadbir oleh individu
tertentu dan bukan wakil kerajaan pusat. Dalam sistem feudal, kedudukan seseorang individu adalah
mengikut sistem kelas bersusun lapis mengikut hierarki. Negara Jepun dan England mengamalkan
sistem feudal pada abad ke 16 dan 17 . Pemerintah Jepun pada abad ke 17 berada di bawah
kekuasaan Keshogunan Tokugawa. Di England pula berada di bawah pemerintahan monarki baru.
Amalan sistem feudal di kedua-dua pemerintahan ini mempunyai keunikan tersendiri.Berikut adalah
perbandingan antara sistem feudal di England dan Jepun pada abad ke-16 dan ke-17.

Isi-isi penting

1. Struktur masyarakat

Kedua-dua masyarakat mengamalkan struktur masyarakat berasaskan sistem piramid
dan Kedudukan individu dalam masyarakat adalah berdasarkan sistem kelas yangj bersusun
lapis mengikut hierarki tertentu. Kedudukan individu dalam masyarakat feudal di kedua-dua
negara ini ditetapkan melalui keturunan atau warisan. Masyarakat kedua-dua negara ini
dibahagikan kepada dua golongan besar iaitu golongan yang memimpin (England) atau
golongan pemerintah (Jepun) dan golongan yang dipimpin (England) atau golongan yang
diperintah (Jepun). Di England, hierarki teratas adalah raja, vassal (bangsawan), knight, rakyat
biasa (petani) dan hamba. Manakala di Jepun, hierarki bermula dengan maharaja, bangsawan
(shogun dan daimyo), samurai, dan rakyat biasa (petani, pedagang). Ini menunjukkan bahawa sistem
feudal di kedua-dua negara mempunyai kelas yang tersendiri.

2. Sistem pemerintahan

Perbezaan juga dapat dilihat melalui aspek pemerintahan. Pemerintah England dikenali
sebagai raja manakala di Jepun ialah maharaja. Terdapat pembatasan kuasa golongan pemerintah di
England dan Jepun. Sebagai contoh, di England, kuasa mutlak raja dikawal oleh parlimen seperti
yang terdapat dalam Magna Carta (1215) dan Pengisytiharan Hak (1628). Maharaja Jepun pula
hanya dianggap sebagai simbol perpaduan kerana pemerintahan sebenar terletak di tangan Shogun.
Raja dan maharaja juga sering dikaitkan dengan unsur-unsur ketuhanan demi mengekalkan
kedaulatan negara dan kedudukan sebagai ketua pemerintah, disamping mendapatkan
penghormatan dan kesetiaan golongan pembesar dan rakyat bawahan. Bagi masyarakat England,
mereka mempercayai bahawa raja dilantik oleh tuhan untuk memerintah. Raja mempunyai hak dan
kekuasaan yang suci daripada tuhan yang membolehkan raja untuk memerintah. Di Jepun,
pengesahan kuasa daripada maharaja sebagai symbol kedaulatan diperlukan oleh Shogun bagi
mengiktiraf pelantikannya serta menerinma kesetiaan dari rakyat. Jelaslah bahawa sistem pemerinta-
han feudal di kedua-dua negara mementingkan raja dan maharaja, namun kuasa pemerintahan
mereka adalah terbatas.

3. Ketenteraan

Kedua-dua sistem feudal ini mempunyai golongan ketenteraan yang berperanan menjaga
keamanan. Di England golongan tentera dikenali sebagai Knight. Di Jepun golongan tentera dikenali
sebagai Samurai. Knight dan Samurai ini berkhidmat kepada pembesar dan tugas mereka melindungi
pembesar dan rakyat biasa ketika berlaku peperangan. Peralatan perang yang hampir sama
digunakan oleh mereka.seperti pedang, baju perisai dan kuda. Baju perisai golongan knight diperbuat
daripada besi dan disadur logam, manakala baju perisai samurai diperbuat daripada sutera dan
disadur dengan logam. Golongan Knight mempunyai status yang tinggi kerana mereka berada dalam
kelas pemerintah dan boleh memiliki tanah yang dianugerahkan oleh raja. Berbeza dengan golongan
samurai di Jepun yang diletakkan sebagai golongan yang ddiperintah. Golongan samurai tidak

3

dibenarkan memiliki tanah dan hanya menerima bayaran beras sebagai ganjaran kepada
perkhidmatan yang diberikan. Tegasnya, golongan tentera memainkan peranan penting dalam
menjaga kemanan masyarakat feudal namun tentera di England terikat dengan konsep chivalry
manaka di Jepun samaurai terikat dengan konsep bushido.

4. Sistem ekonomi

Perbandingan kedua-dua masyarakat feudal di England dan Jepun juga dapat dibuat dalam
pelaksanaan sistem ekonomi.Di England, tanah merupakan sumber kekayaan kepada raja, baron
dan knight. Raja merupakan penguasa ke atas semua tanah di England dan mengurniakan tanah
kepada individu yang dipercayai. Golongan pembesar akan menggunakan khidmat petani untuk
mengerjakan tanah dengan aktiviti pertanian. Berbeza dengan Jepun, beras dianggap sebagai simbol
kekayaan. Hasil pendapatan daimyo dan samurai dinilai mengikut kuantiti beras yang dimiliki. Beras
menjadi barangan yang berharga dan bernilai tinggi sebagai perantaraan petukaran penduduk.
Sehubungan itu, pertanian merupakan aktiviti ekonomi utama dan mulia di Jepun. Sebenarnya,
kedua-dua masyarakat memberi penekanan kepada golongan petani kerana mereka
menyumbangkan sumber makanan dan pendapatan melalui pembayaran cukai. Di England, petani
dikenali sebagai serf manakala di Jepun petani dikenali sebagai nomin yang dipandang mulia oleh
masyarakat.Tuntasnya, pertanian adalah kegiatan kegiatan ekonomi utama masyarakat feudal dan
petani adalah pembekal sumber makanan kepada seluruh masyarakat.

5. Kewajipan peribadi

Kedua-dua sistem feudal di England dan Jepun mementingkan kewajipan peribadi dalam
masyarakat. Hal ini berlaku antara tuan tanah dengan penyewa. Di England, wujud hubungan
peribadi antara Lord (tuan tanah) dan Vassal (penyewa tanah). Hubungan antara kedua pihak
tersebut adalah berdasarkan kepada ikatan perjanjian (kontrak). Satu pihak memberi perlindungan
manakala satu lagi menawarkan perkhidmatan tentera. Pada abad ke-16 dan ke-17, berlaku
perubahan dalam hubungan antara raja dengan golongan bangsawan. Kedudukan raja yang semakin
kukuh menyebabkan raja tidak perlu lagi bergantung kepada golongan bangsawan bagi mendapatkan
bantuan ketenteraan. Manakala, dalam masyarakat feudal di Jepun, wujud hubungan peribadi antara
shogun dan daimyo. Shogun menyerahkan tanah kepada golongan daimyo yang setia kepadanya.
Sebagai balasan, daimyo akan membantu shogun dalam pentadbiran dan ketenteraan. Jelaslah ba-
hawa kewajiban peribadi merujuk kepada tanggungjawab kedua-dua pihak dalam mewujudkan
kepentingan bersama, iaitu satu pihak memberikan perlindungan manakala satu pihak lagi
menawarkan perkhidmatan dalam pentadbiran dan ketenteraan.

6. Mobiliti sosial

Dari segi mobiliti sosial, masyarakat feudal di England dan Jepun merupakan masyarakat
yang bersusun lapis, mempunyai kedudukan politik, ekonomi dan sosial yang berlainan. Di
England,tidak berlaku mobiliti sosial pada zaman pertengahan dan masyarakat menjalankan peranan
dan tanggungjawab yang ditetapkan. Pada abad ke-16 dan ke17, berlaku perubahan dalam politik,
ekonomi dan sosial di England. Perubahan ini menyebabkan wujud mobiliti sosial dalam kalangan
masyarakat sehingga berlaku perubahan dari segi kedudukan dan status masyarakat. Muncul
golongan pertengahan dan golongan kelas menengah di England. Jawatan-jawatan penting dalam
kerajaan yang dimonopoli oleh golongan bangsawan kini disandang oleh rakyat biasa. Manakala di
Jepun, kedudukan dan status masyarakat ditentukan berdasarkan keturunan dan sistem kelas.
Dalam hal ini, perubahan status dan mobilitI sosial dalam masyarakat feudal di Jepun yang berlaku.
Umpamanya, golongan pedagang merupakan golongan yang di pandang rendah dan tidak berlaku
mobiliti sosial. Namun begitu, pada abad ke-17, perubahan status berlaku seiring dengan
perkembangan pesat dalam bidang ekonomi, dan ini menyebabkan perubahan status dan kedudukan
golongan pedagang.

4

7. Agama

Masyarakat feudal di England dan Jepun mengamalkan agama yang berbeza. Di England,
masyarakat dipengaruhi agama Kristian Katolik. Gereja Katolik merupakan institusi yang berkuasa,
dan mereka memiliki sebahagian besar tanah. Institusi gereja mengongkong kehidupan masyarakat
pada zaman feudal. Pengaruh gereja Khatolik merangkumi seluruh kehidupan masyarakat. Gereja
menekankan aspek kerohanian (keagamaan) dan kurang menekankan aspek duniawi. Manakala di
Jepun, masyarakat di pengaruhi agama Buddha. Pada zaman Kamakura, kemerosotan kerajaan
pusat dan kekacauan menyebabkan rakyat mempercayai agama Buddha untuk menjamin
keselamatan mereka. Pahlawan-pahlawan juga mula mendapat ketenangan dengan melakukan
meditasi kepada agama Buddha yang dikenali sebagai Zen.

Kesimpulan

Masyarakat feudal England dan Jepun mempunyai ciri-ciri keunikan tersendiri yang
merangkumi aspek sosial, ekonomi dan politik. Dalam konteks ini, di England satu pihak menawarkan
perlindungan manakala satu pihak lagi menawarkan perkhidmatan. Manakala masyarakat feudal
Jepun lebih ketat kerana pembahagian golongan masyarakat berdasarkan pekerjaan yang diwarisi.
Malah kedudukan masyarakat Jepun diperkukuhkan semasa pemerintahan Meiji dan dianggap
sebagai Raja Berpelembagaan. Maharaja dihormati dan sistem ini kekal sehingga hari ini.

Soalan 3 : Huraikan ciri-ciri masyarakat agraria di Belanda pada abad ke 16 hingga abad ke-17.

Pendahuluan

Menjelang abad ke-16 dan ke-17, Belanda mengalami perkembangan pesat dalam bidang
pertanian. Masyarakat Belanda menggunakan kaedah dan teknologi yang lebih maju dalam bidang
pertanian. Penggunaan teknologi baharu dalam bidang pertanian dan perternakan menyebabkan lahir
masyarakat agraria di Belanda.Ciri-ciri masyarakat agraria dapat dilihat melalui negara. kegiatan
ekonomi, kaedah memelihara kesuburan tanah, petempatan, pengetahuan dalam sistem pengairan,
dan peningkatan teknologi pertanian. Berikut adalah ciri-ciri masyarakat agrarian di Belanda pada
pada abad ke-16 dan ke-17.

Isi-isi penting

1. Kegiatan ekonomi

Kegiatan ekonomi yang dijalankan ialah pertanian, penternakan dan hortikultur. Menjelang
abad ke-16 dan 17, berlaku pertambahan penduduk di kawasan bandar. Peningkatan penduduk
menyebabkan aktiviti pertanian dapat dijalankan secara ekstensif. Kegiatan pertanian yang
dijalankan termasuk penanaman sayur-sayuran seperti bawang dan lobak, bijirin seperti barli dan
gandum, dan tanaman dagangan seperti biji cole, hem dan madder. Selain itu, penternakan juga
giat dijalankan di bahagian timur Belanda. Petani dan penternak di Belanda terlibat dalam aktiviti
penternakan lembu dan kambing. Penternakan lembu dijalankan di wilayah Holland dan Friesland
manakala kambing diternak di Pulau Taxel, dan Pulau Grind. Masyarakat agraria di Belanda juga
menjalankan pertanian dengan membuka pusat hortikultur di sekitar bandar. Pembangunan dalam
sektor ini disebabkan oleh kemajuan dalam sistem pengangkutan air. Perkembangan bidang
hortikultur meliputi penanaman sayur-sayuran, buah-buahan, dan bunga-bungaan. Petani menanam
sayur-sayuran seperti lobak, bawang dan parsnip di daerah Enkuizen dan De Langedijk.
Buah-buahan seperti strawberi ditanam secara meluas di Aalsmeer manakala bunga-bungaan seperti
hop dan tulip turut diusahakan. Bunga hop ditanam untuk digunakan dalam industry menghasilkan
minuman keras. Jelaslah bahawa pertanian merupakan kegiatan ekonomi utama masyarakat agraria
di Belanda.

2. Kaedah memelihara kesuburan tanah

Masyarakat agraria di Belanda khususnya para petani mahir dalam memelihara kesuburan
tanah. Mereka menggunakan kaedah memugar tanah pertanian, menggunakan baja asli dan
membuang tanaman perosak seperti rumput. Mereka menggunakan baja asli daripada najis

5

ternakan lembu dan kambing untuk mengekalkan kesuburan tanah. Mereka juga mengamalkan
sistem tanaman giliran untuk memelihara kesuburan tanah. Sebagai contoh, selepas musim menuai
lobak, tanah tersebut akan diusahakan pula dengan tanaman lain seperti kentang. Oleh yang
demikian, kaedah memelihara kesuburan tanah yang diguna menyebabkan hasil pertanian dapat
ditingkatkan dan menjamin pengeluaran hasil yang berterusan.

3. Petempatan
Petempatan masyarakat agraria terletak di kawasan pinggir pantai yang subur. Antaranya

Friesland, Zeeland, Flanders, dan Utrect. Mereka menjalankan kegiatan menebus guna tanah bagi
meluaskan kawasan pertanian. Antara petempatan yang terletak di kawasan yang telah di tebus guna
ialah Pulau Zuid-Beveland, Middlezee, Oud-Beijerland, dan New-Beijerland. Menjelang tahun 1680,
seluas 127,00 hektar tanah telah ditebus guna untuk dijadikan kawasan petempatan dan pertanian.
Tegasnya, kesuburan tanah di lokasi petempatan masyarakat agraria telah merancakkan kegiatan
pertanian dan penternakan di Belanda.

4. Sistem Pengairan

Masyarakat agraria di Belanda mempunyai kemahiran dan pengetahuan yang tinggi dalam
sistem pengairan. Mereka mendirikan kincir angin untuk menyalurkan air dari tanah yang di tebus
guna bagi tujuan pertanian. Kegiatan tebus guna dilakukan kerana sebahagian besar tanah pertanian
yang subur berada di bawah paras laut. Masyarakat Belanda memulakan usaha untuk menambak
tanah bagi menebus guna tanah untuk tujuan pertanian sejak tahun 1545. Pada tahun 1505 hingga
1506, muara Sungai Middelzee ditembak bagi tujuan menebus guna tanah tersebut untuk tujuan
pertanian. Menjelang pertengahan abad ke-17, sebahagian besar tanah di wilayah Zeeland di tebus
guna untuk tujuan pertanian. Sementara itu, di seluruh wilayah Zeeland, tanah yang di tebus guna
meningkat kepada 49% iaitu daripada 85000 hektar kpada 127 000 hektar menjelang tahun 1600 dan
1680. Usaha penambakan tanah dilakukan di Oud-Beijerland (1557) dan Nieuw-Beijerland (1582)
menyebabkan tanah seluas 2300 hektar ditebus guna. Selain itu, masyarakat agraria juga
berkemahiran dalam pembinaan terusan, kolam takungan air dan tali air dengan tujuan untuk
mengairi kawasan pertanian. Mereka berkemahiran menyalurkan air dari sungai ke kawasan
pertanian. Tuntasnya, kemahiran dan pengetahuan yang tinggi dalam sistem pengairan banyak
memberi manfaat kepada sektor pertanian di Belanda.

5. Peningkatan teknologi pertanian

Menjelang abad ke-16 dan ke-17, berlaku kemajuan pesat dalam teknik dan kaedah
pertanian di Belanda. Pengembara-pengembara di England, Prancis, Jerman dan Itali yang melawat
Belanda pada abad ke-16 dan ke-17 berasa kagum dengan kemajuan yang dicapai oleh masyarakat
Belanda. Menurut mereka, kegiatan pertanian di Belanda amat maju berbanding dengan
negara-negara Eropah yang lain. Antara kemajuan bidang teknologi pertanian di Belanda ialah sistem
penggiliran tanaman, sistem penanaman rumput ternakan, sistem batas, sistem tanaman deretan,
dan penciptaan peralatan pertanian. Peralatan tengala baru telah dicipta dan digunakan di
Gelderland. Kaedah pengiliran tanaman mula dipraktikkan pada abad ke-16 dan ke-17 bagi
mengekalkan kesuburan tanah. Antara tananaman yang digilirkan ialah menanam tanaman
sengkuang dan kekacang berselang dengan tanaman bijirin. Sistem ini dipraktikkan dengan meluas
di wilayah Waes pada tahun 1644. Sistem ini terus diamalkan di selatan Edegem di wilayah Brabant
pada tahun 1800. Pengenalan sistem pengiliran tanaman telah menyebabkan sistem tanah rang yang
diamalkan sebelum ini dimansuhkan. Tegasnya, peningkatan teknologi pertanian telah membawa
kemajuan kepada masyarakat agraria di Belanda dan turut memberi manfaat kepada negara-negara
lain.

Kesimpulan

Masyarakat agraria di Belanda pada abad ke-16 dan ke-17 mempunyai ciri-ciri tersendiri.
Mereka memainkan peranan penting dalam perkembangan ekonomi menerusi penglibatan dalam
bidang pertanian dan penternakan. Mereka turut memberi sumbangan dalam peningkatan teknologi
pertanian seperti sistem penggiliran tanaman, sistem pengairan, dan teknologi memelihara kesuburan
tanah. Kegigihan masyarakat agraria di Belanda telah menyebabkan negara tersebut muncul sebagai
negara yang paling maju dalam bidang pertanian di Eropah pada abad ke-17.

6

Soalan 4 : Huraikan kegiatan ekonomi masyarakat agraria di Belanda pada abad ke-16 dan ke-17.

Pendahuluan

Menjelang abad ke-16 dan ke-17, muncul masyarakat agraria di Belanda. Masyarakat agraria
melibatkan diri dalam aktiviti pertanian dan penternakan sebagai sumber ekonomi mereka. Masyara-
kat agraria tinggal di kawasan lembah sungai yang subur dan sesuai untuk aktiviti pertanian dan pen-
ternakan. Mereka mempunyai kemahiran yang tinggi dalam teknologi dan kaedah pertanian dan pen-
ternakan. Antara kegiatan ekonomi masyarakat agraria di Belanda ialah pertanian, industri berasas-
kan pertanian, penternakan, industri tenusu dan tanaman hortikultur.

Isi-isi penting

1. Pertanian

Pertanian merupakan kegiatan ekonomi utama masyarakat agraria di Belanda pada abad
ke-16 dan ke 17. Antara aktiviti pertanian yang dijalankan termasuk penanaman sayur-sayuran,
bijirin, tanaman dagangan dan tanaman rumput. Sayur-sayuran yang ditanam ialah bebawang, kubis,
ketumbar dan lobak. Tanaman bijirin yang diusahakan ialah barli, gandum dan kekacang. Gandum
merupakan tanaman bijirin yang penting pada abad ke-17. Tanaman dagangan utama di Belanda
ialah biji cole, hemp dan madder. Biji cole ditanam untuk kegunaan sumber minyak. Madder ditanam
secara meluas di barat daya Belanda untuk diproses sebagai bahan pewarna dalam industri
tekstil.Menjelang abad ke-16, hemp diusahakan di Holland dan Utrecht untuk menghasilkan kanvas,
jala dan tali kapal. Jelaslah bahawa, masyarakat agraria menjadikan pertanian sebagai sumber
ekonomi utama mereka pada abad ke-16 dan ke-17.

2. Industri berasaskan pertanian

Perkembangan yang pesat dalam sektor pertanian menyebabkan muncul industri berasaskan
pertanian. Antara industri berasaskan pertanian yang berkembang pesat ialah tekstil, linen, pakaian
dan minuman keras. Perkembangan industri tekstil berpunca dari penanaman madder. Akar tanaman
ini dijadikan serbuk pewarna untuk mewarna kain dan pakaian. Kilang-kilang tekstil didirikan berham-
piran bandar Leiden. Industri minuman keras berkembang pada abad ke-16 dan ke-17 disebabkan
tanaman hop. Bunga hop digunakan untuk menghasilkan minuman keras. Kilang-kilang memproses
minuman keras didirikan di Amsterdam dan Rotterdam. Tuntasnya, industri tekstil dan minuman
keras berkembang pesat setelah penanaman madder dan hop oleh petani-petani di Belanda.

3. Penternakan

Menjelang abad ke-17, masyarakat agraria di Belanda terlibat dalam aktiviti penternakan.
Lembu dan kambing diternak di sekitar bandar Hertogenbosch, Lier dan Diest. Perkembangan
kegiatan penternakan akibat permintaan yang tinggi untuk daging lembu. Petani-petani di Holland
dan Friesland terlibat dengan penternakan lembu. Manakala petani-petani di sekitar Pulau Grind, Pu-
lau Taxel dan Wieringen menternak kambing untuk menghasilkan susu dan keju.

4. Industri tenusu

Industri tenusu menjadi sebahagian dari kegiatan ekonomi masyarakat agraria di Belanda.
Pada abad ke-17, Belanda muncul sebagai pengeluar hasil tenusu seperti susu lembu, keju dan men-
tega di dunia. Industri susu lembu dijalankan di kawasan pinggir laut Belanda. Kandang lembu yang
dilengkapi dengan peralatan memproses susu lembu didirikan di Amstelland. Industri membuat keju
berkembang pesat sehingga Belanda muncul sebagai pengeluar keju terbesar dunia. Mereka
menghasilkan keju dengan menggunakan teknologi yang tinggi dan dipasarkan di seluruh Eropah.
Industri mentega terdapat di daerah Rijnland dan Delfand. Kilang membuat mentega terdapat di ban-
dar Leidan yang merupakan pusat pengeluar mentega bermutu tinggi. Tuntasnya, Belanda terkenal
sebagai pusat industri tenusu yang terkemuka di dunia.

7

5. Tanaman hortikultur

Masyarakat agraria di Belanda jugaterlibat dalam bidang hortikultur yang meliputi tanaman
sayur-sayuran, buah-buahan dan bunga. Perkembangan pesat dalam pembandaran menyebabkan
muncul pusat-pusat hortikultur di De Langedijk dan Enkuizen. Penanaman sayur-sayuran seperti ku-
bis, lobak merah, bawang dan ketumbar tertumpu di kawasan De Langedijk dan Beverwjik. Buah-
buahan ditanam secara meluas di Aalsmeer dan Boskoop. Buah-buahan khususnya strawberi diek-
sport ke seluruh Eropah. Selain itu, pengusaha pusat hortikultur juga mengutamakan tabaman bunga-
bungaan. Bunga tulip dan hop ditanam secara meluas. Bunga hop yang digunakan untuk membuat
minuman keras di tanam di kawasan sekitar Sungai Maas, Hertogenbosch dan Veen.

Kesimpulan

Masyarakat agraria di Belanda telah mencapai kemajuan yang pesat dalam bidang penter-
nakan dan pertanian dan penternakan. Ekoran perkembangan pesat dalam bidang pertanian dan
penternakan, muncul industri berasaskan pertanian dan tenusu. Penggunaan kaedah dan teknik baru
menyebabkan Belanda muncul sebagai negara yang paling maju dalam bidang pertanian di Eropah.
Belanda akhirnya muncul sebagai negara pengeluar hasil pertanian dan penternakan utama di
Eropah pada abad ke-16 dan ke-17.

Soalan 5 : Huraikan kemajuan yang dicapai oleh masyarakat agraria di China dalam bidang
pertanian pada abad ke-16 dan ke-17.

Pendahuluan

Masyarakat agraria merujuk kepada masyarakat yang bergantung kepada kegiatan pertanian.
Antara ciri masyarakat agraria ialah menjalankan aktiviti pertanian, penternakan, memungut hasil
hutan, mempunyai kemahiran membina sistem pengairan, petempatan terletak di sekitar lembah
sungai yang subur, mempunyai pengetahuan memelihara kesuburan tanah, dan mencipta
peralatan-peralatan pertanian baru. Masyarakat agraria China tertumpu di kawasan timur laut China
dengan Mongolia. Kawasan ini mempunyai dataran loes yang subur di sepanjang Sungai Kuning. Di
sebelah selatan pula terdapat pula Sungai Yangtze (sungai terbesar di China) yang banyak memberi
sumbangan kepada masyarakat agraria di China. Berikut adalah merupakan kemajuan masyarakat
agraria di China dalam bidang pertanian pada abad ke-16 dan ke-17.

Isi-isi penting

1. Jenis tanaman

Sistem ekonomi yang diamalkan di China pada abad ke-16 dan ke-17 bersi-
fat saradiri. Sebahagian besar penduduk China terlibat dengan aktiviti bercucuk tanam. Kebanyakan
petani menyewa tanah daripada tuan-tuan tanah yang kaya. Tanaman tradisi utama masyarakat
agraria di China ialah penanaman padi sawah. Kawasan penanaman padi sawah utama ialah di lem-
bah Sungai Yangtze dan Sungai Kuning. Terdapat juga penanaman padi bukit di utara China. Seba-
hagian besar daripada penduduk negara China terlibat dalam aktiviti bercucuk tanam. Tanaman ma-
kanan lain yang ditanam oleh masyarakat agraria ialah gandum, barli dan oat. Menjelang abad ke-16
dan ke-17, kegiatan ekonomi kapitalisme mula bertapak di China. Perkembangan ini berlaku kerana
sistem penanaman komersial mula diperkenalkan. Antara tanaman komersial yang diusahakan ialah
tembakau, kapas mulberi dan tebu. Tanaman kapas diusahakan secara meluas di Kiangsu dan
Sungkiang merupakan tanaman yang mempunyai permintaan yang tinggi di pasaran. Jelaslah baha-
wa terdapat pelbagai tanaman diusahakan oleh masyarakat agraria di China dan petani adalah tulang
belakang dalam menghasilkan makanan kepada penduduk.

2. Kemahiran mencipta sistem pengairan

Masyarakat agraria di China mempunyai kemahiran dalam teknologi pengairan. Petani
mempunyai kemahiran dalam membina terusan dan mengawal aliran air sungai. Selain itu, mereka
juga mempunyai kemahiran dalam membina teres di lereng-lereng bukit bagi penanaman padi. Pam

8

yang digerakkan menggunakan tenaga binatang ataupun manusia untuk mengepam air ke kawasan
pengairan juga digunakan. Empangan di bina untuk membekalkan bekalan air yang mencukupi bagi
mengairi kawasan pertanian. Sebagai contoh, projek pengairan di Sichuan merupakan usaha
dijalankan oleh pemerintah untuk mengairi kawasan pertanian. Dengan ini terbukti bahawa sistem
pengairan yang dicipta dapat membekalkan air dan membolehkan tanaman hidup subur.

3. Pengetahuan menjaga kesuburan tanah
Masyarakat agraria di China mempunyai pengetahuan memelihara kesuburan tanah

pertanian. Mereka mengamalkan sistem penanaman bergilir untuk memelihara kesuburan tanah
pertanian. Sistem penanaman bergilir ini diamalkan di China sejak zaman Han lagi. Di samping itu,
petani menggunakan baja asli daripada najis ternakan lembu dan kambing secara meluas bagi
meningkatkan pengeluaran hasil pertanian. Dengan ini jelas bahawa masyarakat agraria di China
mengambil berat tentang kesuburan tanah demi kelangsungan aktiviti pertanian yang mereka
usahakan.

4. Kemajuan teknologi pertanian
Masyarakat agraria di China mempunyai kemahiran dalam teknologi pertanian. Pelbagai jenis

peralatan baharu telah dicipta untuk meningkatkan pengeluaran hasil pertanian. Tenggala penabur
benih diperkenalkan untuk membina alur, parit atau lekuk memanjang di permukaan tanah. Selain
itu, mereka turut mencipta peralatan lain seperti penyisir tanah, penggiling, dan kolar kuda. Kereta
sorong beroda dua juga turut dicipta untuk memudahkan barang-barang diangkut. Kaedah pertanian
juga diperkenalkan iaitu sistem penanaman bergilir, tanaman dua pusingan dan pengkhususan dalam
pertanian. Tuntasnya, penciptaan teknologi pertanian oleh masyarakat agraria memudahkan aktiviti
pertanian dijalankan.

5. Pemilikan tanah pertanian
Tanah adalah milik kerabat diraja atau golongan bangsawan. Pada zaman kerajaan Ming,

tanah yang dimiliki oleh kerabat diraja seluas 1.28 juta mu. Keluasan tanah milik keluarga diraja telah
meningkat kepada 20 juta mu pada tahun 1522. Menjelang zaman Ching, tanah pertanian diletakkan
dibawah pentadbiran Jabatan Hal Ehwal kerabat Diraja. Pada masa pemerintahan maharaja Jiaqing,
jabatan ini menguruskan pentadbiran tanah seluas 4 juta mu. Terbukti bahawa masyarakat agraria
dikawal oleh golongan pemerintah dari segi pemilikan tanah pertanian.

6. Pengkhususan pengeluaran pertanian
Masyarakat agraria China mengamalkan pengkhususan dalam pengeluaran pertanian

mengikut daerah atau kawasan. Tebu dikeluarkan di daerah Kwangtung, Fukien dan Szechwan. Teh
dan daun mulberi untuk makanan ulat sutera di Chekiang dan selatan Kiangsu. Kapas dikeluarkan di
daerah Kiangsu dan utara China. Terdapat juga industri berasaskan pertanian seperti perusahaan
kain kapas, kain sutera dan pakaian diusahakan oleh petani di Kiangnan. Tuntasnya, masyarakat
agraria di China membuat pengkhususan pengeluaran hasil pertanian bagi setiap daerah di China
pada abad ke-16 dan ke-17.

7. Sistem Cukai
Petani yang tidak memiliki tanah menyewa tanah dengan tuan-tuan tanah (bangsawan)

dengan kadar yang ditetapkan oleh tuan tanah. Pada zaman Ming sehingga zaman Qing, para petani
membayar sewa tanah dalam bentuk hasil pertanian. Petani dikehendaki menyerahkan antara 50- 60
peratus daripada hasil pertanian yang diperoleh sebagai cukai. Petani juga dikehendaki berkhidmat
sebagai buruh paksa kepada tuan tanah. Pada tahun 1581, sistem cukai baru diperkenalkan sebagai
cukai tunggal. Petani hanya dikehendaki membayar satu jenis cukai sahaja iaitu dalam bentuk wang
perak. Jelaslah bahawa cara pembayaran cukai juga mengalami perkembangan atau perubahan
dalam kegiatan pertanian masyarakat agraria di China.

Kesimpulan

Masyarakat agraria di China merupakan komuniti yang penting bukan sahaja kerana sum-
bangannya dalam penghasilan barang makanan, tetapi yang paling penting golongan ini merupakan
kelompok terbesar dalam masyarakat. Pemerintah amat mementingkan golongan ini bukan sahaja
sebagai sumber pendapatan utama negara melalui dasar percukaian malah boleh dimanfaatkan se-
bagai tenaga kerahan jika negara diancam oleh musuh.

9

Soalan 6 : Bincangkan ciri-ciri masyarakat maritim Portugal pada abad ke-16 sehingga ke-17.

Pendahuluan

Masyarakat maritim merujuk kepada masyarakat yang bergantung kepada aktiviti yang be-
rasaskan kelautan. Masyarakat ini terlibat dalam aktiviti seperti perdagangaan, perikanan dan
pengumpulan hasil laut. Kemunculan masyarakat maritim di negara Eropah dapat di kesan sejak
abad ke-15. Portugal muncul sebagai kuasa maritim yang unggul pada abad ke-16 dan ke-17 masihi.
Orang Portugis adalah bangsa Eropah terawal yang mempelopori pelayaran-pelayaran ke seberang
laut pada abad ke-16. Perkembangan ini menyebabkan lahirnya masyarakat maritim yang terdiri da-
ripada pelayar,peneroka, pelaut dan pedagang. Tegasnya terdapat beberapa ciri masyarakat maritim
yang berkaitan dengan perkembangan kerajaan maritim seperti di Portugal.

Isi-isi penting

1. Kegiatan Ekonomi
Ciri pertama masyarakat maritim di Portugal ialah penglibatan dalam aktiviti ekonomi be-

rasaskan kelautan. Aktiviti utama masyarakat maritim Portugal adalah perdagangan. Mereka men-
jalankan aktiviti perdagangan di pelabuhan-pelabuhan seperti Antwerp dan Lisbon. Mereka
membekalkan hasil tempatan kepada para pedagang asing yang singgah di pelabuhan tersebut.
Mereka juga membeli dan mengedarkan barang dagangan daripada pedagang asing yang singgah di
pelabuhan tersebut. Masyarakat maritim juga melancarkan ekspedisi ke timur untuk menguasai
perdagangan rempah. Selain aktiviti perdagangan masyarakat maritim juga terlibat di dalam aktiviti
menangkap ikan, mengumpul hasil laut dan membina kapal. Tuntasnya aktiviti ekonomi masyarakat
maritim bergantung sepenuhnya kepada laut seperti perdagangan dan mengumpul hasil laut.

2. Petempatan

Ciri kedua masyarakat maritim Portugal adalah petempatan mereka terletak berhampiran
laut. Masyarakat maritim biasanya tinggal di kawasan persisiran pantai, lembah sungai dan kepu-
lauan. Kedudukan mereka yang berhampiran dengan laut memudahkan mereka menjalankan aktiviti-
aktiviti yang berkaitan dengan laut seperti perdagangan, menangkap ikan dan mengumpul hasil laut.
Masyarakat maritim juga tinggal di pelabuhan-pelabuhan yang terletak di muara sungai seperti Ant-
werp dan Lisbon. Pelabuhan-pelabuhan ini berperanan sebagai pusat pembekal hasil tempatan,
membeli barangan dagangan daripada pedagang antarabangsa dan pusat pengedaran barang da-
gangan kepada para pedagang. Jelaslah bahawa petempatan masyarakat maritim dipengaruhi oleh
aktiviti ekonomi yang berasaskan laut.

3. Kemahiran Dalam Pelayaran dan Membina Kapal

Ciri yang seterusnya adalah masyarakat maritim Portugal mempunyai kemahiran dalam pe-
layaran lautan luas. Tokoh yang memainkan peranan penting dalam perkembangan teknologi pe-
layaran di Portugal ialah Putera Henry. Beliaua mengasaskan sebuah sekolah pelayaran di Sagres
Portugal untuk memberi latihan kepada ahli pelayaran dan jurumudi. Disamping itu sekolah ini juga
mencipta pelbagai jenis peralatan untuk memudahkan pelayaran. Antara peralatan yang dicipta ialah
kompas, magnetik dan astrolab. Penciptaan astrolab dapat menentukan kedudukan kapal ketika
berada di tengah laut. Secara tidak langsung penggunaan peralatan ini membantu pelayar-pelayar
Portugal melancarkan ekspedisi pelayaran ke timur. Di samping itu juga mereka mencipta peta
pelayaran. Sebenarnya orang-orang Eropah mempunyai peta-peta yang lengkap tentang benua
Eropah dan Laut Mediterranean pada kurun ke-15 masihi. Masyarakat maritim Portugal juga mempu-
nyai kemahiran membina kapal dan perahu. Dalam konteks ini mereka mampu membina kapal yang
mampu belayar di lautan lepas. Misalnya orang Portugis memiliki kemahiran membina kapal jenis
Caravel seberat 2000 tan. Kapal-kapal ini dibina dengan menggunakan teknologi yang tinggi me-
mandangkan akan digunakan untuk pelayaran jarak jauh. Jelaskan masyarakat Portugal mempu-
nyai kemahiran dalam pelayaran dan teknologi perkapalan sehinggga berjaya melakukan banyak ek-
spedisi pelayaran ke kawasan luar.

10

4. Penjelajahan dan Penerokaan

Ciri masyarakat Portugal seterusnya adalah pendedahan kepada aktiviti penerokaan dan
penjelajahan. Mereka mempunyai kemahiran dalam merancang dan melancarkan ekspedisi
penerokaan dan penjelajahan. Menjelang abad ke-15 masihi, orang Portugis melancarkan beberapa
ekspedisi untuk mencari jalan laut ke Timur. Sebagai contoh Bartholomeaw Diaz belayar ke Tanjung
Harapan yang terletak dibahagian selatan Afrika pada tahun 1487. Pada Julai 1497, Vasco Da Gama
pula pula telah melancarkan ekspedisi atas permintaan Raja Manuel 1. Ekspedisi tersebut terdiri
daripada 180 anak kapal dan empat buah kapal seberat 1230 tan setiap satu. Beliau Berjaya
mengelilingi Tanjung Harapan dan 1497 tiba di Malindi. Beliau meneruskan pelayaran merentas
lautan Hindi dan selamat tiba di Calicut, India pada tahun 1498. Ringkasnya masyarakat maritim
Portugal mempunyai kemahiran yang tinggi dalam aktiviti penjelajahan dan penerokaan.

5. Sifat Ingin Tahu
Selain itu, ciri lain yang terdapat pada masyarakat maritim Portugal adalah sifat ingin tahu

yang kuat. Semangat ini mendorong masyarakat maritim melakukan penerokaan dan penjelajahan.
Mereka ingin mengetahui adat resam, budaya dan sejarah masyarakat lain. Contohnya pelayar
Portugal mempunyai keiginan untuk mencari Prestor John, iaitu raja yang memerintah kerajaan
Kristian di Afrika. Mereka mahu mendapatkan bantuan Prestor John bagi menguasai kerajaan Islam
di Maghribi. Semangat ingin tahu ini juga mendorong mereka menjalankan kajian mengenai bentuk
mukabumi, iklim, dan cuaca sesuatu tempat. Jelas ternyata semangat ingin tahu menjadi pendorong
kepada masyarakat maritim di Portugal untuk melakukan penerokaan dan penjelajahan.

6. Semangat keterbukaan
Ciri yang seterusnya masyarakat marititm Portugal adalah memiliki semangat keterbukaan.

Semangat keterbukaan masyarakat maritim Portugal ini menyebabkan mereka sanggup belayar ke
Kawasan-kawasan baharu dan menjalin hubungan dengan masyarakat tempatan. Ekoran daripada
hubungan tersebut berlaku pemindahan idea dan teknologi. Masyarakat maritim Portugal bersedia
mempelajari ilmu dan teknologi baharu daripda orang Arab dan China. Contohnya mereka
menggunakan astrolab yang merupakan peralatan yang dihasilkan oleh orang Arab. Mereka juga
turut mempelajari teknologi membuat kompas daripada orang Cina. Perkembangan ini telah me-
lahirkan golongan intelek yang berperanan penting dalam menghasilkan ciptaan-ciptaan baru.

7. Memiliki sifat berani
Ciri terakhir masyarakat maritim Portugal adalah memiliki sifat berani. Sifat berani yang

dimiliki menyebabkan masyarakat ini berani menghadapi cabaran dan dugaan. Mereka sanggup
menghadapi pelbagai cabaran dan dugaan bencana alam seperti gelombang, rebut taufan dan juga
lanun. Pengalaman yang nereka terima ketika mengharungi lautan menjadikan mereka lebih berani.
Contohnya Ferdinand Magellen telah melancarkan ekspedisi ke Timur pada bulan September 1519.
Dalam pelayaran tersebut Magellen terpaksa menghadapi cabaran seperti kekurangan bekalan
makanan dan kerosakan kapal. Walau bagaimanapun beliau tetap meneruskan pelayaran meskipun
didesak oleh anak-anak kapal agar berpatah balik. Tindakan beliau ini menunjukkan Magellen adalah
tokoh yang sangat berani menghadapi cabaran sepanjang perjalanan sehingga belaiau dikenali
sebagai orang pertama belayar mengelilingi dunia. Sesungguhnya sifat berani telah berjaya
menjadikan Portugal sebagai kuasa maritim yang unggul.

Kesimpulan

Kesimpulannya masyarakat maritim Portugal memberi sumbangan dalam bidang
perdagangan, perkapalan, penerokaan dan penjelajahan. Mereka mencapai kejayaan yang amat
memberangsangkan dalam ekspedisi penerokaan dan penjelajahan ke Timur. Kejayaan ini
membolehkan Portugal menguasai laluan perdagangan dan mengasaskan koloni tanah jajahan di
Timur. Perkembangan ini menyebabkan Portugal muncul sebagai kuasa maritim yang unggul di
dunia pada abad ke-16 dan ke-17.

11

Soalan 7 : Sejauh manakah faktor geografi membolehkan wujudnya masyarakat maritim
di Jepun pada abad ke-16 dan ke-17.

Pendahuluan

Masyarakat maritim merupakan masyarakat yang bergantung kepada aktiviti kelautan dan
kegiatan perdagangan. Masyarakat ini terdiri daripada pedagang, pelaut, ahli pelayaran dan juga
nelayan. Kemunculan masyarakat maritim di Jepun dapat dikesan sejak abad ke-3 masihi lagi.
Masyarakat maritim Jepun telah menjalinkan hubungan perdagangan dengan China, Vietnam dan
Korea. Di samping itu, pedagang Jepun juga menjalankan kegitan perdagangan dengan
pelabuhan-pelabuhan lain di Asia Tenggara. Menjelang abad ke-16 Jepun mengamalkan dasar buka
pintu engan menggalakkan kehadiran pedagang barat ke negara tersebut. Kehadiran pedagang
barat menyebabkan Jepun telah bangkit sebagai sebuah kuasa maritim di Asia. Memang tidak dapat
dinafikan kemunculan Jepun sebagai kuasa maritim didorong oleh faktor kedudukan Jepun yang
stategik dari segi geografi. Namun begitu kemunculan mereka juga didorong juga oleh faktor-faktor
yang lain.

Isi-isi penting

Isi wajib

1. Kedudukan Geografi

Faktor geoagrafi Jepun dari segi kedudukan dan bentuk muka bumi membolehkan Jepun
menjadi masyarakat maritim. Dari segi goegrafi negara ini terdiri daripada beberapa pulau seperti
Kyusu, Shikoku, Hokkaido dan Honshu yang dikelilingi oleh laut. Oleh yang demikian
petempatan-petempatan lebih tertumpu d ikawasan pesisir pantai. ni memudahkan mereka
menjalankan aktiviti kelautan, seperti berdagang, menangkap ikan dan mengutip hasil laut seperti
mutiara diperkampungan Yokohama. Lebihan pengeluaran akan membolehkan mereka
memperdagangkan hasil yang diperolehi. Penduduk yang tinggal di muara sungai juga
memperkembangkan aktiviti di pelabuhan Kyusu, Hiroshima, Nagasaki dan Shimoda.
Pelabuhan-pelabuhan ini berperanan sebagai pusat pengumpulan dan pengedaran barang
dagangan. Dengan pelbagai kemudahan yang disediakan di pelabuhan maka berlakulah
perkembangan masyarakat maritim dalam aktiviti perdagangan antarabangsa. Jelaslah bahawa
kedudukan geografi membolehkan Jepun menjadi masyarakat maritim, Namun begitu terdapat juga
faktor-faktor lain yang dapat dikaitkan dengan kemunculan mereka.

Isi-isi Lain

2. Teknologi Perkapalan

Antara faktor lain yang mendorong kemunculan Jepun sebagai masyarakat maritim ialah
keupayaan Jepun dari segi teknologi perkapalan. Ramai rakyat Jepun terdedah kepada kemahiran
membina kapal dan perahu. Mereka mempunyai kemahiran membina kapal layar iaitu Shuinsen yang
dibina menggunakan teknologi yang tinggi dan dilengkapi dengan senjata. Teknologi ini
membolehkan Jepun mampu belayar ke jarak yang jauh, seperti ke pelabuhan luar Asia Tenggara.
Mereka juga membina kapal seperti Higaki-Kaisen dan Taru-Kaisen yang digunakan untuk
perdagangan di dalam negara yang melibatkan laluan Osaka dengan Edo. Pelbagai jenis kapal lain
dengan pelbagai kegunaan turut ada di Jepun seperti kapal Higaki sebagai kapal kargo. Kapal Taru
digunakan untuk menghantar tong-tong arak dari Osaka. Jelaslah teknolgi perkapalan yang semakin
berkembang membantu kemajuan masyarakat maritim Jepun.

12

3. Teknologi Pelayaran

Seterusnya faktor yang membantu Jepun menjadi masyarakat maritim adalah perkembangan
teknologi pelayaran.Perkembangan teknologi pelayaran membolehkan Jepun melahirkan
pelayar-pelayar yang menguasai ilmu kelautan, kaedah pelayaran, penggunaan nautika, perkapalan
dan penggunaan kartografi. Teknologi pelayaran semakin berkembang apabila Jepun menerima
pedagang-pedagang barat seperti Portugal dan Sepanyol. Kepakaran dalam bidang ilmu pelayaran
membolehkan mereka mampu belayar jarak jauh seperti ke Korea, China dan Asia Tenggara.
Jelaslah ilmu pelayaran yang dimiliki oleh masyarakat Jepun membantu kemunculan Jepun sebagai
masyarakat maritim.

4. Dasar Kerajaan Jepun

Selain itu faktor yang mendorong kemunculan Jepun sebagai masyarakat maritim adalah
dasar kerajaan. Pemerintah Jepun menjalankan dasar buka pintu dan ini meyebabkan Jepun
terdedah kepada pengaruh luar dari Asia dan juga barat. Menjelang akhir abad ke-16 , pedagang dari
Portugal menjalankan aktiviti perdagangan dengan Jepun. Hubungan dagang ini membolehkan
Jepun menyerap ilmu seperti ilmu pelayaran yang dapat meningkatkan teknologi perkapalannya.
Jelaslah bahawa dasar kerajaan Jepun ini merancakkan lagi kegiatan maritim Jepun.

5. Galakan Pemerintah

Di samping itu juga kewujudan masyarakat maritim di Jepun juga dibantu oleh faktor
galakan pemerintah. Pemerintah juga memberi galakan agar rakyat terlibat dalam aktiviti
perdagangan. Semasa pemerintahan Toyotomi Hideyosi beliau sangat berminat di dalam aktiviti
perdagangan. Beliau menggalakkan pedagang Jepun berdagang di seberang laut. Malah beliau
turut menjalinkan hubungan perdagangan dengan China dan Korea. Beliau turut mengawal kegiatan
perdagangan dengan negara asing dengan mengawal segala aktiviti di Pelabuhan Nagasaki pada
tahun 1587. Selain itu juga semasa pemerintahan Shogun Tokugawa turut memberi galakan rakyat
terlibat di dalam aktiviti perdagangan maritim. , Contohnya Tokugawa Ieyasu menjalankan dasar
perdagangan Shuinsen, iaitu kapal yang berdagang dengan kapal asing dikehendaki memiliki mohor
merah. Dasar yang dijalankan ini menyebabkan lebih ramai golongan bangsawan terlibat dalam
aktiviti perdagangan. Maka hal ini jelaslah menunjukkan dasar kerajaan Jepun mendorong kepada
kemunculan masyarakat maritim di Jepun.

6. Perkembangan Perdagangan

Selain itu perkembangan aktiviti perdagangan turut menyumbang kepada kemunculan
masyarakat maritim di Jepun. Semasa zaman Ashigaka, kegiatan perdagangan berkembang dengan
pesat di Jepun. Pedagang-pedagang Jepun menjalinkan hubungan perdagangan dengan negara di
rantau Asia Tenggara. Menjelang zaman Tokugawa, pedagang Jepun menjalin hubungan
perdagangan dengan China, Korea dan Vietnam. Menjelang zaman Nobunaga, lebih ramai
pedagang dari Portugal datang ke Jepun. Sesungguhnya kedatangan pedagang asing
menyebabkan muncul masyarakat maritim di Jepun.

7. Kemunculan Pelabuhan

Selain itu juga faktor yang mendorong kewujudan masyarakat maritim adalah kemunculan
pelabuhan-pelabuhan di Jepun. Perkembangan pesat kegiatan perdagangan di Jepun menyebabkan
munculnya pelabuhan entreport . Antara pelabuhan entreport yang penting pada abad ke-16 ialah
pelabuhan Kyushu, Nagasaki dan Shimoda. Pelabuhan-pelabuhan ini menjadi tumpuan
pedagang-pedagang Jepun dan juga pedagang-pedagang luar negara. Menjelang pertengahan abad
ke-16, kapal pedagang Portugis berlabuh di pelabuhan Kyushu. Jelaslah kemunculan
pelabuhan-pelabuhan merangsang pertumbuhan masyarakat maritim di Jepun.

13

8. Pengaruh Luar

Seterusnya kemunculan masyarakat maritim juga disebabkan oleh pengaruh luar.
Menjelang abad ke-16 Jepun menjalinkan hubungan perdagangan dengan Portugal. Menjelang akhir
abad ke-16 ramai pedagang Portugal melibatkan diri dalam kegiatan perdagangan dengan Jepun.
Shogun Ashikaga membenarkan pedagang Portugal berdagang di pelabuhan Nagasaki. Menjelang
abad ke-17 pedagang dari Belanda, British dan Sepanyol menjalankan perdagangan dengan Jepun.
Perdagangan dengan barat telah menyebabkan aktiviti perdagangan berkembang pesat.
Sesungguhnya perkembangan ini meletakan asas bagi kemunculan masyarakat maritim Jepun.

Kesimpulan

Kesimpulannya faktor keadaan geografi di negara Jepun merupakan faktor semulajadi
kepada wujudnya masyarakat maritim di Jepun. Namun begitu terdapat juga faktor-faktor lain yang
mendorong Jepun menjadi masyarakat maritim. Perkembangan masyarakat maritim telah memberi
kesan dan sumbangan yang besar kepada perkembangan perdagangan dan membawa kepada
kemunculan kelas pedagang yang kemudiannya berjaya menubuhkan kesatuan pedagang yang
mengiatkan lagi ekonomi Jepun. Kesan positif juga dapat dilihat di dalam bidang lain yang berkaitan
dengan aktiviti perkapalan dan perdagangan antarabangsa.

Soalan 8 : Kemunculan Jepun sebagai kuasa maritim pada awal abad ke-16 hingga ke-17
meninggalkan kesan kepada bidang ekonomi dan sosial. Bincangkan pernyataan ini.

Pendahuluan

Jepun merupakan sebuah negara yang berjaya muncul sebagai sebuah kuasa maritim
menjelang abad ke-15 masihi. Masyarakat maritim merupakan masyarakat yang amat bergantung
kepada aktiviti kelautan seperti perdagangan, perikanan dan pengumpulan hasil laut. Perkembangan
perdagangan telah membolehkan Jepun menjalinkan hubungan perdagangan dengan China, Korea
dan Vietnam. Kesannya Jepun muncul sebagai sebuah kuasa maritim sehingga meninggalkan
kesan-kesan dalam aspek ekonomi dan sosial.

Isi-Isi Penting

Kesan Ekonomi

1. Penggunaan Mata Wang

Kemunculan Jepun sebagai kuasa maritim telah menyebabkan belakunya perkembangan
ekonomi mata wang. Menjelang abad ke-14, pedagang Jepun menggunakan mata wang secara
meluas dalam urusniaga. Penggunaan mata wang telah menyebabkan kegiatan perdagangan
berkembang dengan pesat. Menjelang abad ke-15 kerajaan Jepun mengimport mata wang tembaga
bagi memastikan bekalan mencukupi. Kehadiran pedagang asing dari Portugal, Belanda, Sepanyol
dan British telah menyebabkan penggunaan mata wang perak meningkat. Menjelang abad ke-17
pedagang Jepun membekalkan mata wang tembaga kepada Vietnam. Contohnya Maharaja Vietnam
iaitu Nguyen Phuc Tran telah memohon untuk mendaptkan bekalan mata wang tembaga daripada
Jepun pada akhir abad ke-17. Shogun Tokugawa memdirikan kilang pembuatan mata wang di
Nagasaki untuk menghasilkan mata wang. Pada zaman Sengoku Jidai, syiling tembaga digunakan
secara meluas dalam urusniaga. Menjelang zaman Hideyoshi, mata wang syiling emas, perak dan
tembaga digunakan dalam aktiviti perdagangan. Sesungguhnya kemunculan Jepun sebagai kuasa
maritim telah meningkatkan penggunaan mata wang di dalam aktiviti perdagangan.

14

2. Perdagangan Luar Negeri

Seterusnya kemunculan Jepun sebagai kuasa maritim telah menyebabkan hubungan
perdagangan Jepun dengan negara luar berkembang dengan pesat. Pada zaman Ashikaga
pedagang Jepun telah menjalankan hubungan perdagangan dengan negara di Asia Tenggara.
Hubungan perdagangan anatara Jepu dengan Vietnam berkembang pesat pada abad ke-16.
Perkembangan ini disebabkan oleh dasar kerajaan Ming yang menghentikan segala aktiviti
perdagnagn dengan Jepun. Hubungan perdagangan Jepun antara China dan Korea berlangsung
sejak abad ke-3 masihi lagi dan hubungan ini berterusan sehingga abad ke-16 dan ke-17. Selain itu
juga Jepun turut mengadakan hubungan perdagangan dengan pihak barat terutamanya dengan
Portugal. Pada tahun 1542 pedagang Portugal telah mendarat di pelabuhan Kyushu dan menjelang
1550 banyak kapal dagang Portugal belabuh di situ. Pada zaman Tokugawa hubungan perdagangan
terjalin dengan beberapa kuasa barat seperti Sepanyol, Belanda dan British. Jelaslah bahawa
kemunculan Jepun sebagai kuasa maritim telah meluaskan lagi perdagangan luar negeri Jepun.

3. Persatuan Pedagang

Kesan seterusnya adalah kemunculan Persatuan Pedagang di Jepun. Pedagang Jepun
menubuhkan Persatuan Dagang adalah untuk menjaga hak dan kebajikan mereka.
Pedagang-pedagang menubuhkan Persatuan Dagang (guild) di pekan dan di bandar-bandar besar.
Selain itu pedagang barat juga menubuhkan Persatuan Dagang. Sebagai contoh, orang Belanda
menubuhkan Perasatuan Dagang di Kyushu pada tahun 1609. Selain Persatuan Dagang, Persatuan
Kewangan yang dikenali sebagai Mujinko juga ditubuhkan. Selain itu pusat pertukaran wang juga
ditubuhkan dibandar-bandar besar di Jepun. Tuntasnya kemunculan Persatuan Dagang adalah
kesan daripada perkembangan ekonomi maritim di Jepun.

4. Pengkhususan Pekerjaan

Seterusnya kemunculan Jepun sebagai kuasa maritim juga telah menyebabkan berlakunya
pengkhususan pekerjaan. Penduduk Jepun melibatkan diri dalam kegiatan ekonomi seperti
pertukangan, perlombongan dan perdagangan. Perkembangan ini menyebabakan munculnya
golongabn pedagang dan artisan. Golongan artisan menghasilkan tembikar dan porselin yang
menarik dengan menggunakan teknologi dari Korea. Selain itu orang Jepun melibatkan diri dalam
industri tekstil dan menghasilkan kain sutera bermutu tinggi. Jelaslah bahawa perkembangan yang
pesat dalam perdagangan maritim di Jepun menyebabkan masyarakat Jepun terlibat dalam pelbagai
kegiatan ekonomi.

5. Perkembangan Kegiatan Perindustrian dan Perlombongan

Di samping itu juga kemunculan Jepun sebagai kuasa maritim telah mengalakkan
perkembangan sektor perindustrian. Menjelang abad ke-16, sektor perindustrian mengalami
perkembangan pesat. Antara industri yang berkembang pesat di Jepun adalah industri tekstil,
tembikar, industri kertas dan barangan logam. Menjelang abad ke -17, industri tembikar dan porselin
merupakan industri penting di Jepun. Begitu juga industri tekstil. Sebagai contoh industri kain kapas
berkembang di Kinai manakala industri sutera berkembang di Fukushima. Selain itu, Selain itu
industri perlombongan juga berkembang dengan pesat. Penggunaan mata wang dalam urus niaga
mengalakkan kegiatan perlombongan di Jepun. Perkembangan ini menyebabkan pengeluaran emas,
perak dan tembaga meningkat. Jelaslah bahawa perkembangan perdagangan maritim di Jepun telah
mengembangkan lagi kegiatan perindustrian dan perlombongan.

15

6. Kemunculan Kelas Pedagang

Selain itu juga kemunculan Jepun sebagai kuasa maritim juga menyebabkan kemunculan
kelas pedagang. Perkembangan yang pesat di dalam aktiviti perdagangan menyebabkan muncul
kelas perdagang di Jepun. Perkembangan pesat dalam bidang ekonomi meyebabkan
pedagang-pedagang menikmati kehidupan yang mewah. Menjelang abad ke-17 golongan pedagang
menubuhkan syarikat bagi menguruskan perniagaan mereka. Pedagang-pedagang Jepun juga
menubuhkan persatuan pedagang dibandar bagi mempertahankan hak dan kebajikan mereka.
Tegasnya perkembangan pesat dalam sektor perdagangan di Jepun telah menyebabkan munculnya
kelas pedagang.

Kesan Sosial

7. Penyebaran Agama Kristian

Dari segi sosial kemunculan Jepun sebagai kuasa maritim membawa kepada penyebaran
agama Kristian. Kesanggupan Jepun untuk berdagang dengan kuasa luar telah menyebabkan Jepun
terpaksa menerima kedatangan para mubaligh Kristian.yang ingin mengkristiankan penduduk Jepun.
Terdapat pemimpin atau Syogun yang menyambut baik kehadiran mubaligh dan ada juga yang
bertindak sebaliknya. Paderi Kristian daripada mazhab seperti Jesuit, Dominican dan Franciscan me-
nyebarkan agama Kristian di Jepun. Pada tahun 1582, terdapat 150,000 orang Kristian dan lebih da-
ripada 200 buah gereja di Jepun. Penganut agama Kristian di Jepun terdiri daripada golongan petani
dan golongan bangsawan. Jelaslah perkembangan perdagangan di Jepun telah meyebabkan
masyarakat Jepun menerima kemasukan agama Kristian ke negara mereka.

8. Barangan Luar digunakan secara meluas

Kesan seterusnya adalah masyarakat Jepun menggunakan barangan luar secara meluas.
Perkembangan perdagangan yang melibatkan pihak luar negeri menyebabkan banyak barangan luar
dibawa masuk ke Jepun. Contohnya barangan luar seperti tembakau, jam, cermin, topi, seluar
panjang dan roti digunakan secara meluas oleh penduduk Jepun. Jelaslah kemunculan Jepun
sebagai kuasa maritim membolehkan penduduk Jepun menggunakan barangan luar secara meluas.

9. Penerimaan Perkataan Asing

Akhir sekali kemunculan Jepun sebagai kuasa maritim telah memberi kesan dari segi
penggunaan perkataan asing dalam bahasa Jepun. Perkataan-perkataan asing digunakan secara
meluas dalam perbendaharaan bahasa Jepun. Contohnya perkataan Portugis iaitu pao (roti) dan bo-
san (butang). Perkataan Sepanyol yang diterima dalam perbendaharaan kata Jepun adalah jabon
(sabun). Manakala perkataan Belanda yang diterima dalam bahasa Jepun ialah doek (itik). Jelas
ternyata kemunculan Jepun sebagai kuasa maritim telah menyebabkan bahasa Jepun telah diresapi
dengan perkataan-perkataan asing.

Kesimpulan

Kesimpulannya Jepun merupakan sebuah kerajaan maritim yang kuat di sebelah timur.
Perkembangan dari segi perdagangan telah membantu masyarakat Jepun menerima pelbagai kesan
sama ada di dalam aspek ekonomi mahu pun di dalam aspek sosial.

16

Soalan 9 : Bincangkan ciri-ciri masyarakat industri di Jerman pada abad ke-18 hingga ke-19.

Pendahuluan

Masyarakat industri merupakan masyarakat yang bergantung kepada sektor perindustrian.
Masyarakat industri terlibat dalam pengeluaran barangan dan perkhidmatan dengan mesin.
Kemunculan masyarakat industri di Jerman berlaku semasa tercetusnya Revolusi Perindustrian tahap
kedua bermula pada tahun 1860an hingga 1914. Kesan daripada revolusi ini kerajaan telah memberi
tumpuan untuk memajukan kemudahan infrastruktur seperti system pengangkutan dan komunikasi.
Kerajaan juga telah mewujudkan lebih banyak kilang bagi menjana pertumbuhan ekonomi. Antara
industri baru yang muncul pada era ini ialah seperti elektrik, kimia,petroleum dan logam ringan.
Keluaran sampingan pula adalah seperti kereta, radio, kapal terbang dan kain tiruan. Sesungguhnya
terdapat beberapa ciri masyarakat industri di Jerman.

Isi-Isi Penting

1. Kegiatan Ekonomi

Ciri masyarakat industri di Jerman adalah kegiatan ekonomi masyarakat tertumpu kepada
sektor perindustrian. Longgokan sumber bahan mentah yang banyak telah menyumbang
perkembangan sektor perindustrian di Jerman seperti industri arang batu, bijih besi dan bijih timah
di Ruhr, Lorraine dan Silesia pada abad ke-19. Pengeluaran arang batu bertambah dua kali ganda
antara tahun 1860 hingga 1870. Pengeluaran bijih besi juga turut meningkat daripada 1.5 juta tan
pada tahun 1871 hingga 8.5 juta tan pada tahun 1900. Kemunculan pengusaha terkemukam seperti
Alfred Krupp telah berjaya mengeluarkan alat ganti yang berkualiti tinggi dan peralatan besi.
Kemajuan dalam industri kulit melahirkan perubahan dalam gaya hidup mewah dan kehidupan yang
lebih sihat. Pada tahun 1870-1914 Jerman mengambil tempat England dalam industri kulit.
Kemajuan dalam industri tekstil tertumpu di wilayah Rhineland dan Silesia. Bandar Berlin pula
berperanan dalam meningkatkan pengeluaran tekstil di Jerman dengan menggunakan mesin-mesin
moden. Industri perkapalan turut dimajukan di Bremen, Hamburg dan Elby. Ciptaan-ciptaan baru
mula berkembang di Jerman. Ia telah mencetuskan inovasi baru dalam teknologi seperti kemunculan
syarikat kimia dan elektrik telah menjadi perintis kepada pembangunan perusahaan kimia dan
elektrik. Ia juga membawa kepada kemunculan kejuruteraan elektrik di Jerman. Syarikat Siemens
dan Martin telah meningkatkan pengeluaran keluli pada tahun 1886 daripada 0.9juta tan kepada
13,6 juta tan. Jelaslah bahawa perkembangan sektor perindustrian adalah ciri penting masyarakat
industri di Jerman.

2. Kemajuan Sistem Pengangkutan

Selain itu ciri masyarakat industri di Jerman juga adalah kemajuan dalam sistem
pengangkutan. Masyarakat industri di Jerman juga mencapai kemajuan dalam sistem pengangkutan.
Kemajuan yang pesat di dalam industri besi dan keluli telah membawa kepada perkembangan dalam
sektor pengangkutan khususnya dalam pembinaan jalan kereta api pada tahun 1870. Firma Jerman
di Borsig telah menjadi pengeluar utama kereta api di Jerman. Kerajaan juga menyediakan kadar
perkhidmatan kereta api yang murah untuk menghantar besi Jerman ke negara-negara Eropah yang
lain. Kemajuan ini membolehkan Jerman mula mengeksport besi dan keluli ke begara Eropah yang
lain. Pada tahun 1913, eksport besi dan keluli Jerman bernilai 100juta pound sterling. Borsig telah
muncul sebagai pengeluar utama kereta api dan kemudian diikuti oleh pembinaan jalan kereta api ke
bandar-bandar lain di Jerman. Tegasnya perkembangan sistem pengangkutan di Jerman
terutamanya perkhidmatan kereta api merupakan ciri masyarakat industri di Jerman

17

3. Kemajuan Kewangan

Selain itu ciri masyarakat industri di Jerman juga berkait rapat dengan kemajuan sistem
kewangan. Kerajaan Jerman mengawal pasaran bebas. Perkembangan sistem perbankan di Jerman
telah menggalakkan pertumbuhan perdagangan dan perniagaan di Jerman. Pada tahun 1840an,
Bank of Prussia berfungsi sebagai joint stock dalam pengeluaran kredit dan pelaburan kapital.
Sistem perbankan di Jerman dikawal oleh D Bank, iaitu penggabungan empat buah bank utama di
Jerman yang terdiri daripada Disconto Gesellschaft of Stuttgart (1851), Deutsche Bank (1870),
Darmstadter Bank (1870 dan Dresdener Bank (1872). Melalui sistem perbankan ini, munculah kelas
pengusaha industri baru pada abad ke-18 kerana mereka mendapat bantuan modal daripada bank.
Bantuan modal telah membolehkan pihak bank mengawal perusahaan yang dijalankan oleh
syarikat-syarikat industri. Secara tidak langsung juga hal ini menggalakkan pertumbuhan industri
perlombongan arang batu, keluli, kapas, kain dan bulu serta kemajuan sistem pengangkutan darat
dan laut. Jelaslah sekali kemajuan sistem kewangan telah membantu Jerman berkembang menjadi
masyarakat industri

4. Perluasan Perdagangan Antarabangsa

Di samping itu ciri masyarakat industri di Jerman dapat dilihat dari segi perluasan
perdagangan antarabangsa. Pada tahun 1870an berlaku perkembangan perindustrian di Jerman.
Ini menyebabkan berlakunya pertambahan dalam eksport sehingga menimbulkan masalah dalam
memasarkan barangan dan mendapatkan sumber bahan mentah. Perindustrian di Jerman telah
berkembang kepada 243.8 peratus dari tahun 1887 sehingga tahun 1912. Daripada perkembangan
tersebut perluasan wilayah perlu dilakukan untuk meluaskan perdagangan dan usaha mendapatkan
tanah jajahan menjadi salah satu agenda negara. Pada tahun 1887, Jerman mempunyai hubungan
perdagangan dengan China bagi mendapatkan arang batu dan membina pengkalan tentera di sana.
Tegasnya perkembangan perdagangan antarabangsa Jerman menjadikan Jerman sebagai sebuah
masyarakat industri

5. Dasar Kerajaan Jerman

Perkembangan masyarakat industri di Jerman juga berdasarkan kepada dasar kerajaan
Jerman. Pada tahun 1879 Jerman telah menamatkan dasar perdagangan bebas dan mengamalkan
dasar perlindungan industri. Hal ini membantu pihak industri menambahkan hasil pengeluaran
Jerman antara tahun 1872 hingga tahun1910. Bismarck telah memperkenalkan undang-undang
insuran sosial pada tahun 1883 bagi memastikan para pekerja mendapat perlindungan. Kerajaan
Jerman juga menubuhkan sekolah pertukangan dan teknikal untuk melahirkan ramai tenaga mahir.
Selain itu banyak pusat kesihatan dibina dengan kos pembiayaan sebanyak 2/3 ditanggung oleh
pekerja dan selebihnya oleh majikan. Kerajaan juga memanipulasi pengeluaran akhbar sebagai satu
langkah untuk mengawal pemikiran rakyat. Selain itu kerajaan Jerman mengawal pengurusan kilang,
firma, kartel, dan bank-bank. Kerajaan Jerman juga memberi fokus kepada kilang pengeluaran
peralatan tentera dan senjata di Eropah. Kerajaan juga telah mengenakan tarif ke atas barangan
import agar tidak bersaing dengan barangan tempatan dan mengekalkan nilai mata wang. Tidak
ketinggalan juga masyarakat industri Jerman berkait dengan hal kejuruteraan manusia.
Sekolah-sekolah Teknik dibuka bagi menyediakan golongan lelaki untuk kerja-kerja spesifik dan lebih
efektif. Sesungguhnya penglibatan kerajaan Jerman melalui dasar yang dilaksanakan membolehkan
Jerman melahirkan masyarakat industri

6. Kemajuan dalam teknik Penyelidikan

Selain itu masyarakat industri Jerman juga memaparkan kemajuan dalam teknik penyelidi-
kan. Jerman menghasilkan pelbagai ciptaan baru yang membantu kelahiran industri berskala besar.
Syarikat kimia dan elektrik Jerman memonopoli penubuhan makmal-makmal penyelidikan yang
lengkap dengan ahli-ahli kimia dan fizik terlatih daripada universiti. Beberapa perbadanan Jerman

18

telah memberi sumbangan besar dalam mencipta teknik baru dengan menjalinkan teknik penyelidi-
kan saintifik dengan amalan kerja biasa di kilang. Menjelang akhir abad ke-19, Jerman menjadi pelo-
por utama dalam industri kimia dan elektrik. Jelas ternyata, ciri utama masyarakat industri Jerman
adalah berdasarkan kepada kemajuan pesat dalam bidang penyelidikan

7. Kejuruteraan Manusia

Di samping itu kemunculan masyarakat industri Jerman juga berkait juga dengan hal keju-
ruteraan manusia. Bidang perdagangan di Jerman dan sekolah-sekolah teknik dibuka bagi menye-
diakan golongan lelaki untuk kerja-kerja spesifik dan lebih efektif. Selain itu, lahir satu kumpulan elit
pengurusan yang penuh disiplin dengan semangat kerja berpasukan „spirit de corps‟.

Kesimpulan

Kesimpulannya jelas ternyata masyarakat industri Jerman meruapakan masyarakat yang
gigih berusaha dalam memajukan ekonomi negara mereka. Perkembangan sektor perindustrian
yang pesat di Jerman telah menyebabkan Jerman muncul sebagai kuasa imperialis untuk mendapat-
kan lebih banyak bahan mentah, seterusnya menjadikan Jerman sebuah negara perindustrian yang
disegani di Eropah.

Soalan 10 : Jelaskan faktor-faktor yang mendorong kepada kemunculan masyarakat industri
di Jerman pada abad ke-19.

Pendahuluan

Masyarakat industri merujuk kepada masyarakat yang bergantung kepada sektor
perindustrian. Masyarakat industri terlibat dalam pengeluaran barangan dan perkhidmatan dengan
menggunakan mesin. Di Jerman Kemunculan masyarakat industri bermula dengan perkembangan
Revolusi Perindustrian yang bermula pada tahun 1860 hingga 1914. Pada era ini muncul industri
baru seperti elektrik, kimia, petroleum dan logam ringan serta keluaran sampingan seperti kereta,
radio, kapal terbang dan kain tiruan. Perkembangan yang sangat pesat dalam bidang perindustrian
meletakkan asas kepada kemunculan masyarakat industri di Jerman. Tegasnya terdapat beberapa
faktor yang mendorong kemunculan masyarakat industri di Jerman.

Isi-Isi Penting

1. Penyatuan Jerman

Faktor yang mendorong kemunculan masyarakat industri di Jerman adalah penyatuan
Jerman pada tahun 1871. Penyatuan Jerman telah meletakkan asas yang kukuh bagi pertumbuhan
sektor perindustrian di Jerman. Selepas penyatuan Jerman pelbagai usaha telah di ambil untuk
membangunkan sektor perindustrian. Kerajaan telah mengambil tindakan untuk menyeragamkan
mata wang, sistem percukaian, sistem timbangan dan perundangan. Di samping itu sistem
pengangkutan dan komunikasi seperti kereta api, jalan raya, telegraf dan pos turut dimajukan.
Kerajaan turut melaksanakan dasar perlindungan kepada bidang perindustrian. Penyatuan politik
yang muncul selepas penyatuan Jerman turut merangsang pertumbuhan sektor perindustrian.
Kerajaan pusat telah menjalankan dasar kebangsaan yang komprenhensif bagi membangunkan
sektor perindustrian. Ternyata penyatuan Jerman telah mengembangkan sektor perindustrian secara
tidak langsung melahirkan masyarakat industri di Jerman.

19

2. Kemajuan Pertanian

Faktor lain yang memainkan peranan dalam melahirkan masyarakat industri di Jerman
adalah kemajuan dalam pertanian. Perkembangan pesat bidang pertanian di Jerman disebabkan
oleh kemajuan dalam teknologi pertanian. Perkembangan teknologi pertanian bermula dengan
penerbitan karya berkaitan teknologi pertanian. Contohnya Albrecht Thaer telah menerbitkan karya
berjudul Introduction to the Knowledge of English Agriculture-Principles of Rational Agriculture pada
tahun 1789. Selain itu Justus Vin Liebig menjalankan kajian tentang penggunaan baja kimia bagi
meningkatkan pengeluaran hasil pertanian. Penemuan-penemuan saintifik telah menyebabkan
berlaku peningkatan dalam pengeluaran hasil pertanian. Tegasnya penggunaan kaedah pertanian
saintifik meletakkan asas bagi kelahiran masyarakat industri di Jerman.

3. Kemajuan dalam Penyelidikan

Seterusnya kemunculan masyarakat industri di Jerman juga dibantu oleh kemajuan di dalam
bidang penyelidikan. Makmal penyelidikan telah ditubuhkan oleh syarikat kimia dan elektrik di
Jerman. Ahli-ahli kimia dan fizik yang terlatih daripada universiti menjalankan kajian dan
penyelidikan di makmal tersebut. Dengan ini Jerman berjaya mencipta pelbagai peralatan dan
inovasi baru dalam bidang perindustrian. Beberapa buah syarikat dan perbadanan telah
menghasilkan teknik baharu dengan menjalinkan teori penyelidikan dengan amalan kerja harian
di kilang. Perkembangan ini meyebabkan sektor industri berkembang dengan pesat dan meletakkan
asas kepada kemunculan masyarakat industri di Jerman.

4. Penghapusan Sistem Guild

Selain itu juga kemunculan masyarakat industri di Jerman didorong oleh penghapusan sistem
guild. Dalam sistem ini seseorang perlu mempunyai pengalaman dalam gulid selama beberapa
tahun. Pengalaman di dalam guild merupakan syarat wajib bagi melibatkan diri didalam bidang
perindustrian. Sistem ini didapati menjadi batu penghalang kepada perkembangan sektor
perindustrian di Jerman sebelum 1871. Oleh itu apabila kerajaan bertindak menghapuskan monopoli
dan keistimewaan dalam guild secara tidak langsung tiada lagi sekatan untuk menjalankan kegiatan
perindustrian. Ternyata perkembangan ini menjadi platform Jerman muncul sebagai masyarakat
industri.

5. Penghijrahan Penduduk ke Bandar

Faktor seterusnya yang mendorong kemunculan masyarakat industri di Jerman ialah penghi-
jrahan penduduk dari luar bandar ke bandar. Pernghijrahan penduduk luar bandar banyak membantu
perkembangan sektor perindustrian di Jerman. Sebelum penyatuan Jerman, 3/4 penduduk menetap
di luar bandar. Selepas penyatuan Jerman ramai penduduk berhijrah ke bandar. Contohnya
menjelang tahun 1871 terdapat lapan buah bandar di Jerman yang mempunyai bilangan penduduk
seramai 100,000 orang. Selepas penyatuan Jerman proses perbandaran berkembang dengan pesat
dan muncul bandar-bandar baru di seluruh negara. Pada masa ini muncul bandar-bandar
perusahaan seperti Ruhr, Silesia, Saxony dan Berlin. Kebanyakan penduduk yang tinggal dibandar
bekerja dalam sektor perindutrian. Sehingga tahun 1910 terdapat 48 buah bandar di seluruh Jerman.
Jelas ketara, Penghijrahan penduduk menyebabkan industri perkembang pesat di Jerman sehingga
menyebabkan munculnya masyarakat industri.

6. Penubuhan Institusi Kewangan

Faktor seterusnya yang mendorong kemunculan masyarakat industri di Jerman ialah
penubuhan institusi kewangan. Penubuhan institusi kewangan seperti bank dan koperasi memainkan
peranan penting dalam kelahiran masyarakat industri di Jerman. Matlamat utama penubuhan bank
dan koperasi adalah memberikan bantuan kewangan dan pinjaman jangka panjang kepada penduduk
di luar bandar. Contohnya menjelang 1911 terdapat 25, 000 kesatuan kredit di Jerman kesatuan

20

kredit yang terkenal adalah Schulze Delitzsch. Antara bank yang terkenal yang ditubuhkan di Jerman
adalah Dresdenar Bank (1872). Bantuan kewangan yang diberikan oleh koperasi dan bank
menyebabkan muncul banyak industri di Jerman. Jelas sekali perkembangan ini meletakkan asas
kepada kemunculan masyarakat industri di Jerman.
7. Galakan Kerajaan

Selain itu kemunculan masyarakat industri di Jerman juga didorong oleh galakan kerajaan
Jerman. Kerajaan Jerman telah mengambil langkah yang proaktif untuk mengembangkan sektor
perindustrian. Antara langkah yang diambil oleh kerajaan Jerman adalah bertindak menamatkan
dasar perdagangan bebas pada tahun 1879. Selaras dengan tindakan ini kerajaan mula memberi
perlindungan kepada sektor perindustrian. Perubahan dasar ini telah meyebabkan berlaku
pertumbuhan yang pesat dalam perindutrian antara tahun 1872 hingga 1910 dan juga melahirkan
ramai pekerja industri di Jerman. Jelaslah sekali galakan kerajaan melalui langkah-langkah
perlindungan telah merangsang pertumbuhan perindustrian di Jerman dan meletakan asas kepada
kemunculan masyarakat industri di Jerman.
Kesimpulan

Kesimpulannya terdapat beberapa faktor yang mendorong kemunculan masyarakat industri
di Jerman. Masyarakat industri di Jerman memberi sumbangan tenaga, kepakaran, daya kreativiti
dan inovatif dalam membangunkan sektor perindustrani. Perkembangan ini menjadikan Jerman
sebagai sebuah negara terunggul dalam bidang perindustrian berbanding negara-negara lain.

21

TEMA 2 : PEMERINTAHAN DAN PENTADBIRAN

Soalan 11 : Jelaskan peranan yang dimainkan oleh Maharaja China dalam bidang eksekutif
dari abad ke 16 hingga 20.

Pendahuluan

Negara China merupakan negara yang mengamalkan sistem beraja pada abad ke-16 hingga
akhir abad ke-20. Dalam pemerintahan beraja yang diamalkan di negara China, Maharaja China
mempunyai kuasa mutlak dalam semua hal pemerintahan kerana maharaja menduduki hierarki yang
teratas dan menjadi ketua negara. Maharaja mempunyai kuasa mutlak dalam bidang eksekutif,
perundangan dan kehakiman. Maharaja China adalah kuasa penentu dalam pentadbiran kerajaan
China. Maharaja memainkan peranan yang penting dalam segala bidang, termasuk dalam bidang
eksekutif.

Isi-isi penting

1. Menetapkan dasar kerajaan

Maharaja mempunyai peranan yang besar dalam kuasa eksekutif iaitu menjadi orang yang
memutuskan segala dasar kerajaan. Dalam menetapkan dasar kerajaan, baginda akan mendapatkan
bantuan dan nasihat daripada pihak Sekretariat Agung. Sekretariat Agung ini akan memainkan
peranan untuk membantu maharaja menyelia dan menyelaras Enam Badan Menteri. Sekretariat ini
akan membantu maharaja dalam membuat keputusan mengenai dasar- dasar negara. Di samping
itu, baginda juga menerima cadangan dan pandangan berhubung polisi negara daripada Majlis
Agung. Majlis Agung telah ditubuhkan pada tahun 1729 bagi mengambil alih tugas dan peranan yang
dimainkan oleh Sekretariat Agung. Oleh itu, peranan maharaja dalam menetapkan dasar negara
adalah sangat besar dan penting kerana ia menentukan hala tuju negara China serta mengukuhkan
kedudukan mutlak maharaja.

2. Mengendalikan hal ehwal luar negara

Peranan kedua maharaja dalam bidang eksekutif adalah menandatangani perjanjian dengan
kuasa-kuasa asing. Baginda membuat keputusan untuk menghantar utusan dan perwakilan ke
negara lain. Selain itu, maharaja akan mengetuai upacara menerima kunjungan duta-duta asing ke
China. Baginda menetapkan dasar dan hubungan luar kerajaan dengan negara lain. Dalam
menetapkan hubungan luar, baginda dibantu oleh Jabatan Hal Ehwal Kolonial. Dasar luar China juga
berbeza mengikut dinasti dan semua hal ini adalah mengikut keputusan yang ditetapkan oleh
maharaja. Contohnya pada dinasti Ming, Maharaja China telah membenarkan kuasa barat berdagang
di China. Manakala pada zaman dinasti Ching, Maharaja China telah mengamalkan dasar tutup pintu
iaitu dasar pengasingan. Tuntasnya, kebijaksanaan maharaja dalam mengendalikan hal ehwal luar
penting dalam mempertahankan kedudukan maharaja dan untuk menjaga kedaulatan negara.

3. Menguruskan hal ehwal kakitangan awam

Peranan ketiga maharaja dalam bidang eksekutif adalah menguruskan hal ehwal kakitangan
awam. Baginda juga berkuasa melantik dan melucutkan jawatan pegawai-pegawai kerajaan.
maharaja juga mempunyai kuasa untuk meluluskan kenaikan pangkat kakitangan kerajaan. Baginda
juga mengurniakan gelaran dan darjah kebesaran kepada pembesar yang setia kepadanya. Maharaja
China juga berkuasa mutlak untuk melantik pegawai tadbir di peringkat wilayah dan daerah.
Pegawai-pegawai ini akan menjalankan tugas atas arahan maharaja. Contohnya pada zaman Dinasti
Ming, maharaja yang melantik pegawai awam, pegawai tentera dan pegawai pengawas di peringkat
wilayah. Manakala pada Dinasti Ching, gabenor dan pegawai daerah dilantik oleh maharaja untuk
mentadbir di peringkat wilayah. Jelas ternyata, pengurusan kakitangan awam penting untuk
memastikan pentadbiran berjalan lancar di China.

22

4. Menguruskan pentadbiran pusat

Peranan seterusnya dalam bidang eksekutif adalah menguruskan pentadbiran peringkat
pusat. Dalam konteks ini, maharaja merupakan ketua pentadbir di peringkat pusat. Baginda dibantu
oleh Sekretariat Agung, Majlis Tertinggi dan Lembaga Penapis. Majlis Penasihat memainkan peranan
sebagai badan penasihat kepada maharaja . Majlis ini terdiri daripada enam kementerian iaitu
Kementerian Personal, Kementerian Kewangan, Kementerian Kewangan, Kementerian Adat,
Kementeriaan Perang, Kementeriaan Keadilan dan Kementerian Kerja Raya. Lembaga Penapis
berperanan mengawasi dan memaklumkan segala tindak tanduk pembesar kepada maharaja. Lem-
baga Penapis juga bertanggungjawab dalam urusan surat-menyurat dan pentadbiran. Badan ini
memberi penerangan kepada maharaja mengenai perkara-perkara penting mengenai pegawai-
pegawai kerajaan. Tuntasnya, pentadbiran pusat yang kukuh dapat melahirkan kestabilan politik dan
mengukuhkan kedudukan maharaja.

5. Menguruskan pentadbiran wilayah

Peranan maharaja selanjutnya dalam bidang eksekutif adalah menguruskan pentadbiran di
peringkat wilayah. Maharaja melantik gabenor bagi mengendalikan pentadbiran di peringkat wilayah.
Gabenor dibantu oleh pesuruhjaya bagi menguruskan hal kewangan, kehakiman dan pendidikan.
Dalam bidang ketenteraan, komander dilantik untuk mengawal wilayah. Pentadbiran daerah diterajui
oleh majistret daerah. Antara peranan majistret daerah adalah mengutip cukai, memelihara
keamanan dan menyelesaikan pertikaian. Pentadbiran peringkat kampung, bandar dan pekan
dikendalikan oleh penduduk tempatan. Contohnya, Dinasti Ching telah memperlihatkan pentadbiran
wilayah yang diketuai oleh gabenor dan dibantu oleh pegawai daerah yang dilantik oleh maharaja.
Justeru, sistem pentadbiran wilayah yang teratur mengukuhkan kedudukan maharaja.

Kesimpulan

Maharaja menjalankan pentadbiran dengan cekap dan teratur dengan bantuan daripada
pembesar. Baginda menggunakan kuasa dalam bidang eksekutif bagi menetapkan dasar dalam dan
luar Negara. Baginda Berjaya mengawal pentadbiran pusat dan wilayah dengan mewujudkan sistem
pentadbiran bercorak birokratik. Sistem pemerintahan monarki melahirkan kestabilan politik dan
ekonomi di negara China.

Soalan 12 : Bincangkan langkah-langkah yang diambil oleh Tsar Peter Agung untuk
mengukuhkan pemerintahan monarki di Rusia.

Pendahuluan

Tsar Peter Agung merupakan pemerintah Rusia antara tahun 1689 hingga 1725 iaitu selama
36 tahun. Beliau telah melakukan pelbagai pembaharuan dalam bidang politik, sosial, ekonomi dan
keagamaan yang telah menyebabkan Rusia boleh mencapai kemajuan standing dengan negara
Eropah yang lain. Sebelum menaiki takhta, beliau mengembara ke Negara-Negara Eropah Barat
seperti Jerman, Belanda, Austria, Britian dan Perancis. Kemajuan yang dicapai oleh Negara-Negara
Eropah Barat mendorong Peter The Great untuk melakukan pembaharuan bagi memajukan Rusia.
Terdapat pelbagai langkah yang diambil oleh Peter The Great bagi mengukuhkan pemerintahan
monarki mutlak di Rusia.

Isi-isi penting

1. Pemerintahan

Langkah pertama yang diambil oleh Peter The Great dalam mengukuhkan kedudukannya
adalah melalui pembaharuan dalam pemerintahan. Semasa pemerintahan Peter, sistem pentadbiran
Rusia telah disusun semula. Beliau mewujudkan sistem pentadbiran pusat yang cekap dan teratur.
Selain itu, beliau telah melakukan rombakan dalam institusi pentadbiran seperti Duma, Zemskii Sobor
dan Prikazi. Pada tahun 1711, Duma dan Zemski Sobor digantikan dengan Majlis Senat yang

23

mempunyai sembilan orang ahli. Beliau menubuhkan badan perundangan yang dikenali sebagai
Colleges untuk mengurangkan beban tugas anggota senat. Peter menekankan konsep kolektif
semasa membuat keputusan. Peter juga telah bertindak untuk memindahkan pusat pemerintahan
dari Moscow ke St. Petersburg pada tahun 1721. Jelas ternyata, pembaharuan yang dilakukan oleh
Pter mengukuhkan kedudukannya sebagai pemerintah kuasa mutlak di Rusia.

2. Ekonomi
Langkah kedua yang diambil oleh Peter The Great dalam mengukuhkan pemerintahan

monarki adalah melakukan pembaharuan dalam bidang ekonomi. Peter mengambil langkah-langkah
bagi membangunkan sektor perindustrian. Semasa pemerintahannya, penekanan diberikan kepada
pembangunan industri berat dan industri pembuatan. Selain itu kerajaan pusat memberi pelbagai
insentif dan subsidi untuk membangunkan sektor perindustrian. Peter turut menggalakkan
pemodal-pemodal asing mendirikan kilang di Rusia. Di samping, industri berat seperti industri besi
dan keluli, industri tekstil, kaca dan barangan kulit dimajukan.Industri besi dan keluli telah dimajukan
di Ural. Buktinya, bilangan kilang di Rusia telah bertambah daripada 21 buah pada tahun 1682
kepada 200 buah kilang pada tahun 1725. Peter juga memperkenalkan pelbagai jenis cukai untuk
menambahkan perbendaharaan negara. Contohnya, Peter memperkenalkan cukai kepala yang
dibayar dalam bentuk tunai pada tahun 1718 dan rakyat perlu membayar cukai tidak langsung. Antara
cukai yang diperkenalkan adalah seperti cukai madu lebah, tepung, ikan dan roti serta cukai kepala.
Kesan daripada pengenalan sistem cukai ini, maka perbendaharaan negara turut
meningkat.Pertambahan perbendaharaan ini telah membantu membiayai peperangan dan perluasan
kuasa. Jelaslah bahawa perubahan yang dilakukan oleh Peter dalam bidang ekonomi meningkatkan
pendapatan negara dan mengukuhkan kedudukannya.

3. Pendidikan
Langkah ketiga yang diambil yang dilakukan oleh Peter The Great adalah melakukan

pembaharuan adalah dalam bidang pendidikan. Dalam konteks ini, Peter memberi penekanan
kepada kemajuan dalam bidang pendidikan. Peter menghantar pelajar-pelajar ke barat bagi menuntut
ilmu dan mempelajari kepakaran dalam bidang tertentu. Semasa pemerintahan Peter,
sekolah-sekolah didirikan di seluruh Rusia, antara sekolah yang didirikan di Rusia ialah
The Navigator School dan Naval Academy. Sekolah-sekolah ini memberi penekanan dalam bidang
aritmetik, geometri, geografi dan pelayaran. Peter merancang pembinaan sebuah univesiti yang
dikenali sebagai The Imperial Academy of Science dan perkara yang diajar di universiti ini adalah
seperti ilmu fizik, matematik dan sejarah. Peter juga menekankan kerja menterjemah bahan bacaan
dari luar negara. Justeru, pembaharuan yang dilakukan dalam pendidikan menyaksikan
pembangunan Rusia yang mengukuhkan kedudukan monarki di Rusia.

4. Keagamaan

Langkah utama yang lain adalah melakukan pembaharuan dalam bidang keagamaan. Peter
The Great telah mengambil langkah untuk menyusun semula pentadbiran gereja. Tujuannya adalah
untuk mengurangkan kuasa dan keistimewaan yang dimilki gereja. Peter bertindak meletakkan
pentadbiran gereja di bawah bidang kuasanya. Beliau memperkenalkan badan yang dikenali sebagai
Holy Synod untuk mengambilakih peranan ketua gereja Kristian Orthodoks. Peter juga melantik
dirinya sebagai pengerusi Holy Synod untuk mengukuhkan kedudukannya dalam badan tersebut.
Peter juga mengambil banyak langkah untuk mengukuhkan kedudukan agama kristian ortodoks
dengan memberi arahan kepada para mubaligh supaya mempelajari bahasa tempatan dan
menterjemahan kitab Bible ke dalam bahasa tempatan. Mubaligh-mubaligh turut dihantar dan tinggal
dengan keluarga yang ditetapkan oleh Peter. Peter juga memastikan kuasa Islam Uthmaniyah tidak
dapat bersatu dengan masyarakat bukan Rusia di bahagian selatan empayar Rusia seperti Kazakh,
Karakalpak, Bashkir dan Noggay yang beragama Islam untuk menumbangkan empayar Rusia. Peter
mahu kumpulan minority memberi sokongan kepada Rusia dan bukannya pada kerajaan Islam.
Tuntasnya, pembaharuan dalam agama mengukuhkan kedudukan Peter The Great dengan
menguasai institusi gereja.

24

5. Ketenteraan

Langkah terakhir yang diambil Peter The Great dalam mengukuhkan kedudukan monarki
adalah melalui pembaharuan dalam bidang ketenteraan. Peter telah mengambil langkah-langkah
untuk membina pasukan tentera yang kuat. Matlamat utama beliau ialah menangkis serangan musuh,
mematahkan pemberontakan dalam negeri dan meluaskan jajahan takluk. Pada tahun 1695, Peter
melancarkan serangan untuk menguasai kubu tartar di Azov. Peter juga telah berjaya menewaskan
tentera Sweden dalam pertempuran di Poltova. Baginda berjaya menguasai Livonia, Estonia, Ingria
dan Karelia daripada Sweden melalui Perjanjian Nystadt. Tuntasnya, kejayaan Peter menyebabkan
Rusia muncul sebagai sebuah empayar yang kuat di Eropah pada abad ke-18.

Kesimpulan

Peter The Great telah mengambil langkah proaktif dalam pelbagai bidang termasuk politik,
ekonomi, agama dan sosial.Pembaharuan yang dilakukan oleh Peter telah mengukuhkan kedudukan
beliau sebagai pemerintah multak di Rusia. Pemerintahan Peter merupakan zaman keagungan dalam
pemerintahan monarki di Rusia. Pembaharuan yang dilakukan oleh Peter menyebabkan Rusia
muncul sebagai sebuah negara yang kuat dan berpengaruh di benua Eropah. Beliau meletakkan
asas yang kukuh bagi Rusia mencapai kemajuan pada abad-abad yang seterusnya.

Soalan 13 : Bincangkan peranan pembesar dalam sistem pemerintahan beraja di negara China
dari abad ke 16 hingga 20.

Pendahuluan

Menjelang abad ke 16 hingga abad ke 20, sistem pemerintahan monarki amat kukuh
di negara China. Dalam sistem pemerintahan ini, maharaja sebagai ketua negara dan dibantu oleh
golongan pembesar. Golongan pembesar memainkan peranan penting dalam sistem pentadbiran
monarki di negara China. Mereka berperanan sebagai tulang belakang kepada maharaja bagi
mempertahankan kedudukannya.Pembesar China terdiri daripada pembesar di peringkat pusat dan
wilayah. Pembesar dilantik oleh maharaja berdasarkan kelulusan yang dicapai dalam Sistem
Peperiksaan Awam. Pembesar wiayah memiliki kuasa autonomi dalam menjalankan pentadbiran di
peringkat wilayah. Peranan pembesar China adalah amat luas dan dapat dilihat dalam bidang
pentadbiran, perundangan, kehakiman, ketenteraan, ekonomi dan agama.

Isi-isi Penting

1. Pentadbiran

Peranan utama pembesar dalam sistem pemerintahan monarki di Negara China adalah
dalam bidang pentadbiran. Pembesar menjalankan tugas melalui beberapa unit seperti Sekretariat
Agung, Majlis Tertinggi dan Lembaga Penapis. Pembesar membantu maharaja dalam menjalankan
pentadbiran di peringkat pusat dan wilayah. Mereka membantu maharaja dalam perlantikan,
pemecatan dan kenaikan pangkat kakitangan kerajaan. Mereka memegang jawatan penting dalam
jabatan-jabatan kerajaan di peringkat pusat dan wilayah. Pembesar dilantik oleh maharaja sebagai
gabenor untuk mengetuai pentadbiran di peringkat provinsi.Pembesar diberi kuasa autonomi dalam
pentadbiran wilayah. Pembesar di peringkat wilayah dibantu oleh pembesar tempatan yang dikenali
sebagai Gentry. Pada zaman pemerintahan Dinasti Ching, Gabenor dilantik sebagai pentadbir
wilayah dan gabenor yang sentiasa berhubung dengan pemerintahan pusat. Selain itu, pembesar
juga dilantik sebagai majistret daerah untuk menerajui pentadbiran di peringkat daerah. Tuntasnya,
pembesar merupakan tulang belakang maharaja dalam menghuruskan hal-hak pentadbiran negara.

25

2. Perundangan

Peranan pembesar seterusnya adalah dalam bidang perundangan. Pembesar memainkan
peranan untuk menguatkuasakan arahan dan titah perintah maharaja. Tugas perundangan dijalankan
oleh pembesar-pembesar yang menganggotai Sekretariat Agung. Mereka turut membantu maharaja
untuk menggubal undang-undang dan menetapkan dasar negara. Selain itu mereka membantu
maharaja menyediakan draf undang-undang, edit undang-undang yang sudah disediakan dan warkah
diraja. Pembesar turut menguatkuasakan arahan dan titah perintah maharaja. Justeru, pembesar
memainkan peranan membantu maharaja menegakkan undang-undang serta memelihara keamanan
dalam negara.

3. Kehakiman

Peranan pembesar selanjutnya adalah dalam bidang kehakiman. Pembesar-pembesar
di China memainkan peranan dalam menguruskan hal ehwal kehakiman. Mereka mempunyai kuasa
membicarakan kes-kes di peringkat pusat dan wilayah. Mereka menganggotai lembaga keadilan yang
ditubuhkan untuk mengendalikan hal ehwal kehakiman. Antara tugas lembaga keadilan ialah
menjatuhkan hukuman, memberi pengampunan dan membicarakan kes rayuan. Terdapat pembesar
yang dilantik sebagai pesuruhjaya kehakiman yang menguruskan kehakiman di peringkat provinsi.
Jelas ternyata, pembesar membantu maharaja dalam menguruskan hal ehwal kehakiman bagi
memelihara kesejahteraan rakyat.

4. Ketenteraan

Peranan pembesar seterusnya adalah dalam bidang ketenteraan. Pembesar memainkan
peranan dalam hal ehwal ketenteraan di peringkat pusat dan wilayah. Pembesar pusat dilantik
sebagai anggota lembaga peperangan yang menguruskan pelantikan dan pemecatan pegawai
tentera. Pembesar-pembesar wilayah dilantik sebagai komander tentera. Pembesar akan membentuk
pasukan tentera di peringkat wilayah. Mereka berperanan memulihkan keamanan keamanan dan
kestabilan politik di wilayah masing-masing. Pembesar juga menyediakan bantuan ketenteraan
kepada maharaja. Kekuatan dan kekuasaan maharaja bergantung kepada pembesar yang memikul
tanggungjawab sebagai ketua tentera. Justeru, pembesar bertanggunjawab dalam mempertahankan
negara daripada ancaman musuh dari luar dan dalam negara.

5. Ekonomi

Peranan pembesar seterusnya adalah dalam bidang ekonomi. Dalam hal ini, pembesar-
pembesar memberi nasihat kepada maharaja dalam aspek kewangan dan percukaian. Pembesar
juga menganggotai lembaga hasil dalam negara yang menguruskan hal kutipan cukai. Mereka
berperanan untuk mengutip cukai daripada penduduk tempatan dan menguruskan pendaftaran tanah.
Mereka menyerahkan sebahagian daripada hasil kutipan cukai kepada maharaja. Pembesar dilantik
untuk menguruskan hal ehwal kewangan di peringkat provinsi dan daerah. Dalam pada itu, majistret
daerah ditugaskan untuk mengutip cukai di peringkat daerah. Selain itu, terdapat juga pesuruhjaya
bagi menguruskan garam, cukai dan bijirin. Tuntasnya, pembesar berperanan membantu maharaja
dalam melicinkan pengurusan ekonomi serta mengukuhkan kedudukan ekonomi negara.

Kesimpulan

Pembesar-pembesar memainkan peranan membantu maharaja menjalankan pentadbiran
negara. Mereka mempunyai kedudukan yang istimewa dalam sistem pemerintahan monarki di China.
Maharaja mengukuhkan kedudukan dengan mengawal pembesar-pembesar di wilayah. Pada zaman
Ching, wujud persaingan dalam kalangan pembesar untuk menguasai kerajaan pusat. Persaingan ini
menjejaskan kestabilan politik dan meletakan asas bagi keruntuhan kerajaan Ching.

26

Soalan 14 : Bandingkan peranan pembesar di China dan di Rusia yang diamalkan sejak abad
ke 16.

Pendahuluan

Institusi pemerintahan di China dan Rusia memperlihatkan raja melaksanakan pemerintahan
dengan bantuan dan sokongan institusi pembesar. Umumnya, golongan pembesar adalah
pegawai-pegawai yang dilantik oleh raja atau maharaja untuk menjawat jawatan tertentu dan
melaksanakan semua bidang tugas yang telah diberikan atau diarahkan kepadanya. Golongan ini
juga berperanan sebagai golongan pemerintah yang melaksanakan segala urusan pemerintahan dan
pentadbiran yang diarahkan oleh raja atau maharaja. Tanggungjawag yang diberikan kepada
pembesar dalam melaksanakan tugasnya akan menjadi kayu pengukur dalam pengenalan sebagai
pembesar.

Isi-isi penting

1. Menjadi penasihat kepada raja

Kedua-dua buah negara China dan Rusia menggunakan khidmat pembesar sebagai agen
yang membantu kepada pemerintah dalam mentadbir negara. Secara amnya, raja atau maharaja
menggunakan kaedah lantikan yang tertentu untuk melantik pembesar berkhidmat dengan mereka.
Pembesar di China hanya dilantik setelah melalui Sistem Peperiksaan Awam. Pembesar-pembesar
China dilantik secara rasmi oleh maharaja atas nasihat pegawai dari Kementeriaan Adat dan hanya
dilantik jika mempunyai latar belakang peperiksaan awam kerajaan. Mereka yang lulus dalam
peperiksaan awam akan diserap menjadi pembesar di China. Hal ini berbeza dengan Rusia, iaitu
kebanyakan golongan bangsawan akan dilantik menjadi pembesar dan biasanya telah lama
berkhidmat dengan cemerlang dalam ketenteraan. Pembesar di Rusia juga dikenali dengan istilah
Boyar. Pembesar Rusia adalah terdiri daripada golongan aristokrat dan tuan tanah yang selalu setia
kepada Tsar. Mereka memiliki tanah dan memberi perkhidmatan ketenteraan kepada Maharaja
Rusia. Pembesar Rusia dilantik untuk menjalankan tugas tanpa perlu melalui sistem peperiksaan
awam seperti yang dijalankan di China. Pembesar Rusia juga akan dilantik jika mempunyai pengikut
yang ramai.

2. Terlibat dalam pentadbiran pusat

Peranan pembesar di China dan Rusia mempunyai persamaan dan perbezaan daripada
beberapa aspek, antaranya ialah pentadbiran pusat. Pentadbiran pusat di China memperlihatkan
Maharaja China memecahkan pentadbiran kepada beberapa unit atau institusi iaitu Sekretriat Agung,
Maijlis Tertinggi (Enam Badan Kementeriaan) dan Lembaga Penapis. Institusi Sekretariat Agung
terdiri daripada setiausaha-setiausaha agung yang membantu maharaja menyelia dan menyelaras
enam badan kementeriaan dalam pentadbiran pusat serta memaklumkan perjalanan enam badan
kementeriaan tersebut. Seterusnya, maharaja dibantu oleh Majlis Tertinggi iaitu badan penasihat
yang penting kepada raja atau maharaja. Ahli majlis ini juga bertanggungjawab dalam urusan
pemerintahan dan pentadbiran China dan terbahagi kepada enam badan kementeriaan. Enam badan
kementeriaan ini menguruskan hal ehwal China mengikut pengkhususan masing-masing. Maharaja
juga menubuhkan Lembaga Penapis bagi memastikan kesetiaan dan komitmen para pembesar
terjaga. Manakala sistem pembesar di Rusia berbeza daripada China iaitu pentadbiran raja dibantu
oleh Duma, Zeeskii Sabor dan Prikazi. Duma ialah penasihat tertinggi, Zemskii Sabor adalah Majlis
Penasihat yang kuasanya lebih rendah daripada Duma. Prikazi pula merupakan jabatan kerajaan
yang melaksanakan dasar yang diluluskan oleh Duma. Pembesar pusat ini juga berperanan untuk
menasihati Tsar dalam pentadbiran negara, menyelaraskan hal ehwal pentadbiran negar serta
membantu Tsar untuk menggubal dan meluluskan dasar negara. Contohnya semasa pemerintahan
Peter The Great, pembesar pusat akan menasihatinya. Pada zaman Alexander I, baginda telah
melantik Jawatankuasa Tidak Rasmi sebagai penasihat berhubung dengan dasar negara.

27

3. Menjalankan pemerintahan daerah dan wilayah
China memperlihatkan sktruktur organisasi pentadbiran peringkat wilayah diketuai oleh

seorang pesuruhjaya yang dibantu oleh dua pegawai iaitu hakim dan komander tentera wilayah.
Pemerintahan daerah pula diserahkan kepada pegawai awam, tentera dan pegawai pengawas
kerajaan. Pegawai awam diurus tadbir oleh enam orang menteri yang dibantu oleh gabenor setiap
daerah, penyelia wilayah dan pegawai-pegawai tempatan. Tentera pula mempunyai kuasa kawalan
ke atas wilayah tertentu, manakala pegawai pengawas kerajaan mengawasi aktiviti pembesar dalam
semua peringkat. Pemerintahan wilayah di China semasa Dinasti Ching mempunyai persamaan
dengan pentadbiran daerah semasa era Catherine yang mempunyai khidmat gabenor atau naib
gabenor digunakan dalam pentadbiran. Gabenor di China ini seterusnya dibantu oleh pegawai-
pegawai daerah. Manakala pemerintahan peringkat wilayah di Rusia berbeza dengan China.
Pentadbir wilayah di Rusia dijalankan oleh Zemstvo Wilayah dan ahli Zemstvo dipilih oleh ahli
Zemstvo Daerah. Di peringkat daerah mempunyai majlis perundangan tempatan iaitu majlis daerah.
Rusia juga mempunyai pentadbiran peringkat kampung yang diserahkan kepada komun atau mir.
Majlis Kampung didirkan di peringkat kampung dan Majlis Kampung dijadikan wakil oleh kerajaan
pusat untuk memungut cukai yang telah ditetapkan.Pada zaman pemerintahan Tsarina Catherine
Agung, pembesar daerah telah disusun semula.

4. Terlibat dengan penggubalan dasar
Di saming itu, penggubalan dasar di negara China juga dilakukan oleh organisasi khas.

Anggota Imperial Sectrariat ialah mereka yang bertanggungjawab membuat dasar negara manakala
Imperial Cancelory pula bertanggungjawab meminda sesuatu dasar. Selain itu, pembesar wilayah
yang dilantik daripada kalangan bijak pandai iaitu golongan gentry turut dibenarkan mengubah dasar
yang dibentuk oleh pemerintah pusat dengan kebenaran Lembaga Adat Istiadat dan mengikut
keadaan setempat. Berbeza dengan keadaan di Rusia, penggubalan dan meluluskan dasar tertentu
di Rusia telah dipertanggungjawabkan kepada Duma, majlis penasihat tertinggi dalam sistem pem-
besar di Rusia. Pada zaman Alexander I, Majlis Tertinggi telah menasihatinya dalam hal ehwal
berhubung dengan dasar negara. Semasa pemerintahan Alexander II, golongan pembesar dilantik
sebagai anggota Dewan Perhimpunan Wilayah dan mereka membantu Tsar berhubung penggubalan
dasar di peringkat pusat.

5. Terlibat dengan penyiasatan
Selain itu, raja atau maharaja di kedua-dua buah negara mempunyai organisasi untuk

menyiasat perlakuan pembesar mereka. Hal ini bagi menjamin taat setia dan komitmen para
pembesar dalam menjalankan tugas. China memperlihatkan penubuhan Lembaga Penapis atau
Censorate yang menjadi mata dan telinga maharaja. Kuasa utama mereka terletak pada 110
pegawai penyiasat yang ditugaskan membendung amalan korupsi, penyalahgunaan kuasa dan
ketidakcekapan. Rusia pula mempunyai Polis Rahsia Khas yang menjadi mata dan telinga Tsar.
Tugas Polis Rahsia Khas adalah mengawal penyebaran unsur propaganda yang menggugat
pememerintahan Tsar, demontrasi masyarakat, mengawal jalan keluar masuk ke empayar Rusia.
Polis Rahsia Khas telah digunakan sejak zaman Nicholas 1 untuk menyekat penulisan yang berbaur
penentangan dan menentang kewibawaanya. Pada era Alexander II, Polis Rahsia menangkap
mereka yang mengkhianati Tsar. Pada zaman Nicholas II juga menggunakan polis rahsia atau
okhrana dalam pemerintahan, tugas polis adalah memberi maklumat dari kawasan luar bandar atau
bandar. Mereka mendapat latihan khas untuk berhadapan dengan gerakan bawah tanah yang
menghasut rakyat dan menyebarkan propaganda di Rusia.

Kesimpulan

Kesimpulannya, sistem pembesar di dua buah negara ini menunjukan banyak perbezaan dan
berbeza mengikut era pemerintahan raja atau maharaja. Kemerosotan sistem pemerintahan beraja
juga turut menyumbang kepada kejatuhan sistem pembesar di kedua-dua buah negara. Sistem
pembesar di Rusia berubah apabila Rusia menjadi sebuah negara republik. Penamatan
pemerintahan Dinasti Ching turut menghapuskan sistem pembesar di China, pemerintahan
seterusnya dengan sistem pemerintahan bercorak republik dan kemudian komunis.

28

Soalan 15 : Huraikan langkah-langkah yang diambil oleh Raja Louis XIV untuk mengukuhkan
sistem pemerintahan beraja mutlak di Perancis.

Pendahuluan

Sistem pemerintahan monarki multak di Perancis mencapai zaman keagungannya semasa
pemerintahan Raja Louis XIV. Raja Louis XIV juga dikenali sebagai Grand Monarch merupakan
pemerintahan agung Perancis dari tahun 1643 hingga tahun 1715. Semasa pemerintahannya, wujud
keamanan, kemakmuran dan kestabilan politik dalam negara. Baginda mengukuhkan kedudukan
dengan memperkenalkan system pentadbiran pusat yang kukuh dan teratur. Beliau mendapat
sokongan padu daripada semua golongan termasuk golongan bangsawan, Huguenot dan institusi
kerajaan. Perkembangan ini mengukuhkan kedudukan Raja Louis XIV sebagai pemerintah monarki
mutlak di Perancis. Terdapat beberapa langkah yang diambil oleh Raja Louis XIV untuk
mengukuhkan sistem pemerintahan monarki di Perancis.

Isi-Isi Penting

1. Pentadbiran

Langkah pertama yang diambil oleh Raja Louis XIV bagi mengukuhkan pemerintahan
monarki mutlak adalah mengukuhkan sistem pentadbiran. Bagi tujuan ini, beliau menyusun semula
pentadbiran pusat negara kepada empat majlis utama. Majlis Negara akan mengurus hal ehwal luar
negara dan Majlis Despatches akan mengurus hal ehwal tempatan kecuali kewangan. Majlis
Kewangan pula dibentuk untuk mengurus masalah percukaian, tarif, perbelanjaan dan pendapatan.
Majlis Privy telah ditubuhkan untuk menguruskan pentadbiran keadilan. Raja Louis XIV juga melantik
menteri-menteri yang berkebolehan untuk membantunya dalam kerja-kerja mentadbir negara. Antara
menteri-menteri yang berpengalaman adalah seperti Colbert yang menguruskan Kementeriaan
Kewangan dan Le Tellier pula menguruskan Kementeriaan Hal Ehwal Luar. Selain itu, Raja Louis XIV
juga melantik intendent bagi melaksanakan dasar diraja di peringkat provinsi. Mereka ditugaskan
untuk menyelia pentadbiran, keadilan, pengutipan cukai dan pentadbiran ketenteraan di peringkat
daerah. Raja Louis XIV juga telah mendapatkan khidmat daripada pegawai-pegawai yang
berkebolehan bagi melaksanakan dasar-dasar diraja di pelbagai provinsi. Tuntasnya, penyusunan
semula system pentadbiran telah mengukuhkan kedudukan raja dalam system monarki.

2. Dasar Ekonomi Merkantilisme

Langkah kedua yang diambil oleh Raja Louis XIV adalah mengukuhkan kewangan negara
menerusi sistem ekonomi merkantilisme. Raja Louis XIV melaksanakan dasar ekonomi merkantilisme
dengan bantuan menteri kewangannya yang berwibawa iaitu Colbert. Colbert telah melaksanakan
dasar merkantilisme dengan bersungguh-sungguh. Beliau mengambil beberapa langkah untuk
membangunkan ekonomi merkantilisme di Perancis seperti memulakan industri baru. Raja Louis XIV
juga telah membuat beberapa pembaharuan ekonomi seperti memansuhkan tarif tempatan,
menghapuskan tol an telah mengurangkan kadar bunga ke atas hutang kerajaan. Pada zaman Raja
Louis XIV juga telah diadakan pada sekatan untuk perdagangan luar untuk membantu
mengembangkan perdagangan dalam negara contohnya mengenakan cukai yang tinggi kepada
barangan luar. Dan cukai yang tinggi juga dikenakan pada kapal-kapal luar yang masuk ke Perancis.
Dasar merkantilisme yang dilaksanakan oleh Colbert telah meningkatkan pendapatan dan kekayaan
kerajaan. Colbert berusaha menbina gudang senjata Toulan, mengadakan hubungan perdagangan
dengan India, Senegal dan Madagascar. Ternyata dasar merkantilisme telah meningkatkan kekayaan
dan mengukuhkan system monarki di Perancis.

29

3. Ketenteraan

Langkah ketiga yang diambil oleh Raja Louis XIV adalah melalui reformasi dalam bidang
ketenteraan. Beliau melakukan reformasi dalam bidang ketenteraan dalam bantuan menteri
peperangan iaitu Louvois. Selepas reformasi, Raja Louis XIV mempunyai kawalan penuh terhadap
angkatan tentera. Selain itu, baginda turut bertindak menghapuskan dominasi golongan bangsawan
dalam bidang ketenteraan. Tambahan pula, perlantikan pegawai-pegawai tentera dilakukan
berasaskan merit iaitu mengikut kebolehan dan bukannya keturunan Kerajaan bertanggungjawab
dalam merekrut tentera, menyediakan perumahan dan bekalan makanan kepada tentera. Dengan
adanya pasukan tentera yang kuat, secara tidak langusng kedudukan institusi monarki menjadi
kukuh.
4. Dasar agama

Langkah keempat yang diambil oleh Raja Louis XIV ialah mengawal pengaruh golongan
bukan Katolik iaitu Huguenot. Dalam hal ini, Raja Louis XIV bertindak memaksa golongan bukan
katolik iaitu Huguenot untuk menerima agama katolik. Beliau bertindak membatalkan Edict of Nantes
pada tahun 1685 dan dasar ini yang memberi kebebasan kepada Huguenot untuk menganut agama
pilihan mereka. Tindakan Raja Louis XIV ini telah menyebabkan seramai 200 000 Huguenot
meninggalkan Perancis. Namun begitu, tindakan Raja Louis XIV telah mendapat sokongan dari
penduduk tempatan. Jelas ternyata tindakan drastik RajaLouis XIV bagi mengukuhkan monarki
berjaya mengukuhkan kedudukan monarki di Perancis.

5. Dasar Luar Negara

Langkah terakhir yang diambil oleh Raja Louis XIV bagi mengukuhkan monarki adalah
melalui dasar perluasan kuasa. Raja Louis XIV menggunakan kekuatan pasukan tentera untuk
melancarkan peperangan bagi meluaskan wilayah. Contohnya, semasa pemerintahan Louis XIV,
wilayah kekuasaan Perancis menganjur hingga ke perbatasan di Sungai Rhine. Antara
kawasan-kawasan yang dikuasai oleh tentera Perancis semasa pemerintahan Raja Louis XIV adalah
seperti menguasai wilayah-wilayah yang diperintah oleh putera-putera Jerman. Raja Louis XIV juga
telah bertindak untuk menguasai wilayah Spanish Netherlands (Belgium) dan wilayah United
Province. Jelas ternyata, perluasan kuasa yang dilaksanakan oleh Raja Louis XIV telah
mengukuhkan kedudukan institusi monarki di Perancis.

Kesimpulan

Raja Louis XIV telah mengambil langkah-langkah yang proaktif dalam pemerintahan
di negara Perancis. Beliau telah mengambil pelbagai langkah bagi mengukuhkan kedudukan sebagai
pemerintah agung pada masa tersebut. Langkah-langkah ini menyebabkan Perancis muncul sebagai
sebuah negara yang kuat dan disegani di Eropah. Malah raja-raja dari negara lain menjadikan Raja
Louis XIV sebagai model untuk mengukuhkan pemerintahan monarki multak di negara
masing-masing.

30

Soalan 16 : Jelaskan sistem pemerintahan negara kesatuan yang diamalkan di Perancis pada
abad ke-18 dan abad ke-19.

Pendahuluan

Negara Kesatuan merupakan negara yang memberikan kuasa yang luas kepada kerajaan
pusat manakala kuasa yang terhad kepada kerajaan tempatan. Perancis memilih untuk
mengamalkan sistem kesatuan. Negara Kesatuan di Perancis terbentuk selepas sistem pemerintahan
monarki mutlak dihapuskan. Sistem ini dilaksanakan semasa era pemerintahan golongan Jacobin
yang dikenali sebagai „Zaman Keganasan‟ yang berlangsung dari bulan Jun 1973 hingga Julai 1794.
Tegasnya, Perancis mengamalkan sistem pemerintahan negara kesatuan yang tersusun.

Isi-Isi Penting

1. Pemusatan kuasa
Sistem negara kesatuan Perancis mengamalkan pemusatan kuasa. Kuasa tertinggi terletak

ditangan kerajaan pusat. Sistem ini memusatkan kesemua urusan negara. Bagi memudahkan urusan
pentadbiran negara, beberapa wilayah atau cawangan diwujudkan. Wilayah diberikan kuasa
autonomi untuk menguruskan pentadbiran di kawasan masing-masing. Namun kuasa autonomi tidak
mencerminkan kebebasan kerajaan tempatan disebabkan kuasa wilayah, bahagian atau cawangan
yang boleh dipinda mahupun ditarik balik. Namun begitu, sekiranya sistem ini diamalkan dalam
pemerintahan, masalah pertindihan tidak akan berlaku kerana sebarang percanggahan antara
pembuat dasar dengan pelaksana dasar dapat dielakkan sebab keputusan muktamad akan dibuat
oleh pemerintahan pusat.

2. Pembahagian kuasa mentadbir
Sebagai negara kesatuan, Perancis dibahagikan kepada beberapa wilayah dan wilayah ini

diberi kuasa mentadbir. Bagi melicinkan pentadbiran, Perancis telah dibahagikan kepada 83 wilayah
(department). Setiap department dibahagikan kepada cantons (daerah) dan commune. Department
berperanan menguruskan perkhidmatan kawasan tempatan dan diketuai oleh Prefet. Setiap Prefet
bertanggung jawab terus kepada Menteri Dalam Negeri. Setiap department pula diwujudkan sebuah
majlis yang dikenali sebagai General Council dan ahli-ahlinya dilantik oleh pemerintah peringkat
pusat. Department merupakan institusi peringkat tempatan yang menghubungkan penduduk
tempatan dengan kerajaan peringkat pusat.

3. Pentadbiran commune (Bandar)
Sistem pemerintahan negara kesatuan di Perancis juga mempunyai pentadbiran peringkat

bandar (commune). Commune dibentuk untuk mentadbir kawasan bandar dan diketuai oleh Datuk
Bandar (Mayor) sebagai ketua eksekutif. Malah, Majlis Bandaran (Municipal Council) turut
diwujudkan. Tugas commune ialah mengendalikan perkara-perkara yang menyentuh pentadbiran
di bandar. Antaranya ialah meluluskan permit bangunan, menjaga keselamatan penduduk
dan menguruskan pendaftaran perkahwinan. Commune turut berperanan untuk memberikan
perkhidmatan kepada penduduk tempatan seperti pejabat pendaftaran, mahkamah rendah, jabatan
kerja raya dan polis tempatan.

Berdasarkan sistem pemerintahan kesatuan Perancis, Datuk Bandar mempunyai beberapa
tanggung jawab. Datuk Bandar merupakan wakil kerajaan pusat di kawasan bandar yang berperanan
menguat kuasakan udang-undang tempatan, mendaftar jurutera awam, dan menguruskan pekerja di
kawasannya. Namun keputusan yang dibuat oleh Datuk Bandar boleh diubah, dipinda atau dibatalkan
oleh kerajaan pusat. Ternyata sistem pemerintahan peringkat bandar berfungsi menyeragamkan
sturuktur pentadbiran yang lebih kecil.

.Kesimpulan
Kesimpulannya, Negara Kesatuan Perancis mempunyai pentadbiran yang tersusun iaitu di

peringkat pusat, wilayah, dan pentadbiran bandar. Setiap peringkat pentadbiran mempunyai bidang
tugas tersendiri. Walau bagaimanapun, kerajaan pusat mendominasi kuasa, manakala kuasa pen-
tadbiran wilayah agak terhad. Pengagihan kuasa diberikan kepada wilayah, namun kuasa pemutus
dikawal oleh kerajaan pusat.

Nota : Skema Jawapan – merujuk kepada Modul Pengajaran dan Pembelajaran STPM (KPM)

31

Soalan 17 : Huraikan struktur organisasi pentadbiran Kerajaan Republik Ketiga (1875-1945) di
Perancis.

Pendahuluan

Kerajaan Republik Ketiga ditubuhkan di Perancis pada tahun 1875. Pemerintahan Kerajaan
Republik Ketiga berlanjutan hingga Perang Dunia Kedua tamat pada tahun 1945. Struktur
pemerintahan Kerajaan Republik Ketiga terdiri daripada Parlimen dan Kabinet. Parlimen terdiri
daripada dua badan iaitu Dewan Senat dan Dewan Perwakilan. Setiap badan mempunyai tugas dan
peranan masing-masing.

Isi-Isi Penting

1. Parlimen
Dalam pemerintahan republik di Perancis, Parlimen merupakan badan perundangan tertinggi.

Parlimen Perancis terdiri daripada dua badan utama iaitu Dewan Senat dan Dewan Perwakilan.
Kuasa Parlimen termasuklah menggubal dan menguat kuasakan undang-undang. Bagi anggota
Dewan Senat dan Dewan Perwakilan pula terlibat secara langsung dalam pemilihan Presiden.

2. Dewan Senat
Sistem pemerintahan republik memperlihatkan peranan Dewan Senat sebagai badan

terpenting dalam Parlimen Perancis. Keanggotaan ahli Dewan Senat berjumlah 300 orang, di mana
75 orang daripada anggota dewan ini dilantik oleh Perhimpunan Kebangsaan. Tempoh yang
ditetapkan untuk anggota Dewan Senat memegang jawatan ialah selama sembilan tahun, manakala
seramai 100 orang anggotanya akan ditukar setiap tiga tahun sekali.

3. Dewan Perwakilan
Struktur organisasi pentadbiran kerajaan republik Perancis seterusnya ialah Dewan

Perwakilan. Sepertimana Dewan Senat, Dewan Perwakilan juga berperanan penting dalam Parlimen,
malah anggotanya paling ramai. Keanggotaannya terdiri daripada 584 orang perwakilan. Setelah
dipilih, anggota Dewan Perwakilan akan berkhidmat untuk tempoh empat tahun. Pemilihan anggota
Dewan Perwakilan hanya dilakukan oleh orang dewasa sahaja.

4. Presiden
Jawatan Presiden bagi kerajaan republik Perancis dipilih setiap tujuh tahun sekali.

Tanggungjawab memilih Presiden akan diputuskan melalui undi anggota Dewan Senat dan Dewan
Perwakilan. Presiden bertanggung jawab menguat kuasakan undang-undang dan menandatangani
perjanjian dengan negara-negara lain. Presiden juga mempunyai kuasa membubarkan Parlimen dan
mengarahkan pilihanraya diadakan semula. Selain itu, Presiden bertanggungjawab sepenuhnya
dalam soal keselamatan negara dengan menerajui pasukan tentera laut, tentera udara serta tentera
darat Perancis.

5. Kabinet
Struktur orgnisasi kerajaan republik Perancis yang terakhir ialah Kabinet. Kabinet Perancis

diketuai oleh seorang Perdana Menteri yang dilantik oleh Presiden. Perdana Menteri dipilih daripada
kalangan anggota Dewan Perwakilan. Antara fungsi Kabinet ialah merangka dasar pentadbiran
negara dan membuat keputusan dalam isu-isu penting. Kabinet turut mempunyai kuasa memeterai
dan menolak sebarang perjanjian dengan negara lain. Di samping itu, Kabinet juga
bertanggungjawab melantik pegawai-pegawai kerajaan dan menguatkuasakan undang-undang
negara. Walaupun Presiden merupakan ketua ketenteraan, tetapi kuasa mengawal dan mengawasi
pasukan tentera laut, tentera udara serta tentera darat berada di bawah tanggungjawab Kabinet.

Kesimpulan

Kesimpulannya, jelas ternyata struktur organisasi pemerintahan kerajaan republik teratur dan
sistematik. Sistem pemerintahan republik yang diamalkan oleh kerajaan Perancis menjadi ikutan
negara-negara lain di dunia sehingga kini, contohnya Rusia dan Amerika Syarikat. Pemerintah
kerajaan bercorak republik mengamalkan demokrasi dalam pemerintahan negara mereka.

32

Soalan 18 : Huraikan faktor-faktor yang meletakkan asas bagi pembentukan kerajaan
persekutuan di Amerika Syarikat.

Pendahuluan

Persekutuan merujuk gabungan beberapa buah negeri atau wilayah yang dahulunya bebas
tetapi kemudiannya menjadi negara bersekutu di bawah satu perlembagaan pusat. Amerika Syarikat
mengamalkan sistem kerajaan persekutuan tetapi memberi kebebasan kepada negeri-negeri untuk
menggubal undang-undang yang berkaitan adat dan budaya masing-masing. Sistem pemerintahan
kerajaan persekutuan Amerika Syarikat berasaskan perlembagaan dan merangkumi badan-badan
yang memerintah Amerika Syarikat seperti eksekutif, perundangan dan kehakiman.

@

Selepas Perang Kemerdekaan Amerika berakhir, Perjanjian Versailles telah ditandatangani.
Menurut perjajian ini, Britain terpaksa menyerahkan 13 koloni tanah jajahan dan mengisytiharkan
kemerdekaan Amerika Syarikat. Selepas kemerdekaan, pemimpin-pemimpin daripada koloni tanah
jajahan berusaha menggubal perlembagaan baru dan draf perlembagaan akhir telah diterima pada
tahun 1789. Perlembagaan Amerika Syarikat memperuntukkan penubuhan sebuah kerajaan
persekutuan. Terdapat beberapa faktor yang mendorong pembentukan negara persekutuan
di Amerika Syarikat pada tahun 1789.

Isi-Isi Penting

1. Perbezaan Sosial dan Agama

Faktor pertama mendorong pembentukan Persekutuan Amerika Syarikat adalah perbezaan
dalam aspek sosial dan agama antara penduduk England dan penduduk di koloni Amerika Syarikat.
Terdapat perbezaan yang amat ketara dalam cara hidup dan cara berfikir antara penduduk England
dan Amerika Syarikat. Contohnya, sebahagian besar penduduk di England mengamalkan fahaman
Anglican manakala penduduk di koloni Amerika berfahaman Puritan. Selain itu,sebahagian besar
penduduk di England terdiri daripada golongan konservatif manakala penduduk di Amerika terdedah
kepada idea moden. Perbezaan ini mendorong penduduk di koloni tanah jajahan Amerika Syarikat
berjuang untuk membebaskan negara daripada cengkaman England. Justeru, perbezaan ini menjadi
faktor asas yang mendorong penduduk di koloni berjuang untuk menubuhkan persekutuan Amerika
Syarikat.

2. Perang Tujuh Tahun

Faktor kedua yang memainkan peranan dalam pembentukan negara persekutuan Amerika
Syarikat berpunca daripada Perang Tujuh Tahun. Perang ini tercetus pada tahun 1756-1763 antara
Perancis dan Britain di Eropah. Peperangan berakhir pada 1763 dengan orang Perancis telah
dikalahkan oleh Britain. Walaupun kemenangan berpihak kepada Britain, namun kesannya negara
tersebut terpaksa menangung perbelanjaan yang besar. Britain menuntut penduduk koloni
di Amerika menanggung sebahagian perbelanjaan peperangan tersebut. Tindakan ini mencetuskan
bantahan dan penentangan hebat sehingga mendorong rakyat melancarkan gerakan untuk
membebaskan Amerika Syarikat daripada Britain. Tuntasnya, tindakan kerajaan Britain memaksa
penduduk koloni menanggung kos Perang Tujuh Tahun mendorong pembentukan negara
persekutuan Amerika Syarikat.

3. Dasar Campur Tangan England

Faktor seterusnya yang mendorong pembentukan negara persekutuan Amerika Syarikat
adalah dasar campur tangan England dalam hal ehwal koloni. Raja George III mengamalkan dasar
campur tangan dalam hal ehwal penduduk koloni-koloni di Amerika Syarikat. Baginda tidak
menghiraukan bantahan yang dikemukakan oleh penduduk koloni. Sebalikya, baginda bertindak
tegas untuk mendapatkan wang daripada penduduk di koloni. Hal ini menyebabkan penduduk koloni
bangkit menamatkan pemerintahan England di Amerika. Jelas ternyata, campur tangan England
dalam urusan koloni membangkitkan kemarahan penduduk dan memberi laluan kepada
pembentukan negara persekutuan Amerika Syarikat.

33

4. Pengenalan Akta-Akta Baru

Faktor keempat yang mendorong pembentukan negara persekutuan Amerika Syarikat adalah
pengenalan akta-akta baru bagi penduduk di koloni. Penduduk koloni membantah akta-akta baru
seperti Akta Pelayaran, Akta Gula, Akta Setem dan Akta Teh yang diluluskan oleh Parlimen
di London. Akta-akta ini diperkenalkan untuk memungut cukai daripada penduduk di koloni-koloni
Amerika Syarikat. Selain itu, undang-undang memerlukan penduduk koloni membayar perbelanjaan
tentera Britain yang berkhidmat di Amerika Syarikat diluluskan. Penduduk koloni membantah
akta-akta ini kerana mereka berpendapat Parlimen di London tidak berhak mengenakan cukai.
Justeru, pengenalan akta-akta yang bersifat menindas membangkitkan kemarahan penduduk koloni
dan menjadi pemangkin pembentukan negara persekutuan Amerika Syarikat.

5. Peristiwa Pembuangan Teh Boston

Faktor seterusnya yang mendorong pembentukan negara persekutuan Amerika Syarikat
adalah peristiwa Pembuangan Teh Boston. Pada tahun 1773, Lord North meluluskan Akta Teh
di Parlimen London. Akta ini membenarkan Syarikat Hindia Timur Inggeris (SHTI) menjual teh kepada
penduduk di koloni tanpa membayar cukai. Penduduk di koloni dipaksa membeli teh daripada Britain
melalui SHTI. Perkembangan ini menimbulkan kemarahan penduduk di koloni terhadap kerajaan
British. Mereka bertindak membuang kotak-kotak berisi teh ke dalam laut. Peristiwa ini dikenali
sebagai Peristiwa Pembuangan Teh Boston. Sebagai tindak balas, kerajaan Britain mengambil
keputusan untuk menutup Pelabuhan Boston pada tahun 1774. Situasi tersebut menyebabkan
penduduk koloni memperjuangkan kemerdekaan daripada Britain. Jelas ternyata, peristiwa ini
membangkitkan semangat penduduk koloni terhadap pembentukan negara persekutuan Amerika
Syarikat.

6. Perang Kemerdekaan Amerika

Faktor terakhir yang menyebabkan pembentukan negara persekutuan di Amerika Syarikat
adalah Perang Kemerdekaan Amerika. Pada bulan September 1774, pemimpin daripada 13 buah
koloni mengadakan pertemuan di Philadelphia. Dalam pertemuan tersebut, mereka membuat
keputusan untuk menubuhkan Kongres. Pada 6 Julai 1775, Kongres membuat keputusan untuk
mengisytiharkan peperangan terhadap Britain. Pasukan tentera koloni melancarkan peperangan
terhadap tentera Inggeris pada bulan April 1776 di Lexington. Pada tahun 1781, tentera Britain
di bawah pimpinan Jeneral Cornwallis dikalahkan dalam pertempuran di Yorktown. Perang
Kemerdekaan Amerika telah membuka laluan bagi pembentukan negara bangsa baru yang dikenali
sebagai Persekutuan Amerika Syarikat.

Kesimpulan

Pada tahun 1783, Perang Kemerdekaan Amerika berakhir dengan termeterainya Perjanjian
Versailles. Perjanjian ini menyebabkan Britain menyerahkan kesemua 13 tanah jajahan dan
mengakui kemerdekaan Amerika Syarikat. Selepas mencapai kemerdekaan, perlembagaan baru
digubal bagi negara persekutuan Amerika Syarikat.

34

Soalan 19 : Jelaskan peranan yang dimainkan oleh Mazzini dalam perjuangan menyatukan Itali
@

Bincangkan konsep negara bangsa yang diusahakan oleh Mazzini dalam menyatukan Itali.

Pengenalan

Negara bangsa ialah satu konsep atau bentuk kenegaraan yang memperoleh pengesahan

politiknya dengan menjadi sebuah entiti berdaulat bagi satu-satu bangsa sebagai sebuah wilayah

yang berdaulat. Ciri-ciri sebuah negara bangsa ialah sebuah negara yang bebas dan berdaulat

di mana rakyatnya berkongsi satu bahasa, budaya dan nilai serta mempunyai perlembagaan sebagai

sumber rujukan utama. Deklarasi Empat Belas Perkara Woodrow Wilson telah mempercepatkan

kelahiran negara bangsa Itali dengan mencadangkan dua prinsip iaitu penentuan nasib negara oleh

rakyat sendiri dan prinsip sempadan berasaskan bangsa, .

@

Mazzini merupakan tokoh nasionalis yang memperjuangkan penyatuan Itali. Beliau berasal
dari Genoa (1805-1872) .dan dilahirkan dalam keluarga yang amat mementingkan pendidikan.
Lulusan Universiti Genoa dalam jurusan undang-undang tetapi lebih bersemangat memperjuangkan
idea-idea kebangsaan dan kebebasan. negara Itali pada abad ke-19. Mazzini yakin bahawa keadaan
politik di Itali hanya boleh diubah melalui revolusi, bertentangan dengan pendekatan yang digunakan
oleh kerajaan Piedmont. Menurut Mazzini, usaha ke arah penyatuan Itali harus dilakukan oleh
bangsa Itali sendiri tanpa melibatkan bantuan dan campur tangan bangsa lain. Beliau berpendapat
matlamat utama penyatuan Itali ialah penubuhan negara republik. Terdapat beberapa sumbangan
yang diberikan oleh Mazzini bagi perjuangan menyatukan Itali .

Isi-Isi Penting

1. Menyebarkan kesedaran nasionalisme

Selain seorang pejuang, beliau juga merupakan seorang penulis yang berkaliber. Hasil
penulisannya telah banyak memberikan kesedaran serta galakan kepada rakyat Itali tentang
penyatuan Itali. Mazzini merupakan tokoh yang terawal menyebarkan kesedaran nasionalisme dalam
kalangan rakyat Itali. Beliau juga bergiat secara aktif menerusi kegiatan politik untuk menyatukan Itali.
Beliau mempopularkan idea-idea seperti menyatukan Itali ke arah pembentukan sebuah negara
republik, menggulingkan pemerintahan asing dari bumi Itali, menubuhkan pertubuhan-pertubuhan
untuk mencapai matlamat mereka, dan menegaskan bahawa usaha penyatuan harus dilakukan oleh
rakyat Itali sendiri.

2. Mempopularkan idea penyatuan Itali
Mazzini bertanggungjawab mempopularkan idea penyatuan Itali dalam kalangan rakyat Itali.

Mazzini berpendapat usaha penyatuan Itali harus dilakukan oleh rakyat Itali sendiri. Beliau
menegaskan bahawa setiap bangsa mempunyai tugas istimewa yang akan memberi sumbangan
ke arah penyempurnaan tugas untuk kemanusiaan. Tugas ini bagi Mazzini merupakan unsur
kebangsaan yang dianggap suci. Beliau juga tidak mahu campur tangan dan bantuan kuasa-kuasa
asing dalam usaha penyatuan Itali. Malah, beliau berasa tidak puas hati dengan pendekatan
diplomatik yang digunakan oleh Count Cavour untuk menyatukan Itali.

3. Menubuhkan Young Italy
Kegagalan revolusi yang dilancarkan pada tahun 1820-1821 dan 1830 menyedarkan Mazzini

tentang keperluan menubuhkan pertubuhan bersifat nasional yang mendapat sokongan meluas
daripada rakyat. Beliau menyebarkan masalah yang dihadapi oleh Itali untuk pengetahuan
masyarakat antarabangsa. Mazzini juga meyakinkan rakyat tentang keperluan untuk menyelaraskan
perjuangan menentang Austria. Pada tahun 1831, Mazzini menubuhkan pertubuhan Young Italy.
Pertubuhan ini merupakan pertubuhan nasional dengan mempengaruhi pelbagai golongan seperti
golongan pertengahan, pekerja, pensyarah universiti dan pegawai tentera dari seluruh Itali. Keahlian
pertubuhan ini dianggarkan seramai 60,000 orang pada tahun 1833. Pada tahun 1834, beliau
mengasaskan pertubuhan Young Europe di England. Pertubuhan-pertubuhan ini memainkan peranan
dalam membangkitkan kesedaran kebangsaan dalam kalangan rakyat Itali.

35

4. Menandatangani Dokumen Pact Of Young Europe

Mazzini juga menandatangani dokumen Pact Of Young Europe pada tahun 1834. Dokumen
tersebut menegaskan setiap bangsa mempunyai tugas istimewa yang memberi sumbangan ke arah
kemanusiaan semasa dalam buangan di Switzerland. Beliau juga menyokong perjuangan pemuda
di Eropah seperti di Hungary dan Poland.

5. Melancarkan Pemberontakan

Mazzini merupakan tokoh nasionalis yang merancang dan memimpin pemberontakan
menentang kuasa-kuasa asing di bumi Itali. Pada tahun 1833, beliau merancang serangan terhadap
wilayah Savoy dari Switzerland dan terlibat dalam pemberontakan di Cosenza pada tahun 1843.
Pada tahun 1857, Mazzini merancang pemberontakan di Genoa dan Leghorn dari England.
Selain itu, Mazzini juga memimpin satu gerakan menentang Raja Charles Albert di Piedmont
bertujuan untuk menubuhkan kerajaan berpelembagaan yang memulakan pemberontakan mengusir
penjajah Austria. Walau bagaimanapun, gerakan tersebut gagal. Mazzini telah dibuang negeri
ke Switzerland dan beliau sampai ke England. Ketika di England, beliau telah menguruskan sebuah
sekolah anak-anak orang Itali yang dibuang negeri. Jelasnya, walaupun pemberontakan-
pemberontakan tersebut menemui kegagalan, namun ia telah berjaya menyemai semangat
perpaduan dan nasionalisme dalam kalangan rakyat Itali.

Kesimpulan

Kesimpulannya, Mazzini merupakan tokoh nasionalis yang telah memberi sumbangan besar
dalam usaha penyatuan Itali. Beliau menggunakan pelbagai pendekatan dalam mengatur gerakan
menyatukan Itali. Walaupun usahanya tidak berjaya, namun rakyat Itali terinspirasi untuk
menubuhkan negara bangsa Itali melalui usaha tokoh-tokoh lain seperti Count Camillo Beso di
Cavour dan Giuseppe Garibaldi.

Soalan 20 : Terangkan proses penyatuan negara bangsa di Jerman sehingga tahun 1870.

Pengenalan

Konsep negara bangsa merujuk kepada pembentukan negara bangsa moden di Eropah.
Pada waktu ini, muncul idea tentang hak rakyat, kerajaan berpelembagaan dan negara bangsa
moden. Negara Jerman merupakan salah satu contoh negara bangsa yang dibentuk pada abad
ke-19. Pada peringkat awal, penyatuan Jerman terhalang oleh beberapa faktor. Antaranya ialah
golongan bangsawan bimbang penyatuan Jerman akan menggugat status quo mereka akibat
daripada kebangkitan Revolusi 1848. Selain itu, keadaan yang masih belum jelas tentang kuasa
manakah yang lebih dominan sama ada Prusia atau Austria apabila Jerman bersatu kelak.
Sesetengah golongan percaya penyatuan Jerman akan menggabungkan negeri-negeri kecil
di Jerman tanpa memasukkan Austria. Keadaan di Prusia dan Austria era 1850-an tidak
menunjukkan tanda-tanda dalam kalangan nasionalis bahawa penyatuan Jerman akan berlaku.
Walaupun wujud faktor-faktor penghalang, usaha untuk penyatuan Jerman tetap bermula pada tahun
1815 iaitu selepas tamat Perang Napoleon melalui Kongres Vienna.

Isi-Isi Penting

1. Kongres Vienna

Sebelum abad ke-19M, Jerman mempunyai 360 negeri kecil di bawah pemerintahan
masing-masing. Pada awal abad ke-19M, Jerman telah dikuasai oleh Perancis di mana Perancis
telah melucutkan takhta raja serta mengubah sempadan Eropah. Perancis telah membentuk semula
struktur pemerintahan Jerman dan mencantum negeri-negeri kecil di Jerman. Selepas Perancis kalah
pada tahun 1815, Kongres Vienna telah dibentuk dan menetapkan Persekutuan Jerman sebagai
negeri penampan daripada penalukan Perancis. Persidangan ini membuat keputusan untuk
membahagikan Jerman kepada 39 buah negeri. Pergabungan Negara Jerman terdiri daripada

36

Austria, Prusia, Bavaria, Wurtemberg, Honaver dan Saxony. Pemimpin dari negeri Austria telah dilan-
tik sebagai ketua Pergabungan Negara Jerman. Justeru keadaan ini menyebabkan negeri-negeri di
Jerman mengadakan kerjasama ekonomi yang turut menyemai penyatuan dalam bidang politik.

2. Zollverein
Prusia memiliki sistem pemerintahan yang cekap dan mempunyai kedudukan ekonomi yang

kukuh. Kuasa politik dipegang oleh tuan-tuan tanah atau junkers. Junkers menggalakkan
perdagangan di negeri-negeri di Jerman dengan menubuhkan kesatuan ekonomi yang dipanggil
Zollverein. Zollverein memparkenalkan sistem mata wang, sistem ukuran dan sistem timbangan yang
standard. Penubuhan ini menyebabkan kegiatan perdagangan berkembang pesat di seluruh Jerman
di bawah pimpinan Prusia. Menjelang tahun 1854, semua negeri di Jerman menyertai kesatuan
ekonomi ini kecuali Austria. Kesannya, kegiatan perdagangan pesat membangun dan negeri-negeri
Jerman memandang Prusia sebagai pemimpin politik Jerman.

3. Pemerintahan William 1
Prusia dilihat berpotensi memainkan peranan ke arah penyatuan Jerman. Pada tahun 1861,

William I ditabalkan sebagai Raja Prusia menggantikan abangnya, Raja Frederick William IV. Raja
William I percaya Prusia boleh memimpin menyatukan Jerman. Beliau bercadang memperbesarkan
angkatan tentera Prusia dan memperkenalkan beberapa cukai baru. Menteri Pertahanan Prusia
ketika itu mencadangkan supaya menambah pegawai tentera, mengambil jumlah rekrut yang ramai
dan memanjangkan perkhidmatan tentera sukarelawan kepada tiga tahun. Bagaimanapun, golongan
nasionalis liberal bimbang angkatan tentera Prusia akan dikuasai oleh golongan junkers. Oleh itu
mereka mengundi untuk tidak membenarkan kerajaan mengenakan cukai ke atas rakyat di Dewan
Perwakilan. Perkembangan ini menyebabkan hubungan antara raja dengan Parlimen yang dikuasai
oleh golongan liberal menjadi tegang.

4. Dasar Bismarck
Akibat kecewa dengan kegagalan tersebut, Raja William I bertindak melantik Perdana Men-

teri baharu, iaitu Otto Eduard von Bismarck (1862). Bismarck adalah seorang junkers, anggota
Dewan Parlimen di Prusia serta duta Prusia ke Rusia dan Perancis. Tugas utama Bismarck ialah
memujuk ahli-ahli Parlimen supaya patuh kepada kehendak kerajaan dan raja. Apabila Parlimen
menolak usul perbelanjaan tentera, Bismarck membelakangkan keputusan parlimen dan
melaksanakan dasar kutipan cukai. Matlamat Bismarck adalah mengukuhkan dominasi Prusia dalam
hal ehwal Jerman, menentang liberalisme serta demokrasi dan mengekang kebebasan akhbar.
Bismarck mengamalkan realpolitik iaitu amalan politik yang dipelopori oleh Niccolo Machiavelli yang
menggunakan pelbagai cara untuk menumpaskan musuh-musuhnya. Tindakan seperti menipu,
berkompromi, berkawan semula, mengugut, menekan, serta berperang digunakan untuk mencapai
matlamat politiknya, iaitu menyatukan Jerman. Bismarck berpegang kepada matlamat menghalalkan
cara iaitu dasar baik kalau boleh dasar jahat kalau perlu.

5. Melancarkan Peperangan
. Proses pembentukan negara bangsa Jerman juga berlaku melalui siri-siri peperangan. Sebagai
Perdana Menteri, Bismark merancang untuk mengukuhkan pasukan tentera dan memperkasakan
ekonomi Prusia agar dapat mengurangkan pengaruh Austria dalam kalangan negeri-negeri Jerman.
Untuk melaksanakan dasar ini, Bismark melibatkan Prusia dalam tiga peperangan. Bismarck
melancarkan peperangan terhadap Denmark pada tahun 1864 bagi menguasai wilayah Holstein dan
Schleswig. Peperangan terhadap Denmark dilancarkan bagi mengurangkan kuasa dan pengaruh
negara tersebut. Selepas mengalahkan Denmark Bismarck melancarkan peperangan terhadap
Austria pada tahun 1866. Austria berjaya dikalahkan dan ini mendorong Bismarck melancarkan pula
serangan ke atas Perancis pada 1870. Kejayaan Bismarck menewaskan Denmark, Austria dan
Perancis menyebabkan negeri-negeri dapat disatukan. Tuntasnya, kebijaksanaan Bismarck dalam
mengatur strategi peperangan membolehkan Jerman menewaskan musuh dan berjaya menyatukan
Jerman.

Kesimpulan
Kesimpulannya, proses penyatuan Jerman berlaku dalam tempoh yang panjang. Usaha

pelbagai pihak disertai kekuatan semangat kebangsaan jelas telah berjaya menyatukan Jerman,
disamping peranan Bismarck yang merupakan tokoh yang bertanggung jawab dalam pembentukan
negara Jerman. Kejayaan ini dteruskan melalui proses pengukuhan negara bangsa Jerman selepas
tahun 1871.

37

TEMA 3 : KEMAJUAN DAN PEMBANGUNAN

Soalan 21 : Bincangkan perubahan yang berlaku ekoran perkembangan ekonomi kapitalisme
di England ada abad ke-18 hingga ke-19 Masihi.

Pendahuluan
Kapitalisme merupakan sistem ekonomi yang menekankan hak milik persendirian, pasaran,

kebebasan ekonomi, dan perniagaan untuk meraih keuntungan tanpa gangguan kerajaan. Kegiatan
ini berkembang pesat selepas tercetusnya Revolusi Perindustrian di England pada abad ke -18 dan
19. Perkembangan ekonomi kapitalisme ini menyebabkan perubahan yang amat ketara dalam bidang
pertanian, perindustrian dan pengangkutan serta pertambahan penduduk.

Isi-Isi Penting

1. Perubahan dalam bidang pertanian
Sektor pertanian menggunakan sistem tanah dan kaedah pertanian baharu telah

meningkatkan hasil pertanian. Petani di England mengamalkan sistem tanah berpagar untuk
menggantikan tanah lapang yang diusahakan oleh seseorang pemilik. Konsep ini berjaya
mengenepikan adat serta peraturan tradisi yang diamalkan sebelumnya dan memberi kebebasan
yang lebih keapada seseorang dalam usaha memajukan tanah yang disewa atau dimilik. Seterusnya
, pengunaan teknik penanaman baharu dan jentera telah diperkenalkan. Antaranya, penggunaan alat
penggali dan penabur oleh Jethro Tull. Penggunaan alat ini telah memudahkan para petani untuk
menggali lubang dan menabur benih dalam jarak yang ditetapkan. Ini menyebabkan tanaman tumbuh
secara teratur mengikut baris yang sama jaraknya dan memudahkan petani menggembur dan
membersihkan tanah.Bagi menyuburkan tanah pula, kemajuan sains telah berjaya memperkenalkan
baja tiruan kepada masyarakat petani. Penggunaan baja tiruan ini dapat memenuhi keperluan baja
yang meningkat terutamanya dalam ladang-ladang yang luas serta menyuburkan tanah. Disamping
penggunaan peralatan teknologi dan pengenalan tanaman baharu juga telah meningkatkan
sumbangan pertanian kepada ekonomi England. Jelaslah, perubahan dalam bidang pertanian telah
berlaku selaras perkembangan ekonomi kapitalisme di England.

2. Perubahan dalam bidang penternakan
Para petani juga turut mengamalkan sistem pertanian campuran iaitu menternak biri-biri dan

lembu serta menanam rumput dalam kawasan pertanian yang sama. Kaedah ini berjaya mengatasi
masalah bekalan makanan binatang ternakan, khususnya pada musim sejuk. Bulu-bulu binatang juga
digunakan untuk industri membuat kain dan najis binatang dijadikan baja. Antara tahun 1730 hingga
tahun 1760, Robert Blakewell telah memperkenalkan kaedah baru yang dapat mempercepatkan
proses pembesaran binatang ternakan dan menghasilkan ternakan yang besar saiznya. Hasilnya,
baka biri-biri yang terbaik dapat dihasilkan. Kaedah ini telah tersebar luas dan digunakan di England.
Kesannya, bekalan daging dan susu telah meningkat bagi memenuhi keperluan penduduk England.
Oleh itu, perubahan dalam bidang penternakan telah berjaya memperkembangkan sistem ekonomi
kapitalisme di England dan berjaya menambahkan bilangan para petani yang berjaya dalam
perniagaan.

3. Kemajuan dalam bidang perindustrian
Permintaan yang tinggi bagi barangan tekstil telah membawa kepada penciptaan mesin

pemintal yang pertama oleh James Hargreaves pada tahun 1764. Pada tahun 1795, Edmund
Cartwright telah mencipta mesin tenun pertama yang menggunakan kuasa air. Kemajuan dalam
bidang perindustrian juga telah membawa kepada kemajuan peleburan besi dengan menggunakan
arang batu untuk menghasilkan tempa bagi membuat peralatan besi. Pada akhir abad ke-18, kuasa
wap telah digunakan dalam industri mengendalikan mesin dan pelbagai kaedah baharu telah
ditemui. Antaranya, Siemens telah menemui kaedah baharu unntuk menghasilkan keluli daripada
besi belum tempa. Penggunaan kaedah teknologi ini telah membolehkan peningkatan pengeluaran
bahan tekstil. Dengan kemajuan ini, industri besi telah menunjukkan peningkatan pertambahan
dalam pengeluaran bahan industri selepas Revolusi Perindustrian di England. Dengan perubahan ini
juga, England berjaya menghasilkan banyak sumber bijih besi dan pengeluaran besi yang lebih
bermutu.

38

4. Perubahan dalam sistem pengangkutan

Revolusi perindustrian telah membawa kepada kemajuan dalam bidang pengangkutan
seperti perkapalan, jalan raya, kereta api dan terusan. Kapal-kapal mula dibina daripada besi
menggantikan kayu balak dari Baltik. Teknologi pembinaan kapal besi oleh Wilkinson pada tahun
1787 telah menyaksikan kapal-kapal dibina menggunakan besi sebagai rangka kayu dinding.
Kapasiti kapal menjadi lebih besar dengan penggunaan besi kerana boleh mengangkut banyak
kargo berbanding kapal yang dibina daripada kayu. Pada tahun 1802 , kapal-kapal menggunakan
enjin stim dan keluli menggantikan besi dalam industri pembinaan kapal. Perluasan permintaan
barangan perkilangan turut mempengaruhi pembinaan jalan raya di Britain. John Macadam
memperkenalkan pembinaan jalan raya daripada batu dan minyak tar. Kemajuan ini
mempermudahkan perhubungan antara satu kawasan dengan kawasan yang lain. Kemajuan dalam
pengangkutan membawa perubahan perkembangan sistem ekonomi kapitalisme di England.
Kemudahan yang disediakan telah meningkatkan pertambahan barangan industri dapat dipasarkan.

5. Migrasi dan pertambahan penduduk

Pertambahanan penduduk berlaku dengan mendadak. Pada tahun 1850 telah menyaksikan
lebih separuh populasi penduduk England tinggal di pekan dan bandar. Peningkatan penduduk
disebabkan oleh migrasi penduduk luar bandar, misalnya pada tahun 1851 penduduk dari Ireland
telah berhijrah beramai-ramai ke England. Kesannya, penghijrahan telah membawa kepada
penyatuan Ireland-England dan penduduknya lebih tertumpu kepada bidang pekerjaan dalam industri
tekstil. Oleh itu, penghijrahan beramai-ramai penduduk ke bandar telah memperkembangkan
perindustrian di England. Ini memberi impak yang besar dalam perubahan perkembangan sistem
ekonomi kapitalisme di England.

Kesimpulan

Kesimpulannya, perkembangan sistem ekonomi kapitalisme di England selepas Revolusi
Perindustrian menyebabkan berlaku perubahan besar dalam sistem ekonominya. Pertumbuhan
dalam bidang pertanian dan perindustrian telah menyebabkan England terlibat dalam perdagangan
antarabangsa.

Soalan 22 : Huraikan faktor-faktor perkembangan perdagangan dan perniagaan di Belanda
menjelang abad ke-16 hingga ke-18 Masihi.

Pendahuluan
Perdagangan dan perniagaan merupakan kegiatan ekonomi yang penting di Belanda pada

abad ke-16 hingga 18 masihi. Kegiatan perdagangan dan perniagaan di Belanda terdiri daripada
perdagangan dalam negara, perdagangan luar negara, dan perdagangan maritim. Perdagangan
dalam negara melibatkan wilayah, provinsi, dan bandar-bandar di Belanda. Pada masa yang sama,
Belanda turut menjalin hubungan perdagangan dengan negara-negara lain di benua Eropah seperti
England, Jerman, Perancis, Sepanyol, Norway, Rusia, dan Itali. Menjelang abad ke-18,
perkembangan perdagangan dan perniagaan telah menyebabkan Belanda berjaya memonopoli
perdagangan rempah di bawah kawalan Syarikat Hindia Timur Belanda (VOC). Terdapat pelbagai
faktor yang mempengaruhi perkembangan perdagangan dan perniagaan di Belanda menjelang abad
ke-16 hingga 18 Masihi.

isi-isi Penting

1. Kedudukan yang strategik
Kegiatan perdagangan berkembang kerana kedudukan strategik Belanda di pertengahan

laluan perdagangan. Dari segi geografi, Belanda terletak di tengah-tengah laluan perdagangan yang
menghubungkan bahagian Timur Laut dan Barat Daya Eropah. Keadaan ini menyebabkan Belanda
menjadi pusat pengedaran barang dagangan di Eropah. Belanda juga memiliki industri pembinaan
kapal. Kapal-kapal ini membawa barang keperluan negara-negara Eropah. Contohnya, gandum dan
barli dari Poland dan Timur Prusia. Ia juga mengangkut hampir keseluruhan pengeluaran logam besi
dari Sweeden. Kedudukan yang strategik ini telah membolehkan Belanda memainkan peranan
penting sebagai pusat pengedaran barang dagangan di Eropah. Hal ini menyebabkan berlakunya
kepesatan perdagangan dan perniagaan di Belanda.

39

2. Kekurangan sumber alam

Antara faktor yang mendorong perkembangan perdagangan adalah kekurangan sumber
alam. Kekurangan sumber alam menyebabkan Belanda tidak dapat mengeluarkan barang keperluan
yang mencukupi kecuali produk hasil tenusu. Belanda terpaksa mengimport barang keperluan
penduduknya dari negara lain. Keadaan ini menyebabkan berlakunya peningkatan dalam aktiviti
perdagangan dan perniagaan Belanda. Kekurangan sumber alam juga menyebabkan kemunculan
industri-industri pembuatan. Industri-industri ini menghasilkan produk daripada barang yang diimport
seperti tekstil dan kertas dan kemudiannya dieksport. Bahan mentah bagi industri kain di Belanda
di import dari England. Kain biasanya diproses dan dicelup dengan pewarna sebelum di eksport
semula ke negara lain. Kekurangan sumber alam ini secara tidak langsung menyebabkan Belanda
terlibat dalam aktiviti perdagangan import bagi memenuhi keperluan negara. Kemunculan industri
pembuatan pula merancakkan lagi aktiviti perdagangan dan perniagaan di Belanda pada abad ke-16
hingga ke-18 Masihi.

3. Kemudahan kewangan / sistem perbankan

Banyak institusi perbankan ditubuhkan di Belanda pada abad ke-17 masihi. Institusi ini
menyediakan kemudahan pinjaman dan modal kepada peniaga. Pada tahun 1609, sebuah institusi
pertukaran wang dikenali sebagai Wisselbank telah ditubuhkan di Amsterdam. Bank ini mengambil
alih tugas dan peranan yang dimainkan oleh pengurup wang. Penubuhan bank ini juga dapat
mengelakkan kekeliruan akibat penggunaan mata wang yang berbeza. Di samping itu, bank ini juga
berperanan menyelaraskan peminjaman wang dan memperkenalkan sistem pembayaran menerusi
cek. Jelaslah, penubuhan institusi perbankan meningkatkan kegiatan perdagangan kerana dapat
menyediakan modal dengan mengenakan kadar faedah yang rendah. Kemunculan institusi bank ini
turut menyebabkan kegiatan perdagangan dapat dijalankan dengan sistematik dan teratur. Keadaan
ini turut meningkatkan keupayaan pelaburan Belanda dalam perdagangan antarabangsa.

4. Insurans Maritim

Pengenalan insurans maritim mendorong perkembangan perdagangan di negara Belanda.
Insurans ini diperkenalkan bagi pedagang-pedagang yang terlibat dalam perdagangan menggunakan
laluan laut. Insurans ini diperkenalkan sejak pertengahan abad ke-16 M sebagai langkah
menanggung risiko yang dihadapi oleh pedagang semasa barang-barang diangkut menggunakan
jalan laut. Premium bagi insurans berbeza dari semasa ke semasa berdasarkan harga belian barang
yang diangkut. Kadar premium insurans yang diperkenalkan pada tahun 1650 adalah antara 5%
hingga 11% daripada harga barangan. Pengenalan insurans maritim ini turut membantu perkem-
bangan perdagangan dan perniagaan Belanda. Hal ini kerana dengan adanya skim perlindungan
insurans ini maka golongan pedagang lebih berani mengambil risiko menjalankan perdagangan
import dan eksport barangan melalui jalan laut. Tambahan pula, abad ke-16 hingga ke-18 Masihi
menunjukkan bahawa jalan laut adalah merupakan jalan utama yag digunakan bagi kegiatan
perdagangan import dan eksport di seluruh dunia.

5. Kemunculan syarikat dagang

Perkembangan perdagangan maritim menyebabkan muncul syarikat-syarikat dagang. Pada
tahun 1594, sekumpulan pedagang dari Amsterdam telah menubuhkan Society of Distant Lands.
Persatuan ini menyediakan dana bagi membantu pedagang-pedagang dan membiayai kos
pembinaan kapal-kapal dagang. Hal ini turut mempengaruhi kemunculan lebih banyak syarikat yang
ditubuhkan bagi membiayai kegiatan penjelajahan dan penerokaan ke timur. Pada 20 Mac 1602,
Syarikat Hindia Timur Belanda (VOC) ditubuhkan. Syarikat ini diberi hak monopoli untuk menjalankan
aktiviti perdagangan dan penjajahan di Asia. Syarikat ini muncul sebagai syarikat perdagangan yang
terbesar di dunia. Komoditi utama syarikat ini ialah teh, kopi, dan rempah ratus. Pedagang Belanda
membuat perjanjian dengan pemerintah tempatan untuk mendapatkan konsesi perdagangan.
Syarikat ini berjaya mengawal monopoli perdagangan rempah di Timur. Penubuhan Syarikat Hindia
Timur Belanda mewujudkan kewangan korporat yang sistematik, menjamin kekayaan dan melahirkan
pedagang yang bijak memaksimumkan keuntungan.

40

Isi tambahan

6. Kemunculan industri pembuatan

7. Mata wang

8. Sistem ukuran dan timbangan

Kesimpulan

Kesimpulannya, terdapat beberapa faktor yang merangsang pertumbuhan pesat kegiatan
perdagangan di Belanda pada abad ke-16 hingga 18 M. Selain kedudukan strategik, perkembangan
perdagangan dan perniagaan juga disebabkan oleh kemudahan perbankan, pengenalan insurans
maritime dan kemunculan syarikat dagang. Perkembangan pesat kegiatan perdagangan
menyebabkan Belanda muncul sebagai pusat perdagangan penting di Eropah pada abad ke-16
hingga 18 M.

Soalan 23 : Huraikan faktor-faktor perkembangan perdagangan dan Perniagaan di Portugal
pada abad Ke-16 hingga ke-18 Masihi.

Pendahuluan

Pada abad ke-15 dan ke-16, Portugal berubah ke status kuasa dunia semasa Zaman
penerokaan di Eropah kerana berjaya membina empayar besar di Amerika Selatan, Afrika, Asia dan
Australia. Kejayaan pelayar-pelayar Portugal membangunkan empayar perdagangan disebabkan
oleh pencapaian mereka dalam ekspedisi maritim. Portugal adalah kuasa Barat yang paling aktif
dalam kegiatan penjajahan dan perdagangan di Timur pada abad ke-16. Perkembangan
perdagangan dan perniagaan Portugal pada abad ke-16 hingga ke-18 dipengaruhi oleh beberapa
faktor.

Isi- Isi Penting

1. Peranan Putera Henry

Peranan Putera Henry menyumbang kepada perkembangan perdagangan dan perniagaan
Portugal. Eliau merupakan seorang saintis dan bekas tentera Salib yang mempunyai pengetahuan
dalam ilmu kartografi. Putera Henry digelar „Henry the Navigator‟ telah mengasaskan sebuah institut
di Sagres. Institut ini memainkan peranan dalam memberi latihan dan kemahiran kepada para pelayar
Portugal. Di samping itu, institut ini juga menjalankan penyelidikan, penciptaan peralatan pelayaran
dan membina serta membaiki kapal. Putera Henry telah menghantar kapten-kapten untuk
melaksanakan misi perdagangan hamba yang mendatangkan keuntungan. Hasilnya, menjelang
tahun 1460, Portugis berjaya menguasai rangkaian pelabuhan dari Madeira dan Cape Verda.
Jelaslah bahawa tindakan Putera Henry telah membawa kepada perkembangan perdagangan dan
perniagaan di Portugal.

2. Kestabilan politik

Selain itu, kestabilan politik juga merupakan faktor perkembangan perdagangan dan
perniagaan Portugal. Keadaan ini menyebabkan pemerintah Portugal dapat menumpukan kepada
kegiatan maritim. Raja-raja Portugal terutamanya semasa pemerintahan Dinasti Avis (1383-1577)
memberi galakan kepada masyarakat Portugal melibatkan diri dalam bidang perkapalan dan
perdagangan. Kesannya, bidang perdagangan dan perkapalan berkembang maju di Portugal.

3. Kesan Perang Salib

Perang Salib turut meminkan peranan dalam perkembangan perdagangan dan perniagaan
Portugal. Perang ini memberi peluang kepada orang Portugal dan bangsa Eropah lain mengenali
peradaban dan kebudayaan timur. Keadaan ini melahirkan bangsa Eropah yang berfikiran terbuka
dan mempunyai cara pemikiran yang baharu sekali gus menyebabkan berlaku perubahan dalam
gaya hidup orang Eropah. Masyarakat Wropah mula merantau dan belayar ke serata tempat. Perang

41

ini juga menyebabkan orang Eropah belayar ke Timur untuk mendapatkan barangan berharga.
Penaklukan wilayah Islam di Sepanyol telah mendedahkan orang Eropah kepada ilmu pelayaran Is-
lam. Masyarakat Eropah berpeluang untuk menimba pengetahuan dalam bidang astronomi, geometri,
matematik, sains, dan perubatan daripada orang Islam. Perkembangan ini membantu masyarakat
Eropah melibatkan diri dalam penjelajahan negara luar telah membawa kepada kegemilangan Portu-
gal dalam bidang perdagangan dan perniagaan.

4. Kemajuan dalam penemuan baharu
Selain itu, kemajuan dalam penemuan baharu turut menjadi faktor perkembangan

perdagangan dan perniagaan Portugal. Penemuan seperti carta pelayaran (peta), kompas, reka
bentuk kapal telah membawa kemajuan dalam bidang maritim. Malah dalam pembinaan kapal, orang
Portugal mempunyai kemahiran dalam membina kapal jenis Caravel seberat 2000 tan yang kuat dan
mampu mengharungi lautan luas. Hal ini akhirnya membuka luas peluang pelayar Portugal dan
kegemilangan mereka semakin terserlah apabila dapat belayar jauh ke dunia luar. Hal ini akhirnya
menyumbang kepada perkembangan perdagangan dan perniagaan Portugal.

5. Kemunculan tokoh pelayar/dorongan daripada pengembara terdahulu
Kemunculan tokoh pelayar Portugal juga turut menjadi faktor perkembangan perdagangan

dan perniagaan Portugal. Diego Cam yang berjaya belayar sejauh 1400 batu sepanjang pantai Barat
Afrika antara tahun 1482 hingga tahun 1484. Hal ini menjadikan Portugal sebagai negara yang
memiliki pakar-pakar pelayaran yang boleh menjelajah dunia. Bartholomew Diaz memulakan
pelayaran dengan tiga buah kapal dan mengelilingi Tanjung Pengharapan. Vasco da Gama
melancarkan ekspedisi ke Timur dengan empat buah kapal seberat 120 tan dan 180 orang pelaut.
Pada tahun 1497, Vasco da Gama berjaya mengelilingi Tanjung Pengharapan dan belayar sepanjang
ke pantai Timur Afrika hingga ke Malindi. Kejayaan beliau menyebabkan banyak kapal Portugis
belayar ke Timur untuk memperolehi lada hitam, sutera, batu permata dan rempah-ratus.
Perkembangan penjelajahan Portugis menyebabkan kepesatan dalam bidang perdagangan,
perluasan pengaruh, empayar dan hubungan dagang dengan negara luar. Francisco de Almeida turut
dilantik sebagai wizurai Portugis. Sebagai Wizurai, beliau telah memulakan usaha-usaha menguasai
jalan perdagangan dan hapuskan monopoli perdagangan rempah oleh saudagar-saudagar Islam.

Alfonso de Albuquerque juga dilantik sebagai wizurai Portugal di India pada tahun 1508 dan
telah menjadikan Goa sebagai pusat pentadbiran. Dari Goa, Portugal meneruskan gerakan ke Asia
Tenggara yang terkenal sebagai pusat pengeluaran rempah-ratus. Komoditi rempah amat berharga
dalam perdagangan di Eropah. Malah Portugal berusaha untuk menyaingi Venice dalam menguasai
perdagangan rempah di Eropah. Venice yang memonopoli komoditi ini telah membawa barangan ini
dari India dan Arab serta memasarkannya ke seluruh Mediterranean dan Eropah Barat. Pada abad
ke-16, perdagangan rempah dari Timur telah berjaya dikuasai oleh Portugal.

Hal ini diperkukuh dengan bukti kejayaan Portugal meluaskan laluan selamat tersebut ke arah
Timur dengan menawan kawasan Hormuz di muara Teluk Parsi pada tahun 1514, Goa di Pantai
Barat India pada tahun 1510, dan menawan Melaka pada tahun 1511. Ekspedisi ini menemui
kejayaan, Pulau Bombay diserahkan kepada Portugis pada tahun 1534. Kehadiran Portugal di Sri
Lanka semakin meningkat pada abad ini dan pada tahun 1557, pedagang Portugal mewujudkan satu
koloni di Pulau Macau. Kejayaan demi kejayaan yang dicapai di sepanjang pelayaran menyebabkan
banyak kapal Portugis belayar ke Timur untuk memperoleh lada hitam, batu permata, dan
rempah-ratus. Hal ini menyebabkan kegiatan perdagangan dan perniagaan Portugal semakin pesat.

Isi tambahan

6. Pengaruh Renaisans

7. Perkembangan kapitalisme

Kesimpulan

Kesimpulannya, perkembangan perdagangan dan perniagaan yang terhasil daripada gerakan
penjelajahan dan penerokaan telah memberi sumbangan terhadap perkembangan politik, ekonomi
dan sosial di Portugal. Portugal adalah kuasa Barat yang paling aktif dalamkegiatan penjajahan dan
perdagangan di Timur pada abad ke-16. Kekayaan dan kemakmuran yang diperolehi oleh Portugal
melalui perdagangan dengan Timur menyebabkan kuasa-kuasa Barat lain seperti Sepanyol, Belanda,
Perancis, dan Inggeris menghantar angkatan tentera mereka ke Timur.

42

Soalan 24 : Huraikan faktor-faktor yang mendorong perkembangan kegiatan pertanian
di Belanda pada Abad ke-17 dan ke-18 Masihi.

Pengenalan

Menjelang abad ke-17 M dan abad ke-18 M, Belanda telah mengalami perkembangan pesat
dalam bidang pertanian. Kegiatan pertanian dijalankan secara intensif di kawasan pedalaman.
Catatan para pengembara dari England, Jerman, dan Perancis menunjukkan Belanda mengalami
perkembangan pesat dalam sektor pertanian. Perangkaan menunjukkan Belanda mengeksport hasil
pertanian ke negara-negara benua Eropah. Terdapat beberapa faktor yang mendorong Belanda
mencapai kemajuan pesat dalam bidang pertanian.

Isi-isi Penting

1. Pertambahan penduduk

Menjelang abad ke-17 dan 18, berlaku pertambahan penduduk di Belanda. Dalam pada itu,
bilangan penduduk yang tinggal di bandar-bandar turut meningkat. Pertambahan penduduk di
Belanda menyebabkan permintaan untuk sayur-sayuran meningkat. Selain itu, permintaan untuk hasil
tenusu juga meningkat dalam kalangan penduduk yang tinggal di kawasan bandar. Perkembangan ini
menyebabkan muncul kawasan-kawasan pertanian di sekitar kawasan bandar.

2. Kegiatan menebus guna tanah

Kegiatan menebus guna tanah juga telah mendorong kepada perkembangan kegiatan
pertanian di Belanda. Masyarakat Belanda mempunyai kepakaran dan pengalaman dalam
menjalankan kegiatan menebus guna tanah. Melalui aktiviti ini, tanah-tanah yang berada di bawah
paras laut ditebus guna untuk kegiatan pertanian. Sebagai contoh, antara tahun 1765 hingga tahun
1789, seluas 1772 ekar tanah telah ditebus guna untuk menjalankan kegiatan pertanian. Tahun 1790
hingga tahun 1814, seluas 1567 ekar ditebus guna. Perkembangan ini menyebabkan keluasan
kawasan tanah pertanian meningkat di Belanda.

3. Pengenalan sistem tanaman giliran

Faktor seterusnya yang mendorong perkembangan kegiatan pertanian ialah pengenalan
sistem tanaman giliran. Sistem ini telah dijalankan secara meluas di Belanda pada abad ke-17.
Sistem tanaman bergilir dijalankan secara meluas di daerah Waes pada tahun 1644. Dengan
mengamalkan sistem ini petani-petani di Belanda berjaya memelihara kesuburan tanah dan
meningkatkan pengeluaran hasil tanaman. Pengenalan sistem tanaman ini juga telah menyebabkan
sistem tanah rang dimansuhkan secara beransur-ansur. Melalui sistem ini, kesuburan tanah
pertanian dipelihara dan hasil pertanian turut meningkat.

4. Kesuburan tanah

Perkembangan dalam kegiatan pertanian di Belanda juga didorong oleh faktor kesuburan
tanah. Kajian sarjana-sarjana England seperti Richard Weston, Lord Townshend dan Sir John Sinclair
menunjukkan sebahagian besar tanah di Belanda amat subur dan sesuai untuk menjalan aktiviti
pertanian. Petani-petani di Belanda mempunyai kepakaran untuk mengekalkan kesuburan tanah
pertanian. Mereka menjalankan pelbagai langkah untuk memelihara kesuburan tanah. Antaranya,
menggunakan baja asli seperti najis haiwan, melakukan pemugaran tanah dan membuang rumput
serta tanaman perosak.

5. Sistem penanaman deretan.

Selain itu, perkembangan dalam kegiatan pertanian juga disebabkan oleh amalan sistem
penanaman deretan. Ia dipraktikkan sejak abad ke-14 lagi. Sistem ini digunakan dalam penanaman
tanaman sepérti jagung, mader, hop, biji kol dan tembakau. Melalui sistem penanaman tersebut,
tanaman dapat tumbuh dengan subur. Malah, system ini juga menyebabkan berlaku peningkatan
dalam pengeluaran hasil pertanian.

43

6. Pengenalan sistem batas

Pengenalan sistem batas turut mendorong kepada perkembangan kegiatan pertanian
di Belanda. Petani-petani di Belanda mengamalkan penanaman dalam batas sejak abad ke-16 lagi.
Sistem batas dapat mewujudkan saliran yang baik bagi memastikan tanaman tumbuh dengan subur.
Pengenalan sistem batas juga menyebabkan tanaman dalam deretan atau jajaran diperkenalkan.

7. Kemajuan dalam teknologi peralatan

Perkembangan dalam kegiatan pertanian turut didorong oleh kemajuan dalam teknologi
peralatan pertanian. Petani-petani di Belanda telah mencipta pelbagai jenis peralatan bagi
memudahkan aktiviti pertanian. Mereka mencipta peralatan seperti tenggala beroda dan mesin
menampi bijirin. Penggunaan peralatan-peralatan baru tersebut telah menyebabkan keluasan tanah
pertanian meningkat. Begitu juga dengan pengeluaran hasil pertanian.

Kesimpulan

Terdapat pelbagai faktor yang mendorong perkembangan kegiatan pertanian di Belanda.
Namun begitu, kemajuan dalam teknologi peralatan dan kaedah pertanian menyebabkan berlaku
peningkatan dalam pengeluaran hasil pertanian. Perkembangan ini menyebabkan Belanda muncul
sebagai sebuah negara yang maju dalam bidang pertanian di Eropah.

Soalan 25 : Sejauh manakah penyatuan Jerman pada tahun 1870 telah membawa kepada
perkembangan perindustrian di negara tersebut pada abad Ke-19 Masihi?

Pendahuluan

Sebelum tahun 1871, Jerman mempunyai 360 buah negeri kecil yang berada di bawah
pemerintahan masing-masing. Usaha penyatuan dimulakan oleh Otto von Bismark yang
menggunakan pelbagai cara untuk membentuk negara Jerman yang bersatu dan bebas daripada
Austria. Usaha beliau menemui kejayaan apabila 25 negeri bersetuju bersatu di bawah Jerman.
Beliau sendiri menjadi Cancellor (Perdana Menteri). Selepas penyatuan ini, Jerman telah menjadi
negara termaju di Eropah dalam bidang perindustrian. Penyatuan Jerman 1870 telah membawa
perkembangan pesat perindustrian di Jerman, Walau bagaimanapun terdapat juga faktor-faktor lain
yang turut mempengaruhi perkembangan perindustrian di Jerman pada abad ke-19 ini.

Isi-Isi Penting

Isi wajib

1. Penyatuan Jerman

Faktor utama perkembangan perindustrian di Jerman ialah Penyatuan Jerman. Penyatuan ini
menyebabkan wujud keseragaman daripada segi mata wang, sistem percukaian, sistem timbangan
dan sistem perundangan. Selain itu, perkhidmatan pengangkutan dan komunikasi diletakkan
di bawah bidang kuasa kerajaan pusat. Perkhidmatan pos dan telegraf disatukan. Sistem
perhubungan dimajukan. Jalan raya dan rangkaian landasan kereta api dapat menghubungi seluruh
wilayah di negara Jerman. Malahan, selepas penyatuan Jerman, pertambahan penduduk berlaku
akibat perpindahan penduduk dari luar bandar ke kawasan bandar. Pertambahan penduduk
di kawasan bandar turut membantu pertumbuhan sektor perindustrian di Jerman. Penyatuan Jerman
juga menyebabkan sumber asli dapat dieksploitasi dengan sistematik dan optimum. Contohnya
sumber asli yang banyak seperti arang batu dan bijih besi membolehkan banyak kilang-kilang
perindustrian didirikan. Jadi jelaslah bahawa penyatuan Jerman ini melahirkan suasana yang amat
kondusif untuk merangsang perkembangan industri di Jerman.

44

Isi-Isi Lain

2. Pemansuhan Sistem Guild pada tahun 1871

Sistem Guild menghendaki seseorang memperolehi kemahiran daripada Guild sebelum
menjalankan perdagangan. Pengalaman dalam Guild merupakan syarat wajib bagi melibatkan diri
dalam perindustrian.Sistem ini menjadi penghalang kepada pertumbuhan industri Jerman sebelum
tahun 1871. Pada tahun1871, kerajaan berjaya menghapuskan monopoli dan keistimewaan Guild.
Dengan penghapusan Sistem Guild, perkembangan perdagangan bersemarak semula yang
menggalakkan perkembangan industri Jerman.

3. Kekayaan hasil bumi

Jerman kaya dengan pelbagai bahan mentah seperti arang batu dan besi yang banyak
merangsang pertumbuhan perindustrian di Jerman. Menjelang tahun 1875 , Jerman mengeluarkan 25
juta tan arang batu. Pada tahun 1913, pengeluaran arang batu di Jerman meningkat kepada 287 juta
tan. Pada tahun 1872, Jerman mengeksport bijih timah sebanyak 1.92 juta tan ke negara-negara
Eropah dan meningkat ke 14.7 juta tan menjelang tahun 1901. Jerman menghasilkan garam kalium
sebanyak 3.5 tan pada tahun 1901. Contohnya, pada tahun 1865, seramai 120,000 orang terlibat
dalam aktiviti perlombongan. Oleh itu pelbagai langkah diambil kerajaan untuk memastikan kekayaan
hasil bumi digunakan dengan cekap dan mahir.

4. Galakan Kerajaan

Pertumbuhan pesat dalam sektor perindustrian juga disebabkan galakan yang diberikan oleh
kerajaan. Kerajaan Jerman mengamalkan dasar memberi perlindungan kepada sektor perindustrian
mulai tahun 1879. Kerajaan juga menyediakan perkhidmatan kereta api yang murah bagi
merangsang pertumbuhan industri. Sistem pengangkutan yang efisien menyebabkan hasil
pengeluaran industri dapat di eksport ke negara-negara lain di Eropah. asar kerajaan yang campur
tangan dalam sektor ini menyebabkan munculnya pengusaha baru dalam besi serta keluli. Contohnya
seperti Alfred Krup yang mempunyai tenaga buruh seramai 16,000 orang pada tahun 1871. Jadi
jelaslah bahawa dasar ini menyebabkan berlaku pertumbuhan pesat industri antara tahun 1872
hingga 1910 dan sekali gus menyebabkan hasil pengeluaran sektor perindustrian di Jerman
meningkat.

5. Kemajuan industri perkapalan

Perkembangan pesat sektor perindustrian juga disebabkan oleh kemajuan dalam industri
perkapalan. Selepas tahun 1880, berlaku peningkatan yang amat ketara dalam pembinaan kapal wap
di Jerman. Ini membolehkan jumlah muatan barangan yang diangkut dapat ditingkatkan dan
barang-barang dapat dihantar dengan cepat. Contoh kawasan terletaknya industri perkapalan Jerman
ialah di Breman, Hamburg, Stettin, Danzig dan Elby. Jelaslah bahawa pembinaan kapal wap dapat
meningkatkan pertumbuhan industri.

6. Penubuhan Kartel

Penubuhan kartel turut memainkan peranan dalam pertumbuhan sektor perindustrian
di Jerman. Matlamat utama penubuhannya ialah untuk mengawal bekalan dan harga barangan.
Dalam sistem ini, pengusaha-pengusaha atau syarikat industri di Jerman bersatu untuk mengawal
bekalan barangan dan harga serta mencapai keuntungan yang maksimum. Kewangan dan pasaran
barangan dapat dikawal kerana adanya perjanjian. Kartel Jerman telah melabur modal yang banyak
dalam bidang kimia, automotif dan elektrik. Ini menjadikan Jerman sebagai negara terawal yang maju
dalam bidang tersebut. Pihak kartel mengadakan kerjasama dengan pihak luar untuk mengawal
pasaran antarabangsa. Contohnya dengan Perancis, Belanda, dan Britain. Jelaslah bahawa
penubuhan kartel menyebabkan pengurusan industry di Jerman dapat diselaraskan dan perindustrian
berkembang dengan baik.

45

Isi tambahan

7. Penubuhan kesatuan Kredit
8. Pertambahan Penduduk
9. Kemunculan Bank

Kesimpulan

Penyatuan Jerman pada tahun 1870 telah banyak membantu Jerman memajukan sektor
perindustriannya pada abad ke-19 dan 20. Penyatuan Jerman menjadikan suasana politik yang stabil
dan memberi peluang kepada kerajaan untuk menguruskan sektor industri dengan cara yang
berkesan. Namun begitu terdapat beberapa faktor yang membawa kepada perkembangan
perindustrian di Jerman. Perkembangan perindustrian ini menyebabkan berlakunya pertumbuhan
ekonomi yang pesat serta kemunculan golongan kelas pekerja dan golongan pertengahan.
Perkembangan perindustrian ini juga membawa perubahan yang ketara dalam bidang sosial di mana
60% penduduknya terlibat dalam sektor perindustrian pada abad ini.

Soalan 26 : Bincangkan faktor-faktor yang menyebabkan berlaku perubahan pemikiran dan
kemajuan ilmu di Eropah pada abad ke-18 Masihi.

Pendahuluan

Menjelang abad ke-18, telah muncul zaman yang dikenali sebagai Zaman Enlightment atau
Zaman Pencerahan. Zaman ini telah menyaksikan kemunculan Revolusi Intelektual yang melahirkan
pemikiran moden dan liberal seperti berfikiran terbuka mengutamakan sains dan pemikiran rasional.
Kemunculan gerakan intelektual melahirkan pemikir-pemikir politik, ekonomi dan sosial seperti John
Locke, Voltaire, Montesquieu, Rousseau dan Adam Smith. Kelahiran tokoh-tokoh pemikir
menyebabkan berlaku perkembangan pesat dalam pelbagai cabang ilmu pengetahuan. Tegasnya
terdapat beberapa faktor yang menyebabkan berlaku perubahan pemikiran dan kemajuan ilmu
di Eropah pada abad tersebut.

Isi-isi Penting

1. Pengaruh Renaisans

Pengaruh Renaisans merupakan faktor utama yang telah berjaya melahirkan semangat ingin
tahu dan pemikiran kritikal dalam kalangan masyarakat Eropah. Perkembangan ini secara tidak
langsung mendorong masyarakat Eropah menolak sistem yang sedia ada dan mengkritik sistem lama
yang tidak sesuai dengan peredaran zaman. Hasilnya berlaku kemajuan yang pesat dalam bidang
ilmu pengetahuan seperti sains seni lukis dan seni bina. Perkembangan ini telah melahirkan
masyarakat yang bersedia untuk menghadapi perubahan yang lebih besar.

2. Pengaruh ahli falsafah

Pengaruh ahli falsafah juga merupakan faktor penting dalam perkembangan perubahan
pemikiran dan perkembangan ilmu di Eropah. Golongan ini mendedahkan masyarakat kepada
pemikiran kritis dan memiliki semangat ingin tahu yang kuat. Mereka mengamalkan pemikiran
rasionalistik dan saintifik. Tegasnya ahli falsafah seperti Voltaire, Rousseau dan Montesquieu telah
berjaya membawa perubahan pemikiran dalam kalangan masyarakat Eropah pada abad ke-18
Masihi.

46