KALENDARZ
CIĄŻY
BEZPŁATNY MAGAZYN
DLA KAŻDEJ MAMY
WWW.MAGAZYNMAMA.COM.PL
BEZPŁATNY MAGAZYN
DLA KAŻDEJ MAMY SPIS
TREŚCI
Przejdź wraz z nami 40 tygodni ciąży.
Ciąża to okres od zapłodnienia do porodu. Pierwsza
data jest zazwyczaj trudno uchwytna, dlatego czas
trwania ciąży umownie jest liczony od pierwszego
dnia ostatniej miesiączki. Zapraszamy do
zapoznania się z poszczególnymi etapami ciąży.
-------------------------
A PONADTO W KATALOGU
................................................................................ 44
Odzież dla kobiet w ciąży
Wyprawka dla noworodka .............................................................................. 46
Poduszka ciążowa ......................................................................................... 48
Jak dbać o prawidłową pielęgnację skóry dziecka .............................................. 50
Nasz pierwszy spacer z noworodkiem ............................................................... 52
Aktywność fizyczna w ciąży ............................................................................. 54
Herbata dla kobiet karmiących ................................................................ 56
Jaki kocyk dla maluszka ......................................................................... 58
Przygotowanie do porodu: Masaż krocza ............................................... 60
Niezbędnik dla mam po porodzie naturalnym i cesarskim cięciu .......... 62
Pielęgnacja oczu noworodka .............................................. 64
Odparzenia pieluszkowe ......................................... 66
Termin porodu a rzeczywistość ....................... 68
Zalecenia połogowe ................................... 70
Pozycje odciążające kręgosłup
WWW.MAGAZYNMAMA.COM.PL i dno miednicy w ciąży ............. 72
Witaminy dla kobiet w ciąży ... 74
1 Tydzień
ciąży
Ciąża umownie trwa 9 miesięcy – w praktyce jest to jednak
okres od 38 do 42 tygodni. W pierwszych tygodniach możesz
nawet nie wiedzieć, że już spodziewasz się dziecka. Potwierdzisz
to dopiero na początku 4-5 tygodnia
W jajowodzie dochodzi do zapłodnienia, czyli połączenia Między 13. a 17. dniem cyklu dochodzi do owulacji,
komórki jajowej z plemnikiem. Powstała zygota wędruje podczas której może nastąpić zapłodnienie. O tym,
wzdłuż jajowodu do macicy, dzieląc się na coraz więcej że do niego doszło, dowiesz się nie wcześniej niż do-
komórek. Trzeciego dnia jest ich dziewięć, czwartego – piero w 5. tygodniu, z chwilą spóźnienia się kolejnej
16, a siódmego – ok. 100. Między czwartym a siódmym miesiączki, kiedy zapewne sięgniesz po test ciążowy.
dniem to skupisko komórek (blastocysta) zagnieżdża się
w błonie śluzowej ściany macicy.
Ponieważ znacznie łatwiej niż moment zapłodnienia Przyjmowanie kwasu foliowego rozpocznij 3
określić można datę ostatniej menstruacji, za umow- miesiące przed planowaną ciążą i kontynuuj
ny początek ciąży przyjmuje się jej pierwszy dzień. Na do zakończenia I trymestru – wystarczy jed-
tej podstawie lekarz będzie mógł określić czas trwania na tabletka dziennie – standardowa dawka to
ciąży i ustalić termin rozwiązania. Jest to niezmiernie 400 mikrogramów (0,4 mg).
ważne dla późniejszej oceny stanu płodu.
Już teraz możecie się jednak przygotowywać do ciąży, Niezdrowy styl życia obniża płodność. Jeśli więc
by zwiększyć szansę na poczęcie zdrowego dziecka. chcesz zwiększyć szanse na zdrową ciążę, nie czekaj
Każdy cykl miesiączkowy to czas, w którym Twój or- ze zmianą nawyków. Postępuj tak, jakbyś już spo-
ganizm przygotowuje się na potencjalną ciążę. Cykl dziewała się dziecka.
rozpoczyna faza folikularna, która przy regularnych Zadbaj o dietę!
cyklach 28-dniowych trwa około 14 dni. Jej począt- W ciąży będziesz potrzebować witamin i mikro-
kiem jest pojawienie się krwawienia, wraz z którym elementów – najlepiej w ich naturalnej postaci. Na
przysadka mózgowa rozpoczyna wydzielanie hormo- rynku jest ogromna ilość suplementów dla kobiet
nu FSH (folikulotropowego). Po niej nastąpi faza owu- w ciąży, ale to składniki pochodzące z dobrze zbi-
lacyjna, a następnie faza lutealna. lansowanej diety są najbardziej wartościowe. Jedz
Rolą hormonu FSH jest pobudzenie jajników, zatem pełnowartościowe posiłki. Zrezygnuj z prze-
a w szczególności pobudzenie dojrzewania pęche- tworzonej żywności i niezdrowych tłuszczów. Nad-
rzyków jajnikowych. Wraz z rozpoczęciem pierwszej wagę spróbuj skorygować nie tylko dietą, ale także
fazy spada stężenie progesteronu, wzrasta natomiast odpowiednią aktywnością fizyczną.
wydzielanie estrogenów. Ich poziom odpowiada za Unikaj używek!
wzrost błony śluzowej jamy macicy, przygotowując ją Planując zajście w ciążę, odstaw alkohol i papiero-
do zagnieżdżenia się w niej zapłodnionej komórki ja- sy, ogranicz także spożycie herbaty i kawy. Ponie-
jowej, czyli rozpoczęcia ewentualnej ciąży. To właśnie waż podczas ciąży będziesz kontrolować ich spo-
obecność tych hormonów decydować będzie o zmia- życie, już teraz możesz zadbać o trening silnej woli.
nie konsystencji śluzu, który w drugim tygodniu stanie
się mniej lepki i bardziej rozciągliwy, zapowiadając po-
jawienie się owulacji.
01
TYDZIEŃ
2 Tydzień
ciąży
Drugi tydzień to tzw. okres umowny ciąży. Jeśli
w tym cyklu dojdzie do zapłodnienia, z punktu
widzenia lekarza pierwszy i drugi tydzień od
miesiączki zaliczają się już do czasu trwania ciąży.
Jeszcze nie doszło do zapłodnienia, ale z pewnością z najważniejszych witamin mającą kluczowy wpływ
zastanawiasz się nad płcią dziecka. Oczywiście nie na płodność jest witamina B9, znana szerzej jako
ma skutecznej metody na jej zaplanowanie. Powszech- kwas foliowy. Odpowiednie stężenie witamin A, C
nie obowiązująca teoria mówi o tym, że seks podczas i E oraz B12 zapewni ochronę przed stresem oksy-
owulacji, a więc w okresie rozciągliwego śluzu, zwiększa dacyjnym oraz bezpieczny rozwój Twojego dziecka.
prawdopodobieństwo na spłodzenie syna. Jeśli współ-
żyje się w trakcie owulacji, rzeczywiście szansa na syna Planujesz ciążę – plemnik żyje około 72 godzin,
jest większa, a to z tego względu, że plemniki zawierające natomiast komórka jajowa tylko 24 godziny.
chromosom Y – odpowiedzialny za płeć męską – są dużo Gdy jest w pełni dojrzała, trafia do jajowodu i tam
mniej żywotne i mniej odporne. Żyją też krócej niż plem- oczekuje na zapłodnienie. Jeśli nie masz pewności
niki X – decydujące o tym, że dziecko, które przyjdzie na co do tego, kiedy nastąpi owulacja, warto skorzy-
świat, będzie dziewczynką. Jeśli więc do współżycia do- stać ze wsparcia testu owulacyjnego lub kalkulato-
chodzi kilka dni przed owulacją, wzrasta szansa na to, że ra dni płodnych.
to właśnie plemnik z chromosomem żeńskim zapłodni Jeśli przygotowujesz się do ciąży, zaplanuj wi-
komórkę jajową. zytę u lekarza, który zleci Ci niezbędne badania.
Drugi tydzień cyklu to zwykle faza przedowula- Aby potwierdzić owulację, warto zrobić USG narzą-
cyjna, która utrzymuje się od końca miesiączki du rodnego i sprawdzić poziom progesteronu
do momentu uwolnienia komórki jajowej. W tym
czasie w Twoim organizmie wzrasta poziom es-
trogenów. Hormony zapewniają wzrost śluzówki Wasz styl życia w okresie, w którym staracie się
macicy, co przygotowuje ją do zagnieżdżenia się o to, aby zostać rodzicami, ma ogromny wpływ
zarodka. Wydzielina w pochwie staje się teraz bar- na Wasze przyszłe dziecko. Poza stosowaniem
dziej płynna, co ułatwia plemnikom dotarcie do używek, także codzienny zawodowy stresem
komórki jajowej, która jest zdolna do zapłodnienia czy niska aktywność fizyczna mają negatywny
tylko w ciągu 24 godzin, a potem obumiera. Na po- wpływ na jakość nasienia.
częcie dziecka masz zatem 4 dni w całym cyklu!
Już na etapie planowania ciąży warto zadbać
o właściwą dietę, która będzie wspierać Waszą
płodność. Ogranicz spożycie białek zwierzęcych,
które powodują wzrost ryzyka niepłodności owu-
lacyjnej i zastąp je roślinami strączkowymi tj. fa-
sola, soja, czy soczewica. Zrezygnuj ze spożycia
cukrów prostych i produktów z białej mąki, ponie-
waż zaburzają gospodarkę hormonami płciowymi.
Jeśli chcesz stymulować swoją płodność, sięgaj po
ryby takie, jak makrela, śledź, łosoś czy pstrąg. Nie
zapominaj o odpowiedniej suplementacji – jedną
02
TYDZIEŃ
3 Tydzień
ciąży
Jesteś w pierwszym miesiącu ciąży.Trzeci tydzień
to czas, w którym faktycznie dopiero dochodzi do
zapłodnienia. Mimo że ciąża jest liczona od
pierwszego dnia ostatniej miesiączki, dopiero
teraz zaczyna rozwijać się w tobie nowe życie.
Czy wiesz, że w momencie zapłodnienia rozstrzygnie się początku ma w sobie materiał genetyczny przyszłego
nie tylko płeć twojego dziecka, ale także jego osobowość, dziecka. Jest ona wyposażona w mechanizmy, które
uzdolnienia, wygląd, czyli wszystko to, o czym decydują umożliwią jej rozwój w łonie mamy. Jesteś w 1. miesiącu
geny? Zobacz, co może cię zaskoczyć w tym tygodniu! ciąży i od tej chwili rozwija się w Tobie nowe życie.
4-5 dni po zapłodnieniu twoje dziecko mierzy ok. 0,15 mm Po zapłodnieniu komórki jajowej rozpoczyna się jej wę-
i jest nie większe od główki od szpilki. Ma postać maleń- drówka do macicy. W międzyczasie trwa proces podzia-
kiej, pustej w środku kuli, zwanej blastocystą. łów komórkowych – od zygoty do zarodka, który final-
6-7 dni po zapłodnieniu dziecko liczy już około 100 komó- nie zagnieździ się w ścianie macicy. Na tym etapie wciąż
jeszcze nie wiesz o tym, że jesteś w ciąży. Pierwszym jej
rek, a te rozpoczynają specjalizację. W następnych tygo- objawem będzie brak miesiączki, czasem nieco drażli-
dniach z poszczególnych komórek rozwiną się: we piersi oraz zmęczenie. Zmiany hormonalne w Twoim
• ciało dziecka, ciele zaczniesz zauważać już wkrótce, a w terminie mie-
• błony płodowe, siączki ciąża będzie możliwa do potwierdzenia poprzez
• łożysko. oznaczenie poziomu beta-HCG
Blastocysta właśnie zagnieżdża się w macicy. Zapłodnienie to połączenie komórki jajowej z plemni-
Między 12. a 16. dniem przed spodziewaną miesiącz- kiem, który wnika w nią główką. W zaplemnieniu uczest-
ką miałaś owulację (a dni płodne mogły rozpocząć się niczy wiele plemników, ale tylko jeden ma szansę zapłod-
nawet 2 dni wcześniej i skończyć 2 dni później). Jeśli w nić jajeczko. Przykładowo w porcji ejakulatu może się
czasie jajeczkowania do twojej komórki jajowej wniknął znajdować nawet 500 mln plemników. Jądro plemnika
plemnik, nastąpiło zapłodnienie. łączy się z jądrem komórki jajowej, tworząc zygotę. Jej
Po zapłodnieniu w twoim ciele rozpoczyna się prawdziwa materiał genetyczny posiada zapis wszystkich informacji
dotyczących takich cech, jak płeć, kolor oczu czy włosów
burza hormonalna, a ta również sprzyja bardzo emocjo- przyszłego dziecka. Cechy te w trakcie całego jego życia
nalnym reakcjom. Nie wstydź się ich, nie czuj się winna. płodowego nie ulegną już zmianie.
Są one całkowicie normalne!
Jak zmieniają się twoje piersi?
Obecne zmiany są bardziej nasilone niż te przed mie- Wczesne objawy ciąży są różne u różnych ko-
siączką. Możesz dostrzec: biet. O ile nudności, wymioty i bóle głowy poja-
• lekkie mrowienie w piersiach, wiają się dość często w trzecim tygodniu ciąży,
zachcianki pokarmowe czy wzrost apetytu są
• obrzmienie piersi, już sprawą bardzo indywidualną.
• ściemnienie brodawek sutkowych,
• pojawienie się małych grudek na obwódce, zwanych
gruczołami Montgomery’ego.
Jeśli zbliżenie miało miejsce w fazie przedowulacyjnej
lub w trakcie jajeczkowania i dochodzi do zapłodnienia,
jest to już trzeci tydzień ciąży. W wyniku połączenia się
03
plemnika z komórką jajową powstaje zygota, która od
TYDZIEŃ
4 Tydzień
ciąży
Jesteś w ostatnim tygodniu 1. miesiąca ciąży –
na tym etapie zarodek coraz silniej zagnieżdża się
w błonie śluzowej macicy i cały czas trwa jego
intensywny podział oraz wzrost.
Na czwarty tydzień ciąży przypada najczęściej termin pla- Krwawienia implantacyjnego doświadcza co czwarta
nowanej miesiączki. Jeśli wciąż się ona nie pojawiła, należy kobieta. Jak już pisaliśmy, pojawia się ono w momencie
wykonać test ciążowy. W tym czasie u niektórych kobiet zagnieżdżenia się zarodka w jamie macicy. Krwawienie
może pojawić się delikatne plamienie – zwykle jest to tzw. w tym czasie może być też objawem samoistnego po-
krwawienie implantacyjne, które można pomylić z mie- ronienia.
siączką. Często staje się ono powodem błędnego ustale-
nia wieku ciąży i czasu jej trwania. Mimo pojawiającego się Bezpieczna granica spożycia alkoholu w ciąży nie istnie-
krwawienia nasilające się w tym czasie mdłości, wymioty je. Wiadomo natomiast, że bez przeszkód przedostaje
czy tkliwość piersi z pewnością szybko zwrócą Twoją uwa- się on przez łożysko i dociera do krwi dziecka. Mitem jest
gę na to, że to jednak może nie być miesiączka. przekonanie, że jeden łyk nie zaszkodzi. Każda ilość al-
koholu w każdym z trzech trymestrów ciąży może spo-
W czwartym tygodniu ciąży po zagnieżdżeniu się blasto- wodować powikłania w postaci zaburzeń prawidłowego
cysty (zarodka) w jamie macicy następuje jego dalszy rozwoju dziecka.
podział i szybki rozwój. Uwieńczeniem tego etapu jest
wykształcenie się struktury zarodka oraz części, z której
rozwinie się łożysko. Zarodek rozwija się bardzo szybko. 4. tydzień to moment kluczowy, ponieważ wła-
śnie teraz, podczas organogenezy (tworzenia
W tym czasie jego komórki dzielą się na trzy warstwy się narządów wewnętrznych), u dziecka mogą
zarodkowe, z których powstaną poszczególne narządy się pojawić pierwsze wady rozwojowe. To bar-
i układy wewnętrzne: dzo ważne, aby w pierwszych tygodniach ciąży
• z ektodermy – układ nerwowy, narządy zmysłów i nabłonki dbać o higienę i zdrowy styl życia oraz unikać
• z mezodermy – układ wydalniczy, krwionośny, limfa- szkodliwych substancji i używek.
tyczny, rozrodczy i ruchu
• z endodermy – układ pokarmowy, oddechowy, moczo- Wysypiaj się, odstaw używki i postaw na więcej aktyw-
wy i niektóre gruczoły ności!
W czwartym tygodniu ciąży powstaje pęcherzyk ciążo- To powinna być Twoja mantra podczas I trymestru.
wy, który otacza zarodek. Można go zwykle zaobser- Ten okres jest bardzo ważny dla całej ciąży. Dbaj o
wować podczas badania USG między 5. a 6. tygodniem. ruch i aktywność fizyczną – dobrze zrównoważy ona
Może się zdarzyć, że pęcherzyk ciążowy będzie pusty zmienne nastroje. Ogranicz spotkania z osobami zain-
(tzw. puste jajo płodowe). Zazwyczaj dochodzi wtedy do fekowanymi, a jeśli już się przeziębisz, nie lecz się sama
samoistnego poronienia, zanim kobieta w ogóle zorien- – wszystkie leki, które będziesz od teraz przyjmować,
tuje się, że jest w ciąży. wymagają konsultacji z lekarzem lub farmaceutą. Je-
W tym czasie zarodek mierzy 0,25 cm, a swoim wyglą- żeli nie występują plamienia, nie musisz ograniczać
dem wciąż jeszcze niezbyt przypomina człowieka. stosunków seksualnych.
Jeśli podejrzewasz u siebie ciążę, zachowaj dystans i pocze-
kaj na diagnozę lekarza – miarodajny będzie dopiero wynik
USG. Z tym badaniem wstrzymaj się jednak do przyszłego
tygodnia, a w międzyczasie obserwuj swoje ciało. 04
TYDZIEŃ
5 Tydzień
ciąży
5ty tydzień to moment, w którym większość kobiet jest
już pewna swojej ciąży. Pierwszym sygnałem jest brak
spodziewanej miesiączki. W tym czasie pojawiają się też
inne objawy: piersi są coraz bardziej tkliwe, narastają
nudności, wizyty w toalecie stają się częstsze. To początek
2 miesiąca ciąży i wielkich zmian w Twoim życiu .
W piątym tygodniu ciąży podczas badania ultrasono- porodzie. To dlatego już na tym etapie niezwykle ważne
graficznego można już stwierdzić obecność pęcherzyka są higiena i zbilansowane menu.
ciążowego w jamie macicy. Jeśli w tym czasie w jego wnę-
trzu nie jest jeszcze widoczny pęcherzyk żółtkowy wraz z Pod koniec piątego tygodnia ciąży zarodek jest jeszcze
zarodkiem, pojawi się on w kolejnym tygodniu. W następ- bardzo malutki i mierzy ok 0,4-0,6 cm. Pomimo to, pod-
nym lekarz stwierdzi, czy pęcherzyk się rozwinął i czy ciąża czas badania USG można już rozpoznać, w którym miej-
przebiega prawidłowo. scu jest zawiązek głowy, a w którym reszty ciała.
W tym czasie zarodek jest już zagnieżdżony w macicy i Jeśli test potwierdził, że spodziewasz się dziecka, wiesz już,
bardzo szybko rośnie, wciąż jest jednak niewielki. Przybiera że rozwija się w Tobie nowe życie. Brzuch w 5. tygodniu nie
kształt walca, w którego obrębie wykształcają się głowa, jest jeszcze widoczny, jednak zaczynasz już odczuwać ob-
kończyny i pierwsze organy – serce oraz naczynia krwio- jawy wczesnej ciąży.
nośne. Czynność serca maluszka uwidoczni się jednak w 2 tygodnie po zapłodnieniu zauważysz, że Twoje piersi
badaniu USG dopiero około 6.-7. tygodnia ciąży. Z zawiąz- delikatnie się zaokrągliły i stały się wrażliwe na dotyk. U
ków kończyn oraz zgromadzonych wokół nich płytek dło- niektórych kobiet brodawki mogą stać się nieznacznie
niowych najpierw rozwiną się ramiona i nogi, a następnie ciemniejsze. W tym czasie mogą się też nasilać zmiany
palce rąk oraz stóp Twojego dziecka. nastrojów i rozdrażnienie. Gwałtowny wzrost poziomu pro-
Na tym etapie ciąży tworzy się cewa nerwowa – długa gesteronu w organizmie jest przyczyną senności i zmę-
szczelina w tarczce zarodkowej, w której będzie się rozwi- czenia, na które skarży się w pierwszych tygodniach ciąży
jać układ nerwowy. Około 33. dnia zaczyna się formować wiele przyszłych mam. To także skutek obciążenia, z jakim
tzw. stara kora mózgowa, a wkrótce potem uwidoczni się musi się teraz zmierzyć Twój organizm, który potrzebuje
5 pęcherzyków mózgowych. Zmiana kształtu embrio- energii m.in. na wykształcenie łożyska.
nu stymuluje komórki do intensywnego namnażania się.
Poza mózgiem ich skupiska tworzą także strunę grzbie-
tową, wokół której wytworzy się kręgosłup i z której roz- Zapłodniona komórka jajowa inicjuje prawdziwą re-
winie się rdzeń kręgowy. W następnej kolejności powsta- wolucję hormonalną. Za wczesnymi objawami ciąży,
ną szkielet i mięśnie. Teraz też zaczyna się wykształcanie takimi jak zmiany nastrojów, stoją właśnie hormony,
wszystkich narządów i układów niezbędnych do funkcjo- które wpływają na Twoje odczucia i myśli, m.in.:
nowania maluszka poza brzuchem mamy – powstają za- • estrogen, który budzi instynkt wicia gniazda
lążki płuc, nerek, trzustki i śledziony. • progesteron, dzięki któremu skupiasz się na ciąży
W piątym tygodniu ciąży wokół zarodka zaczyna się • gonadotropina kosmówkowa, odpowiadająca za
zbierać płyn owodniowy. Pojawia się również łożysko, któ- utrzymanie prawidłowego poziomu progesteronu
re poprzez wymianę tlenu i dwutlenku węgla przez cały • prolaktyna, która skupia uwagę na dziecku i
okres trwania ciąży umożliwia płodowi oddychanie i za- zmniejsza zainteresowanie seksem
stępuje pracę płuc. To właśnie poprzez łożysko będziesz • kortyzol, zapewniający zastrzyk energii nie-
dostarczać swojemu rozwijającemu się dziecku składniki zbędnej do wykonywania nowych zadań
mineralne i witaminy, a także niektóre przeciwciała, za-
05
pewniając mu odporność w pierwszych tygodniach po
TYDZIEŃ
6 Tydzień
ciąży
Na początku szóstego tygodnia dziecko ma zaled-
wie 3-4 mm długości. Nie jest większe niż ziarenko
granatu. Ale bardzo szybko rośnie – po 7 dniach
będzie niemal dwa razy większe.
„Wzrost” płodu mierzy się bez nóżek – od czubka głowy ganizmie. Na tym etapie czynność serca wynosi 115
do miednicy, wzdłuż kręgosłupa. Na pierwszym USG, które uderzeń na minutę. Szybko rozwija się także ośrod-
wykonuje się między 6. a 11. tygodniem ciąży, można zoba- kowy układ nerwowy. Jest to również moment
czyć już pęcherzyk ciążowy, a czasem nawet sam zaro- tworzenia się mięśni dziecka. Zarodek przejawia
dek. Gdy długość płodu przekroczy 5 milimetrów, podczas już pewną spontaniczną aktywność ruchową, któ-
USG będzie można usłyszeć bicie serca. To bardzo niezwy- rą można dostrzec na monitorze USG, kiedy wspól-
kłe doświadczenie. nie zaczynają pracować mięśnie i nerwy dziecka.
Gdybyś mogła zobaczyć teraz swoje maleństwo, W 6 tygodniu ciąży zarodek jest jeszcze bardzo mały.
wyraźnie wyróżniłabyś już głowę i... ogonek (tak na Na monitorze zobaczycie najwyżej maleńką kreskę
tym etapie ciąży wygląda płód). Co jeszcze dzieje lub laseczkę, której długość w ostatnich dniach tego
się z dzieckiem? tygodnia może wynieść od 0,7 do 0,9 cm.
• Pojawiają się zawiązki rąk
• Kształtuje się nosek Na tym etapie jeszcze nie zauważysz większych
• Ma miejsce organogeneza (tworzy się wątroba, zmian. Pod wpływem działania hormonów szyj-
nerki i płuca) ka macicy staje się elastyczna i rozpulchniona, co
• Powstają komory serca zresztą jest jednym z kryteriów rozpoznawania
• Serce zaczyna pompować krew ciąży. Wskutek zmian hormonalnych następuje
także rozwój tkanki gruczołowej, dlatego rośnie
Twoje ciało wyraźnie przygotowuje się już do macie- liczba pęcherzyków oraz całego systemu kana-
rzyństwa. To skutek burzy hormonalnej, która trwa lików i przewodów wyprowadzających mleko i w
w twoim organizmie (np. coraz mocniej rośnie teraz konsekwencji Twoje piersi powiększają się. Możesz
poziom hCG, czyli gonadotropiny kosmówkowej). odczuwać napięcie piersi, a nawet ich bolesność i
W tym tygodniu jama owodniowa wypełnia się tkliwość. Powiększają się także brodawki sutkowe
płynem wytwarzanym przez komórki nabłonka oraz ich otoczki, które ciemnieją na skutek zwięk-
owodni oraz przez sam zarodek. szenia pigmentacji.
Zapewni on Twojemu maleństwu ochronę przed Dzięki rozwijającemu się w Tobie maleństwu
urazami, pozwoli utrzymać stałą temperaturę oraz właśnie zaczynasz wielką przygodę. Jeśli
będzie stanowił fizyczną barierę przed infekcja- chcesz poznać dokładny termin porodu, mo-
mi. Cały czas trwa proces kształtowania się ukła- żesz skorzystać z naszego kalkulatora ciąży.
dów – z endodermy powstają układ pokarmowy, Pozostałe 8 miesięcy, które są jeszcze przed
oddechowy i moczowy, z mezodermy – płciowy, Tobą, mogą się wydawać długim okresem, ale
wydalniczy, mięśniowy i szkieletowy. Z ektodermy tyle właśnie potrzebujesz, aby przygotować się
powstanie natomiast skóra oraz włosy i paznokcie, psychicznie do macierzyństwa.
uformuje się szkliwo zębów, a także gruczoły mle-
kowe, części wewnętrzne uszu oraz soczewki oczu
Około 40. dnia ciąży zaczyna bić serce dziecka,
a tym samym zaczyna się krążenie krwi w jego or- 06
TYDZIEŃ
7 Tydzień
ciąży
7my tydzień to koniec drugiego miesiąca ciąży. Zmiany
w Twoim wyglądzie mogą być jeszcze niezauważalne,
Twoja macica się powiększa, by stworzyć odpowiednie
warunki do rozwoju dziecka. W tym czasie możesz już
usłyszeć bicie jego serca podczas pierwszego badania USG.
Objawy w postaci nudności, zadyszek czy zmęczenia komfortem w postaci bólu w pachwinach o różnym nasi-
mogą być bardziej odczuwalne. Możesz (ale nie musisz) leniu. Czasami występuje on w lewej pachwinie, czasem w
lekko przybrać na wadze. W tym czasie intensywnie rozwi- prawej, niekiedy w obu jednocześnie. Często towarzyszy
ja się mózg dziecka, rosną nóżki i rączki. To bardzo dobry kobietom w pierwszym trymestrze ciąży i jest skutkiem
moment na wykonanie badań krwi w kierunku schorzeń zmian hormonalnych zachodzących w organizmie. To
niebezpiecznych dla kobiet w ciąży, takich jak: różyczka, objaw nieprzyjemny (zwłaszcza gdy ślina ma gorzki po-
toksoplazmoza czy cytomegalia. smak), ale nieszkodliwy, może jednak nasilać mdłości lub
Siódmy tydzień ciąży to czas, gdzie można już odróżnić od nawet je wywoływać. Ta ciążowa dolegliwość powinna
minąć około
siebie poszczególne części ciała dziecka: tułów i kończyny,
które stają się coraz dłuższe. W drugim miesiącu ciąży to objaw zupełnie normalny. W
Formują się palce u rąk, na których pojawiają się pierw- tym czasie Twoje serce – przy stałym ciśnieniu – zaczyna
bić szybciej, gdyż ma za zadanie przepompować więcej
sze, delikatne linie papilarne. Pod koniec 2 miesiąca ciąży krwi, niezbędnej do rozwoju dziecka. Zwiększa się często-
u Twojego dziecka można już zaobserwować ruchy tułowia tliwość oddechu, przez co możesz szybciej się męczyć i
i kończyn. Nie są one jeszcze kontrolowane, ale dosyć płynne. odczuwać zadyszki w sytuacjach, które przed zajściem w
U Twojego dziecka wykształca się narząd gardłowy – to ciążę nie były dla Ciebie żadnym wysiłkiem.
właśnie z niego powstanie m.in. język, podniebienie i żu-
chwa. Zaczyna się kształtować nos, usta i oczy. Gałki
oczne mają kształt czarnych plamek, w których pojawiają Drugi miesiąc ciąży to okres, w którym rozwija-
się zawiązki soczewek. ją się najważniejsze układy i narządy dziecka.
W 7. tygodniu ciąży rozwija się mózg dziecka. Teraz ma Maluszek jest w tym czasie niezwykle wrażliwy
on już trzy części: przodomózgowie, śródmózgowie oraz na szkodliwe czynniki, dlatego powinnaś bardzo
tyłomózgowie. W mózgu tworzą się również wypustki ner- na siebie uważać!
wów wzrokowych.
Dziecko w 7. tygodniu ciąży ma między 0,8 a 1,1 cm. Jeśli przed ciążą byłaś aktywna fizycznie, nie rezygnuj ze
Pod koniec 2 miesiąca ciąży nie zauważysz jeszcze du- sportu – po prostu dopasuj natężenie i rodzaj aktywności
żych zmian w wyglądzie Twojego ciała. Najprawdopo- do stanu, w jakim obecnie się znajdujesz. Jeżeli dotąd nie
dobniej jeszcze nie zaczęłaś zwiększać masy ciała, a być ćwiczyłaś – zacznij to robić. Dzięki temu przygotujesz orga-
może nawet straciłaś kilka kilogramów – zwłaszcza jeżeli nizm do wysiłku, jakim jest poród. Regularny ruch zwiększa
dokuczają Ci nudności i wymioty. W Twoim organizmie produkcję endorfin, czyli hormonów odpowiedzialnych za
następują zmiany, dzięki którym dziecko ma właściwe dobre samopoczucie, wzmacnia mięśnie i stawy, poma-
warunki do rozwoju. Macica systematycznie się powięk- ga zmniejszyć bóle kręgosłupa, redukuje stres, poprawia
sza, aby bez problemu zmieścił się w niej rosnący zarodek. odporność oraz wytrzymałość organizmu. Wskazane dla
Już wkrótce będzie to widoczne w postaci szerszej talii. kobiet w ciąży są regularne spacery, joga, pilates czy gim-
Napięcie w dole brzucha to oznaka rozciągania się ma- nastyka w wodzie.
cicy, która podczas zwiększania swojej objętości pociąga
więzadła maciczne. U wielu pań może to objawiać się dys- 07
TYDZIEŃ
8 Tydzień
ciąży
8my tydzień to końcówka
2 miesiąca ciąży
Do końca 1 trymestru pozostały jeszcze 4 tygo-
dnie, a do porodu 32 tygodnie. Na pierwszy rzut Pod koniec 2. miesiąca twoje dziecko:
oka w wyglądzie nic się nie zmieniło, ale w ciele • znacznie urosło – mierzy teraz ok. 1,5 cm
dokonuje się rewolucja. Zamiast spodziewane- długości
go brzucha coraz większe stają się piersi. Twoje • jest kompletnym, choć niedoskonałym
dziecko intensywnie się rozwija! Sprawdź, co się i miniaturowym człowiekiem
zmieniło od ostatniego tygodnia. • ma własną grupę krwi i niepowtarzalne
W 8ym tygodniu pęcherzyk ciążowy ma 3-5 mm linie papilarne na dłoniach i stopach
średnicy, a zarodek mierzy 15-18 mm długości. • wciąż jest w ruchu – pływa w wodach
Oznacza to, że twój synek lub córeczka jest wiel- płodowych.
kości dużej maliny. Pojawiają się stopy i kciuki, po-
wstają zawiązki narządów wewnętrznych. Bardzo Dolegliwości przy ciąży bliźniaczej są z regu-
szybko rosną jelita dziecka i ponieważ przestają ły mocniej odczuwane niż w ciąży pojedynczej.
mieścić się w brzuchu, zostają wypchnięte poza W pierwszych miesiącach silniej mogą dokuczać
niego – lekarze mówią na to fizjologiczna prze- poranne nudności i wymioty. Warto wiedzieć, że
puklina pępkowa (omphalocele fizjologiczne). To dla dokładnej kontroli rozwoju bliźniąt wykonuje
całkiem normalne, później wrócą na swoje miej- się więcej badań USG. W przypadku bliźniąt dwu-
sce. Tułów dziecka wydłuża się i łatwo go odróżnić jajowych mniej więcej raz w miesiącu. Przy jedno-
od reszty ciała. Przede wszystkim dłuższe są nogi jajowych – co dwa tygodnie, bo częściej dochodzi
i ramiona (dolne kończyny dziecka na razie są do powikłań.
krótsze, potem te proporcje się zmienią). Tworzy
się chrzęstny szkielet dziecka, kręgosłup i żebra są
na razie cienkie jak nitki.
Na twarzy widać już oczy, koniuszek nosa, for-
mują się uszy. Podczas pierwszego badania USG
możesz zobaczyć swoje dziecko. Wyraźnie widać
też, jak bije jego maleńkie serce (robi to z zawrot-
ną prędkością 150 uderzeń na minutę, to dwa razy
szybciej od twojego.) W 8. tygodniu ciąży rozpo-
czyna się też proces unerwiania ucha wewnętrz-
nego u dziecka. W okolicach szyi, po obu stronach,
pojawia się maleńki krążek. Oznacza to, że ucho
wewnętrzne odpowiedzialne za słuch i zmysł rów-
nowagi jest rozwinięte. Właśnie teraz zaczynają
także rosnąć powieki dziecka. Maluszek zaczyna
wykonywać spontaniczne ruchy, jednak jeszcze
musisz poczekać zanim je poczujesz.
08
TYDZIEŃ
9 Tydzień
ciąży
8my tydzień to końcówka 2 miesiąca ciąży. Do końca 1
trymestru pozostały jeszcze 4 tygodnie, a do porodu 32
tygodnie. Na pierwszy rzut oka w wyglądzie nic się nie
zmieniło, ale w ciele dokonuje się rewolucja. Zamiast
spodziewanego brzucha coraz większe stają się piersi.
Twoje dziecko intensywnie się rozwija!
W 8ym tygodniu pęcherzyk ciążowy ma 3-5 mm śred- glony. Jest to związane zarówno z powiększającą się
nicy, a zarodek mierzy 15-18 mm długości. Oznacza to, macicą (w ósmym tygodniu ciąży można ją porównać
że twój synek lub córeczka jest wielkości dużej maliny. pod względem wielkości do grejpfruta), ale przede
Pojawiają się stopy i kciuki, powstają zawiązki narzą- wszystkim z poluzowaniem powłok brzusznych. To
dów wewnętrznych. Bardzo szybko rosną jelita dziecka sprawia, że narządy wewnętrzne, głównie jelita, prze-
i ponieważ przestają mieścić się w brzuchu, zostają wy- suwają się do przodu, co lekko uwypukla brzuszek.
pchnięte poza niego – lekarze mówią na to fizjologicz- Może być Ci niewygodnie w dotychczasowej odzieży,
na przepuklina pępkowa (omphalocele fizjologiczne). więc wybieraj luźne ubrania, najlepiej z gumką, a nie te
To całkiem normalne, później wrócą na swoje miejsce. zapinane na guziki czy zamek.
Tułów dziecka wydłuża się i łatwo go odróżnić od reszty
ciała. Przede wszystkim dłuższe są nogi i ramiona (dol- Zaparcia są efektem zarówno powiększającej się ma-
ne kończyny dziecka na razie są krótsze, potem te pro- cicy, która napiera na jelita, jak i zwiększonego pozio-
porcje się zmienią). Tworzy się chrzęstny szkielet dziec- mu progesteronu. Ten hormon rozluźnia jelita i spra-
ka, kręgosłup i żebra są na razie cienkie jak nitki. wia, że treść żołądkowa przemieszcza się przez układ
trawienny wolniej. Problem może nasilić również przyj-
Na twarzy widać już oczy, koniuszek nosa, formują mowanie suplementów diety, które zawierają żelazo.
się uszy. Podczas pierwszego badania USG możesz Włącz do swojej diety produkty z błonnikiem, takie jak:
zobaczyć swoje dziecko. Wyraźnie widać też, jak bije pełnoziarniste pieczywo, płatki i kasze. Jedz warzywa i
jego maleńkie serce (robi to z zawrotną prędkością 150 owoce (jabłka, kiwi, buraki, brokuły), pij około trzy litry
uderzeń na minutę, to dwa razy szybciej od twojego.) niegazowanej wody mineralnej dziennie, a w ramach
W 8. tygodniu ciąży rozpoczyna się też proces uner- posiłków także soki warzywne i owocowe. Na pew-
wiania ucha wewnętrznego u dziecka. W okolicach no pomoże Ci również regularny ruch, np. codzienne
szyi, po obu stronach, pojawia się maleńki krążek. 30-40-minutowe spacery. W ósmym tygodniu ciąży
Oznacza to, że ucho wewnętrzne odpowiedzialne za Twoje piersi mogą być tkliwe, obole, obrzmiałe i bar-
słuch i zmysł równowagi jest rozwinięte. Właśnie teraz dzo wrażliwe na każdy dotyk. To zupełnie normalne.
zaczynają także rosnąć powieki dziecka. Maluszek za- Objawy te są efektem zmian hormonalnych, które
czyna wykonywać spontaniczne ruchy, jednak jeszcze zachodzą w Twoim organizmie. Znajdujące się w pier-
musisz poczekać zanim je poczujesz. siach gruczoły, pod wpływem hormonów, zaczynają
Pod koniec 2. miesiąca twoje dziecko: się powiększać i przygotowywać do laktacji. Przybywa
• znacznie urosło – mierzy teraz ok. 1,5 cm długości tkanki, która rozciąga się i uciska włókna nerwowe, co
• jest kompletnym, choć niedoskonałym i miniaturo- jest odczuwalne jako nadwrażliwość oraz tkliwość.
wym człowiekiem
• ma własną grupę krwi i niepowtarzalne linie papilar- Rozstępy uwarunkowane są genetycznie – jeśli już
ne na dłoniach i stopach się pojawią, nie znikną – bez względu na ilość sto-
• wciąż jest w ruchu – pływa w wodach płodowych sowanych kremów. Po porodzie, kiedy Twoja skó-
ra będzie wracać do poprzedniego stanu, rozstę-
Choć osoba postronna jeszcze nie będzie w stanie py stopniowo zbledną i staną się mniej widoczne.
zauważyć, że jesteś w ciąży, Ty najprawdopodobniej
09
widzisz już, że brzuch poniżej pępka jest lekko zaokrą-
TYDZIEŃ
10 Tydzień
ciąży
Dziesiąty tydzień to trzeci miesiąc ciąży – Twoje dziecko
ma już ukształtowane nóżki i rączki. Coraz częściej nimi
porusza, ale Ty jeszcze nie możesz tego poczuć. Wykształ-
ciły się już również powieki, które na razie wciąż pozostają
sklejone, więc dziecko wygląda tak, jakby spało.
Jesteś w 10. tygodniu ciąży – objawy w postaci nudności i rosnąć dyskomfort związany z noszeniem ubrań zapi-
wymiotów mogą (choć nie muszą) być teraz najbardziej nanych na zamek błyskawiczny czy guziki. O wiele wy-
nasilone. Czasami pojawiają się również wzdęcia. Two- godniejsze będą ubrania z gumką w pasie.
je dziecko wciąż bardzo dynamicznie się rozwija – dbaj
więc o siebie: nie przemęczaj się, zachowuj pogodę du- W związku z powiększającym się biustem z pewnością wy-
cha i zdrowo się odżywiaj! W dziesiątym tygodniu ciąży mieniłaś już swój biustonosz na rozmiar większy. W przy-
Twoje dziecko ma już ukształtowane rączki i nóżki. Coraz padku majtek na razie jeszcze nie ma takiej konieczności –
częściej nimi porusza, ale na razie – ze względu na nie- wiele kobiet przez cały okres ciąży nosi zwyczajne figi, które
wielką masę maluszka – jeszcze nie wyczujesz jego ru- kończą się pod brzuchem. Ważne jest jednak, by taka bieli-
chów. Widoczne są już także palce u stóp, w odróżnieniu zna była wykonana z naturalnych przewiewnych materia-
od palców rąk pozostają jednak zrośnięte błoną. Głowa łów – najlepiej bawełny, ewentualnie z niewielką domieszką
Twojego dziecka wciąż jest bardzo duża w stosunku do tkanin syntetycznych (np. elastanu). Chroni to przed rozwi-
reszty ciała, jednak z każdym kolejnym tygodniem te janiem się infekcji oraz powstawaniem podrażnień. Bielizna
proporcje będą się zmieniać. Wykształcone są już powie- powinna mieć wkładkę ze stuprocentowej bawełny. Zwróć
ki – wciąż są one jednak ze sobą sklejone, więc dziecko uwagę na to, czy majtki nie uciskają brzuszka, ud oraz pa-
wygląda tak, jakby spało. Ze względu na powiększanie chwin – to szczególnie ważne podczas.
się głowy zmienia się położenie oczu, widoczne stają się Wapń to składnik niezbędny rozwijającemu się dziecku
również nos oraz usta. W 10. tygodniu ciąży szybko roz- do prawidłowej mineralizacji kości i zębów. Dodatkowo
wija się także mózg, co może być widoczne w postaci reguluje on metabolizm organizmu, bierze udział w pro-
wypukłości na czole. cesie krzepnięcia krwi, a także zmniejsza przepuszczal-
W trzecim miesiącu ciąży swój kształt zyskują płuca i ność błon komórkowych, chroniąc maluszka przed re-
trzustka. Pęcherzyk żółciowy rozpoczyna produkcję żółci, akcjami alergicznymi. Niedobór wapnia w Twojej diecie
zaś funkcję krwiotwórczą stopniowo przejmuje szpik ko- może być groźny nie tylko dla dziecka, ale również dla
stny, zastępując w tej roli wątrobę. U dziecka rozwijają się Ciebie – zwiększa bowiem ryzyko osteoporozy, czyli cho-
mięśnie przewodu pokarmowego, dzięki którym mogą roby będącej efektem zmniejszenia gęstości kości. Za-
zacząć pracować jelita. Najważniejsze narządy we- potrzebowanie kobiet w ciąży na wapń jest takie samo
wnętrzne są już ukształtowane – w kolejnych tygodniach jak przed ciążą (1300 mg na dobę w przypadku mam
czeka je jednak systematyczny rozwój. Dziecko może poniżej 19. roku życia i 1000 mg w wieku 19-50 lat).
również połykać płyn owodniowy, co pomaga mu sty-
mulować rozwój układu oddechowego i pokarmowego. Dobrym źródłem wapnia dla kobiet w ciąży jest
Dziecko w 10. tygodniu ciąży ma 3,1 cm i waży 4g. mleko, najlepiej o obniżonej zawartości tłuszczu.
Jeśli spodziewasz się dziecka po raz pierwszy, w 10. ty- W jednej szklance (250 mililitrów) znajduje się oko-
godniu ciąży zobaczysz już dość wyraźnie zaokrąglony ło 300 mg wapnia.
brzuszek. Wciąż możesz go jednak ukryć pod luźniejszy-
mi ubraniami. Jeżeli masz już dzieci, Twój brzuch jest z
pewnością mocno powiększony i widoczny również dla
innych. Możesz powoli zacząć zmieniać garderobę na
wygodniejszą – z każdym kolejnym tygodniem będzie 10
TYDZIEŃ
11 Tydzień
ciąży
11-ty tydzień to końcówka pierwszego trymestru. Twoje
dziecko się prostuje, jego szyja staje się coraz dłuższa,
wstępnie kształtują się także małżowiny uszne. Dla Ciebie
jest to natomiast czas, by zgłosić się na pierwsze badanie
USG, zwane USG genetycznym.
Na pojedynczych już paluszkach zaczynają powstawać Część kobiet w okolicach 11. tygodnia ciąży zauważa spo-
łożyska paznokci, kształtują się także mieszki włosowe. ro korzystnych zmian w swoim wyglądzie. Zwiększa się
Skóra jest już lekko zaróżowiona, ale nadal bardzo cien- gęstość włosów, poprawia się także kondycja skóry i pa-
ka – widać przez nią naczynia krwionośne. znokci.
Głowa wciąż stanowi około połowę długości ciała dziec-
ka, jednak szyja staje się coraz dłuższa i szczuplejsza, W pierwszym trymestrze ciąży Twoja masa ciała
widoczny jest także podbródek. Kształtują się struny gło- nie powinna się jeszcze bardzo mocno zmienić. Je-
sowe; maluszek może też już wysuwać i chować język. śli dokuczają Ci nudności i wymioty – możesz lek-
Wstępnie uformowane są małżowiny uszne, zamknięte ko schudnąć. Jeśli na tym etapie przybrałaś więcej
powieki przykrywają wciąż rozwijające się gałki oczne. niż 1-2 kilogramy, przyjrzyj się swojej diecie i staraj
W 11tym tygodniu ciąży trwa różnicowanie się zewnętrz- kontrolować apetyt.
nych narządów płciowych. Do tego czasu zarówno
chłopcy, jak i dziewczynki mają tzw. guzek płciowy. Teraz
jednak chłopcy otrzymują dawkę męskich hormonów z Potrzeba częstego oddawania moczu – to naturalna
jąder, więc ich penis zaczyna się wydłużać i wygładzać. U dolegliwość, która może stać się bardziej uciążliwa wła-
dziewczynek zewnętrzne narządy płciowe na razie pozo- śnie w okolicach 11. tygodnia ciąży. Powiększająca się
stają bez zmian. Dopiero za kilka tygodni z guzka płcio- macica uciska pęcherz moczowy, co powoduje zwięk-
wego powstaną wargi sromowe oraz łechtaczka. szone parcie na mocz.
Pod koniec pierwszego trymestru serce dziecka jest już Bóle głowy – mogą być zarówno efektem zmian hor-
ukształtowane i w pełni sprawne. Swoją najważniejszą monalnych zachodzących w Twoim organizmie, jak i wa-
funkcję, czyli wydzielanie insuliny, zaczyna pełnić także hań ciśnienia.
trzustka. Jelita wyścieła już błona śluzowa. Rozpoczyna
się także proces mineralizacji kości – będzie on trwał aż Omdlenia – ich przyczyny są złożone. Z jednej strony
do zakończenia wieku dojrzewania. mogą być spowodowane zmianami w pracy układu
krążenia, naturalnymi dla okresu ciąży, z drugiej –osła-
Dziecko w 11 tygodniu ciąży mierzy 4,1 cm i waży 7 g. bieniem wywołanym brakiem apetytu, nudnościami, wy-
W 11. tygodniu ciąży Twój brzuszek jest już dość wyraźnie miotami czy niedokrwistością.
zaokrąglony, zwłaszcza w dolnych partiach. Jest to przede
wszystkim skutek powiększania się macicy, która lekko prze-
suwa do przodu narządy wewnętrzne, głównie jelita. Dodat-
kowo wrażenie powiększonego brzuszka mogą potęgować
często przydarzające się na tym etapie ciąży wzdęcia.
Pod koniec pierwszego trymestru z pewnością zauwa-
żysz u siebie także inne zmiany w wyglądzie. Nadal
powiększają się piersi, wciąż może utrzymywać się ich
tkliwość i bolesność. Możesz w związku z tym nie mieć
11
ochoty na pieszczoty z partnerem.
TYDZIEŃ
12 Tydzień
ciąży
W tym okresie większość przyszłych mam odetchnie
z ulgą – dolegliwości ciążowe powoli zaczną ustępować.
U innych nudności i wymioty mogą się utrzymać do około
16tego, a nawet 18tego. tygodnia. Z pewnością poczujesz
się spokojniejsza po USG genetycznym, które warto wykonać
między 11tym a 14tym tygodniem ciąży.
To już 12 tydzień ciąży, czyli 3. miesiąc i praktycznie ko- żesz dostrzec zmiany w swoim wyglądzie, jednak nie na
niec 1 trymestru ciąży. Możesz spokojnie oddawać się co- tyle duże, by zaczęli zauważać je inni. W tym czasie może
dziennej aktywności – brzuszek nadal jest mały, więc nie pojawić się także ciemna linia biegnąca od pępka w dół –
będzie Cię ograniczać. Jeszcze nie odczuwasz ruchów tzw. linea negra.
dziecka; maluszek wciąż Cię nie słyszy, jednak staje się
wrażliwy na dotyk. W 3. miesiącu ciąży jego mózg rozpo- Choć brzuszek zacznie się zaokrąglać dopiero w ciągu
czyna produkcję hormonów. Wykazuje ponadto aktyw- najbliższego miesiąca, już teraz możesz podzielić się wia-
ność, która wyraża jego cechy indywidualne. domością o ciąży z bliskimi.
W 12tym tygodniu życia płodowego twarz Twojego Nawet jeśli doskwierają Ci nudności i zmęczenie, nie mu-
dziecka nabiera proporcji, a główne struktury jego mó- sisz rezygnować z seksu.
zgu są już ukształtowane. Rozwinął się także układ po-
karmowy. Jelita ćwiczą ruchy perystaltyczne, a dziecko Pamiętaj, że od 12. tygodnia ciąży nie wolno Ci pra-
cały czas połyka płyn owodniowy. cować:
• w godzinach nadliczbowych oraz nocnych
Rozwinięta jest też pępowina, która dostarcza mu skład- • w niskich, wysokich lub zmiennych temperaturach
ników odżywczych. Dobiega końca kształtowanie się • w hałasie
trzustki i tarczycy. Płuca są już rozdzielone – w kolejnych • w miejscu oddziaływania pól elektromagnetycz-
tygodniach będzie można zauważyć na USG sponta- nych, promieniowania jonizującego i nadfioleto-
niczne próby oddychania oraz towarzyszący im skurcz wego.
klatki piersiowej. Trwa także proces kostnienia struktur
szkieletu. Rozwijają się paznokcie u rąk i stóp. W 12tym tygodniu ciąży może dojść do samoistnego pla-
Swoją pracę rozpoczynają teraz mięśnie odpowiadające mienia, które zwykle nie jest powodem do niepokoju. Ta-
za chwytanie, oddychanie, fonację i ssanie. Na tym etapie kie plamienie może pojawić się np. po stosunku. Zwiększa
są jeszcze bardzo słabe, ale to w tym czasie dziecko staje podatność na infekcje pochwy, za którymi stoją głównie
się bardziej ruchliwe i zaczyna swój trening. Umożliwiają zmiany hormonalne. Wzrasta zarazem skłonność do sta-
mu to wody płodowe, których w worku owodniowym jest nów zapalnych dróg rodnych.
coraz więcej. Maluszek może kopać nogami, zginać ko- Przezroczysty, bezwonny śluz nie jest powodem do niepo-
lana, obracać stopy i odbijać się od ścian macicy, kręcić koju, jednak jeśli pojawiają się upławy (serowate i grudko-
głową, kołysać biodrami, otwierać i zamykać usta. Jest wate, zielonkawe, różowe bądź brązowożółte), mogą być
również wrażliwy na dotyk. Nie poczujesz jeszcze jego ru- one objawem grzybicy lub zmian bakteryjnych.
chów – w jamie macicy ma na tym etapie sporo miejsca,
aby mógł rosnąć i się rozwijać. Dopiero między 17 a 20 ty- Nagłe wahania poziomu cukru mogą one powodować
godniem maluch zacznie wyraźniej dawać o sobie znać. napady głodu, prowadzące do spożywania niezbyt zdro-
wych posiłków i w konsekwencji często także do zgagi.
Dziecko w 12 tygodniu ciąży szybko zwiększa swoją masę
ciała – teraz Twoje maleństwo waży 14 g i mierzy 5,4 cm.
W Twoim organizmie trwają zmiany hormonalne. Wy-
kształca się łożysko, rośnie macica, która zaczyna prze-
kraczać granicę spojenia łonowego. W 12. tygodniu mo- 12
TYDZIEŃ
13 Tydzień
ciąży
13. tydzień to koniec trzeciego miesiąca, a tym samym
koniec 1 trymestru ciąży. Dolegliwości w postaci nudności
czy złego samopoczucia powinny więc powoli odchodzić
w zapomnienie. Ciągle trwa rozwój Twojego dziecka – co-
raz sprawniej pracuje wiele jego narządów wewnętrznych,
w tym nerki. Dziecko zaczyna więc… siusiać!
Trwa 13ty tydzień Twojej ciąży. Kończysz trzeci miesiąc, Mniej więcej od 13. tygodnia ciąży możesz już powoli
a zarazem pierwszy trymestr ciąży – możesz więc ode- przybierać na wadze, a tempo tego procesu zależy od
tchnąć z ulgą, największe zagrożenie dla Twojego dziec- wyjściowej masy ciała. Na przyrost masy ciała składa
ka właśnie minęło. Z każdym dniem powinnaś czuć się się zarówno zwiększająca się masa dziecka, jak i waga
coraz lepiej, a także zauważać stopniowo lekki przyrost łożyska, płynu owodniowego, macicy, ale także wzrost
masy ciała – to, w jakim tempie będzie on następował, masy piersi czy większa ilość tkanki tłuszczowej. Masz
zależy m.in. od jej wyjściowej wartości. także więcej krwi niż przed ciążą – ona też przecież swoje
W trzynastym tygodniu ciąży główka dziecka stanowi waży! U kobiet bardzo otyłych, ze względów zdrowot-
nych, na tym etapie ciąży korzystne może być jednak
około 1/3 długości jego ciała i wciąż jest przygięta do żeber. lekkie zmniejszenie masy ciała.
Cały czas trwa proces kostnienia chrząstek –rozwijają się
kości czaszki, kości długie kończyn oraz żebra.
Pod koniec pierwszego trymestru ciąży większość narzą- W okolicach 13. tygodnia ciąży możesz zauwa-
dów wewnętrznych dziecka wykonuje już swoją pracę. żyć u siebie charakterystyczny wzrost ilości tkanki
Trzustka produkuje insulinę, dzięki której regulowany jest tłuszczowej w okolicy lędźwiowej kręgosłupa. To
poziom cukru we krwi maluszka. Dziecko cały czas po- normalne – takie zmiany wzmacniają Twoją syl-
łyka wody płodowe, co jest znakomitym treningiem dla wetkę, zwłaszcza kręgosłup, i ułatwiają dźwiganie
jego układu trawiennego (jelita zmieniają już położenie zaokrąglonego brzuszka
i powoli przemieszczają się do wnętrza jamy brzusznej)
oraz nerek –dziecko potrafi już siusiać. Płyn owodniowy
jest bardzo bogaty w różnego rodzaju składniki odżyw- W trakcie ciąży zwiększoną pracę wykonuje cały układ
cze, co pomaga w prawidłowym rozwoju zarówno jelit, krążenia przyszłej mamy, w tym serce. Objętość krwi
jak i błon śluzowych żołądka. w organizmie zwiększa się o 30-50%, podobnie jak ilość
W 13. tygodniu ciąży dziecko kontynuuje swój trening ru- krwi pompowanej przez serce w trakcie jednej minu-
ty. Wszystko to powoduje, że serce bije dużo szybciej niż
chowy – potrafi się już przekręcać, podskakiwać, ruszać przed ciążą i może to być dla Ciebie wyraźnie odczuwal-
głową i kończynami. Dynamicznie rozwija się także jego ne. Przyspieszenie pracy serca może też mieć związek
mimika: ziewa, marszczy czoło, porusza wargami i na- z niedokrwistością lub nieprawidłową funkcją tarczycy. Pod
dyma policzki. Cały czas rozwijają się oczy i uszy. Coraz koniec pierwszego trymestru objawy te, związane przede
bardziej wystające stają się broda i nos. wszystkim ze zmianami hormonalnymi, powinny mijać.
Jaka jest długość i masa ciała Twojego dziecka w 13. ty- W okolicach 13. tygodnia ciąży może zacząć doku-
godniu ciąży? Mierzy ono około 7,4 cm i waży 23 g. czać Ci dość nieprzyjemne uczucie ciągnięcia w pa-
W trzynastym tygodniu ciąży Twój stan staje się coraz chwinach. To efekt powiększania się macicy – rozcią-
bardziej widoczny dla otoczenia. Twoja macica cały czas ga ona bowiem więzadła, na których jest zawieszona,
się powiększa – może teraz osiągać wielkość małej piłki. powodując ból.
Z pewnością widzisz już uwypuklenie brzucha, ale to, jak
bardzo jest ono zauważalne, zależy m.in. od Twojej budo-
13
wy ciała oraz wzrostu.
TYDZIEŃ
14 Tydzień
ciąży
14ty tydzień ciąży to początek zarówno czwartego mie-
siąca, jak i drugiego trymestru. To także ostatni moment,
by zgłosić się na pierwsze zalecane kobietom w ciąży ba-
danie USG. Być może w jego trakcie uda się już rozpoznać
płeć Twojego dziecka.
Rozpoczynasz właśnie 4ty miesiąc ciąży, a zarazem jej niami, wypryskami i nadmiernym owłosieniem. Wszyst-
2gi trymestr. W związku z tym mogą się pojawić u Ciebie ko to jest efektem produkcji olbrzymiej ilości hormonów.
kolejne objawy, np. krwawienia z nosa. Jeśli nie pomy-
ślałaś o tym wcześniej, 14. tydzień ciąży to dobry czas, by W 14tym tygodniu ciąży cały czas poszerzają się Twoje
rozpocząć systematyczny trening mięśni Kegla. naczynia krwionośne, także te w nosie. Wciąż zwiększa
się również ilość przepływającej przez nie krwi. Wszyst-
W czternastym tygodniu ciąży nadal trwa proces pro- ko to zwiększa ryzyko pęknięcia delikatnych naczynek w
stowania się dziecka – jego główka oddala się od klatki nosie i pojawienia się krwawienia, zwłaszcza jeśli masz za
piersiowej, a szyja wciąż się wydłuża. wysokie ciśnienie, kichasz, jesteś alergiczką lub przeby-
Dziecko w 14tym tygodniu ciąży nieustannie trenuje swo- wasz w pomieszczeniu, w którym jest suche powietrze.
je umiejętności ruchowe – nadal ma ono jednak dużo Kłopoty ze snem – w 14. tygodniu ciąży mogą one mieć
miejsca, więc jeszcze nie poczujesz jego ruchów. wiele przyczyn, np. ucisk rosnącej macicy na pęcherz
Na początku drugiego trymestru twarz dziecka staje moczowy i związane z tym zwiększone parcie na mocz.
Czasami u kobiet w ciąży pojawiają się nocne skurcze
się coraz bardziej symetryczna i wyraźniej zarysowana. łydek. Niektóre ciężarne nie wiedzą też, w jakiej pozycji
Oczy kontynuują swoją wędrówkę ku środkowej części spać, by nie zaszkodzić dziecku.
głowy. Coraz bardziej widoczny jest nos, swoją ostatecz-
ną pozycję oraz kształt przybierają uszy. Można już też
zauważyć kości policzkowe maluszka. Wygodną pozycją do snu dla wielu ciężarnych
jest ułożenie się na lewym boku z dodatkową
W 14tym tygodniu ciąży trwa rozwój narządów płcio- poduszką pod głową oraz małą poduszką mię-
wych. U chłopców pojawia się prostata, u dziewczynek dzy kolanami.
jajniki przemieszczają się z jamy brzusznej do miednicy.
W niektórych przypadkach w trakcie badania USG bę-
dzie już można potwierdzić płeć dziecka. Zwykle jednak W czternastym tygodniu ciąży nadal trwa proces pro-
wiarygodną informację otrzymuje się dopiero między 17. stowania się dziecka – jego główka oddala się od klatki
a 20. tygodniem. piersiowej, a szyja wciąż się wydłuża.
Jak natomiast zmieniła się długość i masa ciała Twojego dziec- Dziecko w 14. tygodniu ciąży nieustannie trenuje swoje
ka w 14 tygodniu ciąży? Mierzy ono już 8,7 cm i waży 43 g. umiejętności ruchowe – nadal ma ono jednak dużo miej-
sca, więc jeszcze nie poczujesz jego ruchów.
W 14tym tygodniu ciąży Twój brzuch może już być dość
wyraźnie zaokrąglony, jednak wciąż nie jest duży i nie Na początku drugiego trymestru twarz dziecka staje
utrudnia codziennego funkcjonowania. Cały czas mogą się coraz bardziej symetryczna i wyraźniej zarysowana.
powiększać się Twoje piersi, a także ciemnieć brodawki Oczy kontynuują swoją wędrówkę ku środkowej części
sutkowe. głowy. Coraz bardziej widoczny jest nos, swoją ostatecz-
ną pozycję oraz kształt przybierają uszy. Można już też
Inne zmiany, które zachodzą w Twoim ciele, są tak na- zauważyć kości policzkowe maluszka.
prawdę indywidualne – wiele pań w ciąży wygląda pięk-
nie: poprawia się im cera, lśnią włosy, wzmacniają się
14
paznokcie. Inne z kolei mogą borykać się z przebarwie-
TYDZIEŃ
15 Tydzień
ciąży
15ty tydzień to 4ty miesiąc ciąży. Dziecko bardzo inten-
sywnie rośnie, a nieco wolniej przybiera na wadze. Jeśli
jesteś szczupła, być może będziesz już w stanie wyczuć
pierwsze, delikatne ruchy maluszka.
Jesteś na początku drugiego trymestru. Dziecko coraz okrąglony. Możesz ją w prosty sposób wyczuć ręką –połóż
lepiej wyczuwa Twoje nastroje – jest radosne, kiedy Ty się się, rozluźnij mięśnie i lekko uciskaj ręką brzuch pomiędzy
śmiejesz, a smutne, kiedy masz gorszy dzień. Na począt- spojeniem łonowym a pępkiem. Dość twarda wypukłość
ku drugiego trymestru najpewniej minęły już takie obja- w tej okolicy to właśnie Twoja rosnąca macica.
wy jak nudności i wymioty, więc cieszysz się zwiększo-
nym apetytem. Jeśli są takie wskazania, możesz zgłosić Widoczny i mocniej zaznaczony rysunek naczyniowy na
się teraz na tzw. test potrójny, czyli bezpieczne i nieinwa- piersiach – to zupełnie naturalny objaw, który może poja-
zyjne badanie prenatalne. wić się w 15. tygodniu ciąży. Skóra na piersiach cały czas
się rozciąga, na skutek większych ilości estrogenu rozsze-
W piętnastym tygodniu ciąży prawie wszystkie kości rzają się także naczynia krwionośne, więc na piersiach, a
dziecka są już zmineralizowane, choć oczywiście proces czasami nawet na dekolcie, widoczne mogą być całe ich
ten trwać będzie jeszcze przez kolejne lata, aż do zakoń- sploty. Dodatkowo niebawem pracę rozpoczną gruczo-
czenia okresu dojrzewania. Nadal rozwijają się mięśnie. ły mleczne, w których produkowany będzie pokarm dla
Wszystko to – przy cały czas dość dużej ilości miejsca Twojego dziecka.
– sprawia, że ruchy dziecka stają się coraz lepiej wy-
czuwalne. Jeśli jesteś szczupła, być może w 15. tygodniu Cały czas dbaj o swoje piersi. Regularnie nawilżaj skórę,
ciąży będziesz czuła lekkie łaskotanie w brzuchu. Na wy- możesz również stosować specjalne kosmetyki przeciw
raźniejsze ruchy dziecka trzeba będzie poczekać jeszcze rozstępom dla kobiet w ciąży. Pamiętaj jednak, że po-
kilka tygodni. wstawanie rozstępów to przede wszystkim kwestia uwa-
runkowań genetycznych, więc czasami ich pojawieniu się
Na początku drugiego trymestru zdecydowana więk- nie zapobiegną nawet najlepsze kremy czy balsamy.
szość narządów wewnętrznych dziecka rozpoczęła już
swoją docelową pracę, choć oczywiście wciąż trwa ich
wzrost i dojrzewanie. Intensywnie funkcjonują gruczoły W ciąży podstawowe zapotrzebowanie na płyny
dokrewne: tarczyca produkuje już tyroksynę, a trzust- wynosi 2-3 l dziennie. Pamiętaj, że chodzi tu nie tyl-
ka –insulinę. Skóra dziecka nadal jest bardzo cienka i ko o wodę i soki. Źródłem płynów są także zupy
przezroczysta, wciąż widać przez nią zarówno naczynia czy soczyste owoce oraz warzywa. Każdego dnia
krwionośne, jak i bijące serce. powinnaś pić jednak przynajmniej 2 litry czystej
W 15. tygodniu ciąży dziecko potrafi już wyczuwać Twoje wody. Jeśli jest gorąco – znacznie więcej, nawet
nastroje. Jeśli jesteś szczęśliwa i zrelaksowana, ono rów- 3-3,5 litra.
nież czuje się dobrze, jeżeli masz gorszy dzień –dziecko
dostosowuje swoje zachowanie do Twojego nastroju.
Na początku czwartego miesiąca ciąży dziecko bardzo
intensywnie rośnie, natomiast jego masa ciała wzrasta
nieco wolniej – dzieje się tak dlatego, że nie gromadzi
jeszcze tzw. żółtej tkanki tłuszczowej. Dziecko w 15 tygo-
dniu ciąży mierzy 10,1 cm i waży 70 g.
W 15. tygodniu ciąży Twoja macica cały czas się powięk-
sza, w związku z czym Twój brzuszek jest już wyraźnie za- 15
TYDZIEŃ
16 Tydzień
ciąży
16ty tydzień to 4ty miesiąc ciąży, a jednocześnie począ-
tek drugiego trymestru. Twoje dziecko jest coraz bardziej
wyprostowane, cały czas zwiększa się też zakres jego ru-
chów. Przez receptory skórne odbiera z kolei coraz więcej
dźwięków – powinnaś do niego jak najczęściej mówić, by
pogłębiać Waszą więź!
Trwa 16. tydzień Twojej ciąży – powiększony brzuszek szości przypadków Twoja ciąża jest już widoczna, choć
może już być wyraźnie widoczny, ale nie jest to regułą, nie musi to być reguła. Jeśli masz silne, dobrze wykształ-
zwłaszcza gdy masz silne mięśnie brzucha albo jesteś cone mięśnie brzucha – zaokrąglenie może jeszcze nie
wysoka. Mogą wystąpić u Ciebie kolejne ciążowe objawy być tak wyraźne. Nieco później ciąża staje się widoczna
– uczucie ciężkości, gazy, skurcze mięśni. Na szczęście w również u wysokich kobiet. Pamiętaj jednak, że prędzej
większości przypadków nie są one groźne. czy później Twój brzuch urośnie. Weź to pod uwagę
W szesnastym tygodniu ciąży dziecko cały czas się pro- podczas zakupu odzieży na nadchodzące miesiące. To
samo dotyczy bielizny. Twój biust z pewnością jeszcze się
stuje – wzmacniają się jego mięśnie i stawy, ma całkowicie powiększy. Pamiętaj, że dobrze dopasowany biustonosz
ukształtowane ręce i nóżki. Potrafi już nimi poruszać, zgina to inwestycja w dobrze wyglądające po ciąży piersi.
nogi w kolanach, a ręce – w łokciach i nadgarstkach. Kości
dziecka, początkowo zbudowane z tkanki chrzęstnej, za- Jeśli nie jest to Twoja pierwsza ciąża, być może będziesz
trzymują teraz wapń i stają się coraz twardsze. U dziecka już w stanie wyczuć ruchy dziecka – jeszcze nie kopnię-
w 16. tygodniu ciąży pojawiają się odruchy błędnikowe. To cia, ale leciuteńkie muśnięcia, przelewania czy uczucie
dzięki nim będzie ono mogło w przyszłości odpowiednio bulgotania.
się ułożyć i dostać do kanału rodnego. Odruchy te ułatwia-
ją dziecku poród oraz pierwsze miesiące życia. Jeśli nie odczuwasz jeszcze ruchów swojego dziec-
W 4. miesiącu ciąży dziecko rozwija swoje wszystkie ka, nie martw się – to sprawa bardzo indywidual-
funkcje życiowe. Co 40-45 minut oddaje mocz, zaczyna na. W wielu przypadkach wyraźnie odczuwalne są
również bardzo wyraźnie oddychać – na razie do jego one około 18.-20. tygodnia ciąży. Masz więc jeszcze
płuc trafia co prawda płyn owodniowy, ale jest to dla nie- czas!
go niezwykle ważne ćwiczenie mięśni odpowiedzialnych
za oddychanie. Dzięki jego wykonywaniu będzie mogło Skurcze mięśni – jeśli nie borykałaś się z nimi wcześniej,
samodzielnie podjąć oddychanie zaraz po narodzinach. mogą pojawić się właśnie w okolicach 4. miesiąca ciąży.
W 16. tygodniu ciąży cały czas kształtują się układ ner- Przyczyn skurczów łydek jest wiele – może to być prze-
wowy oraz zmysły maluszka. Dziecko próbuje m.in. poru- męczenie nóg wywołane długim siedzeniem, ucisk ma-
szać gałkami ocznymi. Chociaż jego uszy nie są jeszcze cicy na nerwy miednicy, nadwaga, nieprawidłowa dieta
całkowicie rozwinięte, reaguje już też na dźwięki, przede czy zbyt niskie stężenie wapnia i magnezu w organizmie.
wszystkim te przewodzone przez płyn owodniowy, które
następnie odbiera przez receptory skórne. W ten sposób Spore grono kobiet w 16. tygodniu ciąży cieszy się
dziecko „słyszy” m.in. bicie Twojego serca czy pracę je- piękną cerą, mocnymi paznokciami i lśniącymi włosa-
lit. To dobry moment, by zacząć jak najczęściej do niego mi. To efekt wysokiego stężenia estrogenów. Pamiętaj
mówić – dzięki temu szybko przyzwyczai się do Twojego jednak, by mimo dobroczynnego działania hormo-
głosu, a Ty będziesz rozwijać Waszą wyjątkową więź. nów dbać o włosy. Nie myj ich w gorącej wodzie. Uni-
A jak zmienia się dziecko w 16. tygodniu ciąży pod wzglę- kaj częstego suszenia, prostowania, używania lokówki.
dem długości i masy ciała? Mierzy 11,6 cm, a waży 100 g. Włosy nie lubią ciężkich pianek, lakierów i żeli. Myj je
Na początku drugiego trymestru ciąży Twoja macica – a delikatnym szamponem, stosuj odpowiednie odżywki.
16
wraz z nią brzuszek – cały czas się powiększa. W więk- Będą jeszcze piękniejsze!
TYDZIEŃ
17 Tydzień
ciąży
17ty tydzień to koniec 4. miesiąca ciąży. Twój brzuch
prawdopodobnie znacznie się powiększył i to, że spodzie-
wasz się dziecka, jest coraz bardziej widoczne. Możesz też
zacząć wyczuwać pierwsze ruchy dziecka. Jeśli jeszcze
nie znasz jego płci, możesz podejrzeć ją podczas badania
USG.
W 17tym tygodniu ciąży Twoje dziecko ma już wykształ- go możesz zacząć już potrzebować luźniejszych ubrań.
cone wszystkie narządy, rozwijają się także jego zmysły To dlatego, że macica przestaje mieścić się w miednicy.
– maluszek zaczyna słyszeć. To idealny moment, by za- Narząd powiększa się wraz z przyrostem masy dziecka
cząć pogłębiać z nim więź, ponieważ może już słuchać i wzrostem ilości płynu owodniowego, który tworzy dla
tego, co do niego mówisz, i uczyć się rozpoznawać Twój rozwijającego się maluszka sprzyjające warunki. Rośnie
głos. Możesz również oswajać go z muzyką, której bę- też łożysko, które dostarcza dziecku tlenu oraz niezbęd-
dziecie słuchać razem. nych do rozwoju białek, tłuszczy, witamin i składników
W 17. tygodniu ciąży Twoje dziecko wciąż jest bardzo drob- mineralnych.
ne. Już wkrótce się to zmieni, ponieważ powoli zaczyna
ono magazynować tkankę tłuszczową. Wszystkie narzą- W okolicach 4.-5. miesiąca na skórze dziecka za-
dy wewnętrzne, łącznie z mózgiem, są już rozwinięte. czyna tworzyć się meszek płodowy zwany lanu-
Wzmacniają się też stawy i utwardza się struktura ko- go. Pokrywa on całą powierzchnię ciała maluszka
stna. Proces ten będzie postępować w kolejnych tygo- z wyjątkiem dłoni, warg i podeszew stóp. Jego
dniach, aż dziecko będzie gotowe do samodzielnego zadaniem jest ochrona delikatnej skóry dziecka
funkcjonowania poza Twoim ciałem. przed nadmierną maceracją (uszkodzeniem skó-
ry pod wpływem długotrwałego działania płynu
Cały czas kształtują się też jego narządy rozrodcze. Le- owodniowego). Lanugo znika tuż przed porodem
karz podczas badania USG prawdopodobnie będzie lub zaraz po narodzinach maluszka.
już w stanie rozpoznać jego płeć. Proces rozwoju w tym
czasie obejmuje zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne
organy płciowe: u dziewczynek kształtują się macica, W tym czasie możesz już zacząć odczuwać pierwsze ru-
wargi sromowe i jajowody, a u chłopców – penis i pro- chy płodu. Nie będą to regularne kopnięcia – na te mu-
stata. Dodatkowo wykształcają się cechy indywidualne sisz poczekać jeszcze około 2 tygodni, do czasu, kiedy
maluszka – kształtują się rysy twarzy, a na wewnętrznej Twój maluszek nabierze sił. Możesz za to poczuć charak-
stronie jego dłoni i na palcach tworzą się linie papilarne. terystyczne przelewanie się w brzuchu i mrowienie – to
Intensywny rozwój sprawia, że serce dziecka bije teraz pierwsze ruchy dziecka.
nawet dwa razy szybciej niż Twoje (ok. 160 uderzeń na Ćwiczenia rozciągające, pilates i joga mogą złago-
minutę). Jeśli ułożysz się w odpowiedniej pozycji, możesz dzić bóle pleców, a zwłaszcza krzyża. Znakomite
je nawet usłyszeć podczas badania dopplerowskiego. efekty dają również regularne masaże, np. ma-
Dziecko ma już w tym czasie rozwinięty zmysł dotyku i saż prenatalny z terapią powięziową, który może
umie zaciskać piąstki. Z czasem maluszek zacznie treno- być wykonywany po zakończeniu I trymestru cią-
wać chwyt, łapiąc pępowinę. Teraz zaczyna ssać kciuk, ży. Aby zapobiec bólowi pleców, można skorzy-
machać rączkami i nóżkami. stać także z kinesiotapingu – popularnej metody
Dziecko w 17 tygodniu ciąży waży 140 g, ma 13 cm i sta- terapeutycznej z zastosowaniem plastrów, która
le rośnie. Do 17. tygodnia ciąży zapewne przytyłaś już zwiększa zakres ruchów i skutecznie łagodzi bole-
od 2 do 4 kilogramów. Bądź gotowa na to, że przyrost sne dolegliwości.
masy ciała znacznie teraz przyspieszy. Twój brzuch bę-
dzie coraz bardziej widoczny i trochę się podniesie, dlate- 17
TYDZIEŃ
18 Tydzień
ciąży
Właśnie rozpoczęłaś 18TY tydzień ciąży. To początek 5.
miesiąca, a więc jesteś już niemal w połowie drogi do celu.
Jeśli dotychczas nie poczułaś ruchów maluszka, zapewne
wydarzy się to już niebawem. Wyczuwalna aktywność
dziecka z całą pewnością przyniesie Ci dużo radości.
W 18tym tygodniu ciąży Twoje dziecko nadal intensyw- cicznej korekcji dalsze leczenie kardiochirurgiczne
nie rośnie. Maluszek staje się też coraz bardziej aktyw- może już nie być konieczne.
ny: zaczyna trenować kopnięcia i fikać koziołki. Dziecko
stopniowo wypełnia całą macicę i ma coraz mniej miej- W dalszym ciągu rozwija się układ pokarmowy. Na tym
sca, dlatego większość kobiet w tym okresie odczuwa już etapie zaczynają działać trzustka i wątroba. Jelita, które
jego ruchy. powoli wypełnia smółka – pierwsza kupka – stopniowo
zaczynają pracować. Podczas badania USG u niemal
Coraz bardziej rozwinięte zmysły umożliwiają maluszko- wszystkich dzieci można zobaczyć wypełniony moczem
wi odbieranie większej liczby bodźców. Staje się więc bar- pęcherz moczowy. Mocz powstaje z płynu owodnio-
dziej wrażliwy na dźwięki, a także na nacisk wód płodo- wego, który maluszek połyka. Cały czas kształtują się
wych. Gdy więc założysz bardziej ciasne ubranie, może zewnętrzne oraz wewnętrzne narządy płciowe. Na tym
się zdarzyć, że maluszek okaże swoje niezadowolenie etapie u dziewczynek dalej rozwija się macica, a u chłop-
nagłym obrotem lub nawet kopnięciem. ców – gruczoł krokowy (prostata).
W 18tym tygodniu ciąży ciało maluszka jest już całkiem Zastanawiasz się, ile waży Twoje dziecko w 18. tygodniu
dobrze rozwinięte. Pokrywa je maź płodowa i meszek ciąży? Jego masa wynosi około 190 g przy długości oko-
zwany lanugo, a pod skórą cały czas odkłada się tłuszcz. ło 14,2 cm.
Skóra dziecka jest wprawdzie jeszcze przezroczysta, ale
to się zmieni z czasem, gdy już wykształcą się kolejne jej Brzuch w 5tym miesiącu ciąży robi się większy i cięższy.
warstwy. Możesz już nawet zaobserwować, że Twój pępek zaczy-
na wychodzić na zewnątrz. Macica osiąga wielkość piłki
Rączki i stópki dziecka są już uformowane, a na po- do koszykówki, a ilość wód płodowych ciągle wzrasta.
wierzchni palców widoczny jest wzór linii papilarnych. Do tego czasu masa Twojego ciała podskoczy o około
Dostrzegalna jest także mimika. 3-5 kilogramów w stosunku do tej sprzed ciąży. Luźne
Cały czas rozwija się mózg. Istotną zmianą w tym cza- dresy mogą przestać Ci już wystarczać – dla większego
komfortu zaopatrz się w ubrania ciążowe.
sie jest powstanie osłonki tłuszczowej (mielinowej) wokół
włókien nerwowych w mózgu i rdzeniu kręgowym. Pro-
ces ten potrwa przez resztę ciąży i zakończy się po 1. roku W II. i III. trymestrze możesz zauważyć problemy
życia dziecka. Mielina umożliwia przewodzenie impulsów z pamięcią i z koncentracją. Jest to spowodowane
nerwowych (szybszy przepływ informacji) i wpływa na zmniejszeniem się ilości istoty szarej w mózgu. To
inteligencję. właśnie z tej przyczyny zmienia się postrzeganie
Serduszko Twojego dziecka dzieli się na 2 komory i rzeczywistości przez matkę, dla której najważniej-
jest już ukształtowane w takim stopniu, że podczas sze stają się teraz dziecko i jego potrzeby. Jest to
USG lekarz może stwierdzić ewentualne wady wro- zupełnie naturalne i ustępuje tuż po narodzinach
dzone. To bardzo istotne, ponieważ współczesna dziecka. Spróbuj zapisywać ważniejsze sprawy
medycyna jest w stanie poradzić sobie z częścią z w kalendarzu.
nich jeszcze w czasie ciąży. Prenatalne zabiegi kar-
diologiczne wykonuje się obecnie, np. w przypadku
18
zwężenia zastawki aortalnej. Po takiej wewnątrzma-
TYDZIEŃ
19 Tydzień
ciąży
19ty tydzień to 5. miesiąc, a zarazem połowa drugiego
trymestru ciąży. Twoje dziecko nadal ma w macicy
sporo wolnego miejsca, więc nie martw się, jeśli jeszcze
nie czujesz jego ruchów. Troszcz się o swoje zdrowie
i dobre samopoczucie: jedz zielone, żółte i pomarańczowe
warzywa, unikaj nadmiernej ekspozycji na słońce.
W 19tym tygodniu ciąży układy i narządy wewnętrzne cie w pachwinach. To Twoje więzadła, rozciągane przez
Twojego dziecka pracują coraz efektywniej. Nadal ćwi- rosnącą macicę.
czy ono poruszanie się, trenuje również płuca. Swoimi
rozmiarami przypomina owoc mango. Ogromny wpływ
na Twoje zdrowie i samopoczucie wciąż wywierają hor- W łagodzeniu dolegliwości bólowych w obrębie
mony. To one mogą być powodem zwiększonego ryzy- pachwin mogą pomóc masaże. Możesz wykony-
ka wystąpienia infekcji dróg moczowych albo nasilonego wać je samodzielnie, leżąc. Połóż się, ugnij nogę w
kataru. Jeśli coś Cię niepokoi, skonsultuj się z lekarzem. kolanie i delikatnie wymasuj bolące miejsce.
Pamiętaj, że początek 5. miesiąca ciąży to najlepszy czas
na USG połówkowe.
W 19. tygodniu ciąży płuca Twojego dziecka są niemal Twój brzuch z każdym kolejnym tygodniem się powięk-
całkowicie wykształcone. sza, do czego musi się przystosować również skóra. Stąd
Co prawda nie potrafi ono jeszcze oddychać, ale do bierze się jej napięcie, któremu bardzo często towarzyszy
uporczywe swędzenie. Może to być (ale nie musi) także
dnia porodu będzie połykać wody płodowe, co po- pierwszy sygnał, że na Twojej skórze niebawem pojawią
zwoli mu wyćwiczyć wszystkie niezbędne w procesie się rozstępy.
oddychania mięśnie.
W 5. miesiącu ciąży rozwijające się dziecko nadal cieszy Zmiany hormonalne, które zachodzą w organizmie cię-
żarnej, sprawiają, że bakterie zyskują doskonałe warunki
się dość dużą swobodą ruchów –nie jest jeszcze zbyt do rozwoju. Wśród objawów zakażeń dróg moczowych
duże, więc może wygodnie się przewracać, robić fikołki, można wymienić częste uczucie parcia na mocz, bóle
wiercić się czy kopać. Być może odczułaś już jego pierw- brzucha, szczypanie i pieczenie podczas oddawania mo-
sze ruchy. Jeżeli nie, nie musisz się martwić –zdarza się, czu, a także obecność w nim krwi.
że w 19. tygodniu ciąży ruchy dziecka są bardzo delikat-
ne, a na wyraźniejsze oznaki jego obecności będziesz
musiała poczekać jeszcze tydzień lub dwa.
W połowie drugiego trymestru ciąży normalnie funkcjo-
nuje już układ krwionośny dziecka, a także większość
pozostałych układów oraz narządów wewnętrznych. U
chłopców kształtują się teraz jądra, które rozpoczynają
wydzielanie testosteronu. W jajnikach dziewczynek już
znajdują się komórki jajowe.
Dziecko w 19 tygodniu ciąży mierzy 15,3 cm i waży 240 g.
W 19tym tygodniu ciąży – nawet jeśli jesteś osobą wy-
soką czy wysportowaną – Twój brzuch jest już wyraźnie
zaokrąglony. Macica cały czas się powiększa i obecnie
znajduje się tuż pod pępkiem. Z tego powodu możesz
nadal odczuwać nieprzyjemne, a nawet bolesne ciągnię- 19
TYDZIEŃ
20 Tydzień
ciąży
W 20tym tygodniu przekraczasz półmetek ciąży.
Warto upamiętnić ten moment zdjęciem potomka
wykonanym podczas badania USG 3D i 4D. Dzięki
temu badaniu rodzice mogą zobaczyć, jak ich
maluszek się rozwija, a także jak się porusza.
Tydzień 20 to środek 5. miesiąca ciąży. Twoje dziecko ślady ciążowej kreski na brzuchu, tzw. linea negra. Wy-
rośnie coraz szybciej – do 40. tygodnia zwiększy swoją stępuje ona u większości kobiet wskutek zwiększenia
masę aż dziesięciokrotnie. Maluszek jest równie aktywny się w skórze ilości melaniny, której produkcja nasila
co wcześniej, jednak jego ruchy są coraz lepiej skoordy- się w drugim trymestrze. Może się to objawiać przy-
nowane. Na USG 4D możesz zobaczyć, jak Twoje dziec- ciemnieniem się skóry oraz przebarwieniami, które
ko się obraca i robi zabawne miny. W tym okresie coraz z pewnością zauważysz. Uwidocznią się także wszyst-
lepiej widoczne są poszczególne części małej buzi: oczy, kie pieprzyki i piegi. Po porodzie zmiany te zanikną w
które są jeszcze zamknięte, uszy, nosek i usta. Teraz rów- ciągu kilku miesięcy.
nież zaczynają maluszkowi rosnąć włosy. Choć to dopiero drugi trymestr, możesz zacząć od-
W 20. tygodniu ciąży w dziąsłach maluszka pojawiają się czuwać skurcze Braxtona-Hicksa, które przygotowują
zawiązki zębów, które staną się jednak widoczne dopiero macicę do porodu. Nie obawiaj się tego – odczuwa je
w okresie ząbkowania. każda przyszła mama. Zwykle trwają one przez kilka-
Narząd smaku zaczyna już sprawnie funkcjonować dziesiąt sekund.
i Twoje dziecko może teraz poczuć smak wód płodo- Pod wpływem progesteronu wydzielanego przez łoży-
wych. To, czy będą one słodkie, gorzkie czy słone, zależy sko rozwijają się gruczoły mleczne, które między 16. a 22.
od Twojej diety. Smak wód wpływa również na to, z jaką tygodniem ciąży zaczynają wytwarzać siarę, czyli pierw-
częstotliwością i intensywnością dziecko będzie je poły- sze mleko. Jeśli w tym czasie zauważysz wypływające z
kać – im wody będą słodsze, tym wolniej. piersi krople mleka i poczujesz, że piersi się powiększyły,
Oprócz zmysłu smaku wrażliwe stają się także zmy- to znak, że wszystko jest w jak najlepszym porządku.
sły słuchu, wzroku i dotyku. Dziecko od 4. miesiąca
ciąży wykazuje wzmożoną reakcję na dźwięki – te-
raz już potrafi na przykład rozpoznawać Twój głos W 5. miesiącu ciąży zaczynają kształtować się
i bicie Twojego serca. Mów więc do niego, opowiadaj gusta muzyczne dziecka. Dzieci zarówno przed
mu bajki, puszczaj muzykę. Duże znaczenie ma śpiew przyjściem na świat, jak i tuż po narodzeniu prefe-
mamy, mówienie do dziecka i troska o to, aby unikać rują utwory Vivaldiego i Mozarta – badania dowo-
hałaśliwego otoczenia. dzą, że muzyka klasyczna uspokaja je i działa na
nie rozluźniająco.
Delikatną skórę dziecka pokrywa tłusta maź płodo-
wa, tzw. vernix caseosa, która zabezpiecza malusz-
ka przed działaniem wód płodowych. Maź jest mie-
szaniną wydzieliny z gruczołów łojowych dziecka
i złuszczonego naskórka.
Dziecko w 20. tygodniu ciąży ma już całkiem spore roz-
miary: mierzy około 25,6 cm i waży w przybliżeniu 300 g.
W 20. tygodniu ciąży Twój brzuch zacznie się szybko
powiększać. Do tego czasu Twoja masa ciała wzrośnie
20
o około 5-6 kilogramów. Możesz już zauważyć pierwsze
TYDZIEŃ
21 Tydzień
ciąży
Dwudziesty pierwszy tydzień to piąty miesiąc ciąży
czyli połowa drugiego trymestru. Do porodu zostało
jeszcze 19 tygodni.
W tym okresie ciąży mogą pojawić się pierwsze
skurcze przepowiadające. Co jeszcze czeka cię
w tym tygodniu ciąży?
W dwudziestym pierwszym tygodniu cią-
ży maluszek mierzy ok. 18 cm i waży 300 g. Podróżowanie w ciąży:
W tym czasie jego chrząstki układu kostnego za- • Pamiętaj w samochodzie o zapięciu pa-
czynają twardnieć i zamieniać się w kości, a nóż- sów bezpieczeństwa, aby były bardziej wy-
ki i rączki mają już odpowiednie proporcje. Układ godne i bezpieczne umieść dolny pas nisko,
nerwowy stale się rozwija, ruchy dziecka są coraz pod brzuchem
bardziej skoordynowane. Jego rytm zaczyna się • Ze względu na klimatyzację nawilżaj gar-
zmieniać. Następują naprzemiennie cykle spania
i aktywności. Kiedy spokojnie siedzisz lub sobie od- dło pijąc wodę
poczywasz maluszek zazwyczaj wierci się w Two- • Rób częste przerwy podczas podróży sa-
im brzuchu a kiedy jesteś aktywna to Twoje ruchy mochodem, będziesz się lepiej czuła i nie
kołyszą dziecko do snu. będziesz zaburzać krążenia
Przyszła mama w tym okresie ciąży odczuwa już
regularnie ruchy dziecka. Macica cały czas po- W drugim trymestrze ciąży możesz mieć zwięk-
większa się i przekracza już linię pępka, dzięki czemu szony apetyt. Warto jednak pamiętać, aby jeść
brzuszek jest już coraz bardziej widoczny. Pojawia- zdrowo i racjonalnie. Ciążowe zachcianki jak wia-
ją się teraz nowe objawy i bóle w ciąży. Najczęściej domo są różne natomiast należy zapewnić dziec-
kobiety w nocy skarżą się na skurcze łydek i stóp. ku jak najlepszą dietę bogatą w witaminy i składniki
Przyczyną tych dolegliwości jest przede wszystkim mineralne. Przyszła mama powinna też kontrolo-
zaburzona równowaga gospodarki takich elektro- wać swoją wagę. Choć można przybrać w ciąży
litów jak: wapno, fosfor, magnez i potas. Kolejna nawet powyżej dwudziestu kilogramów, każda ko-
niedogodność może wiązać się z obrzękniętą ślu- bieta musi wiedzieć jaki powinien być optymalny
zówką w nosie, która może powodować chrapanie przyrost wagi – i tego pilnować.
Dobra rada.
Pomyśl o swoich plecach. Wiele kobiet w ciąży co-
dziennie uskarża się na ból pleców. Zawsze kiedy
siedzisz, w pracy bądź w domu korzystaj z poduszki
lub podnóżka, aby unieść stopy ku górze. Jeśli na-
tomiast stoisz przez dłuższy czas i masz taką moż-
liwość, naprzemiennie stawiaj stopy na niewielkim
stołku czy podnóżku, aby zmniejszyć trochę napór
na krzyż. Podczas snu korzystaj z poduszki ciążo-
wej, która niweluje napięcie w mięśniach, zmniej-
szając przy tym dolegliwości bólowe.
21
TYDZIEŃ
21 Tydzień 22 Tydzień
ciąży ciąży
Dwudziesty pierwszy tydzień to piąty miesiąc ciąży Dwudziesty drugi tydzień ciąży to wyjątkowy
czyli połowa drugiego trymestru. Do porodu zostało czas, w którym możesz już w pełni cieszyć się
jeszcze 19 tygodni. ciążą: ustępują nudności, powraca dobra
W tym okresie ciąży mogą pojawić się pierwsze energia i ogólnie poprawia się samopoczucie.
skurcze przepowiadające. Co jeszcze czeka cię
w tym tygodniu ciąży?
W dwudziestym pierwszym tygodniu cią- W tym okresie ciąży dziecko waży ok 350 g i mierzy spuchnięte i krwawiące dziąsła. By zminimalizo-
ży maluszek mierzy ok. 18 cm i waży 300 g. Podróżowanie w ciąży: 19 cm. W dwudziestym drugim tygodniu ciąży malu- wać te objawy, używaj miękkiej szczoteczki i pasty
W tym czasie jego chrząstki układu kostnego za- • Pamiętaj w samochodzie o zapięciu pa- szek jest świadome swoich ruchów. Chwyta i pociąga chroniącej dziąsła.
czynają twardnieć i zamieniać się w kości, a nóż- sów bezpieczeństwa, aby były bardziej wy- pępowinę, dotyka swojej twarzy. Jego ciało pokryte jest W tym okresie ciąży mogą wystąpić skurcze Bra-
ki i rączki mają już odpowiednie proporcje. Układ godne i bezpieczne umieść dolny pas nisko, delikatnymi włoskami oraz mazią płodową. Nie ma za
nerwowy stale się rozwija, ruchy dziecka są coraz pod brzuchem dużo nagromadzonej tkanki tłuszczowej dlatego skóra xtona-Hicksa. Przygotowują one twoje ciało do
bardziej skoordynowane. Jego rytm zaczyna się • Ze względu na klimatyzację nawilżaj gar- jest nieco luźna i mało naciągnięta ale spokojnie w naj- porodu, nie powinny one być przyczyną zamar-
zmieniać. Następują naprzemiennie cykle spania bliższych czasie maluszek będzie miał jej coraz więcej. twień a naturalnym stanem. Łatwo tez można je
i aktywności. Kiedy spokojnie siedzisz lub sobie od- dło pijąc wodę Gałki oczne są już dobrze ukształtowane, ale pozostają odróżnić od skurczy porodowych. Są one bezbo-
poczywasz maluszek zazwyczaj wierci się w Two- • Rób częste przerwy podczas podróży sa- jeszcze zamknięte a tęczówka w tym okresie pozba- lesne i nie pojawiają się w regularnych odstępach
im brzuchu a kiedy jesteś aktywna to Twoje ruchy mochodem, będziesz się lepiej czuła i nie wiona jest pigmentu. Na tym etapie ciąży dziecko ma czasu. Trwają od około 30 sekund do 1 minuty. Po-
kołyszą dziecko do snu. będziesz zaburzać krążenia już charakterystyczny rytm snu i czuwania, Przesypia wodują one lekki ucisk który pojawia się w górnej
części brzucha i przechodzi do dołu.
Przyszła mama w tym okresie ciąży odczuwa już mniej więcej tyle czasu, co noworodek, czyli koło 14 go-
dzin. Jeżeli niepokoi cię brak aktywności dziecka i masz
regularnie ruchy dziecka. Macica cały czas po- W drugim trymestrze ciąży możesz mieć zwięk- wrażenie, że trwa on nietypowo długo możesz obudzić W dwudziestym drugim tygodniu ciąży możesz
większa się i przekracza już linię pępka, dzięki czemu szony apetyt. Warto jednak pamiętać, aby jeść malucha zjadając kostkę słodkiej czekolady lub pijąc odczuwać też znaczne wahania temperatu-
brzuszek jest już coraz bardziej widoczny. Pojawia- zdrowo i racjonalnie. Ciążowe zachcianki jak wia- kwaśny sok na przykład pomarańczowy. W dwudzie- ry oraz uderzenia gorąca – wszystko za spra-
ją się teraz nowe objawy i bóle w ciąży. Najczęściej domo są różne natomiast należy zapewnić dziec- stym drugim tygodniu ciąży maluszek reaguje też na wą szalejących w Twoim organizmie hormonów.
kobiety w nocy skarżą się na skurcze łydek i stóp. ku jak najlepszą dietę bogatą w witaminy i składniki odgłosy ze świata zewnętrznego – jego słuch jest już By czuć się komfortowo, warto zakładać ubrania
Przyczyną tych dolegliwości jest przede wszystkim mineralne. Przyszła mama powinna też kontrolo- dobrze rozwinięty. Wiele zmienia się również w jego z przewiewnych materiałów. Zimą natomiast moż-
zaburzona równowaga gospodarki takich elektro- wać swoją wagę. Choć można przybrać w ciąży organizmie. Narządy wewnętrzne dziecka zaczynają na ubierać więcej warstw, by w łatwy sposób do-
litów jak: wapno, fosfor, magnez i potas. Kolejna nawet powyżej dwudziestu kilogramów, każda ko- różne procesy – wątroba rozkłada bilirubinę a trzustka stosować strój do odczuwalnej temperatury.
niedogodność może wiązać się z obrzękniętą ślu- bieta musi wiedzieć jaki powinien być optymalny zaczyna produkować insulinę i glukagon.
zówką w nosie, która może powodować chrapanie przyrost wagi – i tego pilnować. Z przeprowadzonych badań wynika, że
Dobra rada. Ciekawostka. Poza zwykłymi ruchami maluszka najczęstszymi zachciankami pokarmowy-
można wyczuć także rytmiczne drgania brzucha –
Pomyśl o swoich plecach. Wiele kobiet w ciąży co- to czkawka. Nie musimy się martwić, nie jest ona mi w ciąży są:
dziennie uskarża się na ból pleców. Zawsze kiedy nieprzyjemna dla dziecka ale ma bardzo dobry • czekolada (33%),
siedzisz, w pracy bądź w domu korzystaj z poduszki wpływ na jego rozwój ponieważ pozwala ćwiczyć
lub podnóżka, aby unieść stopy ku górze. Jeśli na- przeponę i doskonalić pracę układu oddechowego. • innego rodzaju słodycze (20%),
tomiast stoisz przez dłuższy czas i masz taką moż- • owoce cytrusowe i soki (19%).
liwość, naprzemiennie stawiaj stopy na niewielkim Brzuch przyszłej mamy bardzo szybko rośnie, dla-
stołku czy podnóżku, aby zmniejszyć trochę napór tego warto nawilżać go odpowiednimi kremami czy
na krzyż. Podczas snu korzystaj z poduszki ciążo- olejkami aby uniknąć rozstępów. Należy również
wej, która niweluje napięcie w mięśniach, zmniej- zadbać o zdrowie nóg – kobiety w ciąży są bardziej
szając przy tym dolegliwości bólowe. podatne na powstanie żylaków. Jeśli mamy pra-
cę siedzącą lub przy komputerze to pamiętajmy
o tym aby odpoczywać w domu z nogami z no-
gami uniesionymi powyżej tułowia. W dwudzie-
21 stym drugim tygodniu ciąży mogą dokuczać Ci też 22
TYDZIEŃ TYDZIEŃ
23 Tydzień
ciąży
Maluszek w dwudziestym trzecim tygodniu ciąży dzień należy pilnie skontaktować się z lekarzem. Takie
może mieć już ok. 20 cm a jego waga może wy- obrzęki musza być pod kontrolą ponieważ mogą bo-
nosić ok. 550 gramów. To już jest maleńki noworo- wiem być oznaką początków nadciśnienia ciążowego.
dek, choć jeszcze nie jest gotowy do samodzielnego
życia. Dwudziesty trzeci tydzień ciąży to istotny czas Ważne.
w rozwoju dziecka. W tym tygodniu szczególnie roz- Dziecko cały czas rośnie oraz przybiera na wadze
wija się wzrok i słuch. Maluszek zaczyna już słyszeć więc potrzebuje dużo odpowiednich składników od-
odgłosy Twojego ciała: bicie serca, szum krwi, odgłosy żywczych, które otrzymuje od ciebie. W tym czasie po-
trawienia. Już wkrótce zacznie tez rozpoznawać twój winnaś bardziej obserwować swój organizm. Jeśli wy-
głos a potem głos taty. To idealny moment, aby za- stępuje złe samopoczucie oraz zawroty głowy, jesteś
cząć mówić do dziecka, śpiewać piosenki czy czytać często przemęczona i osłabiona, to może oznaczać
bajki. Skóra jego jest jeszcze bardzo pomarszczona że masz anemię. Anemia w ciąży zdarza się bardzo
i przezroczysta, ale z dnia na dzień przybywa jej często, i jeżeli masz takie objawy to może i ciebie doty-
tkanki tłuszczowej, rosną już włosy i brwi. czyć. Koniecznie trzeba zgłosić się do lekarza prowa-
dzącego, który zleci odpowiednie badanie krwi. Jeśli
Na początku szóstego miesiąca coraz częściej okaże się, że są niedobory żelaza to lekarz zaleci od-
i mocniej można poczuć ruchy dziecka. Maluch ma powiednią dietę bogatą w żelazo oraz suplementację.
jeszcze bardzo dużo miejsca na fikołki i rozpychanie.
Przez skórę brzucha można zauważyć kopiące nóżki
lub rączki. W dwudziestym trzecim tygodniu u mamy Wykaz badań:
można też zauważyć parę kilogramów więcej, a od • Badanie USG
tego momentu przyrost wagi będzie w miarę regular- • Ogólne badanie moczu,
ny - około pół kilograma tygodniowo. Razem z brzusz- • Morfologia krwi
kiem rosną również piersi, które powoli przygotowują • Badanie na wykrycie przeciwciał
się do karmienia maluszka. odpornościowych
Włosy i paznokcie przyszłej mamy. W drugiej poło- • Badanie na stężenie glukozy we krwi,
wie ciąży można zaobserwować, że włosy i paznok- • Badanie w kierunku toksoplazmozy
cie stają się zdrowsze i piękniejsze. Jest to czas, w któ-
rym kobieta może pochwalić się olśniewającą urodą.
Dzieje się tak ponieważ wzrasta poziom estrogenów,
dzięki czemu stan włosów i paznokci ulega popra-
wie, włosy rosną szybko, są gęstsze i bardziej lśniące,
a paznokcie twardsze i nie łamią się.
Dolegliwości w ciąży. W tym czasie ciąży mogą już
zacząć dokuczać obrzęki. Kiedy są niewielkie i poja-
wiają się wieczorem, a po nocy znikają to wszystko jest
w porządku ale jeśli obrzęki (stopy, nogi w okolicach
23
kostek, palce u rąk i dłonie) utrzymują się przez cały
TYDZIEŃ
24 Tydzień
ciąży
Według kalendarza ciąży 24 tydzień ciąży przypada
na szósty miesiąc ciąży. Twoje dziecko coraz
bardziej zaczyna przypominać noworodka i jego
waga powiększa się z tygodnia na tydzień.
Podobnie dzieje się z brzuchem mamy – jest on
widoczny, w dodatku coraz większy cięższy.
W dwudziestym czwartym tygodniu ciąży dziecko mie- zmienność nastrojów oraz problemy ze skupieniem
rzy 22-28 cm i waży ok. 600-700 gramów. W tym cza- uwagi. Zapominanie o ważnych spotkaniach czy pro-
sie ulega stabilizacji rytm dnia malucha. Często najwięk- duktach z listy zakupów jest normalne. W tym tygodniu
sza aktywność dziecka przypada na czas odpoczynku można zaobserwować również wzrost apetytu.
mamy. W dwudziestym czwartym tygodniu, dziecko sta-
je się coraz bardziej wrażliwe na odgłosy z otoczenia oraz Badanie tolerancji glukozy. Kilka procent kobiet cierpi
odczuwa nastroje matki. Warto więc, zadbać o spokój na cukrzycę ciążową. Objawia się ona spadkiem produk-
i relaks. W tym tygodniu życia dziecka płuca przygoto- cji insuliny, przez co wzrasta ilość glukozy we krwi, którą
wują się do samodzielnej pracy, ale nadal wypełnione są organizm nie potrafi się pozbyć. Cukrzyca ciążowa może
płynem owodniowym. To też czas, w którym wzmacnia mieć negatywny wpływ na dziecko – na zwiększenie lub
się kręgosłup – coraz bardziej podpiera już ciało malucha. zmniejszenie masy maluszka, a także powodować jego
Narządy wzroku są w pełni ukształtowane, tylko tęczówka problemy zdrowotne w przyszłości. Na szczęście, łatwo
w najbliższych tygodniach ulegnie pigmentacji. ją wykryć, a badanie poziomu cukru po wypiciu odpo-
wiedniego roztworu glukozy przeprowadza się u wszyst-
Bardzo ważne znaczenie dla rozwoju maluszka ma płyn kich kobiet w ciąży pomiędzy 24. a 28. tygodniem ciąży.
owodniowy, otaczający jego ciało. Dzięki niemu dziecko Kontrolowana i leczona cukrzyca ciążowa nie będzie
może łatwo się poruszać, jest chronione przed urazami z ze- miała wpływu na dziecko, a po ciąży minie.
wnątrz, mniej hałasu do niego dociera oraz utrzymuje stałą
temperaturę wewnątrz macicy. Ilość płynu owodniowego Ból brzucha. Jeśli w dwudziestym czwartym tygodniu
wpływa również na wzrost noworodka, jeśli jego objętość się ciąży czujesz, że masz twardy brzuch, odczuwasz bóle
zmniejsza, wówczas tempo wzrostu maluszka jest wolniejsze, podobne do menstruacyjnych, występują skurcze lub
a tym samym dziecko rodzi się mniejsze. tępy ból w krzyżu - koniecznie pojedź do lekarzowi. To
mogą być znaki zapowiadające przedwczesny poród.
W dwudziestym czwartym tygodniu brzuch mamy Nie martw się jednak na zapas – dzieci urodzone w
robi się coraz większy. Na skórze mogą pojawić się tym czasie mają dużą szansę na przeżycie. Pamiętaj,
pierwsze rozstępy dlatego ważne jest stosowanie odpo- że nie można lekceważyć żadnych niepokojących ob-
wiednich kremów czy olejków. Kobiety w ciąży w tym jawów. Co więcej, na tym etapie ciąży, dobrze już mieć
okresie często skarżą się na duszności, zgagę oraz uczu- już wybrany szpital, do którego można się udać gdy
cia ucisku na pęcherz moczowy. Odczuwają też zmien- rozpocznie się poród. Warto opracować trasę dojaz-
ność nastrojów oraz problemy ze skupieniem uwagi. du, i być w każdej chwili przygotowanym i gotowym.
Zapominanie o ważnych spotkaniach czy produktach
z listy zakupów jest normalne. W tym tygodniu można Dieta mamy. Podczas ciąży należy unikać
zaobserwować również wzrost apetytu. ziół i przypraw takich jak:
W dwudziestym czwartym tygodniu brzuch mamy • mięta • przywrotnik pospolity • bazylia,
robi się coraz większy. Na skórze mogą pojawić się • jałowiec • lawenda • szałwia • cynamon.
pierwsze rozstępy dlatego ważne jest stosowanie od-
powiednich kremów czy olejków. Kobiety w ciąży w Nie wolno też jeść: surowego mięsa i jaj, niepastery-
tym okresie często skarżą się na duszności, zgagę oraz zowanych wyrobów mlecznych, majonezu i serów
24
uczucia ucisku na pęcherz moczowy. Odczuwają też pleśniowych.
TYDZIEŃ
25 Tydzień
ciąży
W dwudziestym piątym tygodniu ciąży zachodzi
szereg zmian w rozwoju dziecka i organizmie mamy.
Sprawdź co się może wydarzyć w tym czasie.
Waga dziecka w tym tygodniu ciąży waha się Mamo dbaj o siebie – dobre samopoczucie, odpo-
w okolicy 700-800 g, a jego wzrost z wyprostowa- wiednia kondycja fizyczna oraz psychiczną, a także
nymi nóżkami wynosi ok 31 cm. Dziecko rośnie teraz dieta bogata w składniki odżywcze ułatwi poród. Jeśli
bardzo szybko, nabiera tkanki tłuszczowej, a jego po- jeszcze o nim nie myślisz, to niebawem może pojawić
szczególne części ciała stają się coraz bardziej propor- się strach przed porodem, który będzie przyczyną
cjonalne. Potrafi już otwierać oczy, wykonywać precy- stresu, a stres w trzecim trymestrze ciąży jest jedną
zyjne zaplanowane ruchy. Jego skóra staje się coraz z przyczyn przedwczesnego porodu.
mniej przezroczysta, nabiera różowego koloru. Układ
kostny staje się coraz twardszy, ponadto wzmacnia- W okresie od 21. do 28. tygodnia ciąży przyszła mama
ją się mięśnie maluszka. Intensywnie rozwija się układ powinna wykonać szereg badań sprawdzających
oddechowy, a w małych płuckach powstają oskrzeliki swój organizm. To przede wszystkim badanie stężenia
i pęcherzyki płucne. Także nos staje się drożny. glukozy we krwi, ogólne badanie moczu, morfologia
i kontrolne USG. Warto poprosić lekarza o zrobienie
W dwudziestym piątym tygodniu ciąży waga przy- cytologii, badania na toksoplazmozę oraz badania
szłej mamy wynosi o około 7-8 kg więcej od wagi przeciwciał anty-Rh tylko w wypadku jeżeli twoja krew
sprzed ciąży. To właśnie w drugim trymestrze ciąży posiada Rh-.
kobieta najwięcej przybiera dodatkowych kilogramów
w stosunku do całej ciąży. W tym czasie zachodzi wiele Zalecenia – zapisz się do szkoły rodzenia
zmian w organizmie kobiety. Macica ma średnicę 25 Szkoła rodzenia to miejsce, które przygotowuje do
centymetrów. Narządy jamy brzusznej przesuwają porodu oraz początków macierzyństwa. Zajęcia pro-
się do góry, co może powodować ucisk na przeponę. wadzone są zazwyczaj przez doświadczoną położną,
Zmienia się też oddech przyszłej mamy, może stać która rzetelnie przekazuje informację oraz pomaga
się on płytszy a w wyniku nadmiaru dwutlenku węgla mamom radzić sobie z codziennymi problemami. Na
może powodować senność i zadyszkę. Warto zatem zajęcia zazwyczaj przyszłe mamy zabierają swoich
nie męczyć się zbytnio, w ciągu dnia sobie poleniucho- partnerów dzięki czemu oboje jesteście przygotowa-
wać a podczas snu położyć sobie pod głowę dodat- ni do rodzicielstwa. Podczas lekcji można posłuchać
kową poduszkę co pozwoli na łatwiejsze oddychanie. o prawidłowym rozwoju dziecka i przebiegu ciąży oraz
Kobiety w ciąży też mogą mieć problemy z porusza- porodu, jak przebiega połóg i jak sobie radzić z nowo-
niem. Powiększający się brzuch oraz bardziej rozluź- rodkiem.
nione stawy powodują zmianę postawy ciała. Wystę-
pują też skurcze Braxtona Hicksa. To lekkie napinania
macicy, pojawiają się nieregularnie i są bezbolesne.
Dieta mamy. Podczas ciąży należy unikać
ziół i przypraw takich jak:
• bóle w pachwinach • bezsenność • zgaga
• wzdęcia • obrzęki nóg • hemoroidy
• zaparcia.
25
TYDZIEŃ
26 Tydzień
ciąży
Dwudziesty szósty tydzień to ostatni
pełny tydzień drugiego trymestru.
Twój maluszek jest już coraz większy.
Waga dziecka ważonego w 26 tygodniu ciąży w drugim i trzecim trymestrze. Ich przyczyną są
wynosi około 900 g a jego wzrost dochodzi do zmiany hormonalne w organizmie kobiety (wyż-
około 33 cm. Maluszek pięknie przybiera na wa- szy poziom progesteronu powoduje spowolnienie
dze i świetnie już rozpoznaje smak kwaśny, słod- pracy jelit) a także powiększona macica, która
ki, ostry czy słony. Często też już na tym etapie napiera na jelita. Długie przerwy pomiędzy wy-
obraca się główką do dołu, żeby być odpowied- próżnieniami mogą doprowadzić do powstania
nio przygotowanym do porodu. Jeszcze zostało bolesnych żylaków odbytu. Dlatego z zaparciami
sporo czasu do jego rozpoczęcia, ale im większe warto walczyć wszelkimi dostępnymi sposobami.
dziecko, tym trudniej przybrać mu będzie od- Co warto zrobić by uporać się z problemem:
powiednią pozycję. W tym okresie ciąży płuca
zaczynają też intensywnie dojrzewać co stano-
wi bezpośrednie przygotowanie do przyjścia na • Pić dużo wody – najlepiej niegazowanej niskoz-
świat i rozpoczęcia oddychania. Następuje dalsze mineralizowanej
doskonalenie narządów zmysłów, w tym słuchu. • Pić świeżo wyciskane soki z owoców oraz warzyw
Dziecko zaczyna reagować na określone dźwięki, • Jeść kilka razy dziennie świeże warzywa i owoce
głosy, muzykę. a także produkty zbożowe pełnoziarniste
Pod koniec drugiego trymestru ciąży wiąże się • Sięgać po suszone owoce
• Zrezygnować z potraw smażonych, tłustych,
także z problemami skórnymi u przyszłej mamy. a także ze słodyczy
Coraz bardziej napięta skóra swędzi szczególnie • Jeść regularnie niezbyt duże posiłki.
na brzuchu, udach, piersiach i pojawiają się na niej • Ruch wspomaga też pracę jelit wiec wskazana
rozstępy. Warto zastosować odpowiednie prepa- jest aktywność fizyczna oczywiście w miarę moż-
raty kosmetyczne nie tylko na brzuch ale też na liwości
inne partie ciała szczególnie piersi i uda. Kolejnym
naturalnym dla tego okresu ciąży zjawiskiem jest
wyciek żółtawej wydzieliny z brodawek. W ten
sposób piersi przygotowują się do produkcji po-
karmu, który będzie potrzebny już po urodzeniu
dziecka.
Ważne. W dwudziestym szóstym tygodniu cią-
ży płód potrzebuje dużo wapnia, by jego kości
twardniały. Ten pierwiastek czerpie z organizmu
mamy, zatem ważne jest, by w tym czasie kobie-
ty w ciąży przyjmowały w posiłkach jak najwięcej
tego składnika.
Problemowe zaparcia. Choć zaparcia nie wiążą
się z większymi zagrożeniami, często powodują
26
problemy. Dolegliwości zazwyczaj pojawiają się
TYDZIEŃ
27 Tydzień
ciąży
Dwudziesty siódmy tydzień ciąży jest pierwszym
tygodniem siódmego miesiąca ciąży a umownie jest
też pierwszym tygodniem trzeciego trymestru.
Od tego czasu dziecko w szybkim tempie będzie jest to fałszywy alarm ale nigdy takiej sytuacji nie
przybierało masę oraz nastąpi dalszy rozwój można wykluczyć więc w przypadku wątpliwości
układów i narządów tak aby po porodzie był zdol- należy jak najszybciej udać się do lekarza prowa-
ny do samodzielnego życia. dzącego.
Maluszek waży już ok 1 kg, i mierzy ok 34 cm. Od WAŻNE. W tym okresie ciąży nie zapominaj o ćwi-
teraz z każdym dniem dziecko magazynuje tkan- czeniu mięśni Kegla. Ich wzmocnienie minimalizuje
kę tłuszczową i powiększa swoją wagę w dość ryzyko pęknięcia krocza podczas porodu. Ćwicze-
szybkim czasie. Jego rozwój jest dynamiczny. nia mięśni Kegla należy wykonywać na pustym
Ma w pełni ukształtowane oczy, nos, usta i uszy. pęcherzu. Napinamy mięśnie tak, aby próbować
Dziecko już widzi, jego tęczówka ma kolor niebie- zatrzymać strumień moczu i tak trzymamy przez
ski. Mózg staje się coraz bardziej pofałdowany. kilka sekund. Po kilkusekundowej przerwie ćwi-
Twój maluszek ma też doskonale rozwinięty smak czenia powtarzamy. Wystarczy robić kilka serii
i już w tej chwili kształtują się jego upodobania dziennie.
smakowe więc warto bardziej zajadać się owoca-
mi niż słodyczami. Dziecko chętnie też się rusza,
wykonuje szereg fikołków, wierzga i rozpycha się. PROFESJONALNA POMOC
Jednak jego ruchy mogą być zróżnicowane: cza- Na tym etapie ciąży warto rozważyć opcję
sem może być aktywny a innym razem spokoj- zatrudnienia położnej, która pomoże ci i wes-
ny. Przyszłe mamy powinny szczególnie zwracać prze cię podczas porodu oraz po urodzeniu
uwagę na ruchy dziecka. Jeżeli będą słabsze niż dziecka. Doula czyli profesjonalna pomoc to
zazwyczaj nawet po zjedzeniu posiłku o wyrazi-
stym smaku należy w dość krótkim czasie udać doskonałe rozwiązanie dla kobiet, które mają
się do lekarza w celu wykonania badania KTG. wielkie obawy związane z porodem i pielę-
gnacją noworodka. Przyszłe mamy, które nie
Na początku trzeciego trymestru brzuszek mogą liczyć w tym trudnym czasie na bliskich
mamy coraz bardziej utrudnia codzienne funk- coraz częściej zatrudniają taką pomoc. Koszt
cjonowanie. Nawet odpoczynek nie jest już tak
regenerujący jak w poprzednich tygodniach. Do- nie jest niski ale jest bardzo nieoceniony i war-
datkowo problemy może stwarzać nacisk na or- to przemyśleć takie rozwiązanie.
gany wewnętrzne i tu może pojawić się nie tylko
częste oddawanie moczu, ale także może wystą-
pić jego nietrzymanie. Jeśli przyszłe mamy zma-
gają już się z takim problemem warto zakładać
wkładki higieniczne dla zachowania komfortu.
Zmieniają się też skurcze Braxtona-Hicksa, któ-
re są częstsze i intensywniejsze. Czasami są tak
silne, że kobiety udają się do szpitala, myśląc, że
za chwile rozpocznie się poród. Zazwyczaj jednak
27
TYDZIEŃ
28 Tydzień
ciąży
Maluszek w dwudziestym ósmym tygodniu ciąży całego porodu . Aby tego uniknąć i bardziej zaufać
osiąga około 37 cm wzrostu i waży już ponad 1 kg. swojemu ciału, warto popracować nad oddechem,
Meszek płodowy na ciele zanika, pozostając tylko na starając się oczyścić umysł ze wszystkich myśli ne-
plecach i ramionach. W dalszym ciągu rosną włosy i gatywnych. Oprócz technik oddechowych ważny jest
paznokcie. Rozwój mózgu jest też bardzo intensywny odpoczynek aby zebrać siły i dobrze przygotować
i ma już charakterystyczne pofałdowanie. Powstają organizm. Poród też warto zaplanować. Dużą wie-
też nowe połączenia pomiędzy komórkami nerwo- dze i wsparcie oferują szkoły rodzenia. Warto wybrać
wymi oraz wzorce pamięciowe ruchów. Dziecko co- taką, która jest prowadzona przy szpitalu jaki wybra-
raz lepiej reaguje na bodźce z zewnątrz m.in. głos i liśmy do porodu. Dzięki temu przyszła mama będzie
dotyk – udowodniono, że głos matki działa uspoka- mogła dokładnie zapoznać się z wyglądem oddziału
jająco i potrafi obniżyć tętno dziecka. Maluszek cały położniczego i poznać zasady i zwyczaje panujące w
czas powiększa swoje rozmiary i powoli zaczyna mieć placówce.
mniej miejsca na wykonywanie swobodnych akroba-
cji natomiast nadal przekręca się i porusza rączkami WAŻNE. Przyszła mama powinna unikać kofeiny –
i nóżkami. Dziecko zaczyna też oddychać regularnie występuje nie tylko w kawie ale też w coca-coli, pepsi
(wcześniejsze ruchy oddechowe były bardzo spon- oraz w czarnej herbacie. Lepiej pić wodę, świeżo wy-
tanicznie, w nieregularnych odstępach czasowych). ciskane soki czy domowe kompoty owocowe.
Dziewczynki w dwudziestym ósmym tygodniu cią-
ży mają całkowicie rozwinięte zewnętrzne oraz we-
wnętrzne narządy płciowe natomiast u chłopców ją- Badania w 28 tygodniu ciąży
dra mogły już się przemieścić do worka mosznowego • morfologia
albo dopiero ten proces nastąpi po narodzinach. • badanie ogólne moczu
Dolegliwości przyszłej mamy: • pomiar ciśnienia krwi
• usg rozwoju płodu
• spłycenie oddechu, zadyszka • badanie w kierunku wykluczenia konfliktu
• bezsenność serologicznego.
• skurcze Braxtona-Hicksa
• opuchlizna
• wyciek pokarmu Niepokojące objawy
• ból kręgosłupa Jeśli odczuwasz swędzenie, pieczenie w okolicach
• rwa kulszowa intymnych oraz pojawiły się białe upławy, najpraw-
• bóle głowy dopodobniej oznacza to, że cierpisz na stan zapalny
• zgaga, zaparcia pochwy. Co prawda takie sytuacje w ciąży są bardzo
W trzecim trymestrze ciąży może wystąpić u przy- częste, jednak nie warto ich ignorować. Jeżeli u Cie-
szłych mam stres związany ze zbliżającym się bie wystąpią to zgłoś się do lekarza. Takie zapalenia
porodem. Z jednej strony nie można się już docze- leczone są zazwyczaj kremami lub czopkami.
kać rozwiązania i przytulenia maluszka , a z drugiej
strony większość kobiet boi się bólu oraz przebiegu
28
TYDZIEŃ
29 Tydzień
ciąży
W dwudziestym dziewiątym tygodniu ciąży
dziecko mierzy ok 37 cm i waży ok 1250 gra-
mów. W ciągu 11 tygodni podwoi swoją masę.
W organizmie maluszka rozwijają się płuca, któ-
re już niedługo będą gotowe do samodzielnej
pracy. W dalszym ciągu magazynowana jest
tkanka tłuszczowa zapewniająca utrzymanie
odpowiedniej temperatury ciała tuż po narodzi-
nach. W tym tygodniu dziecko posiada już zdol- czuć się zmęczona i ociężała. W tym czasie
ność skupiania wzroku na jednym punkcie oraz często też występuje syndrom wicia gniazda
potrafi mrugać. czyli nieodparta potrzeba przygotowania spe-
Brzuszek przyszłej mamy jest już okrągły cjalnego miejsca dla maluszka. Dzieje się tak
i okazały. W siódmym miesiącu ciąży można na skutek wydzielania oksytocyny więc war-
przytyć ok 5-6 kg więc sporo ale trzeba pamię- to wykorzystać dodatkowy pokład energii na
tać, że większa część dodatkowych kilogra- przygotowanie pokoju luk kącika dla malusz-
mów to masa dziecka oraz wód płodowych. ka.
Tak jak w pozostałych tygodniach tak i w tym DOBRE RADY:
warto zadbać o dobrą kondycję oraz odpo- - Spożywaj produkty pełnoziarniste oraz
wiednią dietę. Bądź aktywna poprzez odpo- bogate w wapno, żelazo i białko
wiednią dla ciebie formę ruchu np. jogę, spacer - Kiedy skóra swędzi masuj ją balsamem -
czy taniec. Nie zapominaj też o odpowiednim drapanie tylko nasili swędzenie.
odżywianiu. Ważne są pokarmy pełnoziarniste - Chodź do szkoły rodzenia i wykonuj
takie jak: kasza, ryż czy ciemne pieczywo. zalecane ćwiczenia.
Ciąża to okres prawdziwych zmian nie tylko
fizycznych ale też emocjonalnych. Niech nie W dwudziestym dziewiątym tygodniu cią-
zdziwią cię oraz twojego partnera ciągłe wa- ży przyszłej mamie w dalszym ciągu mogą
hania nastrojów. Czujesz, że nie możesz się już dokuczać takie objawy jak:
doczekać maluszka i odczuwasz wielkie pod- • żylaki nóg, hemoroidy, mrowienie nóg
niecenie i euforię ale jak pomyślisz o porodzie • opuchlizna kończyn dolnych i górnych
oraz o zmianach, które was czekają po naro- • nietrzymanie moczu,
dzinach to odczuwasz strach i przerażenie. To • problemy ze snem
normalne i ten stan minie, tylko potrzeba tro- • zaparcia, zgaga,
chę cierpliwości. W nocy przyszłe mamy mogą • skurcze Braxtona-Hicksa i bóle pleców
mieć też problemy ze snem, spowodowane
m.in. aktywnością malucha dlatego tak ważny
jest odpoczynek w dzień.
Trzeci trymestr ciąży to idealny czas na przy-
gotowanie wyprawki dla dziecka. Nie warto
zostawiać wszystkiego na ostatnią chwilę po-
nieważ po pierwsze nie wiadomo, kiedy do-
kładnie nastąpi poród a po drugie im bardziej
jest zaawansowana ciąża tym kobieta może 29
TYDZIEŃ
29 Tydzień 30 Tydzień
ciąży ciąży
30. tydzień ciąży to trzeci tydzień 7. miesiąca
W dwudziestym dziewiątym tygodniu ciąży ciąży i trzeci tydzień 3. trymestru. Do porodu
dziecko mierzy ok 37 cm i waży ok 1250 gra- zostało tylko 10 tygodni. Twój maluszek
mów. W ciągu 11 tygodni podwoi swoją masę.
W organizmie maluszka rozwijają się płuca, któ- powoli przygotowuje się do życia po
re już niedługo będą gotowe do samodzielnej drugiej stronie Twojego brzuszka!
pracy. W dalszym ciągu magazynowana jest
tkanka tłuszczowa zapewniająca utrzymanie
odpowiedniej temperatury ciała tuż po narodzi-
nach. W tym tygodniu dziecko posiada już zdol- czuć się zmęczona i ociężała. W tym czasie Twoje dziecko waży już około 1,5 kg i mierzy około W ostatnim trymestrze ciąży wracają dolegliwości
ność skupiania wzroku na jednym punkcie oraz często też występuje syndrom wicia gniazda 39-43 centymetrów wzrostu. Maluszek w tym cza- charakterystyczne dla pierwszych trzech miesięcy
potrafi mrugać. czyli nieodparta potrzeba przygotowania spe- sie intensywnie przybiera na masie – średnio ok 200 ciąży. Znów pojawia się potrzeba częstego oddawa-
Brzuszek przyszłej mamy jest już okrągły cjalnego miejsca dla maluszka. Dzieje się tak g tygodniowo. Zaczyna się także układać w pozycję nia moczu oraz ustawiczne zmęczenie. Jest ono wy-
nikiem nacisku na przeponę, co z kolei spłyca oddech.
główkową. O tym, że dziecko zmieniło swoje poło-
i okazały. W siódmym miesiącu ciąży można na skutek wydzielania oksytocyny więc war- żenie w macicy, może świadczyć odmienne odczu- Możesz odczuwać też zgagę, niestrawność, wzdęcia i
przytyć ok 5-6 kg więc sporo ale trzeba pamię- to wykorzystać dodatkowy pokład energii na wanie ruchów dziecka, np. zawsze czułaś je na dole wszystkie niefajne dolegliwości ze strony układu po-
tać, że większa część dodatkowych kilogra- przygotowanie pokoju luk kącika dla malusz- brzucha, a aktualnie czujesz kopnięcia na przykład karmowego. W 30. tygodniu ciąży bolą również piersi.
mów to masa dziecka oraz wód płodowych. ka. pod żebrami. Jeśli jednak maluch jest w dalszym cią- Siara - kremowa substancja sącząca się z sutków -
Tak jak w pozostałych tygodniach tak i w tym DOBRE RADY: gu skierowany głową do góry, nie martw się – cza- nie powinna wzbudzać niepokoju. Gruczoły mleczne
warto zadbać o dobrą kondycję oraz odpo- - Spożywaj produkty pełnoziarniste oraz sami dziecko obraca się tuż przed porodem. Gdyby już teraz przygotowują się na produkcję pokarmu,
wiednią dietę. Bądź aktywna poprzez odpo- bogate w wapno, żelazo i białko jednak już w tej chwili przyszedł na świat, miałby aż który będzie potrzebny już tuż po porodzie. Ból krę-
wiednią dla ciebie formę ruchu np. jogę, spacer - Kiedy skóra swędzi masuj ją balsamem - 95-procentowe prawdopodobieństwo przeżycia. gosłupa także cię nie ominie. Dodatkowe kilogramy,
czy taniec. Nie zapominaj też o odpowiednim drapanie tylko nasili swędzenie. 30. tydzień ciąży to moment, w którym możesz za- którymi jest obciążony, sprawiają, że jest nienatural-
nie nadwyrężony. Bardzo pomocne mogą okazać się
odżywianiu. Ważne są pokarmy pełnoziarniste - Chodź do szkoły rodzenia i wykonuj uważyć, że ruchy dziecka mogą być mniej gwał- właśnie ćwiczenia dla kobiet w ciąży. Podstawą jest
takie jak: kasza, ryż czy ciemne pieczywo. zalecane ćwiczenia. towne. Wynika to z faktu, że jest już coraz większe natomiast to, by dodatkowo nie obciążać kręgosłupa.
Ciąża to okres prawdziwych zmian nie tylko i ma coraz mniej miejsca w brzuchu. Na tym etapie
ciąży bardzo szybko dojrzewa też mózg dziecka. W
fizycznych ale też emocjonalnych. Niech nie W dwudziestym dziewiątym tygodniu cią- każdej sekundzie tworzą się nowe połączenia neuro- Wskazówki dla mamy:
zdziwią cię oraz twojego partnera ciągłe wa- ży przyszłej mamie w dalszym ciągu mogą nów, powstają fałdy i zwoje. Mózg nabiera właściwe- • Pamiętaj o systematycznym nakładaniu
hania nastrojów. Czujesz, że nie możesz się już dokuczać takie objawy jak: go dla niego kształtu. W 30. tygodniu ciąży kształtuje kremu na brzuch, uda i pośladki, co pozwoli
doczekać maluszka i odczuwasz wielkie pod- • żylaki nóg, hemoroidy, mrowienie nóg się również ośrodek odpowiedzialny za regulowanie zwiększyć elastyczność skóry, jej napięcie oraz
niecenie i euforię ale jak pomyślisz o porodzie • opuchlizna kończyn dolnych i górnych temperatury ciała. Rozwija się też cały układ ruchu jędrność dzięki czemu unikniesz rozstępów.
oraz o zmianach, które was czekają po naro- • nietrzymanie moczu, - przyrasta tkanka mięśniowa i kształtują się kości a • Jeżeli nosisz pierścionki, to już na tym etapie
dzinach to odczuwasz strach i przerażenie. To • problemy ze snem także następuje też rozwój płuc. Również powiększe- powinnaś je zdjąć – daj odpocząć swoim dło-
normalne i ten stan minie, tylko potrzeba tro- • zaparcia, zgaga, nie ilości tkanki tłuszczowej sprawia, że dziecku jest niom do momentu, kiedy opuchlizna nie będzie
chę cierpliwości. W nocy przyszłe mamy mogą • skurcze Braxtona-Hicksa i bóle pleców coraz ciaśniej. Wszystkie układy i narządy przygoto- się pojawiać
• regularnie mierz ciśnienie
wują się do porodu i do przyjścia malucha na świat.
mieć też problemy ze snem, spowodowane
m.in. aktywnością malucha dlatego tak ważny W 30. tygodniu ciąży brzuch jest mocno zaokrą-
jest odpoczynek w dzień. glony i ma spore rozmiary. Powoduje on wiele pro- Wybór lekarza. Nie jest za wcześnie, aby zacząć
szukać lekarza pediatry dla Twojego dziecka. Właści-
blemów przy wykonywaniu codziennych czynności a
Trzeci trymestr ciąży to idealny czas na przy- także ze snem. Dodatkowo, kiedy mama odpoczy- wie, im wcześniej, tym lepiej. Ważne jest, by znaleźć
gotowanie wyprawki dla dziecka. Nie warto wa, dzieciątko w brzuchu zazwyczaj jest nadmierne specjalistę, przy którym będziesz czuć się dobrze,
zostawiać wszystkiego na ostatnią chwilę po- aktywne. Jeśli wstajesz rano niewyspana, powinnaś komfortowo i do którego będziesz mogła zawsze za-
nieważ po pierwsze nie wiadomo, kiedy do- dużo odpoczywać i robić sobie drzemki w ciągu dnia. dzwonić w razie potrzeby. Zapytać też można swoich
kładnie nastąpi poród a po drugie im bardziej Warto, też zwrócić uwagę na swoją dietę i wagę – w znajomych, kogo polecają lub poszukać w Internecie
jest zaawansowana ciąża tym kobieta może 29 tym okresie ciąży można przytyć aż 1,5 kg na tydzień! opinii innych mam. 30
TYDZIEŃ TYDZIEŃ
31 Tydzień
ciąży
31. tydzień ciąży to już końcówka 7. miesiąca
ciąży. Do końca ciąży pozostało już tylko
9 tygodni. Dziecko nadal bardzo szybko
rośnie i stale się zmienia, nabywając przy
tym nowych umiejętności.
W 31. tygodniu ciąży Twoje dziecko mierzy 41 oddychać w ciągu trzech-czterech tygodni.
cm i waży ok 1600 gram. Ma już dobrze rozwi- Jeśli natomiast pojawi się ryzyko wystąpie-
nięte narządy wewnętrzne i zewnętrzne, włącz- nia przedwczesnego porodu, to lekarz może
nie z mózgiem i układem nerwowym. System zlecić podanie odpowiednich leków sterydo-
odpornościowy maluszka wciąż się rozwija. Po- wych, które przyspieszą ten rozwój i przygo-
przez pępowinę dziecko otrzymuje od mamy tują dziecko do szybszego przyjścia na świat,
przeciwciała, które po urodzeniu pomogą mu w zmniejszając ryzyko zaburzeń oddychania.
walce z infekcjami. Teraz kształtuje się jego indy- Poprzez obserwację można wyraźnie zauwa-
widualny temperament. Jeśli nieustannie wierci żyć okresy snu i aktywności dziecka. Dziecko
się w brzuchu, to po urodzeniu maluszek będzie posiada rozwinięty porządek dnia, określone
energiczny i żywiołowy. Jeśli jest natomiast spo- pory snu, aktywnego czuwania i spokojnego
kojny to podobnie będzie się zachowywał po czuwania. Prawdopodobnie związane są one z
przyjściu na świat. twoją aktywnością, porami odpoczynku czy roz-
Ciekawostka. Dziecko pije płyn owodniowy, któ- poznawaniem już przez dziecko światła dzienne-
ry dostarcza mu ok. 40 kcal dziennie. W ten spo- go, które, według najnowszych badań, dociera w
sób urozmaica swoją dietę i ćwiczy pracę całego niewielkim natężeniu przez rozciągnięte powłoki
przewodu pokarmowego. Najwięcej go pije, gdy brzuszne do macicy.
jadłaś coś słodkiego ponieważ wtedy płyn owo-
dniowy ma słodki smak.
Wiesz, że już na tym etapie dziecko potrafi Pamiętaj mamo!
Strach przed bólem porodowym jest
przetwarzać informację? Sieć połączeń mię- normalny. Pojedź z partnerem do szpitala,
dzy neuronami w jego mózgu umożliwia mu w którym będziesz rodzić i porozmawiajcie
odczytywanie nastroju z tonu głosu – Twojego na temat metod znieczulenia bóli. Jest wiele
oraz osób z otoczenia. Dodatkowo maleństwo możliwości łagodzenia bólu poprzez:
reaguje na pojawiające się wokół niego ruch. W akupunkturę, hydroterapię, masaż, gaz
brzuchu mamy potrafi zarówno śmiać się, jak i rozweselający, czy też znieczulenie
zaniepokoić. zewnątrzoponowe.
W stosunku do całej reszty ciała dziecka, naj-
słabiej rozwinięte w trzydziestym pierwszym
tygodniu ciąży są płuca, które jeszcze mogą
nie być w stanie podołać samodzielnemu od-
dychaniu w razie przedwczesnego porodu. W
efekcie dalszego rozwoju pęcherzyków płu-
cnych dziecko będzie w stanie samodzielnie 31
TYDZIEŃ
32 Tydzień
ciąży
32 tydzień ciąży to już początek ósmego
miesiąca ciąży. Ciesz się ostatnim trymestrem
i ostatnimi tygodniami ciąży. Zobacz, co
się teraz dzieje się w twoim ciele i jak
zmienia się dziecko.
Maluszek w 32. tygodniu ciąży waży już 1,8 kg, olej lniany i rzepakowy. Owoce w ciąży też są
a jego długość wynosi około 42-48 cm. Powo- bardzo ważne - wybieraj te sezonowe, a od cza-
li już zachowuje się jak noworodek. Rozróżnia su do czasu również suszone.
porę snu i porę aktywności chociaż oczywiście
większość czasu zajmuje mu sen, podczas któ- Ważne badania
rego mogą pojawić się marzenia senne. Malec • Morfologia krwi
intensywnie ćwiczy różne umiejętności: porusza • badanie ogólne moczu,
ustami, jakby ssał, połyka, wykonuje ruchy odde- • badanie na przeciwciała odpornościowe
chowe, ssie kciuka, obraca główkę a do tego ko- • badanie USG oceniające rozwój płodu
pie i rozpycha się łokciami. Paluszki dziecka, i te
u rąk, i u nóg mają już cienkie paznokietki. Wiele
dzieje się również na jego twarzy, bo mimika jest MAMA NA ZAKUPACH
na tym etapie bardzo bogata, choć oczywiście Nadszedł już ten długo wyczekiwany moment na
wciąż stosowana nieświadomie. pierwsze zakupy dla dziecka. Przed Tobą wiele
Natomiast u mamy w 32. tygodniu ciąży mogą ważnych decyzji – kupno wózka, łóżeczka, fote-
występować bóle głowy oraz zawroty. Te dole- lika do samochodu. Jeśli spodziewasz się pierw-
gliwości są wynikiem zmian hormonalnych i wa- szego dziecka, możesz mieć sporo problemów
hań ciśnienia w organizmie. Gdy dopada migrena, z podjęciem trafnych decyzji więc warto poczy-
przede wszystkim należy odpoczywać w zacienio- tać w internecie opinie na temat przydatnych
nym i cichym pomieszczeniu. Pomóc może rów- akcesoriów dla maluszka lub po prostu popytać
nież zimny kompres położony na czoło lub na kark. znajomych. Jednak jeśli to Twój kolejny szkrab,
z pewnością już wiesz, co Ci się najbardziej przy-
Dość powszechną dolegliwością w ciąży są ży- da a czego warto unikać. Nie zapomnij też o
laki. Choroba ta uwarunkowana jest głównie ge- skompletowaniu wyprawki odzieżowej dla dziec-
netycznie ale jeżeli w rodzinie są zachorowania nie ka. Nie kupuj jednak za dużo bo pewnie sporo
oznacza to też, że u każdego wystąpią. Ważna jest ubranek dostaniecie w prezencie.
profilaktyka – nie można przebywać zbyt długo
w jednej pozycji siedzącej lub stojącej oraz należy
odpoczywać z nogami skierowanymi ku górze.
DIETA MAMY
Maluszek intensywnie rośnie i przygotowuje się
do życia poza Twoim brzuchem - zapewnij mu
odpowiednią dietą bogatą w mikro i makroele-
menty. Pamiętaj przede wszystkim o zdrowych
tłuszczach - jedz ryby, orzechy, nasiona, pestki, 32
TYDZIEŃ
33 Tydzień
ciąży
33. tydzień ciąży to już ciężki czas dla przyszłej
mamy. Może towarzyszyć jej wiele dolegliwości
emocjonalnych takich jak wahania nastroju czy lęk
przed porodem. Do rozwiązania zostało tylko 7
tygodni. Sprawdź, jak zadbać o siebie w tym czasie.
Dziecko waży już ponad 2 kilogramy i mierzy Ważne. Wbrew pogłoskom będąc w ciąży mo-
około 45 cm. Od tego momentu maluch będzie żesz kąpać się wannie. Tylko nie siedź w niej zbyt
zbliżał się do swojej długości urodzeniowej i bar- długo i nie napuszczaj za ciepłej wody. Uważaj,
dziej intensywnie będzie przybierał na wadze. by się nie poślizgnąć przy wychodzeniu - Twój
Skóra jest zaróżowiona i gładka, a meszek pło- zmysł równowagi jest przez ciążę nieco zdezo-
dowy już zanika albo prawdopodobnie zaniknął. rientowany.
W dalszym ciągu maluszek kształtuje swój wła- Poród przedwczesny w 33 tygodniu ciąży jest
sny układ odpornościowy. W przyszłości ochroni możliwy. Na szczęście wcześniak ma ogromne
go to przed niektórymi chorobami po porodzie. szanse na przeżycie. Jak rozpoznać, że zaczął
Kości malucha są już twarde i skostniałe, wyjąt- się poród? Poza silnymi, regularnymi skurcza-
kiem są kości czaszki, które muszą zachować mi, przyszłej mamie mogą między odejść wody,
elastyczność do dnia porodu. Kości te połączo- może wystąpić biegunka może też odczuwać
ne są ze sobą także szwami, a pomiędzy nimi silny ból w dolnym odcinku pleców oraz mocne
znajdują się otwory w kości tzw. ciemiączka. Po- parcie na miednicę. W przypadku wystąpienia
zwala to na dopasowanie się główki dziecka do powyższych symptomów, należy jak najszybciej
kształtu kanału rodnego w trakcie porodu. Malu- udać się do szpitala.
chy mogą się urodzić ze spłaszczoną głową. Nie
trzeba się tego obawiać. W ciągu kilku tygodni
od porodu odzyska ona prawidłowy kształt. Źre-
nice dziecka zwężają się pod wpływem światła, Pamiętaj:
maluch coraz lepiej słyszy i coraz więcej czuje. • Zadbaj o prawidłowe odżywianie – spożywaj
Nową umiejętnością, którą maluch teraz nabył, duże ilości białka i zdrowych tłuszczy.
jest obracanie główki na boki. • dużo odpoczywaj
• spędź czas z dobrą książką lub filmem
Ósmy miesiąc ciąży może porządnie dać się we
znaki przyszłej mamie takimi dolegliwościami jak:
• zwiększona potrzeba częstego korzystania z toalety,
• zgaga, niestrawność, wzdęcia
• wydzielanie siary,
• ból głowy, pleców,
• chroniczny katar,
• krwawienie dziąseł,
• żylaki, hemoroidy,
• obrzęki, skurcze nóg,
33
• wahania nastroju
TYDZIEŃ
33 Tydzień 34 Tydzień
ciąży ciąży
33. tydzień ciąży to już ciężki czas dla przyszłej Do rozwiązania zostało tylko kilka tygodni.
mamy. Może towarzyszyć jej wiele dolegliwości Jakie zmiany zachodzą w 34. tygodniu
emocjonalnych takich jak wahania nastroju czy lęk ciąży? Sprawdź, co potrafi dziecko i jak
przed porodem. Do rozwiązania zostało tylko 7 zmienia się jego wygląd.
tygodni. Sprawdź, jak zadbać o siebie w tym czasie.
Dziecko waży już ponad 2 kilogramy i mierzy Ważne. Wbrew pogłoskom będąc w ciąży mo- Maluszek w trzydziestym czwartym tygodniu pieczenie i swędzenie, spowodowane na skutek działa-
około 45 cm. Od tego momentu maluch będzie żesz kąpać się wannie. Tylko nie siedź w niej zbyt ciąży mierzy ok. 45 cm i waży ok. 2200-2400 g. nia hormonów ciążowych zmniejszoną produkcją łez.
zbliżał się do swojej długości urodzeniowej i bar- długo i nie napuszczaj za ciepłej wody. Uważaj, W tym okresie dziesiątko potrafi już zamykać i otwie- W okolicach trzydziestego czwartego tygodnia
dziej intensywnie będzie przybierał na wadze. by się nie poślizgnąć przy wychodzeniu - Twój rać swoje oczka. Ma też coraz twardsze kości i jeże- ciąży przyszłe mamy często odczuwają coraz wy-
li do tej pory się nie obrócił to zaczyna układać się
Skóra jest zaróżowiona i gładka, a meszek pło- zmysł równowagi jest przez ciążę nieco zdezo- już w pozycji główkowej. Nieustannie ćwiczy przed raźniejsze okresy napinania brzucha. To skurcze
dowy już zanika albo prawdopodobnie zaniknął. rientowany. prawdziwym oddychaniem przez zasysanie wód Braxtona-Hicka - znak, że poród już naprawdę blisko,
W dalszym ciągu maluszek kształtuje swój wła- Poród przedwczesny w 33 tygodniu ciąży jest płodowych. Co więcej układ pokarmowy dziecka jest a Twoje ciało trenuje aby jak najlepiej przygotować
się do rozwiązania ciąży.
sny układ odpornościowy. W przyszłości ochroni możliwy. Na szczęście wcześniak ma ogromne w pełni rozwinięty i jest w stanie wydzielać enzymy
go to przed niektórymi chorobami po porodzie. szanse na przeżycie. Jak rozpoznać, że zaczął niezbędne do trawienia mleka mamy. Organizm
Kości malucha są już twarde i skostniałe, wyjąt- się poród? Poza silnymi, regularnymi skurcza- dziecka w dalszym ciągu rozwija własny układ immu- Kompletowanie zawartości torby do szpitala
kiem są kości czaszki, które muszą zachować mi, przyszłej mamie mogą między odejść wody, nologiczny, który pomoże mu w zwalczaniu infekcji Już w trzydziestym czwartym tygodniu cią-
elastyczność do dnia porodu. Kości te połączo- może wystąpić biegunka może też odczuwać po narodzinach. Rozwijanie układu odpornościowe- ży warto kompletować zawartość torby, którą
go to jednak długotrwały proces, który kończy się
ne są ze sobą także szwami, a pomiędzy nimi silny ból w dolnym odcinku pleców oraz mocne dopiero ok. 12. roku życia. weźmiesz ze sobą do szpitala w czasie porodu.
znajdują się otwory w kości tzw. ciemiączka. Po- parcie na miednicę. W przypadku wystąpienia Jej wczesne uzupełnienie sprawi, że będziesz
zwala to na dopasowanie się główki dziecka do powyższych symptomów, należy jak najszybciej Ważne. W trzydziestym czwartym tygodniu ciąży się czuła bezpieczniej i wszystkie niezbędne
kształtu kanału rodnego w trakcie porodu. Malu- udać się do szpitala. kończy się już płodowy rozwój układu oddechowe- rzeczy będziesz miała pod ręką. Pamiętaj, naj-
chy mogą się urodzić ze spłaszczoną głową. Nie go u dziecka. Czyli gdyby Twoje dziecko miało się ważniejsze są dokumenty. Będziesz potrzebo-
w tym tygodniu urodzić to mogłoby już samodziel-
trzeba się tego obawiać. W ciągu kilku tygodni nie oddychać. Maluszek w dalszym ciągu magazy- wać: dowodu osobistego, karty ciąży, danych
od porodu odzyska ona prawidłowy kształt. Źre- nuje tłuszcz, który będzie ogrzewał go po porodzie. o grupie krwi i czynniku Rh, ostatnich wyni-
nice dziecka zwężają się pod wpływem światła, Pamiętaj: Włosy dziecka stają się coraz silniejsze, a czupryna ków badań kontrolnych, wyniku badania na
maluch coraz lepiej słyszy i coraz więcej czuje. • Zadbaj o prawidłowe odżywianie – spożywaj coraz większa i gęstsza ale należy pamiętać, że jest obecność wirusa żółtaczki, wyniku badania na
obecność kiły. Szczególnie ważne są artykuły
Nową umiejętnością, którą maluch teraz nabył, duże ilości białka i zdrowych tłuszczy. to spawa indywidualna. Większość dzieci ma deli- higieniczne. Zabierz ze sobą ręczniki papierowe
jest obracanie główki na boki. • dużo odpoczywaj katne i krótkie włosy ale też zdarzają się noworodki oraz zwykłe. Przydatne będą również podpaski
• spędź czas z dobrą książką lub filmem
Ósmy miesiąc ciąży może porządnie dać się we z bujną czupryną. oraz wkładki laktacyjne. Musisz również wziąć
znaki przyszłej mamie takimi dolegliwościami jak: Brzuch u mamy w trzydziestym czwartym tygodniu standardowe rzeczy, które zabiera się na pobyt
• zwiększona potrzeba częstego korzystania z toalety, ciąży jest bardzo widoczny i też bardzo już prze- w szpitalu: koszulę nocną, szlafrok, bawełnianą
• zgaga, niestrawność, wzdęcia szkadza. Powiększająca się macica uciska narządy bieliznę i kapcie.
• wydzielanie siary, wewnętrzne przez co oddychanie jest trudniejsze
• ból głowy, pleców, i pojawiają się problemy trawienne. Pieczenie w prze-
• chroniczny katar, łyku, zgaga i niestrawność stają się zmorą każdego
posiłku. W ostatnich tygodniach ciąży możesz za-
• krwawienie dziąseł, uważyć większe przybierania na wadze ponieważ
• żylaki, hemoroidy, w organizmie zatrzymuje się dużo wody. W tym okre-
• obrzęki, skurcze nóg, sie kobiety w ciąży skarżą się też na gorsze widzenie,
• wahania nastroju odczuwają dyskomfort w okolicach oczu – suchość,
33 34
TYDZIEŃ TYDZIEŃ
35 Tydzień 36 Tydzień
ciąży ciąży
Według kalendarza ciąży trzydziesty piąty tydzień kończy Trzydziesty szósty tydzień to początek ostatniego
ósmy miesiąc ciąży . W tym okresie ciąży twoje dziecko miesiąca ciąży. Nareszcie Przez ostatnie tygodnie
bardzo intensywnie przybiera na wadze i magazynuje dziecko będzie przybierało na wadze, a jego
tkankę tłuszczową. Jego twarz jest już okrągła i pucułowata, dalszy rozwój będzie zależał od indywidualnych
a ciało już nie jest tak szczupłe, jak do tej pory. uwarunkowań. Zobacz co jeszcze może się
wydarzyć podczas ostatniego miesiąca ciąży.
Dziecko urodzone w trzydziestym piątym tygodniu Mamo: Maluszek waży już 2700-3000 g, mierzy około 50 cm. Często też właśnie w trzydziestym szóstym tygo-
ciąży z reguły ma takie same szanse na przeżycie • Do porodu została jeszcze chwila ale już teraz przy- Dziecko jest już w pełni ukształtowane, dlatego w jego dniu ciąży lekarze zlecają też pierwsze badanie
jak jego rówieśnicy urodzeni w terminie. Zazwyczaj gotuj się na wyjazd do szpitala. organizmie zachodzi już coraz mniej zmian. Nadal KTG. Jest to badanie, które ma na celu ocenę czyn-
waży ok 2500 kg i mierzy ok 45-50 cm. Zanika już • Zacznij ćwiczyć mięśnie Kegla, co pomoże Ci utrzy- jest intensywnie gromadzona tkanka tłuszczowa, by ności serca maluszka i jednocześnie zbadanie akcji
meszek porastający jego skórę, za to są już włosy, mać je w dobrym stanie po porodzie i uniknąć ewen- móc chronić się przed zimnem tuż po narodzinach. skurczowej macicy mamy. Badanie jest bezbolesne,
brwi i paznokcie. Ciało maluszka zajmuje już prawie tualnych problemów z nietrzymaniem moczu. Jego skóra od pewnego czasu nie jest już przezro- zwykle trwa ok. 30- 40 minut i odbywa się w pozy-
całą przestrzeń macicy. Rośnie teraz ok. centymetr • Pij dużo wody. Ponieważ często oddajesz mocz czysta, ma już ładny, różowy odcień, i coraz mniej na cji leżącej. Na brzuchu przyszłej mamy umieszcza
dziennie, ale za to przybywa mu tkanki tłuszczowej, a picie wody to jedyny sposób na uniknięcie odwod- niej meszku płodowego. Dziecko przygotowuje się do się taki czujnik, który mierzy skurcze mięśnia macicy
nawet 14 g na dobę. nienia. wyjścia na świat. Główka może już się ustawiać do oraz sondę, która rejestruje pracę serca dziecka. Wy-
W końcówce ósmego miesiąca ciąży ulubioną • Zwróć uwagę na swoją dietę, ponieważ w tym okre- kanału rodnego, co sprawia, że dno macicy się obni- niki są przedstawione na wykresie.
ża i łatwiej jest oddychać. Delikatne ciałko pokrywa
sie dziecko zaczyna gromadzić zapasy żelaza i wap-
czynnością maluszka staje się ssanie kciuka, piąst- CIĄŻA BLIŹNIACZA. Jeśli kobieta spodziewa się bliź-
ki, a nawet palca u stopy. Ta umiejętność będzie nia. Na talerzu powinny znaleźć się zielone warzywa: za to biaława maź płodowa, która nie tylko chroni niąt, najprawdopodobniej w tym tygodniu dojdzie do
brukselka, brokuły, jarmuż, pietruszka a także kasza
skórę przez zbytnim zawilgoceniem, ale też dostar-
niezbędna podczas karmienia dziecka po porodzie. jaglana, jęczmienna i gryczana, orzechy, pestki dyni cza jej cennych lipidów. porodu. Bliźnięta przychodzą na świat nieco wcze-
Malec zamyka i otwiera oczy, podobne ćwiczenia i różnego rodzaju ziarna, kakao i rośliny strączkowe. śniej, statystycznie między 35. a 37. tygodniem ciąży.
wykonuje z ustami i palcami dłoni. Także widzi, słyszy, Z kolei źródłami wapnia, oprócz produktów mlecz- Przyszłej mamie w dalszym ciągu jednak nie jest
czuje dotyk, rozróżnia smaki. Jelito grube malucha lekko: wszystko upija, w żadnej pozycji nie ma stu- WAŻNE. Należy zauważyć, że pomimo ogólnych
zaczyna nabrzmiewać od smółki, czyli pierwszej kup- nych, są: sezam, mak, nasiona selera, migdały, zielo- procentowego komfortu, występują skurcze mię- norm i statystyk każde dziecko rozwija się w łonie
ne warzywa liściaste.
matki w swoim indywidualnym tempie. I tak, w jed-
ki, którą dziecko zrobi po porodzie. śni macicy, obrzęki kończyn dolnych, skurcze łydek nym przypadku 36 tygodniowe dziecko może być już
W trzydziestym piątym tygodniu u przyszłej mamy i bóle w okolicy krzyżowej i pachwinowej. całkowicie rozwinięte i gotowe do porodu natomiast
nasilają się dolegliwości ze strony układu pokar- Badania w trzydziestym piątym tygodniu ciąży Trzydziesty szósty tydzień ciąży to czas, w którym w innym, dziecko w tym wieku może potrzebować
mowego, a zwłaszcza zaparcia, zgaga, uczucie • USG rozpoczyna się wyzwalanie relaksyny. Jest to hor- jeszcze kilku tygodni aby całkowicie się rozwinąć
przepełnienia w żołądku i niestrawność. Znacznie • badanie piersi mon, który rozluźnia stawy i ma za zadanie poluzo-
spada apetyt. Szyjka macicy może ulec skróceniu, • morfologia wanie kanału rodnego. Pomoże to podczas porodu
brzuch jest bardzo duży i obniża się. Swoim kształtem • badanie moczu ale w tej chwili może spowodować ból bioder. Nasila Wskazówka dla mam:
przypomina gruszkę. Zauważalne jest także niższe • odczyn Wassermana się też wydzielanie śluzu z pochwy – wydzielina bę- • umawiaj się na cotygodniowe wizyty
położenie pępka. Skóra na brzuchu staje się bardzo dzie gęstsza niż w poprzednich tygodniach. u ginekologa
napięta. Może wystąpić też problem nietrzymania W tym okresie lekarz ginekolog powinien sprawdzać • dużo odpoczywaj
moczu. Duży nacisk macicy na pęcherz może spra- długość szyjki macicy oraz oszacować datę porodu • zaplanuj dojazd do szpitala
wić, że podczas wysiłku, kichania czy nawet śmiania i masę płodu. Nadmierna masa dziecka może wska- • zapoznaj się z oznakami porodu
się kobieta będzie popuszczać niewielkie ilości mo-
czu. Przyszła mama może mieć też mocno obrzmiałe zywać na komplikacje podczas porodu. Jest to rów-
i krwawiące dziąsła. Dlatego podczas mycia zębów nież ostatni moment, w którym przeprowadza się ba-
powinna korzystać ze szczoteczki o miękkim włosiu danie USG. Podczas badania brana pod uwagę jest
dojrzałość łożyska oraz ilość płynu owodniowego w
i delikatnie myć zęby. W tym okresie może też wystą- macicy. Jeżeli badanie wykaże jakieś niepokojące
pić uczucie duszności, bóle pleców, obrzęki, puchnię-
cie kończyn, zawroty głowy oraz kłopoty z koncen- zmiany bądź starzenie się łożyska, może być to powo-
35 36
tracją i pamięcią. dem do wcześniejszego zakończenia ciąży.
TYDZIEŃ TYDZIEŃ
36 Tydzień
ciąży
Trzydziesty szósty tydzień to początek ostatniego
miesiąca ciąży. Nareszcie Przez ostatnie tygodnie
dziecko będzie przybierało na wadze, a jego
dalszy rozwój będzie zależał od indywidualnych
uwarunkowań. Zobacz co jeszcze może się
wydarzyć podczas ostatniego miesiąca ciąży.
Maluszek waży już 2700-3000 g, mierzy około 50 cm. Często też właśnie w trzydziestym szóstym tygo-
Dziecko jest już w pełni ukształtowane, dlatego w jego dniu ciąży lekarze zlecają też pierwsze badanie
organizmie zachodzi już coraz mniej zmian. Nadal KTG. Jest to badanie, które ma na celu ocenę czyn-
jest intensywnie gromadzona tkanka tłuszczowa, by ności serca maluszka i jednocześnie zbadanie akcji
móc chronić się przed zimnem tuż po narodzinach. skurczowej macicy mamy. Badanie jest bezbolesne,
Jego skóra od pewnego czasu nie jest już przezro- zwykle trwa ok. 30- 40 minut i odbywa się w pozy-
czysta, ma już ładny, różowy odcień, i coraz mniej na cji leżącej. Na brzuchu przyszłej mamy umieszcza
niej meszku płodowego. Dziecko przygotowuje się do się taki czujnik, który mierzy skurcze mięśnia macicy
wyjścia na świat. Główka może już się ustawiać do oraz sondę, która rejestruje pracę serca dziecka. Wy-
kanału rodnego, co sprawia, że dno macicy się obni- niki są przedstawione na wykresie.
ża i łatwiej jest oddychać. Delikatne ciałko pokrywa CIĄŻA BLIŹNIACZA. Jeśli kobieta spodziewa się bliź-
za to biaława maź płodowa, która nie tylko chroni niąt, najprawdopodobniej w tym tygodniu dojdzie do
skórę przez zbytnim zawilgoceniem, ale też dostar-
cza jej cennych lipidów. porodu. Bliźnięta przychodzą na świat nieco wcze-
śniej, statystycznie między 35. a 37. tygodniem ciąży.
Przyszłej mamie w dalszym ciągu jednak nie jest
lekko: wszystko upija, w żadnej pozycji nie ma stu- WAŻNE. Należy zauważyć, że pomimo ogólnych
procentowego komfortu, występują skurcze mię- norm i statystyk każde dziecko rozwija się w łonie
matki w swoim indywidualnym tempie. I tak, w jed-
śni macicy, obrzęki kończyn dolnych, skurcze łydek nym przypadku 36 tygodniowe dziecko może być już
i bóle w okolicy krzyżowej i pachwinowej. całkowicie rozwinięte i gotowe do porodu natomiast
Trzydziesty szósty tydzień ciąży to czas, w którym w innym, dziecko w tym wieku może potrzebować
rozpoczyna się wyzwalanie relaksyny. Jest to hor- jeszcze kilku tygodni aby całkowicie się rozwinąć
mon, który rozluźnia stawy i ma za zadanie poluzo-
wanie kanału rodnego. Pomoże to podczas porodu
ale w tej chwili może spowodować ból bioder. Nasila Wskazówka dla mam:
się też wydzielanie śluzu z pochwy – wydzielina bę- • umawiaj się na cotygodniowe wizyty
dzie gęstsza niż w poprzednich tygodniach. u ginekologa
W tym okresie lekarz ginekolog powinien sprawdzać • dużo odpoczywaj
• zaplanuj dojazd do szpitala
długość szyjki macicy oraz oszacować datę porodu • zapoznaj się z oznakami porodu
i masę płodu. Nadmierna masa dziecka może wska-
zywać na komplikacje podczas porodu. Jest to rów-
nież ostatni moment, w którym przeprowadza się ba-
danie USG. Podczas badania brana pod uwagę jest
dojrzałość łożyska oraz ilość płynu owodniowego w
macicy. Jeżeli badanie wykaże jakieś niepokojące
zmiany bądź starzenie się łożyska, może być to powo-
dem do wcześniejszego zakończenia ciąży.
36
TYDZIEŃ
37 Tydzień
ciąży
Trzydziesty siódmy tydzień ciąży to dziewią- i dziecka. Nie można zapomnieć też o dokumen-
ty miesiąc oraz trzeci trymestr ciąży. Jeżeli tach oraz karcie ciąży ze wszystkimi wynikami
pod koniec tego tygodnia nastąpi poród, to badań. Warto też przemyśleć wszystko odno-
uznaje się urodzonego noworodka za dono- śnie organizacji oraz przebiegu samego porodu.
szone dziecko. Najlepiej mieć już wybrany szpital, w którym pla-
nujemy rozwiązanie ciąży oraz podjąć kwestię
W trzydziestym siódmym tygodniu ciąży ma- obecności ojca dziecka przy porodzie.
luszek waży już ok 3 kg i mierzy ok 50 cm.
Posiada już odpowiednią wagę i wzrost. Jego
narządy są w pełni ukształtowane a układy są
już gotowe do życia pozapłodowego. Tak samo Objawy porodu:
jego zmysły są już w 100% rozwinięte. U zdecy- • Regularne skurcze
dowanej większości kobiet na tym etapie ciąży • Sączenie się wód płodowych,
dziecko jest położone główkowo, czyli jest skie- • Uczucie rozpierania w pochwie,
rowane głową w dół. U jednak kilku procent ko- • Ból pleców oraz podbrzusza
biet dziecko może mieć np. położenie miednico-
we - czyli główka maluszka jest na górze macicy,
a na dole są jego pośladki. Przy takim położeniu
lekarz ginekolog może wskazać poród przy po-
mocy cięcia cesarskiego.
Przyszła mama w ostatnim trymestrze ciąży
może czuć się zmęczona i senna, dlatego jak
najwięcej czasu powinna przeznaczyć na od-
poczynek nawet w postaci krótkich drzemek
w ciągu dnia. Nie powinna też zapomnieć o co-
dziennej aktywności np. spaceru na świeżym po-
wietrzu.
Badania w trzydziesty siódmym tygodniu ciąży:
- morfologia krwi
- badanie moczu
- badanie USG
- badanie piersi
Do planowanego porodu pozostały tylko 3
tygodnie. Tak naprawdę poród może nastąpić
w każdej chwili, dlatego należy mieć już dokład-
nie przygotowaną i spakowaną torbę szpitalną
37
ze wszystkimi niezbędnymi artykułami dla matki
TYDZIEŃ
38 Tydzień
ciąży
38 tydzień ciąży to dokładnie połowa dziewiątego
miesiąca. Teoretycznie do porodu zostały dwa
tygodnie natomiast praktycznie rzecz biorąc jest
już to ciąża donoszona. Urodzone w 38 tygodniu
dziecko nie jest wcześniakiem.
Dziecko na tym etapie jest już w pełni rozwi- wszystkim od Ciebie. Staraj się myśleć pozy-
nięte – posiada włosy, paznokcie, jego skó- tywnie i przesyłać mu wraz z krwią hormony
ra ma naturalny kolor, a w mózgu i układzie szczęścia. Oboje będziecie czuli się lepiej, je-
nerwowym utworzyły się setki miliardów ko- śli nie będziesz się denerwować i stresować
mórek. W trzydziestym ósmym tygodniu waży ostatnim etapem ciąży.
około 3083 g i ma długość około 50 cm. Mama Pod koniec trzeciego trymestru przyszłe
natomiast w 38. tygodniu ciąży zwykle nie mamy mogą zauważyć, że ich brzuch nagle
przybiera na wadze, a czasem może zauwa- twardnieje i napina się. Dzieje się tak coraz
żyć nawet spadek masy ciała. Na tym etapie częściej, oraz trwa nieco dłużej. To są tzw.
ciąży brzuch jest bardzo ciężki, a skóra na nim skurcze Braxtona-Hicksa, czyli skurcze prze-
mocno naciągnięta. powiadające poród, które zwykle pojawiają się
wieczorami oraz w nocy. Skurcze te skracają,
Dolegliwości 38 tygodnia ciąży: rozszerzają i zmiękczają szyjkę macicy. Jeśli
• bóle i zawroty głowy nie mijają po kilku godzinach, można przyjąć,
• bóle pleców że poród rozpoczął się.
• pojawienie się w piersiach pokarmu
• częste oddawanie moczu Ułożenie dziecka to kwestia indywidualna
• zgaga, wzdęcia każdej ciąży. Najczęściej jednak w 38 tygo-
dniu ciąży główka płodu wstawia się już do
W 38. tygodniu ciąży wyprawka dla dziecka kanału miednicy, a dziecko przybiera pozę
powinna być już gotowa, a torba do szpita- embrionalną. Nie zawsze jednak płód obróci
la spakowana. Oprócz ubrań i wszystkich nie- się na czas. Nieraz dziecko układa się w po-
zbędników dla mamy i dziecka nie powinno za- zycji pośladkowej, nóżki wówczas znajdują się
braknąć też w niej odpowiednich dokumentów. przy buzi, a główka pod żebrami mamy. Inną
Koniecznie trzeba spakować: dowód tożsamo- pozą płodu jest kierowanie nóżki lub obu nó-
ści, kartę ciąży, informację o grupie krwi oraz żek w dół, podczas gdy główka znajduje się u
wszystkie wyniki badań przeprowadzonych w szczytu brzucha. Kolejna pozycja dziecka to
ostatnich tygodniach. 9 miesiąc ciąży to też leżenie bokiem w stosunku do kanału rodnego.
najwyższy czas, by dograć szczegóły porodu, W sytuacji innego niż główkowe ułożenia pło-
związane np. z wyborem placówki, w której ko- du lekarz odbierający poród decyduje o jego
bieta chce rodzić, rodzaju porodu (poród ro- przebiegu. Być może zadecyduje o wykonaniu
dzinny, poród w wodzie, poród na wspólnej sali cięcia cesarskiego.
porodowej z innymi ciężarnymi).
38
Pamiętaj. Nastrój dziecka zależy przede
TYDZIEŃ
39 Tydzień
ciąży
W 39 tygodniu ciąży maluszek w każdej
chwili może przyjść na świat. Na tym etapie
większość dzieci są już położone w pozycji
z główką zwróconą w dół i są całkowicie
zdolne do samodzielnego życia.
Dziecko w 39. tygodniu ciąży jest więc już zabarwiony krwią – poród jest tuż tuż, ale
w pełni ukształtowanym noworodkiem nie panikujmy bo od tego momentu wciąż
a jego wymiary z jakimi się urodzi – 3-3,5 może minąć jeszcze parę dni.
kg i długość ok. 50 cm. Dziecko nadal ro- Badania w 39 tygodniu ciąży:
śnie i powiększa swoją masę ciała. W brzu-
chu jest już ciasno, dlatego następuje coraz • pomiar ciśnienia tętniczego
większe ograniczenie jego ruchów. Mniej • pomiar masy ciała przyszłej mamy
kopnięć nie musi być powodem do zmar- • badanie moczu
twień – na tym etapie to całkiem normalne. • badanie położnicze
Dziecko przygotowuje się do przyjścia na
świat i dalej przesuwa w dół miednicy. Wskazówka dla mam:
Przyszła mama może odczuwać kłucie • zwracaj uwagę i mierz dokładnie
w brzuchu i kroczu, ból pleców oraz szczy- wszystkie skurcze
panie naciągniętej skóry na brzuchu. • bądź aktywna ale też dużo odpoczywaj
Skraca się też i rozpulchnia szyjka macicy. • myśl pozytywnie i nie stresuj się
Parcie na pęcherz może być jeszcze moc- porodem
niejsze, w końcu dziecko przesunęło się
w dół. Mogą pojawić się bóle podobne do
miesiączkowych. Ręce i stopy mogą być
wciąż opuchnięte. Wygląd brzucha też ule-
ga zmianie. Wyraźnie się obniża skóra jest
bardziej napięta a pępek wystaje. W dodat-
ku jedna strona brzucha może być bardziej
wypukła, wszystko zależy od tego, jak ułoży
się dziecko.
Ważne. Obserwuj swoje ciało. Jeśli po-
jawią się niepokojące objawy skontaktuj
się z lekarzem. Zwróć też uwagę na upła-
wy, szczególnie te o nieprzyjemnym zapa-
chu, którym będzie towarzyszyło pieczenie
i swędzenie więc i tym wypadku skontaktuj
się z lekarzem. Również barwa wydzieliny
ma znaczenie. Jeśli czop śluzowy będzie
39
TYDZIEŃ
40 Tydzień ciąży
W końcu nastał 40 tydzień ciąży i termin
porodu. Zakończył się dziewiąty
miesiąc ciąży a poród może rozpocząć
się w każdej chwili.
Często jednak trzeci trymestr ciąży przedłu- brzucha, oraz kręgosłupa, obrzęki rąk i stop
ża się o tydzień, a nawet o dwa tygodnie, oraz potrzeba częstego oddawania moczu.
kiedy ciężarna nie odczuwa żadnych oznak Skóra na brzuchu jest maksymalnie rozcią-
porodu. Należy jednak pamiętać, że tylko nie- gnięta. Ciężarna ma trudności ze wstawaniem
wielki odsetek dzieci przychodzi na świat w i poruszaniem się –jest to konsekwencja obniże-
terminie. Jeżeli w 40 tygodniu ciąży nie roz- nia dotychczasowego położenia dziecka, które
poczęła się akcja porodowa, nie ma się czym powoduje też bolesne napięcie w dole brzucha.
martwić tylko spokojnie czekać. Ważne - delikatne plamienie w 40 tygodniu to
40 tydzień ciąży to moment, w którym koń- wynik skracania się szyjki macicy. To sygnał,
czy się okres oczekiwania na dziecko. Według że poród może rozpocząć się w każdej chwili.
statystyk znaczna część kobiet rodzi między 38 Może też pojawić się śluz z drobnymi pasem-
a 42 tygodniem ciąży. Dziecko urodzone w 40 kami krwi. Jeśli krwi jest dużo lub plamienie jest
tygodniu waży około 3,5 kg i mierzy średnio 54 obfite natychmiast skontaktuj się z lekarzem,
cm. Masa malucha jest wystarczająca do tego a najlepiej pojedź jak najszybciej do szpitala.
by przyjść kanałem rodnym na świat. Nawet
jeśli po porodzie noworodek straci nieznacz-
nie na wadze, nie ma powodów do zmartwień Wskazówka dla mam:
ponieważ ma spory zapas zebrany w czasie • postaraj się załatwić najpilniejsze
życia płodowego. Poza tym szybko nadrobi tę sprawy związane z porodem (np. pry-
zgubę już po kilku dniach karmienia piersią. watna położna, poród rodzinny)
Na głowie dziecka znajdują się włosy o długo- - sprawdź czy cała wyprawka dla
ści około 2-4 cm. Ze względu na rozmiary ma- dziecka jest już gotowa
lucha, któremu może robić się ciasno w maci- • poczytaj o zmianach jakie zajdą
cy, ruchy dziecka mogą już nie być tak dobrze w twoim ciele po porodzie
wyczuwalne. Mogą stać się mniej energiczne • zapewnij sobie ostatnie chwile beztroskie-
i bardziej powolne. Z drugiej strony powinny go relaksu z dobrą książką czy filmem.
być równie częste. Rytm snu i czuwania dziec-
ka wydłuża się do około 60 minut naprzemien-
nego odpoczynku i poruszania się.
W czterdziestym tygodniu ciąży większość
kobiet odczuwa zmęczenie, roztargnienie i zde-
nerwowanie a także nadal są obecne dolegli-
wości takie jak skurcze Braxtona-Hicksa, bóle
40
TYDZIEŃ
Dlaczego schludne, dopasowane
ubranie w przypadku ciężarnej
kobiety jest tak ważne? Chodzi
nie tylko o względy zdrowotne.
Jak zauważa prof. Ireneusz Rosz-
kowski w poradniku „Zdrowie ko-
biety”, kobieta przy nadziei, któ-
ra jest zadbana, ładnie ubrana,
uczesana i umalowana, ma lepsze
samopoczucie. I znacznie lepiej Gdzie kupować?
znosi swój wyjątkowy stan. Kie-
dy zatem ruszyć na zakupy? – W Nie wstydź się zapytać o nie kole-
związku z powiększeniem się pier- żanek, które błogosławiony stan
si w 6-8 tygodniu, stanik musi być mają już za sobą. Z dużym praw-
większy i powinien unosić sutek dopodobieństwem pozbędą się
w stronę przeciwległego ramie- problemu i oddadzą ci ciuszki,
nia, uwzględniając uwypuklenie które smętnie wiszą u nich w sza-
dla brodawek . Ważne, żeby nie fie. Odważ się i rusz także do se-
nosić zbyt ciasnego stanika. Naj- cond handów. Możesz tutaj upo-
lepszy materiał to bawełna. Przed lować w bardzo dobrych cenach
kupnem biustonosz najlepiej przy- przewiewne, naturalne bluzeczki,
mierzyć. Nie polegaj na swoich spódnice i spodnie. Dzięki niskim
dotychczasowych rozmiarach, bo cenom, będziesz mogła kupić
na pewno się już zmieniły. sobie kilka sztuk naraz. Zadbaj o
dodatki – ładna torebka, szal, ko-
lorowe bransoletki czy rękawicz-
ki ożywią każdy strój, a kobiecie
ciężarnej dodadzą jeszcze więcej
uroku. Pamiętaj również, że naj-
ważniejsza jest wygoda i zdro-
wie (twoje oraz dziecka), więc
nie załamuj się, że musisz zre-
zygnować ze swoich ulubionych
ubrań. Tym chętniej wskoczysz w
nie, gdy twoje maleństwo wresz-
cie pojawi się na świecie. Kobieta
w ciąży może wyglądać modnie,
Jakie obuwie? zdrowo i kwitnąco – warto o tym
pamiętać!
Bardzo duże znaczenie ma dobór Kilka podpowiedzi
butów. – Ponieważ środek ciężko- dla kobiet w ciąży:
ści ciała przesuwa się w okresie
Odzież dla ciąży do przodu, chodzenie na wy- - zakładaj płaszcze, kurtki, pele-
sokich obcasach obciąża nadmier-
ryny i kapelusze, gdy pada i robi
nie kręgosłup. Łatwo wtedy stracić
się chłodno. Dzięki temu unik-
równowagę i upaść. Żeby do tego
niesz przeziębienia;
nie doprowadzić, noś wygodne
kobiet w ciąży. buty (zwróć uwagę na swoją więk- - ubrań w ciąży szukaj w interne-
sza wagę ciała!), na niskim obcasie,
cie
przeważnie większe o pół rozmia-
ru niż poprzednio. Lepiej nie kupuj
– na aukcjach możesz upolować
obuwia ze sztucznych materiałów,
prawdziwe perełki za grosze,
które sprawiają, że stopy puchną
i pocą się. Dla ciężarnej ma to szcze- zwłaszcza od świeżo upieczo-
nych mam;
gólne znaczenie. Nie oznacza to jed-
Sporo kobiet na początku swojej ciąży twierdzi, że nie będzie kupowała nak, że jesteś skazana na buty nud- - w domu noś większe, wygodne
wielu ubrań dedykowanych ciężarnym – bo po co? W najlepszym wypadku ne, nieładne, które wieki temu wyszły ubrania, najlepiej ulubiony dres i
skarpetki;
posłużą kilka miesięcy. z mody. Nie bój się śmiałych kolorów
i fasonów – grunt, żebyś w takich
Istnieje sporo patentów aby używać swoich rzeczy sprzed ciąży, np. wiele butach czuła się dobrze i pewnie. - pamiętaj, że dopełnieniem
ładnego stroju są zadbane pa-
koobiet nosi swoje dżinsy _należy jednak pamiętać, że muszą to być biodrówki, W sklepach pełno jest teraz butów znokcie, starannie ułożone wło-
na płaskich podeszwach, stabilnych,
a na guzik zakłada gumkę. Jednak Panie, którym obwód w tali zmienia się dużo z pozoru mało kobiecych, a które na sy i promienna cera. Prawda, że
szybciej i dużo wcześniej musi rozglądać się za zakupem ubrań ciążowych.. stopach prezentują się świetnie. w ciąży można wyglądać zjawi-
skowo?
Dlaczego schludne, dopasowane
ubranie w przypadku ciężarnej
kobiety jest tak ważne? Chodzi
nie tylko o względy zdrowotne.
Jak zauważa prof. Ireneusz Rosz-
kowski w poradniku „Zdrowie ko-
biety”, kobieta przy nadziei, któ-
ra jest zadbana, ładnie ubrana,
uczesana i umalowana, ma lepsze
samopoczucie. I znacznie lepiej Gdzie kupować?
znosi swój wyjątkowy stan. Kie-
dy zatem ruszyć na zakupy? – W Nie wstydź się zapytać o nie kole-
związku z powiększeniem się pier- żanek, które błogosławiony stan
si w 6-8 tygodniu, stanik musi być mają już za sobą. Z dużym praw-
większy i powinien unosić sutek dopodobieństwem pozbędą się
w stronę przeciwległego ramie- problemu i oddadzą ci ciuszki,
nia, uwzględniając uwypuklenie które smętnie wiszą u nich w sza-
dla brodawek . Ważne, żeby nie fie. Odważ się i rusz także do se-
nosić zbyt ciasnego stanika. Naj- cond handów. Możesz tutaj upo-
lepszy materiał to bawełna. Przed lować w bardzo dobrych cenach
kupnem biustonosz najlepiej przy- przewiewne, naturalne bluzeczki,
mierzyć. Nie polegaj na swoich spódnice i spodnie. Dzięki niskim
dotychczasowych rozmiarach, bo cenom, będziesz mogła kupić
na pewno się już zmieniły. sobie kilka sztuk naraz. Zadbaj o
dodatki – ładna torebka, szal, ko-
lorowe bransoletki czy rękawicz-
ki ożywią każdy strój, a kobiecie
ciężarnej dodadzą jeszcze więcej
uroku. Pamiętaj również, że naj-
ważniejsza jest wygoda i zdro-
wie (twoje oraz dziecka), więc
nie załamuj się, że musisz zre-
zygnować ze swoich ulubionych
ubrań. Tym chętniej wskoczysz w
nie, gdy twoje maleństwo wresz-
cie pojawi się na świecie. Kobieta
w ciąży może wyglądać modnie,
Jakie obuwie? zdrowo i kwitnąco – warto o tym
pamiętać!
Bardzo duże znaczenie ma dobór Kilka podpowiedzi
butów. – Ponieważ środek ciężko- dla kobiet w ciąży:
ści ciała przesuwa się w okresie
Odzież dla ciąży do przodu, chodzenie na wy- - zakładaj płaszcze, kurtki, pele-
sokich obcasach obciąża nadmier-
ryny i kapelusze, gdy pada i robi
nie kręgosłup. Łatwo wtedy stracić
się chłodno. Dzięki temu unik-
równowagę i upaść. Żeby do tego
niesz przeziębienia;
nie doprowadzić, noś wygodne
kobiet w ciąży. buty (zwróć uwagę na swoją więk- - ubrań w ciąży szukaj w interne-
sza wagę ciała!), na niskim obcasie,
cie
przeważnie większe o pół rozmia-
ru niż poprzednio. Lepiej nie kupuj
– na aukcjach możesz upolować
obuwia ze sztucznych materiałów,
prawdziwe perełki za grosze,
które sprawiają, że stopy puchną
i pocą się. Dla ciężarnej ma to szcze- zwłaszcza od świeżo upieczo-
nych mam;
gólne znaczenie. Nie oznacza to jed-
Sporo kobiet na początku swojej ciąży twierdzi, że nie będzie kupowała nak, że jesteś skazana na buty nud- - w domu noś większe, wygodne
wielu ubrań dedykowanych ciężarnym – bo po co? W najlepszym wypadku ne, nieładne, które wieki temu wyszły ubrania, najlepiej ulubiony dres i
skarpetki;
posłużą kilka miesięcy. z mody. Nie bój się śmiałych kolorów
i fasonów – grunt, żebyś w takich
Istnieje sporo patentów aby używać swoich rzeczy sprzed ciąży, np. wiele butach czuła się dobrze i pewnie. - pamiętaj, że dopełnieniem
ładnego stroju są zadbane pa-
koobiet nosi swoje dżinsy _należy jednak pamiętać, że muszą to być biodrówki, W sklepach pełno jest teraz butów znokcie, starannie ułożone wło-
na płaskich podeszwach, stabilnych,
a na guzik zakłada gumkę. Jednak Panie, którym obwód w tali zmienia się dużo z pozoru mało kobiecych, a które na sy i promienna cera. Prawda, że
szybciej i dużo wcześniej musi rozglądać się za zakupem ubrań ciążowych.. stopach prezentują się świetnie. w ciąży można wyglądać zjawi-
skowo?
Wyprawka Kosmetyki i artykuły higieniczne • płyn do mycia ciała niemowląt (może być płyn
z emolientem)
Skóra noworodka jest niezwykle delikatna. Do jej pie-
• miękka szczoteczka do włosów
lęgnacji należy wybierać jedynie preparaty, które na
opakowaniu mają informację, że można je stosować
• miękka szczoteczka do dziąseł/zębów, nakłada-
dla noworodka od 1. dnia życia. Ważny jest też atest, np. Państwowe- na na palec
go Zakładu Higieny (PZH), Centrum Zdrowia Dziecka
• płatki kosmetyczne dla niemowląt (przydatne
np. do obmywania twarzy dziecka)
(CZD), Instytutu Matki i Dziecka (IMiD), Polskiego To-
• sól fizjologiczna do przemywania oczu lub oczysz-
warzystwa Alergologicznego (PTA).
Rzeczy do spania dla dziecka czenia noska.
Sen jest dla noworodka niezwykle ważny. Właśnie
dlatego małe dziecko większą część doby zwyczajnie Wyprawka na spacer
przesypia. Co będzie potrzebne do snu: Na tych elementach wyprawki, szczególnie
• rożek (najlepiej z miękkimi pleckami, do łatwego na wózku i foteliku samochodowym, nie war-
przytulania) to oszczędzać. Liczy się nie tylko wygoda, ale
• śpiworek do wózka (potrzebny podczas chłod- również bezpieczeństwo maleństwa. Z myślą
nych miesięcy) o spacerach zainwestuj w:
• 2 lekkie kocyki do przykrycia • wózek (pamiętaj o folii przeciwdeszczowej,
• kosz Mojżesza, kołyska lub dostawka do łóżka ro- parasolce i osłonce z siateczki przeciwko
dziców (z zakupem prawdziwego łóżeczka dziecię- owadom – szczególnie przydatna latem)
cego można poczekać) • torba podręczna, w którą zapakujesz rzeczy
• kołderka (wybierz taką, które można prać potrzebne poza domem
w pralce) • mata do przewijania (często jest dołączona
• 2-3 zmiany bawełnianej pościeli i 3-4 prześciera- do torby wózkowej)
dła (ewentualnie ceratka do podłożenia pod prze- • fotelik samochodowy
ścieradło). • opakowanie termiczne na butelkę (na chłodne
Akcesoria związane z karmieniem miesiące)
Nawet jeśli zdecydujesz się na karmienie pier- • mufka na ręce mamy (nie jest niezbędna,
sią, będziesz potrzebować kilku akcesoriów. Przy- ale jakże przydatna!)
dadzą się, kiedy będziesz musiała wyjść z domu,
a dziecko zostanie pod opieką taty lub babci. Z myślą
o karmieniu warto kupić:
• wkładki (laktacyjne) ochronne do biustonosza dla
Kompletując wyprawkę dla noworodka, nie daj się porwać mamy
szałowi zakupów! Uważnie dobieraj rzeczy, aby po porodzie • laktator (dla mamy, jeśli planuje odciąganie
nie okazało się, że brakuje ci czegoś ważnego. Sprawdź, co ko- i przechowywanie pokarmu)
niecznie trzeba mieć m.in. do spania, do karmienia i na spacer • 1-2 butelki i smoczki w razie konieczności wpro-
z maluszkiem – na różne pory roku. wadzenia mleka modyfikowanego
Wyprawka dla noworodka powinna być skompletowana na tyle • 3-4 śliniaki
• poduszka rogal, która pomaga wygodnie ułożyć
szybko, abyś w razie przedwczesnego porodu nie miała problemu dziecko do karmienia piersią
z rzeczami dla dziecka. Jej przygotowanie najlepiej zacząć w • smoczek-uspokajacz, jeśli chcesz go wprowadzić
II trymestrze. Na pewno nie opłaca się zwlekać do końca cią- do użytku
ży. Podstawą niemowlęcej wyprawki są oczywiście ubranka – • szczotka do mycia butelek
wybieranie ich to najprzyjemniejsza rzecz dla przyszłej mamy. • podgrzewacz do butelek (nie trzeba kupować od
Ale potrzebne będą też kosmetyki niemowlęce, fotelik samo- razu, gdyż nie wiadomo, czy będzie potrzebny).
chodowy, wózek oraz różne drobne akcesoria do pielęgnacji
i karmienia. Oto pełna lista rzeczy, które przydadzą się nowo Akcesoria do kąpieli niemowlaka
narodzonemu dziecku: Kąpiel to jeden z ważnych niemowlęcych rytuałów.
Ubranka dla noworodka Do wykąpania noworodka będziesz potrzebować
następujących produktów:
Wybieraj ubrania uszyte z naturalnych materiałów (np. • 2 ręczniki kąpielowe
z czystej bawełny). Skóra w nich oddycha, dziecko nie poci • wanienka (bardzo wygodna jest wanienka ze stela-
się, a na jego ciele nie widać kłopotliwych potówek. Nie ku- żem)
puj zbyt wielu rzeczy – noworodek szybko może wyrosnąć • termometr do sprawdzania temperatury wody
z ubranek w rozmiarze 56 (lub nawet 62 cm).Przed założe- (doświadczeni rodzice mogą posługiwać się łok-
niem wszystko trzeba wyprać w proszku do niemowlęcych ciem)
rzeczy, aby pozbyć się chemicznych substancji, którymi • 2-3 pieluchy tetrowe lub flanelowe (możesz nimi
ubrania są nasączane przez producentów. Po praniu po- np. wyłożyć wanienkę, żeby malec się nie ślizgał na
trzebne będzie dodatkowe płukanie. dnie)
Wyprawka Kosmetyki i artykuły higieniczne • płyn do mycia ciała niemowląt (może być płyn
z emolientem)
Skóra noworodka jest niezwykle delikatna. Do jej pie-
• miękka szczoteczka do włosów
lęgnacji należy wybierać jedynie preparaty, które na
opakowaniu mają informację, że można je stosować
• miękka szczoteczka do dziąseł/zębów, nakłada-
dla noworodka od 1. dnia życia. Ważny jest też atest, np. Państwowe- na na palec
go Zakładu Higieny (PZH), Centrum Zdrowia Dziecka
• płatki kosmetyczne dla niemowląt (przydatne
np. do obmywania twarzy dziecka)
(CZD), Instytutu Matki i Dziecka (IMiD), Polskiego To-
• sól fizjologiczna do przemywania oczu lub oczysz-
warzystwa Alergologicznego (PTA).
Rzeczy do spania dla dziecka czenia noska.
Sen jest dla noworodka niezwykle ważny. Właśnie
dlatego małe dziecko większą część doby zwyczajnie Wyprawka na spacer
przesypia. Co będzie potrzebne do snu: Na tych elementach wyprawki, szczególnie
• rożek (najlepiej z miękkimi pleckami, do łatwego na wózku i foteliku samochodowym, nie war-
przytulania) to oszczędzać. Liczy się nie tylko wygoda, ale
• śpiworek do wózka (potrzebny podczas chłod- również bezpieczeństwo maleństwa. Z myślą
nych miesięcy) o spacerach zainwestuj w:
• 2 lekkie kocyki do przykrycia • wózek (pamiętaj o folii przeciwdeszczowej,
• kosz Mojżesza, kołyska lub dostawka do łóżka ro- parasolce i osłonce z siateczki przeciwko
dziców (z zakupem prawdziwego łóżeczka dziecię- owadom – szczególnie przydatna latem)
cego można poczekać) • torba podręczna, w którą zapakujesz rzeczy
• kołderka (wybierz taką, które można prać potrzebne poza domem
w pralce) • mata do przewijania (często jest dołączona
• 2-3 zmiany bawełnianej pościeli i 3-4 prześciera- do torby wózkowej)
dła (ewentualnie ceratka do podłożenia pod prze- • fotelik samochodowy
ścieradło). • opakowanie termiczne na butelkę (na chłodne
Akcesoria związane z karmieniem miesiące)
Nawet jeśli zdecydujesz się na karmienie pier- • mufka na ręce mamy (nie jest niezbędna,
sią, będziesz potrzebować kilku akcesoriów. Przy- ale jakże przydatna!)
dadzą się, kiedy będziesz musiała wyjść z domu,
a dziecko zostanie pod opieką taty lub babci. Z myślą
o karmieniu warto kupić:
• wkładki (laktacyjne) ochronne do biustonosza dla
Kompletując wyprawkę dla noworodka, nie daj się porwać mamy
szałowi zakupów! Uważnie dobieraj rzeczy, aby po porodzie • laktator (dla mamy, jeśli planuje odciąganie
nie okazało się, że brakuje ci czegoś ważnego. Sprawdź, co ko- i przechowywanie pokarmu)
niecznie trzeba mieć m.in. do spania, do karmienia i na spacer • 1-2 butelki i smoczki w razie konieczności wpro-
z maluszkiem – na różne pory roku. wadzenia mleka modyfikowanego
Wyprawka dla noworodka powinna być skompletowana na tyle • 3-4 śliniaki
• poduszka rogal, która pomaga wygodnie ułożyć
szybko, abyś w razie przedwczesnego porodu nie miała problemu dziecko do karmienia piersią
z rzeczami dla dziecka. Jej przygotowanie najlepiej zacząć w • smoczek-uspokajacz, jeśli chcesz go wprowadzić
II trymestrze. Na pewno nie opłaca się zwlekać do końca cią- do użytku
ży. Podstawą niemowlęcej wyprawki są oczywiście ubranka – • szczotka do mycia butelek
wybieranie ich to najprzyjemniejsza rzecz dla przyszłej mamy. • podgrzewacz do butelek (nie trzeba kupować od
Ale potrzebne będą też kosmetyki niemowlęce, fotelik samo- razu, gdyż nie wiadomo, czy będzie potrzebny).
chodowy, wózek oraz różne drobne akcesoria do pielęgnacji
i karmienia. Oto pełna lista rzeczy, które przydadzą się nowo Akcesoria do kąpieli niemowlaka
narodzonemu dziecku: Kąpiel to jeden z ważnych niemowlęcych rytuałów.
Ubranka dla noworodka Do wykąpania noworodka będziesz potrzebować
następujących produktów:
Wybieraj ubrania uszyte z naturalnych materiałów (np. • 2 ręczniki kąpielowe
z czystej bawełny). Skóra w nich oddycha, dziecko nie poci • wanienka (bardzo wygodna jest wanienka ze stela-
się, a na jego ciele nie widać kłopotliwych potówek. Nie ku- żem)
puj zbyt wielu rzeczy – noworodek szybko może wyrosnąć • termometr do sprawdzania temperatury wody
z ubranek w rozmiarze 56 (lub nawet 62 cm).Przed założe- (doświadczeni rodzice mogą posługiwać się łok-
niem wszystko trzeba wyprać w proszku do niemowlęcych ciem)
rzeczy, aby pozbyć się chemicznych substancji, którymi • 2-3 pieluchy tetrowe lub flanelowe (możesz nimi
ubrania są nasączane przez producentów. Po praniu po- np. wyłożyć wanienkę, żeby malec się nie ślizgał na
trzebne będzie dodatkowe płukanie. dnie)
ciążowa daje wsparcie zmęczonym plecom i po-
maga ułożyć w jednej linii kark, kręgosłup, biodra
i nogi, dzięki czemu każda kobieta w ciąży będzie mo
porządnie i zdrowo wypocząć.
Poduszka ciążowa daje także możliwość podparcia
brzucha, dzięki środkowej, nieco szerszej części. Tak
jak w przypadku wsparcia pleców, dzięki zastosowaniu
poduszki ciążowej łatwo można uzyskać optymalne
ułożenie ciała, zapobiegając przy tym niepotrzebnym
napięciom karku czy kręgosłupa. Zwinięta w rogala słu-
ży też jako oparcie dla zmęczonych i obolałych pleców,
a także jako wałek pod opuchnięte nogi.
Po ciąży nie kończy się zastosowanie poduszki po-
nieważ wtedy może nam ona pomóc przy karmieniu
piersią zapewniając mamie i dziecku najwygodniejszą
pozycję. Może ona także stanowić bezpieczny kojec dla
dziecka, sprawdzi się też idealnie jako poducha do wy-
poczynku czy zabawy.
Na rynku mamy duży wybór poduszek ciążowych dzię-
ki czemu każda przyszła mama może znaleźć taką, któ-
ra idealnie dopasuje się do jej potrzeb.
Poduszka W czasie ciąży bardzo ważna jest odpowiednia ilość snu. Wiemy, że sa. Ważne, by materiał był certyfikowany
w tym szczególnym okresie wiele kobiet ma trudności zarówno z za-
i w 100% naturalny. By poduszka była prak-
tyczna, to wypełnienie powinno się nadawać
sypianiem, jak i ze spokojnym snem. Dobrym pomysłem jest właśnie
ciążowa zakup specjalnej poduszki ciążowej do spania. do prania a poszewkę powinno się łatwo zdjąć
i wyczyścić.
Poduszka ciążowa różni się od zwykłej poduszki niemal wszystkim:
wielkością, kształtem oraz wypełnieniem. Poduszki te mają kształt ro-
Główną zaletą poduszki jest pomoc w odpowied-
gala lub banana i zazwyczaj są bardzo duże – ich długość może być
w ciągu dnia. Służy ona jako wsparcie pod głowę,
nawet do 170 cm. W zależności od rodzaju, poduszka ta może przyj- nim ułożeniu ciała podczas snu lub wypoczynku
Poduszka ciążowa, jak sama nazwa mować różne kształty liter: C, J czy U. Przy zakupie zwróćmy uwagę krótszy bok podpiera plecy, a dłuższy umieszcza
na wypełnienie poduszki ponieważ powinno być ono antyalergiczne
się między kolanami. Ergonomiczna budowa
wskazuje jest poduszką i elastyczne aby dostosowało się do pozycji i ułożenia ciała. Szczegól- poduszki ciążowej zapewnia odciążenie stawu
zaprojektowaną dla kobiet w ciąży. nie polecamy włókno sylikonowe, które zapewnia poduszce miękkość biodrowego poprzez lekkie uniesienie kolana
Dzięki niej przyszła mama może i sprężystość. i prawidłowe ułożenie kręgosłupa w po-
spać wygodnie na boku lub zycji leżącej co pomaga zapobiegać bó-
wypoczywać w ciągu dnia. Sprawdźmy również materiał, z którego uszyta jest poduszka. lom kręgosłupa i biodra. Poduszka
Producenci zazwyczaj używają do uszycia bawełny lub bambu-
ciążowa daje wsparcie zmęczonym plecom i po-
maga ułożyć w jednej linii kark, kręgosłup, biodra
i nogi, dzięki czemu każda kobieta w ciąży będzie mo
porządnie i zdrowo wypocząć.
Poduszka ciążowa daje także możliwość podparcia
brzucha, dzięki środkowej, nieco szerszej części. Tak
jak w przypadku wsparcia pleców, dzięki zastosowaniu
poduszki ciążowej łatwo można uzyskać optymalne
ułożenie ciała, zapobiegając przy tym niepotrzebnym
napięciom karku czy kręgosłupa. Zwinięta w rogala słu-
ży też jako oparcie dla zmęczonych i obolałych pleców,
a także jako wałek pod opuchnięte nogi.
Po ciąży nie kończy się zastosowanie poduszki po-
nieważ wtedy może nam ona pomóc przy karmieniu
piersią zapewniając mamie i dziecku najwygodniejszą
pozycję. Może ona także stanowić bezpieczny kojec dla
dziecka, sprawdzi się też idealnie jako poducha do wy-
poczynku czy zabawy.
Na rynku mamy duży wybór poduszek ciążowych dzię-
ki czemu każda przyszła mama może znaleźć taką, któ-
ra idealnie dopasuje się do jej potrzeb.
Poduszka W czasie ciąży bardzo ważna jest odpowiednia ilość snu. Wiemy, że sa. Ważne, by materiał był certyfikowany
w tym szczególnym okresie wiele kobiet ma trudności zarówno z za-
i w 100% naturalny. By poduszka była prak-
tyczna, to wypełnienie powinno się nadawać
sypianiem, jak i ze spokojnym snem. Dobrym pomysłem jest właśnie
ciążowa zakup specjalnej poduszki ciążowej do spania. do prania a poszewkę powinno się łatwo zdjąć
i wyczyścić.
Poduszka ciążowa różni się od zwykłej poduszki niemal wszystkim:
wielkością, kształtem oraz wypełnieniem. Poduszki te mają kształt ro-
Główną zaletą poduszki jest pomoc w odpowied-
gala lub banana i zazwyczaj są bardzo duże – ich długość może być
w ciągu dnia. Służy ona jako wsparcie pod głowę,
nawet do 170 cm. W zależności od rodzaju, poduszka ta może przyj- nim ułożeniu ciała podczas snu lub wypoczynku
Poduszka ciążowa, jak sama nazwa mować różne kształty liter: C, J czy U. Przy zakupie zwróćmy uwagę krótszy bok podpiera plecy, a dłuższy umieszcza
na wypełnienie poduszki ponieważ powinno być ono antyalergiczne
się między kolanami. Ergonomiczna budowa
wskazuje jest poduszką i elastyczne aby dostosowało się do pozycji i ułożenia ciała. Szczegól- poduszki ciążowej zapewnia odciążenie stawu
zaprojektowaną dla kobiet w ciąży. nie polecamy włókno sylikonowe, które zapewnia poduszce miękkość biodrowego poprzez lekkie uniesienie kolana
Dzięki niej przyszła mama może i sprężystość. i prawidłowe ułożenie kręgosłupa w po-
spać wygodnie na boku lub zycji leżącej co pomaga zapobiegać bó-
wypoczywać w ciągu dnia. Sprawdźmy również materiał, z którego uszyta jest poduszka. lom kręgosłupa i biodra. Poduszka
Producenci zazwyczaj używają do uszycia bawełny lub bambu-
Jak dbać o prawidłową
pielęgnację skóry dziecka
Tak naprawdę to pielęgnacja skóry małego dziecka nie wydaje się być
tematem skomplikowanym, a jednak rodzi ona w głowie wiele pytań
i mnóstwo sprzecznych informacji docierających zewsząd.
Dla rodziców ich dziecko jest najpiękniejsze na Natłuszczaj i nawilżaj
świecie. Nie zmienia to faktu, że jeszcze przez
pewien czas po narodzinach na skórze niemowlęcia Łuszcząca się skóra na rączkach, twarzy czy
mogą pojawiać się przeróżne zmiany. Większość nóżkach to norma w pierwszych dniach życia, bo
nie wymaga interwencji lekarskiej, jednak w w ten sposób skóra przystosowuje się do nowego
niektórych przypadkach warto wspierać skórę otoczenia i warunków życia poza brzuchem mamy.
noworodka za pomocą kremów i maści dostępnych Choć nie wygląda to estetycznie, nie jest groźne
w aptekach. Jak pielęgnować skórę niemowlaka? i nie wymaga żadnych zabiegów. Po kilku dniach
problem powinien minąć sam. Znacznie dłużej
Jak zmienia się wygląd skóry dziecka? (nawet przez pierwsze trzy lata życia) utrzymuje się
Przez kilka pierwszych dni życia skóra dziecka wcale suchość skóry i jej skłonność do podrażnień.
nie jest gładka i różowa. U dzieci urodzonych o czasie U noworodków i niemowląt sucha skóra to często
może być zaczerwieniona, a u tych przenoszonych – stan fizjologiczny, bo bariera lipidowa naskórka,
pomarszczona, co jest efektem zaniku mazi płodowej która chroni przed utratą wilgoci, nie jest jeszcze
i przebywania w płynie owodniowym bez do końca rozwinięta. Dlatego każdego dnia skórę
odpowiedniej ochrony. trzeba natłuszczać i nawilżać. Tylko przez pierwszy
Stopy i dłonie niemowlęcia mogą mieć miesiąc życia można do tego celu używać oliwki –
później może ona za bardzo obciążać skórę i lepsze
sinawoczerwony odcień, zdarza się też, że przez jakiś będą kremy lub balsamy mające w składzie m.in.
czas brzuszek ma inny kolor niż nóżki albo plecki. witaminy E i F, które zapobiegają nadmiernemu
Nierówny kolor skóry jest efektem niedojrzałości przesuszeniu.
układu krążenia – niektóre naczynia krwionośne Skórę można też natłuszczać za pomocą
rozszerzają się bardziej niż inne, a niektóre kurczą się emolientów – nakładanych bezpośrednio (np. takich
silniej. Z tego powodu do stóp i dłoni krew dociera w postaci kremu lub emulsji) albo stosowanych jako
nieco wolniej niż do reszty ciała, dlatego wydają się dodatek do kąpieli (ale nie stosujemy obu metod
sine, a na skórze mogą pojawić się białawe cętki. Jest jednocześnie).
to widoczne zwłaszcza po dłuższym śnie, podczas
którego dziecko mało się rusza. Trwa to kilka tygodni Sucha cera często ulega bolesnym podrażnieniom,
– do momentu, aż układ krążenia w pełni dojrzeje. dlatego tak ważne jest sprawdzenie, jak
pielęgnować skórę niemowlaka w takim przypadku.
Charakterystyczny dla noworodka jest też meszek Zaczerwienienie można złagodzić za pomocą maści
płodowy – delikatne włoski, których najwięcej jest lub kremów zawierających substancje kojące, takie
na plecach i ramionach, ale pojawiają się też na jak d-pantenol lub alantoina, które przyspieszają
policzkach, czole czy uszach. Są tym bardziej gęste, regenerację naskórka i zmniejszają skłonność do
im mniej dojrzałe jest dziecko w chwili urodzenia. podrażnień.
Najwięcej mają go wcześniaki, najmniej – dzieci
z ciąż przenoszonych. W przypadku gdy skóra jest bardzo silnie podrażniona,
Meszek nie wymaga usuwania, znika w ciągu kilku pojawiły się na niej zmiany ułożone symetrycznie,
a dziecko jest niespokojne, płacze i nie daje się ubrać
tygodni, stopniowo się wycierając. Zastanawiasz – konieczna jest wizyta u pediatry albo alergologa,
się, jak pielęgnować skórę niemowlaka? Poznaj gdyż może to być reakcja alergiczna bądź atopowe
więc przydatne wskazówki, które ci tę pielęgnację zapalenie skóry, wymagające leczenia.
ułatwią!
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search