รำเบิกโรงกิ่งไม้เงินทอง

เพลง รำเบกิ โรงกิง่ ไมเ้ งินทอง

จัดทำโดย
นกั ศกึ ษำปรญิ ญำตรปี ีท่ี ๒
หลักสตู รศึกษำศำสตร์บัณฑติ
คณะศิลปศกึ ษำสำขำวชิ ำนำฏศิลป์ศกึ ษำ (๔ ป)ี
นำงสำวสมชั ญำ ภูปุย รหัสนักศกึ ษำ ๓๐๔๔๖๔๒๐๐๑
นำงสำวอญั ธดิ ำ สีทน รหสั นักศกึ ษำ ๓๐๔๔๖๔๒๐๐๒
นำงสำววลิ ำสินี โพนเมอื งหล้ำ รหัสนักศึกษำ ๓๐๔๔๖๔๒๐๐๕

เสนอ
อำจำรยเ์ กณิกำ วงศน์ รินทร์
อำจำรยธ์ ญั ลักษณ์ จันทบั

วทิ ยำลยั นำฏศิลปะรอ้ ยเอด็
สถำนบนั บัณฑิตพัฒนศลิ ป์ กระทรวงวัฒนธรรม

ก

คำนำ

รายงานเล่มนีเ้ ป็นสว่ นหนึง่ ของรายวชิ า ทกั ษะนาฏศิลป์ ๓ หลกั สูตรศกึ ษาศาสตรบัณฑติ คณะ
ศิลปศกึ ษา สาขาวิชานาฏศลิ ปศ์ กึ ษา (๔ ปี) มีเน้ือหาเกี่ยวกบั กระบวนท่าราเพลงราเบิกโรงก่งิ ไมเ้ งินทอง ซึง่ ทาง
คณะผู้จัดทาได้ทาการศกึ ษาค้นควา้ หาข้อมลู และได้นามารวบรวมในรายงานเลม่ นี้ ท้งั ประวัติ ความเปน็ มา
กระบวนทา่ รา เครอื่ งแต่งกาย เพลงทีใ่ ช้ ผู้คิดคน้ ประดษิ ฐ์ท่ารา

โดยทางคณะผ้จู ัดทาต้องขอขอบพระคุณคณุ ครูประจารายวชิ าที่ไดใ้ หข้ ้อเสนอแนะและให้คณะผ้จู ัดทา
แก้ไขปรบั ปรงุ และพัฒนาต่อไป ทางคณะผจู้ ดั ทาหวงั ไว้เปน็ อย่างยง่ิ ว่ารายงานเล่มน้ีจะเป็นประโยชน์ให้แก่
ผูอ้ ่านไม่มากกน็ ้อย หากมีข้อผิดพลาดประการใดขอกราบขออภัยมา ณ ทน่ี ้ี

คณะผู้จัดทำ
๒๙ กันยำยน ๒๕๖๕

ข

สำรบญั

เรอื่ ง หนำ้

คานา...........................................................................................................................................................................................................ก
สารบญั ..........................................................................................................................................................................................................ข
สารบัญรปู ....................................................................................................................................................................................................ค
ประวตั ิความเปน็ มา.................................................................................................................................................................................1
ดนตรีท่ีใช้ประกอบการแสดง..............................................................................................................................................................2
เคร่ืองแต่งกาย............................................................................................................................................................................................2
อปุ กรณ์ประกอบการแสดง..................................................................................................................................................................2
บทรอ้ งราเบิกโรงก่งิ ไมเ้ งนิ ทอง...........................................................................................................................................................3
กระบวนท่าราเพลงราเบิกโรงกิง่ ไม้เงินทอง.................................................................................................................................4-56
วดิ โี อประกอบท่าราเพลงราเบิกโรงก่ิงไม้เงินทอง.....................................................................................................................57
สรุป................................................................................................................................................................................................................58
บรรณานุกรม....................................................................................................... .......................................59

ค

สำรบัญรปู

เร่อื ง หน้ำ
รปู ภาพที่ ๑ การแตง่ กายราเบิกโรงกิ่งไมเ้ งินทอง..........................................................................................2
รปู ภพรูปที่ ๒ อปุ กรณ์ประกอบการแสดงคือกิ่งไมเ้ งนิ ทอง...........................................................................2
กระบวนท่าราเพลงราเบิกโรงกิ่งไมเ้ งนิ ทอง...................................................................................................4

1

ประวตั ิควำมเป็นมำ

รากงิ่ ไมเ้ งินทอง เปน็ การแสดงเบิกโรงของละครใน ทมี่ ีรปู แบบ และลักษณะการแสดง ตลอดจน
กระบวนทา่ ราทีม่ เี อกภาพชดุ หน่ึง นบั ไดว้ า่ เป็นพระอัจฉริยภาพของลน้ เกลา้ ฯ รชั กาลที่ 4 ที่ทรงพระราชนพิ นธ์
บาทขับร้อง ประกอบกับรูปแบบ และลักษณะการแสดง และความสามารถของบรมครูทางด้านนาฏศลิ ปไ์ ทยท่ี
รว่ มกันประดิษฐ์ รงั สรรค์ กระบวนทา่ ราขนึ้ เพอื่ สืบสาน และสืบทอดศิลปะที่แสดงเอกลักษณ์ ความเป็นอารย
ธรรมของไทย มาจนทุกวันน้ี

ลักษณะการแสดงเปน็ ศิลปะการราคู่ ของผู้แสดงฝา่ ยพระ ซงึ่ มีกระบวนทา่ งดงาม มีอปุ กรณ์
ประกอบการแสดง ไดแ้ ก่ ดอกไม้เงิน และดอกไม้ทอง โดยมอื ขวาจะถือดอกไมท้ อง และมอื ซ้ายจะถือดอกไม้เงิน
ผู้แสดงจะต้องมฝี มี ือในการรา ตลอดจนได้รบั การฝกึ จนเกดิ ความชานาญ และความสอดคลอ้ งประสานสัมพนั ธ์
ซ่ึงกันและกัน ด้วยเหตุนจี้ ึงมกั ใช้ผูแ้ สดงตวั นายโรงของละครในเป็นผู้ราเบิกโรงกิ่งไม้เงินทองมาอย่างต่อเนื่อง
อาทิ นางสวุ รรณี ชลานเุ คราะห์ นางศริ วิ ฒั น์ ดิษยนันทน์ นางองิ อร ศรสี ัตตบุษย์ นางพัชรา บัวทอง นางสาว
วนั ทนยี ์ มว่ งบุญ นางสาวลดั ดา ต้งั สภุ าชยั และนางกาญจนา ขาวรุ่งเรอื ง ฯ การราแบง่ เป็นข้นั ตอนต่าง ๆ ได้
ดังนี้ ขน้ั ตอนที่ 1 ราออกตามทานองเพลงโคมเวยี น ขั้นตอนท่ี 2 ราตบี ทตามบทรอ้ งเพลงโคมเวียน ข้นั ตอนท่ี 3
ราตามทานองเพลง จนจบกระบวนทา่ รา แลว้ ราเขา้

การราแบง่ ออกเปน็ ข้ันตอนตา่ งๆ ไดด้ งั น้ี
ขน้ั ตอนที่ ๑ ราออกตามทานองเพลงโคมเวยี น
ขน้ั ตอนที่ ๒ ราตีบทตามบทร้องเพลงโคมเวยี น
ขั้นตอนที่ ๓ ราตามทานองเพลง จนจบกระบวนท่ารา แลว้ ราเข้า

2

ดนตรีและเพลงทใ่ี ชป้ ระกอบกำรแสดง

ดนตรี และเพลงทใ่ี ช้ประกอบการแสดง ใชว้ งป่พี าทย์ไมน้ วม เพลงท่ใี ช้บรรเลงประกอบการแสดง เพลง
โคมเวียน เพลงเชดิ ฉ่งิ และเพลงเชิดจนี ตวั สาม

เครอ่ื งแตง่ กำย

ผ้แู สดงแตง่ กายยนื เครอ่ื งพระแขนยาว ชฎายอดชัย

อุปกรณป์ ระกอบกำรแสดง

อุปกรณ์ประกอบการแสดง คือ ดอกไม้เงนิ ดอกไม้ทอง

3

บทรอ้ งรำเบกิ โรงกงิ่ ไม้เงนิ ทอง

- ปพ่ี าทยโ์ คมเวียน – รัว-

-รอ้ งเพลงเชิดฉ่ิง -

เมื่อนนั้ ไทท้าวเทพบตุ รบรุ ุษสอง

สองมือถือดอกไมเ้ งินทอง ปอ้ งหน้าออกมาว่าจะรา

เบกิ โรงละครในใหป้ ระหลาด มีวลิ าศนา่ ชมคมขา

ทา่ ก็งามตามตามครูดูแม่นยา เปน็ แต่ทาอย่างใหมม่ ิใช่ฟ้อน

หางนกยูงอย่างเก่าเขาเล่นมาก ไม่เหน็ หลากจดื ตามาแต่ก่อน

คงแตท่ า่ ไว้ให้งามตามละคร ที่แต่งตนกอ้ นไมง่ อนตามโบราณ

ราไปใหเ้ หน็ เป็นเกยี รตยิ ศ ปรากฏทุกตาแหน่งแหลง่ สถาน

วา่ พวกฟ้อนฝ่ายในใช้ราชการ สาหรับพระภบู าลสาราญรมย์

ย่อมช่วงใช้ดอกไมเ้ งินทอง ไมเ่ หมือนของเขาอนื่ มีด่ืนถม

ถงึ ผิดอย่างไปใครจะไม่ชม ควรนยิ มวา่ เปน็ มงคลเอย

- ป่พี าทย์รบั เพลงเชดิ จีนตัวสาม –

4

กระบวนทำ่ รำเพลงรำเบิกโรงกิง่ ไมเ้ งินทอง
ทำ่ ออก

รูปท่ี 1
วิง่ ซอยเท้า เข้าหากัน หันมาด้านหน้า ศรี ษะตรง มือท้งั สองข้างถือ กง่ึ ไมเ้ งิน กง่ึ ไม้ทอง ระดบั ชายพก

รปู ท2ี่
เอียงซา้ ย มือท้ังสองถือก่งิ ไม้เงินทอง มือซ้ายถือระดับข้างเอว มือขวาถือ ระดบั ชายพก แลว้ ก้าวไปขา้ งหนา้
แล้วเปล่ียนเอยี ง ขวา ทาในท่าเดิน ละครพระ

5

- ป่พี ำทยโ์ คมเวยี น – รวั -

รปู ท่ี 1
หนั มาด้านขวา เอยี งซ้าย มือซ้าย หงายมอื ชก้ี ึ่งไมล้ งข้างเอวซ้าย มือขวา ควา่ มอื ชีก้ ง่ิ ไมล้ งระดบั ข้างชายพก
ประเท้าร้ายย่อเข่าลง ยกเทา้ ซ้ายขึ้น ค่อยยดื ตัวขน้ึ เปล่ียนเอียงขวา มือ ซ้ายพลิกมือเป็นตั้งข้นึ มอื ขวาพลิก
ข้อมือหงายมอื ขน้ึ ยุบเข่าลงเล็กนอ้ ย

รูปท่ี 2
ยึดขนึ้ เอียงซ้าย กดไหล่ซ้าย คอ่ ยลด มือซา้ ยลงส่งไปข้างหลัง มอื ขวาแทง มือขึน้ เปน็ ตงั้ วง กา้ วเท้าซ้ายไป
ค้านหน้า ขยนั เทา้ หนั มาดา้ นซา้ ย

6

รปู ท่ี 1
เอยี งเดิม มือซ้ายสง่ หลงั มือขวาหงาย มือขก้ี ่ิงไม้ลง ประเท้าขวายกเท้าข้ึน
รปู ที่2
แล้ววางส้นั เทา้ ลง พรอ้ มกับเปลยี่ น เอียง เปลีย่ นมือขวาเป็นตง้ั วง เอียงซ้าย

7

รูปที1่

มือซ้ายคว่ามือลงช้ีก่ิงไม้ลงระดับ ชายพก มือขวาหงายมือ ประเทา้ ขวา ย่อเขา่ ลง ยกเท้าขวาข้นึ
ค่อยยืดตัวขึ้น เปล่ยี นเอยี งซา้ ย ยุบลง ตามจังหวะ

รปู ท่ี2

ยืดขน้ึ เอียงขวา กดไหล่ขวา คอ่ ยลดมือ ขวาลงส่งไปข้างหลงั มอื ซา้ ยแทงมอื ขึ้นเปน็ ตง้ั วง ก้าว
เท้าขวาไปดา้ นหนา้ ขยันเทา้ หนั มาดา้ นขวา

8

รูปท1ี่
เอยี งเดมิ มอื ขวาส่งหลัง มอื ซ้ายหงาย มอื ชี้ก่งิ ไมล้ ง ประเท้าซ้ายยกเทา้ ขึ้น
รปู ท2่ี
แลว้ วางสั้นเท้าลง พร้อมกับเปลย่ี น เอยี ง เปลย่ี นมือซา้ ยเป็นต้ังวง เอยี ง ขวา

9

รูปที1่
มือขวาคว่ามือลงชก้ี ่ึงไม้ลงระดบั ชายพก มือซา้ ยหงายมอื ประเท้าซา้ ย ย่อเข่าลง ยกเทา้ ซา้ ยข้นึ ค่อยยืดตวั ขนึ้
เปลยี่ นเอยี งขวา ยุบลงตามจงั หวะ
รปู ท2ี่
ยดื ขึ้น เอยี งร้าย กดไหลซ่ ้าย ค่อยลดมือ ซ้ายลงสง่ ไปขา้ งหลงั มอื ขวาแทงมือขึน้ เปน็ ต้ังวง กา้ ว เทา้ ซา้ ยไป
ดา้ นหนา้ ขย่ันเท้า หันมา ด้านซา้ ย (ทาสลับกันตามจังหวะ 8 ครงั้ )

10

คา้ งในท่าเดิม หมนุ มาด้านขวา เอียง ขวา ประเท้าขวา มือขวาควา่ ลงชี้กง่ิ ไม้ ลง มอื ซ้ายหงายขี้กิ่งไม้ลง เปลย่ี น
เอียงซ้ายมองนอก แล้วกา้ วเท้าขวา ไปดา้ นขา้ ง มอื ทัง้ สองทาในทา่ สอด สูง ยึดยุบ คอ่ ยๆหมนุ ตัวไปด้านหลัง

11

(พระซำ้ ย)
เอยี งขวา มือขวาควา่ ชก้ี ิ่ง ไมล้ ง มือซ้ายหงายชี้กิ่งไม้ลง ประเท้าขวา มอื ท้งั สองข้างทาในท่าสอดสูง ประสมเทา้
ย่อเขา่ ลงเล็กนอ้ ย ตาม จงั หวะ
(พระขวำ)
เอยี งซา้ ย มือซ้ายควา่ ขีก้ ึ่ง ไม้ลง มอื ขวาหงายช้ีก่ึงไมล้ ง ประเท้าซา้ ย มอื ทั้งสองข้างทาในทา่ สอดสูง ประสมเท้า
ย่อเขา่ ลงเล็กน้อยตาม จังหวะ

12

เอยี งขวา มือท้ังสองตงั้ วง มือซา้ ย ระดบั ปาก มือขวาระดับไหล่ ถอนเทา้ ซา้ ยเหล่ือมเท้าขวา

13

กา้ วเทา้ ขวาไปขา้ งหนา้ มือซ้ายสง่ หลงั มือ ขวาต้ังวงบน ลากเท้าซ้ายมาวางส้น

14

เอยี งซ้าย ถอนเท้าซ้าย มือซ้ายหงาย มือขวา ตั้งวงระดับชาย พก เอียงซ้าย ประเท้าขวาก้าวขา้ งเปล่ยี นมอื ซา้ ย
เปน็ ปอ้ งหน้า เอยี งขวา

15

ทาในทา่ ยนื

16

เม่ือนัน้

รปู ท่ี 1
เอียงซ้าย มือซ้ายหงาย มอื ขวาตง้ั ถอนเท้าซ้าย ลากเทา้ ขวากไปดา้ นข้าง เปลย่ี นเอียงขวา

รูปท่ี2
มือซา้ ยตั้งวง มือขวา หงายมือข้ีกง่ิ ไมล้ ง ขยน่ั เท้าขวาไป คา้ นซา้ ย ทาในทา่ เหาะ เปลี่ยนเอยี ง ขยนั เท้ามา
ด้านขวา

17

ไทท้ำวเทพบตุ รบุรุษสอง

รปู ที1่
เอยี งซา้ ย มือขวาหงายมือชี้กง่ึ ไม้ลง มือขวาตง้ั กึ่งไมร้ ะดบั ชายพก ก้าวเท้า ขวาไปขา้ งหน้า ลากเท้าซ้ายมายก
เท้า ข้นึ ขา้ งหน้า เอยี งขวา มือขวาตง้ั กง่ิ ไม้ ระดับอก มือซ้าย ต้ังกึง่ ไม้ระดบั ชาย

รูปที่ 2
(พระซำ้ ย) ถอนเท้า ซ้าย กา้ วเท้าขวา ไปคา้ นข้าง มือซ้ายสง่ หลงั มอื ขวาตง้ั วงระดับชายพก เอียงซ้าย
(พระขวำ) ก้าวเท้าซ้ายไปด้านชา้ ง มือ ซา้ ยตงั้ วงระดบั ชายพก มือขวา ส่ง หลัง เอยี งขวา

18

สองมือถอื ดอกไม้เงนิ ทอง

รูปที่ 1
หน้าตรง มอื ทั้งสองขา้ ง ถือก่งึ ไม้ ข้างเอว ซอยเทา้ ถ่ีๆ วงิ่ ขึน้ มาข้างหนา้ แล้วคอ่ ยๆรวมมือกัน

รูปท่ี 2
ถอนเท้าขวา มือซ้ายชูกงึ่ ไมเ้ งินขน้ึ มอื ขวาถอื ก่งึ ไม้ ระดับชายพก ก้าวเทา้ ซ้ายไปขา้ งหน้า เอยี งขวา หนั มา
ดา้ นซา้ ย เปลย่ี นเอยี ง ก้าวเท้าขวาไปข้างหน้า มือขวาชกู ง่ึ ไมท้ อง มือซ้ายถือกง่ิ ไมร้ ะดับชายพก

19

ปอ้ งหน้ำออกมำว่ำจะรำ

รูปที่ 1
หนั มาคา้ นขวา เอยี งซ้าย มือขวาขี้ก่งึ ไม้ลง มอื ซ้ายปอ้ งหนา้ ยกเท้าซ้าย หนา้ มาค้านหนา้ มว้ นมือขวา
เปลยี่ นเป็นตง้ั วง มอื ซ้ายสง่ หลงั เอยี ง ขวา กา้ วเท้าซ้ายไปขา้ งหนา้

รูปท่ี 2
(หนั หนา้ เขา้ หากัน) (พระซ้าย) เอียง ซา้ ย มอื ท้ังสองข้างช้กี งึ่ ไม้ลง กา้ วเท้าขวา ไปข้างหนา้ แล้วมว้ นมอื ออกเป็น
ตง้ั วง กา้ วขา้ งเทา้ ซ้าย เอียงขวา

20

เบิกโรงละครในให้ประหลำด

รูปท่ี 1
คอ่ ยๆ วาดมอื ออกจากกัน (พระขวา)เอียงขวา มือทั้งสองข้างข้ีกง่ิ ไม้ลง กา้ วเท้าซ้ายไปข้างหนา้ แลว้ ม้วนมอื
ออกเป็นตั้งวง ก้าวข้างเท้า ขวา เอยี ง ซ้าย คอ่ ยๆวาดมือออกจากกัน หนา้ มาดา้ นหนา้ หนา้ ตรง มือทัง้ สอง ข้าง
ถอื กิ่งไม้ระดบั ไหล่ ซอยเท้าถ่ีๆ

รูปที่ 2
ก้าวเท้าขวาไปข้างหน้ากระดกเท้าซา้ ย สง่ มอื ทั้งสองข้างไปด้านหลัง

21

มีวลิ ำศนำ่ ชมคมขำ

รูปท่ี 1
(พระซา้ ย) เอยี งขวา มอื ท้ังสองข้างตั้งวง กา้ วขา้ งเทา้ ซ้ายยืดยุบ ตา่ งคนตา่ งว่ิง ออก กา้ วเท้าขวาไปด้านขา้ ง มือ
ท้ังสองข้างสองข้าง ถอื กิ่งไมร้ ะดับชายพก หนักหน้าหนัก หลัง ลักคอเลก็ น้อย
(พระขวา) เอยี งซ้าย มือทง้ั สองขา้ งตง้ั ก้าวข้างเท้าขวา ยืดยุบ ต่างคนตา่ งวิ่ง ออก ก้าวเท้าซ้ายไปดา้ นข้าง

รูปท่ี 2
มอื ทัง้ สองข้างสองข้าง ถือกิ่งไม้ระดับชายพก หนักหน้าหนัก หลัง ลักคอเล็กน้อย

22

ท่ำกง็ ำมตำมตำมครดู ูแมน่ ยำ

รูปท่ี 1
(พระซ้ำย) หันมาด้านขวา ก้าวเท้าขวา เอียงขวา มือขวาหักขอ้ มือเขา้ หา ตวั เอง มอื ซ้ายตัง้ วงกระดกเท้าซา้ ย
เปลย่ี นเอยี งซา้ ย ม้วนมือซ้ายต้ังวง มือขวาหงายมือขี้กง่ิ ไม้ลง
(พระขวำ) หันมาด้านซา้ ย ก้าวเทา้ ซา้ ย เอยี งซา้ ย มือซ้ายหักข้อมอื เขา้ หา ตวั เอง มือขวาตง้ั วง กระดกเท้าขวา
เปล่ียนเอยี งขวา มว้ นมือขวาต้ังวง มือ ซา้ ยหงายมือชี้กึ่งไมล้ ง

รูปที่ 2
(พระซ้ำย) ค่อยหัน หลงั หมนุ มาดา้ นขวา กา้ วเท้าซา้ ย มือ ซา้ ยมว้ นมอื เปน็ ตงั้ วง เอยี งขวา กระดกเท้าขวา แล้ว
หมนุ มาค้านซ้าย
(พระขวำ) ค่อยหันหลงั หมุนมาด้านซา้ ย ก้าวเทา้ ขวา มือขวา ม้วนมอื เปน็ ต้ังวง เอยี งซา้ ย กระดก เท้าซา้ ยค้าง
ทา่ เดมิ

23

เป็นแตท่ ำอย่ำงใหมม่ ิใชฟ่ ้อน

เอียงซา้ ย มือซ้ายต้ังวง มือขวาดงึ มือ ขึน้ ประเทา้ ซ้าย วง่ิ ซอยเท้า หนั มา ดา้ นขวา เปลยี่ นมอื ซ้ายต้ังวง มอื ซ้าย
ประเท้าขวาว่ิงซอยเท้า หนั มา ดา้ นหน้า ดงึ มอื ข้ึน

24

หำงนกยูงอย่ำงเก่ำเขำเลน่ มำก

คา้ งในท่าเดิม หนา้ ตรง มือท้ังสอง ข้างถือกิ่งไม้ระดบั เอว วิง่ ซอยเท้าไป ขา้ งหนา้ ค่อยๆรวมมอื กนั แล้วว่ิงซอย
เท้าลง หลัง ค่อยๆแยกมือออกจากกัน ยดึ ยุบ

25

ไม่เห็นหลำกจดื ตำมำแต่กอ่ น

รูปท่ี 1
ถอนเท้าซา้ ย มือซ้ายถือก่ึงไม้ระดบั ข้างชายพก มือขวายน่ื ออกมาสะบัด ข้อมือเล็กนอ้ ย เอียงขวา

รปู ที่ 2
ชะออ้ นไป ขา้ งหน้า เอียงขวา เล่นขอ้ มือขวากลับมาตัง้ เหมือนเดมิ แตะปลายเท้าขวา

26

คงแตท่ ำ่ ไว้ใหง้ ำม ตำมละคร

(หันหนา้ เขา้ หากัน)

(พระซ้ำย) เอยี ง มอื ขวาคว่ามอื ชก้ี ิ่งไม้ลง มือซา้ ยหงาย มือขี้ก่ิงไมล้ ง ค่อยนงั่ ทบั ส้นั เปล่ียน เอียงซ้าย มือทั้ง
สองข้างทาในท่าสอดสงู กระดกเทา้ ซา้ ยสง่ ไปข้างหลัง เปล่ยี นทาอีกขา้ ง เอียงขวา มือท้ังสองทาในทา่ สอดสงู
กระดกเท้าขวา

(พระขวำ) เอียงซ้าย มอื ซา้ ยควา่ มอื ช้ีกงิ่ ไมล้ ง มอื ขวาหงายมือชีก้ ่ิงไมล้ ง ค่อยน่ังทับส้น เปลี่ยนเอียงขวามือท้งั
สองข้างทาในท่าสอดสงู กระดกเท้า ขวาส่งไปข้างหลงั เปลี่ยนทาอีกขา้ ง เอียงซา้ ย มือทั้งสองทาในทา่ สอดสงู
กระดกเทา้ ซา้ ย

27

ทแ่ี ต่งตนกน้ ไม่งอนตำมโบรำณ

รปู ที่ 1
(พระซ้ำย) หนั มาดา้ นขวา เอียงขวา คอ่ ยๆแทงมอื ท้งั สองข้างมาขา้ งหลัง
รูปที่ 2
ตง้ั เข่าซา้ ย เอียงซ้าย มองออกนอก ค่อยยืนขน้ึ วง่ิ ซอยเทา้ มาค้านซ้าย หันหนา้ เขา้ หากัน

รูปที่ 1
(พระขวำ) หันมาดา้ นซ้าย เอียงซา้ ย ค่อยๆแทงมอื ท้งั สองข้างมาขา้ งหลงั
รูปที่ 2

ต้งั เข่าขวา เอียงขวา มองออกนอกค่อยยืนข้ึน วิง่ ซอยเทา้ มาดา้ นขวา หันหนา้ เข้าหากัน

28

รำไปใหเ้ หน็ เปน็ เกียรตยิ ศ

รูปท่ี 1
(พระซำ้ ย) เอยี งซา้ ย มือซ้ายต้ังวงแขน มือขวาคว่ามือแล้วค่อยวาดข้ึน กา้ วเทา้ ซา้ ย ประเทา้ ขวาวง่ิ ซอยเท้าว่งิ
สลับกันกับพระขวา มือทง้ั สองทาใน ท่าสอดสูง แล้ววิง่ กลับมาที่เดมิ เอียง ขวา
รปู ท่ี 2
กา้ วข้างเท้าขวา มือขวาม้วนมือ เข้า เปลีย่ นเปน็ ตั้งวงมือร้ายตง้ั วง เปลยี่ นเปน็ หงายมอื กระดกเทา้ ซา้ ย เอียง
ซา้ ย

รูปที่ 1
(พระขวำ) เอียงขวา มือขวาตงั้ วงแขน มือซา้ ยคว่ามอื แลว้ ค่อยวาดขึ้น ก้าวเท้าขวา ประเท้าซ้ายวง่ิ ซอยเท้าวงิ่
สลบั กันกับพระซ้าย มือท้งั สองทาใน ทา่ สอดสงู แล้ววิ่งกลับมาท่ีเดมิ เอยี ง ซา้ ย
รูปที่ 2
กา้ วข้างเท้าซา้ ย มือซ้ายมว้ นมือ เขา้ เปล่ยี นเป็นตงั้ วงมือขวาตัง้ วง เปลี่ยนเป็นหงายมอื กระดกเทา้ ซา้ ย เอียง
ขวา

29

ปรำกฏทุกตำแหนง่ แหล่งสถำน

รูปท่ี 1
(พระซำ้ ย) เอียงขวา มือขวาตงั้ วงแขน มือซ้ายม้วนมือข้ึน ประเทา้ ซ้าย วิง่ ซอยเทา้ หมนุ รอบตวั เอง
(พระขวำ) เอยี งซ้าย มอื ซา้ ยต้ังวงแขน มือขวามว้ นมือขึ้น ประเท้าขวา ว่งิ ซอยเท้าหมนุ รอบตวั เอง

รปู ที่ 2
หันมา ข้างหนา้ ชะอ้อนตวั เล็กนอ้ ย เอียงขวา แตะเท้าขวา

30

ว่ำพวกฟอ้ นฝ่ำยในใชร้ ำชกำร

รปู ท่ี 1
หนั มาดา้ นขวา เอียงซา้ ย มือซ้ายต้งั วง มอื ขวาดงึ มือขึ้น จรดซา้ ย วิ่งซอยเท้า

รูปที่ 2
หันมาคา้ นขวา เปลี่ยนมือซา้ ยต้ัง วง มอื ซา้ ยดึงมือขน้ึ จรดขวาวง่ิ ซอยเท้า หันมาด้านซา้ ยค้านขวา เอียงซา้ ย มือ
ซ้ายตง้ั วง มอื ขวาดงึ มือขนึ้ แตะเท้าซา้ ย วิ่งซอยเท้า หนั หน้าตรง

31

สำหรบั พระภูบำลสำรำญรมย์

หนา้ ตรง คอ่ ยๆน่ังลงต้งั เข่าขวา มอื ท้งั สองข้าง ถือกึ่งไมร้ ะดับชายพก แลว้ ย่นื มอื ทงั้ สองข้าง ไปข้างหนา้

32

ยอ่ มช่วงใชด้ อกไม้เงินทอง

รปู ที่ 1
ค้างในทา่ เดมิ เอียงขวา มือซา้ ยค่อย วาดมือข้นึ มือซ้ายถือกึ่งไมท้ ่ชี ายพก คอ่ ยๆยนื ข้ึน ขยันเท้าถี่ๆ

รูปที่ 2
เปลย่ี นมือ ซ้ายค่อยๆวาดมือขึ้น มอื ซา้ ยถือก่ิงไม้ ระดับชายพก เอยี ง ซา้ ย ถอนเท้าขวา เอยี งขวา ชูกึง่ ไมเ้ งิน หัน
มาคา้ นซา้ ย เอียงซา้ ย ชูก่งิ ไม้ทอง

33

ไมเ่ หมือนของเขำอื่นมีดื่นถม

รปู ท่ี 1
(พระซ้ำย)
ถอนเท้าขวา เอยี งซา้ ย มือ ซา้ ยยืน่ ออกมาขา้ งหน้าแขนตึง มือ ขวาถือก่ึงไมร้ ะดับชายพก
รูปท่ี 2
ลดมอื ซา้ ย ลงม้วนมือออกจรดเท้าซา้ ยแล้ววิง่ ซอย เทา้ อ้อมไปขา้ งหลงั

รปู ท่ี 1
(พระขวำ) ถอนเท้าซ้าย เอยี งขวา มือ ขวายื่นออกมาขา้ งหนา้ แขนตงึ มือ ซ้ายถอื ก่งิ ไมร้ ะดบั ชายพก
รูปที่ 2
ลดมอื ขวา ลงม้วนมอื ออกจรดเทา้ ขวาแลว้ ว่ิงซอย เท้าอ้อมไปขา้ งหลัง

34

ถงึ ผดิ อยำ่ งไปใครจะไม่ชม

รปู ที่ 1
(พระซ้ำย) ถอนเทา้ ซา้ ยก้าวเทา้ ขวาไป ขา้ งหนา้ เอียงขวา มือซา้ ยถือก่ิงไม้ ระดับชายพก มอื ขวาถือกิ่งไม้ระดับ
ไหล่ ขยนั เทา้ ไปข้างหน้า
(พระขวำ) ถอนเท้าขวาก้าวเท้าซา้ ยไป ข้างหน้า เอยี งซา้ ย มอื ขวาถอื กิ่งไม้ ระดับชายพก มือซ้ายถือก่ิงไม้ระดบั
ไหล่ ขยัน่ เทา้ ไปข้างหน้า

รปู ที่ 2
ถอนเท้า ขวา เอียงซ้าย มอื ซา้ ยแขนดงึ ยื่นไปข้างหน้า มือขวา ถอื กิ่งไม้ระดับชายพก

35

กค็ วรนิยมวำ่ เป็น

หนา้ ตรง ว่ิงซอยเทา้ ไปข้างหน้า มอื ท้งั สองขา้ งถอื ก่ึงไม้ ค่อยๆ วาดมอื ขึ้นมาระดับอก ยืดยบุ วิง่ ซอยเทา้ ลงไป
ข้างหลัง

36

ดนตรี

รูปที่ 1
(เอ้ือน) ก้าวเท้าขวาไปข้างหน้า ลักคอ มือ ซา้ ยตั้งวง มือขวาม้วนมอื ตามทานอง ถอนเท้าซา้ ย เอยี งซ้าย มือซา้ ย
ม้วนมือ ตามทานอง มือขวาต้ังวง ทาสลับกนั 3ครัง้
รปู ที่2
ครั้งท่ี4กา้ วเทา้ ซ้ายไปข้างหน้า เอียงซ้าย มือซา้ ยม้วนมอื หงายช้กี ิ่งไม้ ลง มอื ขวาตั้งวง เปล่ยี นกา้ วเทา้ ขวา ไป
ขา้ งหน้า เอยี งขวา มว้ นมอื ขวาออก มือซ้ายตง้ั วง ขยันเทา้ ไปดา้ นซ้าย

37

ดนตรี

เปลยี่ นก้าวเทา้ ซา้ ย มว้ นมือซ้าย เอยี ง ซา้ ย ขยนั เทา้ ไปดา้ นขวา

38

มงคลเอย

(พระซำ้ ย) ค่อยๆ นงั่ ลง ตั้งเข่าขวา เอียงขวา มือทั้งสองควา่ แลว้ ม้วนออกในท่าพรมสี่หนา้ กระดก เทา้ ซา้ ย
(พระขวำ) ค่อยๆน่งั ลงตั้งเข่าซา้ ย เอยี งซา้ ย มือท้ังสองควา่ แลว้ ม้วนออก ในท่าพรมสห่ี น้า กระดกเทา้ ขวา

39

- ป่พี ำทย์รับเพลงเชดิ จนี ตัวสำม –

รปู ท่ี 1
เอ้อื น หันมาค้านขวา ตงั้ เข่า เอียงขวา มอื ซา้ ยหงาย มือขวาคว่า

รูปท่ี 2
ค่อยยนื ข้นึ เอยี งซา้ ย มือท้ังสองทาในทา่ สอดสูง ยกเทา้ ซ้ายขน้ึ สไลด์เท้าเลก็ น้อย

40

ก้าวเทา้ ซ้ายไปข้างหน้า สลับก้าวเท้า ขวาไปข้างหนา้ กระทุ้งเทา้ ซา้ ย

41

เอยี งขวา มือท้งั สองค้างในทา่ เดมิ ยา่ เท้า ตามทานอง มือทั้งสองม้วนออก สลบั ข้างกัน กลอ่ มหนา้ ตามทานอง

42

รปู ท่ี 1
ยกเทา้ ขวาข้ึน เอยี งซา้ ย มอื ทั้งสองม้วนออก หนั มาด้านหน้า เอียงขวา
รปู ที่ 2
มือซา้ ยตั้งวง มือขวาหงายมือ ช้ีก่ิงไม้ จรดเทา้ ซ้ายเขย่งเท้าซ้ายถอนเท้าซ้าย เอียงซ้าย จรดเท้าขวามือซา้ ยหงาย
มือ มอื ขวาตง้ั วง เขย่งเท้าขวาถอนเท้าขวา

43

เอียงขวา จรดเทา้ ซ้ายมือขวาหงายมอื มอื ซา้ ยต้งั วง

44

รูปท่ี 1
(พระซ้ำย) ถอนเทา้ ขวา เอยี งขวา มอื ตัง้ วง มอื รา้ ยม้วนมือ แขนทง้ั สอง ขา้ งตึง กา้ วเท้าซ้ายไปข้างหน้าวิ่ง
สลบั กนั กับพระขวา
รปู ที่ 2
ลากเท้าขวามาแตะ เอียงซา้ ย มอื ทง้ั สองข้างแขนดึง เปลี่ยนเอียงขวา ก้าว เทา้ ขวาไปขา้ งหนา้ กระทุงเท้าตาม
จงั หวะ
รปู ท่ี 1
(พระขวำ) ถอนเทา้ ซ้าย เอยี งซ้าย มือ ซ้ายตั้งวง มอื ขวาม้วนมือ แขนท้ังสอง ขา้ งตงึ ก้าวเท้าขวาไปข้างหน้า
ก่ึง สลับกันกบั พระซ้าย
รูปที2่
ลากเทา้ ซา้ ยมาแตะ เอียงขวา มอื ทั้ง สองขา้ งแขนดึง เปลี่ยนเอยี งซา้ ย ก้าว เทา้ ซา้ ยไปขา้ งหนา้ กระทุงเท้าตาม
จงั หวะ

45

รปู ท่ี 1
(พระขวำ) ถอนเท้าขวา เอียงขวา มอื ขวาต้ังวง มือซ้ายมว้ นมอื แขนทง้ั สอง ข้างตงึ ก้าวเทา้ ซ้ายไปข้างหนา้
ว่ิง สลบั กนั กบั พระซา้ ย
รูปท่ี 2
ลากเท้าขวามา แตะ เอียงซา้ ย มอื ทั้งสองขา้ งแขนตึง เปลยี่ นเอยี งขวา ก้าวเทา้ ขวาไป ขา้ งหน้ากระทุงเท้าตาม
จงั หวะ
รูปท1่ี
(พระซำ้ ย) ถอนเท้าซ้าย เอยี งซ้าย มือ ซ้ายตง้ั วง มอื ขวาม้วนมอื แขนท้ังสอง ข้างตงึ ก้าวเท้าขวาไปข้างหน้า
วิ่ง สลบั กันกบั พระซา้ ย
รูปที่ 2
ลากเท้าซ้ายมา แตะ เอียงขวา มอื ท้งั สองขา้ งแขนดึง เปลีย่ นเอยี งซา้ ย ก้าวเทา้ ซ้ายไป ขา้ งหน้ากระทุงเทา้ ตาม
จงั หวะ

46

(พระซ้ำย) หนั หลงั หน้าตรง ย้าเทา้ ตาม จงั หวะมอื ทั้งสองข้างถือกึ่งไมร้ ะดบั อกแล้วเปลี่ยน เอยี งซา้ ยมือท้ัง
สองแยก ออกเป็นต้งั วง เดนิ เป็นวงกลม สลบั กับพระขวา หันหลังแลว้ ทาทา่ เดมิ เดินวนกลบั มาทเ่ี ดิม
(พระขวำ) หนั หลงั หนา้ ตรง ย้าเทา้ ตาม จงั หวะ มอื ท้งั สองขา้ งถือกง่ึ ไม้ระดบั แล้วเปลี่ยน เอียงขวา มือทัง้ สอง
แยก ออกเปน็ ต้ังวง เดินเป็นวงกลม สลับ กับพระซ้าย หันหลงั แลว้ ทาทา่ เดิม เดนิ วนกลบั มาทเี่ ดิม