รำเบิกโรงกิ่งไม้เงินทอง

47

(พระซ้ำย) ย่าเท้าอยู่กบั ที่ เอียงขวา คว่ามือขวาลง มอื ซา้ ยหงาย แลว้ เปลี่ยนทาในท่าสอดสงู เดนิ เขา้ หากนั
กับตัวพระขวา เอียงซ้าย แล้วคอ่ ยๆ เดนิ แยกจากกัน เอียงขวา มอื ขวาตัง้ วง มอื ซา้ ยส่งหลัง ยา้ เทา้ ตามจังหวะ
ไป เร่อื ยๆเดินกลับมาทีเ่ ดมิ หันหลัง
(พระขวำ) ย่าเทา้ อยู่กับ ทเ่ี อียงซา้ ยคว่ามือซ้ายลง มือขวา หงายแล้วเปล่ียนทาในทา่ สอดสงู เดินเข้า หากันกับ
ตัวพระซ้ายเอียงขวา แล้ว ค่อยๆเดินแยกจากกนั เอยี งซ้าย มือซา้ ย

48

(พระซำ้ ย) หันหลัง เอยี ง ขวา มอื ทงั้ สองทาในทา่ สอดสงู เดนิ เข้าหากนั กบั พระขวาแล้วคอ่ ยๆ เดนิ แยกจากกนั
(พระขวำ) ยา่ เท้าอยู่กับ ทเ่ี อียงซา้ ยคว่ามือซา้ ยลง มือขวา หงายแลว้ เปล่ียนทาในท่าสอดสูงเดินเข้า หากันกบั
ตัวพระซา้ ยเอียงขวา แล้ว คอ่ ยๆเดินแยกจากกนั เอยี งซา้ ย มอื ซ้าย

49

รปู ที่ 1
หันมาค้านหน้า เอียงขวา มือซ้ายหงายแขนตึง ยื่นมาข้างหน้า มอื ขวาตงั้ ย่าเทา้ มาขา้ งหนา้ ตามจังหวะ ค่อยๆ
รูปท่ี 2
เปลย่ี นเอียงซา้ ย มือซ้ายต้ังวง มอื ขวา สง่ หลงั มองออกข้างนอก เดินลงไป ข้างหลังหมนุ รอบตัวเอง

50

รูปท่ี 1
หนั มา ด้านซ้าย เอียงซ้าย มือขวาหงายแขนตึง ยืน่ มาข้างหนา้ มอื ซ้ายตั้งวงย่าเท้า มาข้างหน้าตามจังหวะ
รปู ท่ี 2
คอ่ ยๆเปล่ยี น เอียงขวา มือขวาตง้ั วง มือซ้าย ส่งหลัง มองออกข้างนอก เดินลงไปข้างหลัง หมุนรอบตัวเองหันมา
ดา้ นหนา้

51

ทาในทา่ เดิม หนั มาด้านหน้า ถดั เทา้ ขวา หยักไหล่ เล็กน้อย ตามจงั หวะ

52

(พระซ้ำย) ฉายเท้าซา้ ย เอยี งขวา พร้อมแทงมือซา้ ย แล้วเปลี่ยนกลบั มาแทงมือขวา เอียงซ้าย กา้ วหนา้ เท้าซ้าย
ขย่ันเทา้ แล้วทาซ้าอีกรอบแบบนี้ แตร่ อบที่ 2 จะไม่ขยัน่ เท้าใหก้ ระทุง้ เท้าตามจังหวะแทน
(พระขวำ) ฉายเท้าขวา เอียงซา้ ย พร้อมแทงมือขวา ซา้ ย แลว้ เปลี่ยนกลบั มาแทงมือซา้ ย เอียงขวา กา้ วหน้าเท้า
ขวาย ขย่นั เท้า แลว้ ทาซา้ อีกรอบแบบน้ี แตร่ อบท่ี 2 จะไมข่ ย่นั เท้าให้กระทุง้ เทา้ ตามจังหวะแทน

53

รปู ท่ี 1
ค้างในทา่ เดมิ วิ่งซอยเทา้ มาข้างหนา้ หน้าตรง มอื ทง้ั สองถือกิ่งไมร้ ะดบั อก
(พระซ้ำย) หนั ขวา กา้ วเท้าซ้ายไปขา้ งหน้า มือทั้ง สองคว่า แลว้ ค่อยๆม้วนมือขน้ึ แลว้ แยกออกจากกัน เอียง
นอก
(พระขวำ) หนั ซา้ ย กา้ วเทา้ ขวาไปขา้ งหนา้ มือทั้ง สองควา่ แล้วค่อยๆมว้ นมือขึน้ แลว้ แยกออกจากกนั เอียง
นอก
รปู ที่ 2
ยืดยุบตามจงั หวะแลว้ วิง่ ลงไปข้างหลัง แลว้ ข้ึนมาหน้าตรงส่งมอื ไปขา้ งหลังทง้ั สองข้าง

54

รูปท่ี 1
(พระซำ้ ย) หนั ซา้ ย กา้ วเทา้ ขวาไปข้างหน้าแลว้ ก้าวขา้ งซ้าย มอื ท้ัง สองควา่ แล้วคอ่ ยๆม้วนมือขน้ึ แลว้ แยก
ออกจากกัน เอยี งนอก
(พระขวำ) หนั ซา้ ย ก้าวเทา้ ซ้ายไปขา้ งหน้าแล้วกา้ วขา้ งเท้าขวา มอื ทงั้ สองควา่ แล้วค่อยๆมว้ นมือข้นึ แลว้ แยก
ออกจากกัน เอยี งนอก
รูปที่ 2
ยดื ยบุ ตามจังหวะแลว้ วง่ิ ลงไปขา้ งหลงั แล้วข้นึ มาหน้าตรงส่งมือไปขา้ งหลงั ท้ังสองข้าง

55

ยดื ยุบวงิ่ หน้ามาด้านหนา้ หน้าตรงมอื ทั้งสองข้างสง่ หลัง ก้าว ข้างเท้าซา้ ย เอยี งขวามือซา้ ยคว่าแลว้ มว้ นออก
เปลี่ยนเอยี งซา้ ย มือขวาต้ังวง มือขวาสง่ หลังยืดยุบแล้วว่ิงออก

56

วิดโี อประกอบทำ่ รำเพลงรำเบกิ โรงกงิ่ ไมเ้ งนิ ทอง

57

สรปุ

การราบท เป็นการราอีกประเภทหนง่ึ ซึง่ ได้มีผ้ใู หค้ วามหมายต่างๆ ดงั น้ี การราบท คือ การแสดงท่าทาง
แทนคาพูดให้มีความหมายตา่ งไป รวมท้งั แสดงอารมณ์ด้วย หรอื การแสดงทา่ ทางไปตามบท และไม่ใช้ เสยี ง
ประกอบการพูดฉะน้นั จงึ หมายถึงการแสดงในความหมายของนาฏศิลป์ โดยใช้ภายาทา่ ทางสอ่ื ความหมาย

การราคู่ คือ การราทใ่ี ชผ้ ้แู สดง ๒ คน คนมักนิยมดูกันมากเพราะเปน็ การร่ายราตามบทร้องหรือท่ี
เรยี กว่า "การราใช้บท" หรือ "ราทาบท" หมายถึง การใช้ลลี าท่าราตามบทท่วี างไว้ ทาให้ท่ารามคี วามหมาย ตาม
บทในการแสดงราคนู่ ้ีผู้แสดงจะราคนละบทลีลาท่าราจะแตกต่างกัน มุ่งเน้นแสดงลีลาการรา่ ยราอยา่ งสวย งาม
ตลอดทัง้ ชุด เชน่ รจนาเสี่ยงพวงมาลัย ราหนุมานจับสพุ รรณมจั ฉา ราพระลอตามไก่ พระรามตามกวาง หนมุ าน
จบั นางเบญจกาย เมขลารามสรู ทษุ ยันต์ตามกวาง รถเสนจับมา้ ราประเลง ราก่ึงไม้เงินทอง เปน็ ต้น

การ "ราดอกไมเ้ งนิ ทอง เปน็ ระบาเบกิ โรงอย่างหนึ่ง เข้าใจวา่ พระบาทสมเดจ็ พระจอมเกลา้ เจา้ อยหู่ ัว
โปรดเกล้าฯให้ประดิษฐด์ ัดแปลงมาจากการราบรรเลง ซ่งึ เป็นราเบกิ โรงของละครไทยแตโ่ บราณเปน็ แตร่ า
ดอกไม้เงินทอง โปรดให้ผ้รู าแต่งเป็นเทพบุตรทัง้ คู่ และมือท้ังสองถือดอกไม้เงินทองขา้ งละมือแทนแทนกาหาง
นกยูง" ใชแ้ สดงในงานมงคลตา่ งๆ โดยนัยแล้วคงจะได้รับเคร่ืองราชบรรณาการดอกไมเ้ งนิ ทองจากประเทศ
ตา่ งๆ ส่งมาทูลเกล้าฯ ถวายเปน็ จานวนมาจึงโปรดใหพ้ วกละครหลวงถอื ดอกไม้เงินทองราเบิกโรง

ปจั จุบันได้นารปู แบบการแสดงชุดรากงึ่ ไม้เงินทองมาใชป้ ระกอบการแสดงรัฐพิธีในงานอันเป็นมงคล
ดังบทพระราชนิพนธ์ในรชั กาลที่ 4 ความว่า "ไทท้าวเทพบตุ รบุรุษสอง ป้องหน้าออกมาว่าจะรา สองมือถือ
ดอกไม้เงินทอง มีวลิ าศนา่ ชมคมขา"

58

บรรณำนกุ รม

กรกนก ทับจนี และนางสาวนงนภัส ขจรมาล.ี (2553). เบิกโรง กงิ่ ไมเ้ งินทอง. ศลิ ปะนิพนธ์หลักสตู ร
ศิลปบณั ฑติ สำขำนำฏศิลปไ์ ทยศึกษำ สถำบันบัณฑติ พัฒนศิลป.์

เกษม ทองอร่าม. (2544). บทรำเบกิ โรงดดอกไมเ้ งนิ ทองถวำยพระพร 84 พรรษำ พระบำทสมเด็จ
พระเจ้ำอยู่หัวภูมพิ ลอดุลยเดช.