วิธีปฏิบัติงาน(WORK INSTRUCTION)การพยาบาลส่วนกลาง (WI-NUR01)

วธิ ปี ฏิบตั ิงาน หนา้ : 4/4

เรอื่ ง : การเจาะปอด รหัสเอกสาร:
WI-NUR01-010
ทบทวนคร้งั ท่ี : 02

6. วธิ ีการดำเนนิ งาน (ตอ่ ) ลำดับขนั้ ตอน
ภาพประกอบ 6.7 ปิดแผลด้วย Gauze sterile และแผ่นปิดแผล
เอนกประสงค์
6.8 ส่งสงิ่ ส่งตรวจไปยงั ห้องปฏิบัติการตามแผนการ
รักษา
6.9 ส่งฟิล์ม chest x – ray และติดตามผลหลังเจาะ
ปอด พร้อมรายงานแพทย์

6.10 จัดท่าผ้ปู ว่ ย ตะแคงปอดขา้ งท่เี จาะข้นึ ข้างบน
นานประมาณ 1 ชั่วโมง
6.11 บันทึกลักษณะสี จำนวนของ pleural fluid
และอาการของผปู้ ว่ ยลงในใบบนั ทึกการพยาบาล
6.12 วัดสญั ญาณชีพเพ่ือประเมินอาการเปลี่ยนแปลง
โดยวัดทุก 15 นาที 4 ครั้ง ทุก 30 นาที 2 ครั้ง และ
ทกุ 1 ชัว่ โมง จนกวา่ สญั ญาณชีพจะอยใู่ นเกณฑ์ปกติ
6.13 สงั เกตอาการหอบ เหนือ่ ย หายใจเร็ว หายใจลำบาก หนา้ ซีด ปากเขียว ภาวะเลอื ดออก พบฟองอากาศ
ใต้ผวิ หนัง ถา้ มใี ห้รายงานแพทย์
6.14 จดั เก็บและทำความสะอาดอปุ กรณ์
7. เอกสารอ้างอิง
วรี ะวรรณ อ้งึ อร่าม. (2557). การพยาบาลผู้ป่วยทีใ่ ส่สายระบายทรวงอก. ใน สจุ ติ รา ลิ้มอำนวยลาภ และคณะ,
บรรณาธิการ. การปฏิบตั ิการพยาบาลผปู้ ่วยผใู้ หญ่ในภาวะวกิ ฤต. (พมิ พ์ครง้ั ท่ี 8). ขอนแก่น: คลังนานาวทิ ยา.
สปุ าณี เสนาดสิ ยั และวรรณภา ประไพพานชิ . (2551). การพยาบาลพน้ื ฐานและแนวคดิ การปฏิบตั ิ. (พมิ พค์ รั้งที่ 12).
กรงุ เทพฯ: จุดทองการพมิ พ.์
สปุ าณี เสนาดิสัย และมณี อาภานันทิกลุ . (2552). คมู่ อื ปฏบิ ัติการพยาบาล. กรงุ เทพฯ: จุดทองการพมิ พ์.
Doyle, G. R., McCutcheon, J. A. (2015). Clinical procedures for safer patient care. BCcampus.
Retrieved from https://opentextbc.ca/clinicalskills/
Light, R. (2002). Pleural effusion. N Engl J Med,346, 1971-1977.
McGrath, E. (2014,May). Diagnosis of pleural effusion: a systemic approach. AJCC.20, 119-128.
Retrieved from http://en.wikipedia.org/wiki/Pleural_cavity

1. วตั ถุประสงค์
1.1 เพ่อื ให้ผ้ปู ่วยเตรียมความพรอ้ มและได้รบั การเจาะท้องอย่างรวดเรว็ และถกู ตอ้ ง
1.2 เพ่อื ใหผ้ ปู้ ่วยหลงั เจาะท้องไดร้ บั การดูแลอยา่ งถกู ต้องและปลอดภัยจากภาวะแทรกซ้อน

2. ขอบเขต / กล่มุ เป้าหมาย
ผู้ปว่ ยทไ่ี ด้รบั การเจาะท้องทกุ ราย

3. คำจำกดั ความ
การเจาะท้อง (abdominal paracentesis) หมายถึง การแทงเขม็ เพอื่ ดูดของเหลวออกจากช่องว่างระหว่าง

เยือ่ บุช่องทอ้ ง (peritoneal cavity) ตำแหนง่ ที่ใชเ้ จาะอยู่ ระหวา่ งสะดือกับหัวเหน่า มีวัตถุประสงคเ์ พ่ือ
1. การวนิ จิ ฉัยโรค เชน่ การเกบ็ ตัวอย่างส่งตรวจวิเคราะหห์ าเซลล์มะเร็ง หรอื หาชนดิ ของ เชอ้ื โรค หรือเลือด

ในช่องทอ้ ง เป็นต้น
2. เพอื่ บรรเทาอาการ โดยลดความดนั ในช่องทอ้ งในผู้ปว่ ยท่ีมีน้ำขงั ในช่องทอ้ ง

4. ผ้รู ับผิดชอบ
พยาบาลวชิ าชพี / ผูช้ ว่ ยพยาบาล / พนักงานช่วยเหลือผู้ปว่ ย

วิธีปฏิบัติงาน หนา้ : 2/4

เร่ือง : การเจาะท้อง รหัสเอกสาร:
WI-NUR01-011
ทบทวนครั้งท่ี : 02

5.อปุ กรณแ์ ละเคร่อื งใช้ อุปกรณ์
ภาพประกอบ 5.1 ชดุ เจาะทอ้ ง,ชุดsterile
5.2 ข ว ด sterile เ ก ็ บ specimen ส ่ ง ต ร ว จ
(จำนวนขวดพจิ ารณาตามชนดิ ของการสง่ ตรวจ)
5.3 ขวด sterile เก็บของเหลวจากช่องท้อง
(1,000 มลิ ลลิ ิตร)
5.4 ถงุ มอื sterile
5.5 Three way stop cock แ ล ะ Extension
tube 42 นว้ิ
5.6 Xylocaine 1- 2 %
5.7 2% chlorhexidine, สำลีชบุ 70% alcohol
5.8 Syringe 10,20 ml และneedle No.18,24
5.9 IV catheter No.20
5.10 Gauze sterile
5.11 Cotton sterile
5.12 ชามรปู ไต
5.13 แผ่นปดิ แผลเอนกประสงคแ์ ละกรรไกร

วิธปี ฏิบตั ิงาน หนา้ : 3/4

เรอ่ื ง : การเจาะท้อง รหัสเอกสาร:
WI-NUR01-011
ทบทวนครงั้ ที่ : 02

6. วธิ ีการดำเนนิ งาน ลำดบั ขั้นตอน
ภาพประกอบ 6.1 ล้างมอื และเตรียมของไปท่เี ตยี งผ้ปู ่วย
6.2 แจ้งให้ผู้ป่วย/ญาติให้ทราบข้อมูลและเซ็น
ใบยินยอมการทำหัตถการ
6.3 ประเมินความพร้อมโดยวัดสัญญาณชีพ
ก่อนทำหัตถการ
6.4 เตรียมอุปกรณ์ทุกอย่างไว้ข้างเตียงผู้ป่วย
และรอส่งอุปกรณ์ให้แพทย์แบบ sterile
technique

6.5 จัดท่าผู้ป่วยในท่านอนยกศีรษะสูง 45
องศา ปิดตาด้วยผ้าและเปิดเสื้อเฉพาะตำแหน่ง
ทเี่ จาะ

6.6 ปิดแผลด้วย Gauze และแผ่นปิดแผล
เอนกประสงค์
6.7 ส่งสิ่งส่งตรวจไปยังห้องปฏิบัติการตาม
แผนการรักษา

วิธีปฏบิ ัตงิ าน หนา้ : 4/4

เรอ่ื ง : การเจาะทอ้ ง รหสั เอกสาร:
WI-NUR01-011
ทบทวนคร้งั ที่ : 02

6. วิธีการดำเนนิ งาน (ตอ่ )

ภาพประกอบ ลำดับขน้ั ตอน
6.8 จัดท่านอนที่ผู้ป่วยรู้สึกสบายและไม่นอน
ทับด้านทีเ่ จาะทอ้ ง
6.9 บันทึกจำนวน ลักษณะสีของ ascitis
fluids และอาการของผู้ป่วย ในบันทึก
ทางการพยาบาล
6.10 ตรวจวัดสัญญาณชีพทุก 15 นาที 4 ครงั้
ทุก 30 นาที 2 ครั้ง และทุก 1 ชั่วโมงจนกว่า
สัญญาณชีพจะอยใู่ นเกณฑป์ กติ
6.11 สังเกตการรั่วซึมของน้ำจากแผล อาการ
อึดอัด แน่นท้อง ถ้าพบอาการให้รายงาน
แพทย์
6.12 ทำความสะอาดและจดั เกบ็ อุปกรณ์

7. เอกสารอ้างองิ
แบบประเมนิ Competency ฝา่ ยการพยาบาล วิทยาลยั แพทยศาสตร์กรงุ เทพมหานครและวชิรพยาบาล

2 มิถุนายน 2551.
สุปาณี เสนาดสิ ัย และวรรณภา ประไพพานิช. (2551). การพยาบาลพนื้ ฐานและแนวคิดการปฏบิ ัต.ิ (พิมพ์ครั้งท่ี 12).

กรงุ เทพฯ: จุดทองการพมิ พ.์
สปุ าณี เสนาดสิ ัย และมณี อาภานันทิกลุ . (2552). คู่มอื ปฏิบัตกิ ารพยาบาล. กรุงเทพฯ: จุดทองการพมิ พ.์
Tejosa, R., Chahuánc, J., Uslarc, T., Inzunzaa, M., Villagránd, I., Riquelmee, V., Riquelmed, A. (2019).

Simulated training program in abdominal paracentesis for undergraduate medical
students. Gastroenterol Hepatol, 42(4), 239-247. doi:DOI: 10.1016/j.gastre.2019.03.002

1. วัตถปุ ระสงค์
1.1 เพ่ือปอ้ งกันภาวะแทรกซ้อนจากการใสท่ อ่ ระบายสุญญากาศ
1.2 เพ่ือให้เลือดหรือน้ำเกลือท่ตี กค้างอยูใ่ นแผลระบายออกได้สะดวก

2. ขอบเขต / กลุม่ เปา้ หมาย
ผ้ปู ว่ ยทีใ่ สท่ ่อระบายตอ่ ลงขวดสุญญากาศ

3. คำจำกัดความ
ท่อระบายต่อลงขวดสุญญากาศ คือ ท่อสำหรับระบายของเหลวออกจากบริเวณที่ตอ้ งการระบาย ส่วนปลาย

ที่อยู่ด้านนอกตอ่ กับขวดทีใ่ ชค้ วามดันลบหรอื สญุ ญากาศ

4. หน้าทีค่ วามรับผิดชอบ
พยาบาลวิชาชีพ / พยาบาลเทคนคิ / ผชู้ ่วยพยาบาล

5. อุปกรณ์และเครือ่ งใช้ อุปกรณ์
ภาพประกอบ

5.1 set ทำแผลปลอดเช้อื
5.2 นำ้ ยา 0.9% N.S.S., 70% Alcohol
5.3 cotton sterile, gauze sterile
5.4 พลาสเตอร์
5.5 ถุงมือ
5.6 เทปกาว
5.7 กระบอกตวง

วธิ ีปฏบิ ัติงาน หนา้ : 2/6

รหัสเอกสาร:

เรื่อง : การดแู ลผปู้ ว่ ยใสท่ ่อระบายตอ่ ลงขวดสญุ ญากาศ WI-NUR01-012

ทบทวนครงั้ ท่:ี 02

6. วธิ ีการดำเนนิ งาน

ภาพประกอบ ลำดับขัน้ ตอน

6.1 ลา้ งมอื เตรียมของไปที่เตยี งผปู้ ว่ ย

6.2 ตรวจดูการทำงานของท่อระบายใหข้ องเหลว
ระบายออกไดด้ ีโดย

6.2.1 ดูแลให้ท่อระบาย และของเหลวออก
จากท่อระบายไหลสะดวก ไมใ่ ห้ทอ่ ระบายหกั พับ
งอ ถกู กดจากการนอนทับ ดงึ รั้ง หรอื เลือ่ นหลดุ

6.2.2 บีบรูดสายยาง (milking tube) ที่ต่อ
จากทอ่ ระบายตามแผนการรกั ษาของแพทย์ (บาง
รายไม่ให้ milking tube) เพือ่ ป้องกนั การอุดตัน

6.2.3 สังเกตและบันทึกจำนวน ลักษณะ สี
ของของเหลวที่ออกมาทุก 8 ช่ัวโมง หรือ
อย่างน้อยวันละ 1 ครั้ง หรือก่อนเปลี่ยนขวดทุก
ครั้ง หากพบสิ่งผิดปกติ หรือของเหลวออก
มากกว่า 200 มิลลลิ ิตร/ช่ัวโมง ใหร้ ายงานแพทย์

วิธปี ฏิบัตงิ าน หน้า : 3/6

เร่อื ง : การดแู ลผู้ป่วยใสท่ ่อระบายตอ่ ลงขวดสุญญากาศ รหัสเอกสาร:
WI-NUR01-012
6. วิธีการดำเนินงาน ทบทวนครัง้ ท่ี : 02

ภาพประกอบ ลำดับขน้ั ตอน
กรณีทอ่ ระบายเปน็ Jackson pratt drain
1.
- ให้ clamp ท่อระบายทกุ ครั้งก่อนตวงของเหลว
- เชด็ บรเิ วณฝาจกุ ด้วยสำลชี บุ 70% Alcohol
กอ่ นเปดิ ฝา
- เปิดฝาจกุ แล้วเทของเหลวลงในกระบอกตวง
เพ่ือวัดปริมาณ
- เม่ือเทของเหลวเสรจ็ เชด็ บรเิ วณฝาจุกดว้ ยสำลี
ชุบ 70% Alcohol กอ่ นปิดฝา
- ก่อนปิดฝาบบี บรเิ วณกระเปาะใหแ้ บน เพ่ือให้

เปน็ ระบบสุญญากาศ แลว้ จงึ คลาย clamp

2.

4. 3.

5.

วิธปี ฏิบัติงาน หนา้ : 4/6

เร่ือง : การดูแลผู้ปว่ ยใสท่ ่อระบายตอ่ ลงขวดสญุ ญากาศ รหสั เอกสาร:
WI-NUR01-012
6. วธิ กี ารดำเนนิ งาน ทบทวนครั้งที่ : 02

ภาพประกอบ ลำดับข้ันตอน

6.2.4 ตรวจสอบตำแหน่งของท่อระบายใหอ้ ยูใ่ น
ตำแหนง่ เดมิ ทุกเวร

6.2.5 ในกรณีที่มีท่อระบายมากกว่า 1 เส้น ควรทำ
เครื่องหมายหรือระบุหมายเลขแต่ละขวด เพื่อป้องกัน
ความผิดพลาดในการสงั เกตและการบนั ทึก

6.2.6 สงั เกตบรเิ วณรอบๆท่อระบาย หากพบมีการ
ร่วั ซมึ หรอื แผลเปียกชน้ื ควรทำความสะอาดแผลด้วย
เทคนิคปลอดเชอ้ื พร้อมสังเกต บนั ทกึ และรายงาน
รายละเอียดของแผลในบนั ทกึ ทางการพยาบาล ดังน้ี

- ลกั ษณะและสภาพของแผล แผลท่อระบาย
- สิ่งทไ่ี หลและระบายออกมาทางทอ่ ระบาย
ปริมาณ สี กลน่ิ ลกั ษณะ
- ผวิ หนังรอบแผลทอ่ ระบาย
- วธิ ีการทำแผลทปี่ ฏบิ ัติใหผ้ ู้ปว่ ย อุปกรณ์ และ
น้ำยาทใ่ี ช้
- สภาพอารมณ์ของผู้ปว่ ยขณะทำแผล

วธิ ีปฏบิ ตั งิ าน หน้า : 5/6

เร่อื ง : การดูแลผปู้ ว่ ยใสท่ ่อระบายตอ่ ลงขวดสุญญากาศ รหสั เอกสาร:
WI-NUR01-012
ทบทวนครั้งที่ : 02

6. วธิ ีการดำเนินงาน ลำดบั ขัน้ ตอน
ภาพประกอบ 6.2.7 ตรวจระบบสุญญากาศ หรือความดันลบ โดยสังเกต
กระเปาะท่ีฝาขวดจะแฟบ ถ้าพบว่ากระเปาะขวดพลาสตกิ ขยายข้ึน
อาจเกิดมีรรู ั่วของสายหรือข้อตอ่ หรือจำนวนของเหลวเพม่ิ มากข้ึน
จนไม่เป็นสุญญากาศควรเปล่ยี นขวดใหมด่ ว้ ยเทคนคิ ปลอดเชอ้ื

กรณีทอ่ ระบายเป็น Jackson pratt drain
กระเปาะรองรับของเหลวต้องมีลักษณะแบนหรือยุบลง จึงจะเป็นระบบ
สุญญากาศ ถ้ากระเปาะรองรับของเหลวมีลักษณะพองออก อาจเกิดมีรูรั่ว
ของสายหรือข้อต่อ หรือจำนวนของเหลวเพิ่มมากขึ้น จนไม่เป็น
ระบบสุญญากาศ ควรเทของเหลวออก แล้วบีบกระเปาะให้เป็น
ระบบสุญญากาศ

เมื่อมีการแก้ไขให้เป็นระบบสุญญากาศแล้ว ยังพบว่ามีการขยายข้นึ
ของกระเปาะที่ฝาขวด หรือกระเปาะรองรับของเหลวมีลักษณะพองออก ให้
รายงานแพทย์

วธิ ปี ฏิบตั ิงาน หน้า : 6/6

รหสั เอกสาร:

เรอ่ื ง : การดูแลผู้ป่วยใสท่ ่อระบายตอ่ ลงขวดสญุ ญากาศ WI-NUR01-012

ทบทวนครั้งท่ี : 02

6. วิธีการดำเนนิ งาน

การดูแลผปู้ ่วยขณะใสท่ ่อระบายตอ่ ลงขวดสุญญากาศ มีดงั นี้

6.3 บันทึกสัญญาณชีพทุก 4 ชั่วโมง หากพบว่ามีไข้ แผลมีลักษณะการอักเสบและของเหลวที่ออกมามีสี

ผดิ ปกติ เชน่ เป็นหนอง ให้รายงานแพทย์ทราบ
6.4 ตรวจความเขม้ ของเม็ดเลือดแดงตามแผนการรักษา

6.5 สอนการพลิกตะแคงตัวโดยจับประคองท่อเพื่อลดการดึงรั้ง ไม่นอนทับจนท่อหักพับงอ และหมั่น

พลิกตะแคงตวั ไปด้านท่มี สี ายทอ่ ระบาย

6.6 ส่งเสริมการหายของแผลโดยแนะนำการรับประทานอาหารประเภทโปรตีน วติ ามนิ สูง

7. เอกสารอ้างอิง
งานบริการพยาบาล โรงพยาบาลศรีนครนิ ทร์. (2562). การดูแลผู้ปว่ ยทใ่ี ส่คาท่อระบาย JD. สบื ค้นเมอ่ื วนั ท่ี

6 กนั ยายน 2564, จากเวบ็ ไซต:์ https://www.nurse.kku.ac.th/index.php/download/category/
51-2019-09-26-03-19-33?download=331:jd
สุปาณี เสนาดสิ ยั และวรรณภา ประไพพานชิ . (2551). การพยาบาลฟนื้ ฐาน แนวคดิ และการปฏบิ ัติ. (พมิ พค์ ร้งั ที่ 12).
กรงุ เทพฯ: จดุ ทองการพมิ พ์.
สุปาณี เสนาดสิ ยั และมณี อาภานันทิกุล. (2552). ค่มู ือปฏบิ ัติการพยาบาล. กรุงเทพฯ: จุดทองการพมิ พ.์

Eckman, M., & et al. (2015). Nursing Procedures. (7thed). Pennsylvania: Lippincott
William & Wilkins.

Potter, P. A., Perry, A. G., Stockert, P. A., & Hall, A. M. (2013). Fundamentals of Nursing. (8thed).
St. Louis. Missouri: Mosby Elsevier.

1. วัตถปุ ระสงค์
1.1 เพ่ือใหผ้ ู้ป่วยได้รบั การดแู ลอย่างถูกวธิ ี
1.2 เพอ่ื ระบายของเหลว เชน่ หนอง เลอื ด หรือลมออกจากช่องเยื่อหุ้มปอด
1.3 เพอ่ื ให้ปอดขยายตัวภายหลงั ผ่าตดั หรือถกู กระทบกระเทอื น
1.4 เพอ่ื ดูแลผ้ปู ว่ ยไม่ใหม้ ภี าวะแทรกซ้อนเกดิ ขนึ้ ภายหลงั การถอดท่อระบายทรวงอก

2. ขอบเขต / กลุ่มเปา้ หมาย
ผู้ป่วยทีม่ ขี อ้ บง่ ชใี้ นการใสท่ ่อระบายทรวงอกทกุ ราย

3. คำจำกัดความ
การใส่ทอ่ ระบายทรวงอก หมายถึง การใส่ทอ่ เขา้ ไปในชอ่ งเยอื่ หุ้มปอดในผ้ปู ว่ ยทีม่ ขี องเหลว/ลม

อย่ใู นชอ่ งเย่ือหุ้มปอด

4. ผรู้ ับผดิ ชอบ
พยาบาลวิชาชพี

วิธีปฏบิ ัตงิ าน หนา้ : 2/9

เร่ือง : การดแู ลผู้ปว่ ยใสแ่ ละถอดท่อระบายทรวงอก รหสั เอกสาร :
WI-NUR01-013
ทบทวนครั้งท่ี : 02

5. อปุ กรณแ์ ละเครอ่ื งใช้ อุปกรณ์
ภาพประกอบ 5.1 Set เจาะปอดปราศจากเชอื้
5.2 Thoracic catheter ขนาดตามคำส่ังการรกั ษา
อุปกรณก์ ารใส่สาย ICD 5.3 ขวด และจุก chest drain ตามคำสงั่ การรกั ษา
และภาชนะรองขวด
5.4 ถุงมอื sterile, ชุด sterile
5.5 Gauze sterile, Cotton sterile
5.6 Xylocaine 1–2 %
5.7 Syringe 10 ml และ needle No. 18,24
5.7 2% chlorhexidine, สำลชี บุ 70% alcohol
5.8 Vaseline gauze
5.9 Sterile water
5.10 พลาสเตอร์ผ้า กระดาษกาว กรรไกร
5.11 เครื่องดดู สูญญากาศทค่ี วบคมุ ความดนั ได้
(กรณแี พทยร์ ะบ)ุ
5.12 Clamp

วธิ ปี ฏบิ ตั งิ าน หนา้ : 3/9

เร่ือง : การดแู ลผปู้ ่วยใสแ่ ละถอดทอ่ ระบายทรวงอก รหสั เอกสาร :
WI-NUR01-013
ทบทวนคร้ังท่ี : 02

5. อปุ กรณแ์ ละเคร่ืองใช้ (ตอ่ ) อปุ กรณ์
ภาพประกอบ

อปุ กรณ์การตอ่ Thoracic suction

1. Thoracic wall suction (หนว่ ยเป็น cmH2O)

2. Vacuum regulator ธรรมดา (mmHg)

วิธีปฏบิ ตั งิ าน หนา้ : 4/9

เรอื่ ง : การดูแลผู้ปว่ ยใสแ่ ละถอดทอ่ ระบายทรวงอก รหัสเอกสาร :
WI-NUR01-013
ทบทวนครง้ั ท่ี : 02

6. วธิ กี ารดำเนนิ งาน ลำดบั ขัน้ ตอน
ภาพประกอบ 6.1 ล้างมือและเตรยี มของใช้ไปที่เตียงผ้ปู ่วย แจ้งข้อมูล
ให้ผู้ปว่ ย / ญาตทิ ราบและใหเ้ ซ็นใบยนิ ยอม

6.2 เตรียมขวด chest drain โดยเติม Sterile water
ลงในขวดตามแผนการรกั ษา
6.2.1 การต่อแบบขวดเดียว โดยเติม Sterile water

ท่วมปลาย tube 2 เซนติเมตร ความสูงของน้ำจะ
บอกถึง water pressure ถ้าระดับน้ำสูงเกินไปจะ
ไม่สามารถระบายลมได้ เพราะintrapleural
pressure ขณะหายใจออกหรือขณะไอจะไม่
สามารถดัน water pressure ได้

6.2.2 การต่อแบบ 2 ขวด โดยมีขวดแรกเป็นขวดเปล่า
สำหรบั รองรับของเหลวทรี่ ะบายออกมา ขวดทส่ี อง
เป็น water seal bottle

วธิ ีปฏบิ ตั ิงาน หนา้ : 5/9

เร่ือง : การดแู ลผู้ป่วยใสแ่ ละถอดทอ่ ระบายทรวงอก รหัสเอกสาร :
WI-NUR01-013
ทบทวนครง้ั ที่ : 02

6. วธิ ีการดำเนนิ งาน (ตอ่ ) ลำดบั ข้ันตอน
ภาพประกอบ 6.2.3 การต่อแบบ 3 ขวด โดยตอ่ แบบ 2 ขวดและเพ่มิ

ขวดที่ 3 ไวส้ ำหรบั ตอ่ suction จะมแี ท่งแกว้ กลาง
จมุ่ น้ำไว้ 20 cm แท่งแก้วรมิ ไม่จุ่มน้ำแตต่ อ่ กับ
suction (suction control chamber)

6.3 ติดกระดาษกาวข้างขวดบอกระดับน้ำ และทำ
scale บอกปรมิ าณของเหลว
6.4 ติดพลาสเตอร์ผ้าพันรอบๆ บริเวณรอยต่อระหว่าง
หลอดแก้วกับสายยางและบริเวณจกุ ขวดให้แน่น

6.5 ในกรณีมคี ำส่ังการรักษาต่อ Thoracic suction กบั
ขวด chest drain ตอ้ งตรวจสอบการทำงานก่อนตอ่ กับ
ผ้ปู ว่ ยเสมอ

วิธีปฏิบัติงาน หนา้ : 6/9

เร่ือง : การดูแลผู้ป่วยใสแ่ ละถอดทอ่ ระบายทรวงอก รหัสเอกสาร :
WI-NUR01-013
ทบทวนครง้ั ที่ : 02

6. วิธกี ารดำเนนิ งาน (ตอ่ ) ลำดบั ขนั้ ตอน
ภาพประกอบ การปรับแรงดูดโดยปุ่มควบคมุ แรงดดู (ต้องทำกอ่ นตอ่
กบั ผู้ป่วย)
1 1. เปิดเครอ่ื ง (ป่มุ 1)
2. พบั สายยางที่ตอ่ จากตวั เคร่ือง จะมแี รงดดู
2 3. หมุนปุ่มควบคมุ แรงดูด (ปมุ่ 3) จนได้ระดับแรงดดู
ตามแผนการรกั ษา
3

6.6 จดั ทา่ ผ้ปู ว่ ยให้อยู่ในท่านงั่ หรอื ทา่ นอนโดย
พิจารณาตามสภาพผ้ปู ่วย

6.7 เปิด Set เจาะปอด เติม gauze sterile, cotton
sterile, 2% chlorhexidine เตรียมยาชาให้พร้อม
จากน้นั แพทยจ์ ะทำการเจาะปอดใส่ทอ่ ระบายทรวงอก
คอยช่วยเหลือแพทย์ขณะทำหัตถการ
6.8 เมือ่ แพทยเ์ ยบ็ ผูกท่อระบายทรวงอกตดิ กบั
ผวิ หนังแล้วใช้ Vaseline gauze พนั รอบทอ่ ระบาย
ทรวงอกบรเิ วณทสี่ มั ผัสกับผวิ หนงั ผูป้ ่วย ปิดดว้ ย
gauze และพลาสเตอรใ์ หแ้ นน่

วิธีปฏบิ ตั ิงาน หนา้ : 7/8

เรื่อง : การดแู ลผู้ปว่ ยใสแ่ ละถอดท่อระบายทรวงอก รหสั เอกสาร :
WI-NUR01-013
ทบทวนครงั้ ท่ี : 02

6. วธิ กี ารดำเนินงาน (ตอ่ )

ภาพประกอบ ลำดบั ขั้นตอน
6.9 วางขวด chest drain ในภาชนะรองขวดให้ต่ำกว่า
ระดับทรวงอกผู้ปว่ ย 2 – 3 ฟุต เพื่อป้องกัน negative
pressure ขณะหายใจเข้าท่ีอาจสูงจนดึงน้ำจากขวด
เขา้ chest cavity
6.10 จัดสายยางที่ต่อจากขวด chest drain ไม่ให้หัก
พับงอ ห้อยหย่อน เพื่อป้องกันการอุดตัน และการเกิด
กาลักนำ้

6.11 ดูแลผ้ปู ่วยใสท่ ่อระบายทรวงอก ดังนี้
6.11.1 บันทึกสัญญาณชีพผู้ป่วยทุก 15 นาที 2 ครั้ง ทุก 30 นาที 2 ครั้ง และ ทุก 1 ชั่วโมง

จนกวา่ สญั ญาณชพี จะอยูใ่ นเกณฑป์ กติ
6.11.2 ตรวจสอบระบบการระบายให้เป็นระบบปิดอยู่เสมอ ไม่มีรอยรั่วบริเวณรอยต่อระหว่าง

หลอดแก้วกับสายยาง จกุ ยางปิดขวด ปลายหลอดแกว้ อยู่ใตร้ ะดับน้ำตามประเภทของการตอ่ chest drain
6.11.3 สง่ ฟลิ ม์ chest x – ray และตดิ ตามผลหลงั ใส่ทอ่ ระบายทรวงอก พรอ้ มรายงานแพทย์
6.11.4 สังเกตลักษณะและบันทึกปริมาตรของของเหลวทีอ่ อกมาทกุ 1 ช่วั โมง ใน 8 ชว่ั โมงแรกและ

ต่อไปทกุ 2 – 8 ชว่ั โมง
6.11.5 สังเกตการซมึ เปือ้ นของแผล ถ้ามเี ลือดออกมากใหท้ ำแผลใหม่
6.11.6 ดูแลใหม้ กี ารระบายของลม ของเหลว เชน่ เลอื ด หนอง ออกมาไดด้ ี โดยระดบั น้ำในหลอดแก้ว

จะสงู ข้ึนและลดลงตามจังหวะการหายใจ โดยระดับนำ้ จะข้นึ เมือ่ ผ้ปู ว่ ยหายใจเขา้ ซ่ึงปกติระดับน้ำในหลอดแก้ว
จะสงู ข้ึน 2 – 3 เซนติเมตร และเม่ือผู้ปว่ ยหายใจออกจะทำใหร้ ะดับน้ำในหลอดแกว้ ลดตำ่ ลง

6.11.7 บีบรูดสายยาง (milking tube) ที่ต่อจากท่อระบาย ตามแผนการรักษา (บางรายไม่ให้
milking tube) เพ่อื ป้องกันการอดุ ตัน

วิธปี ฏบิ ัติงาน หนา้ : 8/9

เรือ่ ง : การดูแลผปู้ ว่ ยใสแ่ ละถอดทอ่ ระบายทรวงอก รหสั เอกสาร :
WI-NUR01-013
ทบทวนครัง้ ที่ : 02

6.11.8 ขวดรองรับสารเหลว ควรวางต่ำกว่าระดับหน้าอกของผู้ป่วย 2 – 3 ฟุต จัดสายยางให้อยู่ใน
ตำแหน่งที่เหมาะสมโดยเฉพาะสายยางต้องไม่ห้อยโค้ง ต้านแรงโน้มถ่วงของโลก ยึดสายยางให้ติดแน่นกับผา้ ปูที่นอน
โดยเฉพาะสายยางตอ้ งมีความยาวพอท่ผี ู้ปว่ ยจะเคล่ือนไหวหรือทำกจิ กรรมเตียงได้สะดวก

6.11.9 จัดให้ผู้ป่วยนอนในท่าศีรษะสูง หรือ 45 องศา – 60 องศา หรือลุกขึ้นนั่ง กระตุ้นให้ผู้ป่วยพลิกตะแคง
ตวั และเปล่ียนท่าบอ่ ยๆ โดยให้ผปู้ ว่ ยระมดั ระวังสายยางเล่ือนหลุด

6.11.10 กระตุ้นให้ผู้ป่วยไอ และหายใจเข้าออกลึกๆ โดยใช้มือประคองแผลขณะหายใจเข้า – ออก
หรอื ไอและขณะทม่ี ีการเคลื่อนไหว

6.11.11 เฝ้าระวังอาการและอาการแสดงของการมีสารน้ำหรือลมคั่งอยู่ในปอด เช่นหายใจหอบ
เหน่ือย มลี มชน้ั ใตผ้ วิ หนงั (Subcutaneous emphysema) เปน็ ตน้

6.11.12 ตรวจดูการเลอ่ื นของท่อระบายทรวงอก เมื่อพบวา่ มีรโู ผล่ที่ทอ่ ระบายให้ใช้ Vaseline gauze
ปดิ และใชต้ วั หนีบ หนีบสายยางท่อระบายทรวงอก

6.11.13 กรณีท่อระบายหลุดออกจากแผล ให้ปิดแผลด้วย Vaseline gauze ทันทีโดยก่อนปิดแผลให้
ผ้ปู ่วยไอ 2 – 3 ครง้ั หรือหายใจออกแรงๆ 2 – 3 คร้ัง

6.11.14 การเคลื่อนย้ายผู้ป่วย ใช้ตัวหนีบ หนีบสายท่อระบายทรวงอกชั่วขณะ แล้วยกขวดรองรับ
ของเหลว เคลื่อนตามผู้ป่วย ดูแลไม่ให้ขวดเอียงหรือล้ม คลายตัวหนีบออกแล้วจึงเคลื่อนย้ายผู้ป่วยไปพร้อมท้ัง
ขวดรองรับ พรอ้ มสังเกตอาการแนน่ อึดอดั และสญั ญาณชีพขณะเคลอ่ื นยา้ ย

6.11.15 เปลี่ยนขวดรองรับของเหลวและสายต่อท่อระบายเมื่อปริมาณของเหลว ¾ ขวด หรือตาม
แผนการรกั ษา

6.11.16บนั ทึกอาการผปู้ ่วยหลังใส่ทอ่ ระบายทรวงอกในบนั ทึกทางการพยาบาล
รายงานหัวหน้าทีมและแพทยก์ รณพี บ
1. สญั ญาณชพี ผดิ ปกติ
2 ของเหลวออกมามากกว่า 200 มิลลิลิตร / ชั่วโมง ต่อเนื่องกัน 2 ชั่วโมง (ปกติไม่ควรออกมากกว่า 5
มิลลลิ ติ ร / ช่วั โมง / กโิ ลกรมั )
3. ปวด หายใจหอบ เหนอ่ื ย มลี มชน้ั ใตผ้ วิ หนัง (Subcutaneous emphysema) แนน่ อดึ อดั เปน็ ตน้
4. เม่ือพบว่ามีรูโผลท่ ่ีท่อระบายหรอื ทอ่ ระบายหลุดออกจากแผล
6.12 การถอดทอ่ ระบายทรวงอกออกเมอื่ แพทยพ์ จิ ารณาถอดทอ่ ระบายทรวงอก ใหผ้ ู้ปว่ ยหายใจเข้าเตม็ ท่ี
(full/peak inspiration) แพทย์ถอดท่อระบายทรวงอกออกใช้ Vaseline gauze ปิดที่ชั้นในสุดและปิดทับด้วยผ้า
ก๊อสทำความสะอาดแผลตามแผนการรักษา และสังเกตการหายใจ สัญญาณชีพของผู้ป่วยอย่างใกล้ชิด พร้อมทั้งส่ง/
ตดิ ตาม chest X-ray ตามแผนการรกั ษา

วธิ ีปฏบิ ัติงาน หนา้ : 9/9

เร่ือง : การดูแลผ้ปู ่วยใสแ่ ละถอดทอ่ ระบายทรวงอก รหสั เอกสาร :
WI-NUR01-013
ทบทวนคร้ังที่ : 02

6.13 บนั ทกึ อาการผ้ปู ว่ ยหลงั ถอดท่อระบายทรวงอกในบันทกึ ทางการพยาบาล
รายงานหัวหน้าทมี และแพทยก์ รณีพบ
1. สญั ญาณชีพผดิ ปกติ
2. ปวดบริเวณแผล หายใจหอบ เหนื่อย มีลมชั้นใต้ผิวหนัง (Subcutaneous emphysema) แน่นอึดอัด

เปน็ ตน้

7. เอกสารอ้างองิ
พวงผกา บวรลักษณ์. (2558). Thoracic Vacuum Regulator. (รูปภาพ). สืบค้น 3 สิงหาคม 2564, จาก

http://medinfo.psu.ac.th
วรี ะวรรณ อึ้งอร่าม. (2557) .การพยาบาลผู้ป่วยทใี่ ส่สายระบายทรวงอก.ใน:สุจิตรา ลิม้ อำนวย และคณะ (บรรณาธกิ าร).

การปฏบิ ัตกิ ารพยาบาลผปู้ ่วยผูใ้ หญ่ในภาวะวกิ ฤต.ิ (พิมพ์คร้งั ท่ี 8).ขอนแก่น: คลังนานาวิทยา.
สปุ าณี เสนาดสิ ัย และวรรณภา ประไพพานชิ . (2551). การพยาบาลฟ้นื ฐาน แนวคดิ และการปฏิบัติ. (พมิ พ์คร้ังท่ี 12).

กรุงเทพฯ: จุดทองการพิมพ์.
สุปาณี เสนาดิสยั และมณี อาภานันทิกุล. (2552). คมู่ ือปฏิบัตกิ ารพยาบาล. กรุงเทพฯ: จุดทองการพมิ พ.์
Eckman, M., & et al. (2015). Nursing Procedures.(7thed). Pennsylvania: Lippincott

William & Wilkins.
Merkle A, Cindass R. Care Of A Chest Tube. [Updated 2021 Jul 9]. In: StatPearls [Internet]. Treasure

Island (FL): StatPearls Publishing; 2021 Jan-. Available from:
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK556088/
Potter, P. A., Perry, A. G., Stockert, P. A., & Hall, A. M. (2013). Fundamentals of Nursing. (8thed).
St. Louis. Missouri: Mosby Elsevier.

1. วตั ถุประสงค์
1.1 เพื่อระบายปัสสาวะออกจากกระเพาะปสั สาวะ
1.2 เพอื่ ลดอตั ราการตดิ เช้ือของระบบทางเดินปัสสาวะที่สัมพนั ธ์กบั การใส่สายสวนปสั สาวะคา

2. ขอบเขต / กลุ่มเป้าหมาย
ผู้ป่วยทีใ่ ส่สายสวนปสั สาวะคา หรือสวนปสั สาวะทง้ิ ทุกราย

3. คำจำกัดความ
การใส่สายสวนปสั สาวะคา หมายถึง การใส่สายสวนปัสสาวะผ่านท่อปสั สาวะเข้าไปในกระเพาะปัสสาวะ โดยคา

สายสวนปสั สาวะไว้
การสวนปัสสาวะทิ้ง หมายถึง การใส่สายสวนปัสสาวะผ่านท่อปัสสาวะเข้าไปในกระเพาะปัสสาวะ โดยไม่ คาสาย

สวนปสั สาวะไว้

4. ผรู้ บั ผิดชอบ
พยาบาลวชิ าชีพ

5.อปุ กรณแ์ ละเครื่องใช้ อปุ กรณ์
ภาพประกอบ 5.1 Set สวนปัสสาวะปราศจากเช้ือ
5.2 Foley cath ขนาดท่ีเหมาะสมกบั ผปู้ ่วยแต่ละราย
5.3 Urine bag
5.4 Syringe ขนาด 10-20 ซีซี
5.5 Sterile water ปรมิ าณ 10 / 20 มลิ ลลิ ิตร
5.6 0.9% NSS ปรมิ าณ 10 / 20 มิลลิลติ ร
5.7 K-Y jelly sterile
5.8 หม้อนอน, สบ่แู ละนำ้ สะอาด
5.9 ถุงมือ sterile และถงุ มือ disposable
5.10 พลาสเตอร์

วิธปี ฏบิ ตั งิ าน หนา้ : 2/7
เร่ือง : การดูแลผ้ปู ว่ ยทีใ่ ส่สายสวนปัสสาวะ
รหัสเอกสาร:
WI-NUR01-014
ทบทวนครัง้ ท่ี : 02

6. วธิ ีการดำเนนิ งาน ลำดับขั้นตอน
6.1 การสวนปัสสาวะ 6.1.1 ลา้ งมอื , ใส่ถงุ มือ disposable
ภาพประกอบ

6.1.2 สอดหม้อนอนกรณีไม่ขัดต่อการรักษา ทำความ
สะอาดบริเวณอวัยวะสืบพนั ธด์ุ ว้ ยสบแู่ ละนำ้
ซับให้แห้งด้วยผ้าสะอาด
6.1.3 ถอดถุงมือ disposable, ล้างมือ

6.1.4 จัดทา่ นอนของผปู้ ่วย
- ผ้ปู ว่ ยชาย ใหน้ อนหงายเทา้ ราบ
- ผู้ป่วยหญิง ใหน้ อนหงายชันเขา่

6.1.5 เปดิ ชุดสวนปัสสาวะเท 0.9%NSS บนสำลีปราศจาก
เชื้อ ป้าย K-Y jelly sterile บนแผ่น gauze ในชุดสวน
ปสั สาวะ เตรยี ม Foley cath และ Urine bag

วิธีปฏิบตั งิ าน หนา้ : 3/7
เรอ่ื ง : การดแู ลผ้ปู ่วยท่ใี ส่สายสวนปสั สาวะ
รหัสเอกสาร:
WI-NUR01-014
ทบทวนคร้ังท่ี : 02

6. วธิ ีการดำเนนิ งาน (ตอ่ ) ลำดับขั้นตอน
ภาพประกอบ

6.1.6 ใสถ่ งุ มอื sterile
6.1.7 ใช้ Syringe sterile 10 ซีซี ดันลมเข้าไปใน
Balloon เพ่ือตรวจสอบการรวั่ แล้วดูดลมออก

6.1.8 ปผู า้ สเี่ หลีย่ มเจาะกลางบรเิ วณอวยั วะสืบพนั ธ์ุ
6.1.9 ป้าย K-Y jelly sterile บริเวณส่วนปลาย Foley
cath ผู้หญิงประมาณ 2-3 นิ้ว ผู้ชายประมาณ 4-5 นิ้ว
และจบั Foley cath หา่ งจากส่วนปลาย 3นว้ิ

6.1.10 ดำเนินการใส่ Foley cath
- ผู้ป่วยชาย รั้งองคชาติให้ตั้งฉากกับลำตัว 90 องศา เช็ด
บริเวณรูเปิดของท่อทางเดินปัสสาวะ ด้วยสำลีที่ชุบ 0.9%
NSS ซับให้แห้ง และสอด Foley cath เข้าในท่อ
ทางเดินปัสสาวะช้าๆ ลึกจนสุดสายและมีปัสสาวะไหล
ออกมา แล้ว fix สายสวนปัสสาวะไม่ให้เคลื่อนหลุด
ระหว่างใส่ Sterile water เขา้ Ballon
- ผู้ป่วยหญิง ใช้นิ้วหัวแม่มือและนิ้วชี้แหวก Labia
minora เช็ดบริเวณรูเปิดของท่อทางเดินปัสสาวะ ด้วย
สำลีที่ชุบ 0.9% NSS ซับให้แห้ง และสอด Foley cath
เข้าในท่อทางเดินปัสสาวะช้าๆ ประมาณ 2-3 นิ้ว จน
ปัสสาวะไหลออกมา

วิธปี ฏิบตั งิ าน หนา้ : 4/7

เร่ือง : การดูแลผ้ปู ว่ ยที่ใสส่ ายสวนปัสสาวะ รหสั เอกสาร:
WI-NUR01-014
ทบทวนคร้ังที่ : 02

6. วธิ ีการดำเนินงาน (ตอ่ )

ภาพประกอบ ลำดับขน้ั ตอน

6.1.11 ใส่ Sterile water เข้า Ballon 10-15 มิลลิลิตร

(ตามข้อกำหนดของสายสวนแต่ละชนิด) แล้วค่อยๆ ดึง

สายสวนออกจนลูกโป่งตรึงกระชับกับส่วนล่างของ

กระเพาะปัสสาวะ

6.1.12 ต่อสาย Foley cath กับ Urine bag ที่เตรียม

ไว้

6.1.13 ตรงึ สายสวนปสั สาวะด้วยพลาสเตอร์
- ผ้ปู ่วยชาย ตรงึ สายสวนปสั สาวะทีห่ น้าทอ้ ง หรือโคน
ขาดา้ นนอก

- ผู้ปว่ ยหญิง ตรงึ สายสวนปสั สาวะท่โี คนขาดา้ นใน

วิธปี ฏบิ ัตงิ าน หนา้ : 5/7
เรอ่ื ง : การดูแลผปู้ ว่ ยทใี่ ส่สายสวนปัสสาวะ
รหสั เอกสาร:
WI-NUR01-014
ทบทวนครง้ั ท่ี : 02

6. วิธีการดำเนนิ งาน (ตอ่ ) ลำดบั ขัน้ ตอน
ภาพประกอบ 6.1.14 แขวน Urine bag ไว้ข้างเตียง ต่ำกว่าระดับ
กระเพาะปัสสาวะ ไม่ให้ปลายถงุ สมั ผัสพื้น / ขา้ งเตียง
6.1.15 ระบุวันครบเปลี่ยนที่ Urine bag โดยในผู้ป่วย
ใส่ใหม่และเมื่อปัสสาวะมีตะกอน ครบเปลี่ยนภายใน 2
สัปดาห์ หลังจากนั้นครั้งต่อไปจะครบเปลี่ยน ภายใน 1
เดือน

หมายเหตุ กรณีสวนปสั สาวะทิ้งให้ปฏิบตั ิตามข้อ 6.1.1 – 6.1.10 เพื่อใหแ้ น่ใจวา่ ปสั สาวะหมดจริง ใช้มือกด
เบาๆ บนผ้าส่ีเหลี่ยมเจาะกลางที่คลุมอยู่บริเวณหัวเหน่า เมื่อไม่มีปัสสาวะไหลให้เลื่อนสายสวนออกช้าๆ ผู้ป่วยชาย
ใหร้ น่ หนังหมุ้ ปลายองคชาตเิ ขา้ ทเ่ี ดมิ

6.2 การดแู ลผู้ป่วยคาสายสวนปสั สาวะ
6.2.1 ล้างมือกอ่ นและหลังสัมผัส Foley cath ทุกคร้ัง
6.2.2 ดูแลให้เป็นระบบปิดตลอดเวลา และให้ปัสสาวะไหลลงสู่ Urine bag ได้สะดวก ไม่หักพับงอหรือ
อดุ ตนั
6.2.3 เปลย่ี น Foley cath ใหมท่ ัง้ ชุด เมอ่ื ขอ้ ต่อหลดุ /ปนเปื้อน หรอื มกี ารทำลายระบบปดิ
6.2.4 เทปัสสาวะออกเม่ือมนี ำ้ ปัสสาวะประมาณ 3/4 ของถงุ , ทุก 8 ช่วั โมง หรอื กอ่ นเคลอ่ื นย้ายผู้ป่วย
6.2.5 การเทปัสสาวะใช้สำลีชุบ 70% Alcohol เช็ดปลายท่อก่อนและหลังเทปัสสาวะ ระมัดระวังไม่ให้
ทอ่ เปดิ เทปสั สาวะสัมผสั กบั ภาชนะท่รี องรบั และใช้แยกเฉพาะผ้ปู ว่ ยแต่ละราย
6.2.6 ทำความสะอาดบริเวณอวัยวะสืบพันธ์ุด้วยน้ำและสบู่ ซับให้แห้งด้วยผ้าสะอาด ทุก 8 ชั่วโมง และหลังการ
ขับถา่ ยทุกครั้ง หลีกเล่ยี งการดึงร้ังสาย Foley cath เน่อื งจากจะทำใหเ้ กิดการบาดเจ็บบริเวณผนงั ของกระเพาะปสั สาวะ
6.2.7 ตรวจสอบการยึดตรึงของ Foley cath ที่โคนขา / หน้าท้องเพื่อป้องกันการเลื่อนเข้าออกและ
ตรวจสอบบรเิ วณทป่ี ดิ พลาสเตอร์วา่ มแี ดงอกั เสบหรอื พุพองหรือไม่
6.2.8 สังเกตลักษณะสี กลิ่น ปริมาณของปัสสาวะและตำแหน่งบริเวณรูเปิดของท่อปัสสาวะ เช่น สีขุ่นมี
ตะกอน blood clots บริเวณรูเปดิ วา่ มหี นองบวมแดง ให้รายงานแพทย์

วิธีปฏิบตั ิงาน หนา้ : 6/7
เร่อื ง : การดูแลผปู้ ่วยทีใ่ สส่ ายสวนปัสสาวะ
รหัสเอกสาร:
WI-NUR01-014
ทบทวนครั้งท่ี : 02

6.3 การเก็บปสั สาวะส่งตรวจเพาะเชือ้ อปุ กรณ์
ภาพประกอบ 6.3.1 สำลีชบุ 70% Alcohol
6.3.2 2% chlorhexidine
6.3.3 Syringe 10-20 ml
6.3.4 needle No. 24 หรือ No. 25
6.3.5 กระบอกเก็บปัสสาวะ (ตามคำสั่งการรักษา)

6.4 วธิ ีการดำเนินงาน ลำดบั ขนั้ ตอน
ภาพประกอบ 6.4.1 แจ้งให้ผปู้ ่วยทราบและให้ขอ้ มลู เหตผุ ลการตรวจ
6.4.2 ลา้ งมอื สวมถงุ มือ disposible

6.4.3 clamp สาย Urine bag ตำแหน่งทต่ี ่อใกล้กับ
สายสวนปสั สาวะนานประมาณ 15 นาที
6.4.4 เช็ดบรเิ วณกระเปาะของปลาย Foley cath เหนอื
รอยต่อกบั Urine bag ประมาณ 1 น้วิ ดว้ ยสำลีชุบ
70% Alcohol และเชด็ ตามดว้ ย 2% chlorhexidine
ท้ิงไวป้ ระมาณ 1-2 นาที

วิธีปฏิบตั งิ าน หนา้ : 7/7
เรื่อง : การดแู ลผ้ปู ่วยท่ใี ส่สายสวนปสั สาวะ
รหัสเอกสาร:
WI-NUR01-014
ทบทวนครัง้ ที่ : 02

6.4 วิธีการดำเนินงาน (ตอ่ ) ลำดับขั้นตอน
ภาพประกอบ 6.4.5 ใช้กระบอกฉีดยา และเข็มที่ปราศจากเชอื้ เบอร์ 24
หรือ 25 ดดู ปสั สาวะสง่ ตรวจประมาณ 10 มิลลิลิตร หรือ
ตามชนิดการส่งตรวจ
6.4.6 เชด็ ทำความสะอาดบริเวณทแ่ี ทงเข็มอกี คร้ังด้วย
สำลีชุบ 70% Alcohol
6.4.7 ปลด clamp สาย Urine bag
6.4.8 สง่ ปัสสาวะพรอ้ มใบส่งตรวจไปทห่ี ้องปฏิบัตกิ าร
ภายใน ½ ชว่ั โมง

7. เครื่องชวี้ ดั คณุ ภาพ
อัตราการติดเช้ือของระบบทางเดนิ ปัสสาวะทีส่ ัมพันธก์ ับการใสส่ ายสวนปัสสาวะ

8. เอกสารอ้างอิง
สุปาณี เสนาดสิ ยั และวรรณภา ประไพพานชิ . (2554). การพยาบาลฟื้นฐาน แนวคดิ และการปฏิบตั .ิ (พมิ พ์คร้ังท่ี 13).

กรุงเทพฯ: จุดทองการพิมพ.์
Eckman, M., & et al. (2015). Nursing Procedures.(7thed). Pennsylvania: Lippincott William & Wilkins.
Doyle, G. R., McCutcheon, J. A. (2015). Clinical procedures for safer patient care. BCcampus.

Retrieved from/https://opentextbc.ca/clinicalskills/
IC-CAUTI-2011-01, (เม.ย.61). แบบประเมนิ การดูแลผูป้ ว่ ยใสส่ ายสวนปสั สาวะคา.
Poola, S., & Mohan, A. (2018). A Foley Fallacy: A Case of Bladder Rupture after "Routine" Foley

Catheter Placement. Case reports in urology, 2018, 7978126.
https://doi.org/10.1155/2018/7978126
Potter, P. A., Perry, A. G., Stockert, P. A., & Hall, A. M. (2013). Fundamentals of Nursing. (8thed).
St. Louis. Missouri: Mosby Elsevier.

1. วตั ถุประสงค์
1.1 เพื่อให้ปัสสาวะไหลได้สะดวก
1.2 เพื่อป้องกนั การติดเชื้อในระบบทางเดินปสั สาวะ

2. ขอบเขต / กลุ่มเป้าหมาย
ผ้ปู ่วยที่ใสส่ ายสวนปัสสาวะผา่ นผนังหน้าท้องทกุ ราย

3. คำจำกัดความ
ผู้ปว่ ยใส่สายสวนปัสสาวะผา่ นผนงั หน้าท้อง หมายถงึ ผู้ปว่ ยทีไ่ ด้รบั การระบายเอาปสั สาวะออกจาก

กระเพาะปสั สาวะ โดยการใส่สายสวนปัสสาวะเข้าไปในกระเพาะปัสสาวะด้วยวิธีการเจาะผ่านผวิ หนังบริเวณ
เหนอื หัวเหนา่

4. ผ้รู ับผดิ ชอบ
พยาบาลวิชาชีพ/ ผู้ช่วยเหลอื พยาบาล

5. อุปกรณแ์ ละเครือ่ งใช้ ลำดับข้นั ตอน
ภาพประกอบ

5.1 Set ทำแผลปลอดเชือ้
5.2 นำ้ ยา 70 % Alcohol, 0.9 % NSS
5.3 cotton sterile, gauze sterile
5.4 ถงุ หรอื ภาชนะใสข่ ยะ
5.5 พลาสเตอร์

วิธปี ฏบิ ัติงาน หน้า : 2/3

เร่ือง : การดูแลผ้ปู ว่ ยใสส่ ายสวนปัสสาวะผา่ น รหัสเอกสาร:
ทางผนงั หน้าท้อง WI-NUR01-006
ทบทวนครัง้ ท่ี : 02

6. วิธีการดำเนนิ งาน

ภาพประกอบ ลำดบั ขน้ั ตอน

6.1 ประเมินลักษณะแผลและผวิ หนังบริเวณที่เจาะใสส่ ายสวนปัสสาวะ

วา่ มีการอกั เสบ มเี ลอื ดหรอื สิ่งคดั หลง่ั ซมึ หรือไม่

6.2 ทำความสะอาดแผลด้วยเทคนิคปลอดเชื้ออย่างน้อยวันละ

1 คร้ัง หรอื เมือ่ แผลเปียกชนื้

6.3 สังเกตสี ลักษณะและจำนวนปัสสาวะ และบันทึก

รายละเอียดถา้ ผดิ ปกตริ ายงานแพทย์

6.4 ดูแลสายปัสสาวะให้อยู่ในสภาพไม่หัก พับ งอ หรือ ดึง
รั้ง หรือผู้ป่วยนอนทับสาย ในรายที่ลุก เดินได้แนะนำให้ระมัดระวัง
อยา่ ให้สายตึงหรอื ถกู ดึงรง้ั

6.5 ดูแลและแนะนำผู้ป่วยให้แขวนถุงรองรับปัสสาวะต่ำกว่า
ระดบั เอวหรอื กระเพาะปัสสาวะเสมอ

6.6 ดูแลและแนะนำผู้ป่วยดื่มน้ำอย่างน้อยวันละ 2,000
มิลลิลิตร (ในรายที่ไม่มีข้อห้าม) และปล่อยปัสสาวะในถุงรองรับทิ้ง
หากมีปริมาณปัสสาวะเท่ากับหรือมากกว่า 2/3 ของถุงรองรับ วัด
ปริมาณปัสสาวะ อย่างน้อยทุก 8 ชั่วโมง เช็ดรอบปลายเปิดของถุง
ด้วยสำลีชุบ 70% Alcohol หลังปิดถุงทกุ ครัง้

6.7 ดูแลถุงรองรับปัสสาวะให้เป็นระบบปิด และเปลี่ยนถุงใหม่
เมื่อมีการอุดตัน รั่ว สกปรก หรือ ข้อต่อหลุด โดยใช้สำลีชุบ 70%
Alcohol เช็ดรอบๆ ข้อตอ่ กอ่ นเปลย่ี นถุงใบใหม่

6.8 กรณีสายปสั สาวะอุดตัน ปสั สาวะไม่ไหล และผปู้ ว่ ยมอี าการ
ปวดปัสสาวะหรือกระเพาะปัสสาวะโป่งตึง ควรทำการบีบรูดสาย
(milking) จนปสั สาวะไหลไดต้ ามปกตแิ ต่ถ้าไม่ไหลให้รายงานแพทย์

วิธปี ฏิบัติงาน หนา้ : 3/3

เรอื่ ง : การดแู ลผูป้ ว่ ยใสส่ ายสวนปัสสาวะผ่าน รหัสเอกสาร:
ทางผนงั หนา้ ท้อง WI-NUR01-006
ทบทวนครงั้ ท่ี : 02

7. เคร่อื งชี้วัดคุณภาพ

อัตราการตดิ เชื้อในระบบทางเดนิ ปัสสาวะจากการใส่สายสวนปสั สาวะผ่านทางหนา้ ทอ้ ง

8. เอกสารอา้ งองิ
สุปาณี เสนาดสิ ยั และวรรณภา ประไพพานชิ . (2551). การพยาบาลฟนื้ ฐาน แนวคิดและการปฏิบตั .ิ

(พิมพ์คร้งั ที่ 12). กรุงเทพฯ: จุดทองการพิมพ์.
สปุ าณี เสนาดสิ ยั และมณี อาภานันทิกุล. (2552). คมู่ อื ปฏบิ ัติการพยาบาล. กรงุ เทพฯ: จดุ ทองการพิมพ.์
Eckman, M., & et al. (2015).Nursing Procedures. (7thed). Pennsylvania: Lippincott William & Wilkins.

Potter, P. A., Perry, A. G., Stockert, P. A., & Hall, A. M. (2013). Fundamentals of Nursing.
(8thed). St. Louis. Missouri: Mosby Elsevier.

1. วัตถุประสงค์
1.1 เพือ่ บรรเทาอาการเจ็บปวด และการอักเสบของอวัยวะภายในและภายนอกองุ้ เชงิ กรานของผู้ป่วย
1.2 เพือ่ ใหก้ ารไหลเวียนโลหติ ดขี นึ้ ลดอาการบวมและชว่ ยให้แผลหายเรว็ ขึ้น
1.3 เพอ่ื ให้กลา้ มเน้อื บริเวณองุ้ เชงิ กรานคลายตวั

2. ขอบเขต / กลุม่ เป้าหมาย
ผู้ป่วยที่มีแผลบริเวณอวัยวะสืบพันธุ์ภายนอก ทวารหนัก หรือมีการอักเสบของอวัยวะภายในและ

ภายนอกองุ้ เชงิ กราน

3. ผูร้ บั ผดิ ชอบ
พยาบาลวชิ าชพี / พยาบาลเทคนคิ / ผู้ชว่ ยพยาบาล

4. อุปกรณ์และเคร่ืองใช้ ลำดบั ข้ันตอน
ภาพประกอบ

4.1 อ่างแช่ก้นปลอดกเชือ้
4.2 น้ำต้มสุกอุ่นมีอุณหภูมิประมาณ 37.7 – 40
องศาเซลเซียส ปริมาณ 1/3 – 2/3 ของอ่างที่ใช้
แชเ่ ก้าอีส้ ำหรับวางอา่ ง
4.3 นำ้ ยาตามแผนการรกั ษา
4.4 set ทำแผลปลอดเชื้อ และอุปกรณ์ตาม
ต้องการ (สำหรับผู้ป่วยที่มีแผลบริเวณ
องุ้ เชิงกราน)
4.5 ผา้ คลุมตวั ผู้ป่วย 1 ผนื

วธิ ปี ฏิบัติงาน หน้า : 2/2

เรอ่ื ง : การแช่ก้น รหัสเอกสาร:
WI-NUR01-016
ทบทวนครง้ั ที่ : 02

5. วิธกี ารดำเนินงาน
5.1 แจง้ ใหผ้ ปู้ ว่ ยทราบ
5.2 ใหผ้ ปู้ ว่ ยถ่ายปสั สาวะใหเ้ รยี บร้อย
5.3 เตรียมอุปกรณเ์ ครอ่ื งใชไ้ ปท่ีเตียงผปู้ ่วย
5.4 จดั สง่ิ แวดล้อมให้เหมาะสม ปดิ ประตู / ก้ันมา่ น
5.5 ใหผ้ ู้ปว่ ยถอดกางเกง หรือเลอ่ื นผา้ นงุ่ มาบรเิ วณเอว
5.6 วางอา่ งบนเก้าอใ้ี ห้ผ้ปู ว่ ยค่อยๆ หย่อนก้นลงนั่งในอา่ งนำ้
5.7 ใชผ้ ้าคลมุ บริเวณสว่ นลา่ งของลำตวั ป้องกนั การเปิดเผย
5.8 แชก่ ้นนานประมาณ 15 – 20 นาที พยาบาลดแู ลผ้ปู ่วยเปน็ ระยะๆ และอยู่ในบรเิ วณที่ใกล้ผู้ปว่ ยเพ่ือ

ช่วยเหลือถา้ มีอาการหนา้ มดื หรอื เปน็ ลม
5.9 ซับบริเวณทเี่ ปยี กใหแ้ หง้ หลงั แชก่ ้นเสรจ็ แลว้
5.10 กรณีผปู้ ่วยท่ีมีบาดแผลใหท้ ำแผลให้ผปู้ ว่ ยดว้ ย
5.11 แตง่ ตวั ผปู้ ว่ ยให้เรยี บรอ้ ย
5.12 เก็บอปุ กรณ์ไปทำความสะอาด

หมายเหตุ
หา้ มทำในผทู้ ี่ทำแผลผ่าตัดตกแตง่ ช่องคลอด ( Anteroposterior colpoperinerrhaphy หรอื

perineoplasty) ซึ่งยงั ไมไ่ ด้ตดั ไหมเพราะอาจทำใหแ้ ผลตดิ เช้อื ได้

6. เอกสารอา้ งองิ
สุปาณี เสนาดิสัย และวรรณภา ประไพพานิช. (2551).การพยาบาลฟืน้ ฐาน แนวคดิ และการปฏิบัต.ิ (พิมพค์ รั้งท่ี 12).

กรงุ เทพฯ: จุดทองการพมิ พ.์
สุปาณี เสนาดิสัย และมณี อาภานนั ทิกลุ . (2552). คมู่ ือปฏิบตั กิ ารพยาบาล. กรงุ เทพฯ: จุดทองการพิมพ.์
Eckman, M., & et al. (2015). Nursing Procedures. (7thed). Pennsylvania: Lippincott William & Wilkins.
Potter, P. A., Perry, A. G., Stockert, P. A., & Hall, A. M. (2013).Fundamentals of Nursing.

(8thed). St. Louis. Missouri: Mosby Elsevier.

วิธปี ฏิบัตงิ าน หน้า : 1/7
รหัสเอกสาร:

เร่ือง : การเตรยี มผู้ปว่ ยก่อนผา่ ตดั WI-NUR01-017

ทบทวนคร้ังท่ี : 02

วนั ทีท่ บทวน : กันยายน 2564

ชอื่ หน่วยงาน : ฝ่ายการพยาบาล โรงพยาบาลวชิรพยาบาล

คณะแพทยศาสตรว์ ชิรพยาบาล วันทีอ่ นมุ ตั ิ : 20 กนั ยายน 2564

ผู้จัดทา : คณะกรรมการปรบั ปรงุ วธิ ีปฏบิ ัตกิ ารพยาบาลส่วนกลาง ผอู้ นุมัติ :

ฝา่ ยการพยาบาล หัวหน้าฝ่ายการพยาบาล

1. วัตถุประสงค์

เพื่อให้ผู้ป่วยมีความพร้อมทั้งทางร่างกายและจิตใจไม่มีอันตรายและภาวะแทรกซ้อนในระหว่าง

ดมยาสลบและการผา่ ตัด

2. ขอบเขต / กล่มุ เปา้ หมาย
ผปู้ ว่ ยทุกรายท่ีไดร้ บั การผ่าตัด

3. ผู้รับผิดชอบ
พยาบาลวิชาชพี

4. วธิ กี ารดาเนนิ งาน

ภาพประกอบ ลาดับขั้นตอน

4.1 การเตรยี มทางด้านจิตใจ
4.1.1 ให้กาลังใจ ความเช่อื มนั่ แกผ่ ู้ป่วย
4.1.2 อธิบายและให้คาแนะนาทุกอย่าง

เก่ียวกับสิ่งที่ผู้ป่วยกลัวและรู้สึกกังวลตามการรับรู้
ของผู้ป่วยทเ่ี หมาะสม

4.1.3 อธิบายเก่ียวกับการเตรียมทางร่างกาย
ก่อนผา่ ตัด เชน่ การเตรยี มบรเิ วณทท่ี าการผ่าตัด

4.1.4 อธิบายให้ทราบถึงความจาเป็นของการ
ที่ ผู้ ป่ ว ย ต้ อ ง ถู ก ร บ ก ว น จ า ก ก า ร ป ร ะ เ มิ น
สญั ญาณชพี ในระยะแรกหลงั การผา่ ตดั

4.1.5 อธิบายให้ผู้ป่วยทราบถึงความจาเป็น
การเซน็ ชื่อในใบยนิ ยอม

วธิ ีปฏบิ ัติงาน หนา้ : 2/7

รหสั เอกสาร:

เรื่อง : การเตรียมผปู้ ่วยก่อนผ่าตดั WI-NUR01-017

ทบทวนครงั้ ที่ : 02

4. วธิ ีการดาเนนิ งาน

ภาพประกอบ ลาดบั ขนั้ ตอน

4.2 การเตรียมตรวจทางด้านร่างกาย

4.2.1 เก็บรวบรวมข้อมูลส่วนตัวของผู้ป่วย

รวมท้ังประวัติการเจ็บป่วยในอดีตและปัจจุบัน ประวัติ

การไดร้ บั การผ่าตัด การแพย้ าแพ้อาหาร เป็นต้น

4.2.2 สังเกต บนั ทึก และติดตามผลการตรวจทาง

ห้องปฏิบัตกิ ารต่างๆ ตามแผนการรักษา

- การตรวจเลือด (blood examination) เช่น

Hemoglobin, Hematocrit, blood grouping, BUN,

Cr, electrolyte เป็นต้น

- การตรวจปสั สาวะ (urine analysis)

- การถา่ ยภาพรงั สที รวงอก (chest X-ray)

- การตรวจคลน่ื ไฟฟ้าหวั ใจ (EKG

- การตรวจวัดสัญญาณชีพ เพื่อเป็นข้อมูลพื้นฐาน

เปรียบเทียบก่อนและหลังผา่ ตัด

4.2.3 การตรวจสอบและแก้ไขภาวะโภชนาการ

ดังน้ี

- กระตุ้นให้ผู้ป่วยได้รับอาหารท่ีมีคุณค่าและ

พลังงานที่เพียงพอ ได้แก่ อาหารโปรตีนเพ่ือช่วยในการ

ส่งเสริมภูมิคุ้มกัน ซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอ และช่วยในการ

หายของแผล นอกจากน้ี อาหารประเภทวิตามิน เช่น

วิตามินซี ช่วยให้บาดแผลหายเร็ว วิตามินเค ช่วยในการ

แขง็ ตัวของเลอื ด

- ในรายที่มีปัญหาในการรับประทานอาหารทาง

ปากหรือมีภาวะกลืนลาบากจากสภาวะโรคท่ีเป็น

รายงานแพทย์ เพ่ือพิจารณาการให้สารน้าทดแทนทาง

หลอดเลอื ดดา

4.2.4 ตรวจสอบการงดยาที่ต้องงดก่อนผ่าตัด

ตามแผนการรักษา เช่น Antihyperglycemic, Diuretics,

NSAIDs, Warfarin, Aspirin, Heparin, LMWH,

Antipsyehiatric เ ป็ น ต้ น ถ้ า ผู้ ป่ ว ย ไ ม่ ไ ด้ ง ด ย า

รายงานแพทย์

วิธปี ฏิบัติงาน หนา้ : 3/7

รหสั เอกสาร:

เรอื่ ง : การเตรียมผ้ปู ว่ ยกอ่ นผ่าตดั WI-NUR01-017

ทบทวนครัง้ ท่ี : 02

4. วิธกี ารดาเนนิ งาน

ภาพประกอบ ลาดับขั้นตอน

4.2.5 สอนและให้คาแนะนาผูป้ ว่ ยกอ่ นผ่าตัด

- ความรู้เก่ียวกับโรค สาเหตุของการเจ็บป่วย

วิธีการและผลดีของการผ่าตัดอย่างคร่าวๆ วิธีและ

ผลของยาระงบั ความรสู้ ึกที่ผู้ปว่ ยจะได้รับ

- การระงับความรู้สึกทั่วร่างกาย (general

anesthesia) คือ การที่ทาให้ผู้ป่วยหมดความรู้สึกตัว

ไม่มีความรู้สึกเจ็บปวด ผู้ป่วยอาจได้รับการใส

ท่อช่วยหายใจ การให้ยาชาทางช่องน้าไขสันหลัง

(spinal block) หรือช่องเหนือดูรา (epidural block)

คือการฉีดยาชาทางช่องไขสันหลังทาให้ผู้ป่วยหมด

ความรู้สึกท่อนล่างของร่างกายไม่เจ็บปวดแต่ยังคง

รู้สึกตัวตลอดเวลาท่ีทาการผ่าตดั

- การหายใจเข้าออกลึกๆ (deep breathing
exercise) โดยการจัดให้ผู้ป่วยอยู่ในท่าน่ังหรือศีรษะ
สูง เพ่ือการขยายของทรวงอกได้เต็มที่ สูดหายใจเข้า
ลึกๆ ทางจมูก แล้วค่อยๆ ผ่อนออกทางปาก ทาเช่นนี้
ประมาณ 5-10 คร้ังทุกชั่วโมงหลังผ่าตัด จะช่วยให้
ปอดขยายตัวและลดภาวะแทรกซ้อนของระบบหายใจ
เช่น ภาวะ ปอดแฟบหลังผ่าตัด ในรายท่ีมีอาการปวด
แผลหรือรับการผ่าตัดบริเวณทรวงอกสอนการหายใจ
เ ข้ า อ อ ก โ ด ย ใ ช้ ก ล้ า ม เ น้ื อ ห น้ า ท้ อ ง แ ท น ท ร ว ง อ ก
(abdominal breathing) เพื่อให้ทรวงอกเคล่ือนไหว
น้อยลงในระยะแรก หลังผ่าตัด วิธีทาคือ ให้ผู้ป่วยนอน
หงาย วางมือบนหน้าท้อง สูดหายใจเข้าออกลึกๆ
ทางจมูกพรอ้ มท้ังเบ่ง หน้าท้องออกมาดันมือแล้วค่อยๆ
ผ่อนหายใจออกทางปากคล้ายผิวปาก พร้อมท้ังเกร็ง
กล้ามเนอื้ หน้าท้อง

วิธปี ฏิบตั ิงาน หน้า : 4/7

รหสั เอกสาร:

เร่อื ง : การเตรียมผู้ป่วยกอ่ นผา่ ตัด WI-NUR01-017

ทบทวนครัง้ ที่ : 02

4. วธิ ีการดาเนนิ งาน

ภาพประกอบ ลาดบั ขั้นตอน

- การไออย่างถกู วิธี (effective cough) เพอื่ ป้องกนั

ภาวะแทรกซ้อนของระบบหายใจ โดยเฉพาะท่ีเกิดจากการคั่ง

ของเสมหะในปอดโดยการสูดหายใจเข้าให้เต็มที่ กล้ันหายใจ

แล้วไอออกมาแรงๆ (หลีกเล่ียงในผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดไส้

เล่ือน ต่อมไทรอยด์ สมองและตา เพราะการไอจะทาให้เกิด

อนั ตรายบริเวณท่ผี า่ ตดั )

- การพลกิ ตะแคงตัว และการลุกจากเตียง (turning

and ambulation) ให้ผู้ป่วยเปลี่ยนท่านอนพลิกตะแคงตัว

ไปมาด้วยตนเองโดยใช้ไม้ก้ันเตียงช่วย ควรทาทุก 2 ช่ัวโมง

และควรเริ่มลุกน่ังหรือยืนทันทีที่อาการดีข้ึนเน่ืองจากการ

นอนในท่าเดียวนานๆ จะทาใหก้ ารเคล่ือนไหวของทรวงอกไม่

ดี การไหลเวียนของอากาศในปอดลดลง มีการเกิดเสมหะคั่ง

ค้างได้ง่าย ทาให้การระบายสง่ิ คดั หลงั่ จากท่อระบายเป็นไปไม่

สะดวก และเกดิ แผลกดทับไดง้ ่าย

- การออกกาลังแขนขา (extremity exercise) ให้

ผู้ป่วยนอนในท่าหัวสูงเล็กน้อยหรือนอนในท่าท่ีสบาย และ

ออกกาลังแขนหรือขาทีละข้างเหยียดออกและงอเข้าของทุก

ข้อ (ยกเว้นในรายท่ีมีข้อจากัดในการเคลื่อนไหวหลังผ่าตัด

เช่น การผ่าตัดหลอดเลือดท่ีขา หรือทาการตกแต่งบริเวณขา

อ า จ เ ล่ี ย ง โ ด ย ก า ร อ อ ก ก า ลั ง ก า ย โ ด ย ก า ร ห ด เ ก ร็ ง ข อ ง

กลา้ มเนื้อ)

- การควบคุมและลดความเจ็บปวดโดยทั่วไปหลัง

ผ่าตัด ผู้ป่วยจะได้รับการระงับความเจ็บปวดด้วย วิธีใดวิธี

หน่ึงได้แก่ การได้รับยาแก้ปวดทางหลอดเลือดดา การใช้

หมอนหรือผ่ามือท้ังสองข้างในการพยุงแผลขณะไอ เพ่ือลด

การกระทบกระเทอื นของแผล

วธิ ีปฏิบัติงาน หน้า : 5/7

รหัสเอกสาร:

เรื่อง : การเตรียมผ้ปู ่วยกอ่ นผา่ ตัด WI-NUR01-017

ทบทวนครัง้ ท่ี : 02

4. วิธีการดาเนนิ งาน

ภาพประกอบ ลาดับขน้ั ตอน

- การปฏิบัตติ นอื่นๆ ได้แก่ การดูแลความสะอาด

ของร่างกายทั่วไป เช่น การอาบน้า สระผม ตัดเล็บ

และล้างสีเล็บเพื่อให้สามารถสังเกตสีเล็บซึ่งจะบอกถึง

ความผิดปกติได้ และแนะนาให้ผู้ป่วยพักผ่อนอย่าง

เพยี งพอเพอ่ื ให้ร่างกายแข็งแรง สดชืน่ ไม่ออ่ นเพลีย

4.2.6 การเตรยี มผปู้ ว่ ยในคนื กอ่ นผ่าตัด

- ทาเคร่ืองหมายบ่งช้ีตาแหน่งที่จะผ่าตัด/

ทาหัตถการ (mark site) ด้วยเคร่ืองหมายลูกศรช้ี

ที่ ต า แ ห น่ ง ผ่ า ตั ด ต า ม Vajira 2P Safety Goals

(Goal 1 ก า ร ป้ อ ง กั น ก า ร ผ่ า ตั ด ผิ ด ค น ผิ ด ข้ า ง

ผิดตาแหนง่ ผิดหัตถการ)

- เตรียมผิวหนังบริเวณท่ีจะทาการผ่าตัด โดย

ปฏิบัติตามวิธีปฏิบัติงาน เร่ืองการเตรียมผิวหนังก่อน

การผ่าตัด (WI-NUR01-018)

- เตรียมลาไส้และสวนอุจจาระ โดยการให้ยา

ตามแผนการรกั ษา

- ดูแลให้ยากล่อมประสาท (tranquilizer) ตาม

แผนการรกั ษา

- งดน้าและอาหารคืนก่อนผ่าตัด 6-8 ช่ัวโมง

คือต้ังแต่หลังเท่ียงคืนก่อนผ่าตัดจนถึงเช้าวันผ่าตัด

เพ่ือให้กระเพาะอาหารว่างป้องกันการสาลักอาหารเข้า

ไปอุดกั้นทางเดินหายใจขณะดมยาสลบหรือหลังผ่าตัด

อธิบายเหตุผลให้ผู้ป่วยและญาติเข้าใจและให้ความ

ร่วมมือในการรักษาพยาบาล พร้อมทั้งติดป้าย

“งดน้าและอาหารทางปาก” ไว้ทเี่ ตียงผ้ปู ่วยดว้ ย

การงดนา้ และงดอาหาร มีหลักดังน้ี

Elective case: งดนา้ งดอาหารก่อนระงับความรสู้ ึกอย่างน้อย 8 ชัว่ โมง ในเดก็ ใช้เกณฑ์ดังนี้

- อายนุ ้อยกวา่ 6 เดือน งดอาหาร 4 ชว่ั โมง งดน้า 2 ชว่ั โมง

- อายุ 6 – 3 ปี งดอาหาร 6 ชวั่ โมง งดนา้ 3 ชั่วโมง

- อายุกา่ กว่า 3 ปี งดอาหาร 8 ชัว่ โมง งดน้า 3 ชั่วโมง

Emergency case: งดน้า งดอาหารทนั ที ทแี่ พทย์ตดั สินใจทาหตั ถการ

วธิ ปี ฏบิ ตั งิ าน หนา้ : 6/7
รหสั เอกสาร:
เร่ือง : การเตรียมผู้ปว่ ยก่อนผ่าตดั WI-NUR01-017
ทบทวนครง้ั ที่ : 02
4. วธิ กี ารดาเนนิ งาน
ภาพประกอบ ลาดับขนั้ ตอน

4.2.7 การเตรยี มผู้ป่วยในวันที่ผา่ ตัด
- ท า ค ว า ม ส ะ อ า ด ผิ ว ห นั ง บ ริ เ ว ณ ผ่ า ตั ด อี ก ค รั้ ง
โดยปฏิบัติตามวิธีปฏิบัติงาน เร่ืองการเตรียมผิวหนังก่อน
การผ่าตัด (WI-NUR01-018) และความสะอาดของร่างกาย โดย
การอาบนา้ แปรงฟันบ้วนปาก เปลย่ี นเสื้อผา้ ใหม่
- ตรวจสอบความชัดเจนของเคร่ืองหมายบ่งช้ีตาแหน่งท่ี
จะผ่าตดั (mark site) ผิวหนังบริเวณที่จะทาผ่าตัด และเล็บมือ
เลบ็ เท้าผปู้ ่วยเพอ่ื ให้แนใ่ จว่าเตรียมไดถ้ กู ตอ้ ง
- สอบถามผู้ป่วยเรื่องการงดน้าและอาหาร เพื่อให้แน่ใจ
ว่าไม่ได้รับประทานอาหารอย่างน้อย 8 ชั่วโมงก่อนผ่าตัด และ
ใหส้ ารน้าทางหลอดเลอื ดดาตามแผนการรักษาของแพทย์
- ตรวจสอบความชดั เจนและความถกู ตอ้ งป้ายข้อมือของ
ผูป้ ่วย
- ตรวจสอบเคร่ืองประดับของมีค่าต่างๆ และอวัยวะปลอม
เช่น ฟันปลอม คอนเท็คเลนส์ ถอดออก ให้หมดและเก็บไว้ในท่ี
ปลอดภัย ส่วนอวัยวะปลอมท่ีถอดไม่ได้ แจ้งให้วิสัญญีแพทย์
หรือหอ้ งผา่ ตดั ทราบ
- ตรวจสอบและบันทึกอาการสาคัญ สัญญาณชีพและ
การตรวจทางห้องปฏิบัติการต่างๆ หากผู้ป่วยมีไข้สูง ระดับ
น้าตาลในเลือดสูงมากหรือต่ามาก หรือมีอาการหน้ามืดเป็นลม
โดยเฉพาะผู้ป่วยเบาหวานรายงานแพทย์ และติดบันทึกไว้ที่
หน้าเวชระเบียนของผู้ป่วย เพราะอาจมีการงดหรือเล่ือนการ
ผ่าตดั
- เตรียมเคร่ืองมือเคร่ืองใช้ในการผ่าตัดท่ีจะต้องนาไป
พร้อมผปู้ ่วยตามแผนการรักษาของแพทย์
- ดูแลให้ผปู้ ว่ ยถา่ ยปสั สาวะกอ่ นไปห้องผา่ ตัด
- ดูแลให้รับยาก่อนไปห้องผ่าตัด (pre-medication) ตาม
แผนการรักษา เช่น Anticonvulsant, Antithyroid, Antianginal,
Antidysrhythmic, Antihypertensive เปน็ ตน้

วธิ ปี ฏบิ ัติงาน หนา้ : 7/7
รหสั เอกสาร:
เรือ่ ง : การเตรียมผูป้ ว่ ยก่อนผา่ ตัด WI-NUR01-017
ทบทวนคร้ังท่ี : 02
4. วิธกี ารดาเนนิ งาน
ภาพประกอบ ลาดบั ขั้นตอน

- ใส่สายยางทางจมูก สายสวนปัสสาวะ ตามแผน
การรกั ษาของแพทย์

- หลังจากส่งผู้ป่วยไปห้องผ่าตัด เตรียมเตียงเพ่ือรอรับ
ผู้ป่วยกลับจากห้องผ่าตัดและเตรียมของใช้ต่างๆ ให้พรอ้ มที่จะ
รับผู้ป่วยหลังจากผ่าตัด เช่น เสาน้าเกลือ ชามรูปไต
vacuum regulator หรืออุปกรณ์ให้ออกซิเจนตามสภาพของ
ผปู้ ่วย

5. เครอื่ งชวี้ ดั คุณภาพ
จานวนผูป้ ว่ ยทไี่ ด้รบั การเตรียมความพรอ้ มกอ่ นการผ่าตดั อยา่ งถูกต้อง

6. เอกสารอ้างองิ
แนวปฏิบัติในการเตรียมผปู้ ว่ ยกอ่ นผ่าตัดภาควิชาวิสญั ญีวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

ฉบับปรบั ปรงุ ปี 2554 Retrieved from
http://anaes1.md.kku.ac.th/site_data/mykku_anaes/101/Anes/preop_lab_of_anesth_KKU.pdf
วิจติ รา กุสมุ ภ์. (2556). กระบวนการพยาบาลและข้อวินจิ ฉัยการพยาบาล :การนาไปใช้ในคลนิ กิ (NURSING
PROCESS AND NURSING DIAGNOSIS).กรุงเทพฯ : บริษทั บพิธการพิมพ.์
สุปาณี เสนาดสิ ัย. (2554). การพยาบาลพื้นฐาน: แนวคดิ และการปฏิบตั ิ. (พมิ พ์ครงั้ ที่ 13). กรุงเทพฯ: จดุ ทองการพิมพ์.
สริ ิรตั น์ ฉัตรชยั สุชา, ปรางคท์ พิ ย์ อุจะรัตน,และณัฐสุรางค์ บญุ จันทร์. (2550). ทักษะทางการ พยาบาล Basic
Skills in Nursing.(พิมพ์ครัง้ ท่ี 2). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ ห้างหนุ้ ส่วนจากดั เอน็ พี เอส.
ผ่องศรี ศรมี รกต. (2551). การพยาบาลผใู้ หญ่และผู้สงู อายุที่มปี ัญหาสขุ ภาพ เล่ม1.กรงุ เทพ :ไอกรปุ๊ เพรส.
อภญิ ญา เพยี รพิจารณ์. (2552). คู่มือปฏบิ ัติการพยาบาล เลม่ 1. (พิมพ์คร้งั ที่ 3).นนทบุรี : โครงการสวัสดิการ
วิชาการ สถาบันพระบรมราชชนก.
Eckman, M., & et al. (2015). Nursing Procedures.(7thed). Pennsylvania: Lippincott
William & Wilkins.
Perry, A. G.,& Potter, P.A. (2010). Clinical Nursing skills and techniques. (7th ed). Canada:
Mosby Elsevier.
Potter, P. A., Perry, A. G., Stockert, P. A., & Hall, A. M. (2013). Fundamentals of Nursing.
(8thed). St. Louis. Missouri : Mosby Elsevier.

1. วตั ถุประสงค์
1.1 เพือ่ ใหผ้ วิ หนังสะอาด
1.2 เพอ่ื ป้องกันการติดเชื้อ
1.3 ลดจำนวนแบคทเี รียบรเิ วณท่ีจะทำผ่าตดั

2. ขอบเขต / กล่มุ เป้าหมาย
ผู้ปว่ ยทไ่ี ด้รับการผา่ ตดั ทุกราย

3. คำจำกดั ความ
การเตรยี มผวิ หนงั กอ่ นผา่ ตดั หมายถงึ การทำความสะอาดผิวหนังบริเวณท่ีจะทำผา่ ตดั และบริเวณ

ใกลเ้ คียงใหเ้ หลือเชื้อโรคน้อยท่ีสุด

4. ผรู้ บั ผดิ ชอบ
พยาบาลวชิ าชีพ / พยาบาลเทคนิค / ผู้ช่วยพยาบาล

5. อปุ กรณแ์ ละเคร่ืองใช้

ภาพประกอบ ลำดบั ขน้ั ตอน

5.1 ถาดบรรจุสิ่งของ ได้แก่ guaze, Top
5.2 น้ำยาเตรยี มผวิ หนัง 4% chlorhexidine
5.2 ผา้ ยาง
5.3 ภาชนะรองรบั สิ่งสกปรก
5.4 ถงุ มือสะอาด

วธิ ีปฏิบัตงิ าน หนา้ : 2/4

รหัสเอกสาร:

เรอ่ื ง : การเตรียมผวิ หนงั ก่อนผ่าตัด WI-NUR01-018
ทบทวนคร้ังที่ : 02

6. วิธกี ารดำเนนิ งาน

ภาพประกอบ ลำดับขัน้ ตอน

6.1 เตรยี มอปุ กรณแ์ ละเครอื่ งใชไ้ ปท่เี ตยี งผ้ปู ว่ ย

6.2 แจง้ ใหผ้ ้ปู ว่ ยทราบ

6.3 ปดิ ประตูหรอื กน้ั ม่าน เพื่อปอ้ งกันการ expose

6.4 จดั ท่าผู้ปว่ ยตามชนิดของการเตรียมผวิ หนงั ผ่าตัด

6.5 วางผา้ ยางใตบ้ ริเวณที่จะเตรียมผวิ หนงั

6.6 ปดิ ตาผปู้ ่วย (ในรายที่จะเตรยี มผิวหนังบริเวณเตา้ นมหรอื อวยั วะ

สบื พันธ)ุ์

6.7 ประเมินผิวหนังตำแหน่งผ่าตัดก่อนการเตรียมผิวหนัง โดยประเมนิ ตุ่ม

หูด ผื่น หรือสภาพผิวหนังอื่นๆ บริเวณตำแหน่งแผลผ่าตัด และบันทึก

สภาพลงในแบบบันทกึ รวมทั้งประเมนิ รอยแผลจากการบาดเจ็บตา่ งๆ

6.8. กรณีโกนขนบรเิ วณผ่าตัด ควรทำที่ห้องผา่ ตดั หรอื กอ่ นการผา่ ตัดไม่นานเนื่องจากอาจทำให้เกดิ บาดแผล

โอกาสทำให้เกิดการติดเชอื้ ได้

6.9. เลือกน้ำยาในการฟอกผวิ หนงั ทอ่ี อกฤทธก์ิ วา้ ง แบบปลอดเชอื้ และไม่เป็นพิษตอ่ ร่างกาย โดยเลือกให้

เหมาะกบั สภาพผวิ ผ้ปู ่วย เพอ่ื ป้องกันการแพ้ นำ้ ยาปราศจากเชอ้ื บางชนดิ สามารถซมึ เข้าสู่ผวิ หนงั

6.10. วิธีการทจ่ี ะชว่ ยปกป้องความคงตวั ของผวิ หนังปอ้ งกนั บาดเจบ็ ทผ่ี วิ หนังและลดการตดิ เชอ้ื ปฏิบตั ดิ ังนี้

- เตรียมผิวหนังบริเวณที่มีเชื้อโรคปริมาณมากควรทำเป็นลำดับสุดท้าย เช่น บริเวณสะดือ หัวเหน่า หรือ

บรเิ วณแผลเปดิ

- ถา้ มี colostomy ควรแยกไว้ทำลำดับสดุ ทา้ ย แยกนำ้ ยาท่ใี ช้จากบรเิ วณอ่นื

- ใช้ 0.9% N.S.S. ในการเตรยี มผวิ หนงั สำหรบั แผลไหม้ หรอื บริเวณผวิ หนังทบ่ี าดเจ็บ

- หลกี เลีย่ งการใช้ chlorhexidine gluconate หรอื แอลกอฮอล์ หรือสารทผ่ี สมแอลกอฮอล์ในบรเิ วณเยอื่ บุผิวหนงั

- ใชค้ วามนุ่มนวลในการเตรียมผิวหนงั ผปู้ ว่ ย

6.11 สวมถุงมือทำความสะอาดผิวหนังบริเวณที่จะผ่าตัดด้วย 4% chlorhexidine และล้างผิวหนังบริเวณนั้น

ดว้ ยนำ้ สะอาด โดยใช้ระยะเวลาในการฟอกผวิ หนัง 5 นาที บรเิ วณผวิ หนงั ทเี่ ตรยี มมดี งั น้ี
- บริเวณศีรษะ โกนผมบริเวณศีรษะออก เช็ดใบหูและทำความสะอาดช่องหูภายนอกด้วยสำลีพันปลายไม้

เตรยี มบรเิ วณลงมาถงึ แนวกระดกู ไหปลารา้ ท้งั หน้าและหลงั ไมต่ อ้ งเตรยี มใบหน้า

- บรเิ วณหแู ละป่มุ กระดูกมาสตอยด์ เตรยี มบริเวณกว้างเปน็ วงรอบออกไปจากใบหู ประมาณ1-2 นว้ิ และโกนขนออ่ นท่ใี บหู

วธิ ีปฏบิ ัตงิ าน หนา้ : 3/4

รหสั เอกสาร:

เร่อื ง : การเตรียมผวิ หนงั ก่อนผ่าตดั WI-NUR01-018
ทบทวนครง้ั ที่ : 02

6. วธิ กี ารดำเนนิ งาน

- บริเวณคอ เช่น ผ่าตัดต่อมไทรอยด์ เตรียมบริเวณจากใต้คางลงมาถึงระดับราวหัวนม และจาก

หัวไหลข่ า้ งขวาถงึ ขา้ งซา้ ย

- บรเิ วณหนา้ อก เชน่ ผา่ ตัดเต้านม เตรยี มด้านหน้าจากคอตอนบนจนถึงระดบั สะดอื จากแนวยาวของ

หัวนมข้างที่ไม่ได้ทำผ่าตัด ไปจนถึงกึ่งกลางหลังของข้างที่ทำผ่าตัด โกนขนรักแร้ท้ัง 2 ข้าง และขนอ่อนของต้น
แขนจนถึงตำ่ กวา่ ข้อศอก 1 นว้ิ

- บรเิ วณท้อง เชน่ ผ่าตัดถุงน้ำดี กระเพาะอาหาร ลำไสเ้ ล็ก ลำไส้ใหญเ่ ตรยี มตัง้ แต่ระดบั รักแรถ้ ึงฝเี ยบ็

- บริเวณท้องต่ำกว่าสะดือ เช่น ไส้ติ่ง ไส้เลื่อน เตรียมบริเวณตั้งแต่ระดับราวหัวนมลงมาถึงต้นขา

รวมทัง้ บรเิ วณฝเี ยบ็

- ไต เตรยี มด้านหนา้ จากบริเวณรักแร้จนถงึ บรเิ วณอวัยวะสืบพันธ์แุ ละตน้ ขาทั้ง 2 ข้าง ด้านข้าง

จากรักแร้ถึงสะโพก ด้านหลังจากแนวกึ่งกลางลำตัวด้านหน้าอ้อมไปจนถึงกระดูกสันหลัง ซีกของไต ข้างที่จะ
ทำผา่ ตดั นั้น

- บรเิ วณฝเี ย็บ เตรยี มต้ังแตร่ ะดบั สะดือ ลงมาถงึ ฝีเยบ็ และดา้ นในของตน้ ขาและกน้

- แขน ข้อศอก และมอื เตรียมบรเิ วณแขนข้างท่ีจะทำผ่าตดั ทงั้ ดา้ นหน้าและด้านหลัง จากหวั ไหล่

ถึงปลายนิ้วมอื รวมทงั้ โกนขนรกั แร้ และตดั เลบ็ ใหส้ ั้นพรอ้ มทำความสะอาด

- ไหล่ เตรียมบริเวณจากคอลงมาถึงบริเวณหน้าท้องส่วนบน ด้านข้างเตรียมด้านที่จะผ่าตัดตั้งแต่

บริเวณห่างจากแนวเส้นกึ่งกลางลำตัวด้านหน้า 2 นิ้ว ไปจนถึงห่างจากแนวเส้นกึ่งกลางลำตัวของหลัง 2 น้ิว
เตรยี มบริเวณแขนขา้ งท่จี ะทำชว่ งบน จนถึงตำ่ กวา่ ขอ้ ศอก 2 นวิ้ และโกนขนรกั แร้

- สะโพกและต้นขา เตรียมบริเวณจากระดับเอว ลงมาถึงระดับต่ำกว่าหัวเข่าข้างที่จะทำ 6 น้ิว

ทงั้ ดา้ นหน้า ด้านหลงั ดา้ นขา้ ง รวมท้ังเตรียมบริเวณอวัยวะสืบพนั ธภ์ุ ายนอก

- หัวเขา่ เตรียมจากขาหนบี ถงึ ขอ้ เทา้ ขา้ งและฟอกงา่ มนิว้ เท้าทีจ่ ะทำผา่ ตดั โดยรอบ

- ปลายขา เตรียมจากเหนือหัวเข่าประมาณ 8 นิ้ว ลงมาถึงเท้าข้างที่จะทำผ่าตัด และตัดเล็บเท้า

ให้สั้นพร้อมทำความสาด
- เท้า เตรียมจากใตห้ วั เข่าลงไปถงึ เท้าขา้ งที่จะทำผา่ ตดั ตดั เล็บเท้าใหส้ ้นั พรอ้ มทำความสะอาด

6.12 นำผา้ ปดิ ตาออก ให้ผปู้ ว่ ยอาบนำ้ หรือทำความสะอาดใหผ้ ู้ป่วย และเกบ็ อุปกรณเ์ ครือ่ งใช้

6.13 บันทึกการเตรยี มผิวหนังผ้ปู ่วยในแบบบนั ทกึ การพยาบาลระหวา่ งผา่ ตดั ดังนี้

- สภาพผิวหนงั ทีป่ รากฏบริเวณทีจ่ ะผ่าตดั ได้แก่ ผื่น รอยแยก รอยถลอก เป็นต้น

- ถ้ามกี ารกำจดั ผมหรอื ขน ใหบ้ อกวธิ กี าร เวลา และตำแหนง่ ของผวิ หนัง

- ชนิดของสารทใี่ ช้เตรียมผวิ หนงั เช่น สารทำความสะอาด น้ำยาปราศจากเช้อื
- ระบชุ ่ือผเู้ ตรียมผวิ หนังผปู้ ่วย

- บนั ทกึ ปฏิกริ ิยาทีเ่ กดิ ข้ึนตอ่ ผวิ หนงั เชน่ การระคายเคอื ง หรอื แพ้

วิธีปฏบิ ตั งิ าน หน้า : 4/4

เรื่อง : การเตรยี มผิวหนังกอ่ นผา่ ตัด รหัสเอกสาร:
WI-NUR01-018
ทบทวนคร้ังท:่ี 02

7. เอกสารอา้ งองิ
สุปาณี เสนาดิสัย และวรรณภา ประไพพานิช. (2551). การพยาบาลฟื้นฐาน แนวคิดและการปฏิบัติ. (พิมพ์ครั้งที่ 12).

กรงุ เทพฯ: จดุ ทองการพิมพ์.
สุปาณี เสนาดิสัย และมณี อาภานันทิกุล. (2552). คมู่ อื ปฏบิ ัติการพยาบาล. กรงุ เทพฯ: จุดทองการพิมพ์.
Eckman, M., & et al. (2015).Nursing Procedures. (7thed). Pennsylvania: Lippincott
William & Wilkins.Potter, P. A., Perry, A. G., Stockert, P. A., & Hall, A. M. (2013). Fundamentals

of Nursing. (8thed). St. Louis. Missouri: Mosby Elsevier.

1. วตั ถปุ ระสงค์
1.1 เพอ่ื ให้ผ้ปู ว่ ยมคี วามพร้อมในการเข้ารับการผ่าตัดไดท้ ันทีเมื่อถึงหอ้ งผ่าตัด
1.2 เพื่อให้การเตรยี มอปุ กรณแ์ ละเอกสารของผปู้ ่วยทีใ่ ชใ้ นการผา่ ตดั ครบถว้ น
1.3 เพอ่ื ให้ผู้ปว่ ยปลอดภยั ในการเคลอ่ื นย้าย

2. ขอบเขต / กล่มุ เป้าหมาย
ผู้ป่วยทุกรายทสี่ ่งไปห้องผ่าตดั

3. คำจำกดั ความ
การส่งผู้ป่วยไปห้องผ่าตัด หมายถึง การเตรียมความพร้อมของผู้ป่วยขั้นสุดท้ายก่อนส่งต่อให้กับ

เจ้าหน้าที่ห้องผ่าตัดทนี่ ำเปลนอนมารับจากหอผปู้ ว่ ยไปยงั ห้องผา่ ตดั

4. ผรู้ ับผดิ ชอบ
พยาบาลวชิ าชพี

5. วธิ กี ารดำเนนิ งาน ลำดับข้นั ตอน
ภาพประกอบ 5.1 ตรวจดู ชื่อ นามสกุลผู้ป่วย ชนิดการผ่าตัด อวัยวะและ
ตำแหนง่ การผ่าตดั จากใบรบั ผู้ปว่ ยที่เจา้ หน้าท่หี อ้ งผา่ ตัดนำมา
5.2 บอกให้ผ้ปู ว่ ยทราบ พร้อมท้งั ให้กำลังใจผูป้ ่วย
5.3 ตรวจดูฟันปลอมชนิดถอดได้ คอนแท็คเลนซ์ รวมท้ัง
ของมีค่าและเครื่องประดับทุกชนิดอีกครั้งรวมทั้งป้ายข้อมือ
ผ้ปู ่วย
5.4 ผู้ปว่ ยทีไ่ ม่ไดใ้ ส่สายสวนปสั สาวะ ดแู ลให้ถ่ายปสั สาวะ
5.5 ประเมินสัญญาณชีพผู้ป่วยก่อนส่งผู้ป่วยไปห้องผ่าตัด ถ้า
ผิดปกติให้รายงานแพทย์ และส่งเวรให้พยาบาลประจำห้อง
ผ่าตดั รบั ทราบ
5.6 จัดให้ผู้ป่วยนอนบนแปลนอน คลุมผ้าให้และยกราวกั้น
เตียงขนึ้ ทั้ง 2 ข้าง

วิธีปฏบิ ัตงิ าน หนา้ : 2/2

เร่อื ง : การสง่ ผูป้ ่วยไปห้องผา่ ตัด รหสั เอกสาร:
WI-NUR01-019
ทบทวนครั้งท่ี : 02

5. วิธกี ารดำเนนิ งาน ลำดับขั้นตอน
ภาพประกอบ
5.6 จัดอุปกรณ์ในการให้ออกซิเจน และเครื่อง monitor
ตา่ งๆ ในรายที่ต้องให้ออกซิเจน หรอื ใส่เครอื่ งชว่ ยหายใจ หรือ
ผู้ป่วยวิกฤต เช่น ambu bag, ECG monitor, oxygen
saturation monitor, ถงั ออกซิเจน

5.7 ให้ยา Premedication และสารน้ำตามแผนการ
รักษา บนั ทึกเวลาที่ใหย้ าและเซ็นช่อื ผู้ให้ยาในใบรายงานการ
ตรวจสอบผู้ป่วยกอ่ นผ่าตัด

5.8 นำอุปกรณ์ที่เตรียมไปใช้ในห้องผ่าตัดตามแผนการ
รักษา และเวชระเบยี นไปพร้อมกบั ผูป้ ่วย

6. เครื่องชว้ี ดั คุณภาพ
อัตราความผดิ พลาดในการสง่ ผูป้ ว่ ยไปหอ้ งผ่าตดั

7. เอกสารอา้ งองิ
สปุ าณี เสนาดิสัยและวรรณภา ประไพพานิช. (2551).การพยาบาลฟ้นื ฐาน แนวคิดและการปฏิบตั ิ. (พิมพค์ ร้ังท่ี 12).

กรงุ เทพฯ: จุดทองการพิมพ.์
สุปาณี เสนาดสิ ยั , และมณี อาภานันทิกลุ . (2552). คูม่ อื ปฏบิ ัติการพยาบาล. กรงุ เทพฯ: จุดทองการพมิ พ์.
Eckman, M., & et al. (2015). Nursing Procedures. (7thed). Pennsylvania: Lippincott William &

Wilkins. Potter, P. A., Perry, A. G., Stockert, P. A., & Hall, A. M. (2013).Fundamentals of
Nursing. (8thed). St. Louis. Missouri: Mosby Elsevier.

วธิ ปี ฏบิ ัตงิ าน หนา้ : 1/4
รหสั เอกสาร:
เรือ่ ง : การรับผู้ปว่ ยหลงั ผ่าตัดจากหอ้ งพกั ฟืน้ WI-NUR01-020
ทบทวนครง้ั ที่ : 02
ชอื่ หน่วยงาน : ฝา่ ยการพยาบาล โรงพยาบาลวชิรพยาบาล วันทท่ี บทวน : กันยายน 2564
คณะแพทยศาสตรว์ ชริ พยาบาล
วันทีอ่ นมุ ตั ิ : 20 กันยายน 2564
ผ้จู ดั ทา : คณะกรรมการปรบั ปรุงวิธีปฏบิ ตั กิ ารพยาบาลส่วนกลาง ผ้อู นุมัติ :
ฝ่ายการพยาบาล หัวหน้าฝ่ายการพยาบาล

1. วตั ถุประสงค์
1.1 เพ่อื ให้ผ้ปู ่วยปลอดภัยจากภาวะแทรกซอ้ นระยะแรกหลังผา่ ตดั
1.2 เพอื่ ให้ผูป้ ว่ ยไดร้ บั ความสุขสบายและพกั ผ่อนได้

2. ขอบเขต / กลุ่มเปา้ หมาย
ผปู้ ว่ ยทไี่ ด้รับการผ่าตดั และนอนพักในหอ้ งพักฟ้ืนทุกราย

3. ผ้รู บั ผิดชอบ
พยาบาลวชิ าชีพ / พยาบาลเทคนิค / เจา้ หนา้ ทพี่ ยาบาล

4. อปุ กรณ์และเครอ่ื งใช้

ภาพประกอบ ลาดับขนั้ ตอน

4.1 ปรอท
4.2 เครอื่ งวดั ความดนั โลหิต (sphygmomanometer)
4.3 หูฟงั (stethoscope)
4.4 อปุ กรณ์ เครื่องมอื อนื่ ๆ ที่จาเป็น เช่น vacumm
regulator, receptal tube, receptal vacgard,
เคร่อื งให้ออกซิเจน, ECG monitor, oxygen
saturation monitor เป็นตน้

วธิ ีปฏิบตั งิ าน หนา้ : 2/4

รหสั เอกสาร:

เรอ่ื ง : การรับผ้ปู ว่ ยหลงั ผ่าตัดจากห้องพกั ฟนื้ WI-NUR01-020
ทบทวนคร้งั ที่ : 02

5. วธิ ีการดาเนนิ งาน

ภาพประกอบ ลาดบั ข้นั ตอน

5.1 เตรียมเตยี งและอุปกรณ์ที่จาเป็นสาหรับผู้ป่วย ตามที่

ได้รบั แจ้งจากห้องพกั ฟื้น

5.2 เคล่ือนย้ายผู้ป่วยลงเตียงด้วยความระมัดระวังและ

นุ่มนวล ประคองบริเวณศีรษะและแผลผ่าตัด ระวังอย่าให้มี

การดึงรงั้ หรือกดทับสายยางทอ่ี อกจากตัวผ้ปู ว่ ย

5.3 จัดท่านอนให้เหมาะสมกับชนิดของการผ่าตัดและ

วิธีการให้ยาสลบ ตะแคงหน้าไปด้านใดด้านหน่ึงป้องกันล้ินตก

และการสาลัก อาเจียน ถ้าผู้ป่วยร้สู ึกตัวดีอาจให้นอนราบ หนุน

หมอนได้ ผู้ป่วยท่ีได้รับยาชาเข้าทางไขสันหลังให้นอนราบ

อย่างน้อย 6 ชว่ั โมง

5.4 รับฟังรายงานจากพยาบาลห้องพักฟื้นท่ีมาส่งผู้ป่วย

เก่ียวกับการผ่าตัด อาการเปลี่ยนแปลงต่างๆ ขณะอยู่ท่ีห้อง

ผา่ ตัดและห้องพักฟน้ื

5.5 ประเมินระดับความรู้สึกตัว วัดและบันทึกสัญญาณชีพ

ทุก 15 นาที 4 ครั้ง ทุก 30 นาที 2 คร้ัง และ ทุก 1 ช่ัวโมงจน

อาการคงท่ี ในรายท่ีมีอาการเปล่ียนแปลงให้พิจารณาตาม

clinical ของผู้ป่วย พร้อมสังเกตการหายใจ เร็วตื้นจากการ

คา้ งของยาสลบ หายใจลึก ช้าลง จากฤทธ์ติ กค้างของยาระงับ

ปวดกลุ่ม narcotic และดูแลทางเดนิ หายใจให้โล่ง

5.6 กระตุ้นให้ผู้ป่ว ยหายใจเข้าออกลึกๆ อย่างมี

ประสิทธิภาพ ตามวิธีท่ีสอนก่อนการผ่าตัด และติดตามการ

ปฏบิ ัติอยา่ งสมา่ เสมอ

5.7 จัดให้นอนท่าศีรษะสูง (fowler’s position) และ

กระตนุ้ หรอื ช่วยเหลอื ผู้ป่วยเปลย่ี นท่านอนหรือพลิกตะแคงตัว

ทุก1-2 ช่ัวโมง

5.8 ส่งเสริมให้ผู้ป่วยลุกนั่งบนเตียงโดยเร็ว และลุกเดิน

ภายใน 24 ชว่ั โมง กรณไี มม่ ขี ้อหา้ ม

วธิ ปี ฏิบัติงาน หนา้ : 3/4

เรอ่ื ง : การรับผ้ปู ว่ ยหลงั ผ่าตัดจากห้องพกั ฟืน้ รหัสเอกสาร:
WI-NUR01-020
ทบทวนคร้ังที่ : 02

5. วธิ ีการดาเนนิ งาน ลาดับข้ันตอน
ภาพประกอบ

5.9 ประเมินสภาพแผลผ่าตัด ถ้ามีเลือดซึมให้ทา
เคร่ืองหมายแสดงขอบเขตไว้ แผลที่มีท่อระบาย ให้สังเกต
ลกั ษณะและจานวนของสิ่งคดั หล่ัง และต่อทอ่ ระบายลงขวด
หรือถุงตามแผนการรักษา ดูแลให้สายยางท่ีต่อจากผู้ป่วยถึง
จุกขวดหรอื ถุงอย่ใู นแนวด่งิ

5.10 ดูแลการให้สารน้า/ เลือดหรือพลาสมาทดแทน
ทางหลอดเลือดดา พร้อมตรวจสอบบริเวณ และปริมาณ
เพ่ือให้ได้รบั สารน้าอยา่ งถูกต้องท้ังอัตรา และชนิดของสารน้า
ตามแผนการรกั ษา

5.11 ประเมินความเจ็บปวดโดยใช้ Pain scale ดูแลให้
ให้ได้รับยาแก้ปวดตามแผนการรักษา และจัดท่าที่เหมาะสม
ลดการดึงรั้งจากการผา่ ตัด

5.12 ยกราวก้ันเตียงข้ึนเพ่ือป้องกันการพลัดตกหกล้ม
ตกเตียง