PANDUAN PERKHIDMATAN B&K SBP 2022

UNIT 4 : PROGRAM UTAMA PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING
Senarai Tugas PRS

i. Menjadi rakan yang peka kepada perasaan orang lain dan keadaan sekeliling
ii. Membantu menggerakkan Perkhidmatan Bimbingan dan Kaunseling di

sekolah
iii. Sebagai satu sumber kepada rakan untuk mendapatkan bantuan
iv. Sebagai penghubung kepada Perkhidmatan Bimbingan dan Kaunseling
v. Sebagai peninjau rasa untuk membolehkan GBK menjalankan strategi

intervensi jika perlu
vi. Sebagai Role Model
vii. Menjadi fasilitator yang bersikap terbuka, yakin dan percaya diri, berasa

selesa dan berempati
ix. Mendengar, menjelas dan membantu rakan melihat beberapa alternatif

sebelum membuat keputusan
x. Memberi sokongan dan galakan untuk rakan mengambil langkah positif
xiii. Berbincang dan membantu rakan yang menghadapi masa biasa/normal
xiv. Memimpin rakan melihat masalah dengan objektif dan menggalakkannya

mencari penyelesaian sendiri supaya ia belajar melalui pengalamannya
xv. Menjalankan program membantu sambil mempengaruhi rakan lain supaya

melibatkan diri

36

UNIT 4 : PROGRAM UTAMA PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING
37

UNIT 4 : PROGRAM UTAMA PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

PROGRAM MENTOR MENTEE

Program Mentor Mentee merupakan satu proses interaksi antara guru dan
murid melibatkan tindakan seperti membimbing, menyokong dan memberi

nasihat. Mentor hendaklah memberi bimbingan dan penghargaan serta
mengasah kemahiran seperti membuat keputusan, menghadapi masalah atau

mengatasi tekanan. Mentor juga perlu berusaha membimbing menteenya
menjadi individu yang berguna kepada masyarakat dan negara.

RASIONAL Setiap murid mempunyai kebolehan membangun
potensi diri bagi meningkatkan pencapaian sahsiah
melalui bimbingan dan panduan daripada mentor

Murid yang terdedah dengan pelbagai cabaran dalam
memenuhi tuntutan remaja memerlukan sokongan,
bimbingan, panduan dan perhatian bagi
membolehkan mereka menikmati kehidupan dengan
lebih optimis dan menggembirakan

Konsep Membangun Sahsiah Diri Murid
Melalui Budaya Amalan
Penyayang

Konsep ini memfokuskan kepada 14 elemen SEJAHTERA

14 Elemen Sejahtera
S Selamat, Seronok & Sihat
E Etika & Empati
J Jati Diri
A Adab Sopan
H Harmoni
T Tekun, Teliti & Terampil
E Eksplorasi
R Rasional
A Artikulasi

38

UNIT 4 : PROGRAM UTAMA PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING
Objektif

Mewujudkan Mengamalkan Membina
semangat budaya keyakinan diri
murid dalam
kekeluargaan penyayang dan menghadapi
yang kukuh dan menghargai masalah dan
antara mentor
saling dan mentee cabaran
menghormati
antara mentor
dan mentee

Pelaksanaan

i. Melibatkan semua murid dan guru.
ii. Sebagai aktiviti rasmi sekolah mengikut kesesuaian - perhimpunan rasmi,

aktiviti kokurikulum dan selepas waktu persekolahan.
iii. Perjumpaan diadakan sekurang-kurangnya 10 kali setahun/ sekali sebulan.
iv. Jangka masa perjumpaan rasmi adalah antara 30 hingga 40 minit.
v. Pengisian setiap perjumpaan adalah berdasarkan Modul Pelaksanaan Mentor

Mentee/ Program Sistem Keluarga SBP yang mengandungi:
a. Pembangunan Sahsiah Diri Murid
b. Peningkatan Disiplin Diri Murid
c. Psikososial dan Kesejahteraan Mental Murid
d. Pendidikan Kerjaya Murid
vi. Pelantikan mentor
a. Semua guru secara rasmi dilantik menjadi mentor dengan peruntukan

sekurang-kurangnya 2 orang mentor untuk satu kelas.
b. Setiap mentor diberikan peranan dan tanggungjawab, senarai mentee,

serta modul.
vii. Tugas Mentor

a. Mengendalikan sesi perjumpaan dengan mentee.
b. Melaksanakan aktiviti mengikut modul yang telah disediakan.
c. Membantu dan menjaga kebajikan mentee yang memerlukan
d. Menyediakan laporan aktiviti dengan mentee
viii. Taklimat penerangan tentang konsep, objektif dan kepentingan pelaksanaan
program kepada murid dan guru.
ix. Mentee terdiri daripada murid di dalam kelas.

39

UNIT 4 : PROGRAM UTAMA PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING
40

UNIT 4 : PROGRAM UTAMA PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

AMALAN GURU PENYAYANG

Penyayang membawa maksud perbuatan atau perlakuan menyayangi,
mengasihi, dan bersifat belas kasihan serta menghormati orang lain. Ini

bermakna Guru Penyayang adalah seorang yang memiliki sifat
kepedulian (concern) terhadap setiap perkara yang berkaitan dengan
muridnya (every child matter) dengan cara mengamalkan nilai kasih

sayang, bersikap mesra, mengambil berat, berbudi bahasa, saling
menghormati, sentiasa ceria, prihatin dan sabar

Konsep

Guru penyayang menjiwai bahawa Membudayakan amalan penyayang
murid mereka merupakan aset penting merupakan sifat profesional guru dalam

yang perlu diberi perhatian, dijaga, perhubungannya dengan murid, ibu
dibimbing, dihargai kewujudannya dan bapa, komuniti dan masyarakat

disayangi setiap masa

Menghargai sumbangan murid, Memupuk dan membudayakan
ibu bapa, komuniti dan amalan penyayang dalam
kalangan guru
masyarakat kepada sekolah

Objektif

Bersedia memberi sumbangan Menyedari bahawa setiap murid
untuk kecemerlangan sekolah adalah aset kepada sekolah/

Menunjukkan sikap kasih sayang
dalam kalangan warga sekolah

41

UNIT 4 : PROGRAM UTAMA PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING
Pelaksanaan
Pelaksanaan Guru Penyayang hendaklah secara berterusan serta merupakan
budaya postif yang perlu dibentuk dan dipraktikkan dalam kalangan guru di
sekolah. Bagi fasa pertama pelaksanaannya, guru-guru dicadang melaksanakan
tiga aktiviti berikut;
a) Mengalu-alukan kehadiran murid
b) Pelaksanaan Program Mentor Mentee
c) Memberi penghargaan kepada murid
Cadangan aktiviti dan kaedah pelaksanaan adalah seperti di LAMPIRAN A.

ZIARAH CAKNA

Program Ziarah Cakna dilaksanakan berdasarkan keputusan
Mesyuarat Ketua Bahagian KPM Bilangan 10/2018 pada 7 Disember
2018 yang menetapkan Bahagian Pengurusan Sekolah Harian perlu
menyelaraskan pelaksanaan program Ziarah Cakna secara meluas
di semua sekolah di bawah KPM. Program ini dirangka bagi
menerapkan amalan nilai murni untuk menzahirkan perasaan
kegembiraan, kasih sayang dan hormat-menghormati dalam kalangan
warga sekolah dan juga masyarakat luar.

Pelaksanaan Ziarah Cakna dapat memperkukuh konsep sekolah
penyayang sedia ada dan bagi menangani mutual distrust dan
memantapkan hubungan antara sekolah dengan ibu bapa/penjaga.
Hubungan yang ingin dipupuk adalah menerusi lawatan pihak sekolah
sama ada guru atau pentadbir ke rumah murid secara berfokus. Guru
atau pihak sekolah boleh memilih untuk pergi ke rumah murid yang
mempunyai masalah dalam pembelajaran, disiplin, tidak
berkemampuan dan sebagainya.

42

UNIT 4 : PROGRAM UTAMA PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

Pelaksanaan

i. Lawatan guru ke rumah murid

a. untuk bertemu dengan ibu bapa penjaga bagi memberi manfaat positif
kepada perkembangan menyeluruh murid.

b. guru dapat mengumpul maklumat keluarga murid memahami latar
belakang murid berdasarkan tempat mereka dibesarkan

c. merapatkan lagi hubungan atau ibu bapa dan guru.

ii. Menjadi amalan mengikut cara dan kreativiti serta kesesuaian sekolah

iii. Dilaksanakan secara berterusan sepanjang tahun

iv. Dilaksanakan selepas waktu persekolahan/ hujung minggu / semasa cuti
sekolah (pada masa yang tidak melibatkan masa PdP)

v. Menziarahi rumah murid pada tempoh masa yang bersesuaian

vi. Kunjungan ziarah tidak menyusahkan ibu bapa/penjaga (ibu bapa tidak
perlu menyediakan makan minum)

vii. Guru dicadang mengambil tindakan berikut:

a. Sebelum ziarah
• menghubungi ibu bapa/penjaga murid secara lisan/ dan bertulis
• mendapat persetujuan lebih awal daripada ibu bapa/penjaga murid
untuk aktiviti ziarah
• menyediakan maklumat awal berkaitan murid seperti tingkah laku,
rakan karib dan rakan lain

b. Semasa ziarah
• Berkongsi maklumat berkaitan perkembangan murid iaitu sahsiah,
tingkah laku dan perkembangan diri di sekolah dan di rumah.
• Mengumpulkan maklumat murid berkaitan status sosioekonomi
keluarga dan keperluan lain

c. Selepas ziarah
• Menyediakan bantuan sokongan kepada murid yang memerlukan
• Tindakan susulan bagi murid yang memerlukan bantuan dan sokongan
daripada pihak tertentu
• Mengukuhkan hubungan antara ibu bapa/penjaga dari semasa ke
semasa melalui pelbagai platform perhubungan
• Membina jaringan kerjasama bersama-sama ibu bapa/penjaga yang
mempunyai kemampuan kemahiran dan kepakaran yang dapat
menyumbang kepada pembangunan sekolah

viii. Menyediakan laporan selepas lawatan dibuat

43

UNIT 4 : PROGRAM UTAMA PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

KELAB KERJAYA

Kelab Kerjaya ditubuhkan sebagai sokongan pada Perkhidmatan
Bimbingan dan Kaunseling di sekolah. Kelab ini menyediakan info
berkaitan fungsi dan peranan Perkhidmatan Bimbingan dan Kaunseling,
peluang melanjutkan pelajaran dan pendidikan kerjaya.

Tugas & i. Merancang, menyelia dan melaksanakan
Peranan program dan aktiviti kelab

Guru ii. Menentukan dasar atau perlembagaan
Penasihat
iii. Mengenal pasti ahli

iv. Memastikan aktiviti dilaksanakan:
a. mesyuarat agung
b. mesyuarat AJK
c. aktiviti lain seperti kursus, pameran dan
kempen

v. Menggalakkan dan memastikan ahli menyertai
aktiviti peringkat sekolah, daerah, negeri dan
kebangsaan

vi. Bertindak sebagai pemudah cara/penasihat
semasa pelaksanaan aktiviti

vii. Menyelaras penggunaan Buku Panduan
Kerjaya

viii. Membuat penilaian program/aktiviti kelab

ix. Menyediakan laporan pelaksanaan program
kerjaya peringkat sekolah

x. Melaporkan perkembangan status aktiviti kelab
kepada pentadbir dari semasa ke semasa

44

UNIT 4 : PROGRAM UTAMA PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

Cadangan Program/Aktiviti Kelab Kerjaya

i. Program tahunan berkaitan peluang belajar dan kerjaya
seperti Minggu Kerjaya dan Pameran Kerjaya

ii. Aktiviti bulanan/mingguan seperti hebahan info Kelab
Kerjaya semasa perhimpunan

iii. Aktiviti berterusan:
a. hebahan info berkaitan kerjaya dan peluang
pendidikan lanjutan di sudut/papan kenyataan Kelab
Kerjaya
b. pengumpulan dan hebahan maklumat tokoh dan
individu yang berjaya dalam sesuatu bidang dalam
buku skrap atau di sudut/papan kenyataan Kelab
Kerjaya
c. Gotong-royong mengemas dan menyusun atur Bilik
Bimbingan dan Kaunseling

iv. Mendokumenkan minit mesyuarat dan laporan aktiviti
kelab

45

UNIT 4 : PROGRAM UTAMA PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

PEMBIMBING RAKAN KERJAYA

Pembimbing Rakan Kerjaya (PRK) ialah seorang murid yang telah dilatih
dalam bidang asas pemilihan kerjaya berdasarkan keputusan Ujian
Psikometrik yang telah dibuat. Ia berfungsi sebagai seorang kawan yang
berkesan kepada rakan sebaya, terutama kepada mereka yang memerlukan
pertolongan, nasihat dan bimbingan. Pembimbing Rakan Sebaya mendapat
bimbingan secara terus daripada GBK agar mereka mahir dalam bidang
kerjaya. Pembimbing Rakan Sebaya perlu tahu asas dalam pemilihan
tersebut dan sekiranya murid tersebut perlu maklumat tambahan,
Pembimbing Rakan Sebaya boleh merujuk murid tersebut dengan GBK.

i. Bersedia dan rela membantu rakan yang Prinsip
memerlukan bantuan tanpa mengira agama, Perkhidmatan
bangsa, jantina, kedudukan, perlakuan dan
fizikal.

ii. Dilaksanakan dalam konteks kerjaya

Sistem pengurusan Visi Membentuk dan
kerjaya yang efektif serta Misi melahirkan murid-murid
yang mempunyai hala
mempunyai hubungan tuju yang konkrit dalam
yang akrab dengan meneruskan pengajian
Persatuan Alumni
selepas SPM

Matlamat i. Membina pasukan Pembimbing Rakan
Kerjaya terlatih untuk membantu rakan
Membina murid yang membuat pemilihan bidang kerjaya dan
yakin dengan pemilihan jurusan yang diingini
bidang kerjaya yang
diingini selepas SPM ii. Melatih murid dalam kemahiran asas yang
membolehkan mereka memilih jurusan dan
Objektif bidang kerjaya yang sesuai

iii. Memberi khidmat sokongan dalam
perkhidmatan kerjaya dan jurusan bidang
akademik

46

UNIT 4 : PROGRAM UTAMA PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

Etika i. Amanah dan menyimpan rahsia.
ii. Menghormati dan menerima rakan

serta orang lain seadanya.
iii. Mengenal batasan dan keupayaan diri
iv. Mematuhi peraturan sekolah dan

norma masyarakat serta agama
v. Sentiasa berusaha meningkatkan

pengetahuan dalam bidang kerjaya
vi. Merujuk dengan GBK sekiranya murid

memerlukan bimbingan yang khusus

Tugas dan Tanggungjawab

vii. Menjadi rakan yang mempunyai ilmu dalam bidang jurusan
dan pemilihan kerjaya

viii. Membina jaringan yang akrab bersama Persatuan Alumni
sekolah

ix. Sebagai satu sumber kepada rakan untuk mendapat bantuan
dalam pemilihan kerjaya.

x. Sebagai peninjau rasa untuk membolehkan GBK menjalankan
strategi intervensi jika perlu.

xi. Mengutamakan kesejahteraan diri dan memahami batasan diri
untuk membantu.

xii. Menjadi fasilitator yang bersikap terbuka, yakin dan percaya
diri, berasa selesa, berempati serta sentiasa bersikap positif.

xiii. Menerima rakan secara terbuka dan tanpa syarat.
xiv. Mendengar, menjelas dan membantu rakan melihat beberapa

alternatif sebelum membuat keputusan.
xv. Mematuhi etika kerahsiaan.
xvi. Membantu menjalankan program sambil mempengaruhi rakan

lain supaya melibatkan diri secara aktif dalam apa jua program
yang dilaksanakan.
xvii. Menjadi perantara antara Guru Bimbingan dan Kaunseling
dan murid-murid

47

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

UNIT 5

PENGURUSAN DAN
PENTADBIRAN PERKHIDMATAN
BIMBINGAN DAN KAUNSELING

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

SENARAI TUGAS GURU BIMBINGAN DAN KAUNSELING

Senarai tugas GBK Sekolah Menengah/ Rendah dinyatakan dalam Surat Pekeliling
Ikhtisas : Perlantikan Kaunselor Sepenuh Masa (Kaunselor Pelajar) no rujukan
KP(BS-HEP) 8543/60/(91) bertarikh 18 Mac 1996, Lampiran II). Namun begitu selaras
dengan perkembangan semasa, senarai tugas guru kaunselor telah disemak semula
seperti yang dinyatakan dalam senarai berikut.

1. Mengendalikan sesi kaunseling:
• individu sekurang-kurangnya lima (5) waktu seminggu
• kelompok sekurang-kurangnya satu (1) waktu seminggu
• pada bila-bila masa sama ada dalam dan luar waktu persekolahan
mengikut kesesuaian

2. Bertanggungjawab membimbing murid berkaitan:
• kemahiran belajar
• pendidikan panduan kerjaya
• pendidikan psikososial dan kesejahteraan mental
• pendidikan kepimpinan
• pendidikan pencegahan dadah dan rokok
• pendidikan pencegahan HIV dan AIDS

3. Bertanggungjawab memperkukuh program pembangunan modal insan
dalam kalangan murid melalui:

• Program Kaunseling Berfokus

• Program Pembimbing Rakan Sebaya

• Program Kepemimpinan Pengawas

• Program Orientasi Murid

• Kelab Bimbingan dan Kaunseling

4. Menganggotai dan menjadi Setiausaha Jawatankuasa Unit Bimbingan dan
Kaunseling

5. Merancang dan memastikan program dan aktiviti untuk murid berdasarkan
fokus perkhidmatan Unit Bimbingan dan Kaunseling iaitu:

• pembangunan dan pengembangan sahsiah

• peningkatan disiplin diri

• pendidikan kerjaya

• pendidikan psikososial dan kesejahteraan mental

6. Menyediakan perkhidmatan kaunseling dan bimbingan khas kepada murid-
murid berkeperluan khas (MBK) di sekolah serta membimbing murid lain

untuk menerima, membantu dan memberi pertolongan kepada murid-murid

khususnya MBK

7. Memberi khidmat kaunseling kepada murid, guru dan yang memerlukan
sekiranya apabila berlaku krisis di sekolah

48

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

8. Membuat penilaian diagnostik keperluan Perkhidmatan Bimbingan dan
Kaunseling melalui kajian keperluan, soal selidik, temu bual dan

perbincangan dengan murid, guru, pentadbir, kakitangan sekolah, ibu bapa

dan bekas murid (alumni)

9. Membuat hebahan kepada murid berkaitan perkhidmatan yang boleh diberi
oleh Unit Bimbingan dan Kaunseling

10. Menyediakan jadual waktu Perkhidmatan Bimbingan dan Kaunseling
persendirian berdasarkan sasaran kerja mingguan serta mempamerkan

dalam setiap kelas dan papan kenyataan utama Unit Bimbingan dan

Kaunseling sekolah

11. Menyedia dan melaporkan segala aktiviti harian dalam Buku Rekod
Perkhidmatan Bimbingan dan Kaunseling/ Sistem e-Perkhidmatan

Kaunseling Murid (SePKM).

12. Mengurus dan menyelaras pentadbiran Perkhidmatan Bimbingan dan
Kaunseling termasuk pengurusan dan penggunaan bilik sesi kaunseling

individu, bilik sesi kaunseling kelompok, bilik pengurusan dan ruang

menunggu

13. Menyedia dan menyimpan profil murid kumpulan khusus (murid
bermasalah disiplin) untuk rujukan bagi pembangunan potensi dan program

intervensi

14. Merancang dan mengurus penggunaan wang Bantuan Geran Perkapita
(PCG) Bimbingan dan Kaunseling sekolah secara berhemah

15. Merancang, menyelaras dan menilai sumber berkaitan Perkhidmatan
Bimbingan dan Kaunseling

16. Merancang dan melaksanakan Amalan Guru (mengalu-alukan kehadiran
dan memberi penghargaan kepada murid serta Program Mentor Mentee)

17. Merancang dan melaksanakan Program Minda Sihat bagi memastikan
murid yang menghadapi masalah kesihatan mental dan emosi dapat

dibantu dengan segera.

18. Merancang dan melaksanakan Program Dasar Warga Emas Negara
(DWEN) secara berfokus dalam Program Penerapan Nilai Murni Sivik dan

aktiviti kokurikulum sekolah

19. Melaksanakan Modul Perkhidmatan Bimbingan dan Kaunseling.

20. Merancang dan melaksanakan Program Kaunseling Berfokus iaitu
Perkhidmatan Pembangunan dan Pengembangan Sahsiah Diri Murid,

Peningkatan Disiplin Diri Murid, Pendidikan Kerjaya Murid dan Psikososial

dan Kesejahteraan Mental Murid

21. Merancang dan melaksanakan outreach dan kajian tindakan berkaitan
dengan Perkhidmatan Bimbingan dan Kaunseling yang bersesuaian serta
dikongsikan hasil outreach dan kajian tindakan dalam latihan dalam
perkhidmatan di sekolah bagi membina budaya sihat dan penyayang dalam
kalangan warga sekolah

49

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

22. Menerima kelas ganti tidak lebih dua (2) waktu sehari dan lapan (8) waktu
seminggu. Semasa kelas ganti, GBK hendaklah merancang dan
melaksanakan Program Pendidikan Kerjaya dan Pentaksiran Psikometrik
bagi mengenal pasti potensi dan kekuatan diri murid untuk merancang hala
tuju pendidikan dan kerjaya murid pada masa akan datang

23. Merancang dan melaksanakan aktiviti dan program konsultasi keibubapaan
serta bekerjasama melaksanakan Program Sarana Sekolah dan Sarana
Ibu Bapa

24. Menjadi pegawai perhubungan/ seranta sekolah dengan agensi-agensi luar

25. Mengurus, membimbing dan menjadi Ketua Guru Penasihat Pembimbing
Rakan Sebaya (PRS) berdasarkan Modul Pembimbing Rakan Sebaya KPM

26. Mengurus, membimbing dan menjadi Ketua Guru Penasihat Kelab
Bimbingan Kaunseling dan Kerjaya

27. Menjalankan tugas di luar sekolah pada hari persekolahan dengan kadar
10% daripada jumlah hari persekolahan setahun (bersamaan 19 hari
berasaskan hari persekolahan tidak kurang 190 hari)

28. Memantau dan memastikan tahap emosi murid berada dalam keadaan
memuaskan sepanjang tempoh peperiksaan serta bersedia untuk
membantu mengendalikan kes krisis yang timbul secara mendadak dan
memerlukan perhatian serta tindakan segera

29. Membantu pihak sekolah semasa penyerahan keputusan peperiksaan dan
hari terbuka sekolah untuk membimbing murid-murid dan memberi
penerangan kepada ibu bapa berkaitan pelaporan pentaksiran dan hala tuju
pendidikan selepas peperiksaan

30. Membantu pihak sekolah merancang dan melaksanakan Program
Orientasi Murid Tahun1 bagi sekolah rendah, Tingkatan 1 dan Tingkatan 4
bagi sekolah menengah serta murid-murid yang baharu berpindah masuk
ke sekolah

31. Membuat penilaian kendiri bagi meningkatkan mutu profesionalisme
perkhidmatan yang dilaksanakan melibatkan semua program dan aktiviti
dengan melengkapkan Instrumen Penilaian Perkhidmatan Bimbingan dan
Kaunseling untuk dilaporkan kepada pihak PPD, JPN dan KPM sekali
setahun

32. Menyedia dan melaporkan Laporan Perkhidmatan Bimbingan dan
Kaunseling, Penilaian Kendiri Amalan Guru Penyayang, Program Minda
Sihat dan Dasar Warga Emas Negara (DWEN) sekali setahun kepada
Bahagian Pengurusan Sekolah Harian/ Jabatan Pendidikan Negeri (JPN

33. Mengiring dan mengawasi kelakuan dan keselamatan murid semasa aktiviti
di luar sekolah

50

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

34. Melaksanakan tugas lain yang diarahkan Pengetua dari semasa ke semasa
35. Menganggotai jawatankuasa dengan kelulusan Pengetua dari semasa ke

semasa

SASARAN KERJA TAHUNAN
PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

Sasaran kerja GBK pada setiap minggu adalah berdasarkan kepada aktiviti berikut:

Bil Perkhidmatan Sasaran seminggu
(Waktu)
i. • Kaunseling Individu •5
ii. Kaunseling Kelompok
iii. Pelaksanaan Kelas Ganti (Modul Perkhidmatan 1

Bimbingan & Kaunseling) 8
iv. Pelaksanaan Program Empat Fokus Bidang (maksima)
v. Pengurusan dan Pentadbiran
8
Jumlah Seminggu
10

32

Cadangan Sasaran Kerja Tahunan Perkhidmatan Bimbingan Dan Kaunseling

Petunjuk Sasaran Kerja Standard Pelaksanaan
Prestasi

Masa, Perkhidmatan Matlamat: Jangkamasa
Kuantiti, Bimbingan Dan 100% murid yang
Kualiti, Kaunseling dirujuk, dipanggil dan Pelaksanaan:
Kos, sukarela mendapat Sepanjang tahun
Memberi khidmat perkhidmatan
Bimbingan kaunseling. Pelaksana:
Kaunseling Semua GBK
Aktiviti:
• Kaunseling kelompok
• Kaunseling individu
• Bimbingan individu
• Bimbingan kelompok
• Sesi konsultasi
• Talian kasih

51

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

• Ziarah Cakna

Masa, Pembangunan Matlamat: Jangkamasa
Kuantiti, Diri dan Memastikan semua Pelaksanaan:
Kualiti, Perkembangan murid tahu mengurus Sepanjang tahun
Kos, Sahsiah diri dan bertindak
dengan baik. Pelaksana:
Masa Merancang, PK HEM
Kuantiti melaksana, Semua GBK
Kualiti memantau Guru Disiplin
Kos pengurusan dan
aktiviti
Masa pembangunan diri
Kuantiti murid
Kualiti • Bidang
Kos
Pembangunan
Diri Murid
• Bidang
Keibubapaan
• Bidang
Bimbingan
Akademik

Peningkatan Matlamat: Jangkamasa
Disiplin Diri Memastikan 100% Pelaksanaan:
Murid murid mendapat Sepanjang tahun
maklumat yang
Merancang, berkaitan dan dapat Pelaksana:
melaksana dan mencegah salah laku. Pengetua
memantau PK HEM
pengurusan dan Semua GBK
aktiviti Guru Disiplin
pembangunan diri
murid
• Bidang

Psikososial dan
Kesejahteraan
• Mental
• Pendidikan
Pencegahan
Dadah/ Rokok/
inhalan/ HIV
/AIDS

Kerjaya Matlamat: Jangka masa
pelaksanaan:
Merancang, 100% murid didedahkan
melaksana, Dengan maklumat Sepanjang tahun
memantau dan Peluang pendidikan dan

52

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

menilai program kerjaya Pelaksana:
dan aktiviti untuk
menyedia dan Aktiviti: Semua GBK
mendedahkan UA/ US/ IPTA
murid kepada • Bimbingan kelompok terlibat dan badan
peluang pengajian • Bimbingan Individu penajaan
dan kerjaya. • Ujian Psikometrik pendidikan
• Lawatan
• Ceramah
• Forum
• Pameran
• Seminar
• Tayangan Video

Pertandingan
• Media maklumat

Kerjaya
• Eksplorasi Alam

Kerjaya
• Poster kerjaya
• Sketsa Kerjaya

Masa Psikososial dan Matlamat: Jangka masa
Kuantiti Kesejahteraan pelaksanaan:
Kualiti Mental 100% murid akan
Kos didedahkan input dalam Sepanjang tahun
Merancang, bidang Psikososial,
menyedia, Kesihatan Mental dan Pelaksana:
mengurus, Perkembangan Diri
mengenal pasti, Murid. PK HEM
memantau Semua GBK
berkaitan dengan Aktiviti : BADAR
bidang psikososial
dan • Pembimbing Rakan
kesejahteraan Sebaya
mental
dan kerohanian. • Bimbingan Kelompok
• Bimbingan Individu
• Forum, Kursus
• Bengkel, Seminar
• Kem Bina Insan
• Kolokium, Rehlah
• Lawatan
• Tayangan Video
• Kaunseling Keluarga
• Latihan berkumpulan
• Simulasi
• Ceramah

53

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

CONTOH RANCANGAN TAHUNAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN
KAUNSELING SEKOLAH BERASRAMA PENUH

Bidang Objektif Program / Aktiviti Sasaran

Januari Hingga November

Pengurusan • Membudayakan • Pengurusan dan Murid berfokus
Perkhidmatan amalan penyayang Pentadbiran GBK
Bimbingan dan Tingkatan 1- 6
Kaunseling • Meningkatkan • Bimbingan Individu
motivasi murid • Bimbingan Kelompok Murid berfokus

• Menggalakkan • Konsultasi Ibu Bapa/
murid hadir awal Guru/ Agensi Kerajaan/
ke sekolah NGO

• Menghargai • Modul Kelas Ganti
kehadiran murid • Amalan Guru

Penyayang
• Program Mentor Mentee

Januari

Pembangunan • Memberi • Majlis Pelantikan
dan pengiktirafan Pemimpin Murid
Perkembangan pelantikan murid
Sahsiah
• Kajian Keperluan Murid/
Soal Selidik PdPR

• Senarai Semak Masalah

Tingkatan 1-6

Peningkatan • Menggalakkan • Jom Ke Sekolah
Disiplin Diri murid menepati
masa dan hadir
awal ke sekolah

Pendidikan • Memberi maklumat • Pakej STEM/ Sastera
Kerjaya pemilihan aliran dan Kemanusiaan
Tingkatan 4
• Peluang biasiswa/ Tingkatan 4
bantuan kewangan

Psikososial dan • Penyesuaian diri • Program Minggu Tingkatan 1
Kesejahteraan murid dengan Silaturrahim (MSR) Tingkatan 1- 6
Mental persekitaran
sekolah menengah • Program Mentor Mentee

54

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

Bidang Objektif Program / Aktiviti Sasaran

Februari

Pembangunan • Meningkatkan • Kursus Kepimpinan Pemimpin murid
dan kemahiran Murid
Perkembangan kepimpinan
Sahsiah

Peningkatan • Meningkatkan • Program Perkongsian Tingkatan 1- 6
Disiplin Diri sensitiviti murid Isu Remaja
dalam isu sosial/
semasa • Undang-undang
bersama Pegawai
Seranta Sekolah
/Pegawai Perhubungan
Sekolah PDRM

Pendidikan • Memberi • Program Career Path
Kerjaya pendedahan • Pendedahan peluang
kepada murid
tentang hala tuju melanjutkan pelajaran Tingkatan 4 - 6
selepas SPM keluar negara
• Kemasukan ke IPT
• Mendapatkan
deskripsi • Pentaksiran Psikometrik Tingkatan 1
mengenai diri
murid Tingkatan 1

Psikososial dan • Mendidik murid • Minggu Pendidikan Tingkatan 1 - 6
Kesejahteraan menjauhi Pencegahan Dadah
Mental penyalahgunaan (PPDA)
dadah, alkohol,
rokok, vape, • Sambutan Hari
inhalen, HIV/Aids Antidadah Kebangsaan
pada 19 Februari

Mac

Pembangunan • Meningkatkan • Kempen Pembugaran Tingkatan 1 - 6
dan keyakinan dan Komunikasi Berkesan
Perkembangan kemahiran dalam PdPC/ PdPR
Sahsiah komunikasi murid

Peningkatan • Meningkatkan • Jom Ke Sekolah Tingkatan 1 - 6
Disiplin Diri peratus murid 55
mencatat rekod

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

Bidang Objektif Program / Aktiviti Sasaran

amalan baik dalam • Program Senyum, Sapa,

Sistem SSDM Salam, Sopan & Santun

Pendidikan • Memberi maklumat • Program Career Path Tingkatan 4 - 6
Kerjaya hala tuju selepas (Permohonan
tingkatan 5 dan 6 Kemasukan ke UPU/
Matrikulasi/ dan lain-lain)

Psikososial dan • Meningkatkan • Persediaan Menghadapi Tingkatan 1 - 6
Kesejahteraan persediaan mental Peperiksaan
Mental dan emosi
menghadapi
peperiksaan

• Mengetahui trait • Ujian Personaliti Tingkatan 1 - 6
personaliti diri Tingkatan 1- 6

• Membantu murid
lebih mengenali
diri

April

Pembangunan • Meningkatkan • Jati Diri 1
dan kesedaran dan jati • (Vision Board)
Perkembangan diri murid
Sahsiah

Peningkatan • Peningkatan • Ceramah Disiplin Murid yang
Disiplin Diri disiplin kendiri menunjukkan
murid kecenderungan
bersikap agresif

Pendidikan • Pendedahan • Program bersama Tingkatan 5 - 6
Kerjaya melanjutkan alumni/ lawatan/
pelajaran dalam pameran/ ceramah/ ujian
bidang pengajian minat kerjaya
dan pemilihan
kerjaya • Bengkel Tingkatan 1 - 6
• e-Profil Murid
• Meningkatkan • Mencipta Google Site
potensi diri murid
secara holistik

56

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

Bidang Objektif Program / Aktiviti Sasaran
• Kursus Asas PRS Ahli PRS
Psikososial dan • Meningkatkan
Kesejahteraan kemahiran
Mental komunikasi

Pembangunan • Meningkatkan Mei Tingkatan 3 - 6
dan kemahiran Tingkatan 1 - 6
Perkembangan menghadapi • Teknik Menghadapi
Sahsiah peperiksaan Peperiksaan

• Program Kemahiran
Berfikir Aras Tinggi

Peningkatan • Mengenal pasti isu • Jom ke Sekolah Tingkatan 1- 6
Disiplin Diri murid di kelas dan • Program Ziarah Cakna
asrama

Pendidikan • Mendapatkan • Lawatan Kerjaya Tingkatan 4 - 6
Kerjaya gambaran sebenar
pendidikan di
IPTA/IPTS

Psikososial dan • Mendapatkan • Program Pengurusan Tingkatan 1- 6
Kesejahteraan pendedahan Stres
Mental kemahiran
mengurus tekanan

Jun

Pembangunan • Mengeratkan • Hari Permuafakatan Ibu Tingkatan 1 - 6
dan hubungan Bapa dan Guru
Perkembangan silaturrahim antara
Sahsiah pihak sekolah
dengan ibu bapa

• Memaklumkan
pencapaian murid

Peningkatan • Meningkatkan • Jati diri 2 Tingkatan 1 - 6
Disiplin Diri tanggungjawab 57

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

Bidang Objektif Program / Aktiviti Sasaran

Pendidikan murid terhadap diri
Kerjaya sendiri, keluarga,
masyarakat dan
negara

• Meningkatkan • Program Kerjaya Tingkatan 4 - 6
pengetahuan Revolusi Industri Tingkatan 4
murid mengenai
kerjaya bidang • Pentaksiran Psikometrik
Sains, Teknologi, Tingkatan 4
Kejuruteraan &
Matematik (STEM)

• Mendapatkan
deskripsi yang
tepat mengenai diri
murid

Psikososial dan • Memberi • Program Mentor Mentee Tingkatan 1- 6
Kesejahteraan pembugaran
Mental emosi kepada
murid

Julai

Pembangunan • Menghindari • Sentuhan Rohani/ Tingkatan 1- 6
dan
Perkembangan pergaulan bebas Program Benci Zina
Sahsiah
• Menghindari murid
daripada terjebak
dengan dosa
besar

• Meningkatkan
kemahiran murid
agar bijak memilih
rakan

Peningkatan • Meningkatkan • Sayangi Sekolah Tingkatan 1- 6
Disiplin Diri perasaan bangga
dan sayang
kepada sekolah

58

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

Bidang Objektif Program / Aktiviti Sasaran
Tingkatan 5 & 6
Pendidikan • Memberi maklumat • Program Career Path
Kerjaya Tingkatan 1- 6
terkini mengenai • Program Karnival

kerjaya Kerjaya

• Memberi
pendedahan
Program
Persediaan ke
Luar Negara
(A-Level, IB)

Psikososial dan • Mengenal pasti • Soal Selidik Saringan
Kesejahteraan murid yang Minda Sihat
Mental menghadapi
masalah
pengurusan
tekanan

Pembangunan • Meningkatkan Ogos Calon
dan motivasi • Sentuhan Gemilang SPM/STPM
Perkembangan
Sahsiah

Peningkatan • Meningkatkan • Kempen Cakna Adab Tingkatan 1-6
Disiplin Diri kesedaran
kepentingan
hormat
menghormati
dalam kalangan
warga sekolah

• Meningkatkan
kesedaran
menimba ilmu
pengetahuan

Pendidikan • Memberi • Program Career Path Calon SPM/
Kerjaya pendedahan cara STPM
menulis resume

59

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

Bidang Objektif Program / Aktiviti Sasaran
Tingkatan 1- 6
Psikososial dan • Memberi • Program Intervensi
Kesejahteraan bimbingan kepada Minda Sihat
Mental murid yang
memerlukan

September

Pembangunan • Mendidik dan • Program Kerjasama Tingkatan 3 - 4
dan meningkatkan dengan NGO (lawatan
Perkembangan kemahiran ke rumah anak yatim)
Sahsiah insaniah murid

Peningkatan • Meningkatkan • Sistem Merit Demerit Tingkatan 1- 6
Disiplin Diri disiplin murid di
sekolah dan
asrama

Pendidikan • Memberi • Program Mock Interview Tingkatan 5 - 6
Kerjaya pendedahan cara
menghadiri
temuduga

• Mendapatkan • Pentaksiran Psikometrik Tingkatan 3
deskripsi yang
tepat mengenai diri
murid

Psikososial dan • Memberi • Program Intervensi Tingkatan 1- 6
Kesejahteraan bimbingan kepada Minda Sihat
Mental murid yang
memerlukan
(berdasarkan
Saringan Minda
Sihat)

Oktober

Pembangunan • Menilai dan • Majlis Anugerah Sahsiah Tingkatan 1 - 6
dan memberi Cemerlang
Perkembangan penghargaan
Sahsiah

60

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

Bidang Objektif Program / Aktiviti Sasaran

Peningkatan kepada murid • Sambutan Bulan
Disiplin Diri
sahsiah cemerlang Kaunseling Kebangsaan

• Meningkatkan
motivasi murid

• Menjadi contoh
kepada murid lain

Pendidikan • Memberi • Taklimat Biasiswa/ Tingkatan 4 - 6
Kerjaya pendedahan Penajaan
tawaran biasiswa
yang boleh
dimohon selepas
SPM

Psikososial dan • Memberi restu • Majlis Restu Ilmu Calon SPM/
Kesejahteraan kepada calon STPM
Mental peperiksaan

• Mendidik murid • Lawatan/ gotong-royong Tingkatan 1-6
menyayangi dan
menghargai warga • Program Khidmat
emas Masyarakat

• Sambutan Hari Warga
Emas Sedunia (1
Oktober)

• Sambutan Hari
Kesihatan Mental
Sedunia (10 Oktober)

November

Pembangunan • Meningkatkan • Menyediakan Laporan Perkhidmatan
dan pengurusan Tahunan Bimbingan dan
Perkembangan Perkhidmatan Kaunseling
Sahsiah Bimbingan dan • Perancangan tahunan
kaunseling Perancangan Strategik

61

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

Bidang Objektif Program / Aktiviti Sasaran
Peningkatan
Disiplin Diri • Menganalisis • Pelan Taktikal
keberkesanan dan • Pelan Operasi
Pendidikan keperluan program • Takwim
Kerjaya
• Merancang
pelaksanaan
program tahunan

Psikososial dan • Mengemas kini fail
Kesejahteraan dan laporan
Mental perkhidmatan

Disember

Psikososial dan • Menyesuaikan • Perancangan Program Murid yang
Kesejahteraan murid dengan Minggu Silaturrahim baharu
Mental persekitaran (MSR) mendaftar
sekolah
menengah/SBP

PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PROGRAM/ AKTIVITI
BIMBINGAN DAN KAUNSELING

Objektif

Prosedur ini bertujuan memastikan pengurusan program dilaksanakan secara
terancang dan berkesan bagi mengukur pencapaian objektif program dan penyediaan
laporan dalam tempoh 30 hari setelah program selesai.

Definisi

• Program
Semua program atau aktiviti utama yang terkandung dalam Perancangan
Strategik dan Sasaran Kerja Tahunan (SKT) organisasi.

• Output
Hasil atau keluaran mengikut setiap sasaran yang telah ditetapkan.

• Outcome

62

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

Hasil pelaksanaan program dalam bentuk impak/ kesan kepada kumpulan
sasaran.

• Tindakan Susulan
Tindakan yang perlu diambil selepas diputuskan dalam mesyuarat/ selepas post-
mortem.

• Kajian Semula
Semakan semula untuk mengambil kira keperluan semasa/ keutamaan yang
ditetapkan.

• Kajian Impak
Perbandingan pencapaian objektif/ sasaran sebelum dan selepas program yang
dilaksanakan.

Tindakan

Perancangan

1. Menyediakan kertas kerja/ pelan tindakan yang mempunyai keperluan
minimum seperti berikut:
i. Tajuk
ii. Tarikh, masa, tempat
iii. Kumpulan sasaran
iv. Objektif
v. KPI (Indikator Output dan Outcome)
vi. Anggaran perbelanjaan
vii. Jawatankuasa program
viii. Strategi pelaksanaan/ jadual/ pengisian program

2. Menentukan kaedah pemantauan/ penilaian berdasarkan satu daripada kaedah
berikut:
i. Pelaporan jawatankuasa
ii. Instrumen
iii. Pengumpulan data
iv. Soal selidik
v. Temu bual
vi. Semakan dokumen

3. Mendapatkan kelulusan daripada Pengetua.

4. Melaksanakan mesyuarat/ perbincangan jawatankuasa.

63

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

Pelaksanaan

1. Melaksanakan program seperti yang telah dirancang.
2. Memastikan penglibatan penuh murid/ peserta.

Pemantauan dan Pengukuran

1. Melaksanakan pemantauan dan pengukuran bagi pelaksanaan program.
2. Menyediakan laporan program dalam tempoh 30 hari setelah program selesai.

Keberkesanan

1. Kajian semula

i. Menjalankan mesyuarat post-mortem untuk mengenal pasti kekuatan dan
kelemahan pelaksanaan program.

ii. Membuat tindakan susulan berdasarkan keputusan mesyuarat pasca nilai
(post-mortem).

2. Kajian impak

i. Melaksanakan kajian impak ke atas kumpulan sasar untuk melihat
keberkesanan pelaksanaan program.

ii. Membentangkan laporan kajian impak dalam mesyuarat pengurusan.
iii. Mengambil Tindakan/membuat penambahbaikan berdasarkan keputusan

mesyuarat.

SISTEM FAIL PERKHIDMATAN BIMBINGAN & KAUNSELING

Sistem Pengurusan Fail Perkhidmatan Bimbingan dan Kaunseling terbahagi
kepada empat jenis:

Bil Jenis Fail/ Folder Bilangan Fail/ Penyimpanan
Folder

1. Fail Pengurusan Mengikut keperluan Pejabat
sekolah

2. Folder Pengurusan 5 Unit atau Bilik
• Pengurusan Am mengikut keperluan Kaunseling
• Surat Pekeliling Ikhtisas

64

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

• Pendidikan, Kerjaya dan Latihan
• Program Pembangunan Murid
• Program Pembangunan Staf dan

Mesyuarat

3. Folder Bidang Mengikut keperluan Bilik
• Pembangunan dan Kaunseling
Perkembangan Sahsiah Diri
• Peningkatan Disiplin
• Pendidikan Kerjaya
• Psikososial dan Kesejahteraan
Mental
• Kajian Tindakan
• Program Khas
• Pentaksiran Psikometrik

4. Folder Rekod Sesi Bimbingan/ Mengikut keperluan Bilik
Kaunseling Kaunseling

Fail Pengurusan

Fail pengurusan digunakan untuk menyimpan salinan surat/ memo yang
dihantar dan diterima. Sistem rujukan yang digunakan adalah mengikut
ketetapan Arkib Negara dan merujuk kepada Daftar Fail Sekolah.

Fail pengurusan hendaklah disimpan di pejabat sekolah dan salinan surat
disimpan dalam folder pengurusan untuk memudahkan GBK membuat rujukan
pada bila-bila masa.

65

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

Pengurusan Am Kandungan Folder Pengurusan

Salinan surat rasmi berkaitan Unit Bimbingan dan
Kaunseling

Surat Pekeliling Salinan surat pekeliling ikhtisas/ surat siaran berkaitan
Ikhtisas Perkhidmatan Bimbingan dan Kaunseling yang
dikeluarkan oleh KPM, JPN dan PPD
Pendidikan, Kerjaya Salinan surat berkaitan pendidikan lanjutan, borang
dan Latihan permohonan, peluang Latihan, kerjaya dan tawaran
biasiswa
Program
Pembangunan Murid Salinan surat berkaitan program pembangunan murid
yang dikeluarkan oleh KPM, JPN dan PPD

Program Salinan surat program pembangunan staf yang berkaitan
Pembangunan Staf dengan GBK

Kandungan Folder Bidang

• Kertas kerja program
• Modul latihan
• Penilaian program
• Laporan penyelidikan
• Minit mesyuarat
• Senarai ahli jawatankuasa
• Pakej mata pelajaran

Kandungan Folder Sesi Bimbingan / Kaunseling

Sistem penyimpanan rekod sesi bimbingan/ kaunseling adalah mengikut
kesesuaian dan mematuhi etika kerahsiaan

66

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING
Pengurusan Kewangan

Sumber Kewangan Prosedur Pengurusan Kewangan
• Geran PerKapita • Menyediakan anggaran belanjawan mengurus

(PCG) Bimbingan tahunan
dan Kaunseling • Menyediakan kertas kerja cadangan program
• Sumbangan • Mendapatkan kelulusan cadangan program
PIBG • Menyediakan nota minta
• Lain-lain • Menyediakan rekod pendapatan dan
sumbangan
agensi perbelanjaan keseluruhan
• Mendapatkan borang daftar pembekal dan

penilaian prestasi pembekal
• Menyimpan rekod dan inventori

67

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING
PETIKAN

SURAT PEKELILING KEWANGAN BILANGAN 1 TAHUN 2021
PENGURUSAN KEWANGAN BAGI PERUNTUKAN BANTUAN PESEKOLAHAN

UMUM KEMENTERIAN PENDIDIKAN MALAYSIA
BAHAGIAN KEWANGAN

KEMENTERIAN PENDIDIKAN MALAYSIA
01 OKTOBER 2021

68

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

Garis Panduan Pengurusan Kewangan Peruntukan Bantuan Persekolahan Ke Sekolah
Berdasarkan Perkapita Dan Enrolmen Murid

Jadual 1: Maksud Belanja Bantuan Geran Per Kapita (PCG)

Bil Jenis PCG Maksud Perbelanjaan

C. Bantuan Per Kapita
Bukan Mata Murid

2. Bimbingan dan i. Pembelian inventori dan barang habis guna bagi
Kaunseling tujuan aktiviti bimbingan dan kaunseling.

ii. Pembelian bukur ujukan, ensiklopedia, perisian,
cakera padat dan lain-lain yang bersesuaian untuk
tujuan aktiviti bimbingan dan kaunseling.

iii. Program dan lawatan berunsurkan pendidikan yang
boleh memberi pengukuhan kepada proses
pengajaran dan pembelajaran samada semasa cuti
persekolahan atau hari persekolahan.

iv. Penyelenggaraan dan pembaikan inventori dan
harta modal yang digunakan untuk tujuan aktiviti
bimbingan dan kaunseling.

v. Bayaran perkhidmatan penceramah luar mengikut
kelayakan dalam peraturan-peraturan kewangan
yang sedang berkuatkuasa.

vi. Perolehan harta modal dibenarkan tetapi
hendaklah dibincangkan dan dipersetujui oleh
Ketua Bidang atau Ketua Panitia dan diluluskan
oleh Pentadbir Sekolah. Pembelian hendaklah
mematuhi peraturan di bawah:

● Sekolah Menengah: RM10,000 atau 30%
daripada keseluruhan peruntukan PCG Mata
Muridan dan PCG Bukan Mata Muridan (Tidak
termasuk komponen LPBT /LPK Sekolah).

● Perolehan /penggantian alat pendingin udara
tidak dibenarkan. Peruntukan bagi tujuan ini
hendaklah dipohon daripada Ketua PTJ
masing-masing.

69

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING
vii. Bagi
perolehan ICT, sekolah hendaklah mematuhi
tatacara Perolehan ICT yang berkuatkuasa.
viii. Perolehan harta modal yang melebihi kadar
yang ditetapkan perlu mendapat kelulusan
terlebih dahulu daripada Ketua Pusat
Tanggungjawab.

KADAR BANTUAN PER KAPITA (PCG)
Jenis Bantuan : Bimbingan dan Kaunseling

70

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

Contoh : BORANG ANGGARAN BELANJA MENGURUS
SEKOLAH MENENGAH SAINS………………………..

ANGGARAN BELANJA MENGURUS (ABM)
TAHUN : __________

UNIT : BIMBINGAN DAN KAUNSELING
ANGGARAN PERUNTUKAN : RM ________________

BIL PERKARA ANGGARAN CATATAN
PERBELANJAAN
1
2 (RM)
3
4
5
6
7
8
9
10

JUMLAH

Jumlah anggran perbelanjaan ialah: Ringgit Malaysia ……………………………………………

Disediakan oleh,

.............................................
()
Guru Bimbingan Kaunseling
SM Sains……………………

Tarikh:

71

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

Contoh : NOTA MINTA Rujukan : ...................................
Tarikh : ......................................
Kepada
Pengetua Jawatan : ...................................................
...........................................................................
Daripada : .........................................................

Permohonan Mendapatkan Bekalan Peralatan BagiTahun ................................................

Berhubung dengan perkara tersebut di atas, diharap dapat tuan meluluskan permohonan
mendapatkan bekalan seperti berikut :-

Bil Perihal Barang Kuantiti Anggaran Tarikh Catatan oleh
Harga Diperlukan Pengetua

Peruntukan: .............................................................
Subsisiari mata muridan: ............................................
Baki peruntukan semasa: .............................................
Sekian, terima kasih

Yang Benar, Permohonan di atas Diluluskan/ Tidak Diluluskan

T.T. Pemohon T.T Pelulus

................................................ ................................................
() ()
Tarikh: Tarikh:

72

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

BILIK BIMBINGAN DAN KAUNSELING

Bilik Bimbingan dan Kaunseling merupakan
salah satu ruang utama di sesebuah sekolah
menengah (Garis Panduan dan Peraturan
Bagi Perancangan Bangunan, 2015, Unit
Perancang Ekonomi, Jabatan Perdana
Menteri, halaman 26)

• Bilik Bimbingan dan • Pemilihan lokasi Bilik
Kaunseling hendaklah Bimbingan dan Kaunseling
disusun atur mengikut yang strategik menarik murid
standard yang ditetapkan untuk datang dan
KPM. mendapatkan perkhidmatan
yang disediakan.
• Pengurusan Bilik Bimbingan
dan Kaunseling yang baik • Bilik Bimbingan dan
penting bagi mewujudkan Kaunseling yang ideal
suasana yang kondusif dan dicadang ditempatkan di blok
selesa supaya sesi pentadbiran untuk
kaunseling dapat dijalankan memudahkan GBK mendapat
dengan lebih teraputik. maklumat terus dari pejabat/
pentadbir dan berinteraksi
• Suasana seperti ini boleh dengan ibu bapa/ penjaga
mempengaruhi klien untuk serta tetamu yang hadir ke
mendapat perkhidmatan sekolah.
kaunseling.

73

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

• Keluasan lantai maksimum Bilik • Aspek kebersihan dan
Bimbingan dan Kaunseling di keceriaan Bilik Bimbingan
SBP yang memiliki 900 orang Dan Kaunseling perlu
murid atau 30 bilik darjah ialah perhatian, antaranya ialah
90 meter persegi. Pelan lantai pemilihan warna yang sesuai,
Bilik Bimbingan dan Kaunseling susunan perabot dan hiasan
boleh dilihat di lampiran B. serta pengudaraan dan
pengcahayaan. Bilik yang
• Bilik Bimbingan dan Kaunseling kondusif boleh
perlu mempunyai bilik untuk mempengaruhi faktor
GBK, kaunseling individu, keselesaan dan emosi klien.
kaunseling kelompok, ruang
menunggu dan ruang pameran

Kaunter pendaftaran - tempat Bilik pentadbiran - ruang kerja
untuk pendaftaran dan GBK melakukan aktiviti
menetapkan temu janji antara pengurusan dan pentadbiran dan
klien dan GBK serta bagi klien perlu dilengkapi dengan set meja
mendapatkan info berkaitan kerja, komputer dan kemudahan
perkhidmatan kaunseling internet

Papan Informasi – Ruangan Bilik Kaunseling Individu - bilik
untuk mempamerkan sebarang untuk GBK melaksanakan sesi
informasi yang berkaitan sebagai kaunseling, latihan kerehatan/
rujukan murid atau warga gerak badan yang dapat
sekolah, khususnya berkaitan mengurangkan stres klien. Bilik ini
perkhidmatan yang disediakan juga berfungsi untuk menyimpan
oleh UBK fail dan rekod kaunseling murid.

Bilik Kaunseling Kelompok - Ruang Tamu – ruang menunggu
bilik sesi perbincangan/ untuk klien dan ibu apa/penjaga
mesyuarat/ perbengkelan tertutup serta tetamu.
antara guru, murid dan ibu bapa.
Bilik ini sesuai digunakan bagi 74
melaksanakan aktiviti kelompok
dan latihan Pembimbing Rakan
Sebaya.

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

Pelan Asas Bilik Bimbingan Dan Kaunseling
MODEL I

Kaunter 4 Bilik
3 Kaunseling
Individu I

1 Set setee Bilik
Kaunseling
2 Individu II
Bilik Kaunseling Kelompok
Pejabat Pengurusan / Ruang
/ Bilik Mesyuarat Kerja GBK

1 Rak Buku dan Bahan
Rujukan

2 Sudut Audio Visual

3 Komputer Murid 75
4 Papan Kenyataan

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

Pelan Asas Bilik Bimbingan Dan Kaunseling
MODELII

Kaunter 4 Bilik Kaunseling
3 Individu

Set setee Pejabat
1 Pengurusan /
Ruang Kerja
2
GBK

Bilik Kaunseling Kelompok
/ Bilik Mesyuarat

1 Rak Buku dan Bahan
Rujukan

2 Sudut Audio Visual

3 Komputer Murid

4 Papan Kenyataan 76

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

Bilik Kaunseling Kelompok Bilik Kaunseling Individu

Pintu Masuk Bilik Kaunseling Sudut Informasi

Ruang Tamu / Aktiviti
77

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

SISTEM e-PERKHIDMATAN KAUNSELING MURID (SePKM)

Sistem e-Perkhidmatan Kaunseling Murid (SePKM) mengandungi
rekod tugasan aktiviti kaunseling GBK pada setiap hari. SePKM ini
dibina untuk membantu memudahkan urusan GBK untuk merekod
tugasan yang dilaksanakan, merancang Perkhidmatan Bimbingan
dan Kaunseling di sekolah serta membantu GBK menyediakan
laporan impak Perkhidmatan Bimbingan dan Kaunseling berdasarkan
analisa data yang diperoleh. SePKM menggunakan format dalam
penulisan Buku Rekod Kaunseling.

OBJEKTIF

Merancang tindakan berdasarkan data dalam
sistem

Mengurus rekod perkhidmatan bimbingan dan
kaunseling serta melaksanakan tindakan susulan
dengan efisien dan sistematik

Membolehkan data perkhidmatan dianalisis dan
data impak perkhidmatan bimbingan dan
kaunseling didokumentasi dengan sistematik

Memudahkan GBK mengakses rekod
perkhidmatan bimbingan dan kaunseling dan
maklumat murid

78

UNIT 5 : PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN PERKHIDMATAN BIMBINGAN DAN KAUNSELING

Dokumen Rujukan

BIL ITEM NO
1 Biodata Guru Bimbingan dan Kaunseling RUJUKAN
2 Borang Khidmat Bimbingan/ Kaunseling Individu
3 Borang Khidmat Bimbingan/ Kaunseling Kelompok BK01
4 BorangTemujanji Sesi Bimbingan/ Kaunseling BK03
5 Borang Rujukan Perkhidmatan Bimbingan dan Kaunseling BK04
6 Borang Rujukan Murid oleh Guru Bimbingan dan Kaunseling BK05
7 Borang Rekod Bimbingan/ Kaunseling Individu BK06
8 Borang Rekod Bimbingan/ Kaunseling Kelompok BK07
9 Rekod Daftar Sesi Bimbingan/ Kaunseling Individu BK08
10 Rekod Daftar Sesi Bimbingan/ Kaunseling Kelompok BK09
11 Laporan Perkhidmatan Bimbingan dan Kaunseling Sekolah BK10
12 Borang Maklumat Keahlian Pembimbing Rakan Sebaya (PRS) BK11
13 Rekod Kunjungan ke Bilik Bimbingan dan Kaunseling BK12(L4)
14 Rekod Lawatan ke Rumah Murid BK13
15 Rekod Konsultasi Keibubapaan BK14
16 Jejak Lepasan SPM / STPM BK15
17 Aku Janji SPM BK16
18 Laporan Aktiviti /Program BK17
19 Rekod Aktiviti Perkhidmatan Bimbingan dan Kaunseling Sekolah BK18
20 Borang Pengesahan Kehadiran Sesi Bimbingan/Kaunseling BK21
21 Senarai Semak Program Keperluan Murid BK22
22 Senarai Semak Keperluan Program Keibubapaan BK23
23 Borang Soal Selidik Masalah Murid SS01
SS02
SS03

e-PROFIL MURID

e-Profil Murid merupakan suatu dokumen penyertaan dan pencapaian murid SBP.
e-Profil Murid akan menyimpan rekod setiap pelibatan, pencapaian dan kejayaan
dalam kurikulum dan kokurikulum sepanjang murid berada di SBP. Dokumen ini
membolehkan GBK dan pihak sekolah memantau perkembangan murid dan
melaksanakan program pengukuhan atau pemulihan bagi membantu murid
mengembangkan potensi dan keupayaan mereka.

79

UNIT 6 : KEMAHIRAN KAUNSELING ALTERNATIF

UNIT 6

KEMAHIRAN KAUNSELING
ALTERNATIF

UNIT 6 : KEMAHIRAN KAUNSELING ALTERNATIF

PERKHIDMATAN TELE-SOKONGAN PSIKOSOSIAL/ PSIKOLOGI

Sesi bimbingan dan kaunseling dengan murid perlu diadakan dari semasa ke semasa
bagi membantu murid mengikuti pembelajaran di SBP dengan tenang, bermotivasi dan
tanpa rasa tertekan. Namun, pandemik Covid-19 menyebabkan sesi bimbingan dan
kaunseling tidak dapat dilaksanakan secara bersemuka sehingga memberi kesan kepada
GBK untuk membantu murid yang menghadapi masalah kesihatan mental dan emosi.
Oleh itu, KPM mengambil inisiatif memperkenalkan perkhidmatan kaunseling secara
dalam talian iaitu Tele-Sokongan Psikososial/Psikologi dan bimbingan dalam talian.
Perkhidmatan ini memfokuskan kepada kaedah infografik dan program bimbingan dan
kaunseling secara dalam talian.

Kaedah Infografik
- mengandungi visualisasi data bagi membantu

memudahkan penyampaian maklumat

Infografik Statik
- info yang dipamerkan secara visual, audio atau video bergerak dan statik
- boleh menggunakan aplikasi dengan format Design infografik statik
- boleh ubah suai isi kandungan dengan menggunakan aplikasi lain
- maklumat lebih mudah disediakan dan difahami murid

Contoh 1 : Infografik Statik
80

UNIT 6 : KEMAHIRAN KAUNSELING ALTERNATIF

Infografik Animasi
- menyampaikan pesanan melalui muzik atau voice menggunakan

visual dan audio secara 2D atau 3D yang memberi kesan menarik
dan efektif
- boleh menggunakan pelbagai aplikasi seperti capcut, zepeto,
kinemaster
- boleh menyebar bahan melalui media sosial seperti Tiktok yang
menarik murid untuk mengikuti bahan yang dikongsi

Contoh 2 : Infografik Animasi

Infografik Interaktif
- memerlukan kolaborasi antara developer dan programmer infografik
- menggalakkan pelibatan aktif murid untuk mengambil bahagian semasa sesi

kaunseling seperti memberi respons, membuat tugasan dan menjawab soalan

81

UNIT 6 : KEMAHIRAN KAUNSELING ALTERNATIF

BIMBINGAN DALAM TALIAN

Sesi bimbingan secara dalam talian dilaksanakan dalam tempoh pandemik COVID-19
terutama semasa murid berada di rumah dalam tempoh PKP. Sesi bimbingan ini
dilaksanakan menggunakan aplikasi Whatsapp, Telegram, panggilan video, Zoom,
Google Meet, Webex, dan sebagainya. Semasa mengendalikan program ini, GBK perlu
mengendalikan aspek teknikal dan mengadakan sesi yang interaktif bagi memastikan
perhubungan dua hala terjalin, murid aktif dan sesi dapat dilaksanakan dengan lancar.

KEMAHIRAN ASAS GRAFOLOGI

Grafologi ialah analisis tulisan tangan hasil penelitian yang digunakan untuk
menggambarkan keperibadian seseorang. Ujian grafologi dapat membantu profesional
bidang kaunseling dan psikologi mengenali personaliti klien. Klien yang mengalami
gangguan emosi seperti sedih dan marah boleh meluahkan perasaan melalui penulisan
dan berdasarkan tulisan GBK boleh menganalisa tulisan dan membantu klien. Tulisan
tangan mendedahkan personaliti penulis dan dapat membantu klien mengenal pasti
kekurangan diri dan berusaha mengubah diri supaya menjadi lebih baik. Tulisan tangan
juga boleh memberi latihan kepada kemahiran berfikir klien.

Melalui analisis tulisan tangan, GBK boleh mendapat maklumat klien:
i) peristiwa masa silam, sekarang dan masa hadapan
ii) tahap motivasi diri
iii) manifestasi diri dan emosi
iv) hubungan sosial
v) harga diri
vi) tahap tenaga dan kesihatan
vii) cara berfikir
viii) peribadi
ix) kepantasan berfikir dan bertindak

82

UNIT 6 : KEMAHIRAN KAUNSELING ALTERNATIF

Rajah 2 : Contoh tulisan tangan

Analisis berdasarkan Rajah 2 menunjukkan klien menghadapi tekanan pada tahap
sederhana, mempunyai sikap positif, boleh menguruskan emosi serta boleh
menyesuaikan diri dengan suasana baru. Klien mempunyai tahap kesihatan yang baik,
mampu menghadapi tekanan serta cenderung untuk mencapai kejayaan.
Arah tulisan huruf ke kanan menjelaskan klien boleh bersosial dan menjalinkan hubungan
baik dan mudah simpati dengan orang lain. Garis asas menaik menjelaskan klien ceria,
bercita-cita, optimis, mengambil tindakan yang pantas dan tidak mudah patah semangat
untuk berjaya.

ART THERAPY

Art Therapy (Terapi Seni) adalah gabungan seni dan psikologi yang mengenengahkan
ciri-ciri utama setiap bidang dan membentuk entiti tersendiri (Vicks, 2003). Terapi ini
merupakan satu terapi yang sesuai sebagai seni persembahan murid untuk meluahkan
perasaan dan jiwa. Beberapa jenis kemahiran Art Therapy yang boleh digunakan oleh
GBK ialah lukisan, permainan, terapi muzik, psychodrama, photo therapy, menari/ terapi
pergerakan (dance/ movement therapy), bibliotherapy dan expressive art therapy.
Seni yang dipersembahkan mempunyai maksud yang tersirat. Oleh itu, GBK perlu mahir
dan dapat menginterpretasi lukisan yang dihasilkan. Terapi ini mampu menzahirkan
pengalaman konflik diri murid yang boleh digunakan oleh GBK untuk membantu

83