หนังสือ พว

ั
ื
ข้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัต ิ ข้นส่อสารและนาเสนอ ข้นประเมินเพ่อเพ่มคุณค่า
ั
�
ื
ิ
ั
Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating
เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก
asean
Step 2 ขั้นคิดวิเคราะห์
และสรุปความรู้
ุ
๑๑. นักเรียนแต่ละกล่มร่วมกันวิเคราะห ์
ำ
รายการเคร่องดื่มท่ทาได้จากพืช ผัก
ี
ื
ี
• ภาชนะใส่เครื่องดื่ม หรือผลไม้ท่มีมากในท้องถิ่น รวมถึง
วิธีการเตรียมวัตถุดิบ ส่วนผสม และ
ี
วัสดุ อุปกรณท่ใช้ในการเตรียม
์
ประกอบ จด ตกแต่ง และบรการ
ิ
ั
เครื่องดื่ม
ถ้วยกระเบื้องมีหู แก้วใสมีก้านและไม่มีก้าน อ่างแก้ว เหยือกแก้ว
๑๒. นักเรียนแต่ละกล่มร่วมกันวิเคราะห ์
ุ
• จานรองแก้วและอุปกรณ์รองแก้ว
ั
ข้นตอนการเตรียม ประกอบ จัด
ื
ตกแต่ง และบริการเคร่องดื่มเป็น
แผนภาพความคิด



จานรองแก้ว อุปกรณ์รองแก้ว

• ทัพพีตักเครื่องดื่มและอุปกรณ์คนเครื่องดื่ม















ทัพพีตักเครื่องดื่ม อุปกรณ์คนเครื่องดื่ม



33




ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
การใช้อุปกรณ์ในการทำาเครื่องดื่มอย่างประหยัดตรงกับข้อใด

๑ ใช้อุปกรณ์ให้น้อยที่สุด
๒ ยืมอุปกรณ์ของเพื่อนบ้านมาใช้

๓ ใช้อุปกรณ์ราคาถูกที่หาซื้อได้ง่าย
๔ ใช้อุปกรณ์ให้เหมาะกับงาน และเก็บอย่างถูกวิธี

(เฉลย ๔ เหตุผล เป็นการยืดอายุการใช้งานอุปกรณ์ และสามารถหยิบใช้ได้สะดวก)


33 สุดยอดคู่มือคร ู

ั
ข้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
ั
GPAS 5 Steps
Gathering Processing
ี
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
Step 2 ขั้นคิดวิเคราะห์

และสรุปความรู้ ๕. ขั้นตอนการเตรียม ประกอบ จัด ตกแต่ง และบริการเครื่องดื่ม
ื
ื
การเตรียม ประกอบ จัด ตกแต่ง และบริการเคร่องด่มทุกชนิดให้มีประสิทธิภาพ ประหยัด
๑๓. นักเรียนร่วมกันสรุปความร้เร่อง ค่าใช้จ่าย ประหยัดเวลา ประหยัดแรงงาน และได้ผลงานที่มีคุณภาพ ควรปฏิบัติตามขั้นตอนต่อไปนี้
ื
ู
การเตรียม ประกอบ จัด ตกแต่ง ๓. ข้นประเมินผลงาน เป็นข้นตอนการวิเคราะห์ผลงานว่ามีข้อบกพร่องหรือไม ่
ั
ั
ื
และบริการเคร่องดื่มเป็นความคิด อย่างไร และหาแนวทางปรับปรุงแก้ไขให้ดีขึ้นในการทำางานครั้งต่อไป
รวบยอด ๒. ข้นปฏิบัติงาน เป็นข้นตอนการลงมือเตรียม ประกอบ จัด ตกแต่ง และ
ั
ั
• การเตรียม ประกอบ จัด ตกแต่ง บริการเครื่องดื่มตามที่วางแผนไว้
ื
และบริการเคร่องดื่มอย่างมี ๑. ข้นวางแผน เป็นข้นตอนการศึกษาตารับเคร่องด่มท่จะทาจากแหล่งเรียนร้ต่าง ๆ
ำ
ื
ี
ื
ั
ำ
ู
ั
่
ี
ประสิทธิภาพและได้ผลงานทมี แล้วนาข้อมูลมาวิเคราะห์และวางแผนเก่ยวกับการเตรียม ประกอบ จัด ตกแต่ง
ี
ำ
ำ
คุณภาพต้องทาอย่างมีหลักการ และบริการเครื่องดื่มดังกล่าว เพื่อเป็นแนวทางในการทำางาน
ตามขั้นตอนที่ถูกต้อง
๑๔. นักเรียนคิดประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า อนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
ิ
ิ
่
ึ
ี
โดยคดพฤตกรรมทแสดงถงการม ี เปลือกของผลไม้และเศษพืชผักต่าง ๆ สามารถนามาหมักรวมกันเป็นป๋ย หรือทานาหมักชีวภาพ
ำ
ุ
้ำ
ำ
ำ
ความม่งม่นในการเตรียม ประกอบ สำาหรับรดต้นพืชได้ โดยไม่ต้องทิ้งให้เป็นขยะ
ั
ุ
ื
จัด ตกแต่ง และบริการเครื่องด่ม
ที่ควรนำาไปเป็นแบบอย่าง เว็บไซต์แนะนำา
๑๕. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวางแผน ตำารับเครื่องดื่มต่าง ๆ
การเตรียม ประกอบ จัด ตกแต่ง และ http://www.archeep.com/drink/drink_index.htm
ื
บริการเคร่องดื่มจากพืชในท้องถิ่น
ี
ให้มีประสิทธิภาพและได้ผลงานท่มี อาชีพน่ารู้
คุณภาพ นักวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ เป็นอาชีพท่ทางานเก่ยวกับการค้นคว้าสร้างผลิตภัณฑ์ใหม ๆ
์
ำ
ี
่
ี
หรือพัฒนาผลิตภัณฑ์เดิมที่มีอยู่ให้มีคุณลักษณะที่ดีขึ้น หรือตรงกับความต้องการของผู้บริโภคมากขึ้น
ุ
ำ
ึ
อาจทาได้โดยการเพ่มรสชาติให้หลากหลายข้น การปรับขนาดให้เหมาะสมกับกล่มเป้าหมาย ตลอดจน
ิ
การปรับปรุงบรรจุภัณฑ์ให้มีความทันสมัยและสามารถปกป้องสินค้าได้ดีขึ้น
34









สุดยอดคู่มือคร 34
ู

ื
�
ั
ข้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัต ิ ข้นส่อสารและนาเสนอ ข้นประเมินเพ่อเพ่มคุณค่า
ั
ั
ื
ิ
Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating
เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก
asean
Step 3 และสรุปความรู้
ขั้นปฏิบัติ
หลังการปฏิบัติ
นํ้าขิง
ุ
๑๖. นักเรียนแต่ละกล่มจับสลาก เพ่อเลือก
ื
ส่วนผสม ทำาเครื่องดื่ม กลุ่มละ ๑ ชนิด ดังนี้
ขิงแก่ ๓๐๐ กรัม • น้าขิง
ำ
น ำ้าตาลทรายแดง ๑ ถ้วยตวง • น้าฝรั่ง
๒
ำ
น ำ้าสะอาด ๔ ถ้วยตวง
• น้าฟักทอง
ำ
• น้าผลไม้ผสมสมุนไพร
ำ
ำ
อุปกรณ์ ๑๗. นักเรียนกลุ่มน้าขิงเตรียมส่วนผสม
ำ
กะละมังพลาสติก มีด เขียง ค้อนทุบขิง หม้อต้ม กระชอน ทัพพี แก้วใสมีก้าน ถ้วยแก้วหรือ และอุปกรณ์ จากนั้นลงมือทานำ้าขิง
ถ้วยกระเบื้องมีจานรอง ช้อนตวง ถ้วยตวงของแห้ง ถ้วยตวงของเหลว
จัด ตกแต่งสำาหรับบริการให้เรียบร้อย
วิธีทํา
๑. ล้างขิงให้สะอาด ปอกเปลือกออก ล้างอีกครั้ง ทุบพอแตก
๒. ใส่น้าลงในหม้อ แล้วต้งไฟ ต้มน้าให้เดือด ใส่ขิงลงต้ม ๓-๔ นาท กรองเอากากออก ต้งไฟ
ั
ั
ี
ำ
ำ
ำ
ำ
อีกครั้ง ใส่น้าตาลทรายแดง พอน้าตาลละลายจึงยกลง
การจัดและตกแต่ง
ิ
ำ
ตักน้าขิงร้อนใส่ถ้วยกระเบ้องมีหูและจานรอง สำาหรับน้าขิงเย็น ห่นขิงอ่อนเป็นช้นบาง ๆ เล็ก ๆ
ื
ำ
ั
ี
๕-๖ ชิ้น ใส่ไว้ก้นแก้วใส หรือตัดขิงเป็นรูปร่างต่าง ๆ เสียบไว้ปากแก้ว ตักน้าขิงท่เย็นแล้ว
ำ
ำ
ใส่ลงไปครึ่งแก้วและเหลือที่ไว้ใส่น้าแข็ง
การบริการ
๓
ื
บริการนำ้าขิงร้อนใส่ถ้วยกระเบ้องมีหูและจานรองไม่เกิน ของถ้วย ทันทีท่ต้มเสร็จ บริการ
ี
๔
ึ
ำ
ี
ิ
น้าขิงเย็นโดยใส่น้าแข็งลงไปในแก้วใสท่มีช้นขิงและน้าขิงคร่งแก้ว โดยใส่ให้น้าและน้าแข็ง
ำ
ำ
ำ
ำ
๓
ั
รวมกันแล้วไม่เกิน ของแก้ว แล้วใส่หลอดดูด จากน้นวางแก้วน้าขิงเย็นบนอุปกรณ์รองแก้ว
ำ
๔
เพื่อบริการ
35










35 สุดยอดคู่มือคร ู

ข้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
ั
ั
GPAS 5 Steps
Gathering Processing
ี
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
Step 3 และสรุปความรู้
ขั้นปฏิบัติ

หลังการปฏิบัติ
นํ้าฝรั่ง
ั
ุ
๑๘. นักเรียนกล่มน้าฝร่งเตรียมส่วนผสม ส่วนผสม
ำ
และอุปกรณ์ จากนั้นลงมือทานำ้าฝร่ง ฝรั่งแก่จัดหั่นเป็นชิ้นเล็ก ๆ ๒ ถ้วยตวง
ำ
ั
ำ
จัด ตกแต่งสาหรับบริการให้เรียบร้อย น ำ้าตาลทรายขาว ๑ ถ้วยตวง
น ำ้าต้มสุก ๕ ถ้วยตวง
เกลือป่น ๑ ช้อนชา
๒
อุปกรณ์

ำ
เครื่องปั่นน้าผลไม้ ผ้าขาวบาง ถ้วยตวงของแห้ง ถ้วยตวงของเหลว ช้อนตวง กะละมัง มีด เขียง
ทัพพี อ่างผสม หม้อต้ม
วิธีทํา

๑. ล้างฝรั่งแล้วหั่นเป็นชิ้นเล็ก ๆ ให้ได้ ๒ ถ้วยตวง นำาไปปั่นกับน้าต้มสุก ๔ ถ้วยตวงจนละเอียด
ำ
กรองเอากากฝรั่งออกด้วยผ้าขาวบาง
ำ
๒. ทำาน้าเชื่อมโดยผสมน้าตาลทรายขาว ๑ ถ้วยตวงกับน้าต้มสุก ๑ ถ้วยตวง ยกตั้งไฟ พอน้าตาล
ำ
ำ
ำ
ละลายยกลงพักไว้ให้เย็น
ำ
๓. ผสมน้าฝรั่งที่กรองเอากากออกแล้วกับน้าเชื่อม เติมเกลือป่นเล็กน้อยคนพอเข้ากันดี
ำ
การจัดและตกแต่ง
ำ
ตักน้าฝรั่งใส่แก้วใสมีก้านครึ่งแก้ว แล้วหั่นฝรั่งเป็นเสี้ยวเล็ก ๆ โดยไม่ต้องปอกเปลือก แล้วเสียบ
ไว้ปากแก้ว หรือตกแต่งด้วยดอกกล้วยไม้สีม่วงที่ล้างสะอาด แล้ววางบนปากแก้ว
การบริการ
๓
ำ
ำ
ั
ั
ำ
ำ
ตักน้าฝร่งใส่แก้ว แล้วใส่น้าแข็ง โดยให้น้าฝร่งและน้าแข็งรวมกันไม่เกิน ของแก้ว แล้วใส ่
๔
หลอดดูด จากนั้นวางแก้วน้าฝรั่งบนอุปกรณ์รองแก้วเพื่อบริการ
ำ

36






















สุดยอดคู่มือคร 36
ู

ั
ข้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัต ิ ข้นส่อสารและนาเสนอ ข้นประเมินเพ่อเพ่มคุณค่า
ิ
ื
ื
ั
ั
�
Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating
เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก
asean
Step 3 และสรุปความรู้
ขั้นปฏิบัติ
หลังการปฏิบัติ
นํ้าฟักทอง
ุ
๑๙. นักเรียนกล่มนำ้าฟักทองเตรียม
ส่วนผสม ส่วนผสมและอุปกรณ์ จากนั้น
๑
ำ
ำ
เนื้อฟักทองหั่น ๑ ถ้วยตวง ลงมือทาน้าฟักทอง จัด ตกแต่งสำาหรับ
๒
น ำ้าตาลทราย ๑ ถ้วยตวง บริการให้เรียบร้อย
๒
เกลือป่น ๑ ช้อนชา
น ำ้าต้มสุก ๔ ถ้วยตวง


อุปกรณ์
ำ
เครื่องปั่นน้าผลไม้ ลังถึง ช้อนตวง ถ้วยตวงของแห้ง ถ้วยตวงของเหลว หม้อต้ม กะละมัง ทัพพี
พิมพ์กดผัก ผลไม้รูปต่าง ๆ
วิธีทํา
๑
ำ
๑. ล้างฟักทองให้สะอาด น่งให้สุก แล้วขูดเอาแต่เน้อให้ได ๑ ถ้วยตวง ปั่นกับน้าต้มสุก
ื
ึ
้
๒
๔ ถ้วยตวง จนละเอียด
ี
ำ
ำ
๒. เทน้าฟักทองใส่หม้อ ยกต้งไฟอ่อน ๆ เติมน้าตาลทรายและเกลือป่น เค่ยวจนน้าตาลทราย
ำ
ั
ละลาย พอเดือดยกลงพักไว้ให้เย็น
การจัดและตกแต่ง
ื
ำ
ตักน้าฟักทองร้อนใส่ถ้วยกระเบ้องมีหูและจานรอง สำาหรับน้าฟักทองเย็น ตักใส่แก้วใสเพียง
ำ
๑
ครึ่งแก้ว จากนั้นตัดเนื้อฟักทองหนาประมาณ นิ้ว ใช้พิมพ์กดรูปต่าง ๆ ที่ต้องการแล้วนำาไปเสียบไว้
๒
ปากแก้ว
การบริการ
๓
บริการน้าฟักทองร้อนทันทีที่ต้มเสร็จใหม่ ๆ โดยตักใส่ถ้วยกระเบื้องมีหูและจานรองไม่เกิน
ำ
๔
๓
ของถ้วย การบริการน้าฟักทองเย็น เติมน้าแข็งบดละเอียดให้น้ากับน้าแข็งรวมกันแล้วไม่เกิน
ำ
ำ
ำ
ำ
๔
ำ
ของแก้ว แล้วใส่หลอดดูด จากนั้นวางแก้วน้าฟักทองเย็นบนอุปกรณ์รองแก้วเพื่อบริการ
37
















37 สุดยอดคู่มือคร ู

ั
ข้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
ั
GPAS 5 Steps
Gathering Processing
ี
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
Step 3 และสรุปความรู้
ขั้นปฏิบัติ
หลังการปฏิบัติ
นํ้าผลไม้ผสมสมุนไพร

ุ
ำ
๒๐. นักเรียนกล่มน้าผลไม้ผสมสมุนไพร
เตรียมส่วนผสมและอุปกรณ์ จากนั้น ส่วนผสม ๑ ถ้วยตวง
ำ้ามะนาว

น
ลงมือทานำ้าผลไม้ผสมสมุนไพร น ำ้าส้มคั้น ๔ ถ้วยตวง
ำ
๑
จัด ตกแต่งสำาหรับบริการให้เรียบร้อย น ำ้าตะไคร้ ๒ ถ้วยตวง
๑
๒๑. นักเรียนแต่ละกลุ่มบันทึกผลลงใน น ำ้าสับปะรด ๒ ถ้วยตวง
๑
๒
๑
แบบบันทึก แล้วร่วมกันประเมิน น ำ้าขิง ๒ ถ้วยตวง
ื
ผลงานในด้านรสชาติเคร่องดื่ม น ำ้าตาลทราย ๓ ถ้วยตวง
๔
๑
ั
ความสวยงามเหมาะสมในการจด น ำ้าสะอาด ๒ ถ้วยตวง
ตกแต่งเครื่องดื่ม อุปกรณ์
ตัวอย่างแบบบันทึก กะละมังพลาสติก กระชอน ผ้าขาวบาง ค้อนทุบขิงและตะไคร ถ้วยตวงของแห้ง ถ้วยตวงของเหลว
้
หม้อต้ม อ่างแก้ว
๑. เครื่องดื่มที่เลือกทำาคืออะไร
ำ
(น้าฝรั่ง) วิธีทํา
๑. ทำาน้าเช่อมโดยผสมน้าตาลทรายกับน้าสะอาด ต้งไฟพอน้าตาลละลายและเดือด ยกลง
๒. ผลงานเครื่องดื่มเป็นอย่างไร พักไว้ให้เย็น ำ ื ำ ำ ั ำ
(รสชาติอร่อย) ๒. คั้นน้ามะนาว น้าส้ม น้าสับปะรด และต้มน้าตะไคร้ น้าขิงให้ได้ตามปริมาณในตำารับ
ำ
ำ
ำ
ำ
ำ
๓. นักเรียนพบปัญหาในการปฏิบัติงาน ๓. ผสมน้าเชื่อมกับน้ามะนาว น้าส้มคั้น น้าสับปะรด น้าตะไคร้ และน้าขิง เข้าด้วยกัน
ำ
ำ
ำ
ำ
ำ
ำ
หรือไม่ ถ้าพบ นักเรียนแก้ปัญหา การจัดและตกแต่ง
นั้นอย่างไร เทน้าผลไม้ผสมสมุนไพรใส่อ่างแก้ว ฝานมะนาวตามขวางเป็นชิ้นบาง ๆ หั่นขิง และสับปะรดเป็น
ำ
ี
่
ำ
(-) ส่เหล่ยมลูกเต๋าเล็ก เติมลงไปในอ่างน้าผลไม้ผสมสมุนไพร และลอยหน้าด้วยใบสะระแหน ๑ ช่อ
ี
๔. นักเรียนประหยัดทรัพยากรในการ ข้างอ่างแก้ววางแก้วเปล่าไว้ด้านนอกอีกชั้นหนึ่ง แล้วตกแต่งด้วยเถาพวงชมพูหรือดอกไม้ตามชอบ
ทำางานอย่างไร การบริการ
ำ
ำ
ำ
(ไม่ใช้แก้วกระดาษในการบรรจุ) เติมน้าแข็งก้อนใหญ่ลงในอ่างน้าผลไม้ผสมสมุนไพร ตักน้าผลไม้ผสมสมุนไพรใส่แก้ววางในถาด
๕. นักเรียนจะนำาความรู้เรื่องการทำา เพื่อบริการหรือให้ผู้ดื่มตักเอง
เครื่องดื่มไปใช้ประโยชน์อย่างไร
38
(นำาไปทำาเครื่องดื่ม
ในงานปีใหม่ของโรงเรียน)
Step 4 Step 5 ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า
บริการสังคม
ิ
ี
๒๒. นักเรียนร่วมกันสรุปส่งท่เข้าใจเป็น ขั้นสื่อสารและนาเสนอ และจิตสาธารณะ
�
ความรู้ร่วมกัน ดังนี้
ุ
• การเตรียม ประกอบ จัด ตกแต่ง ๒๓. นักเรียนแต่ละกล่มนำาเสนอผลงาน ๒๔. นักเรียนเตรียม ประกอบ จัด ตกแต่ง
ุ
ื
ื
ั
ื
และบริการเคร่องดื่มให้มีคุณภาพ เคร่องดื่มของกล่มตนเองหน้าช้นเรียน และบริการเคร่องดื่มให้สมาชิก
ื
่
ำ
็
และมีประสิทธิภาพต้องทาอย่าง และแสดงความคิดเหนเพอขยาย ในครอบครัวดื่ม หรือช่วยเตรียม
มีหลักการ ตามขั้นตอนที่ถูกต้อง ความรู้ ประกอบ จัด ตกแต่ง และบริการ
เคร่องดื่มในงานจัดเลี้ยง งานทาบุญ
ื
ำ
สุดยอดคู่มือคร 38 ในชุมชน
ู

ื
ั
ข้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัต ิ ข้นส่อสารและนาเสนอ ข้นประเมินเพ่อเพ่มคุณค่า
ั
�
ื
ั
ิ
Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating
เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก
asean
แนวค�าตอบ
ื
สรุปความรู้ ๑. เป็นอาหารที่ดื่มง่าย เมื่อด่มแล้วร่างกาย
สามารถนำาไปใช้ประโยชน์ได้ทันที ทำาให้
ี
ื
ื
การเตรียม ประกอบ จัด ตกแต่ง และบริการเคร่องด่มอย่างมีประสิทธิภาพและได้ผลงานท่มีคุณภาพ
ต้องทำาอย่างมีหลักการ ตามขั้นตอนที่ถูกต้อง ร่างกายสดชื่น
๒. เครื่องด่มประเภทนม เพราะให้สารอาหาร
ื
คำาถามพัฒนากระบวนการคิด ท่เป็นโปรตีน แคลเซียม วิตามินต่าง ๆ
ี
รวมถึงเกลือแร่
๑. เครื่องดื่มมีความสำาคัญต่อมนุษย์อย่างไร
๒. เครื่องดื่มชนิดใดมีประโยชน์มากที่สุด เพราะอะไร ๓. เลือกใช้ส่วนผสม วัตถุดิบที่มีคุณภาพ
๓. การเตรียมเครื่องดื่มมีแนวทางอย่างไร ราคาถูก รสชาติดี นำามาล้างทำาความ
๔. อุปกรณ์ชนิดใดช่วยอำานวยความสะดวกในการทำานำ้าผลไม้ สะอาด เมื่อปอกเปลือกแล้วควรทำา
๕. เพราะเหตุใดจึงควรใช้นำ้าเชื่อมผสมในนำ้าผลไม้คั้นสดแทนนำ้าตาลทรายกับนำ้า
๖. ถ้าสภาพอากาศร้อนควรทำาเครื่องดื่มอะไรจึงจะเหมาะสม เครื่องดื่มทันที และมีการตวงส่วนผสม
๗. เพราะเหตุใดนำ้าผลไม้ปั่นจึงต้องใส่แก้วใส ทุกครั้ง
๘. การตกแต่งอ่างเครื่องดื่มผสมให้สวยงามมีวิธีการอย่างไร ๔. เครื่องปั่นน้าผลไม้ ค้อนทุบขิง-ตะไคร้
ำ
๙. การบริการเครื่องดื่มแบบมืออาชีพต้องทำาอย่างไร
๑๐. เพราะเหตุใดการบริการเครื่องดื่มเย็นต้องเทเครื่องดื่มเพียงครึ่งแก้ว พิมพ์กดผัก ผลไม้เป็นรูปต่าง ๆ
๕. เพื่อเป็นการประหยัดเวลาและแรงงาน
กิจกรรมสร้างทักษะชีวิตและอาชีพ
ในการทำา
ำ
ำ
ื
๑. นักเรียนคิดค้นตำารับเครื่องดื่มขึ้นมาใหม่ ทดลองทำา แล้วนำามาให้ครูและเพื่อนในห้องร่วมกัน ๖. เครื่องด่มเย็นใส่น้าแข็ง เช่น น้าผลไม้ปั่น
ประเมินผลงาน ๗. เพ่อให้เห็นสีสันท่น่ารับประทานของ
ี
ื
๒. นักเรียนแบ่งกลุ่มร่วมกันสืบค้นตำารับเครื่องดื่มให้ได้มากที่สุดจากแหล่งเรียนรู้ต่าง ๆ แล้ว
ำ
รวบรวมจัดทำาเป็นเล่ม พร้อมมีภาพประกอบ น้าผลไม้
๓. นักเรียนแบ่งกลุ่มร่วมกันเตรียม ประกอบ จัด ตกแต่ง และบริการเครื่องดื่มที่ทำาจากพืชผัก ๘. ตกแต่งด้วยผลไม้เนื้อแข็งหลายสี
ผลไม้ที่ปลูกมากในท้องถิ่น กลุ่มละ ๑ ชนิด พร้อมทั้งนำาเสนอตำารับและประโยชน์ของเครื่องดื่ม หั่นเป็นสี่เหลี่ยมลูกเต๋าใส่ลงในอ่าง
ที่นักเรียนเลือกมานำาเสนอ
แล้ววางเถาพวงชมพูโดยรอบ
สร้างเสริมความเป็นอยู่อย่างพอเพียง ๙. รักษาความสะอาด คำานึงถึงการจัดวาง
เครื่องดื่ม คำานึงถึงอุณหภูมิและรสชาติ
ื
ำ
ื
ื
ิ
ำ
หากเรานาผลไม้ท่มีอย่ในท้องถ่นมาทาเคร่องด่มรับประทานเอง นอกจากจะได้ด่มเคร่องด่มท่สดใหม ่
ู
ี
ื
ื
ี
และปลอดภัย ยังช่วยลดค่าใช้จ่ายได้อีกด้วย ของเครื่องดื่ม ผู้บริการควรยิ้มแย้ม
แจ่มใส
39
๑๐. เพราะต้องเผื่อพื้นที่ใส่น้าแข็งไว้ด้วย
ำ
ตัวชี้วัด
ง ๑.๑ ม.๒/๑
ง ๑.๑ ม.๒/๒
ง ๑.๑ ม.๒/๓








39 สุดยอดคู่มือคร ู

ั
ั
ข้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
GPAS 5 Steps
Gathering Processing
ี
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
เป้าหมายการเรียนรู้
๓
มาตรฐานการเรียนรู้ หน่วยการเรียนรู้ที่

มาตรฐาน ง ๑.๑ งานเกษตร

ำ
เข้าใจการทางาน มีความคิดสร้างสรรค์
ำ
มีทักษะกระบวนการทางาน ทักษะ แผนผังสาระการเรียนรู้
การจัดการ ทักษะกระบวนการแก้ปัญหา
ทักษะการทางานร่วมกัน และทักษะ
ำ
การแสวงหาความร้ มีคุณธรรม และ
ู
ลักษณะนิสัยในการทำางาน มีจิตสำานึกในการ งานเกษตร
ใช้พลังงาน ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม

เพื่อการดำารงชีวิตและครอบครัว




การเลี้ยงสัตว์


ความสำาคัญของการเลี้ยงสัตว์

ประเภทของสัตว์ที่นิยมเลี้ยง
ในประเทศไทย


ขั้นตอนการเลี้ยงสัตว์เพื่อจำาหน่าย
การเลี้ยงไก่ไข่
การเลี้ยงปลานิล





ตัวชี้วัด
๑. ใช้ทักษะการแสวงหาความรู้เพื่อพัฒนาการทำางาน (ง ๑.๑ ม.๒/๑)
๒. ใช้ทักษะกระบวนการแก้ปัญหาในการทำางาน (ง ๑.๑ ม.๒/๒)
๓. มีจิตสำานึกในการทำางานและใช้ทรัพยากรในการปฏิบัติงานอย่างประหยัดและคุ้มค่า
(ง ๑.๑ ม.๒/๓)























สุดยอดคู่มือคร 40
ู

ั
ข้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัต ิ ข้นส่อสารและนาเสนอ ข้นประเมินเพ่อเพ่มคุณค่า
ื
�
ั
ื
ิ
ั
Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating
เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก
asean
สมรรถนะสำาคัญของผู้เรียน
๑. ความสามารถในการสื่อสาร
๒. ความสามารถในการคิด
๓. ความสามารถในการแก้ปัญหา

๔. ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต
๕. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี


คุณลักษณะอันพึงประสงค์

อยู่อย่างพอเพียง

ี
ั
ั
้
่
ี
ตวชวดท ๕.๑ ดำาเนินชีวิตอย่างพอประมาณ
มีเหตุผล รอบคอบ มีคุณธรรม
มุ่งมั่นในการทำางาน
ั
ตัวช้วัดท่ ๖.๑ ต้งใจและรับผิดชอบใน
ี
ี
การปฏิบัติหน้าที่การงาน
ี
ำ
ตัวช้วัดท่ ๖.๒ ทางานด้วยความเพียร-
ี
ื
พยายามและอดทนเพ่อให้งานสำาเร็จ
ตามเป้าหมาย


























บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21 จุดประกายโครงงาน
ี
นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกล่มร่วมกันวางแผน ออกแบบ และประดิษฐ ์
ุ
เครื่องให้อาหารไก่ไข่หรืออาหารปลาอัตโนมัติ โดยประยุกต์ใช้ความรู้เรื่องกลไก

และการควบคุมไฟฟ้า-อิเล็กทรอนิกส์ นำาเสนอผลงานในแบบแผงโครงงาน






41 สุดยอดคู่มือคร ู

ั
ข้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
ั
GPAS 5 Steps
Gathering Processing
ี
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ตัวชี้วัด


ง ๑.๑ ม.๒/๑ การเลี้ยงสัตว์
ง ๑.๑ ม.๒/๒ การเล้ยงสัตว์เป็นงานเกษตรทีเก่ยวข้องกับการเพาะพันธ์ การเล้ยงและดูแล และการจัดการผลผลิต
ี
ุ
ี
ี
่
ี
ง ๑.๑ ม.๒/๓ ที่ได้จากสัตว์ เพื่อบริโภคในครัวเรือนหรือเพื่อจำาหน่าย
๑. ความสำาคัญของการเลี้ยงสัตว์
ภาระงาน/ชิ้นงาน การเลี้ยงสัตว์มีความสำาคัญต่อการดำารงชีวิต เศรษฐกิจและสังคมของมนุษย์ ดังนี้
การเลี้ยงไก่ไข่ • การเลี้ยงสัตว์ให้เป็นแหล่งอาหาร เช่น วัว ไก่ ปลา นิยมเลี้ยงไว้บริโภคเนื้อ เพราะเนื้อสัตว์
เป็นแหล่งอาหารที่มีโปรตีนสูง ช่วยให้ร่างกายเจริญเติบโตและซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอ
ี
• การเล้ยงสัตว์เป็นกิจกรรมท่สร้างความเพลิดเพลิน และปลูกฝังความมีเมตตากรุณา
ี

Step 1 ขั้นสังเกต ต่อสัตว์ โดยสัตว์เลี้ยงที่สวยงามทำาให้ผู้เลี้ยงเกิดความเพลิดเพลินในการเฝ้าดู หรือสัมผัส เช่น การชื่นชม
รวบรวมข้อมูล ความสวยงามของปลา การสัมผัสขนกระต่ายท่น่ม การพาสุนัขออกมาเดินเล่น เม่อเล้ยงสัตว์ผ้เล้ยงสัตว ์
ู
ี
ุ
ี
ื
ี
จะให้ความรักและเมตตาต่อสัตว์เล้ยงโดยการให้อาหาร หาท่อย่ท่สะอาด ปลอดภัย เม่อสัตว์เจ็บป่วย
ี
ี
ู
ื
ี
๑. นักเรียนร่วมกันสนทนาเกี่ยวกับการ ก็นำาไปรักษา ซึ่งเป็นการปลูกฝังความมีเมตตากรุณาต่อสัตว์
เลี้ยงสัตว์ โดยตอบคำาถาม ดังนี้ี้ี้ • การเล้ยงสัตว์เพ่อส่งเสริมการท่องเท่ยว การเล้ยงสัตว์บางชนิดสามารถใช้เป็น
ื
ี
ี
ี
ำ
ิ
ี
ื
ั
ี
ี
• ถ้าจะเล้ยงสัตว์ นักเรียนต้องการ ส่งดึงดูดใจให้นักท่องเท่ยวซ้อบัตรเข้าชมและทากิจกรรมต่าง ๆ ภายในสถานท่น้น เช่น ฟาร์มจระเข ้
ฟาร์มนกกระจอกเทศ สวนนก ปางช้าง สวนเสอ สวนสัตว์ที่มีสัตว์ชนิดต่าง ๆ เช่น นกยูง ช้าง ลิง ปลา
ื
เลี้ยงสัตว์ชนิดใด เพราะอะไร
ให้ชมมากมาย
(ตัวอย่างคำาตอบ ไก่ เพราะเก็บไข่กินได้) • การเล้ยงสัตว์เพ่อนาผลตผลไปจาหน่ายท้งในประเทศและส่งเปนสนคาไปจาหนาย
ำ
็
ื
ำ
่
ั
ิ
ิ
้
ำ
ี
• นักเรียนจะใช้วิธีใดในการเลี้ยงสัตว ์ ต่างประเทศ สร้างรายได้ใหแก่ตนเอง ครอบครว และประเทศชาติ เช่น การเล้ยงไก่และส่งเน้อไก ่
ั
้
ี
ื
ิ
ี
เพื่อให้ได้ผลผลิตดีและมีคุณภาพ ไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์อาหารประเภทลูกช้น ไส้กรอก ไก่หย็อง แหนม เพื่อจำาหน่าย การเล้ยงโคนม
ำ
(ตัวอย่างคำาตอบ ดูแลเอาใจใส่และ เพื่อนำาน้านมโคมาบรรจุภาชนะต่าง ๆ หรือแปรรูปเป็นไอศกรีม เนยแข็ง นมอัดเม็ดเพื่อจำาหน่าย
• การเลี้ยงสัตว์ก่อให้เกิดอาชีพหลากหลาย จึงช่วยลดอัตราการว่างงานได้ เช่น โรงงานผลิต
ให้อาหารอย่างเพียงพอ ให้วัคซีน อาหารสัตว์ โรงงานแปรรูปผลิตภัณฑ์จากเนื้อสัตว์ ห้องเย็นสำาหรับเก็บรักษาเนื้อสัตว์ โรงงานผลิตสิ่งของ
ป้องกันโรค ทำาความสะอาดบริเวณ เครื่องใช้ที่ทำาจากหนังสัตว์ โรงงานผลิตปุ๋ยจากมูลสัตว์ และปุ๋ยน้าชีวภาพ
ำ
ำ
ที่เลี้ยงเป็นประจำา สม่าเสมอ)
๒. นักเรียนศึกษาและรวบรวมข้อมูล
ี
เกี่ยวกับการเล้ยงสัตว์และการเลี้ยง
ู
ไก่ไข่ จากแหล่งการเรียนร้ต่าง ๆ เช่น
ใบความรู้ หนังสือเรียน
42
Step 2 ขั้นคิดวิเคราะห์
และสรุปความรู้
ตัวอย่างบัตรภาพ
ี
๓. นักเรียนวิเคราะห์บัตรภาพสัตว์เล้ยง
่
็
่
้
แลวรวมกันแสดงความคิดเหนเกียวกับ เลี้ยงสัตว์ให้เป็นแหล่งอาหาร
วัตถุประสงค์ในการเลี้ยงสัตว์แต่ละ
ชนิด เลี้ยงสัตว์เป็นกิจกรรมที่สร้างความเพลิดเพลิน
เลี้ยงสัตว์เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยว
สุดยอดคู่มือคร 42
ู

ั
ข้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัต ิ ข้นส่อสารและนาเสนอ ข้นประเมินเพ่อเพ่มคุณค่า
�
ั
ื
ั
ื
ิ
Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating
เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก
asean
Step 2 ขั้นคิดวิเคราะห์
และสรุปความรู้
๒. ประเภทของสัตว์ที่นิยมเลี้ยงในประเทศไทย
๔. นักเรียนร่วมกันยกตัวอย่างสัตว์เลี้ยง
ื
่
ื
ำ
ี
ู
ั
ี
ี
ี
สัตว์ท่นิยมเล้ยงในประเทศไทยเพ่อจาหน่ายเน้อ ไข และผลิตภัณฑ์แปรรูป ท้งสัตว์ปีก สัตว์บก ท่ร้จักมาให้มากท่สุด เขียนเป็นแผนภาพ
ำ
ำ
สัตว์สะเทินน้าสะเทินบก และสัตว์น้า มีดังนี้ ความคิด
ตัวอย่างแผนภาพความคิด
กุ้ง
แพะ ปลานิล
สัตว์ปีก สัตว์บก
เช่น ไก่ เป็ด นกกระทา นกกระจอกเทศ ห่าน เช่น โคนม โคเนื้อ กระบือ แพะ แกะ สุกร ไก่ สัตว์เลี้ยง เป็ด



สุกร กบ


โค



๕. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์และจัดจาแนก
ำ
ี
สัตว์สะเทินน้าสะเทินบก สัตว์น้า ประเภทของสัตว์ท่นิยมเลี้ยงในข้อ ๔
ำ
ำ
ำ
เช่น กบ ตะพาบน้า เต่า เช่น ปลานิล ปลาทับทิม ปลาช่อน ปลาดุก ว่าเป็นสัตว์ประเภทใด
ปลาสวาย ปลากะพง กุ้ง ปูม้า ปูทะเล ตัวอย่าง
หอยแครง หอยแมลงภู่ หอยนางรม
สัตว์ปีก สัตว์บก
นอกจากสัตว์ต่าง ๆ ท่กล่าวมาแล้ว ในประเทศไทยยังมีการเล้ยงหอยมุกเพ่อผลิตไข่มุก
ี
ี
ื
เลี้ยงช้าง จระเข้ เสือ งู เพื่อการท่องเที่ยว เลี้ยงหนอน ไส้เดือน จิ้งหรีด เป็นอาหารสัตว์ เลี้ยงหนูนา โค สุกร
เพื่อเป็นอาหารอีกด้วย ไก่ เป็ด
แพะ
43
สัตว์
ำ
สะเทินน้าสะเทินบก สัตว์น้า
ำ
รอบรู้อาเซียนและโลก กุ้ง
กบ
กระบือ เป็นสัตว์ประจำาชาติของประเทศฟิลิปปินส์และประเทศเวียดนาม ปลานิล















43 สุดยอดคู่มือคร ู

ั
ั
ข้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
GPAS 5 Steps
Gathering Processing
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ี
Step 2 ขั้นคิดวิเคราะห์

และสรุปความรู้ ๓. ขั้นตอนการเลี้ยงสัตว์เพื่อจำาหน่าย

การเลี้ยงสัตว์ให้เจริญเติบโตได้ดี ไม่เป็นโรค และให้ผลิตผลที่มีคุณภาพ คุ้มค่ากับการลงทุน
้
่
๖. นักเรยนอานแถบขอความกิจกรรม มีขั้นตอนดังนี้
ี
บนกระดาน แล้วร่วมกันวิเคราะห ์ • สำารวจความต้องการของผ้เล้ยง เป็นการสารวจว่าผ้เล้ยงต้องการเล้ยงสัตว์ชนิดใด และ
ี
ี
ู
ู
ี
ำ
ำ
ำ
ี
ู
ี
ื
ื
ี
หาความสัมพันธ์ระหว่างแถบข้อความ มีเป้าหมายในการเล้ยงอย่างไร เช่น เล้ยงเพ่อจาหน่ายในหม่บ้าน เล้ยงเพ่อจาหน่ายภายในประเทศ
เลี้ยงเพื่อส่งไปจำาหน่่ายต่างประเทศ
กับข้นตอนการเลี้ยงสัตว์เพ่อจาหน่าย • ศึกษาข้อมูลเก่ยวกับสัตว์ท่จะเล้ยง เป็นการศึกษารายละเอียดเก่ยวกับชนิดของสัตว ์
ั
ำ
ื
ี
ี
ี
ี
ให้ถูกต้อง ที่จะเลี้ยง ลักษณะนิสัยของสัตว์ การคัดเลือกพันธุ์สัตว์ สถานที่เลี้ยงสัตว์ วิธีการเลี้ยงสัตว์ การดูแลรักษาสัตว์
ี
ี
ตัวอย่างแถบข้อความ การจัดการผลผลิต ความต้องการของตลาด งบประมาณท่จะใช้ลงทุนในการเล้ยง และผลตอบแทน
ี
ิ
์
ทางเศรษฐกิจจากแหล่งเรียนร้ต่าง ๆ เช่น หนังสือหรือส่งพิมพ์ต่าง ๆ เก่ยวกับการเล้ยงสัตว เว็บไซต์ใน
ี
ู
ี
ี
ี
้
ู
ั
์
ี
ู
ู
ี
ี
อินเทอรเน็ตท่เก่ยวข้องกับการเล้ยงสัตว สมภาษณ์ผร้หรือผ้เช่ยวชาญท่เคยเลยงสตว์ชนิดดังกล่าว
ั
้
์
ำ
ให้อาหาร ให้น้า ให้ยารักษาโรค มาก่อน หรือเจ้าหน้าท่ของหน่วยงานรัฐและเอกชนท่ทางานเก่ยวกับการเผยแพร่ข้อมูลการเล้ยงสัตว เพื่อ
์
ี
ี
ำ
ี
ี
ทำาความสะอาดโรงเรือนเลี้ยงไก่ ให้มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับสัตว์ที่เลือกเลี้ยง
• วางแผนการเลี้ยงสัตว์ เป็นการกำาหนดเป้าหมายในการเลี้ยงสัตว์ งบประมาณและแรงงาน
้
ี
ี
ิ
ี
ั
ื
์
้
กำาหนดงบประมาณในการเลี้ยงไก่ ท่ใชในการเลยงสัตว การดูแลรักษา และการจดการผลผลิต เพ่อเป็นแนวปฏบัติให้บรรลุเป้าหมายท่ต้องการ
• เตรียมสถานที่ อุปกรณ์ และเครื่องมือในการเลี้ยงสัตว์ เป็นการเตรียมที่อยู่อาศัยของสัตว์
ื
ำ
์
เช่น คอก โรงเรือน บ่อ กระชัง เล้า อุปกรณ์และเคร่องมือในการเล้ยงสัตว เช่น รางอาหาร รางน้า
ี
สร้างโรงเรือนเลี้ยงไก่ เคร่องให้อาหารอัตโนมัต เคร่องผสมอาหาร ยาและเวชภัณฑ์เก่ยวกับการป้องกันและกาจัดโรคของสัตว ์
ี
ื
ื
ำ
ิ
ที่จะเลี้ยงให้พร้อมและเหมาะสมกับการใช้งาน
ี
ุ
ี
ุ
์
สำารวจจำานวนผู้เลี้ยงไก่จำาหน่าย • เตรียมพันธ์สัตว์ เป็นการจัดหาพันธุสัตว์ท่จะเล้ยง โดยคัดเลือกจากแหล่งพันธ์สัตว ์
ในชุมชน ที่เชื่อถือได้ ซึ่งจะต้องเป็นพันธุ์สัตว์ที่แข็งแรง ไม่มีโรคติดต่อต่าง ๆ และมีอัตราการเจริญเติบโตที่ดี
ี
ี
ี
• เล้ยงและดูแลรักษาสัตว์ เป็นการเล้ยงและดูแลรักษาสัตว์ตามวิธีการท่ถูกต้อง โดยเอาใจใส ่
้
ั
ำ
ดแลท้งในเร่องการให้อาหาร การให้น้า การให้ยารกษาและปองกันโรค การทาความสะอาดสถานท ่ ี
ู
ื
ำ
ั
ศึกษาวิธีการเลี้ยงไก่จากปศุสัตว์- เลี้ยงสัตว์ อุปกรณ์และเครื่องมือที่ใช้ในการเลี้ยงสัตว์
ี
ี
ี
ู
ี
ี
้
จังหวัดและอ่านหนังสือคู่มือการ นอกจากน ผ้เล้ยงสัตว์จะต้องมีความอดทนและเอาใจใส่ต่อสัตว์ท่เล้ยงเป็นอย่างด จนกระท่ง ั
เลี้ยงไก่ ให้ผลิตผลพร้อมจะนำาไปจำาหน่าย ำ ี ี ำ
• จัดการผลิตผล เป็นการนาผลิตผลจากสัตว์ท่เล้ยงมาผ่านกรรมวิธีการทาความสะอาด


ตัดแต่งช้นส่วน บรรจุลงในบรรจุภัณฑ ขนส่ง นำาไปวางจาหน่าย และทาบัญชีรายรับ-รายจ่าย เพ่อแสดง
ื
ำ
์
ิ
ำ
คัดเลือกลูกไก่จากร้านที่น่าเชื่อถือ ข้อมูลกำาไรและขาดทุน
44
ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ถ้าต้องการทราบข้อมูลเกี่ยวกับโรคและการป้องกันรักษาโรคสัตว์
นักเรียนจะหาข้อมูลได้จากแหล่งใด
๑ สัตวแพทย์ ๒ ผู้แปรรูปผลิตภัณฑ์จากสัตว์
๓ ผู้จำาหน่ายอาหารสัตว์ ๔ ผู้จำาหน่ายเนื้อสัตว์
ี
(เฉลย ๑ เหตุผล เป็นผู้เช่ยวชาญในการรักษาโรคสัตว์ จึงสามารถให้ความรู้ได้)
สุดยอดคู่มือคร 44
ู

ื
�
ข้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัต ิ ข้นส่อสารและนาเสนอ ข้นประเมินเพ่อเพ่มคุณค่า
ั
ั
ั
ิ
ื
Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating
เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก
asean
Step 2 ขั้นคิดวิเคราะห์
๓.๑ การเลี้ยงไก่ไข่ และสรุปความรู้
๑) พันธุ์ไก่ไข่
ู
พันธุ์ไก่ไข่ที่นิยมเลี้ยงในประเทศไทย ได้แก พันธุ์โรดไอส์แลนด์แดง พันธุ์บาร์พลิมัทร็อก ๗. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์ความร้ท ่ ี
่
พันธ์ุเล็กฮอร์นขาวหงอนจักร พันธุ์ลูกผสม และพันธุ์ไฮบริด ผเล้ยงไก่ไข่ต้องมี เพ่อนำาไปใช้ในการ
ู
้
ื
ี
ไก่พันธ์ุไฮบริด เป็นไก่ที่นิยมเลี้ยงมาก เนื่องจากให้ผลผลิตสูง ไข่ฟองโต และเปลือกไข่
ี
ทนทาน แต่ต้องเลี้ยงด้วยอาหารคุณภาพสูงและมีการเลี้ยงดูที่เหมาะสม เล้ยงไก่ไข่ เขียนเป็นแผนภาพความคิด
ตัวอย่างแผนภาพความคิด
วิธีการเลี้ยง อาหารไก่ไข่
และดูแลไก่ไข่




ความรู้ที่ต้องมี
ในการเลี้ยง

ไก่ไข่




ไก่พันธุ์บาร์พลิมัทร็อก
ไก่พันธุ์เล็กฮอร์นขาวหงอนจักร วัสดุ อุปกรณ์ โรคและการ
ที่ใช้เลี้ยงไก่ไข่ ป้องกันโรค

ไก่พันธุ์โรดไอส์แลนด์แดง ที่เกิดกับไก่ไข่


ู
ไก่พันธุ์ไฮบริด ๘. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์ว่าความร้ท ่ ี
ี
้
ู
ื
ไก่พันธุ์ลูกผสม ผเล้ยงไก่ไข่ต้องมี เพ่อนำาไปใช้ในการ
เลี้ยงไก่ไข่นั้นสามารถสืบค้นได้จาก
แหล่งการเรียนรู้ใดบ้าง
ตัวอย่าง


45
อาหาร
ที่ใช้เลี้ยงไก่ไข่





คนขายอาหารไก่ เว็บไซต์


สัมภาษณ์์ สืบค้นด้วย
คอมพิวเตอร์







45 สุดยอดคู่มือคร ู

ั
ข้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
ั
GPAS 5 Steps
Gathering Processing
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ี
Step 2 ขั้นคิดวิเคราะห์

และสรุปความรู้ ๒) วัสดุ อุปกรณ์ในการเลี้ยงไก่ไข่
การเลี้ยงไก่ไข่มีวัสดุ อุปกรณ์ที่จำาเป็น ดังนี้
๙. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์เกี่ยวกับวัสดุ (๑) อุปกรณ์ให้อาหาร มี ๓ ชนิด ได้แก่
อุปกรณ์ในการเล้ยงไก่ไข่ เขียนเป็น ๑. ถาดอาหาร ขนาด ๔๘ Ö ๗๒ Ö ๖.๕
ี
แผนภาพความคิด เซนติเมตร จำานวน ๑ ถาด ใช้กับลูกไก่อายุ ๑-๗ วัน ได้ ๑๐๐ ตัว
ตัวอย่างแผนภาพความคิด โดยวางไว้ใต้เครื่องกก เพื่อหัดให้ไก่่กินอาหารเองได้เร็วขึ้น ถาดอาหาร

ุ
๒. รางอาหาร ใช้สำาหรับลูกไก่อาย ๒ สัปดาห์ข้นไป มี ๒ รูปแบบ ได้แก ่
่
ึ
ถาดอาหาร แบบรางยาว แบบท่ทาด้วยสังกะส หรือพลาสติกให้ไก่ยืนกินได้ข้างเดียวและสองข้าง และแบบท่เป็นรางอาหารอัตโนมัต ิ
ี
ี
ี
ำ
ซึ่งใช้กับโรงเรือนขนาดใหญ่สำาหรับไก่มากกว่า ๑,๐๐๐ ตัว
รางอาหาร แบบขวด
มีฝาครอบ
ถังอาหาร
รางอาหารพลาสติก
อุปกรณ์ให้อาหาร อุปกรณ์ให้น้า ำ




วัสดุ อุปกรณ์
ในการเลี้ยง

ไก่ไข่



รางอาหารแบบอัตโนมัติ
รังไข่ เครื่องกกลูกไก่
้
๓. ถังอาหาร ทำาด้วยพลาสติกเป็นแบบถังแขวน ใช้กับ
้
ู
รังไข่เดี่ยว ลูกไก่อายุได ๑๕ วัน โดยจะต้องปรับให้อย่ระดับเดียวกับหลังไก่หรือตำ่ากว่า
ิ
หลังไก่เล็กน้อย อาหารจะไหลลงจานล่างอัตโนมัต และควรเขย่าถังบ่อย ๆ
รังไข่แบบไหลออก เพื่อไม่ให้อาหารติดค้างอยู่ภายในถัง


46 ถังอาหาร






















สุดยอดคู่มือคร 46
ู

ั
ื
ิ
ื
�
ั
ข้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัต ิ ข้นส่อสารและนาเสนอ ข้นประเมินเพ่อเพ่มคุณค่า
ั
Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating
เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก
asean
Step 2 ขั้นคิดวิเคราะห์
ำ
่
(๒) อุปกรณ์ให้น้า มี ๒ รูปแบบ ได้แก แบบรางยาวใช้เล้ยงลูกไก่อาย ๑-๓ สัปดาห ์ และสรุปความรู้
ุ
ี
ี
ั
ุ
ึ
ำ
ำ
์
ี
แบบขวดมีฝาครอบใช้กับลูกไก่อาย ๓-๖ สัปดาห ซ่งอุปกรณ์ให้น้า ๒ รูปแบบน้จะมีท้งท่ทาด้วยสังกะส ี
และพลาสติก ๑๐. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์เกี่ยวกับ
์
วัสดุ อุปกรณในการเลี้ยงไก่ไข่ใน
ประเด็น ดังนี้
อุปกรณ์ให้นํ้าแบบรางยาว
• ประโยชน์ของวัสดุ อุปกรณ์
• ช่วงอายุของไก่ที่ต้องใช้วัสดุ
อุปกรณ์
• จำานวนของไก่ที่ต้องใช้วัสดุ
อุปกรณ์ให้นํ้าแบบขวดมีฝาครอบ อุปกรณ์
ื
(๓) เคร่องกกลูกไก่ เป็นอุปกรณ์ที่
ุ
ี
ทำาหน้าท่ให้ความอบอ่นแทนแม่ไก่ขณะท่ลูกไก่ยังเล็กอย ู ่
ี
เคร่องกกลูกไก่มีหลายรูปแบบ แต่ท่ได้รับความนิยม
ื
ี
ี
ื
แพร่หลายคือ เคร่องกกแบบฝาช เพราะสามารถใช้กกลูกไก ่
ี
ได้ถึง ๕๐๐ ตัว และกระจายความร้อนได้ทั่วถึง
เครื่องกกแบบฝาชี
ี
่
ำ
(๔) รังไข่ เป็นอุปกรณ์สาหรับให้ไก่ออกไข โดยรังไข่ท่ดีจะต้องมีขนาดกว้าง สามารถ
เคลื่อนย้ายได้ ทำาความสะอาดได้ง่าย ระบายอากาศได้ดี เย็น และมีความมืดพอสมควร รังไข่ที่นิยมใช้กัน
่
ั
ท่วไปม ๒ รูปแบบ ได้แก รังไข่เด่ยวและรังไข่แบบไหลออก ซ่งรังไข่แบบไหลออกน้นผ้เล้ยงสามารถ
ี
ี
ั
ึ
ี
ู
เก็บไข่ได้ โดยไม่ต้องเข้าไปในโรงเรือน

รังไข่เดี่ยว รังไข่แบบไหลออก
47























47 สุดยอดคู่มือคร ู

ั
ข้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
ั
GPAS 5 Steps
Gathering Processing
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ี
Step 2 ขั้นคิดวิเคราะห์

และสรุปความรู้ (๕) วัสดุรองพ้น เป็นวัสดุท่ใช้รองพ้นคอกไก่เพ่อให้คอกสะอาดและไก่อย่ได้สบาย
ี
ื
ื
ื
ู
โดยในประเทศไทยนิยมใช้แกลบ ขี้กบ ขี้เลื่อย ชานอ้อย ฟางข้าว ซังข้าวโพด ต้นข้าวโพด เปลือกฝ้าย
ื
ี
๑๑. นักเรียนร่วมกันสำารวจพ้นท่ในบริเวณ เปลือกถั่วลิสง เปลือกไม้และทรายเป็นวัสดุรองพื้น
(๖) หลอดไฟฟ้า เป็นอุปกรณ์ให้แสงสว่างแก่ไก่เพ่อความสะดวกในการกินอาหาร


ื
โรงเรียน แล้วร่วมกันวิเคราะห์และ ดื่มน้าและทากิจกรรมต่าง ๆ ภายในโรงเรือน หลอดไฟฟ้าท่นิยมใช ได้แก หลอดกลมธรรมดาและ
ำ
ำ
ี
้
่
อภิปรายเกี่ยวกับทาเลท่เหมาะสาหรับ หลอดฟลูออเรสเซนต์หรือหลอดนีออน
ำ
ี
ำ
ำ
่
้
การเลยงไก่ไข ๒ ทาเล โดยรวมกัน (๗) ผ้าม่าน เป็นวัสดุท่ใช้ป้องกัน
ี
่
ี
วิเคราะห์ข้อดี-ข้อเสียของแต่ละทำาเล ลมพัดแรง โดยเฉพาะช่วงฤดูหนาว การปิดผ้าม่าน
ื
จะช่วยให้โรงเรือนและอุณหภูมิใต้เคร่องกกอย่ใน
ู
่
ี
สภาวะคงท ไม่เปล่ยนแปลงข้นลงอย่างรวดเร็ว สำาหรับ
ึ
ี
ฤดูร้อนควรเปิดผ้าม่านเล็กน้อยในเวลากลางวันและ
ปิดผ้าม่านในเวลาเย็น
ำ
(๘) คอนนอน เป็นอุปกรณ์ท่ทาด้วยไม ้
ี
ื
เพ่อให้ไก่นอนและยังช่วยให้ไก่เย็นสบายไม่ร้อนอบอ้าว
เหมือนอยู่ในคอก สำาหรับไก่ไข่ ใต้คอนนอนและด้านข้าง
ี
ุ
้
้
้
ุ
้
ตองบด้วยลวดตาข่ายเพ่อปองกันไม่ใหไก่เขาไปค้ยเข่ยมูล
ื
ใต้คอนนอน
คอนนอน
๓) โรงเรือนไก่ไข่
ู
การสรางโรงเรือนเล้ยงไก่ไข่เพ่อการค้าน้นต้องจัดสร้างให้ถกแบบ มีความแข็งแรง ทนทาน
ั
้
ื
ี
และสามารถใช้เลี้ยงไก่ไข่ได้นาน
ลักษณะของโรงเรือนที่ดี โรงเรือนที่ดีควรมีลักษณะ ดังนี้
๑. สามารถป้องกันแดด ลม และฝนได้ดี
๒. ป้องกันศัตรูต่าง ๆ เช่น นก หนู แมว ได้
๓. โรงเรือนควรเป็นลวดตาข่าย ไม่รกรุงรัง น้าไม่ขัง รักษาความสะอาดได้ง่าย
ำ
๔. ควรห่างจากบ้านที่พักอาศัยพอสมควร เพื่อป้องกันกลิ่นมูลไก่รบกวนผู้อื่น
๕. ควรเป็นแบบที่สร้างได้ง่าย ราคาถูก ใช้วัสดุก่อสร้างที่หาได้ในท้องถิ่น
๖. หากมีโรงเรือนไก่ไข่หลายหลัง ให้เว้นระยะห่างของแต่ละโรงเรือนไม่น้อยกว่า ๑๐ เมตร
เพื่อให้ระบายอากาศและความชื้นได้ดี
48





สุดยอดคู่มือคร 48
ู

ื
ิ
ั
�
ื
ั
ข้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัต ิ ข้นส่อสารและนาเสนอ ข้นประเมินเพ่อเพ่มคุณค่า
ั
Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating
เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก
asean
Step 2 ขั้นคิดวิเคราะห์
รูปแบบของโรงเรือน และสรุปความรู้
ื
ึ
ี
ู
ี
์
การสร้างโรงเรือนเพ่อเล้ยงไก่ไข่ข้นอย่กับวัตถุประสงค รูปแบบของการเล้ยง ความ
ี
ิ
ื
์
ยากง่าย ทุน และวัสดุ อุปกรณ์ที่มีอยู่ในท้องถิ่นนั้น ๆ แต่โดยทั่วไปแล้วโรงเรือนเลี้ยงไก่ไข่ที่มีการจัดสร้าง ๑๒. นักเรยนวเคราะหภาพถ่ายโรงเรอน
ในประเทศไทย มีรูปแบบดังนี้
เล้ยงไก่ไข่ท่มีลักษณะดีและโรงเรือน
ี
ี
่
ี
่
ี
ิ
ั
๑. แบบเพงหมาแหงน จดเป็น เล้ยงไก่ไขทมีลักษณะไม่ดี แล้ว
ี
โรงเรือนท่สร้างได้ง่ายท่สุด ลงทุนน้อย แต่ข้อเสีย ร่วมกันแสดงความคิดเห็นว่า
ี
คือ ถ้าหันหน้าของโรงเรือนเข้าในแนวทางของ ควรเลือกสร้างโรงเรือนตามภาพใด
ลมมรสุม ฝนจะสาดเข้าไปในโรงเรือนได้ โรงเรือน
ื
ี
แบบน้ไม่ค่อยทนทาน เน่องจากจะถูกฝนและ พร้อมอธิบายเหตุผลประกอบ
แสงแดดอยู่เป็นประจำา ๑๓. นักเรียนวิเคราะห์ภาพโรงเรือน
โรงเรือนแบบเพิงหมาแหงน รูปแบบต่าง ๆ ดังนี้
๑ โรงเรือนแบบเพิงหมาแหงน
ื
ิ
้
ี
๒. แบบเพิงหมาแหงนกลาย ลักษณะของโรงเรือนแบบน มีการระบายอากาศร้อน ๒ โรงเรอนแบบเพงหมาแหงนกลาย
ป้องกันฝนและแสงแดดได้ดี
๓ โรงเรือนแบบหน้าจั่ว
๔ โรงเรือนแบบหน้าจั่วกลาย
๕ โรงเรือนแบบหน้าจั่วสองชั้น
ั
ื
๖ โรงเรอนแบบหน้าจ่วสองชนกลาย
้
ั
โรงเรือนแบบเพิงหมาแหงนกลาย จากนั้นร่วมกันแสดงความคิดเห็น
เกี่ยวกับข้อดี-ข้อเสียของโรงเรือน
เลี้ยงไก่ไข่แต่ละรูปแบบ
ั
๓. แบบหน้าจ่ว การสร้าง
โรงเรือนแบบน้จะสร้างยากกว่าแบบแรก ดังนั้น
ี
ุ
ค่าวัสด อุปกรณ์และค่าแรงงานในการก่อสร้าง
จึงสูงกว่าแบบแรก แต่ข้อดีคือ สามารถป้องกัน
แสงแดดและฝนได้ดีกว่าแบบเพิงหมาแหงน
โรงเรือนแบบหน้าจั่ว
49
เสริมความรู้ ครูควรสอน

ลมมรสุม ในประเทศไทย ได้แก่
• ลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ เป็นลมท่พัดผ่านประเทศไทยและนำาพา
ี
ความหนาวเย็นมาสู่ภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย
ื
• ลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ เป็นลมมรสุมฤดูร้อน ท่พัดพาความช้นจาก
ี
มหาสมุทร ทำาให้เกิดฝนตก โดยเฉพาะบริเวณภาคใต้ของประเทศไทย




49 สุดยอดคู่มือคร ู

ข้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
ั
ั
GPAS 5 Steps
Gathering Processing
ี
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
Step 2 ขั้นคิดวิเคราะห์

และสรุปความรู้
๔. แบบหน้าจั่วกลาย โรงเรือนแบบนี้ป้องกันฝนได้ดีมากขึ้น แต่ค่าก่อสร้างจะสูงกว่า
แบบเพิงหมาแหงน
ี
์
้
๑๔. นักเรยนรวมกันวเคราะหขอควร
ิ
่
พิจารณาในการเลือกรูปแบบโรงเรือน
ี
เล้ยงไก่ไข่ ผลท่เกิดขึ้นเมื่อสร้าง
ี
ี
โรงเรือนเลี้ยงไก่ไข่ตามรูปแบบท่เลือก
โรงเรือนแบบหน้าจั่วกลาย



๕. แบบหน้าจ่วสองช้น ลักษณะของ
ั
ั
โรงเรือนแบบนี้จะทำาให้อากาศภายในโรงเรือนเย็น ระบาย
อากาศร้อนได้ดี ทำาให้ไก่อยู่ได้อย่างสบาย




โรงเรือนแบบหน้าจั่วสองชั้น



ั
ั
ั
ึ
๖. แบบหน้าจ่วสองช้นกลาย มีลักษณะคล้ายกับแบบหน้าจ่วสองชั้น ซ่งใช้ในกรณี
ที่ต้องการขยายเนื้อที่ในโรงเรือนให้กว้างใหญ่ขึ้น และป้องกันฝนสาดเข้าไปในช่องจั่วของโรงเรือน








โรงเรือนแบบหน้าจั่วสองชั้นกลาย






50



ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ข้อใดเป็นลักษณะโรงเรือนและอุปกรณ์ที่จำาเป็นในการเลี้ยงไก่พันธุ์เล็กฮอร์นอายุ ๑๕ วันขึ้นไป จำานวน ๑๐๐ ตัว

๑ แบบหน้าจั่วกลาย ถังอาหาร ขวดนำ้า หลอดตะเกียบ ผ้าม่าน
๒ แบบหน้าจั่วสองชั้นกลาย ถาดอาหาร ขวดน้า หลอดกลม ผ้าม่าน
ำ
๓ แบบหน้าจั่วกลาย รางอาหาร รางนำ้าแบบยาว หลอดฟลูออเรสเซนต์ คอนนอน

ำ
๔ แบบเพิงหมาแหงน เครื่องกกผาชี ถาดอาหาร รางน้าแบบยาว หลอดนีออน คอนนอน
(เฉลย ๓ เหตุผล เป็นโรงเรือนท่กันแดดและฝนได้ดี อุปกรณ์ท่ใช้เล้ยงไก่เหมาะสมกับช่วงอายุและจำานวนของไก่)
ี
ี
ี
สุดยอดคู่มือคร 50
ู

ั
ื
�
ื
ั
ข้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัต ิ ข้นส่อสารและนาเสนอ ข้นประเมินเพ่อเพ่มคุณค่า
ิ
ั
Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating
เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก
asean
Step 2 ขั้นคิดวิเคราะห์
๔) อาหารไก่ไข่ และสรุปความรู้
อาหารเป็นองค์ประกอบสาคัญในการเล้ยงไก่ไข เน่องจากต้นทุนการผลิตประมาณ ๖๐-๗๐
ี
ำ
ื
่
ั
เปอร์เซ็นต์ของต้นทุนท้งหมดเป็นค่าอาหาร ไก่ไข่ต้องการอาหารเพ่อการดำารงชีพ เจริญเติบโต และ ๑๕. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์หาความ
ื
่
ี
ำ
ี
ั
ู
ี
ใช้ในการผลิตไข การท่ผ้เล้ยงจะลดต้นทุนค่าอาหารลงน้น สามารถทาได้โดยการผสมอาหารท่มีราคาถูก สัมพันธ์ระหว่างบัตรคำาอาหารไก่ไข่
ี
ี
ื
แต่คุณภาพดีเข้าไป หรือเลือกใช้อาหารสัตว์ท่มีตามฤดูกาล และมีประสิทธิภาพ เพ่อให้ได้ไข่ท่มีคุณภาพ
และต้นทุนต่า ำ กับประโยชน์ให้ถูกต้อง
ไก่ไข่จะเจริญเติบโตได้ดี มีความแข็งแรงและให้ไข่มาก ต้องได้กินอาหารเพียงพอและ ตัวอย่างบัตรคำา
ำ
สม่าเสมอทุกวัน อาหารที่ใช้เลี้ยงไก่ไข่โดยทั่วไปจะประกอบด้วยสารอาหารประเภทต่าง ๆ ดังนี้
ื
่
• โปรตีน ใช้ในการสร้างเน้อ หนัง ไข่ และส่วนประกอบภายในไข อาหารไก่ไข่ท่ม ี อาหารไก่ไข่ ประโยชน์
ี
โปรตีนมากจะพบในเนื้อสัตว์ ผลิตภัณฑ์จากสัตว์ และพืชชนิดต่าง ๆ เช่น ปลาป่น กากถั่ว ใบกระถิน
ี
• คาร์โบไฮเดรต ให้พลังงานแก่ไก่ไข โดยอาหารไก่ไข่ท่มีคาร์โบไฮเดรตเป็นส่วนประกอบ สร้างเนื้อ
่
ได้มาจากพืชชนิดต่าง ๆ เช่น เมล็ดข้าวโพด ข้าวฟ่าง มันเทศ มันสำาปะหลัง เผือก เปลือกหอย หนัง ไข่
• ไขมัน ให้พลงงานสูงกว่าอาหารประเภทแปง และชวยในการนาวิตามินบางชนิดไปใช ้
้
่
ั
ำ
ำ
ำ
ประโยชน์ได้ดีขึ้น วัตถุดิบที่ให้ไขมัน ได้แก่ น้ามันพืช ไขมันสัตว์ และน้ามันตับปลา
• แร่ธาตุ เช่น แคลเซียม ฟอสฟอรัส เหล็ก สังกะสี ไอโอดีน ใช้ในการสร้างกระดูกและ ข้าวฟ่าง ให้พลังงาน
เปลือกไข่ ซึ่งแร่ธาตุเหล่านี้จะพบมากในเปลือกหอย หินกรวด กระดูกป่น และเกลือ
• วิตามิน ช่วยเสริมสร้างการเจริญเติบโตของร่างกาย ความต้านทานโรค และช่วยให้ไข่ดก
ำ
• น้า ช่วยในการปรับอุณหภูมิในร่างกายสัตว์ ช่วยย่อยอาหาร ดูดซึมอาหารและขับถ่าย กากถั่ว สร้างกระดูก
ำ
ของเสียออกจากร่างกายสัตว์ หากไก่ไข่ขาดน้าจะทำาให้ไข่ฟองเล็กลง โดยทั่วไปไก่ ๑ ตัวจะดื่มน้าประมาณ และเปลือกไข่
ำ
๐.๒๕ ลิตรต่อวัน
อาหารที่ใช้เลี้ยงไก่ไข่มีหลายชนิด ดังนี้ ดูดซึมอาหาร
ำ
(๑) อาหารป่น เป็นอาหารหลาย ๆ อย่าง น้า และขับถ่าย
บดละเอียดผสมคลุกเคล้าเข้ากัน โดยมากจะเติม
ี
ุ
ำ
ยาปฏิชีวนะ วิตามิน แร่ธาต และกรดอะมิโนท่จาเป็น
ี
ี
ำ
ี
ลงไปด้วย อาหารชนิดน้นาไปเล้ยงไก่ไข่ได้ทันท โดย
ไม่ต้องเติมอะไรอีก
(๒) อาหารเสริมอัดเม็ด เป็นการนา ำ
อาหารป่นท่ผสมสาเร็จไปอัดเม็ดให้มีขนาดต่าง ๆ ซึ่ง
ี
ำ
การให้อาหารอัดเม็ดแต่ละขนาดขึ้นอยู่กับอายุไก่ด้วย
อาหารที่ใช้เลี้ยงไก่ไข่
51
ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ปลาป่น กากถั่วที่มีในอาหารไก่ไข่มีประโยชน์ต่อไก่ไข่อย่างไร
๑ ช่วยให้ไข่ดก
๒ ช่วยย่อยอาหาร
๓ ช่วยต้านทานโรค
๔ ช่วยสร้างเนื้อ หนัง ไข่
(เฉลย ๔ เหตุผล เป็นอาหารท่มีโปรตีน ซ่งมีประโยชน์ในการสร้างเน้อ หนัง ไข่)
ึ
ื
ี
51 สุดยอดคู่มือคร ู

ั
ั
ข้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
GPAS 5 Steps
Gathering Processing
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ี
Step 2 ขั้นคิดวิเคราะห์

และสรุปความรู้
(๓) อาหารข้นหรือหัวอาหาร เป็นอาหารเข้มข้นท่ผสมจากวัตถุดิบท่มีโปรตีนจากพืช สัตว ์
ี
ี
วิตามิน แร่ธาตุ และยาต่าง ๆ ยกเว้นธัญพืชหรือวัตถุดิบบางอย่าง
๑๖. นักเรียนวิเคราะห์ตัวอย่างสูตรอาหาร (๔) อาหารเสริม เป็นอาหารหรือวัตถุดิบที่เติมไปกับอาหารชนิดต่าง ๆ เพื่อให้อาหารนั้น
ไก่ไข่ ร่วมกันแสดงความคิดเห็น มีคุณภาพมากขึ้น

ี
ำ
เกี่ยวกับธาตุอาหารท่จาเป็นสำาหรับ ตัวอย่างสูตรอาหารไก่ไข่
ไก่ไข่ในแต่ละช่วงวัย วัตถุดิบ (กก.) อายุไก่ไข่ (สัปดาห์)
๐-๖ ๖-๑๒ ๑๒-๑๘ ๑๘-ไข่ฟองแรก ไก่ไข่ระยะให้ไข่
ปลายข้าว ๕๕ ๕๗.๖ ๕๒.๗ ๔๔.๖ ๕๒.๑
รำาละเอียด ๑๘ ๒๐ ๓๐ ๓๐ ๘
กากถั่วเหลือง (๔๔%) ๑๙.๘ ๑๒.๖ ๘.๒ ๑๓ ๑๘.๓
ปลาป่น (๕๕%) ๕ ๕ ๓ ๔ ๗.๕
ใบกระถินป่น/ - ๓ ๔ ๔ ๒
ใบมันสำาปะหลัง
เปลือกหอยป่น ๐.๘ ๐.๖ ๑ ๓.๔ ๘.๑
ไดแคลเซียมฟอสเฟต ๐.๘ ๐.๖ ๐.๕ ๐.๔ ๐.๗
น้ำ�มันพืช - - - - ๒.๕
ดีแอล-เมทไธโอนีน - - - - ๐.๐๕
เกลือป่น ๐.๓๕ ๐.๓๕ ๐.๓๕ ๐.๓๕ ๐.๕
พรีมิกซ์ ๐.๒๕ ๐.๒๕ ๐.๒๕ ๐.๒๕ ๐.๒๕
(ตามระยะอายุสัตว์)
รวม ๑๐๐ ๑๐๐ ๑๐๐ ๑๐๐ ๑๐๐


เว็บไซต์แนะนำ�

การเลี้ยงไก่ไข่อินทรีย์
https://kasettumkin.com/agriculture-news/article_11048







52




เสริมความรู้ ครูควรสอน

การนำาวัสดุเหลือใช้ เช่น กากถั่วเหลือง เปลือกหอย มาบดละเอียดเป็น

ี
ิ
ส่วนผสมของอาหารไก่ไข่ โดยไม่ท้งให้เป็นขยะท่ไร้ประโยชน์ และต้องเสีย
ค่าใช้จ่ายในการกำาจัด เป็นแนวทางการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมวิธีหนึ่ง







สุดยอดคู่มือคร 52
ู

ิ
ื
ข้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัต ิ ข้นส่อสารและนาเสนอ ข้นประเมินเพ่อเพ่มคุณค่า
ั
ื
�
ั
ั
Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating
เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก
asean
Step 2 ขั้นคิดวิเคราะห์
๕) การเลี้ยงและดูแลไก่ไข่ และสรุปความรู้
ื
ี
์
ิ
การเล้ยงและดูแลไก่ไข่เม่ออายุประมาณ ๒๐-๒๒ สัปดาห ซ่งเป็นช่วงท่เร่มให้ไข ่
ี
ึ
มีแนวปฏิบัติดังนี้ ๑๗. นักเรียนร่วมกันสรุปความร้เร่อง
ื
ู
(๑) เลี้ยงไก่ไข่บนพื้นคอกหรือเลี้ยงขังบนกรงตับ กรงละ ๑ ตัว หรือ ๒-๔ ตัว ส่วนใหญ่
นิยมเลี้ยงขังกรงละ ๒ ตัว เพื่อประหยัดค่าใช้จ่าย การเลี้ยงไก่ไข่ เป็นความคิดรวบยอด
ี
(๒) คัดไก่ไข่ที่อ่อนแอ เป็นโรค ให้ไข่คุณภาพไม่ดีหรือมีปริมาณน้อยออกจากฝูงเพื่อลด • การเล้ยงไก่ไข่ให้ได้ผลผลิตดี
ค่าอาหาร ประหยัดเวลาและแรงงานในการเลี้ยง ต้องให้อาหารและน้าเหมาะสมกับ
ำ
(๓) ต้องให้แสงสว่างแก่ไก่ไข่อย่างเพียงพอและเหมาะสมกับขนาดของโรงเรือน เช่น
โรงเรือนขนาดกว้าง ๑๐-๑๒ เมตร ควรติดตั้งหลอดไฟฟ้าขนาด ๔๐-๖๐ วัตต์ พร้อมโคมไฟฟ้าที่ติดตั้งสูง อายุไก่และเพียงพอ มีการป้องกัน
กว่าพื้นที่ไก่ไข่อาศัยอยู่ประมาณ ๒.๑-๒.๔ เมตร และควรติดตั้งห่างกันดวงละ ๔ เมตร เป็นสองแถวตาม รักษาโรคอย่างถูกวิธี จัดการโรงเรือน
ความยาวของโรงเรือน ห่างกัน ๔-๔.๕ เมตร และอุปกรณ์เลี้ยงไก่ให้สะอาดอยู่เสมอ
นอกจากน การให้แสงสว่างต้องมีการควบคุมการเปิด-ปิดไฟฟ้าให้ตรงตามเวลาทุกวัน
้
ี
วันละ ๑๔ ชั่วโมง โดยเริ่มเปิดไฟฟ้าตั้งแต่เวลาประมาณ ๕.๐๐-๖.๐๐ น. และ ๑๘.๐๐-๑๙.๐๐ น. เมื่อไก่ไข่
อายุ ๒๔ สัปดาห์ เพิ่มเป็น ๑๕ ชั่วโมง และให้แสงสว่างคงที่วันละ ๑๖ ชั่วโมง จนกว่าไก่จะหมดอายุการไข่
(๔) ให้อาหารไก่ไข่ โดยมี ๓ รูปแบบ ดังนี้
ำ
์
ี
๑. ให้แบบจากัดทุกวัน ใช้กับลูกไก่ท่มีอาย ๕-๖ สัปดาห โดยให้กินหมดคร้งเดียว
ั
ุ
ในตอนเช้า
ึ
ั
ำ
๒. ให้แบบจากัดวันเว้นวัน โดยให้ไก่ไข่กินคร้งเดียวในตอนเช้าของวันหน่ง
วันต่อไปงดและเริ่มให้อาหารในวันถัดไป ใช้กับไก่ไข่อายุ ๗-๒๒ สัปดาห์
ั
๓. ให้กินแบบเต็มท่ทุกวัน โดยให้ไก่ไข่กินอาหารเต็มท่ตลอดท้งวันต้งแต่เช้าจรดเย็น
ั
ี
ี
ถึงเวลา ๑๖.๐๐ น. เพื่อให้ไก่ไข่โตเร็ว แข็งแรง เป็นการลดการใช้ยา และไม่ให้มีอาหารเหลือสะสมอยู่ใน
รางอาหาร
(๕) ให้น้า ๓.๘ ลิตร ถึง ๑๙ ลิตรต่อวัน โดยมีอัตราให้น้าต่อไก่ไข่ ๑๐๐ ตัว ดังนี้
ำ
ำ
อายุไก่ไข่ (สัปดาห์) ปริมาณนํ้า (ลิตร/วัน)
๐ - ๒ ๓.๘
๓ - ๔ ๕.๗
๕ - ๖ ๗.๖
๗ - ๘ ๙.๕
๙ - ๑๒ ๑๑.๔
๑๓ - ๑๖ ๑๕.๒
๑๗ - ๒๐ ๑๗.๑
โตเต็มที่ ๑๙
ำ
หมายเหตุ การให้น้าอาจต้องพิจารณาเพิ่มขึ้นในช่วงบ่ายหรือเวลาที่อากาศร้อน
53




















53 สุดยอดคู่มือคร ู

ั
ข้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
ั
GPAS 5 Steps
Gathering Processing
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ี
Step 2 ขั้นคิดวิเคราะห์


และสรุปความรู้ (๖) ป้องกันและรักษาโรคไก่ไข่ ดังนี้
โรคไก่ไข่ อาการของโรค การป้องกันและรักษา
๑๘. นักเรียนคิดประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า นิวคาสเซิล หายใจลาบาก มีเสียงดังเวลาหายใจ • รักษาโรงเรือนและภาชนะต่าง ๆ
ำ
ี
ุ
ั
ั
ำ
ให้มคณลกษณะอนพึงประสงค ์ มีน้ามูกไหล หัวสั่น กระตุก คอบิด • ให้วัคซีนชนิดสเตรนเอฟด้วยวิธีการ
ื
ด้านอยู่อย่างพอเพียง โดยคิดวิธีการที่ ขาและปีกเป็นอัมพาต เบ่ออาหาร ท้องร่วง หยอดตาหรือหยอดจมูก หรือให้วัคซีน
มูลสีขาวปนเขียว
เอ็ม พี สเตรน โดยปลูกที่หนังปีกตรง
จะช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายในการเลี้ยง บริเวณที่ไม่มีกล้ามเนื้อข้างใน
ื
ำ
ไก่ไข่ อหิวาต์ไก่ หงอย ซึม เบ่ออาหาร กระหายน้าจัด • ทำาความสะอาดภายในโรงเรือนไก่ไข ่
ี
ไม่ให้เปียกแฉะ
ท้องร่วงรุนแรง มูลมสีเหลืองปนสีเขียว
๑๙. นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกล่มร่วมกัน เหนียงบวม ปีกตก ความร้อนภายในตัวสูง • ฉีดวัคซีนป้องกันทุก ๆ ๖ เดือน
ุ
ำ
ออกแบบวิธีการเพ่มประสิทธิภาพใน ถ้าเป็นนานจะพบอาการบวมตามข้อ ปีก • รักษาด้วยยาจาพวกยาปฏิชีวนะและ
ิ
ซัลฟาบางชนิด
ั
การจัดการผลผลิตไก่ไข่ท้งด้าน ขี้ขาว หงอยซึม ปีกตก เบื่ออาหาร มีไข้ • รักษาโดยใช้ยาจาพวกซลฟา ช่วยให ้
ั
ำ
คุณภาพและปริมาณหลาย ๆ วิธี ท้องร่วง มูลสีขาวติดก้น ลูกไก่ท่เป็นโรคตายน้อยลง แต่ไม่นิยม
ี
ี
วิเคราะห์ข้อดี-ข้อเสียของแต่ละวิธี ทำากัน เพราะจะเป็นการเก็บตัวท่เป็น
โรคไว้
ี
ี
แล้วตัดสินใจเลือกวิธีท่ดีท่สุดไป กล่องเสียงและ หายใจไม่สะดวกคล้ายกับมีอะไรไป • เผาหรือฝังไก่ที่เป็นโรคตาย
ใช้งาน หลอดลมอักเสบ อุดหลอดลม อยู่ในท่านั่ง ย่นคอและ • ให้วัคซีนป้องกันหลอดลมอักเสบ
ื
๒๐. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวางแผน ติดต่อ หัวตรงไปข้างหน้า อ้าปากเป็นระยะ ๆ ด้วยวิธีหยอดตาหรือหยอดจมูก
ึ
ำ
และหลับตา มีน้ามูกใส ๆ และข้นข้น
การเลี้ยงไก่ไข่จนถึงการจัดการผลผลิต บางคร้งมีเลือดปน และตาย เพราะ
ั
ตามวิธีการที่เลือก หายใจไม่ออก
ฝีดาษ มีจุดสีเทาพองออกตามบริเวณหน้า • แยกไก่ป่วยออกจากฝูง แล้วทาลาย
ำ
หงอน เหนียง และผิวหนัง ต่อมา ด้วยการเผาหรือฝังกลบ
ุ
จดพองนี้จะขยายตัวและแตกออกเป็น • ปลูกวัคซีนฝีดาษด้วยวิธีการแทงปีก
ิ
้
ื
สะเก็ด ลูกไกจะหงอยซึม ไม่กนอาหาร เม่อลูกไก่อายุได ๗ วัน และควร
่
และตายในที่สุด ป้องกันไม่ให้ยุงกัด เพราะยุงเป็น
พาหะนำาโรค
มาเร็กซ์ โคนขนของไก่จะมีแผ่นเล็ก ๆ คล้าย • ทำาความสะอาดโรงเรือน
ข้รังแค หงอยซึม เจริญเติบโตไม่ได้ขนาด • ให้วัคซีนป้องกันโรคมาเร็กซ์
ี
อัมพาต อ่อนเพลีย กินน้า กินอาหารไม่ได ้
ำ
เดินขาลาก การทรงตัวไม่ปกติ
54
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21
ี
ุ
นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกล่มร่วมกันสืบค้นข้อมูลเกี่ยวกับการป้องกัน
ิ
โรคติดต่อจากสัตว์ปีกเพ่มเติมจากศูนย์ปฏิบัติการกรมควบคุมโรคและเว็บไซต ์
ของกระทรวงสาธารณสุขที่ www.moph.go.th





สุดยอดคู่มือคร 54
ู

ื
�
ั
ข้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัต ิ ข้นส่อสารและนาเสนอ ข้นประเมินเพ่อเพ่มคุณค่า
ั
ั
ื
ิ
Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating
เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก
asean
Step 3 และสรุปความรู้
ขั้นปฏิบัติ
๖) การจัดการผลผลิต หลังการปฏิบัติ
การจัดการผลผลิตจากไก่ไข่เพื่อจำาหน่าย มีแนวปฏิบัติดังนี้
ื
ี
่
๑. การเก็บไข่ไก ต้องเก็บไข่ออกจากรางไข่ทุกวัน สำาหรับการเล้ยงไก่ไข่บนพ้นคอก ๒๑. นักเรียนแต่ละกล่มร่วมกันเลี้ยงไก่ไข่
ุ
ควรเก็บอย่างน้อยวันละ ๔ ครั้ง เพื่อป้องกันไข่แตก
๒. การทำาความสะอาดผิวไข่ไก ในกรณีท่สกปรกมากให้ใช้แผ่นขัดหรือกระดาษทราย แล้วบันทึกผลลงในแบบบันทึก
ี
่
ี
ำ
ู
ี
ำ
ท่แห้งสะอาดขัดถูเปลือกไข่ให้น้อยท่สุด และหากได้รับการร้องขอจากผ้ซ้อให้ทาความสะอาด ก่อนนาส่งให ้ พร้อมกับร่วมกันประเมินผลงาน
ื
์
์
ใช้ผ้าหรือฟองน้าชุบน้าสะอาดผสมสารละลายกล่มคลอไรด เช่น เบนซาโคเนียม คลอไรด หรือคลอรีน ๖๕% ปัญหาที่พบ และแก้ไขปัญหา
ำ
ุ
ำ
ั
ำ
ำ
ผสมน้าสะอาดในอัตราส่วน คลอรีน ๒๐๐ มิลลิกรัม ต่อน้า ๑ ลิตร เช็ดให้ท่วฟอง แล้วพักไว้ให้แห้ง
ี
ิ
แต่การใช้น้าผสมสารละลายเหล่านี้เช็ดไข่ไก่จะทำาให้อายุของการเก็บไข่สั้นลง ๒๒. นักเรียนร่วมกันสรุปส่งท่เข้าใจ
ำ
๓. คัดแยกไข่บุบ ไข่เปลือกบาง และไข่ท่นำ้าหนักไม่ได้มาตรฐานออกไป แล้วคัดแยก เป็นความรู้ร่วมกัน ดังนี้
ี
์
ำ
ึ
ี
ำ
ขนาดไข่ไก่ตามน้าหนักกรัมต่อฟองและกาหนดเป็นเบอร ซ่งโดยปกติเบอร์ท่มีตัวเลขน้อยจะมีขนาดใหญ ่ • การเล้ยงไก่ไข่ให้ได้ผลผลิตดี
ี
กว่าเบอร์ที่มีตัวเลขมาก เช่น ไข่ไก่เบอร์ ๐ จะมีขนาดใหญ่กว่าไข่ไก่เบอร์ ๑
ั
ำ
ี
๔. บรรจุไข่ลงในถาดหรือกล่องท่กันกระแทกได แล้วติดฉลากผลิตภัณฑ์ในกรณ ี มีคุณภาพต้องทาตามข้นตอนท่ถูกต้อง
้
ี
ที่บรรจุกล่องให้เรียบร้อย ดูแลเอาใจใส่ให้อาหารท่เหมาะสม
ี
๕. ตรวจความเรียบร้อยของไข่และบรรจุภัณฑ์ก่อนขนขึ้นรถเพื่อนำาส่งให้ผู้สั่งซื้อ
ตามช่วงอายุและนำ้าท่เพียงพอ
ี
ป้องกันโรคไม่ให้เกิดการระบาด
Step 4
ขั้นสื่อสารและนาเสนอ
�
่
๒๓. นักเรยนแตละกลุ่มนำาเสนอผล
ี
บรรจุภัณฑ์ไข่ไก่
การเลี้ยงไก่ไข่ของกลุ่มตนเอง ซ่ง
ึ
สร้างด้วยซอฟต์แวร์หรือใช้แผ่นป้าย
ปลอดภัยไว้ก่อน
ประกอบการนำาเสนอ
การรับประทานไข่ไก่หรือไข่เป็ดให้ปลอดภัยจากโรคไข้หวัดนก ต้องปรุงให้สุกทั้งไข่แดงและไข่ขาว
Step 5 ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า
บริการสังคม
และจิตสาธารณะ
ี
๒๔. นักเรียนนำาไข่ไก่ท่เลี้ยงไปประกอบ
55 อาหารกลางวันใหร่นน้องในโรงเรียน
้
ุ
รับประทาน หรือประกอบอาหาร
ร่วมทาบุญกับชุมชนในโอกาสวันสำาคัญ
ำ
การจัดการผลผลิต

55 สุดยอดคู่มือคร ู

ั
ข้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
ั
GPAS 5 Steps
Gathering Processing
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ี
ตัวชี้วัด

๓.๒ การเลี้ยงปลานิล
ง ๑.๑ ม.๒/๑ ปลานิลเป็นปลานํ้าจืดชนิดหนึ่ง มี
ั
ง ๑.๑ ม.๒/๒ ถิ่นกําเนิดเดิมอยู่ในทวีปแอฟริกา พบท่วไปตามหนอง
ง ๑.๑ ม.๒/๓ บึง และทะเลสาบ


ปลานิลเจริญเติบโตเร็ว เลี้ยงง่าย และ
ภาระงาน/ชิ้นงาน รสชาติดี จึงมีผู้นิยมเลี้ยงกันมาก
การเลี้ยงปลานิล ๑) รูปร่างและลักษณะนิสัยของปลานิล ปลานิล

ปลานิล มีริมฝีปากบนและริมฝีปากล่างเสมอกัน มีเกล็ด ๔ แถวตรงบริเวณแก้ม และ
Step 1 ขั้นสังเกต มีลายพาดขวางลําตัวประมาณ ๙-๑๐ แถบ ชอบอยู่รวมกันเป็นฝูง มีความอดทน และสามารถปรับตัว

รวบรวมข้อมูล เข้ากับธรรมชาติได้ดี
๒) ประวัติความเป็นมาของการเลี้ยงปลานิลในประเทศไทย
การเลี้ยงปลานิลในประเทศไทย มีประวัติความเป็นมา ดังนี้
๑. นักเรียนร่วมกันสนทนา โดยตอบ
ั
คำาถาม ดังนี้ ๒๕ มีนาคม ๒๕๐๘ พระจักรพรรดิอากิฮิโตเมื่อคร้งดํารงพระอิสริยยศเป็นมกุฎราชกุมาร
แห่งประเทศญี่ปุ่น ได้จัดส่งปลานิลจํานวน ๕๐ ตัว นํ้าหนักตัวละประมาณ
้
่
้
ี
ี
้
ำ
• ปลานาจดชนิดใดบางทเลยงไว ้ ๑๔ กรัม มาทูลเกล้าฯ ถวายแด่่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร
ื
ึ
เป็นอาหาร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ซ่งในระยะแรกได้
ิ
ิ
ี
้
้
ั
(ตัวอย่างคำาตอบ ปลานิล ปลาดุก ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ใหเลยงในบรเวณสวนจตรลดา พระราชวงดุสิต
ปลาช่อน ปลาทับทิม) พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช
• ถ้าต้องการเลี้ยงปลาให้มีรสชาติดี ๑ กันยายน ๒๕๐๘ บรมนาถบพิตร ทรงย้ายพันธ์ปลาจากบ่อเดิมไปยังบ่อใหม่ ทั้ง ๖ บ่อ
ุ
เนือแน่น นักเรยนจะใชวธใดใน ด้วยพระองค์เอง และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้กรมประมงจัดส่ง
ิ
้
ี
ี
้
ี
การเลี้ยง เจ้าหน้าท่วิชาการมาตรวจสอบการเจริญเติบโตของปลานิลเป็นประจําทุกเดือน
(ตัวอย่างคำาตอบ ดูแลเอาใจใส่
ให้อาหารดี เลี้ยงในบริเวณที่เหมาะสม) พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช
ื
๒. นักเรียนศึกษาและรวบรวมข้อมูล ๑๗ มีนาคม ๒๕๐๙ บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานช่อปลานี้ว่า
“ปลานิล” และพระราชทานปลานิล จํานวน ๑๐,๐๐๐ ตัว ให้แก่กรมประมง
เกี่ยวกับการเล้ยงปลานิล จากแหล่ง นําไปเพาะเล้ยงและขยายพันธ์ในบริเวณเกษตรกลาง บางเขน และ
ี
ี
ุ
ู
การเรียนร้ต่าง ๆ เช่น ใบความร้ ู สถานีประมงต่าง ๆ เมื่อขยายพันธุ์ได้มาก ให้แจกจ่ายแก่ราษฎรต่อไป
หนังสือเรียน
56
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21
ี
นักเรียนแบ่งกล่ม แต่ละกล่มร่วมกันสืบค้นข้อมูลการเล้ยงสัตว์น้าอ่น ๆ
ี
ำ
ื
ุ
ุ
ี
ี
ท่สนใจจากเว็บไซต์ของกรมประมงท่ www.fisheries.go.th แล้วนำาข้อมูลมาสนทนา
แลกเปลี่ยนความรู้กันในชั้นเรียน หรือจัดป้ายนิเทศเผยแพร่ความรู้ในโรงเรียน
สุดยอดคู่มือคร 56
ู

�
ั
ั
ื
ั
ื
ิ
ข้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัต ิ ข้นส่อสารและนาเสนอ ข้นประเมินเพ่อเพ่มคุณค่า
Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating
เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก
asean
Step 2 ขั้นคิดวิเคราะห์
๓) วิธีการเลี้ยงปลานิล และสรุปความรู้
การเลี้ยงปลานิลที่นิยมทำากันมี ๒ วิธี ดังนี้
ี
ี
ี
ี
(๑) การเล้ยงปลานิลในบ่อดิน เป็นการเล้ยงปลานิลในบ่อดินรูปส่เหล่ยมผืนผ้า ซึ่งมีเนื้อที่ ๓. นักเรียนร่วมกันสังเกต วิเคราะห์ และ
๒๐๐ ตารางเมตรขึ้นไป
ี
(๒) การเล้ยงปลานิลในกระชัง เปนการเล้ยงปลานลในกระชังส่เหลยม โดยแขวนให้จมน้า ำ เปรียบเทียบวิธีการเล้ยงปลานิล
่
ี
ี
ี
ิ
ี
็
ำ
เพียง ๒.๒ เมตร และมีส่วนที่โผล่พ้นน้าประมาณ ๒๐-๒๕ เซนติเมตร ในบ่อดินกับในกระชัง เขียนเป็น
แผนภาพความคิด


การเลี้ยงปลานิลในบ่อดิน การเลี้ยงปลานิลในกระชัง
เน่องจากการเล้ยงปลานิลในบ่อดิน มีค่าใช้จ่ายในการลงทุนสูง และดูแลรักษายาก
ี
ื
ำ
ี
ในหน่วยการเรียนร้น้จึงขอนาเสนอการเล้ยงปลานิลในกระชัง ซ่งค่าใช้จ่ายในการลงทุนน้อย และดูแลรักษา
ึ
ี
ู
และจัดการผลผลิตง่าย
๔) การเลี้ยงปลานิลในกระชัง
การเล้ยงปลานิลในกระชังให้ผลผลิตต่อพ้นท่สูง ปลานิลมีการเจริญเติบโตด สะดวก
ื
ี
ี
ี
ู
ั
ำ
ี
ี
ี
ในการจัดการ ท้งการให้อาหารและดูแลสุขภาพ อีกท้งยังทาให้ผ้เล้ยงมีรายได้เพ่มข้น แต่ก่อนท่จะเล้ยง
ิ
ึ
ั
จะต้องศึกษาและทำาความเข้าใจในการเลี้ยงอย่างถี่ถ้วนในเรื่องต่อไปนี้
(๑) ความพร้อมในด้านความร้และการลงทุน มีตลาดรองรับ มีการวางแผน การผลิต
ู
ำ
ที่ดี และต้องทำาให้ต้นทุนในการผลิตต่าที่สุด
ี
ู
ื
ี
ี
(๒) การเลือกสถานท่ คุณภาพส่งแวดล้อมต้องอย่ในเกณฑ์ด เน่องจากเป็นการเล้ยงแบบ
ิ
หนาแน่น แหล่งน้าควรมีค่าความเป็นกรด-ด่าง (pH) ระหว่าง ๗-๘ มีค่าการส่องผ่านของแสงในน้าระหว่าง
ำ
ำ
ำ
๕๐-๑๐๐ เซนติเมตร ปริมาณแก๊สออกซิเจนที่ละลายในน้าไม่น้อยกว่า ๕ มิลลิกรัมต่อลิตร
ี
ี
ำ
ื
ี
ำ
สถานท่ท่เหมาะสมในการเล้ยงปลานิลในกระชัง ได้แก แม่น้า เข่อน ฝาย ซึ่งมีน้า
่
ี
ี
ี
ำ
ี
ตลอดป น้าลึกมากกว่า ๔ เมตร อากาศถ่ายเท และสะดวกในการดูแล สถานท่ท่ควรหลีกเล่ยง ได้แก ่
ี
ิ
ำ
บริเวณใกล้ท่อระบายน้าท้งจากโรงงานอุตสาหกรรม แหล่งชุมชน พ้นท่เกษตรกรรมท่มีการใช้สารเคม ี
ี
ื
บริเวณที่มีพืชน้า สาหร่าย หรือสิ่งสกปรกมาก น้าไม่หมุนเวียน และการระบายอากาศไม่ดี
ำ
ำ
57
ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
เพราะเหตุใดเกษตรกรจึงนิยมเลี้ยงปลานิลเป็นอาชีพ
ำ
๑ เจริญเติบโตง่าย รสชาติดี ๒ ต้นทุนตา ดูแลง่าย
่
๓ ต้นทุนตา รสชาติดี ๔ ดูแลง่าย รสชาติดี
่
ำ
ำ
ี
(เฉลย ๔ เหตุผล ปลานิลเป็นปลาน้าจืด สามารถเล้ยงได้ตามหนอง บึง
ื
เน้อปลามีรสชาติดี จึงเป็นท่นิยมในการบริโภค)
ี
57 สุดยอดคู่มือคร ู

ั
ข้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
ั
GPAS 5 Steps
Gathering Processing
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ี
Step 2 ขั้นคิดวิเคราะห์


และสรุปความรู้ (๓) กระชัง โดยขนาดกระชังท่เล้ยงจะแตกต่างกันในแต่ละพื้นท เช่น ๓ Ö ๓ Ö ๑.๕,
ี
่
ี
ี
๓ Ö ๓ Ö ๒.๕, ๓ Ö ๓ Ö ๓, ๔ Ö ๔ Ö ๒.๕, ๕ Ö ๕ Ö ๒.๕, ๖ Ö ๔ Ö ๒.๕ เมตร
ื
ิ
่
ี
๔. นักเรยนรวมกันวเคราะห์ความร ู ้ ขนาดกระชังมีผลโดยตรงต่อคุณภาพนำ้าในกระชัง เน่องจากอัตราส่วนระหว่าง
ื
ำ
ี
ี
ั
ท่ผ้เลี้ยงปลานิลต้องมี เพ่อนำาไปใช ้ พ้นท่ผนังด้านข้างต่อปริมาตรของกระชังมีผลต่ออัตราการแลกเปล่ยนน้าจากภายนอกกับในกระชัง ดังน้น
ื
ู
ี
ี
ำ
ื
กระชังท่มีอัตราส่วนระหว่างพ้นท่ผนังด้านข้างต่อปริมาตรของกระชังสูง จะทาให้อัตราการเจริญเติบโต
ี
ี
ในการเล้ยงปลานิล เขียนเป็นแผนภาพ ของปลานิลดีและผลิตผลต่อปริมาตรของกระชังสูง
ความคิด วัสดุที่ใช้ทำากระชังจะแตกต่างกันในแต่ละพื้นที่ โครงกระชังอาจทำาจากไม้ไผ่ ท่อพีวีซี
ู
ี
ู
ำ
ึ
ตัวอย่างแผนภาพความคิด หรือท่อเหล็ก ข้นอย่กับงบประมาณของผ้เล้ยงและความเหมาะสม โดยมีถังน้ามันหรือถังสารเคมีเปล่า
ทำาเป็นทุ่น อวนที่ใช้เลี้ยงปลานิลอาจเป็นชั้นเดียวหรือสองชั้น โดยปกติจะใช้อวนขนาดตา ๒-๓ เซนติเมตร
ี
้
ั
ี
่
้
่
ทงน้ขนาดตาของอวนจะต้องพิจารณาจากขนาดปลานิลทปลอยดวย ด้านบนกระชังจะมีอวนขนาด
๗ เมตร ปิดด้านบนกระชัง
วิธีการเลี้ยงปลานิล อาหารปลานิล การติดตั้งกระชังสามารถทำาได้ ๒ รูปแบบ ได้แก่
ำ
ั
ี
ำ
กระชังหรือคอกแบบผูกติดกับท่ สร้างโดยใช้ไม้ไผ่ท้งลาปักลงในแหล่งน้า
ู
ี
ี
ำ
ำ
ื
ควรมีไม้ไผ่ผูกเป็นแนวนอนหรือเสมอผิวน้าท่ระดับประมาณ ๑-๒ เมตร เพ่อยึดลาไผ่ท่ปักลงในดินให้แน่น
กระชังตอนบนและตอนล่างควรร้อยเชือกเพ่อใช้ยึดตัวกระชังให้ขึงตึง โดยเฉพาะมุม ๔ มุม ของกระชัง
ื
ความรู้ ท้งด้านล่างและด้านบน การวางกระชังควรวางเป็นกล่ม โดยเว้นระยะห่างกันให้น้าไหลผ่านได้สะดวก
ั
ุ
ำ
ี
ี
ที่ต้องมีในการ อวนที่ใช้ทำากระชังเป็นอวนไนลอน ช่องตาแตกต่างกันตามขนาดของปลานิลท่จะเล้ยง คือ ขนาดช่องตา
เลี้ยงปลานิล ๑/๔ นิ้ว ๘/๘ นิ้ว ๑/๒ นิ้ว และอวนตาถี่สำาหรับเพาะเลี้ยงลูกปลานิลวัยอ่อน
ำ

กระชังแบบลอยน้า ลักษณะของกระชังเหมือนกับกระชังทั่วไป แต่ไม่ใช้เสา



ี
ุ
ึ
ปักยึด ส่วนบนของกระชังผูกติดกับท่นลอย ซ่งอาจใช้แท่งโฟมรูปส่เหลี่ยมขนาดกว้างประมาณ
๖๐ เซนติเมตร ยาวประมาณ ๑๒๐ เซนติเมตร หนา ๓๐ เซนติเมตร หรือถังเหล็ก ๒๐๐ ลิตร หรือถังพลาสติก
ี
ั
ุ
ำ
วัสดุ อุปกรณ์ โรคและการป้องกัน ขนาด ๓๐-๕๐ ลิตร มุมท้งส่ด้านล่างใช้แท่งปูนหรือก้อนหินผูกเป็นต้มถ่วงน้าหนักติดกับเชือกคร่าว ถ่วงให ้
กระชังจม ถ้าเล้ยงปลานิลหลายกระชังจะใช้เชือกผูกโยงติดกันไว้เป็นกล่ม ขนาดของกระชังมีหลายชนิด
ี
ุ
ในการเลี้ยงปลานิล โรคปลานิล เช่น ขนาด ๑.๒ Ö ๑.๒ Ö ๒.๕ เมตร หรือขนาด ๒ Ö ๒ Ö ๒.๕ เมตร กระชังส่เหล่ยมผืนผ้าขนาด
ี
ี
๔ Ö ๒ Ö ๒.๕ เมตร

การวางกระชัง ต้องให้ก้นกระชังห่างจากพื้นดินมากกว่า ๑ เมตร วางกระชังห่างจาก

๕. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์ว่าความร ้ ู ขอบตล่งพอสมควร เพ่อหลีกเล่ยงการเกิดมุมอับในการไหลของน้าและลดภาวะเส่ยงจากการเปล่ยนแปลง
ิ
ื
ี
ี
ำ
ี
ี
ท่ผ้เลี้ยงปลานิลต้องมี เพ่อนำาไปใช ้ ของคุณภาพน้าอย่างฉับพลันในขณะท่มีฝนตกชะล้างตะกอนหรือของเสียลงมา โดยแต่ละกระชังควรวาง
ื
ู
ำ
ี
ำ
ในการเลี้ยงปลานิลนั้นสามารถสืบค้น ห่างกันอย่างน้อย ๕๐ เซนติเมตร หลังจัดวางกระชังเรียบร้อยแล้ว ควรมีระดับน้าสาหรับให้ปลานิลอย ่ ู
ำ
ี
ื
ี
ำ
ำ
ได้จากแหล่งการเรียนรู้ใดบ้าง ไม่น้อยกว่า ๑.๕ เมตร หากเล้ยงในบริเวณท่มีกระแสน้าไหล ควรวางกระชังขวางการไหลของน้าเพ่อให้เกิด
ำ
การถ่ายเทของน้าในกระชัง และไม่ควรวางกระชังเป็นกลุ่มติดกันมาก เนื่องจากกระชังด้านในจะมีการไหล
ตัวอย่าง ของน้าผ่านน้อย การถ่ายเทของเสียมีน้อย ทำาให้ได้ผลผลิตน้อยไปด้วย
ำ
อาหาร 58
ที่ใช้เลี้ยง
ปลานิล
เสริมความรู้ ครูควรสอน
คนขายอาหารปลา เว็บไซต์ อวน เป็นเครื่องมือจับปลาที่ถักเป็นตาข่ายผืนยาว ใช้ล้อมจับปลา
สัมภาษณ์ สืบค้นด้วย
คอมพิวเตอร์
สุดยอดคู่มือคร 58
ู

ั
ื
ข้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัต ิ ข้นส่อสารและนาเสนอ ข้นประเมินเพ่อเพ่มคุณค่า
ั
ิ
ื
ั
�
Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating
เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก
asean
Step 2 ขั้นคิดวิเคราะห์
(๔) การเตรียมลูกปลานิลก่อนลงกระชัง โดยซื้อจากแหล่งที่น่าเชื่อถือ เลี้ยงแล้วปลานิล และสรุปความรู้
ี
ำ
โตด ขนาดสม่าเสมอ ก่อนการขนส่งจะต้องเตรียมปลานิลให้แข็งแรง โดยให้กินวิตามินซีผสมอาหาร
ประมาณ ๑ อาทตย์กอนลงกระชัง และงดอาหารลูกปลานิล ๑-๒ วัน ก่อนลงกระชัง เพ่อลดการเกด ๖. นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกล่มร่วมกัน
่
ิ
ื
ิ
ุ
ของเสียในการขนส่ง รวมทั้งทำาให้อัตราการตายของปลานิลลดลงหลังปล่อย
ี
(๕) การขนส่งลูกปลานิล สามารถขนส่งลูกปลานิล โดยบรรจุในถุงพลาสติกท่อัด สำารวจบริเวณรอบ ๆ โรงเรียน แล้ว
ี
แก๊สออกซิเจนหรือขนส่งโดยภาชนะแบบเปิด เช่น ถังพลาสติกขนาดใหญ่ท่ให้อากาศหรือแก๊สออกซิเจน วิเคราะห์ว่าบริเวณใดบ้างท่สามารถ
ี
ระหว่างขนส่ง ควรขนส่งในช่วงท่อากาศไม่ร้อน ซึ่งทำาให้อัตราการตายของปลานิลลดลงหลังปล่อยหรือ ใช้เล้ยงปลานิลได้ พร้อมอธิบาย
ี
ี
เสียหายน้อยที่สุด
(๖) ขนาดปลานิลและอัตราการปล่อย ขนาดปลานิลที่ปล่อยโดยทั่วไป คือ ๓๐-๕๐ กรัม เหตุผลประกอบ
ุ
(๒๐-๓๐ ตัว/กิโลกรัม) อัตราการปล่อยโดยประมาณ ๖๐-๑๐๐ ตัว/ลูกบาศก์เมตร ท้งน้ข้นอย่กับสภาพ ๗. นักเรียนแต่ละกล่มร่วมกันวิเคราะห ์
ั
ึ
ี
ู
การไหลของกระแสน้า ปริมาณและคุณภาพน้า ฤดูกาล ขนาดกระชัง ระยะเวลาในการเลี้ยง ขนาดปลานิล ขนาดกระชังและตาแหน่งการวาง
ำ
ำ
ำ
ที่จับ สายพันธุ์ และความชำานาญของผู้เลี้ยง
ี
ื
(๗) ระยะเวลาในการเล้ยงปลานิล ใช้เวลาเล้ยง ๓.๕-๔ เดอน จะได้ปลานิลขนาด กระชังเลี้ยงปลาให้เหมาะสมกับบริเวณ
ี
ำ
๐.๗ กิโลกรัม (๗๐๐ กรัม หรือ ๗ ขีด) ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับคุณภาพอาหาร สายพันธุ์ การจัดการคุณภาพน้าและ ท่จะใช้เลี้ยงปลานิล พร้อมอธิบาย
ี
สิ่งแวดล้อม เหตุผลประกอบ
ี
ื
ี
(๘) การจัดการระหว่างการเล้ยง ควรตรวจสอบกระชังเพ่อซ่อมแซมส่วนท่ชารุดท่อาจ
ำ
ี
ุ
เกิดจากวัสดุที่ลอยมาตามน้า หรือปลาในธรรมชาติกัดกระชัง เช่น ปลาปักเป้า ต้องทำาความสะอาดกระชัง ๘. นักเรียนแต่ละกล่มร่วมกันวิเคราะห ์
ำ
ื
และตาข่ายท่ก้นอาหารอย่างสม่าเสมอหากมีการอุดตัน โดยใช้แปรงถูเพ่อลดการสะสมของเสียในกระชัง แนวทางการเลี้ยงปลานิลท่ถูกต้อง
ี
ำ
ั
ี
ี
ั
รวมท้งให้การไหลของนำ้าผ่านกระชังดีข้น ตักเศษอาหารท่เหลือและมูลของปลานิลออกนอกกระชัง
ึ
ึ
ื
เพ่อลดการสะสมของเสียในกระชัง หากมีปลานิลตายควรรีบตักปลานิลในกระชังข้นมา อย่าปล่อยไว้ใน ผลที่เกิดขึ้นเมื่อปฏิบัติ
กระชัง เพราะอาจทำาให้เกิดการแพร่กระจายของเชื้อโรคไปสู่ปลานิลตัวอื่น
้
ำ
ื
ุ
นอกจากน ควรส่มปลานิลมาช่งน้าหนักสม่าเสมอ ๑-๒ คร้ง/เดือน เพ่อประเมิน
ำ
ั
ั
ี
น้าหนักและปรับอัตราการให้อาหารตามน้าหนักตัว สังเกตพฤติกรรมการกินอาหาร หากปลานิลกินอาหาร
ำ
ำ
่
ิ
้
ุ
ลดลง ตองรบหาสาเหตวาเกดจากการเปล่ยนแปลงของสงแวดลอมหรือปลานลเรมปวย ดูแลสขภาพ
ุ
่
ี
ิ
่
้
ี
ิ
่
ิ
ปลานิล หากปลานิลเร่มกินอาหารลดลงและแสดงอาการป่วย ให้ผสมวิตามินซีกับอาหารให้ปลานิลกิน
ิ
เป็นเวลา ๗ วัน
ู
่
(๙) อาหารปลานิล อาหารทใช้เลยงปลานลเปนอาหารชนิดเมดลอยน้า มโปรตีนสง
้
ี
ี
ำ
็
็
ิ
ี
ี
เหมาะสมกับความต้องการของปลานิลแต่ละขนาด ปัจจัยท่ควรพิจารณาเก่ยวกับการให้อาหารปลานิล ได้แก ่
ี
ำ
ระดับโปรตีนในอาหาร โดยระดับโปรตีนท่เหมาะสมสาหรับการเจริญเติบโตของปลานิลแต่ละช่วงจะ
ี
แตกต่างกัน ลูกปลานิลวัยอ่อนจะต้องการอาหารที่มีระดับโปรตีนประมาณ ๓๒-๔๐% แต่ในปลานิลใหญ่
ต้องการระดับโปรตีนประมาณ ๒๗-๓๔%
59
ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ถ้าต้องการลดของเสียในการขนส่งลูกปลาก่อนนำามาเลี้ยง ควรทำาอย่างไร
๑ ผสมวิตามินซีในน้าเลี้ยงลูกปลา
ำ
๒ ผสมเกลือป่นกับอาหารให้ลูกปลากิน
๓ งดอาหารลูกปลา ๑-๒ วัน ก่อนลงกระชัง
๔ ปรับอุณหภูมิในน้าให้อุ่นก่อนปล่อยลูกปลาลงในกระชัง
ำ
(เฉลย ๓ เหตุผล จะไม่เกิดการขับถ่ายเน่องจากไม่มีกากอาหาร)
ื
59 สุดยอดคู่มือคร ู

ข้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
ั
ั
GPAS 5 Steps
Gathering Processing
ี
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
Step 2 ขั้นคิดวิเคราะห์

และสรุปความรู้ การให้อาหารปลานิล มีแนวปฏิบัติดังนี้
เวลาในการให้อาหาร ปลานิลจะกินอาหารได้ดีในช่วงท่มีปริมาณแก๊สออกซิเจน
ี
ุ
๙. นักเรียนแต่ละกล่มร่วมกันวิเคราะห ์ ละลายในน้าสูง ซ่งปกติแล้วปริมาณแก๊สออกซิเจนจะค่อย ๆ เพ่มข้นจากเวลาเช้าและสูงในเวลาเย็น
ำ
ึ
ิ
ึ
ุ
ึ
้
สาเหตของปลานิลตาย ผลทเกิดขน ดังนั้น จะต้องสังเกตการกินอาหารของปลานิลว่าเวลาใดปลานิลกินอาหารได้ดีท่สุด ซ่งมักพบว่าปลานิล
่
ี
ี
ึ
้
แล้วเสนอแนวทางปองกันและ จะกินอาหารได้ดีในเวลาเย็นมากกว่าเวลาเช้า


ความถี่ในการให้อาหาร เนื่องจากปลานิลไม่มีกระเพาะอาหารจริง จึงสามารถรับ
แก้ปัญหา เขียนเป็นแผนภาพ อาหารได้คร้งละน้อยและมีการย่อยอาหารท่ค่อนข้างช้า ดังนั้น จึงควรให้คร้งละน้อยและบ่อยคร้ง ทั้งนี้
ี
ั
ั
ั
ความคิด ความถี่ในการให้อาหารจะมากในปลานิลขนาดเล็ก และจะน้อยลงเมื่อปลานิลโตขึ้น
ตัวอย่างแผนภาพความคิด อัตราการให้อาหาร ปริมาณอาหารท่ให้ปลานิลกินจะข้นอย่กับขนาดของปลานิล
ึ
ี
ู
ำ
ึ
และอุณหภูมิของน้า ซ่งอุณหภูมิของน้า ๒๕-๓๐ องศาเซลเซียส เป็นอุณหภูมิท่เหมาะสม ถ้าสูงหรือ
ำ
ี
ำ
ำ
น้าเสีย ต่ากว่านี้ ปลานิลจะกินอาหารลดลง
สาเหตุ ปัญหา ผลที่เกิดขึ้น
ปลานิล ขาดทุน
โรคติดเชื้อ ตาย
แนวทางป้องกันและแก้ปัญหา
• เพิ่มออกซิเจนในน้า ำ
• ผสมยากับอาหารให้ปลากิน
อาหารปลานิลและการให้อาหารปลานิล
ู
ื
๑๐. นักเรียนร่วมกันสรุปความร้เร่อง (๑๐) การดูแลสุขภาพและลดอัตราการตายของปลานิล ซ่งมีสาเหตุมาจากการขาด
ึ
ำ
ำ
ื
ำ
ี
ำ
การเลี้ยงปลานิล เป็นความคิดรวบยอด แก๊สออกซิเจน คุณภาพน้าเปล่ยน น้าเสีย อุณหภูมิของน้าสูงหรือต่า โรคติดเช้อแบคทีเรียและปรสิตภายนอก
ำ
• การเลี้ยงปลานิลให้ได้ผลผลิตดี สามารถทำาได้โดยมีอุปกรณ์เพิ่มแก๊สออกซิเจนในน้า เช่น ติดตั้งเครื่องให้อากาศในช่วงขาดแก๊สออกซิเจน ี ่
ผสมวิตามินซีกับอาหารหรือผสมยาปฏิชีวนะหรือสารกระต้นภูมิคุ้มกันกับอาหารให้ปลานิลกินในช่วงท
ุ
ี
ต้องเล้ยงแบบไม่แออัด ให้อาหาร อากาศหรือคุณภาพน้าเปลี่ยน ปลานิลเครียดหรือป่วย
ำ
่
ี
ในปรมาณและเวลาทเหมาะสม (๑๑) โรคของปลานิล ที่สำาคัญมีดังนี้
ิ
เพียงพอ หมั่นช่งน้าหนักและตรวจ โรคติดเชื้อแบคทีเรีย สเตรปโตคอคคัส ้ ำ ิ ิ ำ
ั
ำ

อาการและรอยโรค ปลานิลว่ายนาผิดปกต โดยว่ายวนบรเวณผิวน้า
สุขภาพปลาเป็นประจำา เสียการทรงตัว พบลักษณะตาโปน ขาวขุ่น และมีเลือดออกในลูกตา สีของตัวปลานิลจะเข้ม ลำาตัวโค้งงอ
๑๑. นักเรียนคิดประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า มีจุดเลือดออกบริเวณแผ่นปิดเหงือก รอบปาก บริเวณรูก้นและโคนครีบ มีตุมหนองตามตัวและโคนครีบ
่
ให้มีคุณลักษณะอันพึงประสงค์ด้าน อัตราการตายสูง


การรักษา ให้ยาปฏิชีวนะ เช่น อะม็อคซี่ซิลลิน เพนนิซิลลิน ซัลฟาไตรเมทโธพริม

อย่อย่างพอเพียง โดยคิดวิธีการแปรรูป อ๊อกซี่เตตร้าซัยคลิน ผสมอาหารให้ปลานิลกินติดต่อกันประมาณ ๗ วัน
ู
หรือถนอมอาหารปลานิลให้เก็บไว ้
รับประทานได้นานและเป็นการ 60
เพิ่มมูลค่าหากจะนาไปจาหน่ายสร้าง
ำ
ำ
รายได้
๑๒. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันออกแบบ
วิธีการเลี้ยงปลานิลให้มีคุณภาพ เช่น
ิ
่
เนือแน่น ไม่เหม็นกลินดิน มา ๒ วธ ี
้
วิเคราะห์ข้อดี-ข้อเสีย แล้วตัดสินใจ
เลือกวิธีที่ดีที่สุดไปใช้
๑๓. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวางแผน
ขั้นตอนการเลี้ยงปลานิลให้มีคุณภาพ
สุดยอดคู่มือคร 60
ู

ั
�
ื
ิ
ื
ั
ั
ข้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัต ิ ข้นส่อสารและนาเสนอ ข้นประเมินเพ่อเพ่มคุณค่า
Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating
เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก
asean
Step 3 และสรุปความรู้
ขั้นปฏิบัติ
ี
การป้องกัน กำาจัดสาเหตุท่ทาให้ปลานิลเครียดในช่วงหน้าร้อน เพราะอุณหภูมิ หลังการปฏิบัติ
ำ
ำ
ของน้าสูง ลดปริมาณอาหารลง และไม่ปล่อยปลานิลหนาแน่นมากเกินไป
ุ
โรคติดเชื้อแบคทีเรีย แอร์โรโมนาส ๑๔. นักเรียนแต่ละกล่มร่วมกันเลี้ยง
ี
้
้
อาการและรอยโรค ปลานิลท่ติดเชื้อจะว่ายนาชาลง อาปากหายใจบริเวณ ปลานิล แล้วบันทึกผลลงในแบบบันทึก
้
ำ
ื
ั
ั
ผิวน้า ครีบเป่อย มีการตกเลือดตามตว เกล็ดหลุด มีแผลหลุมตามตัว ท้องบวม มีนำ้าค่งในช่องท้อง
ำ
่
้
ลำาไส้อักเสบ และบางตัวมีจุดเลือดออก พรอมกับรวมกันประเมินผลงาน
การรักษา ให้ยาปฏิชีวนะ เช่น เอนโรฟล็อคซาซิน อ๊อกซ่เตตร้าซัยคลิน ปัญหาที่พบ และแก้ไขปัญหา
ี
ซัลฟาไตรเมทโธพริม ผสมอาหารให้ปลานิลกินติดต่อกันประมาณ ๗ วัน ๑๕. นักเรยนรวมกันสรปสิงทเข้าใจเปน
ี
่
ุ
ี
่
่
็
การป้องกัน กำาจัดสาเหตุที่ทำาให้ปลานลเครียด โดยไม่ใหอาหารเหลือ
ิ
้
และพยายามทาความสะอาดกระชังเพ่อลดการสะสมของสารอินทรีย ลูกปลานิลหลังจากลงกระชัง ความรู้ร่วมกัน ดังนี้
ื
์
ำ
์
ิ
่
ื
ในชวงอาทตยแรก มีโอกาสติดเช้อได้ง่าย ให้ผสมยาปฏิชีวนะกับอาหารในช่วงอาทิตย์แรก ถ้าอากาศเปล่ยน • การเลี้ยงปลานิลให้มีคุณภาพ
ี
อุณหภูมิน้าลดลง ควรผสมวิตามินซีกับอาหารให้ปลานิลกิน จะช่วยลดความเครียดและทาให้ปลานิล
ำ
ำ
ี
ำ
แข็งแรง ลดการติดเชื้อได้ ต้องให้อยู่ในแหล่งน้าท่สะอาด มีอาหาร
(๑๒) การจัดการผลผลิต ได้แก่ การจับปลานิล การขนส่งสู่ตลาด และการตลาด โดยเมื่อ เพียงพอ และหมั่นตรวจสุขภาพ
ี
ใกล้กาหนดเวลาท่จะจับปลานิล อาจมีการเสริมวิตามินซ โดยการผสมอาหารให้กับปลานิลประมาณ เป็นประจำา
ี
ำ
๕-๗ วััน และหลังจากนั้นหยุดให้อาหาร ๒ วัน จึงจะจับปลานิล
การขนส่งปลานิลจะขนส่งโดยบรรจุในถังพลาสติกขนาดใหญ่ท่ให้อากาศ Step 4
ี
หรือแก๊สออกซิเจน และสามารถลดการตายของปลานิลระหว่างขนส่งโดยใส่เกลือ ๐.๑-๐.๕% (เกลือ
ำ
ำ
๑-๕ กิโลกรัม/น้า ๑,๐๐๐ ลิตร) หรือเติมน้าแข็งลงไปปรับอุณหภูมิให้ได้ ๒๔ องศาเซลเซียส ขั้นสื่อสารและนาเสนอ
�
ี
ื
รูปแบบการซ้อขายปลานิลม ๒ แบบ ได้แก ปลานิลมีชีวิต และปลานิลน็อก
่
(ปลานิลตาย) ส่งห้องเย็น โดยขนาดของปลานิลที่ตลาดต้องการมีขนาด ๗๐๐ กรัม ขึ้นไป ในการเลี้ยงนั้น ๑๖. นักเรยนแตละกลุ่มนำาเสนอผล
ี
่
ผู้เลี้ยงต้องคำานึงถึงภาวะตลาดในช่วงจับปลานิล และวิเคราะห์ตลาดก่อนการเลี้ยง
ึ
้
ำ
ี
นอกจากน การจาหน่ายปลานิลในรูปแบบผลิตภัณฑ์ถนอมอาหารและแปรรูปอาหาร การเลี้ยงปลานิลของกลุ่มตนเอง ซ่ง
่
ึ
เช่น ปลานิลแดดเดียว ปลานิลร้า ปลานิลจ่อม ปลานิลกรอบ ยังเป็นอีกทางเลือกหน่งซ่งสามารถ สร้างด้วยซอฟต์แวร์หรือใช้แผ่นป้าย
ึ
สร้างรายได้ให้แก่ผู้เลี้ยงอีกด้วย ประกอบการนำาเสนอ
ี
ู
ี
ี
ู
ปลานิลเป็นปลาท่ผ้บริโภคยังมีความต้องการสูง จึงส่งผลดีต่อผ้ท่จะเล้ยงปลา
เนื่องจากเป็นปลาที่มีราคาดี ไม่มีอุปสรรคเรื่องโรคระบาด เป็นที่นิยมบริโภคและเลี้ยงกันอย่างแพร่หลาย
ในท่วทุกภูมิภาค เพราะสามารถนามาประกอบอาหารได้หลายรูปแบบ ปัจจุบันปลานิลสามารถส่งเป็นสินค้า Step 5 ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า
ั
ำ
บริการสังคม
ออกไปสู่ต่างประเทศในลักษณะของปลาแล่เนื้อ ตลาดที่สำาคัญ ๆ เช่น ประเทศญี่ปุ่น สหรัฐอเมริกา อิตาลี และจิตสาธารณะ
ี
ดังนั้น การเล้ยงปลานิลให้มีคุณภาพ ปราศจากกล่นโคลน ย่อมจะส่งผลดีต่อการบริโภค การจาหน่าย
ำ
ิ
และการได้รับผลตอบแทนที่คุ้มค่า
๑๗. นักเรียนนำาปลานิลท่เลี้ยงไปประกอบ
ี
อาหารกลางวันใหร่นน้องในโรงเรียน
ุ
้
61 รับประทาน หรือประกอบอาหาร
ำ
ร่วมทาบุญกับชุมชนในโอกาสวันสำาคัญ
61 สุดยอดคู่มือคร ู

ั
ข้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
ั
GPAS 5 Steps
Gathering Processing
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ี
แนวค�าตอบ

ำ
๑. สารวจความต้องการ ศึกษาข้อมูลของสัตว์
วางแผน และเตรียมอุปกรณ์ สถานที่ สรุปคว�มรู้

และพันธุ์สัตว์ให้พร้อม การเล้ยงสัตว์มีความสาคัญต่อการดารงชีวิตของมนุษย เศรษฐกิจ และสังคม การเล้ยงสัตว ์
ำ
ำ
ี
์
ี
ั
ี
ี
ำ
๒. เล้ยงและดูแลรักษาสัตว์ด้วยวิธีการ ให้มีประสิทธิภาพและได้ผลงานท่มีคุณภาพต้องทาตามข้นตอนท่ถูกต้อง มีความอดทนและเอาใจใส ่
ี
ต่อสัตว์ที่เลี้ยง เพื่อให้ได้ผลผลิตที่นำาไปใช้ประโยชน์ได้ตามต้องการ
ท่ถูกต้อง เอาใจใส่เรื่องอาหาร
ี
ี
การป้องกันโรค สถานท่และอุปกรณ ์ อ�ชีพน่�รู้
ในการเลี้ยง
ำ
ี
ำ
ี
์
์
๓. ไก่พันธุ์ไฮบริด เพราะให้ผลผลิตสูง สัตวแพทย เป็นอาชีพท่ทางานเก่ยวกับการดูแลสุขภาพสัตว การวินิจฉัยโรค การบาบัดรักษาและ
ไข่ฟองโตและเปลือกไข่ทนทาน ป้องกันโรคสัตว์ ปรับปรุงและขยายพันธุ์สัตว์ พัฒนาอุตสาหกรรมการเลี้ยงสัตว์ อุตสาหกรรมเวชภัณฑ์
และชีวภัณฑ์สำาหรับสัตว์ อุตสาหกรรมอาหารสัตว์
๔. ป้องกันลมพัดแรง และช่วยให้โรงเรือน
มีอุณหภูมิคงที่ คำาถามพัฒนากระบวนการคิด
๕. อาหารที่มีแร่ธาตุ เช่น เปลือกหอย
๖. แปรรูปโดยการทำาไข่เค็ม ไข่เยี่ยวม้า ๑. ถ้านักเรียนจะเลี้ยงสัตว์ชนิดหนึ่งต้องมีการเตรียมตัวอย่างไร
๒. การเลี้ยงสัตว์ให้มีประสิทธิภาพและได้ผลผลิตที่มีคุณภาพมีแนวทางอย่างไร
ี
๗. ปลานิลเจริญเติบโตเร็ว เล้ยงง่าย และ ๓. ถ้านักเรียนจะเลี้ยงไก่ไข่เพื่อจำาหน่ายจะเลือกเลี้ยงไก่ไข่พันธุ์ใด เพราะอะไร
เนื้อมีรสชาติดี ๔. เพราะเหตุใดจึงต้องใช้ผ้าม่านปิดโรงเรือนไก่ไข่ในช่วงฤดูหนาว
ื
๘. ให้ก้นกระชังห่างจากพ้นดินมากกว่า ๕. ถ้าต้องการให้กระดูกไก่และเปลือกไข่แข็งแรงควรให้อาหารประเภทใดแก่ไก่ไข่
๖. ถ้าฟาร์มไก่ให้ผลผลิตไข่ไก่เป็นจำานวนมากเกินกว่าจะรับประทาน และจำาหน่ายได้หมด
ิ
๑ เมตร และวางห่างจากขอบตล่ง นักเรียนควรทำาอย่างไร
พอสมควร ๗. เพราะเหตุใดจึงมีผู้นิยมเลี้ยงปลานิลกันมาก
๙. ขนส่งโดยบรรจุถุงพลาสติก อัดออกซิเจน ๘. ตำาแหน่งการวางกระชังเลี้ยงปลานิลที่เหมาะสมควรเป็นอย่างไร
๙. การลดอัตราการตายของปลานิลขณะขนส่งไปยังตลาดมีแนวทางอย่างไร
หรือใช้ภาชนะแบบเปิด ขนส่งในช่วงท ี ่ ๑๐. ในอนาคตอาชีพการเลี้ยงปลานิลเพื่อจำาหน่ายจะมีแนวโน้มเป็นอย่างไร
อากาศไม่ร้อน
ึ
๑๐. มีผ้บริโภคมากข้นท้งในประเทศและ
ู
ั
ต่างประเทศ



62






















สุดยอดคู่มือคร 62
ู

ั
ื
ิ
ข้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัต ิ ข้นส่อสารและนาเสนอ ข้นประเมินเพ่อเพ่มคุณค่า
ั
ื
ั
�
Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating
เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก
asean
ตัวชี้วัด
กิจกรรมสร้างทักษะชีวิตและอาชีพ ง ๑.๑ ม.๒/๑
ง ๑.๑ ม.๒/๒
๑. นักเรียนสรุปความรู้เรื่องขั้นตอนการเลี้ยงสัตว์ที่ถูกต้องเป็นแผนภาพความคิด ดังตัวอย่าง
ง ๑.๑ ม.๒/๓
ขั้นตอนการเลี้ยงสัตว์ที่ถูกต้อง ผลที่เกิดขึ้น
ถ้าปฏิบัติ




ผลที่เกิดขึ้น

ถ้าไม่ปฏิบัติ




๒. นักเรียนสืบค้นข้อมูลการเลี้ยงสัตว์ที่ตนเองสนใจ ๑ ชนิด แล้วรวบรวมข้อมููลจัดทำาเป็นรายงาน
๓. นักเรียนแบ่งกลุ่มร่วมกันเลือกเลี้ยงไก่ไข่หรือปลานิลในกระชัง หรือสัตว์เศรษฐกิจประจำาท้องถิ่น
แล้วจัดการผลผลิตร่วมกัน จากนั้นรายงานผลหน้าชั้นเรียนตามหัวข้อต่อไปนี้
๑) การวางแผนการเลี้ยง
๒) ปัญหาในการเลี้ยง และการแก้ไขปัญหา
๓) ผลผลิตที่ได้
๔) ข้อเสนอแนะในการเพิ่มมูลค่าให้แก่ผลผลิตและแนวทางการปฏิบัติงานอย่างประหยัด
และคุ้มค่า




















63




ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

การเลี้ยงสัตว์รูปแบบใดเป็นการนำาหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
มาประยุกต์ใช้
๑ เลี้ยงปลาเล็กร่วมกับปลาใหญ่ ๒ เลี้ยงไก่ร่วมกับนก

๓ เลี้ยงไก่ร่วมกับเป็ด ๔ เลี้ยงไก่บนบ่อปลา
่
้
็
ำ
(เฉลย ๔ เหตผล เปนการนามูลไกไปเปนอาหารของปลา ทาใหประหยดค่าใชจาย)
ุ
่
ั
้
็
ำ
63 สุดยอดคู่มือคร ู

ข้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
ั
ั
GPAS 5 Steps
Gathering Processing
ี
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
เป้าหมายการเรียนรู้

มาตรฐานการเรียนรู้ หน่วยการเรียนรู้ที่

มาตรฐาน ง ๑.๑ ๔ งานประดิษฐ์

เข้าใจการทางาน มีความคิดสร้างสรรค์
ำ
มีทักษะกระบวนการทางาน ทักษะ แผนผังสาระการเรียนรู้
ำ
ั
ั
การจดการ ทกษะกระบวนการแก้ปญหา วัสดุในโรงเรียน
ั
ทักษะการทางานร่วมกัน และทักษะ และวัสดุในท้องถิ่น
ำ
การแสวงหาความร้ มีคุณธรรม และ
ู
ลักษณะนิสัยในการทำางาน มีจิตสำานึกในการ
ใช้พลังงาน ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม
เพื่อการดำารงชีวิตและครอบครัว
งานประดิษฐ์









การประดิษฐ์ของใช้ ของตกแต่ง แนวทางการประดิษฐ์ของใช้
จากวัสดุในโรงเรียนหรือท้องถิ่น ของตกแต่งจากวัสดุในโรงเรียน
หรือท้องถิ่น

แจกันดอกไม้จากขวดพลาสติก

ดอกลีลาวดีประดับผนัง

ดอกไม้จากตอกไม้ไผ่



ตัวชี้วัด
๑. ใช้ทักษะการแสวงหาความรู้เพื่อพัฒนาการทำางาน (ง ๑.๑ ม.๒/๑)
๒. ใช้ทักษะกระบวนการแก้ปัญหาในการทำางาน (ง ๑.๑ ม.๒/๒)
๓. มีจิตสำานึกในการทำางานและใช้ทรัพยากรในการปฏิบัติงานอย่างประหยัดและคุ้มค่า
(ง ๑.๑ ม.๒/๓)























สุดยอดคู่มือคร 64
ู

ั
ข้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัต ิ ข้นส่อสารและนาเสนอ ข้นประเมินเพ่อเพ่มคุณค่า
ั
�
ื
ื
ิ
ั
Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating
เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก
asean
สมรรถนะสำาคัญของผู้เรียน
๑. ความสามารถในการสื่อสาร
๒. ความสามารถในการคิด
๓. ความสามารถในการแก้ปัญหา
๔. ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต

๕. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี



คุณลักษณะอันพึงประสงค์

อยู่อย่างพอเพียง
ตัวชี้วัดที่ ๕.๑ ดำาเนินชีวิตอย่างพอประมาณ

มีเหตุผล รอบคอบ มีคุณธรรม

มุ่งมั่นในการทำางาน
ตัวชี้วัดที่ ๖.๑ ต้งใจและรับผิดชอบใน
ั
การปฏิบัติหน้าที่การงาน

ตัวชี้วัดที่ ๖.๒ ทางานด้วยความเพียร-
ำ
ื
พยายามและอดทนเพ่อให้งานสำาเร็จ
ตามเป้าหมาย




























บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21 จุดประกายโครงงาน
ี
่
นักเรียนแบ่งกลุ่ม ๑๐ กลุม แต่ละกลุ่มร่วมกันวางแผน ออกแบบ
และประดิษฐ์ของใช้ ของตกแต่งจากวัสดุในโรงเรียนหรือท้องถิ่นท่แสดง
ี
เอกลักษณ์ของประเทศสมาชิกอาเซียน แล้วนำาเสนอผลงานในแบบจัดแสดง
นิทรรศการ




65 สุดยอดคู่มือคร ู

ข้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
ั
ั
GPAS 5 Steps
Gathering Processing
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ี
ตัวชี้วัด


ง ๑.๑ ม.๒/๑ ๑. วัสดุในโรงเรียนและวัสดุในท้องถิ่น
ง ๑.๑ ม.๒/๒ การนำาวัสดุในโรงเรียนหรือวัสดุในท้องถิ่นมาสร้างสรรค์ประดิษฐ์เป็นของใช้ ของตกแต่ง โดยศึกษา
ู
ิ
ง ๑.๑ ม.๒/๓ ค้นคว้าและประยุกต์ใช้ข้อมูลจากแหล่งเรียนร้ต่าง ๆ นอกจากจะได้ส่งของไว้ใช้สอยแล้ว ยังเป็นการ
ำ
ประหยัดค่าใช้จ่ายในครอบครัว ปลูกจิตสานึกให้ร้จักเห็นคุณค่าของวัสดุใกล้ตัว อนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาต ิ
ู
ภาระงาน/ชิ้นงาน และสิ่งแวดล้อมอีกด้วย
ของใช้ ของตกแต่งจากวัสดุในโรงเรียน ๑.๑ วัสดุในโรงเรียน
ำ
้
หรือท้องถิ่น ส่วนใหญ่เป็นเศษวัสดุและวัสดุเหลือใช เช่น กระดาษ ขวดน้าพลาสติก ขวดนม ริบบิ้น
ไหมพรม ด้าย เศษผ้า แผ่นซีดี ลังกระดาษ ซึ่งวัสดุเหล่านี้สามารถนำามาประดิษฐ์เป็นของใช้ ของตกแต่ง
Step 1 ขั้นสังเกต ได้มากมาย เช่น โคมไฟฟ้าจากขวดน้าพลาสติก ที่วางโทรศัพท์เคลื่อนที่จากลังกระดาษ
ำ
รวบรวมข้อมูล

๑. นักเรียนร่วมกันสนทนา โดยตอบ

คำาถาม ดังนี้
• วัสดุเหลือใช้ในโรงเรียนและท้องถิ่น

มีอะไรบ้าง
(ตัวอย่างคำาตอบ ขวดพลาสติก
ลังกระดาษ) ขวดนํ้าพลาสติก โคมไฟฟ้าจากขวดนํ้าพลาสติก

• นักเรียนสามารถนำาวัสดุเหลือใช ้
ดังกล่าวมาทำาประโยชน์อะไรได้บ้าง

(ตัวอย่างคำาตอบ นามาประดิษฐ์เป็น
ำ
ของใช้ ของตกแต่ง)
๒. นักเรียนศึกษาและรวบรวมข้อมูล

เกี่ยวกับวัสดุในโรงเรียนหรือวัสดุ
ในท้องถิ่น แนวทางการประดิษฐ ์

ของใช้ ของตกแต่งจากวัสดุใน ลังกระดาษ ที่วางโทรศัพท์เคลื่อนที่จากลังกระดาษ
โรงเรียนหรือท้องถิ่น การประดิษฐ ์ 66
ของใช้ ของตกแต่งจากวัสดุใน

โรงเรียนหรือท้องถิ่น จากแหล่ง
การเรียนร้ต่าง ๆ เช่น ใบความร้ ู
ู
หนังสือเรียน


วัสดุในโรงเรียน
และวัสดุในท้องถิ่น







สุดยอดคู่มือคร 66
ู

ื
ั
ื
ข้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัต ิ ข้นส่อสารและนาเสนอ ข้นประเมินเพ่อเพ่มคุณค่า
ั
ิ
ั
�
Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating
เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก
asean
Step 2 ขั้นคิดวิเคราะห์
และสรุปความรู้
๑.๒ วัสดุในท้องถิ่น
ั
ี
เป็นวัสดุธรรมชาติท่พบท่ว ๆ ไป
่
ิ
ในท้องถน เช่น เปลือกข้าวโพด ยางพารา ผักตบชวา ๓. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์เกี่ยวกับ
เปลือกหอย เกล็ดปลา รังไหม กะลามะพร้าว สมบัติของวัสดุในโรงเรียนและวัสดุ
่
่
โสนหางไก ใบลาน ใบตองแห้ง ไม้ไผ รากไม ้
ฟางข้าว หญ้าแฝก เตยปาหนัน เปลือกไข ่ ในท้องถิ่น แล้วเลือกวัสดุประเภทละ
ึ
กระจูด ทราย ดินเหนียว ซ่งวัสดุเหล่าน้สามารถ ๑ ชนิดที่มีสมบัติ ดังนี้
ี
้
นำามาประดิษฐ์ของใช ของตกแต่งได้มากมาย
เช่น ดอกไม้จากรังไหม กระป๋องออมสินจาก • ตัด พับ หัก งอ เปลี่ยนแปลง
ไม้ไผ่ การสานของใช้จากวัสดุในท้องถิ่น
รูปทรงได้ง่าย
• ทนทานพอสมควร
• เมื่อนำามาสร้างสรรค์เป็นชิ้นงาน
จะช่วยลดปริมาณขยะได้


ี
ิ
๔. นักเรียนร่วมกันคิดช้นงานท่สามารถ
ั
ี
้
ั
สรางได้จากวสดุทเลอกทง ๒ ชนิด
้
่
ื
ี
ให้มากท่สุด แล้วเขียนเป็นแผนภาพ
รังไหม ดอกไม้จากรังไหม ความคิด
ตัวอย่างแผนภาพความคิด
บัวรดน้า ำ โคมไฟฟ้า





ขวดพลาสติก



ไม้ไผ่ กระป๋องออมสินจากไม้ไผ่

67
แจกัน กระป๋องออมสิน


ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

การปฏิบัติตนในข้อใดเป็นการใช้วัสดุในท้องถิ่นให้เกิดประโยชน์

๑ เก็บเกล็ดปลาไปจำาหน่ายให้ร้านที่รับซื้อ
๒ นำาผ้าพื้นเมืองไปจำาหน่ายยังต่างจังหวัด
๓ เก็บเปลือกหอยใส่กล่องกระจกแล้วติดชื่อไว้

๔ นำารังไหมมาประดิษฐ์เป็นดอกไม้ประดับแจกันในบ้าน
ี
(เฉลย ๔ เหตุผล รังไหมเป็นวัสดุท่มีอยู่แล้วในท้องถ่น
ิ
จึงสะดวกต่อการนำามาประดิษฐ์เป็นส่งของเคร่องใช้)
ิ
ื
67 สุดยอดคู่มือคร ู

ั
ั
ข้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
GPAS 5 Steps
Gathering Processing
ี
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
Step 2 ขั้นคิดวิเคราะห์

และสรุปความรู้
๒. แนวทางการประดิษฐ์ของใช้
ของตกแต่งจากวัสดุในโรงเรียนหรือท้องถิ่น
๕. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์และอภิปราย
์
แนวทางการประดิษฐของใช้ การประดิษฐ์ของใช้ ของตกแต่งจากวัสดุในโรงเรียนหรือท้องถิ่น มีแนวทางดังนี้
ของตกแต่งจากวัสดุในโรงเรียน
หรือวัสดุในท้องถิ่น ในประเด็นต่อไปนี ้ ๑ ๒

ี
ี
• เลือกวัสดุท่มีมากและหาได้ง่ายใน เลือกวัสดุท่มีมากและหาได้ง่ายในโรงเรียน ออกแบบชิ้นงานให้สอดคล้องกับวัสดุในท้องถิ่น
่
เช่น ตอกไม้ไผ กระจูด ผักตบชวา ท่มีลักษณะ
ี
ิ
หรือท้องถ่น เพราะจะช่วยประหยัดค่าใช้จ่าย
โรงเรียนหรือท้องถิ่น และประหยัดเวลาในการจัดหาวัสดุ เปนเสน ควรนามาสานเปนลวดลายหรอสานขนรป
็
็
ื
้
้
ำ
ึ
ู
ิ
มาประดิษฐ์ชนงานได ้ เป็นภาชนะ รังไหม ต้นโสนหางไก ่
้
• ออกแบบช้นงานใหสอดคล้องกับ กระจูด และเปลือกข้าวโพด
้
ิ
ำ
วัสดุในท้องถิ่น ควรนามาย้อมสีและประดิษฐ์
้
เป็นดอกไม ดินเหนียว
ั
ำ
ควรนามาป้นข้นรูปเป็น
ึ
ิ
• ประดิษฐชนงานตามกระบวนการ ต๊กตาหรือภาชนะต่าง ๆ
์
้
ุ
่
้
ำ
เทคโนโลยี เพอใหการทางาน ๓ ๔
ื
มีประสทธภาพและได้ผลงานทมี
ิ
่
ี
ิ
คุณภาพ ประดิษฐ์ชิ้นงาน เก็บรักษาชิ้นงาน
ตามกระบวนการเทคโนโลยี อย่างถูกวิธี เพื่อให้ชิ้นงาน
• เก็บรักษาชิ้นงานอย่างถูกวิธี เพื่อให้ เพื่อให้การทำางานมีประสิทธิภาพ คงรูปทรงและสีสันสวยงาม
ชิ้นงานคงรูปทรงและสีสันสวยงาม และได้ผลงานที่มีคุณภาพ จนกว่าจะนำาไปใช้ประโยชน์
โดยเก็บในท่แห้งและเย็น ไม่ให้สัมผัส
ี
ู
๖. นักเรียนร่วมกันสรุปความร้เร่อง ความร้อนและความชื้น
ื
การประดิษฐ์ของใช้ ของตกแต่ง
จากวัสดุในโรงเรยนและท้องถิ่น
ี
เป็นความคิดรวบยอด
• การสร้างสรรค์สิ่งประดิษฐ์จาก
ั
่
วสดุในโรงเรียนและวสดุท้องถิน
ั
็
เปนการชวยคัดปรมาณขยะใหน้อยลง
ิ
่
้
และเป็นการปลูกจิตสำานึกท่ดีให้ร้จัก 68
ู
ี
เห็นคุณค่าของวัสดุใกล้ตัว
๗. นักเรียนคิดประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ุ
ี
ให้มคณลกษณะอนพึงประสงค ์ การประดิษฐ์ของใช้ ของตกแต่งจากวัสดุในท้องถิ่น มีแนวทางอย่างไร
ั
ั
ู
ด้านอย่อย่างพอเพียง โดยคิดประโยชน ์ ๑ ไม่ใช้เทคโนโลยีเข้ามาช่วย
ำ
ของการนาวัสดุในโรงเรียนและวัสด ุ ๒ เลือกวัสดุที่หาได้ยากในท้องถิ่น
ในท้องถ่นมาประดิษฐ์เป็นของใช ้ ๓ ออกแบบชิ้นงานให้เหมาะสมกับวัสดุ
ิ
ของตกแต่ง ซ่งสอดคล้องกับ ๔ ประดิษฐ์แต่ของใช้ ของตกแต่งที่มีราคาแพง
ึ
หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
ิ
(เฉลย ๓ เหตุผล เป็นการใช้ทรัพยากรที่มีมากในท้องถ่น ราคาถูก และหาได้ง่าย
ิ
อย่างรู้คุณค่า โดยออกแบบช้นงานให้เหมาะสมกับวัสดุที่มีอยู่)
สุดยอดคู่มือคร 68
ู

ื
�
ั
ข้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัต ิ ข้นส่อสารและนาเสนอ ข้นประเมินเพ่อเพ่มคุณค่า
ั
ั
ิ
ื
Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating
เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก
asean
Step 3 และสรุปความรู้
ขั้นปฏิบัติ
๓. การประดิษฐ์ของใช้ ของตกแต่งจากวัสดุในโรงเรียนหรือท้องถิ่น หลังการปฏิบัติ
๘. นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกล่มร่วมกัน
ุ
งานประดิษฐ์ของใช้ ของตกแต่งจากวัสดุในโรงเรียนหรือท้องถิ่น มีดังนี้
๓.๑ แจกันดอกไม้จากขวดพลาสติก ประดิษฐ์ของใช้ ของตกแต่งจากวัสดุ
ื
ขวดพลาสติกใส เช่น ขวดน้าด่ม ในโรงเรียนหรือวัสดุในท้องถิ่น ดังนี้
ํ
ี
ํ
ขวดน้าอัดลมท่ใช้แล้ว สามารถนํากลับมาใช้ได้อีก • กลุ่มที่ ๑ ประดิษฐ์แจกันดอกไม้
ี
ในรูปแบบใหม่ท่สวยงามกว่าเดิม โดยประดิษฐ์เป็น จากขวดพลาสติก
โคมไฟฟ้าหรือแจกันดอกไม ซ่งสามารถนําไปใช้งาน
ึ
้
และตกแต่งบ้านหรืออาคารสถานท่ต่าง ๆ ได้ และ • กลุ่มที่ ๒ ประดิษฐ์ดอกลีลาวดี
ี
ยังช่วยลดภาวะโลกร้อน ด้วยการนําขยะพลาสติก ประดับผนังจากกระดาษลูกฟูก
ึ
ซ่งยากต่อการทําลายมาสร้างสรรค์ให้เป็นผลงาน
ที่มีประโยชน์อีกด้วย แจกันดอกไม้จากขวดพลาสติก • กลุ่มที่ ๓ ประดิษฐ์ดอกไม้จาก
ตอกไม้ไผ่
ี
วัสดุ อุปกรณ์ ๙. นักเรียนกลุ่มท่ประดิษฐ์แจกันดอกไม้
ำ
ื
ขวดน้าอัดลมหรอขวดน้าด่มขนาด ๑.๒๕ ลิตร จากขวดน้าพลาสติก ร่วมกันวางแผน
ํ
ํ
ื
หรือ ๑.๕ ลิตร จํานวน ๑ ขวด ออกแบบวิธการประดิษฐ์ต้งแต่การ
ั
ี
หัวแร้งแบบใบมีดและหัวแร้งกลม สําหรับ
์
ั
ั
้
ื
ตัดขวดพลาสติก เลอกใช้วสดุ อุปกรณ ขนตอนการ
ปลั๊กไฟ ประดิษฐ์เพื่อให้ได้ชิ้นงานที่มีคุณภาพ
กรรไกรหรือคัตเตอร์ สําหรับตัดแต่ง และมีความสวยงาม และลงมือ
ตัวอย่างแบบดอกไม ใบไม สําหรับวาดลาย
้
้
บนขวดพลาสติก หัวแร้ง ประดิษฐ์ตามแผนงานที่วางเอาไว้
สี เลือกใช้ได้ ๒ ประเภท ได้แก่
๑. สีทาเล็บ นํ้ายาล้างเล็บ สําลี สําหรับลบสีที่ไม่ต้องการ
๒. สีอะคริลิกใช้สําหรับแก้ว/กระจก (ซึ่งมีคุณภาพดีกว่า แต่มีราคาแพงกว่า)
นํ้ายามีเดียม (เอาไว้ผสมสี) หนวดกุ้งสําหรับต่อหลอดทาสี
ปากกาเคมีชนิดลบออก หรือปากกาเขียนแผ่นใส สําหรับวาดลวดลายลงบนขวด
กระดาษทราย
ทินเนอร์ สําหรับเช็ดขวดและสีที่ทาเลอะ
สกอตเทปใส
69























69 สุดยอดคู่มือคร ู

ข้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
ั
ั
GPAS 5 Steps
Gathering Processing
ี
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
Step 3 และสรุปความรู้
ขั้นปฏิบัติ

หลังการปฏิบัติ ขั้นตอนการประดิษฐ์
๑. ล้างขวดให้สะอาด ลอกป้ายออก
๑๐. นักเรียนในกลุ่มร่วมกันประดิษฐ ์ ใช้ผ้าชุบทินเนอร์ แล้วเช็ดคราบกาวที่ด้านนอกขวด

แจกันดอกไม้จากขวดพลาสติก ออกให้หมด
ตามขั้นตอนที่ ๑-๓






ปลอดภัยไว้ก่อน

ขณะใช้ทนเนอร์ควรมีผ้าปดจมูกและไม่สูดดมกล่นทินเนอร เพราะอาจเป็นอันตรายต่อ
ิ
์
ิ
ิ
ระบบทางเดินหายใจและอาจติดสารระเหยในทินเนอร์ได้
ั
๒. ทำาฐานแจกัน โดยใช้ปากกาเคมีเขียนเส้นบริเวณก้นขวดตามรอยหยัก จากน้นใช ้
หัวแร้งแบบใบมีดตัดก้นขวดตามรอยที่ขีดไว้












๓. ลอกลายดอกไม้ลงบนขวดโดย
สอดแบบลายดอกไม้เข้าไปในขวด ติดสกอตเทป
ื
ื
เพ่อไม่ให้เล่อน แล้วใช้ปากกาเคมีวาดลวดลาย
ำ
ตามแบบด้านนอกของขวด ถ้าไม่มีความชานาญ
ในการวาด ให้หาจุดศูนย์กลางของขวด แล้ววาดลาย
จากจุดน้ออกไปรอบ ๆ จะได้ไม่ผิดเพ้ยนและได้สัดส่วน
ี
ี



70




ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

การประดิษฐ์แจกันดอกไม้จากขวดพลาสติกควรระมัดระวังเรื่องใดมากที่สุด
๑ ล้างหมึกปากกาเคมีไม่ออก
๒ สูดดมกลิ่นสีอะคริลิกขณะทาสี

๓ ตัดขวดเป็นลวดลายและเชื่อมฐานแจกัน
๔ ล้างขวดไม่สะอาดและเช็ดลายที่วาดไว้ไม่หมด

(เฉลย ๓ เหตุผล ข้นตอนดังกล่าวต้องใช้หัวแร้ง หัวแร้งเป็นอุปกรณ์ไฟฟ้า
ั
ึ
ซ่งอาจทำาให้เกิดอุบัติเหตุได้ง่าย จึงต้องใช้งานอย่างระมัดระวัง)
สุดยอดคู่มือคร 70
ู

ื
�
ั
ั
ข้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัต ิ ข้นส่อสารและนาเสนอ ข้นประเมินเพ่อเพ่มคุณค่า
ั
ิ
ื
Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating
เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก
asean
Step 3 และสรุปความรู้
ขั้นปฏิบัติ
หลังการปฏิบัติ
ำ
ั
ี
่
๔. วาดลายใบไม้ทาเหมือนข้นตอนท ๓
แต่ให้ลายใบไม้อยู่ต่ากว่า และสับหว่างกับดอกไม้ ๑๑. นักเรียนในกลุ่มร่วมกันประดิษฐ ์
ำ
แจกันดอกไม้จากขวดพลาสติก
ตามขั้นตอนที่ ๔-๗
๕. ใช้หัวแร้งแบบใบมีดตัดขวดพลาสติก
ตามแบบที่วาดไว้จนครบ โดยตัดให้เหลือบางส่วนยึดติดไว้
ั
ไม่ให้หลุดจากขวด จากน้นล้างขวดด้วยน้ายาล้างจาน
ำ
ื
หรือเช็ดด้วยทินเนอร์เพ่อลบรอยปากกาท่วาดลายไว ้
ี
ั
แล้วเช็ดให้แห้ง และใช้กระดาษทรายขัดตามรอยตดให ้
เรียบเนียน
๖. ประกอบฐานแจกันท่ตัดไว้ในข้นตอนท ๒ เข้ากับตัวแจกันท่แห้งสะอาดแล้ว โดยใช ้
ี
ี
ั
่
ี
หัวแร้งกลมจิ้มเชื่อมชิ้นส่วนทั้งสองเข้าด้วยกัน แช่ไว้ประมาณ ๒ วินาที








ื
ี
๗. ทาสีขาวรองพ้นท่กลีบดอกและใบ วางไว้ให้แห้ง แล้วทาสีใบและกลีบดอกทับลงไป
วางไว้ให้สีแห้งจึงนำาไปใช้งาน













71























71 สุดยอดคู่มือคร ู

ั
ข้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
ั
GPAS 5 Steps
Gathering Processing
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ี
Step 3 และสรุปความรู้
ขั้นปฏิบัติ

หลังการปฏิบัติ ข้อเสนอแนะ
ี
๑. ขวดพลาสติกท่ใช้ควรเป็นขวดชนิดใส ไม่มีลวดลายหรือรอยเว้า เพราะจะทาให้ตัดขวด
ำ
ำ
ื
ำ
ำ
๑๒. นักเรียนในกลุ่มร่วมกันออกแบบ ได้ไม่สวย ทาสีไม่เรียบ และขวดน้าอัดลมพลาสติกนามาประดิษฐ์ได้ดีกว่าขวดน้าด่ม เพราะ
เพ่อประดิษฐดอกลีลาวดีประดับผนัง เนื้อพลาสติกจะหนากว่า
ื
์

๒. ถ้าต้องการให้มีจำานวนดอกไม้มาก ๆ ให้ทำา ๒ ขวด แล้วนำามาซ้อนกัน
จากนั้นจัดเตรียมวัสดุ อุปกรณ ์ ๓. การเพิ่มสีที่ทาให้โดดเด่น ทำาได้โดยนำากากเพชรมาทาขอบสีที่ระบายไว้
ที่ต้องใช้ให้เรียบร้อย ๔. ต้องทำาความสะอาดปลายหัวแร้งเสมอ เส้นที่ตัดจึงจะเรียบคม
๕. การประยุกต์แจกันขวดพลาสติกให้เป็นโคมไฟฟ้าให้เจาะรูฐานแจกันท่ประกอบกับตัวแจกัน
ี
ั
แล้วใส่สายไฟฟ้าลงในรูท่เจาะ จากน้นประกอบหลอดไฟฟ้า สวิตช์ไฟ และปล๊กไฟให้เรียบร้อย
ี
ั
จึงนำาไปใช้งานได้
๓.๒ ดอกลีลาวดีประดับผนัง
ลีลาวดีเป็นดอกไม้ท่ได้รับความนิยม
ี
เพราะรูปทรงและสีสันของดอกสวยงาม นักเรียน
ำ
สามารถนาดอกลีลาวดีมาตกแต่งบ้านให้สวยงามได ้
โดยนาเศษกระดาษชนิดต่าง ๆ มาสร้างสรรคประดิษฐ ์
ำ
์
เป็นของประดับผนังบ้าน ซงช่วยประหยัดค่าใช้จ่าย
ึ
่
ลดปริมาณขยะในบ้านให้น้อยลง และรักษา
สิ่งแวดล้อมได้อีกด้วย ดอกลีลาวดีประดับผนัง


วัสดุ อุปกรณ์
กระดาษลูกฟูก (กระดาษลัง) พู่กัน แล็กเกอร์ชนิดฉีดพ่น
กระดาษหนังสือพิมพ์ กรรไกร คัตเตอร ์ กาว
สีโปสเตอร์









72






















สุดยอดคู่มือคร 72
ู

ั
ั
ข้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัต ิ ข้นส่อสารและนาเสนอ ข้นประเมินเพ่อเพ่มคุณค่า
�
ื
ั
ิ
ื
Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating
เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก
asean
Step 3 และสรุปความรู้
ขั้นปฏิบัติ
ขั้นตอนการประดิษฐ์ หลังการปฏิบัติ

ี
๑. ออกแบบรูปร่าง รูปทรงของดอกลีลาวด โดยศึกษาดอกไม้ของจริงหรือภาพถ่ายจาก
แหล่งเรียนรู้ต่าง ๆ แล้ววาดแบบลงบนกระดาษลูกฟูก จากนั้นใช้กรรไกรตัดออกมา ๑๓. นักเรียนในกลุ่มร่วมกันประดิษฐ ์
ดอกลีลาวดีประดับผนัง ตามขั้นตอน
ที่ ๑-๔






๒. วาดโครงสร้างของแบบอีก ๑ ชิ้น และวาดแบบดอกอีก ๑ ชิ้น เพื่อนำามาทากาว
ติดซ้อนกันให้หนาขึ้น








๓. ตัดกระดาษลูกฟูกขนาดเท่าโครงสร้างอีก ๑ ชิ้น เพื่อทำาที่แขวนผลงาน แล้วเจาะตรงกลาง
ให้เป็นวงกลมเล็ก ๆ สำาหรับเป็นที่แขวนตะปู และตัดเกสรอีก ๑ ชิ้น










ำ
๔. นำาเศษกระดาษมาม้วนเป็นเส้น ทากาวและติดตามลายเส้นของกลีบดอก แล้วนา
ิ
เศษกระดาษมาฉีกเป็นช้นเล็ก ๆ ชุบน้าหมาด ๆ ทากาวและปะติดกับแบบดอกจนเต็ม (วิธีการเหมือน
ำ
การทำาเปเปอร์มาร์เช)









73























73 สุดยอดคู่มือคร ู

ั
ข้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
ั
GPAS 5 Steps
Gathering Processing
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ี
Step 3 และสรุปความรู้
ขั้นปฏิบัติ

หลังการปฏิบัติ ๕. ปะติดดอกจนมีความหนาตามต้องการ ทากาวและนามาติดบนกระดาษลูกฟูกท่ทาใบ
ำ
ำ
ี
แล้วปะติดใบให้หนาตามต้องการเช่นเดียวกัน รวมถึงติดด้านหลังและเกสรด้วย จากนั้นวางไว้ให้แห้ง
๑๔. นักเรียนในกลุ่มร่วมกันประดิษฐ ์
ดอกลีลาวดีประดับผนัง ตามขั้นตอน
ที่ ๕-๗







ื
๖. ทาสีดอก ใบ และเกสรด้วยสีรองพ้น
๒-๓ ชั้น กระดาษจะแข็งขึ้นคล้ายกระเบื้องแต่มีน้าหนักเบา
ำ





๗. ทาสีเหลืองอ่อนท่กลีบดอกไล่สีให้กลมกลืนกัน และทาสีใบ ก้านใบ เส้นกลางใบ เกสร
ี
ทิ้งไว้ให้แห้งแล้วประกอบเกสรอยู่ระหว่างดอกและใบ จากนั้นฉีดพ่นแล็กเกอร์เคลือบเงาให้ทั่ว
















ข้อเสนอแนะ
๑. ควรทาสีรองพื้น เช่น สีขาว ก่อนทาสีอื่น เพราะจะทำาให้ผลงานมีความเรียบเนียน ไม่ขรุขระ
้
ึ
๒. สามารถใช้ลีลาวดีประดับผนังเป็นของขวัญ ของท่ระลึกได โดยปรับแบบให้เล็กลงหรือใหญ่ข้น
ี
และใส่ลงในบรรจุภัณฑ์ให้สวยงาม

74






















สุดยอดคู่มือคร 74
ู

ื
�
ั
ข้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัต ิ ข้นส่อสารและนาเสนอ ข้นประเมินเพ่อเพ่มคุณค่า
ั
ั
ิ
ื
Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating
เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก
asean
Step 3 และสรุปความรู้
ขั้นปฏิบัติ
๓.๓ ดอกไม้จากตอกไม้ไผ่ หลังการปฏิบัติ
ี
่
ดอกไม้จากตอกไม้ไผ มีซ่แหลม ๆ
ื
เป็นวง ๘ ซี่ เพ่อเสียบดอกไม้บนปลายแหลมของซ่ไม้ไผ ่ ๑๕. นักเรียนในกลุ่มร่วมกันออกแบบ
ี
ให้อย่เป็นกระจุกเดียวกัน เหมือนกลีบดอกไม้รวม เพ่อประดิษฐดอกไม้จากตอกไม้ไผ่
ู
ื
์
ี
ู
๘ ซี่ มีรูอย่ตรงกลาง สำาหรับไว้เสยบก้านไม้ไผ ่
ี
ื
ปลายแหลม ประดิษฐ์หลาย ๆ ดอก เพ่อจัดแจกัน จากนั้นจัดเตรียมวัสดุ อุปกรณ์ท่ต้องใช้
ประดับห้องให้สวยงาม หรือเสียบลงบนพาน หรือ ให้เรียบร้อย
ปักลงบนท่อนต้นกล้วยเพื่อถวายพระก็ได้ ดอกไม้จากตอกไม้ไผ่
วัสดุ อุปกรณ์
ตอกไม้ไผ่ ๔ เส้น ความยาวเส้นละประมาณ ๑๖ นิ้ว
ไม้เหลาปลายแหลมยาวประมาณ ๑๐ นิ้ว ๑ อัน สำาหรับทำาก้านดอก
กรรไกร


ขั้นตอนการประดิษฐ์
ี
๑. นำาตอกมาพับทบคร่งท้ง ๔ เส้น นำามาสอดยึดกันตรงจุดทบคร่ง ให้ปลายช้ออกไป
ึ
ั
ึ
ทั้ง ๔ ทิศ






๒. ดึงให้กระชับเป็นรูปส่เหล่ยม แล้วหักตอกเส้นท่อย่ด้านบนแต่ละเส้นทบกลับด้าน
ี
ี
ี
ู
ให้สานขัดกัน โดยทวนเข็มนาฬิกา แผงเล็ก ๆ นี้จะเป็นฐานในการสานลูกกลมกลุ่มเกสรของดอกไม้








75




เสริมความรู้ ครูควรสอน
วิธีการจักตอกเป็นเส้นมี ๓ รูปแบบ ดังนี้

๑. การจักตอกปื้น แบ่งไม้ไผ่ออกเป็นชิ้น ๆ ตามขนาดที่ต้องการ ใช้มีดจักตอกเอาส่วนในออก
(ขี้ตอก) จักในส่วนที่เหลือออกเป็นเส้นบาง ๆ แล้วเหลาให้เรียบร้อย ผึ่งแดดให้แห้ง

๒. การจักตอกตะแคง ใช้วิธีเดียวกันกับการจักตอกปื้นเบ้องต้น แต่การจักให้เป็นเส้นตอก
ื
จะทำาการจักทางผิวเส้นเล็กกว่าตอกปื้น ทำาการเหลาให้เรียบร้อย แล้วนำาออกผึ่งแดด
๓. การจักไพล ใช้วิธีเดียวกับการจักตอกตะแคง แต่การเหลาจะเหลาให้เป็นเส้นกลมแบบเท่ากัน

ทำาการเหลาให้เรียบร้อย แล้วนำาออกผึ่งแดด
75 สุดยอดคู่มือคร ู

ั
ข้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
ั
GPAS 5 Steps
Gathering Processing
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ี
Step 3 และสรุปความรู้
ขั้นปฏิบัติ

หลังการปฏิบัติ ๓. เสียบก้านไม้เข้าตรงกลาง
แผงท่เป็นฐาน รวบปลายตอกท้ง ๘ เส้น
ั
ี
๑๖. นักเรียนในกลุ่มร่วมกันประดิษฐ ์ ข้นมา สานอ้อมขัดกันจนเป็นกล่ม
ุ
ึ
ึ
ี
ดอกไม้จากตอกไม้ไผ่ ตามขั้นตอน คร่งวงกลม ดึงตอกท่สานออกจาก
ก้านไม้
ที่ ๑-๘ ๔. กลับด้านแล้วเสียบลงไปในก้านใหม แล้วรวบปลายตอก ๘ เส้น สานขัด
่
๑๗. นักเรียนแต่ละกลุ่มประเมินผลงาน ให้เหมือนกัน ก็จะได้เป็นลูกกลม ๆ ดึงตอกออกจากก้านไม กลับด้านเสียบลงท่ไม้อีกคร้ง แต่คราวน ี ้
้
ั
ี
ของตนเอง ได้แก่ บิดเส้นตอกทั้ง ๘ เส้น แล้วสานเหมือนเดิมอีก
๑) แจกันดอกไม้จากขวดพลาสติก
๒) ดอกลีลาวดีประดับผนัง
๓) ดอกไม้จากตอกไม้ไผ่
ในด้านต่าง ๆ ต่อไปนี้
้
่
ี
้
ั
็
ี
๕. ดึงตอกทเรมเปนลูกกลมออกจากกานไม กลบด้านเสียบลงทกานไม้อก แล้วสาน
้
ี
่
ิ
่
• ความสวยงาม เหมือนเดิมอีกเป็นรอบสุดท้าย
• ความเรียบร้อย
• ความทนทาน

















76






















สุดยอดคู่มือคร 76
ู

ั
ื
ข้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัต ิ ข้นส่อสารและนาเสนอ ข้นประเมินเพ่อเพ่มคุณค่า
ั
ื
ิ
�
ั
Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating
เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก
asean
Step 3 และสรุปความรู้
ขั้นปฏิบัติ
๖. ใช้กรรไกรตัดปลายตอกทั้ง ๘ เส้น ในแนวเฉียง ก็จะได้ดอกไม้ ๑ ดอก ซึ่งเป็นกลุ่มเกสร หลังการปฏิบัติ
ก้อนกลมแข็งแรงไม่หลุดออกจากกัน พร้อมกับมีกลีบดอกแหลม ๘ กลีบ
๑๘. นักเรยนรวมกันสรปสิงทเข้าใจเปน
ี
่
็
่
ี
่
ุ
ความรู้ร่วมกัน ดังนี้
• การนำาวัสดุท่มีอยู่ในโรงเรียน
ี
และในท้องถิ่นมาประดิษฐ์เป็น
ของใช้ ของตกแต่งท่มีประโยชน์
ี
๗. ก้านไม้หน่งอันจะใช้ซ่อมดอก ๓ อัน เสียบซ้อนกันเป็น ๓ ชั้น โดยมีปลายแหลมของ
ึ
้
ำ
ิ
ำ
ก้านไม้เสียบเป็นยอดสูงสุด เวลานามาใช้งานก็จะนาดอกไม เช่น ดอกมะล ดอกบานไม่รู้โรย มาปักที่ เป็นการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าตาม
ี
ปลายแหลมของซ่ตอกไม้ไผ่ทั้ง ๘ ซี่ จะใช้สีเดียวกันในแต่ละซ่อมดอกหรือจะสลับสีกันหรือสลับชนิด หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
ดอกไม้ก็ได้
ิ
ี
๘. เพ่มกลีบดอกให้แปลกไปจากเดมได้โดยตัดตอกสอ่นยาวประมาณ ๖ นิ้ว ๘ เส้น Step 4
ิ
ื
ยาว ๘ นิ้ว ๘ เส้น ตัดปลายเส้นตอกให้แหลมทั้ง ๒ ด้าน จับปลายสอดเข้าในช่องว่างระหว่างดอก ขั้นสื่อสารและนาเสนอ
�

๑๙. นักเรียนแต่ละกล่มนำาเสนอผลงาน
ุ
ั
ของใช้ ของตกแต่งหน้าช้นเรียน
หรือจัดแสดงร่วมกันในรูปแบบ
งานนิทรรศการในชั้นเรียน
Step 5 ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า
บริการสังคม
ข้อเสนอแนะ และจิตสาธารณะ
๑. ควรนำาตอกไปชุบน้าก่อนเพื่อให้ตอกอ่อนตัว จะสานได้ง่ายขึ้น
ำ
่
๒. ควรใช้ไม้ไผ่ที่ปล้องยาว เช่น ไม้ไผ่เฮี้ยะหรือไม้ไผ่ข้าวหลามจะปล้องยาวกว่าไผ่ชนิดอื่น ๒๐. นักเรียนรวบรวมของใช้ ของตกแตง
ำ
ี
ำ
ี
๓. การย้อมสีตอก ทำาได้โดยจ่มตอกลงไปในน้าต้มสีย้อมผ้าท่กาลังเดือด ใส่เกลือเล็กน้อย ท่ประดิษฐ์ได้ออกจาหน่ายในโรงเรียน
ุ
ำ
ี
สักครู่ยกขึ้นแช่น้าเย็น แล้วนำาไปผึ่งแดดให้แห้งสนิทก่อนนำามาใช้งาน หรือในชุมชนตามโอกาสท่อำานวย
ำ
เพ่อนำารายได้มาใช้พัฒนาโรงเรียน
ื
หรือชุมชนในด้านต่าง ๆ
77



ี
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21 จุดประกายโครงงาน
นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกลุ่มร่วมกันวางแผน ออกแบบ และประดิษฐ์ของใช้
ื
ำ
ของตกแต่งจากตอกไม้ไผ่ เพ่อนำาไปใช้ประโยชน์ต่อการดำาเนินชีวิตประจาวันของ
ตนเอง แล้วนำาเสนอผลงานหน้าชั้นเรียน หรือจัดแสดงผลงานในงานนิทรรศการ
ของโรงเรียน




77 สุดยอดคู่มือคร ู

ั
ข้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
ั
GPAS 5 Steps
Gathering Processing
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ี
แนวค�าตอบ

๑. เป็นการใช้ทรัพยากรอย่างประหยัด
คุ้มค่า และเป็นการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม สรุปคว�มรู้

๒. วัสดุในโรงเรียนส่วนใหญ่เป็นกระดาษ การประดิษฐ์ของใช ของตกแต่งจากวัสดุในโรงเรียนหรือท้องถ่น เป็นการใช้ทรัพยากรอย่างประหยัด
ิ
้
ิ
ขวดพลาสติก วัสดุในท้องถ่นส่วนใหญ ่ และคุ้มค่า รวมทั้งช่วยอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมได้
ิ
ุ
ั
จะเป็นวสดจากธรรมชาต เชน เปลอกหอย
ื
่
๓. นาฬิกาตั้งโต๊ะ ชั้นวางของจิ๋ว เว็บไซต์แนะนำ�
๔. เพื่อความสะดวก ประหยัดค่าใช้จ่าย สิ่งประดิษฐ์จากวัสดุเหลือใช้
ำ
ั
๕. การทำางานเป็นไปตามข้นตอน ทาให้งาน www.p-dit.com/tag/สิ่งประดิษฐ์จากวัสดุ
ำ
เสร็จสมบรณ ลดความซ้าซ้อนในการทางาน
ำ
์
ู
คำาถามพัฒนากระบวนการคิด
จึงประหยัดเวลาไปด้วย
๖. เพื่อยึดชิ้นส่วนไม่ให้หลุดจากขวด ๑. งานประดิษฐ์ของใช้ ของตกแต่งจากวัสดุในโรงเรียนหรือท้องถิ่นมีความสำาคัญอย่างไร
๗. หวาย ย่านลิเภา ใบลาน ผักตบชวา ๒. วัสดุในโรงเรียนแตกต่างจากวัสดุในท้องถิ่นอย่างไร
เตยปาหนัน ๓. ถ้านักเรียนมีแผ่นซีดีที่เสียแล้ว ๑๐ แผ่น จะนำามาประดิษฐ์เป็นอะไรให้เกิดประโยชน์มากที่สุด
๔. เพราะเหตุใดในการประดิษฐ์ของใช้ ของตกแต่งจึงต้องเลือกใช้วัสดุที่หาได้ง่ายในโรงเรียน
๘. ตกแต่งบ้านให้สวยงาม หรือในท้องถิ่น
๙. ทาสีที่ดอก ใบ เกสร ๕. การประดิษฐ์ของใช้หรือของตกแต่งตามกระบวนการเทคโนโลยีมีประโยชน์อย่างไร
ี
๑๐. งานประดิษฐ์จากวัสดุท้องถ่นท่ใช้ประโยชน ์ ๖. เพราะเหตุใดการตัดขวดพลาสติกตามลวดลายจึงต้องให้มีส่วนที่ติดขวดอยู่บ้าง
ิ
๗. วัสดุชนิดใดบ้างที่สามารถนำามาสานเป็นสิ่งของเครื่องใช้ได้
ได้มากกว่า ๑ อย่างในชิ้นเดียว ๘. ดอกไม้จากตอกไม้ไผ่นำาไปใช้ประโยชน์อะไรได้บ้าง
๙. การตกแต่งดอกลีลาวดีประดับผนังให้สวยงามทำาได้อย่างไร
๑๐. ในอนาคตงานประดิษฐ์ลักษณะใดจะเป็นที่นิยมของตลาดมากที่สุด















78






















สุดยอดคู่มือคร 78
ู

ข้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัต ิ ข้นส่อสารและนาเสนอ ข้นประเมินเพ่อเพ่มคุณค่า
ั
�
ื
ื
ิ
ั
ั
Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating
เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก
asean
ตัวชี้วัด
กิจกรรมสร้างทักษะชีวิตและอาชีพ ง ๑.๑ ม.๒/๑
ง ๑.๑ ม.๒/๒
๑. นักเรียนสำารวจวัสดุที่มีในโรงเรียนและในท้องถิ่นแล้วบันทึกลงในตาราง ดังตัวอย่าง
ง ๑.๑ ม.๒/๓
วัสดุในโรงเรียน วัสดุในท้องถิ่น








๒. นักเรียนแต่ละคนเลือกประดิษฐ์ของใช้ ของตกแต่งจากวัสดุในโรงเรียนหรือวัสดุในท้องถิ่น
๑ ชิ้น จากรายการที่กำาหนด

• แจกันดอกไม้จากขวดพลาสติก • ดอกลีลาวดีประดับผนัง
• ดอกไม้จากตอกไม้ไผ่

๓. นักเรียนแบ่งกลุ่มร่วมกันประดิษฐ์ของใช้ ของตกแต่งที่ทำามาจากวัสดุในโรงเรียนหรือ
วัสดุในท้องถิ่น แล้วนำาเสนอผลงานหน้าชั้นเรียน




จุดประก�ยโครงง�น

ี
ำ
นักเรียนแบ่งกล่มสารวจวัสดุท่ไม่ใช้แล้วในโรงเรียนและท้องถ่น ช่วยกันประดิษฐ์ของตกแต่ง
ิ
ุ
หรือของใช้ แล้วออกมานำาเสนอผลงานหน้าชั้นเรียน
สร้�งเสริมคว�มเป็นอยู่อย่�งพอเพียง


ี
การประดิษฐ์ของใช้ ของตกแต่งโดยนาวัสดุท่ไม่ใช้แล้วมาประยุกต์ใช ช่วยประหยัดค่าใช้จ่าย
้
ำ
เป็นการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า และได้ใช้ความคิดสร้างสรรค์ด้วย






79





ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
การประดิษฐ์ของใช้ ของตกแต่งจากวัสดุในท้องถิ่นมีประโยชน์ต่อครอบครัวอย่างไร
๑ ทำาให้ครอบครัวรารวย
่
ำ
๒ ช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายในครอบครัว
๓ ทำาให้คนในครอบครัวรักกันมากขึ้น

๔ ได้รับการยกย่องว่าเป็นครอบครัวตัวอย่าง
(เฉลย ๒ เหตุผล ทำาให้ไม่ส้นเปลืองการซ้อของใช้ และของตกแต่งบ้าน เพราะสามารถ
ื
ิ
ึ
ประดิษฐ์ข้นมาได้ด้วยตนเอง)
79 สุดยอดคู่มือคร ู

ั
ั
ข้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
GPAS 5 Steps
Gathering Processing
ี
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
เป้าหมายการเรียนรู้

มาตรฐานการเรียนรู้ หน่วยการเรียนรู้ที่

มาตรฐาน ง ๑.๑ ๕ งานธุรกิจ

ำ
เข้าใจการทางาน มีความคิดสร้างสรรค์
ำ
มีทักษะกระบวนการทางาน ทักษะ แผนผังสาระการเรียนรู้
การจดการ ทกษะกระบวนการแก้ปญหา
ั
ั
ั
ทักษะการทางานร่วมกัน และทักษะ
ำ
ู
การแสวงหาความร้ มีคุณธรรม และ
ลักษณะนิสัยในการทำางาน มีจิตสำานึกในการ งานธุรกิจ
ใช้พลังงาน ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม
เพื่อการดำารงชีวิตและครอบครัว


การติดต่อสื่อสาร การใช้บริการ
กับหน่วยงานต่าง ๆ
องค์ประกอบในการติดต่อสื่อสาร
การใช้บริการโทรศัพท์
รูปแบบการติดต่อสื่อสาร
การใช้บริการไปรษณีย์
ประโยชน์ของการติดต่อสื่อสาร
อย่างถูกวิธี
การใช้บริการอินเทอร์เน็ต












ตัวชี้วัด
๑. ใช้ทักษะการแสวงหาความรู้เพื่อพัฒนาการทำางาน (ง ๑.๑ ม.๒/๑)
๒. ใช้ทักษะกระบวนการแก้ปัญหาในการทำางาน (ง ๑.๑ ม.๒/๒)
๓. มีจิตสำานึกในการทำางานและใช้ทรัพยากรในการปฏิบัติงานอย่างประหยัดและคุ้มค่า
(ง ๑.๑ ม.๒/๓)























สุดยอดคู่มือคร 80
ู

ั
ข้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัต ิ ข้นส่อสารและนาเสนอ ข้นประเมินเพ่อเพ่มคุณค่า
�
ื
ั
ิ
ื
ั
Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating
เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก
asean
สมรรถนะสำาคัญของผู้เรียน
๑. ความสามารถในการสื่อสาร
๒. ความสามารถในการคิด
๓. ความสามารถในการแก้ปัญหา
๔. ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต

๕. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี



คุณลักษณะอันพึงประสงค์

ใฝ่เรียนรู้
ตัวชี้วัดที่ ๔.๑ ตั้งใจ เพียรพยายามในการ

เรียนและเข้าร่วมกิจกรรมการเรียนรู้
ตัวชี้วัดที่ ๔.๒ แสวงหาความร้จาก
ู
ั
ู
แหล่งเรียนร้ต่าง ๆ ท้งภายในและภายนอก
โรงเรียน ด้วยการเลือกใช้ส่ออย่างเหมาะสม
ื
บันทึกความรู้ วิเคราะห์ สรุปเป็นองค์ความรู้

สามารถนำาไปใช้ในชีวิตประจำาวันได้































ี
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21
ุ
ุ
นักเรียนแบ่งกล่ม แต่ละกล่มร่วมกันวางแผน ออกแบบ และสร้างบล็อก
เพ่อเผยแพร่ความร้ผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ต และตอบคำาถาม ข้อสงสัย
ู
ื
เกี่ยวกับปัญหาการเรียน โดยมีครูผู้เชี่ยวชาญแต่ละสาขาวิชาเป็นที่ปรึกษา





81 สุดยอดคู่มือคร ู

ข้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
ั
ั
GPAS 5 Steps
Gathering Processing
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ี
ตัวชี้วัด


ง ๑.๑ ม.๒/๑ ๑. การติดต่อสื่อสาร
ง ๑.๑ ม.๒/๒ การติดต่อส่อสารเปนส่งสาคัญมากในชีวิตประจาวัน มนุษย์เราใช้การติดต่อส่อสารในการแลกเปล่ยน
ำ
ื
ิ
ื
็
ี
ำ
ง ๑.๑ ม.๒/๓ ข้อมูล การเชื่อมความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล ซึ่งการติดต่อสื่อสารในปัจจุบันมีหลากหลายรูปแบบ จึงต้อง
ศึกษาวิธีใช้ที่ถูกต้องและเลือกใช้วิธีที่เหมาะสม เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดและเสียค่าใช้จ่ายน้อยที่สุด
ภาระงาน/ชิ้นงาน ๑.๑ องค์ประกอบในการติดต่อสื่อสาร
การติดต่อสื่อสารและใช้บริการกับ การติดต่อสื่อสารแต่ละครั้งประกอบด้วย
หน่วยงานต่าง ๆ ๑) ผู้ส่งสาร คือ ผู้ที่ครอบครองสารหรือข้อมูลเพื่อส่งต่อ
ู
ิ
๒) สารหรือข้อมูล คือ ส่งท่ผ้ส่งต้องการจะส่งออกไป มีหลายรูปแบบ เช่น ข้อมูลภาพ
ี
Step 1 ขั้นสังเกต ข้อมูลเสียง ข้อมูลสัญลักษณ์

๓) สื่อ คือ อุปกรณ์ต่าง ๆ ที่ช่วยในการสื่อสาร เช่น โทรศัพท์ คอมพิวเตอร์ที่มีการเชื่อมต่อ

้
ิ
ู
ื
ู
ึ
ู
ี
รวบรวมข้อมูล อนเทอร์เน็ต ซ่งผ้รับสารและผ้ส่งสารจะต้องมีส่อท่สามารถรับสารหรือข้อมูลได เช่น ผ้ส่งสารส่งสารหรือ
ข้อมูลผ่านทางเครือข่ายอินเทอร์เน็ต ผ้รับสารจาเป็นต้องมีอุปกรณ์เช่อมต่ออินเทอร์เน็ตเพ่อรับสาร
ู
ื
ำ
ื
ื
ื
ื
ำ
ั
ั
หรือข้อมูลน้นได้เช่นกัน แต่ในการส่อสารน้นไม่จาเป็นต้องผ่านส่อเสมอไป เช่น การติดต่อส่อสารแบบ
๑. นักเรียนร่วมกันสนทนา โดยตอบ พูดคุยพบหน้าไม่จำาเป็นต้องใช้สื่อกลางใด ๆ
คำาถาม ดังนี้ ๔) ผู้รับสาร คือ ผ้ท่รับสารหรือข้อมูลเหล่าน้นท่ผ้ส่งสารส่งผ่านสื่อมาในช่องทางการส่อสาร
ื
ี
ู
ู
ี
ั
ำ
• ในชีวิตประจาวัน นักเรียนใช ้ ต่าง ๆ ๑.๒ รูปแบบการติดต่อสื่อสาร

อุปกรณ์ชนิดใดติดต่อสื่อสารกับผู้อื่น การติดต่อส่อสารมีหลากหลายรูปแบบ ซ่งรูปแบบท่ใช้อย่ท่วไปในปัจจุบัน ได้แก การติดต่อ
ึ
ู
่
ั
ี
ื
มากที่สุด เพราะอะไร สื่อสารทางโทรศัพท์ การติดต่อสื่อสารทางไปรษณีย์ และการติดต่อสื่อสารผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ต ดังนี้
์
ื
๑) การติดต่อส่อสารทางโทรศัพท คือ การส่งสาร
(ตัวอย่างคำาตอบ โทรศัพท์เคล่อนท ่ ี หรือข้อมูลจากผ้ส่งสารไปยังผ้รับสารด้วยการพูดคุย โดยใช ้
ื
ู
ู
อินเทอร์เน็ต เพราะมีความสะดวกสบาย โทรศัพท์เป็นสื่อกลางในการสื่อสาร
ื
รวดเร็วในการติดต่อสื่อสาร) การติดต่อส่อสารทางโทรศัพท์เป็นหนทาง
ี
ู
ู
ี
ื
ึ
๒. นักเรียนศึกษาและรวบรวมข้อมูล การส่อสารท่สะดวกและรวดเร็วท่สุด ซ่งผ้ส่งสารและผ้รับสาร
สามารถพูดคุยโต้ตอบกันได้ทันที
เกี่ยวกับการติดต่อสื่อสาร และ การติดต่อสื่อสารทางโทรศัพท์
การใช้บริการกับหน่วยงานต่าง ๆ ๒) การติดต่อสื่อสารทางไปรษณีย คือ การส่งสาร
์
ู
ั
ู
ั
่
จากแหล่งการเรียนร้ต่าง ๆ เช่น จากผ้ส่งสารไปยงผ้รบสารด้วยการเขียนข้อความและสงไป
ู
ในรูปแบบของจดหมายซึ่งเป็นสื่อกลางในการติดต่อสื่อสาร
ใบความรู้ หนังสือเรียน
การติดต่อสื่อสารทางไปรษณีย์
82
องค์ประกอบในการ Step 2 ขั้นคิดวิเคราะห์ ตัวอย่างสถานการณ์
ติดต่อสื่อสาร และสรุปความรู้ พ่สาวของมะนาวกำาลังศึกษาต่อ
ี
ี
๓. นักเรียนร่วมกันอ่านสถานการณ์ แล้ว อยู่ท่ประเทศออสเตรเลีย จึงส่งภาพ
ี
ี
ร่วมกันวิเคราะห์องค์ประกอบในการ สถานท่ท่องเท่ยวสำาคัญของประเทศ
ี
ติดต่อสื่อสารในสถานการณ์ ได้แก่ ออสเตรเลียผ่านเว็บไซต์ท่ให้บริการ
ู
ผ้ส่งสาร สารหรือข้อมูล สื่อ และผ้รับสาร ส่งไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์มาให้มะนาว
ู
และคุณพ่อคุณแม่ดูเป็นประจำา
สุดยอดคู่มือคร 82
ู