กิจกรรมสภานักเรียน

คำนำ

คู่มือและแนวทางการจัดกิจกรรมสภานักเรียน สานักงานเขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศึกษานครปฐม
เขต ๒ เล่มนี้ จัดทาขึ้นเพ่ือเป็นแนวทางดาเนินงานกิจกรรมสภานักเรียนระดับสถานศึกษา ในสังกัดสานักงาน
เขตพ้ืนทก่ี ารศึกษาประถมศึกษานครปฐม เขต ๒

สานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาประถมศึกษานครปฐม เขต ๒ ได้ส่งเสริมสนับสนุนการ
ดาเนินงานกิจกรรมสภานักเรียน ท้ังในระดับสานักงานเขตพ้ืนท่ีการศึกษา และระดับสถานศึกษา มาอย่าง
ต่อเน่ือง เพื่อมุ่งพัฒนานักเรียนให้ได้เรียนรู้บทบาทหน้าที่ตามหลักวิถีประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรง
เป็นประมุข ตระหนักถึงความเป็นไทย มีคุณธรรม จริยธรรม เคารพกฎ กติกา ดาเนินชีวิตตามหลักปรัชญาของ
เศรษฐกิจพอเพียง และอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข ดังนั้น เพ่ือให้กิจกรรมสภานักเรียนดาเนินงานเป็นรูปธรรม
อย่างชดั เจน มีคุณภาพ ประสิทธิภาพ และมคี วามย่ังยืน จึงไดจ้ ดั ทาคูม่ ือการจัดกจิ กรรมสภานักเรียนสานักงาน
เขตพน้ื ท่กี ารศึกษาประถมศึกษานครปฐม เขต ๒ เพื่อเปน็ แนวทางพฒั นาสภานักเรยี นให้เข้มแข็งต่อไป

ขอขอบคุณผู้มีส่วนเก่ยี วข้องทุกท่านท่ีได้รว่ มจัดทาคู่มือแนวทางการปฏิบัติงานกิจกรรมสภา
นกั เรยี น หวังว่าคมู่ อื เล่มนจ้ี ะเป็นกรอบแนวทางในการดาเนินกิจกรรมสภานักเรยี นได้เป็นอย่างดี

กลุ่มส่งเสรมิ การจัดการศึกษา
สานักงานเขตพืน้ ท่ีการศึกษาประถมศกึ ษานครปฐม เขต ๒

ปี ๒๕๖๔

สำรบัญ หนำ้

คานา ๑
ส่วนท่ี ๑ บทนา ๔
๔
หลกั การและแนวคดิ ๕
สภานักเรยี น ๖
คุณคา่ และความสาคญั ของสภานกั เรยี น ๗
การสร้างความเข้มแข็งใหแ้ ก่สภานกั เรียน ๘
หลกั ธรรมาภิบาล ๑๐
การพัฒนาทกั ษะการเปน็ ผนู้ า
การสรา้ งจติ อาสา/สานกึ สาธารณะ ๑๒
หลักการนาประชาธปิ ไตยสู่การปฏิบัติ ๑๓
สว่ นท่ี ๒ การดาเนนิ ขับเคล่ือนกิจกรรมสภานักเรยี นของสานกั งานเขตพื้นท่ีการศึกษา ๑๔
ประถมศึกษานครปฐม เขต ๒ ๑๔
ความเป็นมาและความสาคญั ของกจิ กรรมสภานกั เรยี น ๑๕
โครงสร้างและองค์ประกอบของสภานักเรยี น ๑๖
โครงสร้างสภานกั เรียนศนู ยส์ ภานักเรยี น ๑๖
โครงสร้างสภานกั เรยี นเครือข่ายสภานกั เรยี น ๑๖
โครงสรา้ งสภานกั เรยี นระดับสถานศึกษา ๑๗
บทบาทการบรหิ ารจดั การสภานักเรยี น ๑๗
บทบาทหนา้ ที่ของศูนย์สภานักเรยี นเขตพ้นื ท่กี ารศึกษาประถมศึกษานครปฐมเขต ๒ ๑๘
บทบาทหนา้ ท่ขี องเครือขา่ ยสภานกั เรียนอาเภอ ๑๘
บทบาทของสภานกั เรียนระดับสถานศึกษา ๑๘
หนา้ ท่สี ภานกั เรียนระดับสถานศึกษา ๑๙
การสรา้ งและพฒั นาเครอื ข่าย ๒๐
การสรา้ งและพัฒนาเครอื ข่ายของสานกั งานเขตพื้นทก่ี ารศึกษา ๒๑
การสร้างและพฒั นาเครือข่ายของศูนย์สภานกั เรยี น
การสรา้ งและพัฒนาเครือขา่ ยของเครือขา่ ยสภานักเรยี น
แผนภูมิเครอื ข่ายการสรา้ งความเข้มแข็งใหแ้ ก่สภานักเรียนเขตพืน้ ที่การศึกษา
แผนภูมิเครือข่ายการสร้างความเขม้ แขง็ ให้แก่สภานกั เรียนเขตพื้นที่การศกึ ษา

การขับเคลือ่ นและเงือ่ นไขความสาเรจ็ หนำ้
ส่วนท่ี ๓ แนวทางการขบั เคล่ือนกจิ กรรมสภานักเรยี นของสถานศึกษา ๒๔

กจิ กรรมที่ ๑ ท่ีมาสภานกั เรียน ๓๐
กจิ กรรมที่ ๒ โครงสรา้ งสภานกั เรยี น ๓๗
กจิ กรรมท่ี ๓ รปู แบบการประชุมสภานักเรียน ๔๔
กิจกรรมที่ ๔ เครือข่ายสภานกั เรยี นและการมสี ว่ นร่วม ๕๔
กจิ กรรมท่ี ๕ การบรู ณาการกิจกรรมสภานักเรียน เขา้ กับกลุ่มสาระการเรยี นรู้ ๖๐
กิจกรรมท่ี ๖ การเสนอโครงการ ๗๔
กิจกรรมที่ ๗ การประเมินผลการจัดกิจกรรมสภานกั เรยี น ๘๑
บรรณานกุ รม ๘๘
ภาคผนวก
ตวั อย่าง แนวทางในการจัดทาระเบยี บ/ข้อบงั คบั /ธรรมนญู โรงเรียนวา่ ด้วยสภา ๙๐
นกั เรียน
ตวั อยา่ ง บนั ทึกข้อความประกาศผลการเลือกตั้งประธานคณะกรรมการสภานักเรียน ๙๑
ตวั อย่าง ประกาศผลการเลอื กตั้งประธาน/คณะกรรมการสภานกั เรียน ๙๒
ตวั อยา่ ง โครงการของสภานกั เรยี น ๙๓
ตวั อย่าง คาสง่ั แตง่ ต้งั คณะกรรมการสภานักเรยี น ๑๐๑
ตวั อยา่ ง การกาหนดระเบียบวาระการประชมุ ๑๐๒
ตัวอยา่ ง เครื่องมือประเมนิ แบบสังเกตพฤติกรรม ๑๐๓
ตวั อย่าง แบบประเมินผลงาน ๑๐๕
ตัวอยา่ ง แบบสมั ภาษณ์ ๑๐๗
ตวั อย่าง แบบสารวจความพึงพอใจ ๑๐๘
คณะผจู้ ดั ทา ๑๑๒

๑

ส่วนท่ี ๑ บทนำ
หลักกำรและแนวคิด

เด็กและเยาวชนเป็นทรัพยากรมนุษย์ท่ีมีค่าย่ิง หากได้รับการพัฒนาและได้รับโอกาสให้ใช้
ความสามารถอย่างเต็มศักยภาพ ย่อมเป็นกาลังสาคัญ ในการสืบทอดความเป็นชาติ สามารถพัฒนา
ประเทศให้เจริญก้าวหน้า เทยี บเท่านานาอารยประเทศ เดก็ และเยาวชนจึงเปน็ ความหวังในการจรรโลงชาติ
ศาสนา พระมหากษัตริย์ ภมู ปิ ญั ญา วัฒนธรรม รวมท้งั การอนรุ ักษ์ทรัพยากรธรรมชาติให้อยู่คู่สังคมไทย

องค์การสหประชาชาติ ได้มีการลงนามในปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิเด็ก ปีพุทธศักราช ๒๕๓๓
เพื่อให้การรับรองอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก โดยให้คาม่ันว่าจะให้การปกป้องคุ้มครองเด็ก ทุกคนให้
เจริญเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่มีคุณภาพ ภายใต้การดูแลเล้ียงดูจากครอบครัวด้วยความรัก ความอบอุ่น ให้มี
สุขภาพและคณุ ภาพชวี ิตท่ีดี โดยได้ใหก้ ารรบั รองสทิ ธพิ ืน้ ฐานของเดก็ ๔ ประการ คอื

สิทธิทจี่ ะมีชีวิต (Right to life)
สิทธิท่จี ะไดร้ บั การปกป้อง (Right to be protected)
สทิ ธิทจ่ี ะได้รับการพฒั นา (Right to be developed)
สทิ ธทิ จ่ี ะมีสว่ นรว่ ม (Right to participate)
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยพุทธศักราช 2540 ได้บัญญัติรับรองศักดิ์ศรีของความเป็น
มนุษย์ เพื่อให้ทุกคนมีสิทธิท่ีจะได้รับการปฏิบัติที่เป็นธรรม มีสิทธิ มีช่องทางในการเข้าไปมีส่วนร่วมการ
พัฒนาสังคมทุกระดับ ตั้งแต่การร่วมรับรู้ข้อมูล การร่วมแสดงความคิดเห็น การร่วมตัดสินใจ การร่วม
ตรวจสอบ โดยผ่านกระบวนการต่างๆ ตามหลักการปกครองในระบอบประชาธปิ ไตยอันมพี ระมหากษตั ริย์
ทรงเป็นประมขุ
รัฐบาลมีความตระหนักถึงความสาคัญของการสร้างเสริมความเป็นประชาธิปไตย การใช้ธรรมาภิ
บาล ความสมานฉันท์ และความพอเพียง ให้เกิดขึ้นอย่างยั่งยืนในสังคมไทย โดยการประสานความร่วมมือ
ระหวา่ งหน่วยงานภาครฐั ภาคเอกชน และประชาชน เพอ่ื การบรหิ ารกจิ การบา้ นเมอื งท่ีดี
กระทรวงศึกษาธิการ โดยสานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน ได้กาหนดยุทธศาสตร์ใน
การพัฒนาเด็กและเยาวชนให้มีคุณธรรมนาความรู้ โดยการสร้างความตระหนักและความสานึกในคุณค่า
ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง การสร้างความสมานฉันท์ การใช้สันติวิธีและวิถีประชาธิปไตย
ตลอดจนส่งเสริมการมีสว่ นร่วม ของผ้ปู กครอง ชุมชน ทอ้ งถ่ิน ภาครัฐและภาคเอกชน ในการจัดการศึกษา
และสรา้ งเสริมความเข้มแขง็ ใหแ้ ก่องค์กรนกั เรียน
ด้วยความตระหนักถึงความสาคัญของเด็กและเยาวชน สานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้น
พ้ืนฐาน จึงกาหนดแนวทางในการพัฒนากิจกรรม “สภานักเรียน” ให้โรงเรียนได้นาไปปฏิบัติให้เป็น
รูปธรรมอย่างต่อเนื่อง เพ่ือให้ผู้เรียนได้เรียนรู้บทบาทหน้าท่ีความเป็นพลเมืองและวิถีประชาธิปไตย อัน
ได้แก่ คารวธรรม สามัคคีธรรม ปัญญาธรรม รวมท้ังหลักธรรมาภิบาล การมีจิตอาสาและพัฒนาตนเองได้

คมู่ อื และแนวทางการดาเนินงานกจิ กรรมสภานักเรยี น สพป.นฐ.เขต ๒

๒

อย่างเต็มศักยภาพอันจะส่งผลต่อคุณลักษณะอันพึงประสงค์บนพ้ืนฐานตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจ
พอเพียง พร้อมก้าวสู่ความเป็นสากลและเตรียมคนเข้าสู่ประชาคมอาเซียน โดยความร่วมมือของทุกภาคี
เครือขา่ ย

การดาเนินงานสภานักเรียนเปรียบเสมือนเวทีสาหรับฝึกให้ผู้เรียน เป็นนักประชาธิปไตยอย่าง
แท้จริง คือ รู้จักการเป็นผใู้ ห้ ผู้รับ ผู้นาและผู้ตามท่ีดี มีความรับผดิ ชอบในหน้าที่และเป็นประโยชน์ในการ
ปกครอง โดยช่วยแบ่งเบาภาระของครูได้อย่างมาก อีกท้ังยังเป็นกิจกรรมท่ีส่งเสริมให้เกิดการเรียนรู้และ
เข้าใจวิถีชีวิต แบบประชาธิปไตย มงุ่ เน้นให้ผู้เรียนคิดเป็น ทาเป็น แก้ปัญหาเปน็ เปน็ สมาชกิ ท่ีดีของสังคม
และส่งเสริมความสามัคคีในหมู่คณะ อีกท้ังส่งเสริมการเรียนการสอนตามหลักสูตรปัจจุบันท่ีมุ่งเน้นความ
เป็นไทย ความเป็นพลเมืองท่ีดีของชาติ ดังนั้น สานักงานเขตพ้ืนท่ีการศึกษา ซึ่งมีหน้าที่ในการส่งเสริม
สนบั สนุนการจัดการศึกษา จะต้องขบั เคลือ่ นกิจกรรมสภานักเรียนสู่สถานศกึ ษาอยา่ งเปน็ รปู ธรรม

ค่มู ือและแนวทางการดาเนนิ งานกจิ กรรมสภานักเรยี น สพป.นฐ.เขต ๒

๓
คู่มอื และแนวทางการดาเนนิ งานกจิ กรรมสภานกั เรียน สพป.นฐ.เขต ๒

๔

สภำนกั เรยี น

สภำนกั เรียนคืออะไร
สภานักเรียนเป็นกิจกรรมหนึ่งของผู้เรียน ซ่ึงเป็นกลไกสาคัญที่

จะช่วยพัฒนาโรงเรียนตามกระบวนการนิติธรรมและ เป็นกิจกรรมท่ีจะ
ปลกู ฝังทัศนคติ คา่ นยิ ม ความเป็นประชาธิปไตย มีจิตวิญญาณในการใช้
ธรรมาภิบาล เพื่อให้ผู้เรียนเติบโตเป็นพลเมืองดีของสังคมและ
ประเทศชาติ เป็นต้นกล้าประชาธปิ ไตยทมี่ น่ั คง เข้มแข็งของสงั คมไทย

ทำไมต้องมสี ภำนักเรียน
การพัฒนานักเรียนให้สามารถนาหลักธรรมาภิบาลไปพัฒนาคุณลักษณะอันพึงประสงค์ได้แก่

การมีวินัย เคารพกติกา มีจิตอาสาเพ่ือสังคม รู้จักใช้กระบวนการประชาธิปไตยและแนวทางสันติวิธี ซ่ึง
กจิ กรรมทส่ี ามารถทาให้ผู้เรียนมคี ณุ ลักษณะดงั กล่าวได้ คือ กจิ กรรมสภานกั เรียน

ทมี่ ำของสภำนักเรียน
โรงเรียนมีภารกิจในการปลูกฝังวิถีประชาธิปไตยให้กับผู้เรียน โดยการสนับสนุนให้ผู้เรียนได้มี

กิจกรรมการเรียนรู้ กระบวนการประชาธิปไตยที่ได้ปฏิบัติจริงในรูปแบบ การเลือกต้ังผู้แทนนักเรียน เร่ิม
จากการเลือกหัวหน้าห้อง หัวหน้าระดับชั้น ประธานชุมนุม ประธานชมรม คณะกรรมการนักเรียน และ
สภานกั เรยี น

คณุ ค่ำและควำมสำคัญของสภำนกั เรยี น

๑. เปน็ กลไกสาคัญให้ผู้เรยี นเห็นคณุ ค่าของระบอบการปกครองแบบประชาธิปไตย และเพ่ือการ
พฒั นาสังคมในสถานศึกษาให้เปน็ สงั คมประชาธิปไตย

๒. เปน็ กระบวนการในการพัฒนาศกั ยภาพการเปน็ ผู้นาและผตู้ ามทด่ี ี
๓. เป็นเวทีให้ผู้เรียนได้ฝึกทักษะและประสบการณ์ตามวิถีชีวิตประชาธิปไตยและการใช้
หลกั ธรรมาภบิ าล
๔. สร้างโอกาสให้ผู้เรยี นได้เรียนรกู้ ารอยูร่ ่วมกันในสังคมประชาธปิ ไตย อยา่ งสงบสุข
๕. เป็นยุทธศาสตร์สาคัญในการปลูกฝังจิตวิญญาณประชาธิปไตยและการใช้หลักธรรมาภิบาล
ใหแ้ กผ่ ู้เรียน

คู่มือและแนวทางการดาเนนิ งานกจิ กรรมสภานกั เรยี น สพป.นฐ.เขต ๒

๕

๖. เปดิ โอกาสให้ผู้เรยี นมสี ว่ นรว่ มในกิจกรรมของสถานศกึ ษา
๗. ส่งเสริมให้ผู้เรียนได้รู้จักสิทธิและหน้าที่ของตนเอง และรู้จักเคารพสิทธิ และความคิดเห็นของ
ผอู้ ื่น
๘. สง่ เสริมให้ผู้เรยี นมคี วามคดิ รเิ รม่ิ สรา้ งสรรค์ และรจู้ ักคิดอย่างมวี ิจารณญาณ
๙. ให้ผู้เรียนมคี วามรับผิดชอบในหนา้ ทตี่ ่อตนเอง
๑๐. ส่งเสรมิ ความสามคั คแี ละใหเ้ กิดความมีน้าใจตอ่ หม่คู ณะ
๑๑. ส่งเสรมิ ผู้เรียนใหเ้ ป็นพลเมอื งดใี นสงั คมประชาธิปไตย

กำรสรำ้ งควำมเขม้ แข็งให้แกส่ ภำนกั เรียน

การดาเนินงานกิจกรรมสภานักเรียนให้เกิดประโยชน์สูงสุดจาเป็นต้องสร้าง ความเข้มแข็งให้แก่

สภานักเรียนด้วยการนาหลักธรรมาภิบาลสู่การปฏิบัติ การใช้หลักความสมานฉันท์ การใช้แนวทางสันติวธิ ี

ในการดาเนินงาน อีกท้ังยังต้องมีการพัฒนาทักษะการเป็นผู้นา การสร้างและพัฒนาเครือข่าย การสร้าง

ลักษณะนิสัยให้ผู้เรียน เป็นผู้มีจิตอาสาและมีจิตสานึกสาธารณะ ซึ่งองค์ความรู้แต่ละเร่ืองมี

สาระสาคญั ดังต่อไปน้ี

คมู่ ือและแนวทางการดาเนินงานกจิ กรรมสภานักเรยี น สพป.นฐ.เขต ๒

๖

หลักธรรมำภบิ ำล

ธรรมาภิบาล หมายถึง การมีส่วนร่วมของทุกฝ่ายในสังคม อันได้แก่ ภาครัฐ ภาคเอกชน และภาค
ประชาชนที่จะช่วยให้เกิดความถูกต้อง ความชอบธรรม ความโปร่งใส ความรับผิดชอบ และมีความเห็น
ร่วมกันในการพัฒนาสังคมและประเทศชาติ

หลักกำรสำคัญของธรรมำภบิ ำล

ระเบียบสานักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการสร้างระบบบริหารจัดการบ้านเมืองและสังคมที่ดี พ.ศ.
2542 ได้ระบหุ ลกั การสาคญั ของธรรมาภิบาลไว้ 6 หลกั การ คอื

๑. หลักนิติธรรม คือการปกครองภายใต้ขอบเขตของระเบียบ แบบแผน โดยใช้กฎหมายเป็นหลักใน
การดาเนนิ งาน

๒. หลักคุณธรรม หมายถึงการยึดม่ันในความถกู ตอ้ งดงี ามเป็นสาคัญ
๓. หลักความโปร่งใส คือการเปิดโอกาสให้ประชาชนสามารถเข้าถึงข้อมูลข่าวสารได้สะดวก
สามารถตรวจสอบได้
๔. หลักการมีส่วนร่วม คือการเปิดโอกาสให้ทุกคนมีส่วนร่วมในการแสดง ความคิดเห็น และการ
ตดั สนิ ใจในการดาเนนิ งาน
๕. หลกั ความรับผดิ ชอบ คอื ความตระหนักในสิทธหิ นา้ ท่ี มีสานึก ในความรับผิดชอบใภาระหน้าท่ี
๖. หลักความคุ้มค่า คือการบริหารจัดการและการใช้ทรัพยากรท่ีมุ่งให้เกิดประโยชน์สูงสุดแก่
ส่วนรวม
การนาหลักธรรมาภิบาลทั้ง 6 หลักการไปสู่การปฏิบัติน้ัน ต้องมีลักษณะและ เง่ือนไข คือ มี
ความชอบธรรม มีความโปร่งใส มีความรับผิดชอบและสามารถตรวจสอบได้ มีประสิทธิภาพและ
ประสทิ ธผิ ล รวมทั้งการมีส่วนร่วมของภาคเอกชนและประชาชน

คูม่ ือและแนวทางการดาเนนิ งานกจิ กรรมสภานักเรียน สพป.นฐ.เขต ๒

๗

กำรพฒั นำทักษะกำรเป็นผนู้ ำ

ภาวะผ้นู า หมายถงึ ความสามารถในการวางแผนการจัดองค์กร การส่อื สาร การแกป้ ญั หา การ
ตัดสินใจ และการจูงใจให้ผู้อื่นปฏิบัติหน้าที่ให้เป็นไปตามเป้าหมายขององค์กร คุณลักษณะของผู้นาที่ดี
ประกอบดว้ ย

1. ความร้คู วามสามารถในการปฏบิ ตั งิ าน (คนเก่ง)
1.1 มีความรู้ความเข้าใจงานในหน้าทรี่ บั ผดิ ชอบ
1.2 มคี วามสามารถในการทางานในหนา้ ท่ีรบั ผิดชอบ
1.3 มคี วามสมารถในการแกป้ ัญหาทเ่ี กดิ ขึ้นในการทางาน
1.4 มคี วามสามารถในการคิดรเิ ริม่ หรอื การพัฒนางาน
1.5 มคี วามมั่นคงทางอารมณ์

2. ความรับผิดชอบในการทางาน(คนด)ี
2.1 มคี วามขยนั ในการทางาน
2.2 มีความเพยี รพยายามและทมุ่ เทให้กับการทางาน
2.3 มคี วามประหยัดในการใช้ทรัพยากรประกอบการทางาน
2.4 มีความละเอยี ดรอบคอบในการทางาน
2.5 มรี ะเบยี บวนิ ัยในการทางาน

3. ความมมี นษุ ย์สัมพนั ธ์ในการทางาน (มีนา้ ใจ)
3.1 ใหค้ วามร่วมมอื กับผูท้ ่เี กย่ี วขอ้ ง
3.2 ใหค้ วามชว่ ยเหลอื เพ่ือนร่วมงาน
3.3 ย้มิ แยม้ แจ่มใสมมี ติ รไมตรีต่อเพอื่ นร่วมงาน
3.4 วางตัวเสมอตน้ เสมอปลาย นา่ เลอ่ื มใส ศรทั ธา
3.5 ใหเ้ กยี รติและให้โอกาสเพอื่ นร่วมงานหรือเป็นนักประชาธปิ ไตย

คูม่ อื และแนวทางการดาเนินงานกจิ กรรมสภานกั เรยี น สพป.นฐ.เขต ๒

๘

กำรสร้ำงจิตอำสำ/สำนกึ สำธำรณะ

จิตอาสา หมายถึง การมีจิตที่ต้องการช่วยเหลือผู้อ่ืน นึกถึงส่วนรวมอยู่เสมอ แสดงออกด้วยการ
กระทาโดยไม่หวังสิ่งตอบแทน อยากเห็น ความสุข ความสาเร็จของผู้อื่น และปรารถนาจะเห็นส่วนรวมมี
ความสุขกับการได้ทาสิ่งดีดี มีจิตใจที่แน่วแน่มั่นคง คานึงว่ากิจกรรมส่วนที่ตนทาจะก่อให้เกิดประโยชน์สุข
แกผ่ ู้อนื่

ความเป็นผู้มีจิตอาสา/สานึกสาธารณะ เกิดจากการซึมซับบรรยากาศและสภาพแวดล้อมของ
สถาบันต่าง ๆ เช่น สถาบันครอบครัว สถาบันการศึกษา สถาบันสังคม การเรียนรู้จากการได้รบั โอกาสทีไ่ ด้
คิด ได้สร้างสรรค์ ได้ทดลอง ซึ่งสถาบันต่างๆ มอบโอกาสให้ การมีส่วนร่วมของผู้เรียนในกิจกรรมต่างๆ
อย่างทั่วถึง รวมท้ังการส่งเสริม สนับสนุน และการกระตุ้น จากสถาบันการเมือง การปกครอง และ
สื่อมวลชน

แนวทางในการพัฒนาให้ผู้เรียนเป็นผู้มีจิตอาสา/สานึกสาธารณะของสถาบันการศึกษา คือ
สถานศึกษาควรสง่ เสริมสนับสนุนให้ผู้เรยี นสรา้ งปัญญาและพิจารณาจากการกระทาสูก่ ารเรียนรู้ การสร้าง
ความคิด จิตสานึกให้ยึดม่ันในสถาบันหลักของชาติ คือ สถาบันพระมหากษัตริย์ สถาบันศาสนา สถาบัน
ครอบครัว การสร้างเมตตาธรรมให้เกิดข้ึนแก่ผู้เรียน การสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องในเรื่องจิตสานึกเพื่อ
ส่วนรวม การได้รับความร่วมมือจากหลายฝ่าย การสร้างความคิดเห็นท่ีถูกต้อง การสร้าง
ความอดทน อดกล้ัน ความรับผดิ ชอบ การสร้างวินัยในตนเอง และการมเี มตตาธรรม

ปจั จยั ที่เอ้ือตอ่ การสรา้ งผู้เรยี นใหม้ จี ติ อาสา/สานกึ สาธารณะ
๑. การมีความสมั พนั ธ์ทด่ี ใี นหมู่ผู้เรยี น
๒. การสร้างความร่วมมือและความใส่ใจของครู
๓. การสร้างความสนใจในกจิ กรรมผู้เรยี น
๔. การสรา้ งโอกาสใหแ้ ก่ผู้เรยี น
๕. การสง่ เสริมและสนับสนนุ ให้ผู้เรยี นได้ใช้โอกาสทางานเพื่อส่วนรวม และสังคม
๖. การแสวงหาโอกาสจากแหลง่ เรียนรู้ภายนอกสถาบนั

คณุ ค่ำและควำมสำคญั ของกำรมีจติ อำสำ/สำนึกสำธำรณะ

1. มีผลตอ่ ความมนั่ คงของชาติ
2. เป็นพนื้ ฐานในการพฒั นาและสร้างสรรค์ความเจรญิ ให้แก่องคก์ ร
3. กอ่ ใหเ้ กิดความรู้สึกร่วม และความผูกพนั ในองคก์ ร

คมู่ ือและแนวทางการดาเนนิ งานกจิ กรรมสภานกั เรยี น สพป.นฐ.เขต ๒

๙

4. มผี ลต่อการพัฒนาวินัยในตนเองของนักเรียน นกั ศกึ ษา
5. เปน็ ทนุ ทางสังคมที่มคี วามสาคัญของประเทศ

ค่มู อื และแนวทางการดาเนนิ งานกจิ กรรมสภานกั เรยี น สพป.นฐ.เขต ๒

๑๐

หลักกำรนำประชำธิปไตยสู่กำรปฏบิ ัติ

กำรใช้หลักควำมสมำนฉันท์
ความสมานฉันท์ หมายถึง ความสามัคคี ปรองดองเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน การมีความเห็นพ้อง
ต้องกัน รวมทั้งการแก้ไขปัญหาความขัดแย้งด้วยสันติวิธี เพื่อนาไปสู่ผลลัพธ์ท่ีถูกต้อง โดยอยู่บนพ้ืนฐาน
ความดี ความเป็นจริง ความเป็นธรรม ความรัก ความปรารถนาดีต่อกัน ความเมตตากรุณา รวมท้ังการ
แก้ปัญหาด้วยกระบวนการสันติวิธี ซ่ึงควรจะต้องร้อยรัดด้วยวิธีการท่ีดี ท่ีจะช่วยประสานเชื่อมโยงและ
นาไปส่กู ารมีทศั นคติ ทดี่ ี สานสามคั คีให้เกดิ ขนึ้ ในทุกทีข่ องสงั คม
การจะสรา้ งความสมานฉันทใ์ ห้เกิดขนึ้ ควรประกอบดว้ ยแนวคิดหลกั 9 ประการ ไดแ้ ก่

1. การเปดิ เผยความจริง
2. ความยุตธิ รรม
3. ความพรอ้ มในการรบั ผดิ ชอบ
4. การใหอ้ ภัย
5. การเคารพความหลากหลายทางศาสนา วฒั นธรรม
6. การยึดหลักสนั ตวิ ธิ เี ปน็ ทางเลอื กในการแกไ้ ขความขดั แย้ง
7. การเปิดพ้ืนทใี่ หค้ วามทรงจาทีเ่ จ็บปวด
8. การแก้ปญั หาในอนาคตด้วยจิตนาการ
9. การยอมรบั ความเส่ยี งทางสังคมเพอื่ เสรมิ สร้างความไว้วางใจระหว่างกนั

กำรใช้แนวทำงสนั ติวธิ ี

สังคมเกิดจากการรวมกันของบุคคลตั้งแต่สองคนข้ึนไป มีการติดต่อทากิจกรรมต่างๆ ร่วมกัน ได้
อาศัยบรรทัดฐาน คือ กฎหมาย ระเบียบประเพณี สถานภาพ และบทบาทหน้าที่เป็นท่ียึดถือ และใช้เป็น
หลักปฏิบัติ แต่เนื่องจากบุคคลบางคนบางกลุ่ม ขาดคุณสมบัติภายใน อันได้แก่ ศรัทธา ศีล การเสียสละ
และปัญญา จึงไม่ยอมรับกฎกติกา ระเบียบ แบบแผน วัฒนธรรม ประเพณี ที่ได้ใช้เป็นหลักในการปฏิบัติ
ของคนในสังคม จงึ ทาใหเ้ กิดสถานการณค์ วามขดั แยง้ ข้ึนในกลมุ่ คน ชุมชน และสังคม

ความขัดแย้งเป็นสถานการณ์ปกติของการอยู่ร่วมกันในสังคม เพราะบุคคล แต่ละคนมีพ้ืนฐาน
การศึกษา สังคม วัฒนธรรม ประเพณี วิถีชีวิตท่ีแตกต่างกัน อย่างไรก็ตามเมื่อสถานการณ์ความขัดแย้ง
เกิดข้ึน คนเราไม่สามารถแก้ไขความขัดแย้งท่ีเกิดข้ึนไดท้ ันที ความขัดแย้งท่ีก่อตัวข้ึน จึงขยายกว้างออกไป

คมู่ ือและแนวทางการดาเนนิ งานกจิ กรรมสภานกั เรียน สพป.นฐ.เขต ๒

๑๑

เป็นการทะเลาะวิวาทกัน และ ทวีความรุนแรงข้ึน บทสรุปของความขัดแย้งก็จะกลายเป็นความแตกแยก
ทง้ั ในแง่ของความคดิ การปฏิบัติและผลทต่ี ามมากค็ อื สังคมโดยรวมขาดความสงบสุข

โดยเหตุผลดังกล่าว นักวิชาการในสังคมไทยจึงพยายามท่ีจะแสวงหาเครื่องมือสาคัญ เพ่ือนามา
แก้ไขปัญหาความขัดแย้งซึ่งทางออกอย่างหน่ึงท่ีถือได้ว่าน่าจะเป็นคาตอบได้ ก็คือแนวคิดเร่ืองการใช้
กระบวนการสันติวิธี หรือการปฏิบัติการทไ่ี ร้ความรนุ แรง (Non – Violence)

สันติวิธี หมายถึง วิธีการที่ไม่ใช้ความรุนแรงเพื่อการแก้ปัญหาความขัดแย้ง หรือวิธีการปฏิบัติท่ีไม่
รุนแรงในการดาเนินชีวิต เพื่อนาไปสู่ความยุติธรรมและความสงบสุขสันติวิธีไม่ใช่ความอ่อนแอหนีปัญหา
หรือยอมถูกกระทา แต่ทว่าเป็นวิธีเผชิญปัญหา ความขัดแย้งด้วยสติปัญญา เพื่อเปลี่ยนความขัดแย้งท่ีใช้
ความรุนแรงใหเ้ ป็นความขดั แย้งลักษณะอืน่ ท่ีไม่กอ่ ความเสียหายแกผ่ เู้ ก่ยี วขอ้ ง อกี ท้งั เปน็ การนาไปสู่โอกาส
แลกเปลยี่ นเรียนรูแ้ ละระดมความคิด เพอ่ื เปลี่ยนสถานการณใ์ หเ้ ปน็ ไปในเชิงสรา้ งสรรค์ ดังน้ัน การ
แก้ไขความขัดแย้ง จึงควรเริ่มจากมาตรฐานการสร้างความไว้วางใจ ด้วยการเปิดใจรับฟังมุมมองของอีก
ฝ่ายเกี่ยวกับข้อขัดแย้ง และอาจเริ่มปรับปรุงแก้ไขสถานการณ์ โดยไม่ต้องรอให้อีกฝ่ายร้องขอ เพ่ือการ
นาไปสโู่ อกาสพิจารณาข้อขัดแยง้ บางส่วนร่วมกัน รวมทั้ง การลดละเจตคติและพฤตกิ รรมทางลบ

ผู้นาสันติวิธีต้องใช้สติปัญญา ความคิดสร้างสรรค์ และขันติธรรมในการพัฒนาวิธีจัดการความ
ขัดแย้งที่เหมาะสมกับเงื่อนไขและบริบทของสถานการณ์บนหลักการพื้นฐาน คือ หลีกเลี่ยงการใช้ความ
รุนแรง เพราะการใช้ความรุนแรงอาจดูเหมือนช่วยกดข่มหรือระงับปัญหาลงได้ระดับหน่ึง แต่ความเกลียด
ชังหรือความเป็นปฏิปักษ์ยังแฝงตัวอยู่ หากข้อขัดแย้งไม่ได้รับการแก้ไขถึงรากเหง้า ย่อมรอจังหวะปะทุขึ้น
เป็นวัฏจักรใหม่ ของความรุนแรง สันติวิธีจึงเป็นทางเลือกที่เหมาะสมในการแก้ไขปัญหาความขัดแย้ง
ทย่ี ง่ั ยนื

คู่มอื และแนวทางการดาเนนิ งานกจิ กรรมสภานักเรยี น สพป.นฐ.เขต ๒

๑๒

สว่ นที่ ๒
การดาเนินขับเคลื่อนกจิ กรรมสภานักเรียน
ของสานักงานเขตพืน้ ท่กี ารศกึ ษาประถมศกึ ษานครปฐม เขต ๒

ความเปน็ มาและความสาคัญของกิจกรรมสภานักเรยี น

ตามทส่ี านกั งานคณะกรรมการการศึกษาขนั้ พื้นฐาน มีการกาหนดนโยบายการดาเนนิ กจิ กรรมสภา
นักเรียน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมนักเรียนให้ได้รู้บทบาทหน้าท่ีตามหลักวิถีประชาธิปไตยอันมี
พระมหากษัตริย์เป็นประมุข เคารพกฎ กติกา ฝึกการเป็นผู้นา ผู้ตามที่ดี เติบโตเป็นพลเมืองที่ดีของ
ประเทศชาติ และให้สานักงานเขตพ้ืนที่การศึกษาทุกเขตดาเนินดาเนินการให้กิจกรรมสภานักเรียนเป็น
กิจกรรมหน่ึงในจุดเน้นของสานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษา โดยปฏิบัติตามมาตรการในการดาเนินงาน
กิจกรรมสภานักเรียน และรายงานแผนพัฒนางานสภานักเรียนของสานักงานเขตพ้ืนท่ีการศึกษาในเดือน
พฤษภาคมของทกุ ปี

ด้วยเหตุนี้ สานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครปฐมเขต ๒ ได้ดาเนินการส่งเสริม
สนับสนุนการขับเคล่ือนนโยบายกิจกรรมสภานักเรียนของสานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน
ตลอดจนพัฒนาความเข้มแข็งกิจกรรมสภานักเรียนระดับเขตพื้นที่การศึกษา ซ่ึงสภานักเรียนเป็นกิจกรรม
สาคัญในการพัฒนาผู้เรียนให้มีภาวะผู้นาที่ใช้กระบวนการประชาธิปไตยและนาหลักธรรมาภิบาล
มาดาเนินงาน เพื่อเสริมสร้างผู้เรียนให้มีคุณลักษณะอันพึงประสงค์และค่านิยม 12 ประการ ซึ่งจะต้อง
ขับเคลอ่ื นให้มีการดาเนินกจิ กรรมท่เี ปน็ รูปธรรมอยา่ งจริงจัง ตอ่ เนือ่ งและขยายผลสู่ความยง่ั ยนื

เพ่ือให้การดาเนินงานเป็นไปตามวัตถุประสงค์อย่างมีประสิทธิภาพ สานักงานเขตพื้นที่การศึกษา
ประถมศึกษานครปฐมเขต ๒ จึงได้อนุมัติจัดต้ังศูนย์สภานักเรียน เขตพ้ืนท่ีการศึกษาประถมศึกษา
นครปฐมเขต ๒ และเครือขา่ ยสภานกั เรียนประจาอาเภอดงั น้ี

๑. ศนู ย์สภานักเรียนเขตพน้ื ท่ีสานกั งานเขตพ้นื ท่ีการศึกษาประถมศึกษานครปฐม เขต ๒ โรงเรียน
บา้ นกระทุ่มลม้

๒. เครอื ขา่ ยสภานกั เรยี นประจาอาเภอนครชัยศรี สานักงานเขตพ้นื ทีก่ ารศึกษาประถมศึกษา
นครปฐม เขต ๒ โรงเรียนวัดศรมี หาโพธ์ิ

คมู่ ือและแนวทางการดาเนินงานกจิ กรรมสภานกั เรียน สพป.นฐ.เขต ๒

๑๓

๓. เครือข่ายสภานักเรียนประจาอาเภอสามพราน สานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา
นครปฐม เขต ๒ โรงเรยี นวดั หอมเกรด็ (ไพศาลประชานกุ ลู )

๔. เครอื ขา่ ยสภานกั เรยี นประจาอาเภอพทุ ธมณฑล สานักงานเขตพืน้ ทีก่ ารศกึ ษาประถมศกึ ษา
นครปฐม เขต ๒ โรงเรียนวัดมะเกลือ (กาญจนลักษณว์ ิทยา)

๕. เครือข่ายสภานักเรียนประจาอาเภอบางเลน สานักงานเขตพ้ืนท่ีการศึกษาประถมศึกษา
นครปฐม เขต ๒ โรงเรียนวดั บงึ ลาดสวาย

ท้ังน้ีเพ่ือให้การขับเคลื่อนการดาเนินงานสภานักเรียนของสานักงานเขตพ้ืนที่การศึกษา
ประถมศึกษานครปฐม เขต ๒ เป็นไปตามวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้ และมีการขยายผลการดาเนินงานสภา
นกั เรียนส่ทู ุกโรงเรียนในเขตพืน้ ท่ี มีการสรา้ งความเข้มแข็ง ในการดาเนินงานสภานักเรียนและมีการพัฒนา
อยา่ งยง่ั ยนื

โครงสรา้ งและองคป์ ระกอบของสภานกั เรียน
โครงสร้างการบรหิ ารงานสภานักเรียนปรากฏดงั แสดงในแผนภมู ิ

โครงสร้างสภานักเรยี นระดับเขตพ้ืนที่การศึกษา

คมู่ อื และแนวทางการดาเนนิ งานกจิ กรรมสภานักเรยี น สพป.นฐ.เขต ๒

๑๔

โครงสร้างสภานักเรียนศนู ยส์ ภานกั เรยี น

โครงสรา้ งสภานักเรียนเครอื ข่ายสภานักเรียน

คูม่ ือและแนวทางการดาเนินงานกจิ กรรมสภานกั เรียน สพป.นฐ.เขต ๒

๑๕

โครงสร้างสภานกั เรียนระดบั สถานศกึ ษา

รูปแบบท่ี ๑

รูปแบบท่ี ๒

คมู่ ือและแนวทางการดาเนนิ งานกจิ กรรมสภานกั เรยี น สพป.นฐ.เขต ๒

๑๖

บทบาทการบรหิ ารจัดการสภานักเรยี น

บทบาทหนา้ ท่ีของศูนยส์ ภานักเรยี นเขตพ้นื ทีก่ ารศกึ ษาประถมศึกษานครปฐมเขต ๒

๑. กาหนดแผนงาน/โครงการส่งเสริมกิจกรรมสภานักเรียนในระดับศูนย์สภานักเรียนเขตพื้นท่ี
การศึกษาและเครือขา่ ยสภานักเรยี นทง้ั ๔ อาเภอ

๒. ดาเนนิ การจัดตง้ั ประธานและคณะกรรมการศนู ย์สภานักเรียนเขตพืน้ ท่ีการศึกษาและเครือข่าย
สภานกั เรยี นทงั้ ๔ อาเภอ

๓. ดาเนินการจัดกิจกรรมและส่งเสริมสนับสนุนการดาเนินงานของศูนย์สภาเขตพ้ืนท่ีการศึกษา
และเครือขา่ ยสภานกั เรียนทั้ง ๔ อาเภอ

๔. การยกย่องชมเชยสภานกั เรียนโรงเรียนท่ีสามารถจดั กิจกรรมสภานักเรียน ไดอ้ ย่างเข้มแข็งและ
มีประสทิ ธิภาพ

๕. การสง่ เสริมสนับสนนุ และเสริมสรา้ งความเข้มแขง็ ให้กับเครือขา่ ยสภานกั เรยี นและสภานกั เรียน
ในระดบั สถานศึกษา

๖. การกากบั นิเทศตดิ ตามประเมินผลการดาเนนิ งานของสภานกั เรียนทุกเครือข่าย
๗. กาหนดแนวทางหรือแผนพัฒนาสภานักเรียนท้ังในระดับศูนย์สภานักเรียนเขตพ้ืนท่ีการศึกษา
และเครือข่ายสภานกั เรียนทั้ง ๔ อาเภอ
๘.ประสานเครือข่ายความร่วมมือท้ังภาครัฐ ภาคเอกชนและองค์กรปกครอง ส่วนท้องถ่ินในการ
สนับสนุนการดาเนนิ งานของสภานักเรียนทกุ ระดบั
๙. จดั ทาธรรมนญู ระเบยี บ ข้อบังคบั คูม่ อื การดาเนินงานของศูนยส์ ภานกั เรียนเขตพื้นท่ีการศึกษา
และเครือขา่ ยสภานักเรียนทง้ั ๔ อาเภอ

บทบาทหนา้ ที่ของเครอื ข่ายสภานกั เรยี นอาเภอ
๑. จัดทารัฐธรรมนูญระเบียบข้อบังคับคู่มอื การดาเนินงานของเครือข่ายสภานกั เรียนอาเภอ
๒. กาหนดแผนงานโครงการส่งเสริมสนับสนุนกิจกรรมเครือข่ายสภานักเรียนอาเภอและสภา

นกั เรียนระดับสถานศกึ ษา ในอาเภอ
๓. ดาเนินการจัดตงั้ ประธานและคณะกรรมการเครอื ขา่ ยสภานักเรยี นอาเภอ

คมู่ ือและแนวทางการดาเนินงานกจิ กรรมสภานักเรียน สพป.นฐ.เขต ๒

๑๗

๔. ดาเนินการจัดกิจกรรมและส่งเสริมสนับสนุนการดาเนินงานของเครือข่ายสภานักเรียนประจา
อาเภอและสภานกั เรยี นระดบั สถานศึกษาในอาเภอ

๕. การสง่ เสริมสนบั สนนุ และเสรมิ สร้างความเข้มแข็งให้กบั สภานักเรียนระดบั สถานศึกษา
๖.กาหนดแนวทาง/แผนพัฒนาสภานักเรียนทั้งในระดับเครือข่ายสภานักเรียน อาเภอและสภา
นักเรยี นระดบั สถานศึกษา
๗. การยกย่องชมเชยสภานักเรียนระดับสถานศึกษาที่สามารถจัดกิจกรรสภานักเรียนได้อย่าง
เข้มแข็งและมปี ระสิทธภิ าพ

บทบาทของสภานักเรียนระดบั สถานศึกษา

๑. เปน็ ผนู้ าในการปฏบิ ัตกิ จิ กรรมเพือ่ ส่วนรวมตามหลกั ธรรมาภิบาล
๒. ปกปอ้ งคุ้มครองสิทธเิ สรีภาพของตนเองและเพื่อนนกั เรียน โดยใช้กระบวนการประชาธปิ ไตย
และแนวทางสนั ตวิ ิธี
๓. ส่งเสรมิ สนบั สนนุ และมสี ว่ นร่วมในทุกกจิ กรรมทเ่ี ปน็ ประโยชน์ตอ่ ผู้เรียนและสว่ นรวม
๔. สบื สานความรู้ ภมู ิปญั ญา อนุรักษ์วัฒนธรรมและเอกลกั ษณข์ องชาติ
๕. เปน็ ผ้นู าเพ่ือการมสี ่วนรว่ มในกจิ กรรมของชมุ ชนและสงั คม
๖. ประสานและปฏิบัตงิ านรว่ มกับทกุ หน่วยงาน องคก์ รชุมชนตา่ ง ๆ
๗. รณรงคใ์ ห้ผู้เรียนทาความดีเพอื่ เปน็ ประโยชน์ต่อโรงเรียน

หน้าทสี่ ภานกั เรียนระดบั สถานศึกษา

๑. ดูแลทุกข์ สุข ของผู้เรียน และร่วมแกไ้ ขปญั หาทีเ่ กดิ ข้ึนในโรงเรียน
๒.ประสานงานกับบุคลากรและหน่วยงานท่ีเก่ียวข้องในด้านต่างๆ เพื่อประโยชน์ และ
ความก้าวหนา้ ที่ผู้เรียนควรได้รบั
๓. รับผดิ ชอบงาน/กิจกรรมตา่ งๆ ตามทไ่ี ด้รับมอบหมายจากระดบั สถานศึกษา
๔.คิดรเิ รม่ิ โครงการทีเ่ ปน็ ประโยชน์ สามารถปฏบิ ตั ไิ ด้จริง และสง่ ผลตอ่ การพัฒนาสถานศึกษา
๕. ดูแลสอดส่อง และบริหารจัดการทรัพยากรที่มีอยู่ในระดับสถานศึกษา ให้เกิดประโยชน์อย่าง
ค้มุ ค่า
๖. ประชาสัมพันธข์ ้อมูลข่าวสารที่เปน็ ประโยชน์ ทันต่อเหตุการณ์ และตรงไปตรงมา

คูม่ อื และแนวทางการดาเนินงานกจิ กรรมสภานักเรยี น สพป.นฐ.เขต ๒

๑๘

การสรา้ งและพัฒนาเครอื ขา่ ย

การสร้างเครือข่าย หมายถึง การขยายตัวขององค์กรในการทางานร่วมกันอย่างมีระบบ และเป็น
การช่วยเหลือกันในการแก้ปัญหาและพัฒนาอย่างเป็นกระบวนการต่อเนื่องและยั่งยืน เพื่อให้องค์กรได้รับ
ผลประโยชน์อย่างเต็มท่ี โดยทั่วไปเครือข่ายการดาเนินงานมีหลายระดับตั้งแต่ ระดับประเทศ ระดับ
ภมู ภิ าค ระดับทอ้ งถิ่น และระดบั องค์กร

องค์ประกอบของเครือข่าย
๑. ต้องมสี มาชิกองค์กรต่าง ๆ มารวมกนั
๒. ตอ้ งมีวัตถปุ ระสงค์รว่ มกัน
๓. ตอ้ งมกี ารติดตอ่ สอื่ สารระหวา่ งสมาชิกท้งั ภายในและภายนอกเครือข่าย
๔. ตอ้ งมีกจิ กรรมร่วมกนั
๕. ตอ้ งมกี ารระดมทรัพยากรรว่ มกนั
๖. ตอ้ งมกี ารแลกเปลี่ยนข้อมลู และความคดิ เห็น
๗. ตอ้ งมแี กนหลกั ในการประสานงาน

การสรา้ งและพฒั นาเครือข่ายของสานักงานเขตพน้ื ทก่ี ารศึกษา

การสร้างและพัฒนาเครือข่ายของสานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครปฐมเขต ๒ คือ
การสร้างความร่วมมือระหว่างสถานศึกษาในสานักงานเขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศึกษานครปฐม เขต ๒
ทุกโรงเรียน โดยผ่านการทางานระดับศูนย์สภานักเรียน ระดับเครือข่ายสภานักเรียนประจาอาเภอ ซ่ึงมี
หน้าที่ในการสร้างเครือข่ายในอาเภอของตนเอง โดยมีวัตถุประสงค์ร่วมกันในการท่ีจะพัฒนากิจกรรมสภา
นักเรียน โดยมีกิจกรรมร่วมกันในการสร้างเครือข่าย เช่น ระดับเขตพ้ืนท่ีการศึกษา มีการดาเนินกิจกรรม
การเลอื กต้งั คณะกรรมการสภานักเรยี นระดบั เขต และกิจกรรมจติ อาสาพฒั นาโรงเรยี นน้อง เปน็ ต้น

การสร้างและพัฒนาเครือขา่ ยของศนู ย์สภานักเรียน

การสร้างและพัฒนาเครือข่ายสภานักเรียน คือ การสร้างศูนย์สภานักเรียนท่ีมีความร่วมมือกัน
ระหว่างสถานศึกษา เป็นการดาเนินกิจกรรมสภานักเรียนของสานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา
เพือ่ สรา้ งความรว่ มมือในการดาเนินกจิ กรรมสภานักเรยี น โดยสร้างเครอื ขา่ ยสภานักเรียนในระดับเขตพื้นท่ี
การศึกษา ผ่านเครือข่ายระดับอาเภอไปสู่สถานศึกษาทุกสถานศึกษา เพื่อสร้างองค์กรเครือข่ายร่วมกัน

ค่มู อื และแนวทางการดาเนินงานกจิ กรรมสภานกั เรยี น สพป.นฐ.เขต ๒

๑๙

ผ่านกิจกรรมร่วมกัน คือ การเลือกต้ังคณะกรรมสภานักเรียนระดับเขตพื้นท่ีการศึกษา การให้ความรู้ของ
คุณครูในการพฒั นากิจกรรมสภานักเรียน

การสร้างและพฒั นาเครือขา่ ยของเครอื ขา่ ยสภานักเรียน

การสร้างและพัฒนาเครือข่ายสภานักเรียน คือ การสร้างเครือข่ายสภานักเรียนความร่วมมือกัน
ระหว่างโรงเรียนในอาเภอท่ีตนเองรับผิดชอบ โดยมีวัตถุประสงค์ร่วมกันในการท่ีจะพัฒนากิจกรรมสภา
นักเรียนร่วมกัน เพื่อเกิดความยั่งยืนในการดาเนินงาน โดยผ่านกิจกรรมร่วมกันในระดับอาเภอ เช่น
กจิ กรรมการเลือกตัง้ คณะกรรมการสภานกั เรยี นระดบั อาเภอ

หลกั การในการทางานของเครือข่าย
๑. คานงึ ถึงประโยชน์สงู สดุ ขององค์กรเปน็ หลกั
๒. ลดทอนการยดึ อตั ราและผลประโยชนข์ องตวั เอง
๓. มีความเขา้ ใจในข้อจากัดของแตล่ ะฝา่ ย
๔. มคี วามไวว้ างใจในการทางานร่วมกัน
๕. ยดึ หลักความเสมอภาคในการทางาน
๖. มีทัศนคติท่ีว่าผู้ประสานงานคือผู้ให้บริการ และให้การสนับสนุนไม่ใช่ผู้นาหรือสั่งการ แต่

เปน็ ผ้คู ดิ รเิ ร่มิ
๗. ตอ้ งเปน็ การทางานแบบกระจายอานาจไมใ่ ชร่ วมศูนย์ ศูนย์กลาง คือ การประสานงาน
๘. องคก์ รสมาชิกมีความเทา่ เทียมกัน
๙. มกี ารสือ่ สารกันหลายทาง
๑๐. มกี ิจกรรมรว่ มกันอย่างต่อเนื่อง และเป็นประโยชน์ โดยเกิดจากความรว่ มมือของสมาชกิ
๑๑. มกี ารประสานงานทง้ั แนวตัง้ และแนวนอน
๑๒. มแี กนกลางที่มปี ระสทิ ธิภาพ

ลักษณะของเครือขา่ ยท่ดี ี
๑. ตอ้ งเกิดขึ้นตามธรรมชาตแิ ละเปน็ ไปตามความสมัครใจของทุกคน
๒. ตอ้ งมีการแลกเปล่ียนความคดิ เห็น
๓. ตอ้ งร่วมมือกนั เปน็ ทีมในการทากจิ กรรม
๔. ต้องมีใจเปดิ กวา้ งรับฟังความคดิ เห็นจากทุกฝ่าย
๕. ตอ้ งมีการบริหารและการจดั การทีด่ แี ละมีประสทิ ธภิ าพ
๖. ตอ้ งมีทรพั ยากรสนบั สนนุ
๗. ตอ้ งมีเคร่ืองมือและกลไกในการทางาน

คู่มอื และแนวทางการดาเนนิ งานกจิ กรรมสภานักเรียน สพป.นฐ.เขต ๒

๒๐

แผนภมู ิเครอื ข่ายการสรา้ งความเข้มแขง็ ให้แก่สภานักเรียนเขตพ้ืนทีก่ ารศกึ ษา

การสร้างความเข้มแข็งสภานักเรียนระดับเขตพ้ืนที่การศึกษามีจุดมุ่งหมายเพ่ือยกระดับสภา
นักเรียนให้เป็นสากลและมีความย่ังยืน การที่สภานักเรียนระดับเขตพ้ืนท่ีการศึกษาจะมีความเข้มแข็งได้
นั้น โดยผ่านการประชมุ วางแผนของคณะกรรมการเสริมสร้างความเข้มแข็งของสภานักเรียน วางแผนใน
การดาเนินกิจกรรม เพ่ือนาไปสู่กิจกรรมของศูนย์สภานักเรียน เครือข่ายสภานักเรียนระดับอาเภอ และ
สถานศึกษา

คู่มือและแนวทางการดาเนินงานกจิ กรรมสภานักเรยี น สพป.นฐ.เขต ๒

๒๑

แผนภมู เิ ครอื ข่ายการสรา้ งความเข้มแขง็ ให้แก่สภานักเรยี นเครือขา่ ย

การสร้างความเข้มแข็งของสภานักเรียนระดับเขตพ้ืนท่ีการศึกษา ผ่านการดาเนินงานของ
คณะกรรมการสภานักเรยี นระดับเขตพ้นื ทก่ี ารศึกษา เพ่ือให้เปน็ การติดตามผลการดาเนินงานของศนู ย์สภา
นักเรียน ติดตามการดาเนินงานของเครือข่ายสภานักเรียนระดับอาเภอ เพ่ือให้ความช่วยเหลือและเข้าไป
ร่วมพฒั นากิจกรรมรว่ มกัน เช่น กจิ กรรมจิตอาสาเพอื่ พฒั นาโรงเรียนนอ้ ง เป็นตน้

แผนภมู เิ ครือข่ายการสร้างความเข้มแข็งใหแ้ ก่สภานักเรียน

คู่มือและแนวทางการดาเนนิ งานกจิ กรรมสภานกั เรียน สพป.นฐ.เขต ๒

๒๒

การสรา้ งความเขม้ แข็งใหแ้ กส่ ภานักเรียนมีจดุ มุ่งหมายเพื่อยกระดับสภานักเรยี นใหเ้ ปน็ สากล และ
มีความยั่งยืน การที่สภานักเรียนจะมีความเข้มแข็งได้นั้น จาเป็นท่ีผู้เก่ียวข้องต้องมีความเข้าใจ มีความ
มุ่งม่ัน ใส่ใจ และเข้าใจในเรื่องของสภานักเรียน ท้ังในมุมของผู้เรียน ครู ผู้บริหาร ผู้ปกครอง ชุมชน
ตลอดจนองค์กรภาครัฐและเอกชน เพื่อให้เห็นภาพรวมตลอดจนความสาคัญของการมีและการพัฒนาสภา
นกั เรียนใหม้ ี ความเขม้ แข็งและยัง่ ยนื

ผู้เรียน เป็นเป้าหมายแรกของการส่งเสริม พัฒนาศักยภาพในด้านต่างๆ เช่น ความรู้ ความเข้าใจ
ในเรอ่ื งของสิทธิเด็ก ทักษะการพดู การคิด วสิ ยั ทศั น์ การส่อื สาร การประสานงาน การทางานเป็นทีม และ
อ่นื ๆ

ครู คือ ผู้ที่มีความสาคัญเปน็ ทั้งผสู้ ง่ เสรมิ สนบั สนุน แนะนา ทงั้ ในดา้ น ความคดิ ตลอดจนเป็นทีพ่ ง่ึ
ใหก้ ับเดก็ ในเรื่องต่างๆ ต้องเป็นท้งั พ่อแม่ และพี่น้องไปพร้อมๆ กัน

ผู้บริหาร คือ ผู้สนับสนุนหลักของสภานักเรียน การกาหนดเป็นนโยบายตลอดจนการแต่งต้ังและ
มอบหมายให้มีครูท่ีปรึกษารับผิดชอบดาเนินการ รวมทั้งการสนับสนุนงบประมาณสนับสนุนกิจกรรมของ
สภานักเรยี นก็อยู่ทผ่ี ูบ้ ริหารทั้งสน้ิ

ผู้ปกครอง คือ ผู้ท่ีเด็กต้องคอยเหลือบมองอยู่ทุกครั้ง เม่ือต้องไปทากิจกรรม ท้ังในและนอก
สถานศกึ ษา วา่ จะอนุญาตหรือไม่ รวมทงั้ การสนบั สนุนในด้านอื่นๆ ตามศักยภาพของผู้ปกครองแต่ละท่าน

ชมุ ชนและองคก์ รภาครัฐและเอกชน คือ ผสู้ นบั สนนุ ให้สภานักเรียนไดม้ ีโอกาสได้เรยี นรู้ สรา้ งเสรมิ
ประสบการณแ์ ละมสี ่วนร่วม สนบั สนุนสภานกั เรยี นให้มีความเขม้ แข็งได้ในทส่ี ดุ

คูม่ ือและแนวทางการดาเนนิ งานกจิ กรรมสภานกั เรยี น สพป.นฐ.เขต ๒

๒๓
คู่มอื และแนวทางการดาเนนิ งานกจิ กรรมสภานกั เรยี น สพป.นฐ.เขต ๒

๒๔

การขบั เคลอื่ นและเงอ่ื นไขความสาเรจ็

สภานักเรยี นเป็นกิจกรรมสาคัญในการพัฒนาผู้เรียนให้มีภาวะผู้นาทใี่ ช้กระบวนการประชาธิปไตย
และนาหลักธรรมาภิบาลมาดาเนินงาน ดังนั้น เพ่ือให้ การดาเนินงานมีความยั่งยืน ผู้เก่ียวข้องทุกฝ่าย
ตั้งแต่ระดับกระทรวงศึกษาธิการ สานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน สานักงานเขตพ้ืนที่
การศกึ ษา สถานศกึ ษา และองค์กรภายนอก จะต้องขบั เคล่ือนใหม้ กี ารดาเนนิ กจิ กรรมสภานกั เรยี น ดังนี้

๑. ระดับสานักงานคณะกรรมการการศกึ ษาข้นั พน้ื ฐาน
๑๑ กาหนดเป็นยุทธศาสตร์เพื่อให้มีการจัดกิจกรรมพัฒนาผู้เรียนและสนับสนุน

งบประมาณให้แก่สานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษาดาเนินการจัดกิจกรรมสภานักเรียนในระดับเขตพ้ืนท่ี
การศกึ ษา และระดบั สถานศกึ ษา

๑.๒ ส่งเสรมิ สนับสนนุ การพฒั นาบคุ ลากรทีเ่ กี่ยวข้องทุกระดับ
๑.๓ สนบั สนุนการผลิตส่อื เอกสารและวีดีทัศน์ เพือ่ พัฒนากจิ กรรมสภานักเรียน
๑.๔ กาหนดให้กิจกรรมสภานกั เรยี นเป็นตวั ช้วี ัดหน่ึงของการประกนั คุณภาพการศกึ ษา
๑.๕ เผยแพร่ตน้ แบบกิจกรรมดเี ดน่ และตัวอยา่ งความสาเร็จของกิจกรรมสภานักเรียน
๑.๖ กาหนดใหม้ ีการคดั เลอื กและประกาศให้เปน็ โรงเรียนต้นแบบสภานกั เรียน

๒. ระดบั สานกั งานเขตพ้ืนที่การศึกษา
๒.๑ สนับสนุนการดาเนินการกิจกรรมสภานักเรียนระดับเขตพื้นท่ีการศึกษาและสภา

นกั เรียนในสถานศึกษาอย่างจริงจังและตอ่ เน่ือง
๒.๒ ส่งเสริม สนับสนุน การพัฒนาครแู ละบคุ ลากรที่เก่ยี วขอ้ งทกุ ระดับ
๒.๓ สร้างเครือข่ายสภานักเรียนกับองค์กรต่าง ๆ ในท้องถิ่นทั้งองค์กรภาครัฐและ

ภาคเอกชน
๒.๔ ส่งเสริมให้ดาเนินการจัดประชุมสภานักเรียนระดับเขตพ้ืนท่ีการศึกษาคัดเลือก

คณะกรรมการสภานักเรยี นระดบั เขตเพอื่ เปน็ ผแู้ ทนเขา้ ร่วมเป็นสมาชกิ สภานกั เรียนระดับประเทศ
๒.๕ ส่งเสริม สนับสนุนให้โรงเรียนในสังกัดเข้าร่วมการแข่งขันกิจกรรมสภานักเรียนใน

ระดบั ต่าง ๆ
๒.๖ สง่ เสรมิ ใหส้ ภานักเรยี นดาเนนิ โครงการท่ีสร้างสรรคแ์ ละเป็นประโยชน์ต่อสงั คม
๒.๗ ส่งเสรมิ ดูแล กากบั ติดตาม นเิ ทศ และประเมนิ ผล เพอ่ื พฒั นา การดาเนินกิจกรรม

สภานกั เรียนระดับเขตพ้นื ทกี่ ารศกึ ษาและระดบั โรงเรียน
๒.๘ เผยแพร่ตน้ แบบกจิ กรรมสภานกั เรยี นดีเด่น

ค่มู ือและแนวทางการดาเนินงานกจิ กรรมสภานกั เรียน สพป.นฐ.เขต ๒

๒๕

๒.๙ สรุปรายงานผลการดาเนินการสภานักเรียนระดับเขตพื้นท่ีการศึกษา และระดับ
โรงเรียนเสนอสานกั งานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพ้ืนฐาน

๓. ระดับศูนย์สภานกั เรยี น
๓.๑ ส่งเสริมสนับสนุนและเสริมสร้างความเข้มแข็งให้กับเครือข่ายสภานักเรียนและสภา

นักเรยี นในสถานศึกษา
๓.๒ กาหนดแนวทางหรือแผนพัฒนาสภานักเรียนท้ังในระดับศูนย์สภานักเรียนเขตพ้ืนที่

การศกึ ษาและเครอื ข่ายสภานักเรียนท้งั 4 อาเภอ
๓.๓ ประสานเครือข่ายความร่วมมือท้ังภาครัฐ ภาคเอกชนและองค์กรปกครองส่วน

ท้องถิน่ ในการสนบั สนุนการดาเนนิ งานของสภานักเรยี นทกุ ระดับ
๓.๔. นเิ ทศ ตดิ ตาม และประเมินผลการดาเนินงานของสภานกั เรียน ทุกเครือข่าย
๓.๕ เผยแพร่ต้นแบบกิจกรรมสภานักเรียน และตัวอย่างความสาเร็จของการดาเนินงาน

กิจกรรมสภานกั เรยี น
๓.๖ สรุปรายงานผลการดาเนินการสภานักเรียนระดับศูนย์สภานักเรียน เสนอสานักงาน

เขตพื้นท่กี ารศึกษา

๔. ระดบั เครอื ขา่ ยสภานักเรียน
๔.๑ ดาเนินการจัดกิจกรรมและส่งเสริมสนับสนุนการดาเนินงานของเครือข่ายสภา

นกั เรยี นประจาอาเภอและสภานักเรยี นโรงเรียนในอาเภอ
๔.๒ กาหนดแนวทางหรือแผนพัฒนาสภานักเรียนท้ังในระดับเครือข่ายสภานักเรียน

อาเภอและสภานกั เรยี นโรงเรยี น
๔.๓ นิเทศ ตดิ ตาม และประเมนิ ผลการดาเนนิ งานของสภานักเรยี นทุกเครือข่าย
๔.๔ เผยแพร่กิจกรรมสภานักเรียน และตัวอย่างความสาเร็จของการดาเนินงานกิจกรรม

สภานักเรยี นในระดับสถานศึกษา
๔.๕ สรปุ รายงานผลการดาเนินการสภานักเรยี นระดับเครือขา่ ย เสนอศนู ยส์ ภานกั เรียน

๕. ระดบั โรงเรยี น
๕.๑ ดาเนินการจดั กิจกรรมสภานักเรียนใหเ้ ป็นรปู ธรรมอยา่ งต่อเนอ่ื ง
๕.๒ พัฒนา ครูและบุคลากรท่ีเก่ียวข้องให้มีศักยภาพในการดาเนินการจัดกิจกรรมสภา

นักเรยี น

ค่มู ือและแนวทางการดาเนนิ งานกจิ กรรมสภานกั เรยี น สพป.นฐ.เขต ๒

๒๖

๕.๓ สร้างบรรยากาศในการดาเนินกิจกรรมสภานักเรียนในสถานศึกษา ให้เอื้อต่อการ
เรยี นรู้ของผู้เรยี น

๕.๔ ช้ีแนะแนวทางการดาเนินการจัดกิจกรรมสภานักเรียนให้เหมาะสมกับสภาวะ
แวดล้อมและสถานการณ์

๕.๕ ส่งเสริมสนับสนุนสภานักเรียนให้มีส่วนร่วมในการดาเนินกิจกรรม ที่เป็นประโยชน์
ตอ่ สถานศกึ ษาชมุ ชนและสงั คม

๕.๖ กากับ ติดตาม นิเทศ และประเมินผล เพื่อพัฒนาการดาเนินการกิจกรรมสภา
นักเรียน

๕.๗ เผยแพร่ผลการดาเนนิ งานของสภานักเรียน
๕.๘ สรปุ รายงานผลการดาเนนิ การสภานกั เรียนเสนอสานักงานเขตพนื้ ท่ีการศกึ ษา

คู่มอื และแนวทางการดาเนินงานกจิ กรรมสภานกั เรยี น สพป.นฐ.เขต ๒

๒๗

ส่วนที่ ๓

แนวทางการขับเคลอ่ื นกจิ กรรมสภานักเรยี น
ของสถานศกึ ษา

คมู่ อื และแนวทางการดาเนินงานกจิ กรรมสภานักเรยี น สพป.นฐ.เขต ๒

๒๘

สว่ นที่ ๓
แนวทางการขบั เคล่อื น
กิจกรรมสภานักเรียน

ของสถานศกึ ษา

การดาเนินกิจกรรมสภานักเรยี นได้กาหนดรูปแบบและแนวทาง เพื่อนาไปสู่การปฏิบตั ิ
ได้อย่างถกู ต้องเหมาะสม ครอบคลมุ ภารกจิ งานสภานกั เรียน ตามกจิ กรรม ดังน้ี

ค่มู ือและแนวทางการดาเนนิ งานกจิ กรรมสภานกั เรียน สพป.นฐ.เขต ๒

๒๙

กิจกรรมที่ ๑

ที่มาสภานกั เรียน

ค่มู อื และแนวทางการดาเนนิ งานกจิ กรรมสภานกั เรียน สพป.นฐ.เขต ๒

๓๐

กิจกรรมที่ ๑ ทม่ี าสภานกั เรียน

กระทรวงศึกษาธกิ าร โดยสานักงานคณะกรรมการการศึกษาขน้ั พื้นฐานได้กาหนดนโยบายและ
จดุ เนน้ ในการพัฒนาเด็กและเยาวชนให้มีคุณธรรมนาความรู้ ส่งเสรมิ ความเปน็ ประชาธิปไตย ดงั น้นั การ
พฒั นาผเู้ รียนโดยการส่งเสรมิ กิจกรรมสภานกั เรยี น เปน็ กิจกรรมหนงึ่ ท่ีสามารถตอบสนองการส่งเสริมความ
เป็นประชาธปิ ไตย เพ่ือสร้างความตระหนักและความสานึกดา้ นประชาธปิ ไตยโดยสภานกั เรยี น เปน็
กิจกรรมหนง่ึ ทปี่ ลกู ฝงั ประชาธปิ ไตยใหน้ ักเรยี นทุกคนได้เรียนรู้ ร่วมกิจกรรม มีการส่งเสริมการเลือกต้ัง
รวมถึงเปน็ กลไกสาคัญในการฝกึ นกั เรียนให้เหน็ คุณคา่ ของการปกครองในระบอบประชาธิปไตยอนั มี
พระมหากษัตรยิ ์ทรงเป็นประมุข มีแนวทางการดาเนนิ งานเพือ่ ใหไ้ ดม้ าซึง่ สภานักเรยี น ดังน้ี

คูม่ อื และแนวทางการดาเนนิ งานกจิ กรรมสภานกั เรียน สพป.นฐ.เขต ๒

๓๑

แผนภมู ิ ทมี่ าสภานกั เรยี น

๑ แต่งตง้ั ๒ จัดทาระเบยี บ ๓ จดั ทำคมู่ ือ
คณะกรรมการ ขอ้ บังคับหรอื ธรรมนูญ กำรดำเนนิ งำน
ท่ปี รกึ ษาสภานักเรยี น วา่ ด้วยสภานกั เรียน สภานักเรยี น
ที่ปรึกษาสภานักเรียน
๖ ผ้สู มคั รหำเสียง ๕ รบั สมัคร
เลือกตั้ง ผู้แทนสภานกั เรียน ๔ ส่งเสรมิ ใหม้ กี าร
ตั้งพรรค/กลมุ่ เพื่อสมัคร
เปน็ ผู้แทนสภานักเรียน

๗ ดาเนินการเลือกตั้ง ๘ นบั คะแนนและ
๗.๑ กรณีใช้บตั รเลือกต้ัง ประกาศผลเลอื กตั้ง
(๑) ตรวจบญั ชีรายช่ือ อยา่ งเปน็ ทางการ
(๒) แสดงตนขอรบั บัตรเลือกต้ัง
(๓) รบั บัตรเลือกต้ัง ๙ ออกคำสงั่ แต่งตงั้
(๔) เข้าคหู ากากบาท คณะกรรมการ
(๕) หยอ่ นบตั รเลือกตัง้ ลงหบี สภานักเรยี น
๗.๒ กรณใี ช้เครอ่ื งอิเลก็ ทรอนิกส์เลือกต้ัง
(๑) ตรวจบญั ชรี ายชอื่
(๒) แสดงตนขอใช้สิทธเ์ ลือกตั้ง
(๓) เข้าคูหากดปุ่มเลอื กผู้สมคั ร

คู่มอื และแนวทางการดาเนินงานกจิ กรรมสภานกั เรยี น สพป.นฐ.เขต ๒

๓๒

วธิ กี ารและขั้นตอนการดาเนินงาน

การได้มา๙งสภานกั เรยี นของแตล่ ะโรงเรียนนนั้ จะต้องเป็นไปตามระเบียบ/ข้อบังคับ/ธรรมนูญ ว่า
ดว้ ยสภานกั เรยี นของแต่ละโรงเรียน จะตอ้ งกาหนดรปู แบบหรือองค์ประกอบของสภานกั เรยี นไว้ เชน่
สมาชกิ สภานกั เรยี นที่ได้มาจากการดาเนินการเลือกตั้งในระดบั โรงเรยี น อาจจะเลอื กตัง้ แบบเป็นทมี หรอื
เป็นรายบคุ คล ทีล่ งสมัครรับเลอื กตัง้ เปน็ ประธานสภานักเรียน มกี ารกาหนดตาแหน่ง จานวน
คณะกรรมการ บทบาทหน้าท่ี และคณุ สมบัตติ ่างๆ ของผูท้ ี่จะเข้ามาทาหนา้ ที่ในสภานักเรียน

สาหรบั ทีม่ าของสภานักเรยี น โรงเรยี นควรมกี ารดาเนนิ งาน โดยเร่ิมจากการแต่งตัง้ คณะครทู ่ี
ปรึกษากิจกรรมสภานกั เรียนของโรงเรียน เพ่ือศึกษาหาความรู้ วางแผนการดาเนนิ งาน ศึกษาแนวทางการ
ดาเนนิ งานสภานกั เรียน จดั ทาระเบียบ/ข้อบงั คบั /ธรรมนูญของโรงเรียน วา่ ด้วยสภานกั เรยี น โดยคณะครูที่
ปรกึ ษาสนับสนุนใหม้ ีการต้งั พรรค/กลุ่ม เพื่อสง่ เสรมิ กจิ กรรมเลือกตั้งสภานกั เรียน โรงเรียนมกี าร
ดาเนินการรบั สมัครตัวแทนสภานักเรยี น เปดิ โอกาสให้มีการรณรงคห์ าเสยี งเลอื กตงั้ ผูแ้ ทนนักเรยี น เพ่ือเขา้
ไปทาหนา้ ที่ในสภานักเรยี น ดาเนนิ การเลือกต้ังผูแ้ ทนนักเรียน โดยเปิดโอกาสใหน้ กั เรียนทกุ คนในโรงเรยี น
เขา้ มามีสว่ นร่วม มกี ารนบั คะแนน ตลอดจนประกาศผลการเลอื กต้งั อยา่ งเป็นทางการ และสุดทา้ ยโรงเรยี น
ต้องออกคาส่ังแต่งต้งั คณะกรรมการสภานักเรียน

คูม่ อื และแนวทางการดาเนนิ งานกจิ กรรมสภานักเรยี น สพป.นฐ.เขต ๒

๓๓

(ตวั อยา่ ง)
(แนวทางในการจดั ทาระเบยี บ/ขอ้ บังคับ/ธรรมนูญโรงเรียนว่าดว้ ยสภานักเรยี น)

ระเบียบ/ข้อบงั คับ/ธรรมนูญโรงเรยี น........................
วา่ ดว้ ยสภานักเรยี น ปพี ทุ ธศักราช.....
หมวด ๑
บททั่วไป

ข้อ ๑ ระเบียบนีเ้ รยี กว่า “ระเบยี บโรงเรยี น.........ว่าดว้ ยสภานกั เรียนปีพุทธศกั ราช ......”
ขอ้ ๒ ระเบียบ/ข้อบังคับ/ธรรมนญู โรงเรียน มีผลบังคับใช้ หลังจากวนั ประกาศใชเ้ ป็นตน้ ไป
ขอ้ ๓ ใหผ้ อู้ านวยการโรงเรยี น..........หรอื ผ้ทู ่ีไดร้ ับมอบหมายเป็นผู้ประกาศใช้ระเบียบ/ข้อบังคับ/
ธรรมนญู โรงเรยี น
ข้อ ๔ ในระเบียบน้ีวา่ ด้วย

โรงเรยี น หมายถึง โรงเรยี น
คณะกรรมการท่ปี รกึ ษา หมายถงึ ครผู ทู้ ่ไี ด้รบั การแตง่ ตัง้ ให้เป็นท่ปี รึกษาสภานักเรยี น
โรงเรียน………
สภานักเรยี น หมายถึง สภานกั เรียนโรงเรียน.....................

หมวด ๒
วัตถปุ ระสงค์
ขอ้ ................

ฯลฯ

หมวด ๓
องค์ประกอบของคณะกรรมการสภานักเรยี น

ขอ้ ................
ฯลฯ

คมู่ อื และแนวทางการดาเนนิ งานกจิ กรรมสภานักเรยี น สพป.นฐ.เขต ๒

๓๔

หมวด ๔
การเลอื กตัง้ การแต่งตั้ง และสมาชกิ ภาพ

ขอ้ ................
ฯลฯ

หมวด ๕
การบริหารงานสภานักเรยี น

ข้อ................
ฯลฯ

หมวด ๖
บทบาทและหนา้ ทีส่ ภานกั เรยี น

ข้อ................
ฯลฯ

หมวด ๗
การประชมุ สภานกั เรยี น

ขอ้ ................
ฯลฯ

ประกาศ ณ วันท่ี..........เดอื น.............................................พ.ศ. ............

(..................................................)
ผอู้ านวยการโรงเรยี น.................................

หมายเหตุ สามารถปรับไดต้ ามความเหมาะสม

คู่มือและแนวทางการดาเนนิ งานกจิ กรรมสภานกั เรียน สพป.นฐ.เขต ๒

๓๕

แนวทางการประเมินที่มาสภานักเรียน

๑. ตรวจสอบการกาหนดระเบียบ/ข้อบังคบั /ธรรมนญู ของโรงเรยี นวา่ ด้วยสภานกั เรียนใหม้ ี
ความเหมาะสมตามแนวทางที่สานักงานเขตพน้ื ที่การศึกษาประถมศกึ ษานครปฐม เขต ๒ กาหนดตาม
แนวทางของสานกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาขนั้ พืน้ ฐานกาหนด และสอดคล้องกบั รปู แบบการปกครอง
ในระบอบประชาธปิ ไตยอนั มีพระมหากษัตริยท์ รงเปน็ ประมุข

๒. สังเกตการณ์ การรณรงคห์ าเสียงเลือกตัง้ การมสี ่วนรว่ มในการเลอื กต้งั ของนกั เรยี น และ
การดาเนินการเลือกตั้งสภานักเรียน

การสรปุ และรายงานผล

๑. ตรวจสอบความถูกต้อง/เหมาะสม
๒. ปรับปรงุ แก้ไขในกรณีที่ไมเ่ ปน็ ไปตามแนวทางทเี่ หมาะสม
เสนอผบู้ ริหารสถานศึกษาทราบและลงนาม

คู่มอื และแนวทางการดาเนินงานกจิ กรรมสภานกั เรยี น สพป.นฐ.เขต ๒

๓๖

กิจกรรมที่ ๒

โครงสร้างสภานักเรียน

คู่มอื และแนวทางการดาเนินงานกจิ กรรมสภานกั เรยี น สพป.นฐ.เขต ๒

๓๗

กิจกรรมท่ี ๒ โครงสรา้ งสภานกั เรียน

บทบาทหน้าที่ของสภานกั เรียน เปน็ ผนู้ าในการปฏบิ ตั กิ จิ กรรมในโรงเรยี น ที่เปน็ ประโยชนต์ ่อ
นกั เรยี นและสว่ นรวม รวมถงึ เป็นกลไกสาคัญใหน้ ักเรียนเห็นคณุ คา่ ของระบอบการปกครองแบบ
ประชาธปิ ไตยอันมพี ระมหากษัตรยิ ท์ รงเปน็ ประมขุ ประกอบกับโรงเรยี นไดม้ ี ระเบียบ/ข้อบังคับ/ธรรมนญู
ว่าดว้ ยสภานักเรยี นไว้ตามบริบทของแต่ละโรงเรยี น ดังน้ันในการจดั โครงสร้างสภานักเรียนของโรงเรียน จึง
ควรพจิ ารณาจากกรอบภาระงาน และควรกาหนดโครงสร้างสภานกั เรียน ดังน้ี

แผนภูมิ ขนั้ ตอนการดาเนินงานโครงสรา้ งสภานกั เรยี น

ตรวจสอบ ตรวจสอบและกาหนดการดารงตาแหนง่
ภารกจิ /โครงสร้าง คณะกรรมการตามโครงสร้าง

ปฏบิ ตั ิงานตามกรอบ ประชมุ คณะกรรมการ ออกคาสงั่ แตง่ ต้งั คณะ
ภารกจิ /คาสั่ง กรรมการสภานกั เรียน
สภานักเรยี น/ชแ้ี จง
กรอบภารงาน

คูม่ อื และแนวทางการดาเนนิ งานกจิ กรรมสภานักเรยี น สพป.นฐ.เขต ๒

๓๘

วิธกี ารและขนั้ ตอนการดาเนนิ งาน

โดยทั่วไปโครงสรา้ งและรปู แบบของสภานกั เรยี นแตล่ ะโรงเรียน จะประกอบด้วยสมาชกิ ในสภา
นกั เรียนสองลักษณะ คือ สมาชิกสภานกั เรียนทไี่ ด้มาจากการดาเนินการเลอื กตง้ั ในระดับโรงเรียน อาจจะ
เลอื กตัง้ แบบเปน็ ทีม หรือเป็นรายบุคคล ท่ีลงสมคั รรบั เลือกตง้ั เป็นประธานสภานกั เรียน และ
คณะกรรมการทม่ี าจากการเลอื กตั้งในระดบั ชัน้ เรยี น เพ่ือเป็นตัวแทนของนักเรยี นเข้ารว่ มเป็น
คณะกรรมการสภานกั เรยี นด้วย ขนาดและจานวนของสมาชกิ สภานักเรยี นนนั้ ให้เป็นไปตาม ระเบยี บ/
ข้อบังคับ/ธรรมนญู ของโรงเรียน

หากโรงเรียนเหน็ สมควรทจี่ ะเปดิ โอกาสใหน้ ักเรียนได้มสี ว่ นรว่ มในการดาเนนิ งานกจิ กรรมสภา
นักเรยี น โรงเรยี นอาจจะกาหนดใหส้ ภานกั เรียนมีคณะอนุกรรมการฝ่ายต่างๆ ทีส่ อดคล้องกับโครงสรา้ ง แต่
ท้ังน้ตี ้องมีการกาหนดจานวน บทบาทหนา้ ท่ี ของคณะอนุกรรมการนัน้ ไว้ใน ระเบยี บ/ข้อบังคบั /ธรรมนูญ
วา่ ดว้ ยสภานักเรยี น

คู่มือและแนวทางการดาเนินงานกจิ กรรมสภานักเรยี น สพป.นฐ.เขต ๒

๓๙

(ตัวอยา่ ง)
โครงสร้างและองคป์ ระกอบของคณะกรรมการสภานักเรียน

โรงเรียน..............................................

ประธานทป่ี รกึ ษา
(ผู้บริหารโรงเรยี น)

ครทู ป่ี รกึ ษาส+ภานกั เรียน

ประธานสภานกั เรยี น

รองประธานสภานักเรยี น รองประธานสภานกั เรียน

คณะกรรมการตวั แทน ฝา่ ย ฝา่ ย ฝ่ายปกครองวนิ ยั ฝ่าย เลขานกุ าร
ระดบั ชั้น วชิ าการ ประชาสมั พนั ธ์ สารวัตรนักเรยี น เหรญั ญกิ

ฝา่ ย ฝ่ายพัฒนา ฝา่ ยสมั พันธช์ มุ ชน
ประชาสมั พนั ธ์ กิจกรรม ฝ่ายปฏคิ ม และเครือขา่ ย

คณะกรรมการ/คณะอนุกรรมการ
ฝา่ ยต่างๆ

คมู่ ือและแนวทางการดาเนนิ งานกจิ กรรมสภานักเรียน สพป.นฐ.เขต ๒

๔๐

(ตวั อยา่ ง)

คาส่งั โรงเรยี น.......................................................
ท่ี.............../.......................

เรอ่ื ง แต่งต้ังคณะกรรมการสภานักเรียนและครูที่ปรึกษาสภานักเรยี น
...................................................................

ด้วยโรงเรียน....................................................ได้กาหนดให้มกี ารเลือกต้ังประธานสภานกั เรยี น
ประจาปีการศกึ ษา........................ โดยคณะกรรมการการเลือกตั้ง และได้ประกาศผลการเลอื กตงั้
(ประธานสภานกั เรียน) หรือคณะกรรมการสภานักเรียนเป็นทเี่ รยี บรอ้ ยแลว้ เพื่อใหส้ ภานักเรยี นไดป้ ฏิบัติ
หน้าท่ีได้อย่างมปี ระสทิ ธิภาพ เป็นไปด้วยความเรียบร้อย จงึ แต่งตงั้ คณะกรรมการสภานกั เรียนตาม
โครงสร้าง ดังตอ่ ไปนี้

๑. คณะกรรมการสภานักเรียน ประกอบดว้ ย
๑.๑ ชื่อ........................................................................ ประธานสภานกั เรยี น
๑.๒ ช่ือ........................................................................ รองประธานสภานกั เรยี น
๑.๓ ชื่อ........................................................................ รองประธานสภานกั เรียน
๑.๔ ชอ่ื ........................................................................ เหรญั ญกิ
๑.๕ ชื่อ........................................................................ ประชาสัมพันธ์
๑.๖ ชอื่ ........................................................................ ฝ่ายวิชาการ
๑.๗ ชอื่ ........................................................................ ฝ่ายกิจกรรม
๑.๘ ชอ่ื ........................................................................ ฝ่ายปกครอง
๑.๙ ชื่อ........................................................................ ฝา่ ยสมั พนั ธช์ ุมชนและเครือขา่ ย
๑.๑๐ ชื่อ........................................................................ เลขานกุ าร

คู่มอื และแนวทางการดาเนินงานกจิ กรรมสภานักเรียน สพป.นฐ.เขต ๒

๔๑

๑.๑๑ กรรมการฝา่ ยตา่ งๆ
๑) ............................................................................................
๒) ............................................................................................
๓) ............................................................................................
ฯลฯ

๒. ครูที่ปรกึ ษาสภานกั เรียน
๒.๑ ............................................................................................
๒.๒ ............................................................................................

ใหค้ ณะกรรมการสภานกั เรยี นปฏบิ ัตหิ นา้ ทีต่ ามที่ได้กาหนดไว้ใน ระเบยี บ/ขอ้ บงั คบั /ธรรมนูญ
ของโรงเรียน ให้เป็นไปอยา่ งมีประสิทธิภาพ

ท้งั น้ี ต้งั แต่บัดน้ีเป็นตน้ ไป
สั่ง ณ วนั ที.่ ..........เดอื น.....................................พ.ศ........................

(......................................................................)
ผู้อานวยการโรงเรียน................................................................

คมู่ อื และแนวทางการดาเนนิ งานกจิ กรรมสภานักเรยี น สพป.นฐ.เขต ๒

๔๒

แนวทางการประเมนิ โครงสร้างสภานักเรียน
๑. ตรวจสอบการกาหนดโครงสรา้ งให้ครบถ้วนตามตวั อย่างรูปแบบกาหนดโครงสร้างสภานักเรียน
๒. มกี ารมอบหมายงานของสภานกั เรยี นให้คณะกรรมการฝ่ายต่างๆ

การสรุปและรายงานผล
๑. ตรวจสอบความถูกต้อง
๒. ปรบั ปรงุ แก้ไขในกรณีท่ไี มเ่ ป็นไปตามแนวทางทเ่ี หมาะสม
๓. เสนอผ้บู รหิ ารสถานศึกษาทราบและลงนาม

คู่มือและแนวทางการดาเนนิ งานกจิ กรรมสภานกั เรียน สพป.นฐ.เขต ๒

๔๓

กิจกรรมท่ี ๓

รปู แบบการประชมุ
สภานกั เรยี น

คู่มือและแนวทางการดาเนนิ งานกจิ กรรมสภานกั เรียน สพป.นฐ.เขต ๒

๔๔

กิจกรรมท่ี ๓ รปู แบบการประชมุ สภานกั เรียน

รูปแบบและการกาหนดระเบียบวาระการประชุม
คาว่า “ระเบยี บวาระการประชุม” หมายความวา่ ลาดบั รายการท่กี าหนดไวเ้ สนอทปี่ ระชุม
(พจนานุกรมฉบบั ราชบัณฑติ ยสถาน ๒๕๔๒ : ๖๗๔) คาคาน้ีจงึ ใช้สาหรบั การประชุมโดยเฉพาะ บาง
หน่วยงานใชค้ าว่า “วาระ” ซึ่งอาจเพราะเหน็ วา่ เปน็ คาส้ันๆ แตค่ าน้ีควรใชใ้ นภาษาพูดเท่านั้น ไมค่ วรใช้ใน
รายงานการประชุม เพราะมิได้มีความหมายเกี่ยวกบั การประชมุ แต่อย่างใด
ระเบียบวาระการประชมุ มีความสาคญั หลายประการ กล่าวคือ ทาให้ผเู้ ขา้ ประชุมทราบขอบเขต
ของการประชุม และทราบประเดน็ ลว่ งหน้า สมารถเตรียมข้อมลู และความคิดเห็นเพ่ือเสนอที่ประชมุ หาก
ไม่เข้าประชุมควรมอบหมายผู้ที่เก่ียวข้องกบั เรื่องนน้ั ๆ เขา้ ประชุมแทน นอกจากน้ันยังเป็นการจดั ระเบียบ
การประชมุ ให้ดาเนินไปตามลาดบั ป้องกนั การพูดข้ามระเบียบวาระหรอื อภปิ รายนอกเร่ือง ประธาน
สามารถจดั แบ่งเวลาให้เหมาะสมกับระเบียบวาระต่างๆ หากไม่มรี ะเบยี บวาระชดั เจน อาจมีการอภิปราย
มากเกินจาเปน็ ทาให้ไม่สามารถประชุมใหแ้ ลว้ เสร็จตามกาหนดเวลาได้

ค่มู อื และแนวทางการดาเนินงานกจิ กรรมสภานักเรยี น สพป.นฐ.เขต ๒

๔๕

รปู แบบการประชุมสภานักเรียน

๑. การจัดรปู แบบโตะ๊ ประชมุ

๒. รปู แบบและการกาหนดระเบียบวาระการประชมุ

๓. ข้นั ตอนการดาเนินการประชุม

๔. การรายงานผลการประชุม

๕. แนวทางการประเมนิ รูปแบบการประชมุ สภานักเรยี น

การประชมุ เปน็ กจิ กรรมที่ทาใหบ้ คุ ลากรในองค์กรเกดิ ความเขา้ ใจท่ตี รงกนั ได้รวบรวมความ
คิดเห็น วิธีการแกป้ ญั หาต่างๆ จากสมาชกิ อยา่ งทัว่ ถงึ สมาชิกผู้รว่ มประชุมต้องร้บู ทบาทหน้าท่ขี องตน ทั้ง
ผู้ทาหนา้ ท่ีประธานต้องสามารถใช้เทคนคิ ในการนาและควบคมุ การประชุม เพ่ือให้ผ้เู ข้าประชมุ มีการ
แลกเปลีย่ นความคิดเห็น มีการเสนอความคิดท่ีทาใหเ้ กดิ การยอมรบั และเป็นประโยชน์ต่อองค์กร

คูม่ อื และแนวทางการดาเนินงานกจิ กรรมสภานักเรียน สพป.นฐ.เขต ๒

๔๖

๑. การจดั รูปแบบโตะ๊ ประชุม

๑.๑ โตะ๊ ประชุมของคณะกรรมการสภานักเรียน กับโต๊ะครูที่ปรึกษา/ผเู้ ขา้ รว่ มประชมุ ต้องแยก
ออกจากกนั

๑.๒ ต้องมีป้ายชื่อ – สกลุ ตาแหนง่ ของคณะกรรมการสภานักเรียน/ครทู ่ีปรึกษา
๑.๓ การจดั โตะ๊ ประชุม เพ่ือให้เกดิ ความสะดวกในการน่ังประชมุ และเพอื่ ให้ผเู้ ข้าร่วมประชุมทุก
คนสามารถมองเห็นท้งั ประธาน รองประธาน และเลขานกุ าร รวมถงึ ผู้เข้าร่วมประชุม การจดั โตะ๊ ประชุมมี
หลายรูปแบบ แบบการจัดโต๊ะประชุมท่เี ป็นท่นี ิยมใช้กัน มี ๙ แบบ ดังนี้
แบบท่ี ๑ จดั แบบตัวอักษรไอในภาษาอังกฤษ ( I )
แบบที่ ๒ จดั แบบตวั อักษรยูในภาษาองั กฤษ ( U )
แบบที่ ๓ จดั แบบตวั อักษรทีในภาษาองั กฤษ ( T )
แบบที่ ๔ จดั แบบตัวอักษรโอในภาษาองั กฤษ ( O )
แบบที่ ๕ จดั แบบเกือกมา้
แบบที่ ๖ จัดแบบรูปคร่ึงวงกลม
แบบที่ ๗ จดั แบบรปู ส่ีเหลีย่ ม
แบบท่ี ๘ จดั แบบชั้นเรียน
แบบที่ ๙ จัดแบบออดทิ อเล่ียม(โรงภาพยนตร)์

๒. รูปแบบและการกาหนดระเบียบวาระการประชุม

๒.๑ รปู แบบการประชมุ ท่เี ป็นทางการ ได้กาหนดระเบียบวาระไว้ ดังนี้
ระเบียบวาระท่ี ๑ เร่ือง ประธานแจ้งทป่ี ระชุมทราบ

๑.๑ ........................................................................................
๑.๒ ........................................................................................

ฯลฯ
ระเบียบวาระท่ี ๒ เร่ือง รบั รองรายงานการประชมุ คร้ังที่ ....../.......

๒.๑ ........................................................................................
๒.๒ ........................................................................................

ฯลฯ

คู่มอื และแนวทางการดาเนินงานกจิ กรรมสภานกั เรียน สพป.นฐ.เขต ๒