NO-คู่มือบริหารการพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจิต

คมู อื บริหารการพยาบาลจติ เวชและสขุ ภาพจิต

ชมรมเครอื ขายพยาบาลจติ เวชกรมสุขภาพจิต

กรมสุขภาพจติ
กระทรวงสาธารณสุข

2563

2

คาํ นาํ

บริหารการพยาบาล มีหนาท่ีในการพัฒนา และกํากับติดตามใหบุคลากรทางการพยาบาล
ปฏิบัติตามมาตรฐานการพยาบาล ใหอยูในขอบเขตของกฎหมาย ถูกตองตามจริยธรรมแหงวิชาชีพการ
พยาบาล คมู ือบริหารการพยาบาลจงึ เปนเครื่องมอื ใหผูนาํ ทางการพยาบาล และผูเ กีย่ วของใชเปน แนวทาง
ในการปฏิบัตงิ าน เพอ่ื ใหบ รรลุเปาหมาย

คณะผูจัดทําหวังเปนอยางยิ่งวาคูมือบริหารการพยาบาลฉบับนี้ จะเกิดประโยชนสําหรับ
ผูปฏิบัติในการนําไปใชเปนแนวทางในการปฏิบัติงานที่เปนทิศทางเดียวกัน และเกิดประโยชนสูงสุดตอ
ผรู ับบริการตอ ไป

ประหยดั ประภาพรหมและคณะ
ชมรมพยาบาลจติ เวชกรมสขุ ภาพจติ

3

สารบญั

วสิ ัยทศั น พนั ธกิจ เปา หมายของโรงพยาบาล หนา
นโยบายการดําเนินงานของโรงพยาบาล 5
วิสัยทศั น พนั ธกิจ กลุมภารกิจการพยาบาล 6
แผนภมู โิ ครงสรา งการบริหารกลมุ ภารกจิ การพยาบาล 6
แผนภมู ิโครงสรางกลมุ ภารกจิ การพยาบาล 7
การวิเคราะหภาระงาน 8
สมรรถนะของบุคลากรทางการพยาบาลแตละระดบั 9
บทบาทหนาท่ีของพยาบาลแตละระดบั 13
แผนการสงเสรมิ ความกา วหนาในอาชีพของพยาบาลวิชาชพี กรมสขุ ภาพจิต 15
วธิ ีปฏบิ ตั กิ ารปฏบิ ตั งิ านของพยาบาลเวรตรวจการนอกเวลาราชการ 44
วิธีปฏบิ ัตกิ ารจัดอตั รากาํ ลังบุคลากรทางการพยาบาล 51
หนาทีค่ วามรับผดิ ชอบของกลุมภารกิจการพยาบาล 52
ตัวชว้ี ัดบรกิ ารพยาบาลจติ เวชและสุขภาพจติ ของ โรงพยาบาล 54
เอกสารอางอิง 94
ภาคผนวก 97

แนวทางการบนั ทกึ เวชระเบียนผปู ว ยใน 99
การแตง กายของบุคลากรทีป่ ฏิบัติงานดา นการพยาบาลและการผดุงครรภ พ.ศ. 2562 100

นโยบายสภาการพยาบาลในการสง เสริมจรยิ ธรรมผปู ระกอบวชิ าชีพพยาบาล 123

การใชค าํ นาํ หนาช่ือผูประกอบวชิ าชีพการพยาบาลและการผดุงครรภ พ.ศ. 2556 124

นโยบายสนับสนนุ การใชย าอยา งสมเหตผุ ลในวชิ าชพี พยาบาล 125

4

สารบญั หนา
126
นโยบายชวั่ โมงการทาํ งานของพยาบาลเพื่อความปลอดภยั ของผูปวย 128
นโยบายเกีย่ วกับกาํ ลงั คนในทีมการพยาบาล 140
ใบรับรองการรกั ษาพยาบาล 142
นโยบายในการปฏบิ ตั ิตามหลักปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพยี ง 143
ระเบยี บ ก.พ.วาดวยเงนิ เพ่มิ วิชาชพี เหตพุ เิ ศษของขา ราชการพลเรือน 2552 147
ประกาศสภาการพยาบาล เรือ่ ง มาตรฐานการผดงุ ครรภ พ.ศ. 2562 157
ประกาศสภาการพยาบาล เรือ่ ง มาตรฐานการพยาบาล พ.ศ. 2562 164
ระเบยี บกระทรวงสาธารณสขุ วา ดว ยบคุ คลซ่งึ ชว ยเหลือดูแลผปู ว ย 167
ในสถานพยาบาล ในความควบคมุ ของ ผปู ระกอบวิชาชพี การพยาบาล
การผดงุ ครรภ หรอื การพยาบาลและการผดุงครรภ พ.ศ. 2553 174
ขอบเขตและสมรรถนะผปู ฏบิ ัตกิ ารพยาบาลข้นั สงู สาขาตา งๆ 187
ประกาศสภาการพยาบาล เร่อื ง สมรรถนะหลกั ของผูสําเรจ็ การศึกษาในแตล ะระดบั 188
คําประกาศสิทธแิ ละขอพงึ ปฏบิ ัตขิ องผูปวย
ประกาศสภาการพยาบาล เรอ่ื ง หามมใิ หย า Diclofenac ชนิดฉดี

๕

วสิ ัยทศั น์ พันธกิจ เป้าหมาย โรงพยาบาลสวนสราญรมย์

วิสัยทศั น์

.....องคก์ รสุขภาพจติ ระดบั เชยี่ วชาญ บริการดจิ ิตอล เพอื่ ประชาชนสขุ ภาพจติ ดี ด้วยพลังเครอื ขา่ ย……

พันธกจิ

1. จดั บรกิ ารสขุ ภาพด้านจิตเวชทีเ่ ปน็ เลศิ ระดับเชีย่ วชาญเพือ่ ดแู ลประชาชนในพ้ืนทีเ่ ขตสุขภาพท่ี ๑๑
และผ้ใู ช้บริการอยา่ งมีคุณภาพ มาตรฐาน และทันสมยั ดว้ ยการนาเทคโนโลยีทางการแพทย์ และเทคโนโลยี
สารสนเทศ และสอ่ื ระบบสุขภาพจติ ดจิ ิทัล มาใชอ้ ยา่ งมปี ระสิทธิภาพต่อการให้บริการทางการแพทย์ และการ
บริการทีส่ ะดวกแกผ่ รู้ บั บริการ

2. สง่ เสริมการมีส่วนรว่ มขององค์กรภาคที กุ ภาคสว่ น ในการพัฒนาประชาชน ชุมชน ให้มศี ักยภาพใน
การจัดการตนเอง ให้รเู้ ทา่ ทันสุขภาพ และมสี ว่ นรว่ มในการดูแลผู้ปว่ ยจิตเวชอยา่ งเข้าใจ และขับเคล่ือนสงั คม
สขุ ภาพจิตดี และเขม้ แขง็ เท่าทนั ปญั หาสขุ ภาพจิต

3. พัฒนาศักยภาพทางการแพทย์ วชิ าการ แก่เครอื ข่ายสขุ ภาพให้ขีดความสามารถในการดูแลผู้ปว่ ย
จิตเวช และเชอ่ื มโยงการจดั บริการกับโรงพยาบาลอย่างเป็นระบบ เพอื่ ให้ผรู้ บั บริการได้รบั การดูแลรักษา ฟนื้ ฟู
ภาวะความเจ็บปว่ ย อย่างต่อเนอ่ื ง อย่างท่วั ถงึ ไม่เหลอ่ื มล้า จนมภี าวะสขุ ภาพทด่ี ีขนึ้

4.พัฒนาสภาพแวดล้อมในโรงพยาบาลให้เอ้ือต่อการมีสุขภาพจิตทด่ี ี เป็นนเิ วศน์สุขภาพทม่ี ีความ
สมบรู ณใ์ นการฟ้ืนฟู และอภิบาลสุขภาพจติ ของผูร้ บั บริการ และการส่งเสรมิ สุขภาพจิตแก่ประชาชนในพื้นที่

5.พฒั นาบคุ ลากรให้มีความเชี่ยวชาญทางดา้ นจติ เวช และเพ่ิมขีดความสามารถทางการบรหิ ารจัดการสู่
องค์กรสมรรถนะสงู คลอ่ งตวั ทันสมัย และมีศักยภาพในการพ่ึงตนเองไดส้ ูงในทุกด้าน

ยทุ ธศาสตร์

ยทุ ธศาสตร์ที่ 1 พฒั นาบรกิ ารจิตเวชทีเ่ ป็นเลศิ ระดับเช่ียวชาญทม่ี ีคณุ ภาพ มาตรฐาน และเป็นบรกิ าร จติ
เวชดจิ ทิ ัลที่ทันสมยั

ยทุ ธศาสตร์ที่ 2 สรา้ งการมสี ่วนร่วมในการขับเคลือ่ นสงั คมสุขภาพจิตดี และร่วมสรา้ งสภาพแวดล้อมที่
เอ้อื ต่อผปู้ ว่ ยจิตเวชสู่ภาวะปกติ

ยทุ ธศาสตร์ที่ 3 พัฒนาบรกิ าร วิทยาการ และเทคโนโลยที างการแพทยเ์ พอื่ สนบั สนนุ เครอื ข่ายให้มีศกั ยภาพ
ทางการแพทย์ ในการดูแลผ้ปู ว่ ยจิตเวชในพื้นทีไ่ ด้อย่างมคี ณุ ภาพ ทวั่ ถึง ต่อเน่ือง และทันทว่ งที

ยุทธศาสตร์ที่ 4 พัฒนาสู่การเปน็ องคก์ รสมรรถนะสูง คล่องตวั ทนั สมยั

คา่ นิยมของบคุ ลากร โรงพยาบาล

..........ออ่ นนอ้ ม พรอ้ มเปล่ียนแปลง แสดงถงึ การทางานเป็นทีม………..

๖

วิสยั ทัศน์ พนั ธกิจ เป้าหมาย กลุ่มภารกิจการพยาบาล

วิสัยทศั น์
..เป็นผนู้ าด้านการพยาบาลจติ เวชและสุขภาพจิตระดับเชย่ี วชาญ พฒั นาสิ่งแวดล้อมเพือ่ การบาบัด

สนบั สนนุ สงั คมสุขภาพจิตท่ีเข้มแข็งดว้ ยพลงั เครือข่าย ……

พันธกจิ
1.จัดระบบบริการพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจิตระดับเช่ียวชาญ อย่างมีคุณภาพ มาตรฐาน ด้วยการนา

เทคโนโลยีทางการแพทย์ และสารสนเทศ มาใช้อยา่ งมีประสิทธิภาพสอดรบั วิถใี หม่

2. สง่ เสริม สนับสนุนระบบบริการพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจิต และพฒั นาศักยภาพทางการพยาบาล แก่
เครือข่ายในเขตสขุ ภาพที่ 11 ใหม้ ขี ีดความสามารถและมีส่วนรว่ มในการดแู ลผู้ปว่ ยจติ เวชและสขุ ภาพจติ

3. พัฒนาสภาพแวดล้อมที่เอ้ือต่อการพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจิตท่ีดี เป็นนิเวศน์สุขภาพในการฟื้นฟู
สุขภาพจิตของผรู้ ับบรกิ าร

4. บริหารจดั การทรพั ยากรทางการพยาบาลเพ่อื กา้ วสอู่ งค์สมรรถนะสูง

ยทุ ธศาสตร์
1. การพฒั นาความเชย่ี วชาญดา้ นการพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจติ ที่มีคุณภาพ มาตรฐาน
2. การพฒั นาบริการและเทคโนโลยที างการพยาบาลจิตเวชและสขุ ภาพจติ เพื่อสนบั สนนุ เครือข่ายให้มี
ศักยภาพในการดูแลให้ครอบคลมุ ทุกมิติอย่างมีคุณภาพ
3. การพฒั นาสภาพแวดล้อมใหเ้ อือ้ ต่อการพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจิต
4. การพัฒนาองค์กรพยาบาลที่มีสมรรถนะสูง คล่องตัว ทนั สมัย

คา่ นิยม
........ออ่ นน้อม พร้อมเปล่ียนแปลง แสดงถึงการทางานเปน็ ทีม…..

๗

แผนภมู โิ ครงสร้างการบรหิ ารกลมุ่ ภารกจิ การพยาบาล

ผู้อานวยการโรงพยาบาลสวนสราญรมย์
น.ส.บุญศริ ิ จันศิริมงคล

หัวหน้ากลุ่มภารกจิ การพยาบาล คณะกรรมการบรหิ ารการพยาบาล
นางบุญพา ณ นคร ดา้ นบริหาร ด้านบรกิ าร ด้านวิชาการ

หัวหน้ากลุ่มงานการพยาบาลผ้ปู ว่ ยนอก
นางโสภา มสุ ิโก

หัวหนา้ กล่มุ งานการพยาบาลผ้ปู ่วยจติ เวชฉุกเฉนิ
หัวกลุ่มงานการพยาบาลตรวจรกั ษาพเิ ศษ
นางวรรธยา พวั พันธ์

หวั หนา้ กลุ่มงานการพยาบาลผู้ปว่ ยใน (1)
นางสนธยา ไทยเกดิ

หวั หนา้ กลมุ่ งานการพยาบาลผปู้ ว่ ยใน (2)
นางศุภรี เสตกุล

หัวหน้ากลุม่ งานการพยาบาลผู้ปว่ ยหนกั
นางวนั ทนา ทิพย์มณเฑียร

หวั หน้ากลุม่ งานการพยาบาลสุขภาพจติ และจิตเวชชุมชน
นางวภิ าวี จนั ทมัตตกุ าร

หวั หนา้ กลุม่ งานวจิ ัยและพัฒนาทางการพยาบาลจิตเวช
นางนพรัตน์ ไชยชานิ

8
โครงสร้างการบริหารงานกลุ่มภารกิจการพยาบาล โรงพยาบาลสวนสราญรมย์

ผอู้ านวยการโรงพยาบาลสวนสราญรมย์
น.ส.บุญศิริ จันศริ มิ งคล

กล่มุ ภารกจิ การพยาบาล สานกั งานกล่มุ ภารกิจการพยาบาล
นางบญุ พา ณ นคร 1 .นางปรียา ผลแรก
2. น.ส.ผษุ ดี ศรเกลยี้ ง
3. นางละออ เอ่ยี มสะอาด (หอพัก)
4. นางปิยาภรณ์ หนุเจรญิ กลุ (หอพัก)

5. น.ส.กรกนก ฤกษ์สมุทร

กลุม่ งาน กลุม่ งาน กลุ่มงาน กลมุ่ งาน กลมุ่ งาน กลุ่มงาน กลมุ่ งาน กลุ่มงานวจิ ยั
การพยาบาล การพยาบาล การพยาบาล การพยาบาล การพยาบาล การพยาบาล การพยาบาลสุขภาพจิต และพฒั นาทางการ
ผปู้ ว่ ยนอก ผปู้ ่วยจจิ เวชฉกุ เฉนิ ตรวจรักษาพิเศษ ผูป้ ว่ ยใน (1) ผปู้ ่วยใน (2) ผปู้ ่วยหนัก พยาบาลจติ เวช
และจิตเวชชุมชน
โสภา มุสโิ ก วรรธยา พัวพันธ์ วรรธยา พัวพันธ์ สนธยา ไทยเกิด ศุภรี เสตกุล วันทนา ทพิ ยม์ ณเทยี ร นพรตั น์ ไชยชานิ*
วิภาวี จันทมัตตกุ าร
คลนิ ิกจติ เวชทวั่ ไป คลนิ ิกจติ เวชฉุกเฉิน หน่วยรกั ษาด้วยไฟฟา้ หอผู้ปว่ ย
:ปราณี เชษขุนทด และศนู ย์ส่งตอ่ งานวิสญั ญีพยาบาล ช.4 บ :นฤิ มล เผือกคง หอผูป้ ว่ ย หอผู้ปว่ ย งานสุขภาพจิตและ งานวจิ ัยและพัฒนา
คลินิกเฉพาะทาง :กรณิ ี สงั ข์ประคอง ::จนั ทนา เทศวฒั นา ช.4 ล :นฤมล ทีปะปาล ช.3 : ปรีดา เอกวานิช ช.2 : วัลยา ภิญญาคง ทางการพยาบาลจิตเวช
:รจุ า ราชพบิ ลู ย์ ญ.5 :ประไพ ทยายทุ ธ ช 5 และ ศูนย์ RTC ช 9 : คนงึ นติ ย์ วชิ ัยดิษฐ์ จติ เวชชมุ ชน
บ้านสราญใจ ญ.6 : นภาพร นวลสทุ ธิ์ : บรรเจดิ ทิพย์นรุ ักษ์ ช.11: รักษิณา กลบั รนิ ทร์ : พรประไพ แขกเตา้ : ก.สนิ ศกั ดิ์
:เสาวภา ปานเพชร ศนู ยส์ าธติ จติ สังคม งานป้องกันและควบคมุ สุวรรณโชติ*
บาบดั การติดเช้อื ในรพ.
: พรรณี แสงหริ ัญ (รก) : วรัทยา อานวยสตั ย์ : เยาวลกั ษณ์
พนิตอังกรู *

9

การวิเคราะหภ าระงาน
1. การคํานวณช่ัวโมงการทาํ งานของพยาบาล

FTE: Full Time Equivalent คอื “จาํ นวนบคุ ลากรทาํ งานเตม็ เวลาเมอ่ื เทยี บกบั เวลา
มาตรฐานการทาํ งาน”

การคํานวณ FTE = ภาระงาน (workload) ÷ เวลามาตรฐานการทํางาน

การคาํ นวณชว่ั โมงการทํางานของพยาบาล

เวลามาตรฐานการทาํ งาน

กําหนดใหทํางาน 7 ชัว่ โมง/ วนั

5 วัน/ สปั ดาห

52 สปั ดาห/ ป

ดังนนั้ ชัว่ โมงท่ตี องจา งงานท้ังป (paid hour) 1 คน หรอื 1 FTE = 7 × 5 × 52 = 1,820 ช่วั โมง

แตต ลอดทัง้ ป มีชั่วโมงที่ไมไ ดง าน (non-productive hour)

- พักรอน 10 วัน × 7 ชม. = 70 ช่ัวโมง

- หยุดนักขตั ฤกษ 16 วัน × 7 ชม. = 112 ช่ัวโมง

- ลาปว ย 5 วัน × 7 ชม. = 35 ช่ัวโมง

- ลากิจ 3 วัน × 7 ชม. = 21 ชั่วโมง

- ประชุม/ อบรม 10 วนั × 7 ชม. = 70 ชั่วโมง

รวม = 44 วัน × 7 ชม. = 308 ชว่ั โมง

ดงั นนั้ ชวั่ โมงทีไ่ ดงาน (productive hour) = ชวั่ โมงท่ตี องจา งงานทั้งป - ช่วั โมงท่ไี มไ ดงาน

= 1,820 - 308 = 1,512 ชม.

ผูปวยตอ งไดรับการพยาบาลตลอดทัง้ ป จงึ จาํ เปน ตองมีอัตรากาํ ลังทดแทน

- อตั รากําลังทดแทนช่วั โมงทีไ่ มไ ดง าน = (1,820 + 308) ÷1,820 = 1.2 FTE

ผูปวยตอ งไดรบั การพยาบาล 7 วัน/สปั ดาห แตเ วลามาตรฐานทาํ งาน 5 วัน/สปั ดาห

- อัตรากาํ ลงั ทดแทนการทํางานวันหยุดสดุ สัปดาห = 7 ÷ 5 = 1.4 FTE

10

2. คํานวณภาระงาน (workload) หรอื ปรมิ าณงาน IPD
ขั้นที่ 1 จาํ แนกประเภทผปู วย (ตามเกณฑการจําแนกประเภทผูปว ย)
ตัวอยา ง หอผปู วย มจี าํ นวนผปู ว ย 30 คน จําแนกประเภท ดังน้ี
ประเภท 4a (NHPPD 7.80) จํานวน 1 คน (A)
ประเภท 3a (NHPPD 6.62) จาํ นวน 2 คน (B)
ประเภท 3b (NHPPD 6.30) จํานวน 2 คน (C)
ประเภท 2a (NHPPD 3.84) จาํ นวน 3 คน (D)
ประเภท 2b (NHPPD 3.91) จาํ นวน 3 คน (E)
ประเภท 2c (NHPPD 3.61) จํานวน 5 คน (F)
ประเภท 1a (NHPPD 2.63) จาํ นวน 5 คน (G)
ประเภท 1b (NHPPD 2.27) จาํ นวน 4 คน (H)
ประเภท 1c (NHPPD 2.56) จํานวน 3 คน (I)
ประเภท 1d (NHPPD 2.18) จาํ นวน 2 คน (J)
รวมผปู วยเฉลี่ย/วนั จาํ นวน 30 คน (K)

ขน้ั ที่ 2 คํานวณจํานวนชั่วโมงการพยาบาลเฉล่ีย Workload Index (L)
= ผลรวมของชัว่ โมงการพยาบาลของผปู วยทงั้ หมด ÷ จํานวนผูปว ยท้งั หมด

=(4a×7.8)+(3a×6.62)+(3b×6.3)+(2a×3.84)+(2b×3.91)+(2c×3.61)+(1a×2.63)+(1b×2.27)+(1c×2.56)+(1d×2.18)

จํานวนผูป ว ยเฉลี่ย/วัน (K)
= (1×7.8)+(2×6.62)+(2×6.3)+(3×3.84)+(3×3.91)+(5×3.61)+(5×2.63)+(4×2.27)+(3×2.56)+(2×2.18)

30 (K)
= (7.8+13.24+12.6+11.52+11.73+18.05+13.15+9.08+7.68+4.36) = 109.21/30 = 3.64

ข้ันที่ 3 คํานวณอัตรากําลังทัง้ หมดทต่ี องการ (M)
= จํานวนผูปวยเฉลย่ี ตอวัน (K) x จาํ นวนชัว่ โมงการพยาบาลเฉล่ยี (L) x 1.4 x 1.2

จาํ นวนชัว่ โมงที่ใหการพยาบาลตอวนั 7 ชว่ั โมง
30 X 3.64 X 1.4 X 1.2 = 26.21 FTE
7

11

ข้นั ที่ 4 คํานวณเปนอตั ราท่ีตองการตอ วนั ในการดแู ลผูปวย (N)
= (26.21 FTE x 1512 productive hour)

(365 วนั x 7)
= 16 คน/ วนั (กรอบอตั รากาํ ลังขั้นตา่ํ = 80% ของ FTE)

ขัน้ ที่ 5 คาํ นวณสดั สว นผสมผสานของบคุ ลากรพยาบาล Staff Mixed (O)
อตั รากําลงั พยาบาลทต่ี องการ 16 คน

สมมุติ สัดสว น RN / TN / PN = 65% / 25% / 10% (ข้นึ กบั ความยุงยาก
ซบั ซอนของผปู ว ย)

RN 8 คน
TN 3 คน
PN 1 คน

ขั้นท่ี 6 คาํ นวณการกระจายอัตรากําลังเวร เชา / บา ย/ ดึก Staff Allocation (P)
สมมตุ ิ การกระจายอตั รากาํ ลงั เชา/ บา ย/ ดกึ = 40% / 35% / 25% (ข้ึนกบั ความ

ยุงยากซับซอนของผูปว ย)
เชา 5 คน
บาย 4 คน
ดกึ 3 คน

ข้ันท่ี 7 คํานวณ % Productivity (เหมาะสม ควรจะเทา กบั 80-90 %)
Productivity คือ สัดสว นชวั่ โมงการพยาบาลท่ีควรจะมตี อช่วั โมงการทาํ งานทปี่ ฏิบตั ิ

จริง
หรือ out put ÷ in put x 100

12

3. คาํ นวณอัตรากําลงั ทตี่ องการในงาน OPD (ตวั อยา ง)

จําแนกประเภท จาํ นวน Nursing ชม.การ WI เฉลย่ี ตอ N/7 สดั สว น (Pt./N)
ผูปว ย visit/วัน care hr./ พยาบาล ขม.
case visit workload WI 0.50
Emergent 1.44 (99.43÷199.4) 14.20 14.04
Urgent 27.95 1.09 1.57 (99.43÷7) (199.40÷14.20)
Semi-urgent 58.72
Non-urgent 111.29 0.94 26.27
รวม 199.40
0.48 28.19

0.39 43.40

WL 99.43

คํานวณอตั รากําลังท่ีตองการในงาน OPD
= ADC (199.40) X WI (0.50) X 1.2 = 17.09 FTEs
7 ชม

คาํ นวณเปนอตั ราที่ตองการตอวัน
= (17.09 FTEs x 1512)
(240 x 7)
= 15.38 คน /วัน

Productivity = Output x 100
input

4. คาํ นวณอัตรากาํ ลงั ท่ีตองการในงาน ER (ตัวอยา ง)

จําแนก จํานวน Nursing ชม.การ WI เฉล่ียตอ สดั สว น
ประเภท visit/วนั care hr./ พยาบาล N/7ขม. (Pt./N)
case visit workload
ผปู ว ย 2.09 7.17
5.95 1.09 2.28 (8.04÷1.12)
Emergent 8.04
0.94 5.59
Urgent
WL 7.87 WI 0.97 1.12
รวม

(7.87÷8.04) (7.87÷7)

13

คาํ นวณอตั รากาํ ลังที่ตองการในงาน ER
= ADC (8.04) x WI (0.97) x 1.4 x 1.2
7 ชม.
= 1.87 FTEs

คํานวณเปนอัตราทต่ี อ งการตอวัน
= (1.87 FTEs x 1512)
(365 x 7)
= 1.11 คน /วนั

สมรรถนะของบคุ ลากรทางการพยาบาลแตล ะระดับ

สมรรถนะของพยาบาลจิตเวชในการปฏิบัตกิ ารพยาบาล (The Competency of Psychiatric
Nursing in the Practice of Nursing)

สมรรถนะของพยาบาลจิตเวชในการปฏิบัติการพยาบาล สามารถจําแนกเปนสมรรถนะหลักได
7 ดาน มรี ายละเอยี ดดงั ตอไปนี้

1. ดา นคุณธรรมจริยธรรม : อาทิ การใหบรกิ ารทางการพยาบาลอยา งเทาเทียมกัน ไมแบงแยก
ผูรับบริการ ตามชนช้ันวรรณะ เปนตน แตในสวนของพยาบาลจิตเวชจะใหความสําคัญท่ีเพ่ิมข้ึน ในเร่ือง
การครองตนใหถูกตองตามหลักคุณธรรมและจริยธรรม ซึ่งหมายถึงการยอมรับในความคิดและความ
แตกตางของบุคคลที่มีปญหาทางดา นสุขภาพจิต ไมตัดสิน พฤตกิ รรมนั้น ๆ ของผูปวยจิตเวชหรือญาติ วา
ถูก/ผิด ดี/เลว (nonjudgmental) ควร/ ไมควร หรือไม ดวยหลักการความคิด ทัศนคติของตนเองเปน
หลัก

2. ดานความรู : มีความรูความเขาใจในขอบเขต มโนทัศนสุขภาพจิตและการพยาบาลจิตเวช
(Mental Health and Psychiatric Nursing) คือ เขาใจในกรอบแนวคิดดาน จิตเวชศาสตรความสําคัญ
หลักการความรูเรื่องโรคทางจิตเวช แนวทางการประเมินสภาพจิต คัดกรองความเสี่ยงตาง ๆ
จากแบบสอบถาม หรือจากการประเมนิ พฤติกรรมของผปู ว ยทแี่ สดงออก

3. ดานทักษะทางปญญา : สามารถประยุกตใช องคความรูดานการพยาบาลจิตเวช และองค
ความรูจากสหสาขาวิชาชีพในการแกปญหาผูอยูในความดูแล แลวสามารถประยุกต เชื่อมโยงสู
กระบวนการพยาบาล มีความคิดดวยเหตุและผลของการพยาบาลอยางเปนระบบ มีกระบวนการและ

14

ข้ันตอนที่มีเหตุผล ตลอดจนมีไหวพริบปฏิภาณทางปญญา สามารถยืดหยุน ทางความคิดไดตลอดเวลา
โดยเฉพาะการแกปญ หาเฉพาะหนา

4. ดานสัมพันธภาพระหวางบุคคลและการสื่อสาร : มีสัมพันธภาพที่ดีตอผูอื่น มีทักษะการ
ประสานงานและสามารถขอความชวยเหลือจากผูอ่ืนในทีมรักษาพยาบาล มีทักษะการสื่อสาร หรือท่ี
เรียกวา ศิลปะการ สื่อสารระหวางบุคคล ระหวางองคก ร, สหวิชาชีพ ไมวา จะเปน จิตแพทย นักจิตวิทยา
นักสังคมสงเคราะห นกั กายภาพบําบัด ทีมแพทยต างสาขา เปนตน มคี วามสามารถสง ผา นขอ มูล ท่ีสําคัญ
ตาง ๆ ไปยงั ทมี งานปฏบิ ตั กิ ารพยาบาล เชน การสง เวร

5. ดานการประเมินผลและการใชระบบสารสนเทศ: การสืบคนขอมูลที่เปนประโยชนทาง
ระบบอิเล็กทรอนิกส ชวยในการสรางสื่อการสอนสุขศึกษา หรือนวัตกรรมเพ่ือการเรียนรู ดานสุขภาพจิต
ตาง ๆ มีความสามารถในการใชระบบสารสนเทศ เชน คอมพิวเตอร อินเทอรเน็ต โทรศัพทมือถือ เคร่ือง
กระจายเสียง ไมค ลําโพง เคร่ืองเลนแผนเสียง ในการบริหารจัดการ update ขอมูลความรูเรื่องโรค แนว
ทางการรักษาใหท นั สมัยอยูเสมอ

6. ดานการปฏิบัติการพยาบาลจิตเวช : หมายถึง มีความสามารถในการปฏิบัติการพยาบาล
ดานจติ เวชอยาง เปนองคร วม ครอบคลุม 4 มิตขิ องการพยาบาลไดแก การสรา ง เสริมสขุ ภาพ การปองกัน
โรค (สอนสุขศึกษา) การรักษาพยาบาล และการฟนฟูสุขภาพแกผูใชบริการทุกกลุมวัยโดยประยุกต ใช
ความรูดานการพยาบาลจิตเวชและสหสาขาวิชาความรูที่ เก่ียวของเพื่อชวยใหมีกระบวนการทางการ
พยาบาลอยูบนพ้ืนฐานของการคํานึงถึงความแตกตางดานเช้ือชาติ ศาสนา และวัฒนธรรมซึ่งทักษะดาน
การปฏิบัติทางวิชาชีพจะครอบคลุม ถึงทักษะดานการประเมินการตรวจสุขภาพจิต (Mental Status
Examination) รวมถึงการประเมินสภาพผูปวยวามีความ สามารถในการชวยเหลือตนเองไดเพียงใด หรือ
ประเมินความ รุนแรงของโรคหรือจะเปนการประเมินคัดกรองบุคคลท่ีมีความเสี่ยงตอการเกิดปญหา
สขุ ภาพจติ (Warning signs) ภาวะเครียด วิตกกังวล ซึมเศราและภาวะเส่ียงในการทํารา ยตนเองและผูอื่น
ซ่ึงมักพบในกลุมผูปวยหลังถอนพิษสารเสพติด ผูปวยซึมเศรา เพ่ือใหการชวยเหลือไดอยางถูกตอง สิ่ง
สาํ คัญของการพยาบาลจิตเวช คอื การสรางสัมพนั ธภาพเพอื่ การบําบดั

7. ดานบุคลิกภาพ : เชน ควบคุมอารมณไดดีเมื่อเจอเหตุการณฉุกเฉินทาง จิตเวช อาทิ ผูปวย
กาวราวดาทอ ผูป วยจะเขามาทํารา ยดว ยความโกรธ พยาบาลจิตเวชตอ งควบคมุ อารมณก ลัวของตนใหได

สมรรถนะและบทบาทของผูปฏิบตั กิ ารพยาบาลขน้ั สูง
สมรรถนะของผูปฏิบัติการพยาบาลข้ันสูง กําหนดโดยสภาการพยาบาล มีดังนี้ (สภาการ

พยาบาล 2551)

15

1. มีความสามารถในการดูแลกลุมเปาหมาย หรือเฉพาะกลุมโรคที่มีปญหาสุขภาพซับซอน
(Direct Care)

2. มีความสามารถในการพฒั นา จัดการ และกํากบั ระบบการดูแลกลุมเปาหมายหรือเฉพาะกลุม
หรือเฉพาะโรค (Case Management)

3. มีความสามารถในการประสานงาน (Collaborator)
4. มีความสามารถในการสอน (Teaching) ฝกทักษะ (Coaching) เปนพี่เล้ียงในการปฏิบัติ
(Mentoring)
5. มีความสามารถในการใหคําปรึกษาในการดูแลกลุมเปาหมายหรือเฉพาะกลุมท่ีตนเอง
เช่ียวชาญ (Consultation)
6. มคี วามสามารถในการเปน ผูนําการเปล่ยี นแปลง (Change Agent)
7. มีความสามารถในการใหเหตุผลทางจริยธรรมและการตัดสินใจเชิงจริยธรรม (Ethical
Reasoning and Ethical Decision Making)
8. มคี วามสามารถในการใชหลกั ฐานเชิงประจกั ษ (Evidence-Base Practice)
9. มีความสามารถในการจัดการและประเมินผลลัพธ (Outcome Management and
Evaluation)

บทบาทหนา ที่ของพยาบาลแตล ะระดบั

บทบาทหนาที่ของพยาบาลวิชาชีพตามการปฏบิ ัติงาน เปน บทบาทหนาที่ของพยาบาลวิชาชีพที่
ปฏิบัติงานตามท่ีไดรับมอบหมายใหทํา ตามตําแหนงบริหารภายในหนวยงานหรือองคกร เพื่อใหการ
บริหารงานทั่วไป การบริหารการพยาบาล รวมท้ังการบริหารจัดการการปฏิบัติการพยาบาลตอบสนอง
ผใู ชบรกิ าร เปนไปตามเปาหมายและนโยบายของโรงพยาบาล รวมทั้งเอื้อใหบุคลากรทางการพยาบาลทุก
ระดับสามารถปฏิบัติงานไดอยางมีประสิทธิภาพ โดยแบงบทบาทหนาท่ีของพยาบาลวิชาชีพตามการ
ปฏิบัติงานออกเปน หัวหนาพยาบาล ผูชวยหัวหนาพยาบาล หัวหนากลุมงาน หัวหนางาน หัวหนาหอ
ผปู ว ย ผูปฏบิ ัตกิ ารพยาบาลขัน้ สูง พยาบาลผูจดั การรายกรณีมรี ายละเอียดดังตอไปน้ี (อัมราภัสร อรรถชัย
วจั น ธีรพร สถริ อังกรู นวลขนษิ ฐ ลขิ ิตลอื ชา และ อรณุ ี ไพศาพาณชิ ยก ลุ , 2561).

16

หวั หนา พยาบาล
หนา ทคี่ วามรบั ผิดชอบหลกั
ปฏิบัติติงานในฐานะผูบริหารสูงสุดทางการพยาบาล เปนผูนําองคกรพยาบาล มีสาย

บังคับบัญชาข้ึนตรงตอผูอํา นวยการโรงพยาบาล มีความรับผิดชอบในการบริหารการพยาบาลท้ังบริหาร
จัดการบริการ และวิชาการทางการพยาบาล เปนผูกําหนดนโยบาย ทิศทาง เปาหมาย และแนวทางการ
จัดระบบบริการพยาบาลของโรงพยาบาล ท่ีตอบสนองตอปญหาและความตองการของผูปวย ผูใชบริการ
และนโยบายของโรงพยาบาล บริหารระบบบริการพยาบาลและอํานวยการใหระบบบริการพยาบาลมี
คุณภาพ บริหารจัดการการเขาถึงทางการพยาบาลและทรัพยากรตางๆ เพื่อการปฏิบัติงานท่ีมี
ประสิทธภิ าพ ควบคมุ กํากับคุณภาพการพยาบาล รวมทง้ั วางแผน ตดิ ตามและสนับสนนุ ใหเกิดการพฒั นา
คุณภาพการพยาบาล และศักยภาพบุคคลากรทางการพยาบาลอยางตอเนื่อง รวมท้ังรวมวางแผนและ
จัดระบบการเรียนการสอนนกั ศกึ ษาพยาบาลและนักศึกษาทมี สขุ ภาพ

ลกั ษณะงานทป่ี ฏบิ ตั ิ
■ ดา นการปฏบิ ตั ิการ

1. กําหนดทิศทางการจัดระบบบริการพยาบาล ไดแก วิสัยทัศนพันธกิจ เปาหมายและ
ยุทธศาสตรก ารบริการพยาบาล รวมท้งั แนวทางการพฒั นาบรกิ ารพยาบาล

2. กําหนดมาตรฐานการบริการพยาบาลในภาพรวมสอดคลองกับมาตรฐานกลาง
มาตรฐานวิชาชีพ รวมทง้ั กลวธิ ีการนาํ มาตรฐานสูการปฏบิ ัติจรงิ

3. ศึกษาปรมิ าณความตองการกําลังคนทางการพยาบาล และจัดสรรบคุ ลากรให
เหมาะสม
และตรงกบั คุณสมบตั เิ พื่อการปฏบิ ตั ิการพยาบาลท่มี ปี ระสทิ ธภิ าพ

4. กําหนดแนวทางและหลักเกณฑในการสรรหา คัดเลือกบุคลากรทางการพยาบาล
รวมถงึ
การข้ึนตาํ แหนงทีส่ ูงขนึ้ และการเลอื่ นตาํ แหนง

5. กําหนดขอบเขตหนาที่ความรับผิดชอบของบุคลากรทุกระดับ ใหเหมาะสมและ
สอดคลองกับบทบาทหนา ที่ความรบั ผดิ ชอบของแตละระดับ

6. ควบคุม ติดตาม และกํากับระบบบริการพยาบาลทุกหนวยงานใหดํา เนินงานตาม
ทิศทางเปา หมายและแนวทางท่กี ําหนด

7. ติดตามประเมินผลการจัดบริการพยาบาล พรอมทั้งสนับสนุนชวยเหลือและเปนท่ี
ปรึกษาเพือ่ ใหเ กิดคณุ ภาพบรกิ ารพยาบาล

17

8. จัดหา ควบคุมพัสดุ ครุภัณฑเคร่ืองมือทางการแพทยและการพยาบาลใหเพียงพอกับ
การใชง านอยา งท่ัวถึง

9. ดําเนินการเกี่ยวกับการบริหารบุคคล สวัสดิการ รวมท้ังพิจารณาเสนอขอบําเหน็จ
ความดคี วามชอบ และการพจิ ารณาโทษทางวนิ ัยเสนอตอผบู งั คบั บัญชาตามลาํ ดบั

10. บริหารจัดการสิ่งแวดลอมที่เอ้ือใหบุคลากรปฏิบัติงานอยางปลอดภัยและมี
ประสิทธภิ าพ

11. ดําเนินการและสงเสริมใหมีการจัดทําวิจัยทางการพยาบาลท้ังในดานการบริหาร
การบรกิ าร การนเิ ทศ ตลอดจนสงเสริมสนับสนุนใหมกี ารนาํ ผลการวิจยั มาใชในการพัฒนางาน

12. เผยแพรแ ละประชาสัมพันธผ ลงานบริการพยาบาลอยา งตอ เน่ือง
■ ดานการวางแผน

1. วางแผนการดําเนินนโยบายกําหนดยุทธศาสตรดานการพยาบาล โดยบูรณาการกับ
ยทุ ธศาสตรข องโรงพยาบาล

2. วางแผนการดําเนินการพัฒนาคุณภาพการพยาบาลท้ังแผนระยะยาว ระยะส้ันโดย
บรู ณาการแผนงานโครงการเขากับยทุ ธศาสตรข องโรงพยาบาลและยุทธศาสตรบ ริการพยาบาล

3. วางแผนอัตรากําลังทางการพยาบาลใหเพียงพอและสอดคลองกับการจัดบริการ
พยาบาลทั้งในปจจุบันและอนาคต และวางแผนการพัฒนาบุคลากรโดยบูรณาการใหสอดรับกับ
แผนพัฒนาระบบบรกิ ารสขุ ภาพระดับกระทรวงสาธารณสุข

4. วางแผนดานโครงสรางการจัดบริการพยาบาลเพอ่ื ใหเหมาะสมตอ การเปลย่ี นแปลง
5. วางแผนรวมกบั สถาบันการศึกษาในการจัดการเรียนการสอนภาคปฏิบตั ขิ องนักศกึ ษา
■ ดานการประสานงาน
1. ประสานงานกบั ทุกหนวยงานและ หรือสว นราชการตางๆเพื่อใหเกดิ ความรว มมอื โดย
แลกเปลี่ยนความคิดเห็นและขอมูลตางๆดานวิชาการ ดานบริหารจัดการและดานบริการพยาบาลเพ่ือให
เกดิ ประสทิ ธภิ าพในการรักษาพยาบาล
2. เปนผปู ระสานการดาํ เนนิ งานบริการพยาบาลทกุ รปู แบบทัง้ ในเขตรบั ผิดชอบและนอก
เขตรับผิดชอบรวมทั้งเครอื ขา ยบรกิ ารพยาบาลท่เี กีย่ วของ
3. ใหขอคิดเห็นและเปนท่ีปรึกษาหรือใหคําแนะนําแกหนวยงานหรือสํานักงานตางๆ ท่ี
เก่ียวขอ ง เพอ่ื ใหเกดิ ความรว มมอื และบรรลเุ ปา หมายรว มกัน

18

■ ดา นการบริการ
1. เปนท่ีปรึกษาทางการพยาบาล ใหคําแนะนํา วินิจฉัยและแกปญหาที่สําคัญทางการ

พยาบาลใหเปนไปตามนโยบายและแผนงานที่กําหนดไวและเสนอแนะขอควรปรับปรุงแนวทาง การ
แกป ญ หาตา งๆ เก่ยี วกับการพยาบาล

2. ใหคําปรกึ ษา แนะนําและใหขอมูลแกผูบริหารท้ังภายในและภายนอก เพ่ือเปนขอมูล
ประกอบการตัดสนิ ใจดํา เนนิ งานใหสาํ เร็จตามภารกจิ

3. ใหคําปรกึ ษาแนะนําและถายทอดองคความรูทางการพยาบาลและการพัฒนาคุณภาพ
การพยาบาลแกบุคลากร เพือ่ ใหบคุ ลากรมคี วามรคู วามเขา ใจ สามารถดาํ เนินไดต ามเปา หมาย

4. รวมกิจกรรมเยี่ยมตรวจโรงพยาบาล (hospital round) กับผูบริหารระดับสูง และ
คณะกรรมการบริหารโรงพยาบาล

5. สงเสริมการจัดหนวยบริการสาธารณสุขเคล่ือนท่ีตามแผนของโรงพยาบาล และรวม
ในการจดั หนวยบริการสาธารณสุขเคลอ่ื นท่ตี ามแผนงานจังหวัด และจัดหนวยบรกิ ารเฉพาะกจิ อืน่ ๆ

ผชู วยหัวหนาพยาบาล
หนาทค่ี วามรบั ผดิ ชอบหลัก
ปฏิบัติงานในฐานะผูบริหารทางการพยาบาลที่ไดรับมอบหมายอํานาจหนาที่ ความ

รับผดิ ชอบจากหัวหนาพยาบาลตามประสบการณและความเชยี่ วชาญในดานการพยาบาล ติดตาม ควบคุม
กํากับ ใหคําปรึกษาและตัดสินใจแกไขปญหาในการปฏิบัติงานของหัวหนากลุมงาน หัวหนาหอผูปวยและ
บุคลากรทางการพยาบาลทุกระดับท่ีอยูในความรับผิดชอบ เพื่อใหการบริการพยาบาลท่ีเกิดข้ึนบรรลุ
เปาหมายตามนโยบายขององคกร รวมทั้งจัดการเรียนการสอนนักศึกษาพยาบาลและนักศึกษาในทีม
สุขภาพ พรอมกบั สรุปและรายงานผลโดยตรงแกหวั หนาพยาบาล

ลักษณะงานท่ปี ฏิบัติ
■ ดานการปฏบิ ัตกิ าร

1. ปฏิบัติงานในฐานะผูบริหารท่ีไดรับมอบอํานาจหนาที่โดยตรงจากหัวหนาพยาบาลใน
การกําหนดทศิ ทางการบริการพยาบาล ไดแก วสิ ัยทัศนพันธกิจ เปาหมายการบรกิ ารพยาบาลรวมทั้งแนว
ทางการพัฒนาบริการพยาบาลในหนวยงานทรี่ บั ผิดชอบใหส อดคลองกับขององคกรพยาบาล

2. กําหนดมาตรฐานการบรกิ ารพยาบาลในหนวยงานท่ีรับผิดชอบสอดคลองกับภาพรวม
มาตรฐานกลาง มาตรฐานวิชาชพี รวมทัง้ กลวิธกี ารนํามาตรฐานไปใช

19

3. สํารวจ วิเคราะหหาปริมาณความตองการกําลังคนทางการพยาบาล และจัดสรร
บคุ ลากรในหนว ยงานท่ีรบั ผิดชอบใหเหมาะสมและตรงกับคุณสมบัติเพื่อการปฏบิ ตั ิงานทม่ี ีประสทิ ธภิ าพ

4. กําหนดขอบเขตหนาท่ีความรับผิดชอบของบุคลากรทุกระดับใหเหมาะสมและ
สอดคลอ งกับบทบาทหนาท่ีความรับผดิ ชอบของแตล ะระดบั ในหนวยงานทร่ี บั ผิดชอบ

5. ควบคุม ติดตาม และกํากับระบบบริการพยาบาลในหนวยงานท่ีรับผิดชอบให
ดําเนนิ งานตามทศิ ทาง เปา หมายและแนวทางทีก่ าํ หนด

6. ติดตาม ประเมินผลการจัดบริการพยาบาล พรอมท้ังสนับสนุนชวยเหลือและเปนที่
ปรกึ ษาเพือ่ ใหเ กิดคุณภาพบรกิ ารพยาบาลทด่ี ี

7. จัดหา ควบคุมพัสดุ ครุภัณฑเครื่องมือทางการแพทยและการพยาบาลใหเพียงพอกับ
การใชงานอยา งท่วั ถึง

8. ดําเนินการเกี่ยวกับการบริหารบุคคล สวัสดิการ รวมท้ังพิจารณาเสนอขอบําเหน็จ
ความดีความชอบ และการพิจารณาโทษทางวินัยในหนวยงานที่รับผิดชอบเสนอตอผูบังคับบัญชา
ตามลําดบั

9. บริหารจดั การสงิ่ แวดลอ มท่ีเอ้ือใหบุคลากรในหนวยงานที่รับผิดชอบ ปฏิบัติงานอยาง
ปลอดภัยและมปี ระสทิ ธภิ าพ

10. ดําเนินการและสงเสริมใหมีการจัดทํา วิจัยทางการพยาบาลท้ังในดานการบริหาร
การบริการ การนิเทศ ตลอดจนสงเสริมสนบั สนนุ ใหมกี ารนาํ ผลการวิจัยมาใชในการพัฒนางาน

11. รวบรวมและวิเคราะหผลการจัดบริการพยาบาลในหนวยงานที่รับผิดชอบเสนอ
โดยตรงแกห ัวหนา พยาบาล

■ ดานการวางแผน
1. วางแผนปฏิบัติการดําเนินการพัฒนาคุณภาพการพยาบาลในหนวยงานท่ีรับผิดชอบ

โดยบรู ณาการแผนงานโครงการเขากบั แผนยทุ ธศาสตรขององคก รพยาบาล
2. วางแผนอัตรากําลังทางการพยาบาลใหเพียงพอและสอดคลองกับการจัดบริการ

พยาบาลและวางแผนการพัฒนาบุคลากรโดยบรู ณาการใหส อดรบั กบั เปาหมายขององคก รพยาบาล
3. วางแผนการนิเทศงานการพยาบาลทกุ ระดบั ในหนวยงานที่รบั ผิดชอบ
4. วางแผนรวมกับสถาบันการศึกษา ในการจัดการเรียนการสอนภาคปฏิบัติของ

นักศกึ ษากรณมี าฝก ภาคปฏิบตั ใิ นหนวยงานทรี่ บั ผดิ ชอบ

20

■ ดานการประสานงาน
1. ประสานงานภายในหนว ยงานที่รับผดิ ชอบและ หรือหนวยงานท่ีเกี่ยวของ เพื่อใหเ กิด

ประสทิ ธิภาพการรักษาพยาบาล
2. ใหขอคิดเห็นและเปนที่ปรึกษา หรือใหคําแนะนําแกหนวยงานหรือสํานักงานตางๆ ท่ี

เก่ยี วขอ ง เพอื่ ใหเกิดความรวมมอื และบรรลุเปา หมายรวมกนั
■ ดานการบรกิ าร
1. เปนที่ปรึกษาทางการพยาบาล ใหคําแนะนํา วินิจฉัยและแกปญหาที่สําคัญทางการ

พยาบาลใหเปนไปตามนโยบายและแผนงานท่ีกํา หนดไวและเสนอแนะขอควรปรับปรุงแนวทางการ
แกปญหาตางๆเกี่ยวกับการพยาบาล

2. ใหคําปรึกษาและถายทอดองคความรูทางการพยาบาลและการพัฒนาคุณภาพการ
พยาบาลแกบุคลากรในหนวยงานท่ีรับผิดชอบ เพื่อใหบุคลากรมีความรูความเขาใจ สามารถดําเนินไดต าม
เปา หมาย

3. นิเทศ ติดตาม ชวยเหลือ และประเมินผลการพยาบาลในหนวยงานท่ีรับผิดชอบ
เพือ่ ใหบรกิ ารตามมาตรฐานท่ีกาํ หนดและมีคุณภาพ

4. รว มในการเยย่ี มตรวจงานทางการพยาบาลกับหัวหนาพยาบาล (grand round) กรณี
เยย่ี มตรวจในหนวยงานที่รับผิดชอบ

5. รวมกิจกรรมเย่ียมตรวจโรงพยาบาล (hospital round) กับผูบริหารระดับสูง และ
คณะกรรมการบรหิ ารโรงพยาบาล กรณมี าเยยี่ มตรวจหนวยงานในความรบั ผดิ ชอบ

6. สง เสรมิ ใหหนว ยงานทร่ี ับผิดชอบรวมดําเนินการจดั หนวยบริการสาธารณสุขเคลื่อนที่
ตามแผนของโรงพยาบาลและรวมในการจดั หนวยบริการสาธารณสุขเคล่อื นท่ีตามแผนงานจงั หวัดและจดั
หนวยบริการเฉพาะกิจอ่ืนๆ

หวั หนา กลุมงาน หวั หนางาน
หนาทีค่ วามรับผดิ ชอบหลัก
ปฏิบัติงานในฐานะผูบริหารทางการพยาบาลระดับกลางที่ไดรับมอบหมายอํานาจหนาที่

ความรับผิดชอบจากหัวหนาพยาบาล ตามความชํานาญในสาขาการพยาบาลเฉพาะทาง เชน ศัลยกรรม
อายุรกรรม เปนตน โดยการติดตาม ควบคุมกํากับ มาตรฐานการปฏิบัติงาน บริหารอัตรากําลัง
ส่ิงแวดลอม เครื่องมือ วัสดุและอุปกรณนิเทศ ควบคุม กํากับ แนะนํา ใหคําปรึกษาและตัดสินใจแกไข
ปญหาระบบบริการพยาบาลและการปฏิบัติงานของหัวหนาหอผูปวยและบุคลากรทางการพยาบาลทุก

21

ระดับท่ีอยใู นความรับผิดชอบ เพื่อใหการบริการพยาบาลท่ีเกิดขึ้นบรรลุเปาหมายตามนโยบายขององคกร
รวมท้ังจัดการเรียนการสอนนักศึกษาพยาบาลและนักศึกษาในทีมสุขภาพพรอมกับสรุปและรายงานผล
โดยตรงแกห วั หนาพยาบาล

ลกั ษณะงานท่ีปฏบิ ัติ
■ ดานการปฏิบัติการ

1. กําหนดทิศทางการบริการพยาบาล ไดแก วิสัยทัศน พันธกิจ เปาหมายการบริการ
พยาบาล รวมท้ังแนวทางการพัฒนาบริการพยาบาลในสาขาการพยาบาลที่รับผิดชอบใหสอดคลองกับ
จุดมงุ หมายขององคก รพยาบาล

2. กําหนดมาตรฐานการบริการพยาบาลในสาขาท่ีรับผิดชอบสอดคลองกับภาพรวม
มาตรฐานกลาง มาตรฐานวิชาชพี รวมทั้งกาํ หนดกลวิธกี ารนํามาตรฐานไปใช

3. สํารวจ วิเคราะหหาปริมาณความตองการกําลังคนทางการพยาบาล และจัดสรร
บุคลากรในหนวยงานท่รี ับผดิ ชอบใหเหมาะสมและตรงกับคุณสมบัตเิ พื่อการปฏิบตั งิ านท่ีมปี ระสทิ ธภิ าพ

4. กําหนดขอบเขตหนาท่ีความรับผิดชอบ ของบุคลากรทุกระดับใหเหมาะสมและ
สอดคลองกบั บทบาทหนาทค่ี วามรบั ผิดชอบของแตละระดับในหนว ยงานท่ีรบั ผิดชอบ

5. ควบคุม ติดตาม และกํากับระบบบริการพยาบาลในหนวยงานท่ีรับผิดชอบ ให
ดาํ เนินงานตามทิศทาง เปา หมายและแนวทางทีก่ ําหนด

6. ติดตามประเมินผลการจัดบริการพยาบาล พรอมทั้งสนับสนุนชวยเหลือและเปนท่ี
ปรกึ ษาเพอ่ื ใหเกิดคณุ ภาพบรกิ ารพยาบาล

7. จัดหา ควบคุมพัสดุ ครุภัณฑเคร่ืองมือทางการแพทยและการพยาบาลใหเพียงพอกับ
การใชงานอยางท่วั ถึง

8. ดําเนินการเกี่ยวกับการบริหารบุคคล สวัสดิการ รวมทั้งพิจารณาเสนอขอบําเหน็จ
ความดีความชอบ และการพิจารณาโทษทางวินัยในหนวยงานที่รับผิดชอบเสนอตอผูบังคับบัญชา
ตามลาํ ดับ

9. บริหารจดั การส่งิ แวดลอมที่เอื้อใหบุคลากรในหนวยงานที่รับผดิ ชอบ ปฏิบตั ิงานอยาง
ปลอดภยั และมีประสทิ ธภิ าพ

10. ดําเนินการและสงเสริมใหมีการจัดทํา วิจัยทางการพยาบาลทั้งในดานการบริหาร
การบรกิ าร การนเิ ทศ ตลอดจนสง เสริมสนบั สนนุ ใหมกี ารนาํ ผลการวจิ ยั มาใชในการพฒั นางาน

11. รวบรวมและวิเคราะหผลการจัดบริการพยาบาลในหนวยงานที่รับผิดชอบเสนอ
โดยตรง แกหัวหนา พยาบาล

22

■ ดานการวางแผน
1. วางแผนปฏิบัติการดําเนินการพัฒนาคุณภาพการพยาบาลในหนวยงานที่รับผิดชอบ

โดยบูรณาการแผนงานโครงการเขา กบั แผนยทุ ธศาสตรข ององคกรพยาบาล
2. วางแผนอัตรากําลังทางการพยาบาลใหเพียงพอและสอดคลองกับการจัดบริการ

พยาบาลและวางแผนการพฒั นาบุคลากร โดยบรู ณาการใหสอดรบั กับเปาหมายขององคกรพยาบาล
3. วางแผนการนเิ ทศงานการพยาบาลทกุ ระดบั ในหนว ยงานทร่ี ับผดิ ชอบ
4. วางแผนรว มกบั สถาบนั การศึกษาในการจัดการเรยี นการสอนภาคปฏิบัติของนักศกึ ษา

กรณีมาฝก ภาคปฏบิ ตั ใิ นหนว ยงานทรี่ ับผิดชอบ
■ ดา นการประสานงาน
1. ประสานงานภายในหนวยงานที่รับผิดชอบและ หรือหนวยงานที่เก่ียวของ เพ่ือใหเ กิด

ประสิทธิภาพการรกั ษาพยาบาล
2. ใหขอคิดเหน็ และเปนที่ปรกึ ษาหรอื ใหคาํ แนะนาํ แกหนวยงานหรือสาํ นกั งานตา งๆ ท่ี

เกี่ยวของ เพอื่ ใหเกิดความรวมมือและบรรลเุ ปา หมายรว มกนั
■ ดา นการบริการ
1. เปนท่ีปรึกษาทางการพยาบาล ใหคําแนะนํา วินิจฉัยและแกปญหาท่ีสําคัญทางการ

พยาบาลใหเปนไปตามนโยบายและแผนงานที่กํา หนดไวและเสนอแนะขอควรปรับปรุงแนวทางการ
แกป ญหาตางๆ เก่ยี วกบั การพยาบาล

2. ใหคําปรึกษาและถายทอดองคความรูทางการพยาบาล และการพัฒนาคุณภาพแก
บคุ ลากรการพยาบาลในหนวยงานทีร่ บั ผิดชอบ เพอ่ื ใหบุคลากรมคี วามรูความเขาใจ สามารถดําเนนิ ไดตาม
เปา หมาย

3. นิเทศ ติดตาม ชวยเหลือ และประเมินผลการพยาบาลในหนวยงานที่รับผิดชอบ
เพ่ือใหบ รกิ ารเปน ไปตามมาตรฐานทกี่ ําหนดและมีคุณภาพ

4. รวมในการเย่ียมตรวจงานทางการพยาบาล (grand round) กับหัวหนาพยาบาล
กรณีเย่ยี มตรวจในหนวยงานท่รี บั ผิดชอบ

5. รวมกิจกรรมเย่ียมตรวจโรงพยาบาล (hospital round) กับผูบริหารระดับสูง และ
คณะกรรมการบริหารโรงพยาบาล กรณีมาเยี่ยมตรวจหนว ยงานในความรับผดิ ชอบ

23

6. สง เสริมใหหนวยงานทร่ี ับผดิ ชอบรวมดํา เนินการจัดหนว ยบรกิ ารสาธารณสุขเคลอื่ นท่ี
ตามแผนของโรงพยาบาลและรวมในการจัดหนวยบริการสาธารณสุขเคลื่อนที่ตามแผนงานจังหวัดและจัด
หนวยบรกิ ารเฉพาะกจิ อนื่ ๆ

หวั หนา หอผูปว ย
หนา ทคี่ วามรบั ผิดชอบหลัก
ปฏิบัติงานในฐานะผูบริหารทางการพยาบาลระดับกลาง มีความรับผิดชอบบริหารการ

พยาบาลในระดับหนวยงาน หอผูปวยเพ่ือใหบรรลุเปาหมายตามวัตถุประสงคของกลุมการพยาบาลและ
โรงพยาบาล และบังคับบัญชา ตรวจสอบ ควบคุมการปฏิบัติงานของเจาหนาที่ทุกระดับใหปฏิบัติงานตาม
บทบาทหนาท่ีและความรับผิดชอบตามตําแหนงที่ไดรับมอบหมายอยางมีประสิทธิภาพ พรอมท้ังเปนผู
เชื่อมโยงนโยบายจากองคกรพยาบาลสูการปฏิบัติในระดับหนวยงานหรือหอผูปวย จัดระบบบริการ
พยาบาลและระบบพัฒนาคุณภาพการพยาบาลในหนวยงานใหมีมาตรฐาน เกิดการใหบริการพยาบาลท่ีมี
คุณภาพอยา งตอเน่ือง รวมทง้ั เปนผูนําในการปฏิบัตกิ ารพยาบาล ใหคําปรึกษา แนะนําและวินิจฉัยสง่ั การ
ในกรณีผูปฏิบัติไมสามารถแกไขปญหาไดรวมทั้งวิเคราะหความตองการพัฒนาความรูแกบุคลากร และ
กาํ หนดแนวทางการพัฒนาและฟน ฟคู วามรบู ุคลากรทางการพยาบาลทุกระดับ

ลักษณะงานทป่ี ฏบิ ตั ิ
■ ดานการปฏิบตั ิการพยาบาล

1. เปนผูนํา ในการกําหนด พันธกิจ เปาหมายการบริการพยาบาล รวมท้ังแนวทางการ
พฒั นาบริการพยาบาลใหมีคณุ ภาพในหนวยงานสอดคลองกับองคกรพยาบาล

2. กาํ หนดมาตรฐานการบรกิ ารพยาบาลหรือแนวทางปฏิบัติการพยาบาลท่ีตอบสนองตอ
เปาหมายการจัดบริการพยาบาลและความตองการของผูใชบริการใหสอดคลองกับภาพรวม มาตรฐาน
กลาง มาตรฐานวชิ าชีพ

3. สงเสริม สนับสนุนใหผูปฏิบัติการพยาบาลท่ีอยูในความรับผิดชอบใหการพยาบาล
ผปู วยหรือผใู ชบ รกิ ารโดยใชมาตรฐานการบริการพยาบาล แนวทางปฏิบัตกิ ารพยาบาลทก่ี าํ หนด

4. บริหารจัดการกําลังคนทางการพยาบาลภายใตมาตรฐานภาระงานตามขอบเขต
อัตรากําลังที่มีและจัดสรรบุคลากรในหนวยงานใหเหมาะสมและตรงกับคุณสมบัติเพื่อการปฏิบัติงานที่มี
ประสิทธภิ าพ

24

5. วิเคราะหความตองการพัฒนาความรูบุคลากร และกําหนดแนวทางการพัฒนาและ
ฟนฟูความรูบุคลากรทางการพยาบาลทุกระดับ รวมท้ังปฐมนิเทศเจาหนาท่ีท่ีเขาปฏิบัติงานใหมทุกระดับ
ในหนวยงาน

6. จัดระเบียบการลาปวย ลากิจ ลาพักผอน ใหเหมาะสมและสอดคลองกับระเบียบการ
ลาขององคกร เพื่อใหเ กดิ ความคลอ งตวั ในการจัดอตั รากาํ ลงั ในหนว ยงาน

7. นเิ ทศ ตดิ ตาม ประเมนิ ผลการปฏิบัตงิ านของบคุ ลากรทุกระดับในหนวยงาน
8. ควบคุมกํากับ ดูแล จัดหาเสื้อผา วัสดุ ครุภัณฑอุปกรณเคร่ืองมือทางการแพทยและ
การพยาบาลใหเ หมาะสมกับลักษณะงานและเพยี งพอกบั การใชงานอยางทั่วถงึ โดยมีหลกั เกณฑด ังน้ี

■ มีปรมิ าณเพยี งพอและอยูใ นสภาพพรอ มใชงานไดทันที
■ มีระบบการเก็บรักษา การทําบัญชีสํารวจและควบคุมการใชจายอยาง
ประหยัด
■ เม่ือมีการชํารุด เสียหายของเคร่ืองมือเคร่ืองใชจัดใหมีการซอมแซมแกไขให
พรอมใชงานหรือจาํ หนา ยเมอ่ื ไมสามารถนาํ มาใชไ ดแ ละทาํ การเบิกทดแทน
9. ดําเนินการเก่ียวกับการบริหารบุคคล สวัสดิการ รวมท้ังพิจารณาเสนอขอบําเหน็จ
ความดีความชอบ และการพิจารณาโทษทางวินัยในหนวยงานท่ีรับผิดชอบเสนอตอผูบังคับบัญชาตามลํา
ดับ
10. บริหารจัดการส่ิงแวดลอมท่ีเอ้ือใหบุคลากรในหนวยงาน ปฏิบัติงานอยางปลอดภัย
และมปี ระสิทธภิ าพ
11. ตดิ ตามประเมนิ และปรบั ปรงุ คุณภาพการพยาบาลในหนวยงานอยา งตอเนื่อง
■ ทบทวนผลการปฏิบัติงานของบุคลากรในหนวยงานอยางสมํ่าเสมอ และ
ความจําเปน ท่ีจะตองปรบั ปรุงการดูแลผปู วยใหดีขึน้ อยา งตอ เนื่อง
■ เฝาระวังและทบทวนขอมูลรวมกับผูปฏิบัติเกี่ยวกับขอมูลที่ชี้วัดถึงคุณภาพ
การบรกิ ารในหนวยงาน เพอื่ หาแนวทางพัฒนากระบวนการใหบรกิ ารพยาบาล
■ สุมทบทวนหรือวิเคราะหคุณภาพการพยาบาลจากเวชระเบียน หรือเอกสาร
ท่เี กีย่ วกับการใหบ รกิ าร
■ ตรวจสอบการรักษาและการพยาบาลที่ผูปวยพึงไดรับ พรอมท้ังวิเคราะห
และประเมินผลความถูกตอ งเหมาะสมการดําเนินตามแผนการรกั ษาและแผนการพยาบาล และสิทธิท่ีพงึ มี
พึงไดร วมท้ังความปลอดภยั และการชว ยเหลือตามควรแกผปู ว ยทม่ี ปี ญหา

25

12. ดํา เนนิ การและสง เสริมใหม กี ารจดั ทําวจิ ยั ทางการพยาบาล ทงั้ ในดา นการบรหิ าร
การบริการ การนิเทศในหนวยงาน ตลอดจนสงเสริมสนับสนุนใหมีการนํา ผลการวิจัยมาใชในการพัฒนา
งาน

■ ดา นการวางแผน
1. วางแผนปฏิบัติการดําเนินการพัฒนาคุณภาพการพยาบาลในหนวยงาน โดยบูรณา

การแผนงาน โครงการใหสอดรบั กับเปาหมายขององคกรพยาบาล
2. วางแผนจัดสรรอัตรากําลังทางการพยาบาลใหเพียงพอและสอดคลองกับการ

จัดบริการพยาบาลและวางแผนการพัฒนาบุคลากร โดยบูรณาการใหสอดรับกับเปาหมายขององคกร
พยาบาล

3. วางแผนการนเิ ทศการปฏบิ ัติการพยาบาลตามมาตรฐานหรือแนวปฏบิ ัติการพยาบาล
ทกี่ าํ หนด

4. วางแผนสนับสนุนสถาบันการศึกษาในการจัดการเรียนการสอนภาคปฏิบัติของ
นกั ศึกษา กรณมี าฝก ภาคปฏบิ ตั ใิ นหนว ยงาน

■ ดานการประสานงาน
1. ประสานงานหนวยงานท่ีเก่ียวของเพื่อแกปญหาและใหเกิดความคลองตัวในการ

จัดบริการพยาบาลท่ีมีคณุ ภาพ
2. ประสานงานกบั อาจารยประจาํ หอผปู วยในการจดั การฝก ภาคปฏิบัติใหส อดคลองกับ

ทฤษฎี
3. ประสานการดแู ลรกั ษากับทมี สหสาขาเพอ่ื ใหเกดิ ความตอเนอื่ งของการดูแลผูป ว ย

■ ดานการบริการ
1. จดั ระบบบริการพยาบาลในหนวยงานใหมีความคลองตวั ตอ การใหบริการพยาบาลที่มี

คุณภาพ
■ มอบหมายงานแกบุคลากรทีมใหการพยาบาลในหนวยงานใหเหมาะสมกับ

ความตอ งการการพยาบาลของผปู วย ตามความสามารถและอตั รากําลังทม่ี ใี หเ กดิ ประสิทธิภาพสูงสุด
■ ติดตามและดําเนินการใหมีการใชกระบวนการพยาบาลในการใหบริการ

พยาบาลพรอมกับสงเสริมใหผูปวยและญาติมีสวนรวมในการวางแผน ประเมินผลและทบทวนแผนการ
รกั ษา

■ ประสานแผนการดูแลผูป วยแกทมี สหสาขาวิชาชีพ

26

2. ใหคําปรึกษาและถายทอดองคความรูทางการพยาบาลและการพัฒนาคุณภาพการ
พยาบาลแกบคุ ลากรในหนวยงานท่ีรบั ผิดชอบ เพ่ือใหบุคลากรมีความรูความเขาใจ สามารถดําเนินไดต าม
เปาหมาย

3. นิเทศ ติดตาม ชวยเหลือ และประเมินผลการปฏิบัติการพยาบาลในหนวยงานเพื่อให
บรกิ ารพยาบาลไดต ามมาตรฐานทก่ี ําหนดและมคี ุณภาพ

4. จัดทาํ คูม อื แนวปฏิบตั กิ ารพยาบาลสําหรบั เจา หนา ทีใ่ นหนว ยงาน

ผปู ฏิบตั ิการพยาบาลข้ันสงู
หนาทค่ี วามรับผิดชอบหลกั
ปฏิบัติงานในฐานะผเู ช่ยี วชาญทางการพยาบาลหรือผูท่ีมีประสบการณท่ีเช่ียวชาญขน้ั สูง

โดยประยุกตหลักการและแนวคิดใหม วิธีการที่ยุงยากซับซอนใหบริการพยาบาลโดยตรงแกผูใชบริการ
กลุมเปาหมายเฉพาะโรค ทั้งในโรงพยาบาลและในชุมชน ท่ีมีปญหาซับซอน ซ่ึงตองอาศัยความชํานาญ
และทักษะการพยาบาลทีม่ ีความเชีย่ วชาญเฉพาะทางในสาขาตางๆ และเปนผดู ําเนินการจดั ระบบการดูแล
ผูปวยเฉพาะกลุมโรคที่มีความซับซอน โดยบูรณาการหลักฐานเชิงประจักษการวิจัยทางการพยาบาล
ความรูทฤษฎีการพยาบาล และทฤษฎีอ่ืนๆ รวมถึงพัฒนางานวิชาการสาขาท่ีเช่ียวชาญและนวัตกรรมใน
การดูแลผูปวยเฉพาะโรคอยางตอเนอ่ื ง มุงเนนผลลัพธท้ังระยะสั้น และระยะยาว นอกจากน้ียงั ตองติดตาม
สถานการณทางการพยาบาลในสาขาท่ีเชย่ี วชาญเพ่อื ใชประกอบในการวางแผนงาน ตดิ ตาม ควบคุมกาํ กับ
ประเมินผลการใหบริการพยาบาลในสาขาน้ันๆ และเปนที่ปรึกษา แนะนํา กํากับ ตรวจสอบการ
ปฏิบัติงานของผูรวมงานในทีมกลุม เฉพาะโรค ในการพัฒนาความรูและทักษะเชิงวิชาชีพ ตลอดจนตดิ ตาม
ประเมินคุณภาพ และจัดการผลลัพธการดูแลผูปวยและเปนผูนํา ในการทําวิจัย บริหารจัดการทางการ
พยาบาลรวมท้ังการควบคุมคณุ ภาพและมาตรฐานในสาขาท่เี ชยี่ วชาญ

ลกั ษณะงานทีป่ ฏบิ ตั ิ
■ ดา นการปฏิบตั ิการ

1. บูรณาการความรูขั้นสูง ทฤษฎีทางการพยาบาลและทฤษฎีที่เกี่ยวของ ผลงานวิจัย
ความรูเรื่องโรคที่มีความยุงยากซับซอน หรือท่ีเปนปญหาตลอดจนถึงหลักฐานเชิงประจักษในการดูแล
รักษาผูปวยกลุมโรคเฉพาะแตละสาขา เพื่อใหการพยาบาลที่เหมาะสมกับผูปวยและครอบครัวไดอยางมี
ประสทิ ธิภาพ ครอบคลมุ ปญ หาและความตอ งการทัง้ ดา นรา งกายและจติ ใจ

2. จัดการกับการเปล่ียนแปลงอยางรวดเร็วของผูปวยและสถานการณไมคาดคิดวาจะ
เกิดขนึ้ หรือภาวะวิกฤต

27

3. กําหนดมาตรฐานบริการหรือแนวทางปฏิบัติการพยาบาลสาขาท่ีรับผิดชอบ และ
เกณฑก ารจําแนกผปู ว ยรวมท้งั การนาํ สกู ารปฏบิ ัติ

4. ศึกษา วิเคราะหสถานการณทางการพยาบาลในสาขาที่เช่ียวชาญ เพื่อใชประกอบใน
การวางแผนงาน ติดตาม ควบคมุ กํากบั ประเมินผลการใหบ ริการพยาบาลเปน ไปตามผลลพั ธท่ีตองการ

5. ดําเนินการวิจัย พัฒนากระบวนการบริการพยาบาลใหมๆ ในสาขาท่ีเชี่ยวชาญเพื่อ
ใหบรกิ ารพยาบาลท่ีมีประสิทธิภาพ

6. วางระบบการพัฒนาศักยภาพในการดูแลตนเองของกลุมเปาหมายเฉพาะโรค
ครอบคลมุ องคร วม โดยใชค วามรูทฤษฏีและหลักฐานเชิงประจักษเปน หลักในการพัฒนาความสามารถของ
กลมุ เปา หมายและครอบครวั รวมทัง้ ใหคาํ ปรึกษาแกกลุมเปา หมายที่มปี ญ หาสขุ ภาพ

7. กําหนดฐานขอมูลและจัดระบบขอมูลสารสนเทศเก่ียวกับการพยาบาลผูปวยสาขา
ตางๆเฉพาะกลมุ โรค

8. กําหนดแนวทางการควบคุมคุณภาพบริการพยาบาลในสาขาท่ีเช่ียวชาญ พรอมท้ัง
ติดตามกํากับประเมนิ ผลและปรบั ปรุงการพฒั นาคุณภาพอยางตอเนื่อง

9. นิเทศ ติดตามกํากับการปฏิบัติการพยาบาลของทีมบุคลากรพยาบาลที่ดูแลให
ปฏิบัตกิ ารพยาบาลไดต ามมาตรฐานวชิ าชีพ

■ ดานการวางแผน
1. วางแผนงาน โครงการการบริการพยาบาลขั้นสูง ใหสอดคลองกับยุทธศาสตร

วิสัยทศั นและพนั ธกจิ ของกลมุ ภารกิจดา นการพยาบาล
2. วางแผนจัดระบบและติดตามกํา กับการดูแลผูปวยเฉพาะกลุมโรคท่ีมีปญหาซับซอน

รวมถงึ ตองมกี ารพัฒนาอยา งตอเน่อื ง
3. วางแผนบรหิ ารจดั การวสั ดุ ครุภัณฑและเวชภัณฑใ นหนวยงาน

■ ดา นการประสานงาน
1. ประสานความรวมมือกับทีมสหสาขาวิชาชีพในการจดั ระบบดูแลผูปวยกลุมเปาหมาย

สาขาตางๆ ในโรงพยาบาลใหสอดคลองกับวัตถุประสงคของหนวยงานและนโยบายของกลุมภารกิจดาน
การพยาบาล

2. ประสานงานกับทีมสุขภาพในการติดตาม และประเมินระบบการดูแลผูปวยสาขา
ตา งๆ อยางตอ เนอ่ื ง

28

■ ดา นการบริการ
1. เสริมสรางพลังอาํ นาจ (empowering) ใหกบั ผปู วยในการดแู ลและปฏบิ ัตติ วั ท่ถี ูกตอ ง

กับโรค
2. เปนพ่ีเล้ียง (mentor) ผูฝกสอน (coach) ใหกับบุคลากรทางการพยาบาลและทีมสห

สาขาวิชาชีพในการดูแลผูป ว ยสาขาตา งๆ ไดต ามมาตรฐาน
3. สอนและเปนพ่เี ลี้ยงใหแกน กั ศึกษาทกุ ระดบั
4. ใหคําปรึกษา แนะนํา ความรูเร่ืองการดูแลผูปวยสาขาตางๆ แกบุคลากรทางการ

พยาบาลและทมี สหสาขาวชิ าชพี
5. พฒั นาผลงานวิจยั ผลงานวชิ าการ (best practice) และนวัตกรรม (innovation) ใน

งานทีป่ ฏิบตั ิ
พยาบาลผูจดั การรายกรณี

หนา ทค่ี วามรับผดิ ชอบหลกั
ปฏิบตั งิ านในฐานะผูชํานาญงานพยาบาลเฉพาะกลุมผูปวยหรือเฉพาะโรค ใชศ าสตรและ

ศิลปะการพยาบาล หลักวิทยาศาสตรความรูความเขาใจ พยาธสิ รีรวิทยา ประสบการณและความชํานาญ
งานขั้นสูงมาก ในการดูแลเฉพาะกลุมผูปวยหรือเฉพาะโรค (care management) ท่ีมีปญหายุงยาก
ซบั ซอน และทาํ หนาท่ีเสมือนผูจัดการดแู ลสุขภาพผูปวยอยางตอเน่ืองทัง้ ในโรงพยาบาลและชุมชนภายใต
มาตรฐานวิชาชีพ และใชความรคู วามสามารถในการวิเคราะหสถานการณปญหา และอบุ ัติการณจากการ
ศกึ ษาวจิ ยั และขอมูลหลักฐานเชิงประจักษม าใชบ ริหารจัดการการปฏิบตั กิ ารพยาบาลและบริหารคุณภาพ
การพยาบาล ทมี่ ีผลกระทบในขอบเขตความรับผิดชอบ ประสานงาน ควบคมุ กํากบั แนะนาํ ผูปฏิบตั ิผรู ว ม
ทีมเพอ่ื ใหเ กิดการบริการพยาบาลท่ีมีคณุ ภาพ

ลักษณะงานทป่ี ฏบิ ตั ิ
■ ดานการปฏบิ ัตกิ าร

1. บูรณาการความรูความชํานาญทางคลินิก ผลงานวิจัย ความรูเรื่องโรคและหลักฐาน
เชิงประจักษในการดูแลรักษาผูปวยกลุมโรค เพ่ือใหการพยาบาลที่เหมาะสมกับผูปวยและครอบครัวได
อยางมีประสทิ ธิภาพ ครอบคลุมปญหาและความตอ งการทง้ั ดา นรา งกายและจติ ใจ

2. กําหนดระบบและแนวทางปฏิบัติการพยาบาลในการดูแลเฉพาะกลุมผูปวยหรือ
เฉพาะโรคตงั้ แตโรงพยาบาลจนถงึ ชมุ ชน

29

3. ศึกษา วิเคราะหสถานการณทางการพยาบาลเฉพาะกลุมผูปวยหรือเฉพาะโรคเพื่อใช
ประกอบในการวางแผนงาน ตดิ ตาม ควบคุมกํากับ ประเมนิ ผลการใหบริการพยาบาลเปนไปตามผลลพั ธที่
ตองการ

4. วางระบบการพัฒนาความสามารถของกลุมเปาหมายและครอบครัว โดยใชความรู
ทฤษฏแี ละหลกั ฐานเชิงประจกั ษรวมท้ังใหคาํ ปรึกษาแกก ลุมเปาหมายทีม่ ปี ญหาสขุ ภาพ

5. กําหนดฐานขอมูลและจัดระบบขอมูลสารสนเทศเก่ียวกับการพยาบาลผูปวยเฉพาะ
กลุมโรค

6. นิเทศ ติดตาม กํากับการปฏิบัติการพยาบาลของทีมบุคลากรพยาบาลท่ีดูแลให
ปฏบิ ตั ิการพยาบาลไดตามมาตรฐานวชิ าชพี

■ ดา นการวางแผน
1. วางแผนงาน โครงการการพัฒนาบริการพยาบาลในกลุมผูปวยเฉพาะ และกลมุ ผูปวย

ทีม่ ีปญหาซบั ซอ นใหม ีการดแู ลตอเน่อื งจากโรงพยาบาลถึงชุมชน
2. วางแผน จัดระบบ และติดตามกาํ กับการดแู ลการใหพยาบาลในกลุมผูปวยเฉพาะกลุม

โรคทมี่ ีปญหาซับซอ น
3. วางแผนจัดบุคลากรใหพรอ มในการดูแลตอ เนอื่ ง และบรหิ ารจดั การวัสดุ ครภุ ัณฑแ ละ

เวชภัณฑใ นหนว ยงาน
■ ดานการประสานงาน
1. ประสานงานและความรวมมือกับทีมสหสาขาวชิ าชพี ในการจัดระบบดูแลผปู วยเฉพาะ

และผปู ว ยทม่ี ีปญหาซบั ซอ นเพอ่ื ใหเ กดิ การดแู ลตอเนอ่ื ง
2. ประสานงานกับทีมสุขภาพในการติดตามและประเมินผลระบบการดูแลผูปวยอยาง

ตอเนื่อง
3. ประสานความรวมมือระหวางองคกรเครอื ขายในชุมชน เพื่อสนับสนุนและสงเสริมให

การดูแลในชุมชน
■ ดา นการบริการ
1. เสริมสรา งพลงั อํานาจ (empowering) ใหก บั ผปู วยในการดแู ลและปฏบิ ัติตัวทถี่ ูกตอ ง

กับโรค
2. เปนพี่เลี้ยง (mentor) ผูฝก สอน (coach) ใหกับบุคลากรทางการพยาบาลและทีมสห

สาขาวชิ าชพี ในการดแู ลผปู ว ยสาขาตางๆ ไดต ามมาตรฐาน

30

3. สอนและเปน พ่ีเล้ยี งใหแกน ักศกึ ษาทุกระดบั
4. ใหคําปรึกษา แนะนํา ความรูเร่ืองการดูแลผูปวยสาขาตางๆ แกบุคลากรทางการ
พยาบาลและทมี สหสาขาวชิ าชีพ
5. พฒั นาผลงานวจิ ัย ผลงานวชิ าการ (best practice) และนวตั กรรม (innovation) ใน
งานทีป่ ฏิบัติ









34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

แผนการสง เสรมิ ความกาวหนาในอาชีพ (Career Path)
ของพยาบาลวชิ าชพี กรมสุขภาพจติ

เสนทางการฝกอบรมขาราชการ (Training Road Map) สายงานการพยาบาลวชิ าชพี (ตําแหนง พยาบาล

วชิ าชพี )

ระดับปฏบิ ัตกิ าร

หลักสตู ร / หวั ขอ การฝก อบรม 6 เดอื น เดอื นท่ี 7 กรอบระยะเวลา ปท่ี 5 ปท ่ี 6
แรก - ปท ี่ 2 ปท่ี 3 ปท ี่ 4 (เล่อื น (เลือ่ น
ฝก อบรมเพ่ือใหปฏบิ ัติงานได ชก.) ชก.)
สงิ่ ท่ีตองไดร บั การพัฒนา ปท่ี 1
1. ความรพู ้ืนฐานในการปฏบิ ตั ิราชการ
2. การพยาบาลสขุ ภาพจติ และจิตเวช (Short
Course)
ตัวเลือกในการพัฒนา
ความรพู ้ืนฐานดานสขุ ภาพจติ และจติ เวชตาม
ประเดน็ ความเปนเลิศเฉพาะทางของ
โรงพยาบาล/สถาบัน
ฝกอบรมเพอ่ื ใหป ฏิบตั งิ านไดด ีข้ึน

ส่ิงทตี่ อ งไดร บั การพัฒนา
1. พระราชบัญญตั ิสขุ ภาพจิต
2. กฎหมายและกฎระเบยี บราชการที่เกย่ี วขอ ง
3. ทกั ษะท่ี ก.พ. กาํ หนด
4. การสรา งสัมพนั ธภาพเพอ่ื การบาํ บัดในผทู ีม่ ี
ปญหาสุขภาพจติ และจติ เวช
5. การถา ยทอดองคค วามรแู ละเทคโนโลยี
6. การบาํ บัดทางการพยาบาลจติ เวช
7. การวางแผนการดแู ลผูป ว ยจิตเวช
8. การทาํ กลมุ กิจกรรมบาํ บัด

ตัวเลือกในการพัฒนา

45

หลกั สูตร / หวั ขอ การฝก อบรม 6 เดอื น เดอื นที่ 7 กรอบระยะเวลา ปท่ี 5 ปท ่ี 6
แรก - ปท ี่ 2 ปที่ 3 ปท ี่ 4 (เลอ่ื น (เลอ่ื น
1. การพัฒนาคุณภาพ ชก.) ชก.)
2. การพยาบาลสขุ ภาพจติ และจิตเวชรนุ แรง ปท่ี 1
ยุงยาก ซบั ซอ น
3. การวางแผนการดูแลผูปวยจิตเวช ท่มี ีภาวะ
วกิ ฤต
4. การติดตอประสานงาน
5. การบริหารจดั การความรู
6. ศิลปะการสื่อสารจูงใจ
7. การคิดเชิงวเิ คราะห
8. การใหค าํ ปรึกษาเบ้อื งตน
9. การพัฒนาตามสมรรถนะที่ตองการ
10. การพฒั นาตามทกั ษะทีต่ อ งการ

ฝกอบรมเพอ่ื ความกาวหนาในอาชีพ
สิ่งทีต่ องไดรับการพฒั นา
-
ตวั เลือกในการพัฒนา
1. ภาวะผูน ํา
2. การบรหิ ารจัดการแผนงาน/โครงการ
3. การบรหิ ารระดบั ตน

46

ระดบั ชาํ นาญการ

หลกั สตู ร / หัวขอ การฝก อบรม กรอบระยะเวลา

ฝกอบรมเพอ่ื ใหปฏิบตั ิงานได ปที่ 1 ปที่ 2 ปท ี่ 3 ปท ่ี 4 ปท ่ี 5 ปท่ี 6
สงิ่ ท่ีตองไดร ับการพัฒนา (เลือ่ น (เลอ่ื น
1. การพัฒนาคุณภาพ ชพ.) ชพ.)

2. ความรูพื้นฐานดา นสขุ ภาพจิตและจติ เวชตามประเดน็
ความเปนเลศิ เฉพาะทางของโรงพยาบาล/สถาบัน
ตัวเลือกในการพัฒนา
1. การจดั ทําแผนปฏบิ ัตกิ าร
2. การใชขอมูลและหลกั ฐานเชิงประจักษ
3. การสบื คนขอมลู
ฝกอบรมเพือ่ ใหป ฏิบตั ิงานไดด ีข้ึน
ส่งิ ท่ตี อ งไดร บั การพัฒนา
1. การบริหารจัดการแผนงาน/โครงการ
2. การพยาบาลสขุ ภาพจติ และจิตเวชรนุ แรง ยุงยาก
ซับซอน
3. การสรา งสัมพันธภาพเพ่ือการบาํ บัดในผูท ี่มปี ญ หา
สขุ ภาพจติ และจติ เวชทีม่ ปี ญ หายงุ ยากซับซอน

4. เทคนิคการถายทอดองคความรแู ละเทคโนโลยี
สขุ ภาพจิต
5. การบาํ บัดทางการพยาบาลจติ เวชในผูท ี่มปี ญหา
สขุ ภาพจติ และจติ เวชทม่ี ีภาวะวิกฤติ

6. การวางแผนการดูแลผปู วยจติ เวช ท่ีมีภาวะวิกฤต
7. การใหค ําปรกึ ษา
8. การติดตอประสานงาน
9. การบริหารจดั การความรู

47

หลกั สูตร / หัวขอ การฝก อบรม ปท ่ี 1 ปท่ี 2 กรอบระยะเวลา

10. ศิลปะการสื่อสารจูงใจ ปที่ 3 ปที่ 4 ปท ่ี 5 ปท่ี 6
11. การคดิ เชิงวิเคราะห (เลือ่ น (เล่อื น
12. ภาวะผนู ํา ชพ.) ชพ.)
13. ทักษะที่ ก.พ. กําหนด

ตัวเลือกในการพฒั นา
1. การพยาบาลสุขภาพจติ และจิตเวช ตามประเดน็ ความ
เปนเลศิ เฉพาะทางของโรงพยาบาล/สถาบนั
2. การจดั การผปู วยจติ เวชทม่ี ีพฤติกรรมรุนแรง
3. การปอ งกนั และควบคุมการตดิ เชอ้ื
4. การบริหารความเส่ยี ง
5. เทคนิคการสอน/การเปน วิทยากร
6. การบําบดั รายบคุ คล, รายกลุม ในกรณรี ุนแรง ยุงยาก
ซบั ซอ น
7. การวิจยั ทางการพยาบาล
8. การพัฒนาตามสมรรถนะท่ีตองการ
9. การพฒั นาตามทกั ษะท่ีตอ งการ
ฝกอบรมเพ่อื ความกา วหนา ในอาชพี
ส่ิงที่ตอ งไดร ับการพัฒนา
-
ตวั เลือกในการพฒั นา
1. การบรหิ ารระดับตน
2. การเปน ท่ปี รึกษา
3. การบริหารความเปล่ยี นแปลง
4. การบริหารระดบั กลาง

48

ระดบั ชํานาญการพเิ ศษ

หลกั สตู ร / หัวขอ การฝกอบรม กรอบระยะเวลา

ปท ่ี 1 ปท่ี 2 ปท ่ี 3 ปที่ 4 ปท่ี 5 ปท ี่ 6
(เลื่อน (เล่ือน เปน ตน
ชช.) ชช.) ไป
(เลอ่ื น
ชช.)

ฝกอบรมเพื่อใหปฏิบตั ิงานได

ส่งิ ทต่ี อ งไดร บั การพฒั นา
1. การจัดทําแผนปฏิบตั กิ าร

2. การใชข อมลู และหลักฐานเชงิ ประจักษ

3. การสบื คนขอมลู

4.การพยาบาลสขุ ภาพจติ และจิตเวช ตามประเด็นความเปน
เลิศเฉพาะทางของโรงพยาบาล/สถาบนั

ตวั เลือกในการพฒั นา
การเขียนบทความทางวชิ าการ

ฝกอบรมเพ่อื ใหปฏบิ ตั งิ านไดดขี ้ึน

ส่ิงทีต่ องไดร ับการพฒั นา

1. เทคนคิ การสอน/การเปนวิทยากร

2. การเปนทีป่ รกึ ษา

3. การบําบัดรายบุคคล, รายกลมุ ในกรณรี นุ แรง ยุงยาก
ซับซอ น

4. การวางแผนการดูแลผปู วยจิตเวช ท่มี ีปญหารุนแรง
ยุงยาก ซบั ซอ น

5. การบริหารความเปลีย่ นแปลง

6. การวจิ ัยทางการพยาบาล

7. ทักษะที่ ก.พ. กําหนด
ตัวเลือกในการพัฒนา
1. การวิจยั พัฒนานวัตกรรม / เทคโนโลยี

2. ระบาดวิทยา

3. ความรดู านจรยิ ธรรมการวิจัยในมนุษย
4. การบรหิ ารการเงนิ ภาครัฐ

หลักสูตร / หวั ขอ การฝกอบรม 49

5. การพัฒนาตามสมรรถนะทต่ี อ งการ กรอบระยะเวลา
6. การพัฒนาตามทกั ษะทตี่ อ งการ ปที่ 1 ปท่ี 2 ปท ่ี 3 ปที่ 4 ปท่ี 5 ปที่ 6
ฝกอบรมเพอ่ื ความกาวหนา ในอาชพี
ส่งิ ทต่ี อ งไดรบั การพฒั นา (เลื่อน (เล่อื น เปนตน
- ชช.) ชช.) ไป
ตัวเลือกในการพัฒนา
1. การบริหารเชงิ กลยุทธ (เล่ือน
2.การบรหิ ารระดับกลาง ชช.)
3. การบรหิ ารระดับสูง

ระดับเชีย่ วชาญ

กรอบระยะเวลา

หลกั สูตร / หวั ขอ การฝกอบรม ปท ี่ 1 ปท ี่ 2 ปท่ี 3 ปท ่ี 4 ปท่ี 5 ปท่ี 6
(เล่อื น (เลอ่ื น เปน ตนไป

ชช.) ชช.) (เลอ่ื น ชช.)

ฝกอบรมเพอ่ื ใหปฏิบตั ิงานได

สงิ่ ที่ตอ งไดรับการพัฒนา

1. การบริหารเชงิ กลยทุ ธ

2. การเขียนบทความทางวิชาการ

3. การวิจยั พัฒนา นวตั กรรม / เทคโนโลยี

ตัวเลือกในการพัฒนา

1. การวางแผนเพอ่ื การบรหิ ารจดั การอยางมีประสทิ ธภิ าพ

2. การบรหิ าร/จดั การเกยี่ วกบั บุคคล

3. การบรหิ ารจดั การผลการปฏิบตั ิงาน (Performance

management)

4. ระบาดวทิ ยา

5. ระบบบริหารการเงินการคลงั ภาครฐั