บัญชีซื้อขายสินค้า-07

หน#วยท่ี 7

การบนั ทกึ รายการปรบั ปรุง
การแกไ. ขขอ. ผดิ พลาด
และการบนั ทึกรายการโอนกลบั

หนว# ยท่ี 7

การบันทกึ รายการปรบั ปรุง การแกไ/ ขข/อผดิ พลาดและการบันทึกรายการโอนกลับ

แนวคิด

เมื่อถึงวันสิ้นงวดบัญชี กิจการจะต;องบันทึกรายการปรับปรุงและแก;ไขข;อผิดพลาด (ถ;ามี) ที่เกิดขึ้นในระหวJางรอบ
ระยะเวลาบัญชี เพื่อให;เปKนไปตามเกณฑNคงค;างและเพื่อให;ยอดคงเหลือในบัญชีแยกประเภททั่วไปแสดงยอดคงเหลือ
ที่ถูกต;อง ตรงกับความเปKนจริง อันมีผลตJอการแสดงผลการดำเนินงานในงบกำไรขาดทุนและการแสดงฐานะการเงินในงบ
แสดงฐานะการเงินของกิจการ หลังจากบันทึกรายการปรับปรุงแล;ว กิจการควรบันทึกรายการโอนกลับรายการ เพื่อให;การ
บันทึกรายการในงวดบัญชถี ัดไปสะดวกและลดขอ; ผิดพลาด

สาระการเรยี นรู0

1. ความหมายและความสำคญั ของรายการปรับปรุง 5. งบทดลองหลงั รายการปรับปรงุ
2. ประเภทของรายการปรับปรงุ 6. การบนั ทึกรายการโอนกลับรายการ
3. วธิ กี ารบนั ทึกรายการปรับปรงุ 7. ศพั ทบN ัญชี
4. ขอ; ผดิ พลาดและการแก;ไขข;อผดิ พลาด

หน#วยท่ี 7

การบันทึกรายการปรบั ปรุง การแก/ไขขอ/ ผิดพลาดและการบนั ทึกรายการโอนกลบั

ผลการเรยี นรทู0 ค่ี าดหวงั

1. บอกความหมายและความสำคัญของรายการปรบั ปรุงได;
2. บอกประเภทของรายการปรับปรงุ ได;
3. อธิบายและบนั ทกึ รายการปรบั ปรงุ ในสมดุ รายวันทัว่ ไปได;
4. อธิบายขอ; ผดิ พลาดและบนั ทึกรายการแก;ไขขอ; ผิดพลาดในสมดุ รายวนั ท่ัวไปได;
5. ทำงบทดลองหลงั รายการปรบั ปรงุ ได;
6. อธบิ ายและบันทกึ รายการโอนกลบั รายการในสมุดรายวนั ท่วั ไปได;
7. บอกศัพทบN ัญชไี ด;
8. มกี จิ นิสัย มรี ะเบยี บ ละเอยี ด รอบคอบ ซ่ือสัตยN มวี ินยั ตรงตอJ เวลา และมีเจตคตทิ ่ดี ีตอJ วิชาชพี บญั ชี

ความหมายและความสำคัญของรายการปรบั ปรงุ

รายการปรับปรุง (Adjusting Entries) หมายถึง รายการที่กิจการจะต0องบันทึก
ในวันสิ้นงวด บัญชี เพื่อแก0ไข ปรับปรุงรายได0และคXาใช0จXายตXาง ๆ ที่เกิดขึ้นในระหวXางงวด
บัญชีทั้งที่ได0รับ-จXายเงินแล0ว หรือยังไมXได0รับ-จXายเงินเพื่อให0ยอดคงเหลือในบัญชีที่เกี่ยวข0อง
แสดงยอดที่ถูกต0องตรงกับความเป[นจริง และเป[นไปตามเกณฑ^คงค0างในแมXบทการบัญชี
ของสภาวิชาชีพบัญชี เชXน คXาใช0จXายจXายลXวงหน0า คXาใช0จXายค0างจXาย รายได0รับลXวงหน0า
รายได0คา0 งรับ เป[นตน0

ความสำคัญของรายการปรับปรุงคือ ยอดคงเหลือในบัญชีแยกประเภททั่วไป
หลังรายการปรับปรุงจะเป[นยอดที่ถูกต0องตรงกับความเป[นจริง มีผลโดยตรงตXอการแสดงผล
การดำเนินงานในงบกำไร ขาดทุน และการแสดงฐานะการเงินในงบแสดงฐานะการเงิน
ของกจิ การ

ประเภทของรายการปรบั ปรงุ

ประเภทของรายการปรับปรุง (Types of adjusting entries) แบXงออกเป[น
ประเภทใหญX ๆ ได0 3 ประเภท คือ

Œ รายการคงค0าง (Accruals) หมายถึง รายการที่กิจการให0บริการหรือให0
ผลประโยชน^ไป แล0ว แตXยังมิได0รับเงิน และยังมิได0บันทึกรายการ เชXน คXานายหน0าค0างรับ
และรายการที่กิจการใช0บริการ หรือได0รับผลประโยชน^ไปแล0ว แตXยังมิได0จXายเงิน และยังมิได0
บันทกึ รายการ เชXน ดอกเบย้ี คา0 งจาX ย รายการประเภทนี้ได0แกX

1.1 รายไดค0 า0 งรับ (Accrued Income)
1.2 คXาใชจ0 าX ยค0างจาX ย (Accrued Expenses)

ประเภทของรายการปรบั ปรงุ

ประเภทของรายการปรับปรุง (Types of adjusting entries) แบXงออกเป[น
ประเภทใหญX ๆ ได0 3 ประเภท คือ

 รายการรับ-จาX ยลวX งหนา0 (Prepayments) หมายถึงรายการที่กิจการได0รับเงิน
มาแล0วลXวงหน0า แตXยังให0บริการแกXผู0จXายเงินไมXครบ เชXน คXาเชXารับลXวงหน0า หรือรายการ
ที่กิจการจXายเงินลXวงหน0า แตXยังได0รับบริการยังไมXครบ เชXน คXาโฆษณาจXายลXวงหน0า
รายการประเภทนไ้ี ดแ0 กX

2.1 รายได0รับลวX งหนา0 (Unearned Revenue/ Deferred Income)
2.2 คาX ใช0จาX ยจXายลXวงหน0า (Prepaid Expenses)
2.3 วัสดุส้นิ เปลอื ง (Supplies)

ประเภทของรายการปรบั ปรุง

ประเภทของรายการปรับปรุง (Types of adjusting entries) แบXงออกเป[น
ประเภทใหญX ๆ ได0 3 ประเภท คอื

Ž รายการที่ไมXเกี่ยวกับเงินสด (Non-Cash) หมายถึงรายการที่ไมXเกี่ยวข0องกับ
เงินสด แตXกิจการต0องบันทึกรายการปรับปรุงเพื่อให0ยอดคงเหลือในบัญชีแยกประเภททั่วไป
ของรายการที่เกี่ยวข0อง แสดงยอดตรงกับความเป[นจริงและเป[นไปตามหลักความระมัดระวัง
ในแมบX ทการบญั ชี รายการประเภทน้ี ไดแ0 กX

3.1 คXาเส่ือมราคา (Depreciation Expense)
3.2 หนี้สงสัยจะสูญและคXาเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ (Doubtful and Allowance for
Doubtful Debts)

วธิ ีบันทกึ รายการปรบั ปรงุ

ตวั อย&าง รายได0คา0 งรบั (Accrued Income/Accrued Revenue)

วิธีบันทึกรายการปรับปรุง

ตัวอย&างที่ 1 เมื่อวันที่ 31 ธันวาคม 25X1 ซึ่งเป[นวันที่กิจการป„ดบัญชี พบวXาเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม
25X1 กิจการได0ตกลงให0 นางสาวมXานฟ†า เชXาหน0าร0านเพื่อตั้งแผงขายลูกชิ้นป„‡ง
คิดคXาเชXาในอัตราเดือนละ 750 บาท ณ วันสิ้นงวดบัญชีกิจการยังไมXเคยได0รับ
คXาเชXาจากนางสาวมาX นฟา†

ให0ทำ 1. บันทึกรายการปรบั ปรงุ ในสมดุ รายวนั ทวั่ ไป
2. ผXานรายการไปบญั ชแี ยกประเภททั่วไป

วธิ ีบันทึกรายการปรบั ปรุง

1. บนั ทกึ รายการปรับปรุงในสมดุ รายวนั ท่วั ไป
2. ผาX นรายการไปบัญชแี ยกประเภททว่ั ไป

วธิ บี ันทึกรายการปรับปรุง

คา& ใชจ0 &ายค0างจ&าย (Accrued Expenses)
คXาใช0จXายค0างจXาย คือ คXาใช0จXายที่เกิดขึ้นแล0วและได0รับประโยชน^แล0วในงวดบัญชี
ปŠจจุบัน แตXยังไมXได0จXายเงินและยังไมXได0บันทึกบัญชี เชXน คXาโฆษณา คXาน้ำคXาไฟฟ†า
คXาขนสXงสินค0า คXาใช0จXายเหลXานี้ กิจการจะจXายในงวดบัญชีถัดไป ดังนั้น ณ วันสิ้นงวดบัญชี
จึงถือวXาคXาใช0จXายที่เกิดขึ้นนี้เป[นคXาใช0จXายของงวดบัญชีปŠจจุบัน และในขณะเดียวกันกิจการ
กม็ ีหนส้ี ินหมนุ เวียนเกิดขนึ้ ด0วย การบนั ทกึ รายการ ปรับปรุงจงึ บนั ทกึ บัญชคี Xกู นั ดังน้ี

วธิ บี นั ทึกรายการปรับปรงุ

ตวั อยา& ง คาX ใชจ0 Xายคา0 งจาX ย (Accrued Expenses)

วธิ ีบนั ทึกรายการปรับปรงุ

ตัวอย&างที่ 2 เมื่อวันที่ 31 ธันวาคม 25X1 ซึ่งเป[นวันที่กิจการป„ดบัญชี พบวXาเมื่อวันท่ี
1 พฤศจิกายน 25X1 กิจการได0ตกลงเชXาเครื่องถXายเอกสารจากบริษัท
นิโก0 จำกัด ในอตั ราเดอื นละ 1,200 บาท แตXกิจการยงั ไมเX คยจาX ยคาX เชาX ให0ผ0ูเชาX

ให0ทำ 1. บนั ทกึ รายการปรบั ปรงุ ในสมดุ รายวนั ทัว่ ไป
2. ผาX นรายการไปบญั ชีแยกประเภทท่ัวไป

วธิ ีบันทึกรายการปรบั ปรุง

1. บนั ทกึ รายการปรับปรุงในสมดุ รายวนั ท่วั ไป
2. ผาX นรายการไปบัญชแี ยกประเภททว่ั ไป

วิธีบนั ทกึ รายการปรบั ปรุง

รายไดร0 บั ล&วงหน0า (Unearned Revenue/ Deferred Income)
รายได0รับลXวงหน0า คือ รายได0ที่กิจการได0รับเงินมาลXวงหน0า แตXบริการ
หรือประโยชน^ที่ให0แกXลูกค0าหรือผู0จXายเงินยังไมXหมดหรือยังไมXครบ สXวนใหญXจะเป[นรายการ
ที่คาบเกี่ยวระหวXางงวดบัญชี ดังนั้น เมื่อถึงวันสิ้นงวดบัญชีกิจการจะต0องพิจารณารายการ
รับลXวงหน0าในงวดบัญชีปŠจจุบันวXามีรายได0เกิดขึ้น แล0วเป[นจำนวนเทXาใดและเป[นรายได0
ที่ยังไมXเกิดขึ้นหรือรับลXวงหน0าเป[นจำนวนเทXาใด และต0องบันทึกรายการปรับปรุง
ซึ่งขึ้นอยูXกับตอนที่รับเงินเพราะสามารถบันทึกได0 2 ลักษณะ คือ บันทึกเป[นรายได0และบันทึก
เปน[ หนีส้ นิ การบันทกึ รายการปรับปรงุ จงึ บันทกึ บัญชคี กXู นั ดงั นี้

วิธบี ันทกึ รายการปรบั ปรุง

กรณบี นั ทึกเปนX รายได0

วธิ บี ันทึกรายการปรบั ปรงุ

ตัวอย&างที่ 3 เมื่อวันที่ 20 สิงหาคม 25X1 กิจการจำหนXายสินค0าแหXงหนึ่งรับคXาโฆษณาจำนวน
12,000 บาท เป[นคXาโฆษณาทางเว็บไซต^ ซึ่งกิจการเป„ดขึ้นเพื่อจำหนXายสินค0า
กำหนดเวลาโฆษณา 6 เดือน สัญญาเริ่มตั้งแตXเดือนกันยายน 25X1 กิจการบันทึก
รายการนีไ้ ว0ในบัญชีรายได0โฆษณา

ใหท0 ำ 1. บันทึกรายการปรบั ปรุงในสมุดรายวนั ท่วั ไป
2. ผXานรายการไปบัญชแี ยกประเภททั่วไป

วธิ ีบันทึกรายการปรบั ปรุง

1. บนั ทกึ รายการปรับปรุงในสมดุ รายวนั ท่วั ไป
2. ผาX นรายการไปบัญชแี ยกประเภททว่ั ไป

วิธีบนั ทึกรายการปรับปรุง

กรณบี นั ทึกเปนX หน้สี นิ -รายได0รับล&วงหนา0

วธิ ีบันทึกรายการปรบั ปรงุ

ตัวอย&างที่ 4 เมื่อวันที่ 1 พฤศจิกายน 25X1 ร0าน ส.การพาณิชย^ แบXงที่จอดรถบางสXวนให0เชXา
โดยรับคXาเชXาจากร0านอาหารอรXอยเหาะ เป[นเงิน 4,000 บาท เป[นคXาเชXาที่จอดรถ
สำหรับระยะเวลา 3 เดือน เริ่มตั้งแตXเดือนพฤศจิกายน 25X1 นำเงินฝากธนาคาร
ทัง้ หมด กจิ การบนั ทึกรายการนไ้ี วใ0 นบญั ชเี ช&ารบั ล&วงหน0า

ใหท0 ำ 1. บันทกึ รายการปรบั ปรุงในสมดุ รายวนั ทั่วไป
2. ผXานรายการไปบัญชแี ยกประเภทท่ัวไป

วธิ ีบันทึกรายการปรบั ปรุง

1. บนั ทกึ รายการปรับปรุงในสมดุ รายวนั ท่วั ไป
2. ผาX นรายการไปบัญชแี ยกประเภททว่ั ไป

วิธบี ันทกึ รายการปรับปรงุ

ค&าใช0จ&ายจ&ายล&วงหน0า (Prepaid Expenses)
คXาใช0จXายจXายลXวงหน0า คือ คXาใช0จXายที่กิจการจXายลXวงหน0า แตXได0รับบริการ
หรือประโยชน^ยังไมXหมดหรือยังไมXครบ สXวนใหญXจะเป[นรายการที่คาบเกี่ยวระหวXางงวดบัญชี
ดังนั้น เมื่อถึงวันสิ้นงวดบัญชี กิจการจะต0องพิจารณารายการจXายลXวงหน0าวXาในงวดบัญชี
มีคXาใช0จXายเกิดขึ้นแล0วเป[นจำนวนเทXาใด และต0องบันทึกรายการปรับปรุง วิธีการบันทึก
ขึ้นอยูXกับตอนที่จXายเงินเพราะสามารถบันทึกได0 2 ลักษณะ คือ บันทึกเป[นคXาใช0จXาย
และบนั ทกึ เปน[ สินทรัพย^ การบนั ทกึ รายการปรับปรงุ จงึ บันทึกบญั ชีคูXกัน ดังน้ี

วธิ ีบนั ทกึ รายการปรบั ปรุง

กรณีบนั ทกึ เปXนคา& ใชจ0 า& ย

วิธีบันทึกรายการปรบั ปรงุ

ตัวอย&างที่ 5 เมื่อวันที่ 1 สิงหาคม 25X1 ร0านกิจเจริญโภคภัณฑ^ จXายคXาโฆษณาทางวิทยุชุมชน
จำนวน 5,400 บาท เป[นคXาโฆษณาสำหรับระยะเวลา 6 เดือน กิจการบันทึก
รายการนีไ้ วใ0 นบัญชคี &าโฆษณา

ให0ทำ 1. บนั ทึกรายการปรบั ปรงุ ในสมดุ รายวันทั่วไป
2. ผXานรายการไปบญั ชีแยกประเภทท่วั ไป

วธิ บี ันทกึ รายการปรับปรงุ

วิธีบันทึกรายการปรับปรุง

กรณบี นั ทึกเปนX สนิ ทรพั ยg-คา& ใชจ0 &ายจา& ยลว& งหนา0

วิธบี ันทึกรายการปรบั ปรุง

ตัวอย&างที่ 6 เมื่อวันที่ 31 มีนาคม 25X1 ศูนย^แวXนตาคุณภาพ จXายคXาเชXาร0านจำนวน
24,000 บาท เป[นคXาเชXาร0านสำหรับระยะเวลา 1 ป’ กิจการบันทึกรายการนี้ไว0ใน
บญั ชคี า& เช&าจ&ายล&วงหน0า

ใหท0 ำ 1. บนั ทึกรายการปรบั ปรงุ ในสมดุ รายวนั ทัว่ ไป
2. ผXานรายการไปบัญชแี ยกประเภทท่วั ไป

วธิ บี ันทกึ รายการปรับปรงุ

วิธีบนั ทกึ รายการปรับปรงุ

วสั ดุสิน้ เปลอื ง (Supplier)
วัสดุสิ้นเปลือง เป[นสินทรัพย^หมุนเวียนชนิดหนึ่งซึ่งมีลักษณะเป[นของสิ้นเปลืองใช0
แล0วหมดไป และมีมูลคXาตXอหนXวยไมXสูงมาก วัสดุสิ้นเปลืองมีหลายประเภทแล0วแตXลักษณะ
การใชง0 าน เชนX
วัสดุสำนักงาน ได0แกX ปากกา ยางลบ น้ำยาลบคำผิด คลิปเสียบกระดาษ
แฟม† เอกสาร กระดาษ ถาX ยเอกสาร ฯลฯ
วัสดคุ อมพวิ เตอร^ ได0แกX แผนX ดวี ีดี กระดาษตอX เนอื่ ง กระดาษพมิ พ^ ฯลฯ
วสั ดกุ ารศึกษา ได0แกX ปากกาไวท^บอร^ด กระดาษเขยี นตอบ กระดาษคำตอบ ฯลฯ
วสั ดกุ ีฬา ไดแ0 กX ลูกขนไกX ลกู ปง„ ปอง ลกู เทนนิส ลกู กอล^ฟ ลกู บอล ฯลฯ

วธิ ีบันทึกรายการปรับปรุง

การซื้อวัสดุส้นิ เปลืองมาใช0งาน สวX นใหญจX ะซือ้ ในปริมาณมาก เพราะไดร0 าคาถูก
กวXาแลละมวี สั ดสุ ้ินเปลืองใช0ไมXขาดมือ การเบกิ จาX ยจะมกี าควบคุมโดยใชห0 ลักฐานการเบกิ จาX ย
ณ วันสนิ้ งวดบัญชจี ะมีการตรวจนับวสั ดสุ ้ินเปลืองคงเหลอื เพ่ือจะไดท0 ราบจำนวนวัสดุ
สนิ้ เปลอื งใช0ไป (Supplies Used)

มวี ิธีการคำนวณ ดังนี้

วสั ดุส้นิ เปลอื งคงเหลือต0นงวด XX บาท
บวก ซอ้ื ระหวXางงวด XX บาท
วัสดสุ ิน้ เปลืองมีไวใ0 ช0ท้งั ส้นิ XX บาท
หกั วัสดสุ ้นิ เปลืองคงเหลอื ปลายงวด XX บาท
วสั ดสุ ิ้นเปลืองใช0ไป XX บาท

วธิ ีบนั ทกึ รายการปรบั ปรุง

วัสดุสิน้ เปลืองสวX นท่ใี ช0หมดไป ถอื เปน[ คาX ใช0จาX ยประจำสำหรบั งวดบัญชี สวX นท่ี
เหลอื อยูถX ือเปน[ สินทรัพย^หมุนเวียนที่จะยกไปงวดบญั ชถี ดั ไป การบนั ทึกรายการปรับปรุงจงึ
บันทึกรายการคXกู ันดังน้ี

วิธีบนั ทึกรายการปรบั ปรุง

ตัวอย&างที่ 7 เมื่อวันที่ 1 มกราคม 25X1 ร0านเฟอร^บี้พาณิชย^ มีวัสดุสิ้นเปลืองยกมาราคา
2,700 บาท เมื่อวันที่ 15 สิงหาคม 25X1 ซื้อเพิ่มเติมอีก 3,300 บาท
เป[นเงินเชื่อ ในวันที่ 31 ธันวาคม 25X1 ซึ่งเป[นวันสิ้นงวดบัญชี กิจการ
ไดท0 ำการตรวจนับและคำนวณตน0 ทนุ ได0 1,800 บาท

ใหท0 ำ 1. บนั ทกึ รายการปรบั ปรงุ ในสมดุ รายวนั ทัว่ ไป
2. ผาX นรายการไปบัญชีแยกประเภททัว่ ไป

วธิ บี ันทกึ รายการปรับปรงุ

วิธีบันทึกรายการปรบั ปรุง

ค"าเส่อื มราคา (Depreciation)
ตามมาตรฐานการบัญชีฉบับที่ 16 (ปรับปรุง 2561) เรื่อง ที่ดิน อาคาร และอุปกรณD ของ
สภาวชิ าชีพบญั ชี ไดKใหคK ำนิยามและขอK พงึ ปฏิบตั ิเกีย่ วกบั คาR เสื่อมราคาไวดK งั นี้
ค"าเสื่อมราคา หมายถึง การปUนสRวนจำนวนที่คิดคRาเสื่อมราคาของสินทรัพยD
อยาR งมรี ะบบตลอด อายุการใชKประโยชนDของสนิ ทรพั ยนD ้ัน
อายุการใชป= ระโยชนB หมายถึง กรณีใดกรณีหนง่ึ ตRอไปน้ี

1. ระยะเวลาท่ีกิจการคาดวRาจะมีสนิ ทรัพยไD วใK ชKหรือ
2. จำนวนผลผลิตหรือจำนวนหนRวยในลักษณะอื่นที่คลKายคลึงกันซึ่งกิจการ
คาดวRาจะไดรK ับจากสนิ ทรพั ยD
จำนวนที่คิดค"าเสื่อมราคา หมายถึง ราคาทุนของสินทรัพยDหรือมูลคRาอื่นที่ใชKแทน
ราคาทุน หักดKวยมูลคาR คงเหลอื ของสินทรัพยD
มูลค"าคงเหลือ หมายถึง จำนวนเงินโดยประมาณที่กิจการคาดวRาจะไดKรับในปUจจุบัน
จากการจำหนRายสินทรัพยDหลังจากหักตKนทุนที่คาดวRาจะเกิดขึ้นจากการจำหนRายสินทรัพยDนั้น
หากสินทรัพยนD ้ันมอี ายุและสภาพทค่ี าดวRาจะเป]น ณ วนั สน้ิ สดุ อายกุ ารใชKประโยชนD

วธิ ีบนั ทึกรายการปรบั ปรงุ

ท่ดี ิน อาคารและอปุ กรณg หมายถึง สนิ ทรพั ยท^ ่ีมตี วั ตนซงึ่ เข0าเง่อื นไขทกุ ขอ0 ตXอไปน้ี
1. มีไว0เพื่อใช0ประโยชน^ในการผลิต ในการจำหนXายสินค0าหรือให0บริการ
เพื่อใหเ0 ชXา หรอื เพื่อใช0ในการบริหารงาน และ
2. คาดวาX จะใชป0 ระโยชนม^ ากกวาX หนึ่งรอบระยะเวลา
ประเภทของที่ดิน อาคารและอุปกรณg หมายถึง กลุXมของสินทรัพย^ที่มีลักษณะและ
ประโยชน^ การใช0งานที่คล0ายคลึงกันตXอการดำเนินงานของกิจการ ตัวอยXางการแบXงประเภทของ
ทด่ี ินอาคารและอปุ กรณ^ ไดแ0 กX
1. ที่ดนิ 2. ท่ีดินและอาคาร
3. เคร่ืองจกั ร 4. เรือ
5. เครอื่ งบิน 6. ยานพาหนะ
7. เครื่องตกแตงX และติดตงั้ 8. อุปกรณ^สานักงาน และ
9. พืชเพอ่ื การใหผ0 ลิตผล

วิธีบนั ทกึ รายการปรับปรุง

วิธีการคิดค"าเสอ่ื มราคา
กิจการตKองเลือกใชKวิธีการคิดคRาเสื่อมราคาที่สะทKอนรูปแบบของประโยชนDเชิงเศรษฐกิจ

ในอนาคตท่กี จิ การคาดวาR จะไดKรับจากสนิ ทรัพยD
การเลือกวิธีการคิดคRาเสื่อมราคาและการประมาณอายุการใชKประโยชนDของสินทรัพยD

เป]นเรือ่ งท่ตี อK งใชดK ลุ ยพนิ จิ
กิจการสามารถใชKวิธีการคิดคRาเสื่อมราคาซึ่งมีหลายวิธีปUนสRวนจำนวนที่คิดคRาเสื่อมราคา

ของสินทรัพยอD ยาR งมรี ะบบตลอดอายุการใชปK ระโยชนขD องสินทรพั ยวD ธิ กี ารคิดคRาเสื่อมราคามหี ลายวิธี เชนR
1. วิธีเส=นตรง (Straight line Method) วิธีเสKนตรงมีผลทำใหKคRาเสื่อมราคามีจำนวนคงท่ี

ตลอดอายุการใหKประโยชนขD องสินทรัพยหD ากมูลคาR คงเหลอื ของสนิ ทรพั ยนD ัน้ ไมRเปลยี่ นแปลง
2. วิธียอดคงเหลือลดลง (Diminishing balance Method) วิธียอดคงเหลือลดลงมีผล

ทำใหคK Rาเส่อื มราคาลดลงตลอดอายุการใหKประโยชนขD องสนิ ทรพั ยD
3. วิธีจำนวนผลผลิต (Unit output Method) วิธีจำนวนผลผลิตมีผลทำใหK

คRาเสอื่ มราคาขึ้นอยRูกับประโยชนDหรอื ผลผลติ ท่คี าดวRาจะไดKรบั จากสนิ ทรพั ยD

วธิ ีบันทึกรายการปรบั ปรงุ

กิจการตKองเลือกใชKวิธีคิดคRาเสื่อมราคาที่สะทKอนรูปแบบของประโยชนDเชิงเศรษฐกิจที่คาดวRา
จะไดKรับในอนาคตของสินทรัพยDอยRางแทKจริงและตKองใชKอยRางสม่ำเสมอในทุกรอบระยะเวลาบัญชี
เวKนแตR รูปแบบของประโยชนDเชงิ เศรษฐกิจทีค่ าดวาR จะไดรK ับในอนาคตจากสินทรพั ยนD นั้ เปลีย่ นไป

การเป`ดเผยขอ= มูล
การเลือกวิธีการคิดคRาเสื่อมราคาและการประมาณอายุการใหKประโยชนDของสินทรัพยD

เป]นเรื่องที่ตKองใชKดุลยพินิจ ดังนั้น การเป`ดเผยวิธีการที่ใชKและอายุการใหKประโยชนDโดยประมาณ
หรืออัตราคRาเสื่อมราคาจะใหKขKอมูลแกRผูKใชKงบการเงินเพื่อใชKทบทวนนโยบายการบัญชีที่ฝbายบริหารเลือกใชK
และทำใหKสามารถเปรียบเทียบขKอมูลกับของกิจการอื่นไดK และดKวยเหตุผลที่คลKายคลึงกันกิจการตKอง
เปด` เผยขอK มูล ตอR ไปนี้

1. คRาเสื่อมราคา ทั้งนี้ ไมRวRาคRาเสื่อมราคานั้นจะรับรูKในกำไรหรือขาดทุนหรือรับรูK
เป]นสRวนหนึ่งของตนK ทนุ ของสินทรพั ยDอนื่ ในระหวาR งงวดและ

2. คาR เส่ือมราคาสะสม ณ วันส้ินงวด
จากมาตรฐานการบัญชี สรุปไดKวRาวิธีการคิดคRาเสื่อมราคามีหลายวิธี เชRน วิธีเสKนตรง วิธียอด
คงเหลอื ลดลง และวิธจี ำนวนผลผลิต ในท่ีนจ้ี ะใชวK ธิ ีท่ีกิจการสวR นใหญนR ิยมใชKคอื วธิ ีเสนK ตรง

วธิ ีบนั ทึกรายการปรบั ปรงุ

จากมาตรฐานการบัญชี สรุปได0วXาวิธีการคิดคXาเสื่อมราคามีหลายวิธี เชXน วิธีเส0นตรง
วิธียอด คงเหลือลดลง และวิธีจำนวนผลผลิต ในที่นี้จะใช0วิธีที่กิจการสXวนใหญXนิยมใช0คือวิธี
เสน0 ตรง

การคำนวณคXาเสื่อมราคาตXอป’ = ราคาทุนของสินทรัพย^หรือมูลคXาอื่นที่ใช0แทนราคา
ทุนหักดว0 ย

มลู คาX คงเหลอื ของสินทรัพยห^ ารดว0 ยอายกุ ารใหป0 ระโยชนห^ รอื
คาX เสอ่ื มราคาตXอป’ = ราคาทนุ ของสินทรพั ย^-มลู คXาคงเหลือ

อายกุ ารใช0ประโยชน^
การบันทึกรายการปรับปรุงในสมุดรายวันทั่วไป จะบันทึกรายการคXาเสื่อมราคาใน
บัญชีคXาเสื่อม ราคา ซึ่งถือเป[นคXาใช0จXายประจำงวดบัญชีของกิจการที่ไมXได0เป[นตัวเงิน แสดงในงบ
กำไรขาดทุนคูXกับบัญชีคXาเสื่อมราคาสะสมถือเป[นสินทรัพย^ แตXเป[นบัญชีปรับมูลคXาของที่ดิน
อาคาร และอุปกรณ^น้นั ๆ จงึ แสดงในงบแสดงฐานะการเงินโดยแสดงเป[นรายการหกั

วธิ บี ันทกึ รายการปรับปรงุ

วธิ ีบนั ทึกรายการปรบั ปรงุ

ตัวอย&างที่ 8 เมื่อวันที่ 1 มกราคม 25X1 ร0านสารพัดสินค0า ซื้อเครื่องบิน 1 ลำราคา 10,000,000 บาท
เพื่อใช0สำหรับสXงสินค0าให0ลูกค0าที่ประสบอุทกภัย คาดวXาอายุการให0ประโยชน^
ของเครื่องบินลำนี้เทXากับ 5 ป’ หลังจากนั้นจะขายได0ประมาณ 2,000,000 บาท กิจการ
ปด„ บัญชีวนั ที่ 31 ธันวาคม 25X1

ให0ทำ 1. บันทึกรายการปรับปรุงในสมดุ รายวนั ทว่ั ไป
2. ผาX นรายการไปบัญชแี ยกประเภทท่ัวไป

วธิ บี ันทกึ รายการปรับปรงุ

วิธีบนั ทึกรายการปรับปรุง

ตัวอย"างที่ 9 เมื่อวันที่ 18 ตุลาคม 25X1 รKานเสื้อผKามือสอง ซื้อเครื่องปรับอากาศ 1 เครื่องราคา 19,900 บาท
โดยวิธีผRอนชำระ 10 งวด ไมRมีดอกเบี้ย ตRอมาเมื่อวันที่ 19 ตุลาคม 25X1 ไดKวRาจKางชRางมาติดตั้ง
โดยคิดคRาติดตั้งเป]นเงิน 1,100 บาท เริ่มใชKงานวันแรกวันที่ 20 ตุลาคม 25X1 เครื่องปรับอากาศ
เครื่องนี้ คาดวRาจะมีอายุการใหKประโยชนD 5 ปh หลังจากนั้นจะขายไดKประมาณ 2,000 บาท กิจการ
ป`ดบญั ชีวนั ท่ี 31 ธันวาคม 25X1

ให=ทำ คำนวณคRาเสอ่ื มราคา

วิธีบนั ทกึ รายการปรบั ปรงุ

หนส้ี งสยั จะสูญและคา& เผื่อหนส้ี งสยั จะสูญ
(Doubtful and Allowance for Doubtful Debts)

ตามมาตรฐานการบัญชีฉบับที่ 101 เรื่องหนี้สงสัยจะสูญและหนี้สูญของสภาวิชาชีพ
บัญชีได0ใหค0 ำนยิ ามและขอ0 พึงปฏบิ ัตเิ กย่ี วกบั หนีส้ งสยั จะสญู และหน้สี ญู ไว0ดังนี้

ลูกหนี้การค0า (Trade Receivable) หมายถึง ลูกหนี้ที่เกิดจากการดำเนินการค0า
ตามปกติของธุรกิจ และจะมีชื่อบัญชีแตกตXางกันได0ตามประเภทของธุรกิจ เชXน ธุรกิจธนาคาร
พาณิชย^ หมายถึง บัญชีระหวXางธนาคารที่มีดอกเบี้ย เงินให0สินเชื่อและดอกเบี้ยค0างรับ กิจการ
ประกนั ภัย หมายถงึ บัญชีเบี้ยประกนั ภยั ค0างรบั เงินคา0 งรับเกยี่ วกับการประกันตXอ และเงินใหก0 0ยู มื

ลูกหนี้อื่น (Other Receivable) หมายถึง ลูกหนี้ที่ไมXได0เกิดจากการดำเนินการค0า
ตามปกติ ของธุรกิจ เชนX

- ลกู หนีแ้ ละเงนิ ใหก0 ู0ยมื แกกX รรมการและลูกจา0 ง
- เงินให0กย0ู ืมแกบX ริษทั ในเครอื และบริษทั รXวม
- รายได0อ่ืนคา0 งรบั

วิธบี นั ทึกรายการปรบั ปรงุ

หนี้สูญ (Bad Debt) หมายถึง ลูกหนี้ที่ได0ติดตามทวงถามจนถึงที่สุดแล0ว แตXไมXได0รับ
ชำระหนแ้ี ละไดต0 ดั จำหนาX ยออกจากบญั ชี

หนี้สงสัยจะสูญ (Doubtful Accounts) หมายถึง ลูกหนี้ที่คาดวXาจะเรียกเก็บไมXได0
และถือเป[นคXาใชจ0 Xายของรอบระยะเวลาบญั ชนี ้ัน

ค&าเผื่อหนี้สูญหรือค&าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ (Allowance for Doubtful Accounts)
หมายถึง จำนวนที่กันไว0สำหรับลูกหนี้ที่คาดวXาจะเรียกเก็บไมXได0 และถือเป[นบัญชีปรับมูลคXา
(Valuation Account) ที่ตั้งขึ้นเพื่อแสดงเป[นรายการหักจากบัญชีลูกหนี้ในงบการเงินเพื่อให0
คงเหลือเปน[ มูลคXาสทุ ธขิ องลกู หน้ีทคี่ าดหมายวาX จะเก็บได0

วิธบี นั ทึกรายการปรับปรงุ
การบันทกึ ลกู หนที้ ีเ่ ก็บเงินไมไX ด0 มีวิธปี ฏิบตั ิ 2 วิธีคอื
1. วิธีตัดจำหน&ายโดยตรง (Direct Write – Off Method) วิธีนี้ไมXบันทึกรายการ
จนกวXาใน รอบระยะเวลาบัญชีที่มีลูกหนี้สูญจริง จึงบันทึกเป[นผลเสียหายในรอบระยะเวลาบัญชีนั้น
โดยบนั ทึกบญั ชดี ังนี้
เดบติ หน้สี ญู (เปน[ คาX ใช0จาX ย) XX
เครดิต ลกู หนี้ XX
2. วิธีตั้งค&าเผื่อ (Allowance Method) วิธีนี้จะประมาณหนี้ที่คาดวXาจะเก็บไมXได0
โดยคำนวณจากยอดขายหรือจากยอดลูกหนี้ แล0วบันทึกจำนวนที่ประมาณขึ้นนั้น รายการน้ี
ทำในรอบระยะเวลาบญั ชที บี่ ันทกึ รายการขาย โดยบันทกึ บัญชีดังน้ี
เดบิต หน้ีสงสัยจะสญู (เป[นคาX ใช0จาX ย) XX
เครดิต คาX เผ่ือหนสี้ งสยั จะสูญ (เปน[ บญั ชีปรับมลู คXาลูกหน้)ี XX
วิธีตัดจำหนXายโดยตรง เป[นวิธีที่งXายและสะดวกแตXมีข0อบกพรXองและไมXเป[นที่ยอมรับ
สวX นวิธีตั้งคXา เผ่อื เป[นวิธที ถ่ี ูกต0องตามหลกั บญั ชี ดงั น้ันในที่นจ้ี ะใชว0 ิธตี ้งั คาX เผอื่

วธิ บี ันทึกรายการปรับปรุง

วธิ ีการประมาณหน้ีสงสัยจะสญู
วิธกี ารประมาณหนสี้ งสยั จะสูญ ทีน่ ยิ มใช0มี 3 วธิ ีดงั นี้
1. คำนวณเป[นร0อยละของยอดขาย (Percentage of Sales)
1.1 คำนวณเปน[ รอ0 ยละของยอดขายรวม
1.2 คำนวณเปน[ ร0อยละของยอดขายเชื่อ
2. คำนวณเปน[ ร0อยละของยอดลกู หน้ี (Percentage of Outstanding Receivable)
2.1 คำนวณเป[นร0อยละของยอดลูกหนี้ โดยถือวXาอัตราสXวนของจำนวนหนี้สงสัย

จะสูญ สำหรับลูกหนที้ งั้ หมดจะคงที่
2.2 คำนวณโดยจดั กลมุX ลูกหนี้จำแนกตามอายุของหนี้ที่ค0างชำระ โดยถือวXาลูกหนี้

ทค่ี 0างชำระนานจะมีโอกาสไมXชำระหนีม้ ากกวาX ลูกหนที้ เี่ ริม่ เกดิ ขึ้น
3. คำนวณโดยพิจารณาลูกหนี้แตXละราย วิธีนี้จะกระทำได0ยากในธุรกิจที่มีลูกหนี้จำนวน

มากราย

วธิ ีบนั ทึกรายการปรบั ปรุง

หมายเหตุ
1. อตั รารอ0 ยละที่นำมาใช0ในการประมาณการ จะตอ0 งมีการทบทวนและปรบั ปรงุ อยูXเสมอ
2. จำนวนหนี้สงสัยจะสูญที่ประมาณได0เมื่อนำมาเปรียบเทียบกับจำนวนที่แสดงในบัญชีคXา

เผื่อหนี้สงสัยจะสูญที่มีอยูXแล0ว ถ0าหากจำนวนที่ประมาณได0มากกวXาก็จะต0องเพิ่มให0เทXากับจำนวนท่ี
ประมาณได0 โดยถือเป[นหนี้สงสัยจะสูญ แสดงเป[นคXาใช0จXายในงบกำไรขาดทุน แตXถ0าจำนวนที่
ประมาณได0มีน0อยกวXาที่แสดงอยูXในบัญชี ก็ให0ลดจำนวนในบัญชีลงให0เหลือเทXากับจำนวนที่
ประมาณได0 และแสดงเป[นยอดเครดิตในงบกำไรขาดทุน

วธิ บี นั ทึกรายการปรับปรุง

ตัวอย&างที่ 10 ในวันที่ 31 ธันวาคม 25X1 ซึ่งเป[นวันสิ้นงวดบัญชี กิจการมียอดลูกหนี้การค0า
คงเหลือ 30,000 บาท กิจการประมาณคXาเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ 2% ของยอด
ลกู หนก้ี ารค0า

ให0ทำ บันทกึ รายการปรบั ปรุงในสมดุ รายวันทั่วไป (กิจการป„ดบญั ชีวันที่ 31 ธนั วาคม 25X1)

25X1 600
ธ.ค. 31 เดบิต หนสี้ งสัยจะสูญ (30,000 X 2%) 600

เครดิต คXาเผื่อหนีส้ งสัยจะสญู

วิธีบนั ทึกรายการปรับปรงุ

ตัวอย&างที่ 11 ในวันที่ 31 ธันวาคม 25X1 ซึ่งเป[นวันสิ้นงวดบัญชี กิจการมียอดลูกหนี้การค0า
คงเหลือ 50,000 บาท คXาเผื่อหนี้สงสัยจะสูญคงเหลือ 1,000 บาท กิจการ
ประมาณคXาเผอ่ื หนสี้ งสัยจะสญู 3% ของยอดลกู หน้ีการค0า

ให0ทำ บนั ทึกรายการปรับปรุงในสมดุ รายวันทัว่ ไป (กิจการป„ดบญั ชวี ันท่ี 31 ธันวาคม 25X1)

25X1 500
ธ.ค. 31 เดบิต หนี้สงสยั จะสูญ (30,000 X 3%) – 1,000 500

เครดิต คXาเผือ่ หนส้ี งสยั จะสูญ

วิธบี นั ทึกรายการปรับปรุง

ตัวอย&างที่ 12 ในวันที่ 31 ธนั วาคม 25X1 ซ่งึ เปน[ วนั สิน้ งวดบัญชี กจิ การมียอดขายเชื่อทัง้ ส้นิ 1
00,000 บาท คXาเผ่ือหนี้สงสยั จะสูญคงเหลอื 2,000 บาท กิจการประมาณคXา เผื่อหนี้สงสัย
จะสูญ 3% ของยอดขายเช่อื

ให0ทำ บนั ทึกรายการปรบั ปรุงในสมดุ รายวันท่ัวไป (กจิ การป„ดบัญชีวันท่ี 31 ธนั วาคม 25X1)

25X1 3,000 3,000
ธ.ค. 31 เดบติ หนส้ี งสัยจะสญู (100,000 X 3%)

เครดติ คXาเผอ่ื หนส้ี งสยั จะสญู