ค ำน ำ ต ำรำกำรฝึกบัญชีภำคปฏิบัตินี้ มีวัตถุประสงค์ให้ผู้อ่ำนได้เรียนรู้เพื่อเป็นแนวทำงในกำรปฏิบัติงำน ทำงกำรบัญชีได้จริง ซึ่งเนิ้อหำประกอบด้วยกำรฝึกปฏิบัติทำงกำรบัญชีจำกกรณีศึกษำตัวอย่ำง ประกอบด้วย กำรวิเครำะห์รำยกำรค้ำ กระบวนกำรบันทึกบัญชีตำมหลักกำรบัญชีคู่ กำรจัดท ำกระดำษท ำกำร กำรปรับปรุง รำยกำรบัญชี กำรจัดท ำงบทดลอง กำรปิดบัญชี กำรจัดท ำงบกำรเงินของกิจกำรให้บริกำร กิจกำรซื้อขำยสินค้ำ และกิจกำรอุตสำหกรรม กำรบัญชีภำษีมูลค่ำเพิ่ม รวมถึงกำรจัดท ำสมุดรำยวันเฉพำะบัญชีคุมยอด และบัญชี ย่อย ระบบใบส ำคัญ และระบบเงินสดย่อย ผู้จัดท ำหวังเป็นอย่ำงยิ่งว่ำจะเป็นประโยชน์ทำงกำรศึกษำแก่ท่ำนผู้อ่ำน กำรน ำไปประยุกต์ใช้ได้จริง สำมำรถฝึกปฏิบัติงำนด้ำนกำรบัญชีได้ขอขอบคุณทุกค ำแนะน ำที่ช่วยกล่อมเกลำให้ต ำรำเล่มนี้เสร็จสมบูรณ์ และบรรลุวัตถุประสงค์ที่วำงไว้ตำมต้องกำร ผู้จัดท ำ อรวรรณ เชื้อเมืองพำน
ข สารบัญ หน้า ค าน า (ก) สารบัญ (ข) บทที่ 1 ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการวิเคราะห์รายการค้า 1 ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับรายการค้า 3 ระบบบัญชีคู่ 4 ผังบัญชี 6 สรุป 9 แบบฝึกปฏิบัติ 10 บทที่ 2 การวิเคราะห์เกี่ยวกับระบบซื้อ 14 การซื้อสินค้าเป็นเงินสด 16 การซื้อสินค้าเป็นเงินสด (กรณีมีส่วนลดการค้า/ส่วนลดรับ) 21 การส่งคืนสินค้าขายสด 23 การซื้อสินค้าเป็นเงินเชื่อ 24 การซื้อสินค้าเป็นเงินเชื่อ (กรณีมีส่วนลดการค้า/ส่วนลดรับ) 25 การส่งคืนสินค้าขายเชื่อ 30 ระบบการจ่ายช าระเงิน 32 กรณีจ่ายช าระโดยให้ส่วนลดเงินสด 34 สรุป 35 แบบฝึกปฏิบัติ 36 บทที่ 3 การวิเคราะห์เกี่ยวกับระบบขาย 43 การขายสินค้าเป็นเงินสด 45 การขายสินค้าเป็นเงินสด (กรณีมีส่วนลดการค้า/ส่วนลดจ่าย) 47 การรับคืนสินค้าขายสด 48 การขายสินค้าเป็นเงินเชื่อ 54 การขายสินค้าเป็นเงินเชื่อ (กรณีมีส่วนลดการค้า/ส่วนลดจ่าย) 56 การรับคืนสินค้าขายเชื่อ 57 ระบบการรับช าระเงิน 64 กรณีรับช าระโดยให้ส่วนลดเงินสด 66 สรุป 67 แบบฝึกปฏิบัติ 68 บทที่ 4 การวิเคราะห์เกี่ยวกับระบบรายได้และค่าใช้จ่าย 75 การวิเคราะห์รายได้อื่นๆ 77 การวิเคราะห์ค่าใช้จ่ายอื่นๆ 78 ค่าไฟฟ้า 79
ค สารบัญ (ต่อ) หน้า บทที่ 4 การวิเคราะห์เกี่ยวกับระบบรายได้และค่าใช้จ่าย (ต่อ) ค่าน้ าประปา 80 ค่าโทรศัพท์ 82 สรุป 83 แบบฝึกปฏิบัติ 84 บทที่ 5 การวิเคราะห์เกี่ยวกับระบบสินค้าคงคลัง 87 การวิเคราะห์เกี่ยวกับระบบสินค้าคงคลัง 89 การซื้อสินค้า 90 การส่งคืนสินค้า 92 การขายสินค้า 96 สรุป 100 แบบฝึกปฏิบัติ 101 บทที่ 6 การวิเคราะห์เกี่ยวกับระบบสินทรัพย์ถาวร 113 ระบบบัญชีสินทรัพย์ถาวร 115 การค านวณค่าเสื่อมราคา 115 ทะเบียนคุมสินทรัพย์ถาวร 119 สรุป 124 แบบฝึกปฏิบัติ 125 บทที่ 7 การวิเคราะห์เกี่ยวกับภาษีอากรที่เกี่ยวข้อง ภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย 132 การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย 134 ภาษีมูลค่าเพิ่ม 143 การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม 148 สรุป 152 แบบฝึกปฏิบัติ 153 บทที่ 8 การวิเคราะห์เกี่ยวกับรายการปรับปรุง 164 เกณฑ์คงค้าง 166 การวิเคระห์รายการปรับปรุง 166 รายได้รับล่วงหน้า 166 รายได้ค้างรับ 169 ค่าใช้จ่ายจ่ายล่วงหน้า 171 ค่าใช้จ่ายค้างจ่าย 173 การปรับปรุงรายการข้อผิดพลาดที่เกิดขึ้น 175
ง สารบัญ (ต่อ) หน้า สรุป 176 แบบฝึกปฏิบัติ 177 บทที่ 9 การออกรายงานทางการเงิน 179 การบันทึกบัญชีในสมุดรายวันทั่วไป 180 การจัดท าบัญชีแยกประเภท 184 การจัดท างบทดลอง 192 การจัดท างบการเงิน 193 สรุป 195 แบบฝึกปฏิบัติ 196 บรรณานุกรม
บทที่ 1 ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการวิเคราะห์รายการค้า รายการค้าต่างๆที่เกิดขึ้นเนื่องจากการประกอบกิจการ หรือการท าธุรกิจ ความจ าเป็นในการจัดท า บัญชีของธุรกิจเพื่อการวิเคราะห์รายการค้าต่างๆ มีความส าคัญและจ าเป็นอย่างยิ่ง วัตถุประสงค์ของการศึกษา 1. นักศึกษาทราบความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับรายการค้าที่เกิดขึ้นในวงจรของธุรกิจ 2. นักศึกษาทราบและสามารถอธิบายเกี่ยวกับระบบบัญชีคู่ 3. นักศึกษาทราบและอธิบายเกี่ยวผังบัญชีเบื้องต้นขององค์กรธุรกิจได้
2 แบบทดสอบก่อนเรียน บทที่ 1 ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการวิเคราะห์รายการค้า 1. รายการค้า หมายถึงข้อใด ก. การด าเนินธุรกรรมต่างๆ เกี่ยวกับการซื้อ-ขายสินค้าและบริการ ข. การท านิติกรรมตั้งแต่ 2 บริษัทขึ้นไป ค. การประกอบธุรกิจซื้อ-ขายสินค้าโดยทั่วไป ง. การแลกเปลี่ยนสินค้าหรือบริการระหว่างกัน 2. องค์ประกอบของรายการค้าประกอบด้วยอะไรบ้าง ก. วงจรซื้อ-ขายสินค้า ข. วงจรซื้อ-ขายสินค้า และการผลิต ค. วงจรรับช าระหนี้และจ่ายช าระหนี้ ง. วงจรการรับช าระหนี้ การจ่ายช าระหนี้ และการกู้ยืมเงิน 3. ระบบบัญชีคู่หมายถึงอะไร ก. ระบบบีญชีที่มีทั้งด้านเดบิทและเครดิต ข. การจดบันทึกบัญชีในแต่ละรายการที่เกี่ยวข้องสองด้าน ต้องเท่ากันเสมอ ค. การจดบันทึกบัญชีในแต่ละรายการที่เกี่ยวข้องสองด้าน ด้านเดบิทต้องมากกว่าเสมอ ง. การจดบันทึกบัญชีในแต่ละรายการที่เกี่ยวข้องสองด้าน ด้านเครดิตต้องมากกว่าเสมอ 4. สมการบัญชีประกอบด้วยอะไรบ้าง ก. สินทรัพย์ + หนี้สิน = ทุน ข. สินทรัพย์ – หนี้สิน = ทุน ค. สินทรัพย์ + ทุน = หนี้สิน ง. รายได้ – ค่าใช้จ่าย = ก าไรสุทธิ 5. ข้อใดคือประโยชน์ของรหัสบัญชี ก. ท าให้ทราบโครงสร้างของระบบบัญชีได้อย่างถูกต้อง ข. เป็นรหัสอ้างอิงในการท างาน ค. จ าแนกรายการออกเป็นหมวดหมู่ที่เข้าใจง่าย ง. เป็นดัชนีกระดาษท าการ
3 ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการวิเคราะห์รายการค้า รายการค้า หมายถึง การด าเนินธุรกรรมต่างๆ ทางธุรกิจ หรือเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นทางเศรษฐกิจ ที่เป็น วงจรเกี่ยวกับ การซื้อ ขาย ให้บริการ หรือรายการอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง ต่างๆ ตั้งแต่เริ่มแรกจนสิ้นสุด กระบวนการ 1. ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับรายการค้า องค์ประกอบในสมการบัญชี ซึ่งประกอบไปด้วย สินทรัพย์ หนี้สิน ส่วนของเจ้าของ รวมไปถึง รายได้ ค่าใช้จ่าย ในงบก าไรขาดทุน เรียกว่า รายการค้า ซึ่งสามารถจัดประเภทโดยแบ่งเป็นกลุ่มกิจกรรมที่ เกี่ยวข้องหรือสัมพันธ์กัน ได้แก่ ระบบขาย ระบบซื้อ ระบบเงินสดย่อยรายได้และค่าใช้จ่ายอื่นๆ ระบบ เกี่ยวกับรายได้หรือค่าใช้จ่ายอื่น ระบบสินค้าคงเหลือ ระบบสินทรัพย์ถาวร ภาษีอากรที่เกี่ยวข้อง เป็นต้น กิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับรายการค้าแต่ละระบบมีดังนี้ 1.1 ระบบขาย ประกอบไปด้วย 4 กิจกรรมหลัก คือ ขายสด ขายเชื่อ บัญชีลูกหนี้ และการรับ ช าระเงิน 1.2 ระบบซื้อ ประกอบไปด้วย 4 กิจกรรมหลัก คือ ซื้อสด ซื้อเชื่อ บัญชีเจ้าหนี้ และการจ่ายช าระ เงิน 1.3 ระบบเงินสดย่อยรายได้และค่าใช้จ่ายอื่นๆ ประกอบไปด้วย 3 กิจกรรมหลัก คือ ระบบเงินสด ย่อย รายได้อื่นๆ และค่าใช้จ่ายอื่นๆ 1.4 ระบบสินค้าคงเหลือ ประกอบไปด้วย 2 กิจกรรมหลัก คือ ระบบสินค้าคงเหลือแบบต่อเนื่อง และระบบสินค้าคงเหลือแบบสิ้นงวด 1.5 ระบบสินทรัพย์ถาวร ประกอบด้วย 2 กิจกรรมหลัก คือ ทะเบียนคุมสินทรัพย์ถาวร และการ คิดค่าเสื่อมราคาของสินทรัพย์ถาวร 1.6 ภาษีอากรที่เกี่ยวข้อง ประกอบด้วย ภาษีหัก ณ ที่จ่าย ภาษีมูลค่าเพิ่ม และภาษีเงินได้นิติ บุคคล
4 ภาพที่ 1.1 แสดงความสัมพันธ์ของรายการค้า 2. ระบบบัญชีคู่ การท าบัญชี หมายถึง การจดบันทึกรายการและเหตุการณ์ต่างๆ เกี่ยวกับรายการจ่ายเงิน-รับเงิน โดยถูกจัดเรียงและแยกประเภทไว้เป็นหมวดหมู่อย่างถูกต้องตามหลักการ เพื่อแสดงให้เห็นฐานนะการเงิน และผลการด าเนินงานของกิจการในช่วงระยะเวลาหนึ่ง เพื่อให้ในการวิเคราะห์เปรียบเทียบ ประกอบการ วางแผนและการตัดสินใจ ตามหลัการบัญชีแล้วสามารถแยกหมวดบัญชีออกเป็น 5 หมวดบัญชี ดังนี้ หมวดสินทรัพย์ หมวดหนี้สิน หมวดส่วนของเจ้าของ หมวดรายได้ หมวดค่าใช้จ่าย การท าบัญชีจะมาจากภายใต้สมมุติฐานของสมมการบัญชีที่ว่า สินทรัพย์ เท่ากับ หนี้สินบวกส่วน ของเจ้าของ สมการบัญชี สินทรัพย์ = หนี้สิน + ส่วนของเจ้าของ รายการค้า ระบบขาย ระบบซื้อ ระบบเงินสด ยอย รายได้ และ ค่าใช้จ่าย อื่นๆ ระบบสินค้า คงเหลือ ระบบ สินทรัพย์ถาวร ภาษีอากรที่ เกี่ยวข้อง
5 ระบบบัญชีคู่ หมายถึง การจดบันทึกบัญชีในแต่ละรายการที่เกี่ยวข้องสองด้าน คือมีการบันทึกด้าน เดบิตและเครดิด ซึ่งทั้งสองด้านนี้จะต้องมีจ านวนตัวเลขที่เท่ากันเสมอ และหากแต่ละด้านมีมากกว่าหนึ่ง รายการผลรวมของตัวเลขในแต่ละด้านทางเดบิตและเครดิตต้องเท่ากันเสมอด้วยเช่นกัน ท าให้เกิดดุลในตัว ของมันเอง ตัวอย่างเช่น ซื้อสินค้าเป็นเงินสดจ านวนเงิน 50,000 บาท เดบิต ซื้อสินค้า 50,000 เครดิต เงินสด 50,000 (ซื้อสินค้าเป็นเงินสดจ านวนเงิน 50,000 บาท) หรือ ซื้อสินค้าเป็นเงินสดจ านวนเงิน 50,000 บาท ได้รับส่วนลดการค้า 2% เดบิต ซื้อสินค้า 50,000 เครดิต เงินสด 49,000 ส่วนลดรับ (50,000 x 2%) 1,000 (ซื้อสินค้าเป็นเงินสดจ านวนเงิน 50,000 บาทได้รับส่วนลด 2 %) หรือ ซื้อสินค้าเป็นเงินสดจ านวนเงิน 50,000 บาท จ่ายค่าขนส่ง 2,000 บาท เดบิต ซื้อสินค้า 50,000 ค่าขนส่งเข้า 2,000 เครดิต เงินสด 52,000 (ซื้อสินค้าเป็นเงินสดจ านวนเงิน 50,000 บาทจ่ายค่าขนส่ง 2,000 บาท) = 50,000 = 50,000 = 52,000
6 3. ผังบัญชี ผังบัญชี คือ การแสดง การจ าแนกของบัญชีใน ออกเป็นแต่ละหมวดหมู่ โดยมักจะนิยมใช้ป็น ตัวเลขหรือตัวอักษรก็ได้ การจ าแนกของบัญชีจะขึ้นอยู่กับลักษณะและประเภทของธุรกิจ ความซับซ้อนของ รายการค้า ซึ่งสามารถปรับปรุงแก้ไข เพิ่มเติม หรือ ลดรายการได้ตามความเหมาะสม เพื่อสะดวกในการ บันทึกบัญชี และไม่ให้เกิดการสับสนในระบบบัญชี โดยเฉพาะถ้าหากกิจการมีรากการค้าจ านวนมาก ซึ่งใน ปัจจุบันได้มีการใช้ระบบคมพิวเตอร์มาช่วยในการจัดท าบัญชีท าให้ง่ายและสะดวกมากขึ้น ส าหรับเลขบัญชีหรือรหัสบัญชีนั้นนิยมใช้ และ2-3 หลัก หรือมากกว่านั้น ขึ้นอยู่กับขนาดของ กิจการ หรืออาจจะก าหนดหมวดหมู่หลัก หมวดหมู่รอง และหมวดหมู่ย่อยลงมาก็ได้ ตัวอย่างเช่น สินทรัพย์ แทนหลักที่ 1 ด้วยเลข 1 สินทรัพย์หมุนเวียน แทนหลักที่ 2 ด้วยเลข 1 สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน แทนหลักที่ 2 ด้วยเลข 2 หนี้สิน แทนหลักที่ 1 ด้วยเลช 2 หนี้สินหมุนเวียน แทนหลักที่ 2 ด้วยเลข 1 หนี้สินไม่หมุนเวียน แทนหลักที่ 2 ด้วยเลข 2 ส่วนของเจ้าของ แทนหลักที่ 1 ด้วยเลข 3 ทุนเรือนหุ้น แทนหลักที่ 2 ด้วยเลข 1 ก าไรสะสม แทนหลักที่ 2 ด้วยเลข 2 รายได้ แทนหลักที่ 1 ด้วยเลข 4 รายได้หลัก แทนหลักที่ 2 ด้วยเลข 1 รายได้อื่นๆ แทนหลักที่ 2 ด้วยเลข 2 ค่าใช้จ่าย แทนหลักที่ 1 ด้วยเลข 5 ต้นทุน แทนหลักที่ 2 ด้วยเลข 1 ค่าใช้จ่ายในการขายและบริหาร แทนหลักที่ 2 ด้วยเลข 2
7 ตารางที่ 1.1 แสดงตัวอย่างของผังบัญชี หมวดหมู่ ชื่อบัญชี เลขที่บัญชี สินทรัพย์(หมุนเวียน) เงินสด 111 ตั๋วเงินรับ 112 ลูกหนี้การค้า 113 สินค้าคงเหลือ 114 ค่าใช้จ่ายล่วงหน้า 115 รายได้ค้างรับ 116 สินทรัพย์(ไม่หมุนเวียน) ที่ดิน 121 อาคาร 122 เครื่องจักร 123 หนี้สิน(หมุนเวียน) เงินเบิกเกินบัญชี 211 เจ้าหนี้ 212 ตั๋วเงินจ่าย 213 รายได้รับล่วงหน้า 214 ค่าใช้จ่ายค้างจ่าย 215 หนี้สิน(ไม่หมุนเวียน) เงินกู้ระยะยาว 221 ส่วนของเจ้าของ ทุน 311 ถอนใช้ส่วนตัว 312 รายได้ รายได้จาการขาย/ค่าบริการ 411 เงินปันผล 421 ดอกเบี้ยรับ 422 รายได้อื่นๆ 423 ค่าใช้จ่าย ต้นทุนขาย 511 เงินเดือน 521 ค่าแรงงาน 522 ค่าเช่า 523 ค่าโฆษณา 524 ดอกเบี้ยจ่าย 525 ค่าใช้จ่ายเบ็ดเตล็ด 526 ภาษีเงินได้ 527
8 ตารางที่ 1.2 แสดงตัวอย่างของผังบัญชี รหัสบัญชี รายการ 100000000 สินทรัพย์ 110000000 สินทรัพย์หมุนเวียน 110100000 เงินสดและเงินฝากธนาคาร 110100000 เงินสด 110200000 เงินฝากธนาคาร 110200001 เงินฝาก – ออมทรัพย์ 110200002 เงินฝาก-ประจ า 110200003 เงินฝาก-กระแสรายวัน 110300000 ลูกหนี้ 110300001 ลูกหนี้เงินยืม 110300002 ลูกหนี้รายได้อื่นๆ 110300003 ลูกหนี้อื่นๆ 110400000 วัสดุคงเหลือ 120000000 สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน 120100000 ที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์ 120100001 ที่ดิน 120100002 อาคาร 120100003 ค่าเสื่อมราคาสะสม - อาคาร 120100004 อุปกรณ์ 120100005 ค่าเสื่อมราคาสะสม – อุปกรณ์ 120200000 สินทรัพย์ไม่หมุนเวียนอื่น 120200001 สินทรัพย์ไม่มีตัวตน 120200002 พันธบัตร/หุ้น 200000000 หนี้สิน 210000000 หนี้สินหมุนเวียน 210100001 เจ้าหนี้การค้า 210100002 ตั่วเงินจ่าย 210100003 รายจ่ายค้างจ่าย 210200000 หนี้สินหมุนเวียนอื่น 210200001 เงินเกินบัญชี 220000000 หนี้สินไม่หมุนเวียน 220100000 เจ้าหนี้เงินกู้ 220100001 เจ้าหนี้เงินกู้สถาบันการเงิน 221000001-1 เจ้าหนี้เงินกู้ธนาคารกรุงไทย
9 221000001-2 เจ้าหนี้เงินกู้ธนาคารออมสิน 221000001-3 เจ้าหนี้เงินกู้ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร 300000000 ส่วนของเจ้าของ 310100000 หุ้นสามัญ 310200000 ถอนใช้ส่วนตัว 310300000 เงินสะสม 320100000 ก าไรสะสม 400000000 บัญชีรายได้ 410000000 รายได้จากการด าเนินงาน 410100001 รายได้จากการขาย 410100002 รายได้จากการบริการ 410200000 รายได้ค่าเช่า 410300000 รายได้จากการบริจาค 500000000 บัญชีค่าใช้จ่าย 510000000 บัญชีต้นทุนขายสินค้าและบัญชีต้นทุนการให้บริการ 510100000 บัญชีต้นทุนขายสินค้า 510200000 บัญชีต้นทุนการให้บริการ 520000000 ค่าใช้จ่ายในการด าเนินงาน 520100001 เงินเดือนและค่าจ้างประจ า 520100002 ค่าจ้างชั่วคราว รายเดือน 520100003 ค่าจ้างชั่วคราว รายวัน 520200000 ค่าตอบแทน 520300000 ค่าสาธารณูปโภค 520300001 ค่าไฟฟ้า 520300002 ค่าน้ า 520300003 ค่าโทรศัพท์ 520400000 หนี้สูญ 4. สรุป รายการค้าคือเหตุการณ์ทางการเงินที่มีผลต่อการด าเนินงานของกิจการ ซึ่งประกอบไป ด้วยระบบขาย ระบบซื้อ ระบบเงินสดย่อยรายได้และค่าใช้จ่ายอื่นๆ ระบบสินค้าคงเหลือ ระบบ สินทรัพย์ถาวร และภาษีอากรที่เกี่ยวข้อง การจดบันทึกรายการทางฃบัญชียึดหลักระบบบัญชีคู่ ซึ่ง ยอดทางด้านเดบิตและเครดิตจะต้องเท่ากัน การจัดหมวดบัญชีสามารถแบ่งได้เป็น 5 หมวดบัญชี ด้วยกันคือ หมวดสินทรัพย์ หมวดหนี้สิน หมวดส่วนของเจ้าของ หมวดรายได้และหมวดค่าใช้จ่าย ส่วนการท าบัญชีจะมาจากภายใต้สมมุติฐานของสมการบัญชีที่ว่า สินทรัพย์ เท่ากับ หนี้สินบวก ส่วนของเจ้าของ
10 5. แบบฝึกปฏิบัติ ให้ท่านแยกรายการดังต่อไปนี้ว่าอยู่ในหมวดหมู่ใด ได้แก่ หมวดบัญชีด้วยกันคือ หมวดสินทรัพย์ หมวดหนี้สิน หมวดส่วนของเจ้าของ หมวดรายได้และหมวดค่าใช้จ่าย พร้อมทั้งก าหนดรหัสบัญชีของแต่ละ รายการ รายได้จากการขาย รายได้อื่น เงินเดือน ค่าเสื่อมราคา เงินสดและเงินฝากธนาคาร ลูกหนี้สุทธิ เจ้าหนี้การค้า ภาษีโรงเรือน ที่ดิน ตั๋วเงินรับ ภาษีเงินได้ ค่าเช่า ภาษีเงินได้นิติบุคคลค้างจ่าย ค่าสาธารณูปโภค สินค้าคงเหลือ เงินกู้ยืมระยะยาว เงินกู้ยืมที่ถึงก าหนดภายใน 1 ปี หุ้นสามัญ ค่าโฆษณา ตั๋วเงินจ่าย ส่วนเกินมูลค่าหุ้นสามัญ ก าไรสะสม ค่าใช้จ่ายอื่นๆ ดอกเบี้ยจ่าย รายได้ดอกเบี้ย เงินเบิกเกินบัญชี ค่าสิทธิบัตร หนี้สูญ รายได้ค้างรับ ค่าใช้จ่ายค้างจ่าย อาคาร อุปกรณ์ส านักงาน ค่าเสื่อมราคาสะสม-อาคาร ค่าเสื่อมราคาสะสม-อุปกรณ์ส านักงาน
11 ชื่อบัญชี รหัสบัญชี สินทรัพย์: สินทรัพย์หมุนเวียน: สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน: หนี้สิน: หนี้สินหมุนเวียน: ชื่อบัญชี รหัสบัญชี หนี้สินไม่หมุนเวียน: ส่วนของเจ้าของ:
12 รายได้: ค่าใช้จ่าย:
บทที่ 2 การวิเคราะห์เกี่ยวกับระบบซื้อ ระบบซื้อ ประกอบด้วยขั้นตอนต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกัน เริ่มตั้งแต่ การขอซื้อ การสั่งซื้อ การรับ ของ รวมไปถึงการจ่ายช าระหนี้ และการบันทึกบัญชี วัตถุประสงค์ของการศึกษา 1. นักศึกษาสามารถวิเคราะห์และบันทึกบัญชีเกี่ยวกับการซื้อสดได้ 2. นักศึกษาสามารถวิเคราะห์และบันทึกบัญชีเกี่ยวกับการซื้อเชื่อได้ 3. นักศึกษาสามารถวิเคราะห์และบันทึกบัญชีเกี่ยวกับการส่งคืนสินค้า การได้ส่วนลดการค้า และส่วนลดเงินสดได้ 4. นักศึกษาสามารถวิเคราะห์และบันทึกบัญชีเกี่ยวกับการจ่ายช าระเงินได้
14 แบบทดสอบก่อนเรียน บทที่ 2 การวิเคราะห์เกี่ยวกับระบบซื้อ 1. ระบบบัญชีซื้อประกอบด้วยขั้นตอนอะไรบ้าง ก. ระบบซื้อ และจ่ายช าระหนี้ ข. ระบบสั่งซื้อ และจ่ายช าระหนี้ ค. ระบบขอซื้อ สั่งซื้อ และรับของ ง. ระบบขอซื้อ สั่งซื้อ รับของ และจ่ายช าระหนี้ 2. ส่วนลดการค้าหมายถึงอะไร ก. ส่วนสดที่เกิดจากการซื้อขายสินค้าเป็นเงินเชื่อ ซึ่งผู้ขายจะมีการก าหนดเงื่อนไขการช าระเงิน ข. ส่วนลดที่ผู้ขายลดราคาสินค้าให้ผู้ซื้อทันทีที่มีการซื้อขายกัน ค. ส่วนลดในการการสะสมคูปองเพื่อแลกของรางวัล ง. ถูกทุกข้อ 3. ส่วนลดเงินสดหมายถึงอะไร ก. ส่วนสดที่เกิดจากการซื้อขายสินค้าเป็นเงินเชื่อ ซึ่งผู้ขายจะมีการก าหนดเงื่อนไขการช าระเงิน ข. ส่วนลดที่ผู้ขายลดราคาสินค้าให้ผู้ซื้อทันทีที่มีการซื้อขายกัน ค. ส่วนลดในการการสะสมคูปองเพื่อแลกของรางวัล ง. ถูกทุกข้อ 4. กิจการซื้อสินค้าเป็นเงินเชื่อ 10,000 บาทยังไม่รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม 7 % บันทึกบัญชีอย่างไร ก. เดบิท ซื้อ 10,000 เครดิต เจ้าหนี้การค้า 10,000 ข. เดบิท ซื้อ 10,700 เครดิต เจ้าหนี้การค้า 10,700 ค. เดบิท ซื้อ 10,000 ภาษีซื้อ 700 เครดิต เจ้าหนี้การค้า 10,700 ก. เดบิท ซื้อ 10,700 เครดิต ภาษีซื้อ 700 เจ้าหนี้การค้า 10,000 5. กิจการจ่ายช าระหนี้จ านวน 10,700 บาท บันทึกบัญชีอย่างไร ก. เดบิท เจ้าหนี้การค้า 10,000 ภาษีซื้อ 700 เครดิต เงินสด 10,700 ข. เดบิท เจ้าหนี้การค้า 10,000 ภาษีซื้อ 700 เครดิต เงินสด 10,700 ค. เดบิท ซื้อ 10,000 ภาษีซื้อ 700 เครดิต เจ้าหนี้การค้า 10,700 ง. เดบิท เจ้าหนี้การค้า 10,700 เครดิต เงินสด 10,700
15 การวิเคราะห์เกี่ยวกับระบบซื้อ ระบบซื้อ ประกอบด้วยขั้นตอนต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกัน เริ่มตั้งแต่ การขอซื้อ การสั่งซื้อ การรับของ รวม ไปถึงการจ่ายช าระหนี้ และการบันทึกบัญชี การซื้อสินค้าเป็นเงินสด การซื้อสินค้าอาจจ่ายเงินสดทันที ณ จุดขาย การบันทึกบัญชีที่เกี่ยวข้องกับการซื้อสินค้าเป็นเงินสด ประกอบด้วย การซื้อสินค้าที่ไม่มีภาษีมูลค่าเพิ่ม การซื้อสินค้าที่มีภาษีมูลค่าเพิ่ม การซื้อสินค้าที่มี ภาษีมูลค่าเพิ่มแต่ถือเป็นรายจ่ายต้องห้าม การได้รับส่วนลดการค้า และการส่งคืนสินค้า ตัวอย่าง รหัสบัญชีที่เกี่ยวข้องกับการซื้อสินค้าเป็นเงินสดและเงินเชื่อ มีดังนี้ 101 เงินสด 202 เจ้าหนี้การค้า 105 ภาษีซื้อ 401 ซื้อสินค้า 402 ส่วนลดรับ 403 ส่งคืนสินค้า การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับการซื้อสินค้าเป็นเงินสด กรณีไม่มีภาษีมูลค่าเพิ่ม การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับการซื้อสินค้าเป็นเงินสดกรณีไม่มีภาษีมูลค่าเพิ่มสามารถบันทึกบัญชีได้ดังนี้ เดบิต ซื้อสินค้า xx เครดิต เงินสด xx เช่น กิจการซื้อสินค้าให้บริษัท A เป็นเงินสด 30,000 บาท เดบิต ซื้อสินค้า 30,000 เครดิต เงินสด 30,000
16 กรณีมีภาษีมูลค่าเพิ่ม การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับการซื้อสินค้าเป็นเงินสดกรณีมีภาษีมูลค่าเพิ่มสามารถบันทึกบัญชีได้ดังนี้ เดบิต ซื้อสินค้า xx ภาษีซื้อ xx เครดิต เงินสด xx เช่น กิจการซื้อสินค้าให้บริษัท A เป็นเงินสด 40,000 บาท ภาษีมูลค่าเพิ่ม 7 % (ยังไม่รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม) เดบิต ซื้อสินค้า 40,000 ภาษีซื้อ (40,000x7/100) 2,800 เครดิต เงินสด 42,800 หรือ กิจการขายสินค้าให้บริษัท A เป็นเงินสด 32,100 บาท ภาษีมูลค่าเพิ่ม 7 % (รวมภาษีมูลค่าเพิ่มแล้ว) เดบิต ซื้อสินค้า 30,000 ภาษีซื้อ(30,000x7/107) 2,100 เครดิต เงินสด 32,100 บันทึกซื้อสินค้าเป็นเงินสด (กรณีมีส่วนลดการค้า/ส่วนลดรับ) การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับการซื้อสินค้าเป็นเงินสด กรณีมีส่วนลดการค้า/ส่วนลดรับ ที่ลดให้ทันที ณ จุด ซื้อ ภาษีซื้อจะถูกค านวณจากยอดหลังหักส่วนลดแล้วและส่วนลดการค้าลดให้ทันที ณ จุดซื้อจะไม่น ามาบันทึก บัญชี กรณีไม่มีภาษีมูลค่าเพิ่ม การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับการซื้อสินค้าเป็นเงินสดกรณีที่ส่วนลดการค้า/ส่วนลดรับ กรณีไม่มี ภาษีมูลค่าเพิ่มสามารถบันทึกบัญชีได้ดังนี้ เดบิต ซื้อสินค้า xx เครดิต เงินสด xx
17 เช่น กิจการขายสินค้าให้บริษัท A เป็นเงินสด 10,000 บาทส่วนลด 2% เดบิต ซื้อสินค้า 9,800 เครดิต เงินสด 9,800 กรณีมีภาษีมูลค่าเพิ่ม การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับการซื้อสินค้าเป็นเงินสดกรณีที่ส่วนลดการค้า/ส่วนลดรับ กรณีมี ภาษีมูลค่าเพิ่มสามารถบันทึกบัญชีได้ดังนี้ เดบิต ซื้อสินค้า xx ภาษีซื้อ xx เงินสด xx เช่น กิจการขายสินค้าให้บริษัท A เป็นเงินสด 50,000 บาทภาษีมูลค่าเพิ่ม 7% กิจการให้ส่วนลด 2 % เดบิต ซื้อสินค้า(50,000x98%) 49,000 ภาษีซื้อ(49,000x7/100) 3,430 เงินสด 52,430 บันทึกการส่งคืนสินค้า กรณีไม่มีภาษีมูลค่าเพิ่ม การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับการซื้อสินค้าเป็นเงินสดและการส่งคืนสินค้ากรณีไม่มีภาษีมูลค่าเพิ่มสามารถ บันทึกบัญชีได้ดังนี้ เดบิต เงินสด xx เครดิต ส่งคืนสินค้า xx เช่น กิจการส่งคืนสินค้าจากบริษัท A จ ากัด 400 บาท เดบิต เงินสด 400 เครดิต ส่งคืนสินค้า 400
18 กรณีมีภาษีมูลค่าเพิ่ม การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับการซื้อสินค้าเป็นเงินสดและการส่งคืนสินค้ากรณีมีภาษีมูลค่าเพิ่มสามารถ บันทึกบัญชีได้ดังนี้ เดบิต เงินสด xx เครดิต ส่งคืนสินค้า xx ภาษีซื้อ (ใบลดหนี้) xx เช่น กิจการรับคืนสินค้าจากบริษัท A จ ากัด 500 บาท(ยังไม่รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม) เดบิต เงินสด 535 เครดิต ส่งคืนสินค้า 500 ภาษีซื้อ (ใบลดหนี้) 35 หรือ เช่น กิจการรับคืนสินค้าจากบริษัท ก จ ากัด 824 บาท (รวมภาษีมูลค่าเพิ่มแล้ว) เดบิต เงินสด 824 เครดิต ส่งคืนสินค้า 800 ภาษีซื้อ (ใบลดหนี้) 24
19 ตัวอย่างที่ 3.1 บริษัท โปรฟิต จ ากัด ท าธุรกิจซื้อ-ขาย คอมพิวเตอร์และอุปกรณ์คอมพิวเตอร์ มีรายการซื้อ สินค้าเป็นเงินสดดังนี้ บริษทัอวยชัย จำ กดั 223 หมู่23 ต.เมืองพำน พำน จ.เชียงรำย เลม่ที่01/023 โทร 053-777722 เลขประจำ ตวัผเู้สยีภำษี3522222302333 ชื่อลกูคำ้บริษทั โปรฟติจ ำกดั 2453 หมู่8 ต.บ้ำนดู่อ.เมอืง จ.เชียงรำย โทร 053-777777 เลขประจ ำตวัผู้เสียภำษี3522222302231 ลำ ดบัที่รำยกำร จำ นวน รำคำตอ่หน่วย รวมรำคำ 1 โน๊ตบุค Acer 30.00 30,000.00 900,000.00 2 Powerbank 800 W 80.00 200.00 16,000.00 รวม 916,000.00 ส่วนลด 10% - ยอดหลังหักส่วนลด 916,000.00 ภำษมีลูคำ่เพมิ่ 7 % 64,120.00 980,120.00 -เกำ้แสนแปดหมนื่หนึ่งร้อยยี่สิบบำทถ้วนลงชื่อ.................................ผู้รับของ ลงชื่อ............................................ผู้รับเงนิ วนัที่............12/01/60............................ วนัท............ี่ 12/01/60............................ วันที่12 มกรำคม 2560 ใบสง่ของ/ใบเสร็จรับเงิน/ใบกำ กบัภำษี รวมทงั้สิ้น
20 สมุดรายวันทั่วไป หน้า 1 วัน เดือน ปี รายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต บาท สต บาท สต 12 01 ซื้อสินค้า ภาษีซื้อ เงินสด (บันทึกการซื้อสินค้าเป็นเงินสด) 401 105 101 916,000 64,120 - - 980,120 -
21 การได้ส่วนลดเงินสด ตัวอย่างที่ 3.2 บริษัท โปรฟิต จ ากัด ท าธุรกิจซื้อ-ขาย คอมพิวเตอร์และอุปกรณ์คอมพิวเตอร์ มีรายการซื้อสินค้าและได้รับส่วนลดดังนี้ บริษทัเอบซีีจำ กดั 23 หมู่11 ต.บำ้นดู่อ.เมือง จ.เชียงรำย เลม่ที่01/008 โทร 053-777555 เลขประจำ ตวัผเู้สยีภำษี3522222302232 ชื่อลกูคำ้บริษทั โปรฟติจ ำกดั 2453 หมู่8 ต.บ้ำนดู่อ.เมอืง จ.เชียงรำย โทร 053-777777 เลขประจ ำตวัผู้เสียภำษี3522222302231 ลำ ดบัที่รำยกำร จำ นวน รำคำตอ่หน่วย รวมรำคำ 1 โน๊ตบุค Acer 40.00 30,000.00 1,200,000.00 2 Powerbank 800 W 50.00 200.00 10,000.00 รวม 1,210,000.00 ส่วนลด 10% 37,000.00 ยอดหลังหักส่วนลด 1,173,000.00 ภำษมีลูคำ่เพมิ่ 7 % 82,110.00 1,255,110.00 -หนึ่งล้ำนสองแสนห้ำหมนื่ห้ำพนัหนึ่งร้อยสิบบำทถ้วนลงชื่อ.................................ผู้รับของ ลงชื่อ............................................ผู้รับเงนิ วนัที่............08/01/60............................ วนัที่............08/01/60............................ วันที่8 มกรำคม 2560 รวมทงั้สิ้น ใบสง่ของ/ใบเสร็จรับเงิน/ใบกำ กบัภำษี
22 สมุดรายวันทั่วไป หน้า 1 วัน เดือน ปี รายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต บาท สต บาท สต 08 01 ซื้อสินค้า ภาษีซื้อ เงินสด (บันทึกการซื้อสินค้าเป็นเงินสดและมีส่วนลด) 401 105 101 1,173,000 82,110 - - 1,255,110 - ** ส่วนลดการค้า ลดให้ทันที ณ จุดขายจะไม่น ามาบันทึกบัญชี
23 การส่งคืนสินค้า ตัวอย่างที่ 3.3 บริษัท โปรฟิต จ ากัด ท าธุรกิจซื้อ-ขาย คอมพิวเตอร์และอุปกรณ์คอมพิวเตอร์ มีรายการส่งคืนสินค้าเนื่องจากสินค้าช ารุดดังนี้ บริษทัเอบซีีจำ กดั 23 หมู่11 ต.บำ้นดู่อ.เมือง จ.เชียงรำย เลม่ที่01/10 โทร 053-777555 เลขประจำ ตวัผเู้สยีภำษี3522222302232 ชื่อลกูคำ้บริษทั โปรฟติจ ำกดั 2453 หมู่8 ต.บ้ำนดู่อ.เมอืง จ.เชียงรำย โทร 053-777777 เลขประจ ำตวัผู้เสียภำษี3522222302231 ลำ ดบัที่รำยกำร จำ นวน รำคำตอ่หน่วย รวมรำคำ 1 Powerbank 800 W 3.00 200.00 600.00 รวม 600.00 ส่วนลด 10% ยอดหลังหักส่วนลด 600.00 ภำษมีลูคำ่เพมิ่ 7 % 42.00 642.00 -หกร้อยสี่สิบสองบำทถ้วนหมำยเหต: ุรับคนืสินคำ้เนื่องจำกช ำรุด ลงชื่อ.................................ผู้รับของ ลงชื่อ............................................ผู้รับเงนิ วนัที่............10/01/60............................ วนัท............ี่ 10/01/60............................ วันที่10 มกรำคม 2560 ใบรับของ/ใบลดหนี้ รวมทงั้สิ้น
24 สมุดรายวันทั่วไป หน้า 1 วัน เดือน ปี รายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต บาท สต บาท สต 13 01 เงินสด ภาษีซื้อ(ใบลดหนี้) ส่งคืนสินค้า (บันทึกการส่งคืนสินค้า) 101 105 101 642 - 42 600 - การซื้อสินค้าเป็นเงินเชื่อ การซื้อสินค้าเป็นเงินเชื่อในบางครั้งการซื้อสินค้า ผู้ขายอาจให้เครดิตหรือระยะเวลาการจ่ายช าระค่า สินค้าตามเงื่อนไขที่ตกลงกัน 10 วัน 15 วัน หรือ 30 วัน แล้วแต่กรณี หรือบางกิจการอาจมีเงื่อนไขในกาช าระ เงิน โดยถ้าจ่ายช าระเงินก่อนก็จะได้รับสิทธิพิเศษคือการได้รับส่วนลดเงินสด เช่น เงื่อนไข 3/10,n/45 นั่น หมายความว่า จ่ายช าระภายใน 10 วันได้รับส่วนลด 3 % แต่สามารถช าระได้ไม่เกิน 45 วัน ส่วนการบันทึก บัญชีที่เกี่ยวข้องกับการซื้อสินค้าเป็นเงินเชื่อประกอบด้วย การซื้อสินค้าที่ไม่มีภาษีมูลค่าเพิ่ม การซื้อสินค้ามี ภาษีมูลค่าเพิ่ม การได้รับส่วนลดการค้า และการส่งคืนสินค้า ซึงสามารถวิเคราะห์รายการต่างๆและบันทึก บัญชีได้ดังนี้ การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับการซื้อสินค้าเป็นเงินเชื่อ กรณีไม่มีภาษีมูลค่าเพิ่ม เดบิต ซื้อสินค้า xx เครดิต เจ้าหนี้การค้า xx กรณีมีภาษีมูลค่าเพิ่ม เดบิต ซื้อสินค้า xx ภาษีซื้อ xx เครดิต เจ้าหนี้การค้า xx
25 บันทึกซื้อสินค้าเป็นเงินเชื่อ (กรณีมีส่วนลดการค้า/ส่วนลดรับ) กรณีไม่มีภาษีมูลค่าเพิ่ม เดบิต ซื้อสินค้า xx เจ้าหนี้การค้า xx กรณีมีภาษีมูลค่าเพิ่ม เดบิต ซื้อสินค้า xx ภาษีซื้อ xx เครดิต เจ้าหนี้การค้า xx ** ภาษีซื้อค านวณจากยอดหลังหักส่วนลด** บันทึกการส่งคืนสินค้า กรณีไม่มีภาษีมูลค่าเพิ่ม เดบิต เจ้าหนี้การค้า xx เครดิต ส่งคืนสินค้า xx กรณีมีภาษีมูลค่าเพิ่ม เดบิต เจ้าหนี้การค้า xx เครดิต ส่งคืนสินค้า xx เครดิต ภาษีซื้อ (ใบลดหนี้) xx
26 ตัวอย่างที่ 3.4 บริษัท โปรฟิต จ ากัด ท าธุรกิจซื้อ-ขาย คอมพิวเตอร์และอุปกรณ์คอมพิวเตอร์ มีรายการซื้อ สินค้าเป็นเงินเชื่อดังนี้ บริษทัคอมพิวเตอร์จำ กดั 2222 หมู่22 ต.บำ้นดู่อ.เมือง จ.เชียงรำย เลม่ที่60-0101 โทร 053-222222 เลขประจำ ตวัผเู้สยีภำษี3522222222222 ชื่อลกูคำ้บริษทั โปรฟติจ ำกดั 2453 หมู่8 ต.บ้ำนดู่อ.เมอืง จ.เชียงรำย โทร 053-777777 เลขประจ ำตวัผู้เสียภำษี3522222302231 ลำ ดบัที่รำยกำร จำ นวน รำคำตอ่หน่วย รวมรำคำ 1 โน๊ตบุค Acer 30.00 30,000.00 900,000.00 2 Powerbank 800 W 80.00 200.00 16,000.00 รวม 916,000.00 ส่วนลด - ยอดหลังหักส่วนลด 916,000.00 ภำษมีลูคำ่เพมิ่ 7 % 64,120.00 980,120.00 -เกำ้แสนแปดหมนืหนึ่นร้อยยี่สิบบำทถ้วนลงชื่อ.................................ผู้รับของ ลงชื่อ............................................ผู้ส่งของ วนัที่............6/01/60............................ วนัท............ี่ 6/01/60............................ วันที่6 มกรำคม 2560 ใบสง่ของ/ใบกำ กบัภำษี รวมทงั้สิ้น
27 สมุดรายวันทั่วไป หน้า 1 วัน เดือน ปี รายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต บาท สต บาท สต 06 01 ซื้อสินค้า ภาษีซื้อ เจ้าหนี้การค้า-บ.คอมพิวเตอร์ (บันทึกการซื้อสินค้าเป็นเงินเชื่อ) 501 105 201 916,000 64,120 - - 980,120 -
28 การได้รับส่วนลดการค้า ตัวอย่างที่ 3.5 บริษัท โปรฟิต จ ากัด ท าธุรกิจซื้อ-ขาย คอมพิวเตอร์และอุปกรณ์คอมพิวเตอร์ มีรายการซื้อสินค้าและได้รับส่วนลดการค้าดังนี้ บริษทัคอมพิวเตอร์จำ กดั 2222 หมู่22 ต.บำ้นดู่อ.เมือง จ.เชียงรำย เลม่ที่60-0101 โทร 053-222222 เลขประจำ ตวัผเู้สยีภำษี3522222222222 ชื่อลกูคำ้บริษทั โปรฟติจ ำกดั 2453 หมู่8 ต.บ้ำนดู่อ.เมอืง จ.เชียงรำย โทร 053-777777 เลขประจ ำตวัผู้เสียภำษี3522222302231 ลำ ดบัที่รำยกำร จำ นวน รำคำตอ่หน่วย รวมรำคำ 1 โน๊ตบุค Acer 30.00 30,000.00 900,000.00 2 Powerbank 800 W 80.00 200.00 16,000.00 รวม 916,000.00 ส่วนลด 18,320.00 ยอดหลังหักส่วนลด 897,680.00 ภำษมีลูคำ่เพมิ่ 7 % 62,837.60 960,517.60 -เกำ้หกหมนื่ห้ำร้อยสิบเจ็ดบำทหกสิบสตำงค์- ลงชื่อ.................................ผู้รับของ ลงชื่อ............................................ผู้ส่งของ วนัที่............6/01/60............................ วนัท............ี่ 6/01/60............................ วันที่6 มกรำคม 2560 ใบสง่ของ/ใบกำ กบัภำษี รวมทงั้สิ้น
29 สมุดรายวันทั่วไป หน้า 1 วัน เดือน ปี รายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต บาท สต บาท สต 06 01 ซื้อสินค้า ภาษีซื้อ เจ้าหนี้การค้า-บ.คอมพิวเตอร์ (บันทึกการซื้อสินค้าเป็นเงินสดและมีส่วนลด) 501 402 401 502 897,680 62,837 - 60 960,517 60 ** ส่วนลดการค้า ลดให้ทันที ณ จุดขายจะไม่น ามาบันทึกบัญชี
30 การส่งคืนสินค้า ตัวอย่างที่ 3.6 บริษัท โปรฟิต จ ากัด ท าธุรกิจซื้อ-ขาย คอมพิวเตอร์และอุปกรณ์คอมพิวเตอร์ มีรายการส่งคืนสินค้าเนื่องจากสินค้าช ารุดดังนี้ บริษทัเอบซีีจำ กดั 23 หมู่11 ต.บำ้นดู่อ.เมือง จ.เชียงรำย เลม่ที่01/10 โทร 053-777555 เลขประจำ ตวัผเู้สยีภำษี3522222302232 ชื่อลกูคำ้บริษทั โปรฟติจ ำกดั 2453 หมู่8 ต.บ้ำนดู่อ.เมอืง จ.เชียงรำย โทร 053-777777 เลขประจ ำตวัผู้เสียภำษี3522222302231 ลำ ดบัที่รำยกำร จำ นวน รำคำตอ่หน่วย รวมรำคำ 1 Powerbank 800 W 3.00 200.00 600.00 รวม 600.00 ส่วนลด 10% ยอดหลังหักส่วนลด 600.00 ภำษมีลูคำ่เพมิ่ 7 % 42.00 642.00 -หกร้อยสี่สิบสองบำทถ้วนหมำยเหต: ุรับคนืสินคำ้เนื่องจำกช ำรุด ลงชื่อ.................................ผู้รับของ ลงชื่อ............................................ผู้รับเงนิ วนัที่............10/01/60............................ วนัท............ี่ 10/01/60............................ วันที่10 มกรำคม 2560 ใบรับของ/ใบลดหนี้ รวมทงั้สิ้น
31 สมุดรายวันทั่วไป หน้า 1 วัน เดือน ปี รายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต บาท สต บาท สต 15 01 เจ้าหนี้การค้า – บ. เอ บี ซี ส่งคืนสินค้า ภาษีซื้อ (ใบลดหนี้) (บันทึกการส่งคืนสินค้า) 403 205 101 642 - 600 42 - -
32 ระบบการจ่ายช าระเงิน กรณี จ่ายช าระโดยไม่มีส่วนลดเงินสด ตัวอย่างที่ 3.7 บริษัท โปรฟิต จ ากัด ท าธุรกิจซื้อ-ขาย คอมพิวเตอร์และอุปกรณ์คอมพิวเตอร์ มีรายการจ่ายช าระเงินดังนี้ บริษทัคอมพิวเตอร์จำ กดั 2222 หมู่22 ต.บำ้นดู่อ.เมือง จ.เชียงรำย เลม่ที่60-0101 โทร 053-222222 เลขประจำ ตวัผเู้สยีภำษี3522222222222 ชื่อลกูคำ้บริษทั โปรฟติจ ำกดั 2453 หมู่8 ต.บ้ำนดู่อ.เมอืง จ.เชียงรำย โทร 053-777777 เลขประจ ำตวัผู้เสียภำษี3522222302231 ลำ ดบัที่รำยกำร จำ นวน รำคำตอ่หน่วย รวมรำคำ 1 โน๊ตบุค Acer 30.00 30,000.00 900,000.00 2 Powerbank 800 W 80.00 200.00 16,000.00 รวม 916,000.00 ส่วนลด - ยอดหลังหักส่วนลด 916,000.00 ภำษมีลูคำ่เพมิ่ 7 % 64,120.00 980,120.00 -เกำ้แสนแปดหมนืหนึ่นร้อยยี่สิบบำทถ้วนลงชื่อ.................................ผู้รับเงนิลงชื่อ............................................ผู้ส่งของ วนัที่............16/01/60............................ วนัท............ี่ 16/01/60............................ วันที่16 มกรำคม 2560 ใบเสร็จรับเงิน รวมทงั้สิ้น
33 สมุดรายวันทั่วไป หน้า 1 วัน เดือน ปี รายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต บาท สต บาท สต 16 01 เจ้าหนี้การค้า-บ.คอมพิวเตอร์ เงินสด (รับช าระหนี้จากบริษัทการค้าจ ากัด) 201 101 980,120 - 980,120 -
34 กรณี จ่ายช าระโดยได้รับส่วนลดเงินสด ตัวอย่างที่ 3.8 บริษัท โปรฟิต จ ากัด ท าธุรกิจซื้อ-ขาย คอมพิวเตอร์และอุปกรณ์คอมพิวเตอร์ มีรายการจ่ายช าระเงินโดยให้ส่วนลดแก่ลูกค้าดังนี้ บริษทัคอมพิวเตอร์จำ กดั 2222 หมู่22 ต.บำ้นดู่อ.เมือง จ.เชียงรำย เลม่ที่R60-0101 โทร 053-222222 เลขประจำ ตวัผเู้สยีภำษี3522222222222 ชื่อลกูคำ้บริษทั โปรฟติจ ำกดั 2453 หมู่8 ต.บ้ำนดู่อ.เมอืง จ.เชียงรำย โทร 053-777777 เลขประจ ำตวัผู้เสียภำษี3522222302231 ลำ ดบัที่รำยกำร จำ นวน รำคำตอ่หน่วย รวมรำคำ 1 โน๊ตบุค Acer 30.00 30,000.00 900,000.00 2 Powerbank 800 W 80.00 200.00 16,000.00 รวม 916,000.00 ภำษมีลูคำ่เพมิ่ 7 % 64,120.00 รวม 980,120.00 หัก ส่วนลดเงนิสด 19,602.40 960,517.60 -เกำ้แสนหกหมนื่ห้ำร้อยสิบเจ็ดบำทหกสิบสตำงค์- ลงชื่อ.................................ผู้รับเงนิลงชื่อ............................................ผู้ส่งของ วนัที่............26/01/60............................ วนัท............ี่ 26/01/60............................ วันที่26 มกรำคม 2560 ใบเสร็จรับเงิน รวมทงั้สิ้น
35 สมุดรายวันทั่วไป หน้า 1 วัน เดือน ปี รายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต บาท สต บาท สต 26 01 เจ้าหนี้การค้า-บ.คอมพิวเตอร์ เงินสด ส่วนลดรับ (จ่ายช าระหนี้จากบริษัทคอมพิวเตอร์จ ากัด) 201 101 201 980,120 - 960,517 19,602 60 40 สรุป ระบบการซื้อสินค้าจะประกอบด้วยการซื้อสินค้าเป็นเงินสด การซื้อสินค้าเป็นเงินเชื่อ การได้รับ ส่วนลด การส่งคืนสินค้าและภาษีที่มาเกี่ยวข้องได้แก่ภาษีมูลค่าเพิ่ม รายการที่เกี่ยวของในการบันทึกบัญชี ได้แก่ ซื้อสินค้า ลูกหนี้ เงินสด ส่งคืนสินค้า ส่วนลดรับและภาษีซื้อ
36 แบบฝึกปฏิบัติ สมุดรายวันทั่วไป หน้า 1 วัน เดือน ปี รายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต บาท สต บาท สต - บริษทัอวยชัย จำ กดั 223 หมู่23 ต.เมืองพำน พำน จ.เชียงรำย เลม่ที่01/023 โทร 053-777722 เลขประจำ ตวัผเู้สยีภำษี3522222302333 ชื่อลกูคำ้บริษทั โปรฟติจ ำกดั 2453 หมู่8 ต.บ้ำนดู่อ.เมอืง จ.เชียงรำย โทร 053-777777 เลขประจ ำตวัผู้เสียภำษี3522222302231 ลำ ดบัที่รำยกำร จำ นวน รำคำตอ่หน่วย รวมรำคำ 1 คอมพวิเตอร์ 30.00 35,000.00 1,050,000.00 2 ปริ้นเตอร์ 20.00 4,000.00 80,000.00 รวม 1,130,000.00 ส่วนลด 10% - ยอดหลังหักส่วนลด 1,130,000.00 ภำษมีลูคำ่เพมิ่ 7 % 79,100.00 1,209,100.00 หนึ่งล้ำนสองแสนเกำ้พนัหนึ่งร้อยบำทถ้วนลงชื่อ.................................ผู้รับของ ลงชื่อ............................................ผู้รับเงนิ วนัที่............12/01/60............................ วนัท............ี่ 12/01/60............................ วันที่12 มกรำคม 2560 ใบสง่ของ/ใบเสร็จรับเงิน/ใบกำ กบัภำษี รวมทงั้สิ้น
37 สมุดรายวันทั่วไป หน้า 1 วัน เดือน ปี รายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต บาท สต บาท สต - บริษทัคอมพิวเตอร์จำ กดั 2222 หมู่22 ต.บำ้นดู่อ.เมือง จ.เชียงรำย เลม่ที่60-0101 โทร 053-222222 เลขประจำ ตวัผเู้สยีภำษี3522222222222 ชื่อลกูคำ้บริษทั โปรฟติจ ำกดั 2453 หมู่8 ต.บ้ำนดู่อ.เมอืง จ.เชียงรำย โทร 053-777777 เลขประจ ำตวัผู้เสียภำษี3522222302231 ลำ ดบัที่รำยกำร จำ นวน รำคำตอ่หน่วย รวมรำคำ 1 คอมพวิเตอร์ 30.00 35,000.00 1,050,000.00 2 ปริ้นเตอร์ 20.00 4,000.00 80,000.00 รวม 1,130,000.00 ส่วนลด - ยอดหลังหักส่วนลด 1,130,000.00 ภำษมีลูคำ่เพมิ่ 7 % 79,100.00 1,209,100.00 -หนึ่งล้ำนสองแสนเกำ้พนัหนึ่งรอยบำทถ้วนลงชื่อ.................................ผู้รับของ ลงชื่อ............................................ผู้ส่งของ วนัที่............6/01/60............................ วนัที่............6/01/60............................ วันที่6 มกรำคม 2560 ใบสง่ของ/ใบกำ กบัภำษี รวมทงั้สิ้น
38 สมุดรายวันทั่วไป หน้า 1 วัน เดือน ปี รายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต บาท สต บาท สต - บริษทัเอบซีีจำ กดั 23 หมู่11 ต.บำ้นดู่อ.เมือง จ.เชียงรำย เลม่ที่01/008 โทร 053-777555 เลขประจำ ตวัผเู้สยีภำษี3522222302232 ชื่อลกูคำ้บริษทั โปรฟติจ ำกดั 2453 หมู่8 ต.บ้ำนดู่อ.เมอืง จ.เชียงรำย โทร 053-777777 เลขประจ ำตวัผู้เสียภำษี3522222302231 ลำ ดบัที่รำยกำร จำ นวน รำคำตอ่หน่วย รวมรำคำ 1 คอมพวิเตอร์ 40.00 35,000.00 1,400,000.00 2 ปริ้นเตอร์ 20.00 4,000.00 80,000.00 รวม 1,480,000.00 ส่วนลด 10% 37,000.00 ยอดหลังหักส่วนลด 1,443,000.00 ภำษมีลูคำ่เพมิ่ 7 % 101,010.00 1,544,010.00 -หนึ่งล้ำนห้ำแสนสี่หมนื่สี่พนัสิบบำทถ้วนลงชื่อ.................................ผู้รับของ ลงชื่อ............................................ผู้รับเงนิ วนัที่............08/01/60............................ วนัที่............08/01/60............................ วันที่8 มกรำคม 2560 รวมทงั้สิ้น ใบสง่ของ/ใบเสร็จรับเงิน/ใบกำ กบัภำษี
39 สมุดรายวันทั่วไป หน้า 1 วัน เดือน ปี รายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต บาท สต บาท สต - บริษทัเอบซีีจำ กดั 23 หมู่11 ต.บำ้นดู่อ.เมือง จ.เชียงรำย เลม่ที่01/10 โทร 053-777555 เลขประจำ ตวัผเู้สยีภำษี3522222302232 ชื่อลกูคำ้บริษทั โปรฟติจ ำกดั 2453 หมู่8 ต.บ้ำนดู่อ.เมอืง จ.เชียงรำย โทร 053-777777 เลขประจ ำตวัผู้เสียภำษี3522222302231 ลำ ดบัที่รำยกำร จำ นวน รำคำตอ่หน่วย รวมรำคำ 1 ปริ้นเตอร์ 3.00 4,000.00 12,000.00 รวม 12,000.00 ส่วนลด 10% ยอดหลังหักส่วนลด 12,000.00 ภำษมีลูคำ่เพมิ่ 7 % 840.00 12,840.00 -หนึ่งหมนื่สองพนัแปดร้อยสี่สิบบำทถ้วนหมำยเหต: ุรับคนืสินคำ้เนื่องจำกช ำรุด ลงชื่อ.................................ผู้รับของ ลงชื่อ............................................ผู้รับเงนิ วนัที่............10/01/60............................ วนัท............ี่ 10/01/60............................ วันที่10 มกรำคม 2560 ใบรับของ/ใบลดหนี้ รวมทงั้สิ้น
40 สมุดรายวันทั่วไป หน้า 1 วัน เดือน ปี รายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต บาท สต บาท สต - บริษทั โปรฟิต จำ กดั 2453 หมู่8 ต.บำ้นดู่อ.เมือง จ.เชียงรำย เลม่ที่01/06 โทร 053-777777 เลขประจำ ตวัผเู้สยีภำษี3522222302231 ชื่อลกูคำ้บริษทักำรคำ้จ ำกดั ถนน พหลโยธนิแขวง อนุสำวรีย์เขต บำงเขน กรุงเทพมหำนคร เลขประจ ำตวัผู้เสียภำษี2561252361222 ลำ ดบัที่รำยกำร จำ นวน รำคำตอ่หน่วย รวมรำคำ 1 บริ้นเตอร์ 2.00 4,000.00 8,000.00 รวม 8,000.00 ส่วนลด 10% ยอดหลังหักส่วนลด 8,000.00 ภำษมีลูคำ่เพมิ่ 7 % 560.00 8,560.00 -แปดพนับำทถ้วนหมำยเหต: ุรับคนืสินคำ้เนื่องจำกช ำรุด ลงชื่อ.................................ผู้รับของ ลงชื่อ............................................ผู้รับของ วนัที่............15/01/60............................ วนัท............ี่ 15/01/60............................ วันที่15 มกรำคม 2560 ใบรับของ/ใบลดหนี้ รวมทงั้สิ้น
41 สมุดรายวันทั่วไป หน้า 1 วัน เดือน ปี รายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต บาท สต บาท สต - บริษทัคอมพิวเตอร์จำ กดั 2222 หมู่22 ต.บำ้นดู่อ.เมือง จ.เชียงรำย เลม่ที่60-0101 โทร 053-222222 เลขประจำ ตวัผเู้สยีภำษี3522222222222 ชื่อลกูคำ้บริษทั โปรฟติจ ำกดั 2453 หมู่8 ต.บ้ำนดู่อ.เมอืง จ.เชียงรำย โทร 053-777777 เลขประจ ำตวัผู้เสียภำษี3522222302231 ลำ ดบัที่รำยกำร จำ นวน รำคำตอ่หน่วย รวมรำคำ 1 คอมพวิเตอร์ 30.00 35,000.00 1,050,000.00 2 ปริ้นเตอร์ 20.00 4,000.00 80,000.00 รวม 1,130,000.00 ส่วนลด - ยอดหลังหักส่วนลด 1,130,000.00 ภำษมีลูคำ่เพมิ่ 7 % 79,100.00 1,209,100.00 -หนึ่งล้ำนสองแสนเห้ำพนัหนึ่งร้อยบำทถ้วนลงชื่อ.................................ผู้รับเงนิลงชื่อ............................................ผู้ส่งของ วนัที่............16/01/60............................ วนัที่............16/01/60............................ วันที่16 มกรำคม 2560 ใบเสร็จรับเงิน รวมทงั้สิ้น
42 สมุดรายวันทั่วไป หน้า 1 วัน เดือน ปี รายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต บาท สต บาท สต - บริษทัคอมพิวเตอร์จำ กดั 2222 หมู่22 ต.บำ้นดู่อ.เมือง จ.เชียงรำย เลม่ที่R60-0101 โทร 053-222222 เลขประจำ ตวัผเู้สยีภำษี3522222222222 ชื่อลกูคำ้บริษทั โปรฟติจ ำกดั 2453 หมู่8 ต.บ้ำนดู่อ.เมอืง จ.เชียงรำย โทร 053-777777 เลขประจ ำตวัผู้เสียภำษี3522222302231 ลำ ดบัที่รำยกำร จำ นวน รำคำตอ่หน่วย รวมรำคำ 1 คอมพวิเตอร์ 30.00 35,000.00 1,050,000.00 2 ปริ้นเตอร์ 20.00 4,000.00 80,000.00 รวม 1,130,000.00 ภำษมีลูคำ่เพมิ่ 7 % 79,100.00 รวม 1,209,100.00 หัก ส่วนลดเงนิสด 24,182.00 1,184,918.00 -หนึ่งล้ำนหนึ่งแสนแปดหมนื่สี่พนัเกำ้ร้อนสบแปดบำทดว้นลงชื่อ.................................ผู้รับเงนิลงชื่อ............................................ผู้ส่งของ วนัที่............26/01/60............................ วนัท............ี่ 26/01/60............................ วันที่26 มกรำคม 2560 ใบเสร็จรับเงิน รวมทงั้สิ้น
บทที่ 3 การวิเคราะห์เกี่ยวกับระบบขาย ระบบขาย ประกอบไปด้วยขั้นตอนต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกัน เริ่มตั้งแต่การรับค าสั่งซื้อ การอนุมัติ ขาย การส่งมอบสินค้าหรือบริการให้กับลูกค้า รวมไปถึงการรับช าระเงินจากลูกค้า และการบันทึก บัญชี วัตถุประสงค์ของการศึกษา 1. นักศึกษาสามารถวิเคราะห์และบันทึกบัญชีเกี่ยวกับการขายสดได้ 2. นักศึกษาสามารถวิเคราะห์และบันทึกบัญชีเกี่ยวกับการขายเชื่อได้ 3. นักศึกษาสามารถวิเคราะห์และบันทึกบัญชีเกี่ยวกับการรับคืนสินค้า การให้ส่วนลด การค้าและส่วนลดเงินสดได้ 4. นักศึกษาสามารถวิเคราะห์และบันทึกบัญชีเกี่ยวกับการรับช าระเงินได้
44 แบบทดสอบก่อนเรียน บทที่ 3 การวิเคราะห์เกี่ยวกับระบบขาย 1. ระบบบัญชีขายประกอบด้วยขั้นตอนอะไรบ้าง ก. ระบบขาย และรับช าระหนี้ ข. ระบบสั่งขาย และรับช าระหนี้ ค. ระบบรับการสั่งซื้อ ส่งมอบ รับช าระ ง. การรับค าสั่งซื้อ การอนุมัติขาย การส่งมอบและการรับช าระเงิน 2. ส่วนลดรับ เงื่อนไข 2/10 n/30 หมายถึงอะไร ก. จ่ายช าระภายใน 2 วันได้ส่วนลด 10 เปอร์เซ็นต์ ข. จ่ายช าระภายใน 10 วันได้ส่วนลด 2 เปอร์เซ็นต์ ค. จ่ายช าระภายใน 2 วันได้ส่วนลด 10 เปอร์เซ็นต์ ต้องช าระภายใน 30 วัน ง. จ่ายช าระภายใน 10 วันได้ส่วนลด 2 เปอร์เซ็นต์ ต้องช าระภายใน 30 วัน 3. กิจการขายสินค้าเงินเงินสด 107 บาทรวมภาษีมูลค่าเพิ่มแล้ว บันทึกบัญชีอย่างไร ก. เดบิทเงินสด 107 เครดิต ขาย 107 ข. เดบิทเงินสด 100 ภาษีขาย 7 เครดิต ขาย 107 ค. เดบิทเงินสด 107 เครดิต ขาย 100 ภาษีขาย 7 ง. เดบิทเงินสด 114.49 เครดิต ขาย 107 ภาษีขาย 7.49 4. กิจการขายสินค้าเป็นเงินสด 4,000 บาท (ยังไม่รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม) ให้ส่วนลดการค้า 2% บันทึกบัญชีอย่างไร ก. เดบิทเงินสด 4,000 ส่วนลดการค้า 80 เครดิต ขาย 3,640 ภาษีขาย 280 ข. เดบิทเงินสด 4,407.61 เครดิต ขาย 4,194 ภาษีขาย 293.61 ค. เดบิทเงินสด 4,194.40 เครดิต ขาย 3,920 ภาษีขาย 277.40 ง. เดบิทเงินสด 3,920 เครดิต ขาย 3,663.50 ภาษีขาย 256.45 5. กิจการรับช าระหนี้จ านวน 10,700 บาทบันทึกบัญชีอย่างไร ก. เดบิทเงินสด 10,700 เครดิต ลูกหนี้การค้า 10,700 ข. เดบิทเงินสด 10,700 เครดิต ลูกหนี้การค้า 10,000 ภาษีขาย 700 ค. เดบิทเงินสด 10,000 ภาษีขาย 700 เครดิต ขาย 10,700 ง. เดบิทเงินสด 10,000 ภาษีขาย 700 เครดิตลูกหนี้การค้า 10,700
45 การวิเคราะห์เกี่ยวกับระบบขาย ระบบขาย ประกอบไปด้วยขั้นตอนต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกัน เริ่มตั้งแต่การรับค าสั่งซื้อ การอนุมัติ ขาย การส่งมอบสินค้าหรือบริการให้กับลูกค้า รวมไปถึงการรับช าระเงินจากลูกค้า และการบันทึก บัญชี การขายสินค้าเป็นเงินสด การขายสินค้าอาจได้รับเงินสดทันที ณ จุดขาย การบันทึกบัญชีที่เกี่ยวข้องกับการขายสินค้า เป็นเงินสดประกอบด้วย การขายสินค้าที่ไม่มีภาษีมูลค่าเพิ่ม การขายสินค้ามีภาษีมูลค่าเพิ่ม การให้ ส่วนลดการค้า และการรับคืนสินค้า ซึ่งสามารถวิเคราะห์รายการต่างๆและบันทึกบัญชีได้ดังนี้ ตัวอย่าง รหัสบัญชีที่เกี่ยวข้องกับการขายสินค้าเป็นเงินสดและเงินเชื่อ มีดังนี้ 101 เงินสด 102 ลูกหนี้การค้า 205 ภาษีขาย 401 รายได้จากการขายสินค้า 402 ส่วนลดจ่าย 403 รับคืนสินค้า การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับการขายสินค้าเป็นเงินสด กรณีไม่มีภาษีมูลค่าเพิ่ม การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับการขายสินค้าเป็นเงินสดกรณีไม่มีภาษีมูลค่าเพิ่มสามารถบันทึกบัญชี ได้ดังนี้ เดบิต เงินสด xx เครดิต รายได้จาการขาย xx เช่น กิจการขายสินค้าให้บริษัท ก เป็นเงินสด 20,000 บาท เดบิต เงินสด 20,000 เครดิต รายได้จาการขาย 20,000
46 กรณีมีภาษีมูลค่าเพิ่ม การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับการขายสินค้าเป็นเงินสดกรณีมีภาษีมูลค่าเพิ่มสามารถบันทึกบัญชีได้ ดังนี้ เดบิต เงินสด xx เครดิต รายได้จากการขาย xx ภาษีขาย xx เช่น กิจการขายสินค้าให้บริษัท ก เป็นเงินสด 20,000 บาท ภาษีมูลค่าเพิ่ม 7 % (ยังไม่รวม ภาษีมูลค่าเพิ่ม) เดบิต เงินสด 21,400 เครดิต รายได้จากการขาย 20,000 ภาษีขาย(20,000x7/100) 1,400 หรือ กิจการขายสินค้าให้บริษัท ก เป็นเงินสด 32,100 บาท ภาษีมูลค่าเพิ่ม 7 % (รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม แล้ว) เดบิต เงินสด 32,100 เครดิต รายได้จากการขาย 30,000 ภาษีขาย (30,000x7/107) 2,100