برنامه عملیاتی اداره توسعه فرهنگ شهروندی در سال 1402 تهیه شده در: اداره توسعه فرهنگ شهروندی با همکاری: معاونت محیط زیـــــست و خدمــــات شهــــــری شـــــهرداری اصــــــفهان و سازمان های وابسـته معاونــــــــــت حــــمل و نقـــــــــل و تـــــرافـــــیک شهـــــــرداری اصفـــــهان و ســـــازمـــــــان های وابســــــته مـــــــــرکز اورژانـــــس پیــــــش بیـــــمارستـــــــــانی و مـــــدیـــــریــــــت حـــــــــــــوادث استـــــان اصفــــــــــهان پلیس فتای استان اصفهان نشانی اداره توسعه فرهنگ شهروندی: اصفهان، میدان قدس،خـیابان الله، خیـــابان طبــــیب اصفهـــــانی شماره تماس:۰۳۱۳۴۴۶۷۳۶۰ isfshahrvandi/com.eitaa.www
فهـــرست مقدمه.................................................................................................................................................................................................. کلیات و چشم انداز در برنامه ی اداره توسعه فرهنگ شهروندی................................................................................... راهبرد و عملیات در برنامه های اداره توسعه فرهنگ شهرونــــــدی.................................................................................. برنامه ریزی و بودجه....................................................................................................................................................................... تخصیص بودجه براساس مخاطب................................................................................................................................................... تخصیص بودجه براساس موضوع.................................................................................................................................................... تخصیص بودجه براساس روش رسانه ای....................................................................................................................................... تعاریف،مفاهیم و اولویت های موضوعی فرهنگ شهروندی............................................................................................ حمل و نقل ترافیک............................................................................................................................................................................. محیط زیست و خدمات شهری......................................................................................................................................................... فرهنگی اجتماعی................................................................................................................................................................................. پیوست ها.......................................................................................................................................................................................... آمایش فرهنگ شهروندی................................................................................................................................................................. تقویم مناسبت های شهروندی........................................................................................................................................................ منابع......................................................................................................................................................................................................
9 مقدمه: ادارهی توسـعهی فرهنـگ شـهروندی شـهرداری اصفهـان، درراسـتای تحقـق وظایـف سـازمانی خـود موظـف اسـت، بــا ایجــاد و رعایــت فضــای گفتگومنــدی در تمــام ارکان شــهر، اعــم از شــهروندان و مدیــران شــهری در رفتــار و تعامالتشـان، فضـای جدیـدی را ایجـاد نمایـد تـا از ایـن طریـق بتوانـد هـدف تحـول برنامـهی عملیاتـی ایـن اداره را بـا رویکـرد تأثیرگـذاری بـر الگوهـای رفتـاری محقـق سـازد. برای تحقق این مهم، اهداف زیر باید مدنظر قرار گیرد: الف( افزایش و ارتقاء حس تعلق به شهر؛ ب( ارتقاء حس مسئولیتپذیری؛ ج( افزایش مشارکت. بــرای تحقــق مــوارد فــوق کــه مبتنــی بــر نیازهــا و بندهــای وارده در اســناد باالدســتی شــهر و شــهروندی اســت و بــا درنظــر گرفتــن هــدف طــرح، )ایجــاد تحــول بــر الگوهــای رفتــاری(، از تئوریهــا و روشهــای بازاریابــی تغییــرات اجتماعـی در برنامهریـزی و اجـرا اسـتفاده میگـردد. ایـن تئوریهـا کـه بـرای رسـیدن بـه توسـعهی اجتماعـی، توسـط متخصصـان طراحیشـده و تکیـهی آن در برنامهریـزی، توجـه کامـل و از دیـد شـهروند نظارهکـردن مسـائل اسـت. ازایـنرو طـرح تحـول برنامـهی عملیاتـی، بـا نـگاه بـه دسـتاوردهای گذشـتهی ایـن اداره و بهمنظـور بهبـود وضعیـت موجـود فرهنـگ شـهروندی، در پـی آن اسـت تـا بـا توجـه بـه اصـل گفتگومنـدی بهعنـوان فضـای حاکـم بـر فعالیتها و تعامـات مـردم و شـهروندان بـه اهـداف ذکرشـده برسـد. ازآنجاکــه زمانــی میتــوان ایــن برنامــه را موفقیتآمیــز دانســت کــه تأثیرگــذاری بــر الگوهــای رفتــاری محقــق شــده باشـد، بایـد فراینـد بازاریابـی تغییـرات اجتماعـی را بـرای مسـائل مطـرح در فرهنـگ شـهروندی بـهکار بـرد. ایـن مهـم درگـرو تحقـق آموزشـی مناسـب بـه شـهروندان و مدیـران و هویتبخشـی بـه شـهر و توسـعهی همـکاری و مشـارکت دوچنـدان بیـن شـهروندان و مسـئوالن اسـت تـا منجـر بـه فرهنـگ غنیتـر شـهروندی شـود.
برنامه عملیاتی اداره توسعه فرهنگ شهروندی 12 طرح تحول برنامه عملیاتی اداره توســـــعه فرهـــــنگ شهــــــــروندی
13 کلــیات و چشم انداز در برنامه ی اداره توسعه فرهنــــگ شهرونـدی
برنامه عملیاتی اداره توسعه فرهنگ شهروندی 14
15 کلــیات و چشم انداز در برنامه ی اداره توسعه فرهنــــگ شهرونـدی 1-ماموریت: ایجـاد تحـول در الگوهـای رفتـاری مخاطبـان بـا آمـوزش مناسـب و انتقـال مفاهیـم شـهروندی و تاثیرگـذاری بـر الگوهـای رفتـاری آنـان و تبدیـل انسـان سـاکن بـه انسـان شهرنشـین و انسـان شهرنشـین بـه شـهروند. 2-چشم انداز: اداره توسـعه فرهنـگ شـهروندی در نظـر دارد تـا پایـان برنامـه اصفهـان 1405 ، فرهنـگ شـهروندی در اصفهـان را بـه سـطح ممتـاز جهانـی برسـاند . 3-اهداف: بـر الگوهـای رفتـاری آنـان و تبدیـل شهرنشـین بـه شـهروند. . ایجـاد تحـول در الگوهـای رفتـاری مخاطبـان بـا آمـوزش مناسـب و انتقـال مفاهیـم شـهروندی و تاثیرگـذاری الف ( افزایش دانش و آگاهی شهروندان از حقوق و تکالیف شهروندی منطبق با نیازهای مردم( . آشنایی حق تملک یا تخصیص فضا مانند )حق دسترسی، تصرف استفاده از فضــــــا و تولید فضـــای جدید . آشنایی با حق دسترسی به امکانات شهری ب( ارتقای فرهنگ شهروندی در اصفهان . آشنایی با حق دسترسی آسان به مراکز و فضاهای شهری . آشنایی با حق تصرف و بهرهوری از فضای شهر برای تمامی اقشار و گروهها . آشنایی با حق امکان حضور، تبادل و کنش اجتماعی . آشنایی با حق مشارکت در تصمیمگیری برای تولید فضای شهری پ( نهادینه کردن خودکنترلی اجتماعی در شهروندان اصفهانی اصفهان »شهر زندگی« با هویت ممتاز ایرانی اسالمی و انقــــالبی با مـــردمانی مشــارکت جو، سالم و با نشاط
برنامه عملیاتی اداره توسعه فرهنگ شهروندی 16 4-راهبرد: انتخاب روش های مناسب جهت نیل به اهداف و بر اساس اولویت ها و شبکه سازی محالت 1 -فرهنگ پذیری و جامعه پذیری فرهنگ شهروندی بوسیله طرح کالس شهر 2 -شبکه سازی محلی برای توسعه محله محور فرهنگ شهروندی 5-سیاست ها و آداب
17 راهبـــر و عملیــــات دربرنامه های اداره توسعه فرهنگ شهروندی 6-رویکرد: . خودکنترلی شهروندان و کاهش تصدی گری شهرداری در حوزه فرهنگ سازی . جذب منابع پایدار درآمدی . مدرسه محوری و آموزش محوری . خانواده محوری . محله محوری . شهروند مداری 7-اسناد باالدستی: . اولویت های ابالغی معاون محترم فرهنگی شهردار اصفهان . اولویت های ابالغی و تاکیدات بودجه شورای اسالمی شهر اصفهان . سند چشم انداز اصفهان در افق 1405 . منشور حقوق شهروندی 8-ساختار: چارت سازمانی دو نفرکارشناس فرهنگی رئیس اداره دو نفر کارشناس اجتماعی
برنامه عملیاتی اداره توسعه فرهنگ شهروندی 18 ساختار ارتباطی با: 1)نهادهای باالدستی:)کمیسیون فرهنگی شورای اسالمی شهر/ معاون فرهنگی شهردار( 2)شرکای برون سازمانی: 1 -پلیس فتای استان اصفهان 2 -مركز اورژانس و فوریت های پزشكی استان اصفهان 3 -شركت گاز اصفهان 4 -شركت آب منطقه ای شهرستان اصفهان 5 -شركت آب و فاضالب استان اصفهان 6 -سازمان حفاظت محیط زیست استان اصفهان 7 -شركت توزیع برق اصفهان 8 -سازمان اتوبوسرانی شهرداری اصفهان 9-سازمان تاكسیرانی شهرداری اصفهان 10 -شركت متروی اصفهان 11-سازمان مدیریت پسماند شهرداری اصفهان 12-سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری اصفهان 13-سازمان پارك ها و فضای سبز شهرداری اصفهان 14-سازمان میادین و ساماندهی مشاغل شهری شهرداری اصفهان 15 -طرح ساماندهی ناژوان 16 -شرکت توسعه مجتمع های سیاحتی، فرهنگی و ورزشی سپاهان 17-سازمان آرامستان های شهرداری اصفهان 18-ادارات فرهنگی اجتماعی مناطق 15 گانه شهرداری اصفهان 19-اداره کل آموزش و پرورش استان اصفهان 20-کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان اصفهان
19 کلــیات و چشم انداز در برنامه ی اداره توسعه فرهنــــگ شهرونـدی 3)مخاطبان: مخاطبان گروه سنی کودک سمن ها جوان سالمند معتمدین محــالت نوجوان خانواده گروه اجتماعی
برنامه عملیاتی اداره توسعه فرهنگ شهروندی 20 مخاطبین فضــــــــــــــــا ٠١ پیش دبستان/ کودکان ١٢ مجتمع تجاری / مشتری ٠٢ مدارس/دانش آموز معلمــــــــــان پرسنــــــــــــل دانش آموز دوره اول ابتدایی دوره دوم ابتدایی دوره اول متوسطه دوره دوم متوسطه ٠٣ ٠٤ کاف� شاپ ها / جوانان کانون مادران/ مادران ٠٦ مترو، اتبـــــوس، تاکس�/خانواده ٠٧ دانشگاه/ دانشجو ٠٩ سینما/ خانواده باغ تجربه / شهروندان ارشد ١١ ١٠ مساجد / کانون مساجد ١٣ ١٤ ورزشگاه / ورزشکار خانه / هیات ١٥ مراکز تفریح� / خانواده ١٧ پادگان ها / پرسنل، سرباز ١٨ ادارات / پرسنل ١٩ بیمارستان / مراجعین ٢٠ شهر / خانواده ٢١ شهر / نوجوان ٢٢ مراکز فرهنگ� و کتابخانه ها / کودک مراکـــــــز فرهنـــــگ�/ ١٦ مخاطـــــــب ویـــــــــــژه ٠٨ مجتمع های مسکون� بزرگ/خانـــــــــــــــــــــــواده ٠٥ باغ های بانوان/ بانوان
21 کلــیات و چشم انداز در برنامه ی اداره توسعه فرهنــــگ شهرونـدی 9-موضوعات: توضیـــح اینـــکه تقسیـــم بندی موضوعــــات مطابـــــق با سیــــاست هــــــــای اجــــرایـــی اداره شهرونـــــــدی و مامــــوریت معاونت های مختلف شهرداری اصفهان است. ردیف عنوان اولویت موضوعی 1 حمل و نقل و ترافیک 1-توقف غیر مجاز 2-تخلفات در بزرگراه ها و معابر شریانی 3-استفاده از حمل و نقل همگانی 4-نقش معاینه فنی خودروها توسط رانندگان در کاهش آلودگی هوا 5-رعایت الزامات ایمنی توسط راکبان موتورسیکلت محیط زیست و خدمات 2 شهری 1-تحویل پسماند خشک توسط شهروندان به پیمانکاران ذیصالح و حذف زباله گردان 2-مشارکت شهروندان در احداث و نگهداری فضای سبز خانگی 3-اطالع رسانی و فرهنگ سازی در جهت کاهش تولید زباله و شیرابه 4-مدیریت مصرف انرژی 5 -مسمومیت با گاز مونوکسید کربن 6 -مدیریت بحران و پدافند غیرعامل)آموزش نحوه مواجهه شهروندان با بحران ها( فرهنگی و اجتماعی 3 )اخالق شهروندی( 1-مهارت های ارتباطی:مدیریت خشم /مدیریت گفتگو/احترام به دیگران 2-فرهنگ همسایه داری/فرهنگ آپارتمان نشینی 3-احساس تعلق شهروندی 4-افزایش مشارکت جویی و مسئولیت پذیری 5-وندالیسم 6-آسیب های رسانه ای
برنامه عملیاتی اداره توسعه فرهنگ شهروندی 22 10-منابع برون سازمانی: . منابع انسانی)پیمانکاران( . منابع: منابع مالی)قابلیت درآمد زایی بعضی محصوالت( 12 -موانع و مخاطرات: عدم انطباق چارت اداری اداره شهروندی با اهداف و وظایف و نیازهای اداری سـاختار اداری و مالـی نامناسـب )عـدم انعطـاف سیسـتم اداری و مالـی بـا توجـه بـه تنـوع پـروژه هـای فرهنگـی( مثـال امـور قراردادهـا، اشـل هـای مالـی، مرجعیـت غیـر تخصصـی بـرای تاییـد امـور هم پوشانی وظایف و اهداف ادارات و مراکز تخصصی محدودیت مکان اجرای برنامه ها افــول ســرمایه اجتماعــی و دو قطبــی جامعــه جنبشــی - جامعــه منــزوی و عــدول و خــروج نهــادی از فرهنــگ شــهروندی در میــان شــهروندان یــا بــی تفاوتــی آنــان نســبت بــه فرهنــگ شــهروندی 13-حل مساله: پـس از مشـخص نمـودن مسـائل و دغدغـه هـای فرهنگـی وتدویـن برنامـه عملیاتـی ، ارائـه راه کارهـای مناسـب بـا انتخـاب روش و رسـانه مناسـب جهـت نیـل بـه اهـداف متعالـی توسـعه فرهنـگ شـهروندی تحقـق پذیر اسـت.
23 کلــیات و چشم انداز در برنامه ی اداره توسعه فرهنــــگ شهرونـدی دریافت اولویت هـا و احصاء موضوعات از شرکا دریـافت و انتــــــــخاب ایــــده هــا تشکیل جلسات انـــدیـــــــشه ورزی تبدیل ایده به تدوین برنامه ها بـــــــــــــــــــــرنــــامه اجرا اعالم فراخوان ایده با موضوعات اولـــویت های دریـافـتی 1 2 3 4 6 5 7 14-فرآیندها: 15-مفروضات بنیادی: 1 -شهروندی مقوله ای اکتسابی است 2-مهمترین وظیفه فرهنگی نهاد شهرداری ، ارتقای فرهنگ شهروندی ) بعنوان نقطه تالقی فرهنگ و شهر( است . 16-موضع: بـرای ارتقـای فرهنـگ شـهروندی و افزایـش ضریـب نفـوذ آن ، بایـد فرهنـگ شـهروندی را وارد مرحلـه جامعـه پذیـری اولیـه و نهـاد خانـواده و مرحلـه جامعـه پذیـری ثانویـه و نهـاد مدرسـه نمـود و .طراحـی کالس شـهر و کتـاب کار اولیـاء و دانـش آمـوزان درسـت از همیـن منظـر عمـل بـه موضـع اداره شـهروندی اسـت .
برنامه عملیاتی اداره توسعه فرهنگ شهروندی 24 17-عرصه ها و کانالهای ارتباطی 18-ظرفیت ها و وجوه تمایز: 1 -مرجعیـت شـهری داشـتن و ویـژه بـودن اداره شـهروندی : از ایـن منظـر معرفـی، ترویـج و تعریـف تولیـدات برنـد و ارائـه خدمـات برنـد سـازمانی توسـط اداره شـهروندی مثـل تعریـف برنـد یـا نشـان فرهنـگ شـهروندی بـرای تولیدات و مکتوبات و یا ایجاد پایگاه محتوا در پلتفرم های ملی و بین المللی الزم و ضروری به نظر می رسـد. 2-ارتبـاط بـا آمـوزش و پـرورش، حضـور در مـدارس ) پایـه اول و ششـم ابتدایـی ( و بارگـذاری محتـوای شـهروندی در کانـال شـاد تابلوهــای فرهنــگ شهـــــــــــــرونـــــــــــــدی عرصــــــه هــای نمایــش و مــــــــــانـــــــــــــور خیابـــــــــانی شبکه شهر شبکه اصفهان فرهنگ کانـــــــال هــا و فضــــــاهای مجــــــازی اداره توســـــــعه فرهنـــــــــگ شهــــــــروندی 1 2 3 4 5 عـــــــــــرصـــــــه ها و کانالهای ارتباطی
25 کلــیات و چشم انداز در برنامه ی اداره توسعه فرهنــــگ شهرونـدی 3-گالری شهری 4-گستردگی شبکه ارتباطی درون و برون شهرداری پیونـد و تعامـل بـا شـبکه هـا و سـازمان هـای جهانی)شـرکت در جشـنواره هـای جهانـی و بیـن المللـی مثـل شـرکت طـرح کالس شــهر در جشــنواره دیدبــان دموکراســی مشارکتیIOPDفرانســه، ارائــه طــرح کالس شــهر در گزارشــات شــهرهای یادگیرنــده یونســکو و شــهرهای دوســتدار کــودک یونیســف( 5-ثبت ملی داشته ها)ثبت طرح کالس شهر با توجه به مطالبه تولیدات این طرح از سوی سایر شهرهای ایران( 6-ثبت جهانی داشته ها )ترجمه محتواهای شهروندی تولید شده و تولیدات دوزبانه( 7-اخــذ اســتاندارد هــای ملــی و بیــن المللی)اخــذ مجــوز ورود کتــاب هــای تولیــد شــده بــه مــدارس مثــل ســامانه کنتــرل کیفیــت منابــع آموزشــی وزارت آمــوزش و پــرورش "رشــد" ویــا دریافــت نشــان "الک پشــت پرنــده" ( ابزار و تکنیک طرح آموزشی کــــالس شــهر نمایـــــــــشگاه شهرونـــــــدی کمپــــین هــا و پویـــــــــــش هــا ســــــــایـــــــت و اطالع رسانی 19-ابزار و تکنیک
برنامه عملیاتی اداره توسعه فرهنگ شهروندی 26 20-ارزش قابل خلق و ارائه خلق ارزش از طریق نوآوری در مدل کسب و کار : اداره سـامت یـا پـارک ترافیـک ( و تبدیـل کالس شـهر بـه موضـوع گردشـگری علمـی دانـش آمـوزان . ایجـاد مکانـی در شـهر بـه نـام کالس شـهر و برگـزاری اردوهـای دانـش آمـوزی در ایـن مـکان ) مکانـی چـون . برگزاری همایش سند تحول بنیادین آموزش و پرورش و نقش کالس شهر در تحقق این سند . ایجاد نشان شهروند دانش آموز )برای افرادی که بهترین نمره را در کالس شهر کسب می کنند (. . ثبت و برگزاری رویداد مشخص در شهر و مدارس شهر به نام کالس شهر . ورود کالس شهر به عرصه پژوهش دهــــیاری های کشور . تولــــید کتــــاب کــــالس شهــــــر بــــرای پــــژوهشـــــکده مــــدیریــــت شهــــری و روســـــــــتایی سازمــــان شـــــــهرداری هـــا و . اجرای طرح شهردار مدرسه 21 -ذینفعان و گستره و قلمرو فعالیت ها: . شهروندان ) شهری، استانی،ملی و بین المللی/جهانی(
نهاد های بالا دست� کمسیون فرهنگ� شورای اسلام� شهــــــر اصفهـــــــان کـــــــــودک نوجــــوان جـــــــوان سالمــــــند پلیـــــــــس فتـــــــــــــــــــای استـــــــــــــــــــــــــــــان اصفـــهــــــــــــــــــــــــان مرکز اورژانس و فوریت های پزشک� استان اصفهـــــــــان شرکــــــــت گــــــاز اصفهــــــــان شرکــــــــت آب منطقـــــــه ای شهرستـــــــــان اصفهـــــــــــــــــــان شرکــــــــت آب و فاضــــــــلاب استــــــــــــــــــــان اصفهـــــــــــــــــــان سازمـــــــان حفاظــــت محیط زیســت استـــــان اصفهــــــــان شرکت تـــــوزیع بـــــرق اصفــــهان سازمــــــــــــــــان اتوبوســـــــــران� شهــــــــرداری اصفهــــــــــــــــــان سازمـــــــــــــــان تاکسیــــــــــــران� شهــــــــرداری اصفهــــــــــــــــــان اداره کل آمـــــــــــوزش و پــــــرورش اســـــــــــــــتان اصفـــــــهان کانون پرورش فکری کـودکان و نوجوانان استان اصفـهان شرکــــــــت متــــــــرو اصفهان سازمــــــــــــــان آرامستـــــــــان های شهـــــــرداری اصفهــــــــــــان سازمــــــــــــــان مدیریــــــــت پسمـــــاند شهرداری اصفهـــــــان سازمان آتش نشان� و خـــدمات ایمن� شهــرداری اصفهـــــــــــان ســـــــازمان پارک ها و فضــــــای سبز شهرداری اصفهـــــــان سازمان میادین و سازمانده� مشاغل شهرداری اصفهـــــــــان طـــرح سازمـــــانده� ناژوان شرکت توسعه مجتمع های سیاحت�، فرهنگ� و ورزش� سپاهان ادارات فرهنــــــــگ� اجتمـــــــــاع� مناطــــــق پانزده گانــــــــــــه سمــن ها خانـــواده معتمدین محلات اداره توسعه فرهنگ شهروندی مخاطبــــــان گروه سن� گروه اجتماع� معاون فرهنگ� شهردار اصفهـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــان
1-تخصـــــیص بودجـــــــه بر اســـــاس مــخاطــــب 2-تخصـــیص بــــــودجــــه بر اساس موضــــــــوع 3-تخصیـص بودجه بر اساس روش و رسانه
برنامه عملیاتی اداره توسعه فرهنگ شهروندی 30 1-تخصیص بودجه بر اساس مخاطب............................................................................................................... از مهمتریـن اصـول برنامـه ریـزی در حـوزه شـهروندی مخاطـب محـور بـودن آن اسـت.بی شـک توجه تخصصی بـه مخاطـب، بازدهـی فعالیـت هـا را چنـد برابـر خواهـد نمود. بـا ایـن نـگاه کـه آمـوزش و تربیـت در دوران کودکـی ، از اسـتحکام،ماندگاری و اثربخشـی فراوانـی برخـــــوردار اسـت لـذا در برنامـه عملیاتـی ایـن اداره سـهم ویـژه ای را بـه خـود اختصـاص داده اسـت. از طرفی دیگــــــــر خانــــــواده ، به عنـــــوان اولیــــن نهاد اجتماعی در شهر باید در برنامه ریزی آموزشی و فرهنگی از تــــــوجه ویژه مدیریت شـهری برخوردار باشـد. ردیف عنوان حجم بودجه به درصد 1 کودک 40 2 خانواده 30 3 سایر 30 جمع 100 تخصیص بودجه بر اساس مخاطب
31 برنامه ریزی و بودجــــه 2-تخصیص بودجه بر اساس موضوع............................................................................................................... بـی شـک اولویـت بنـدی و احصـاء موضوعـات آمـوزش فرهنـگ شـهروندی کلیـدی تریـن و مهمتریـن فصـل فکـری و گفتگویـی در اداره شـهروندی اسـت. برای دستیابی به این مهم مطابق با فرآیند زیر عمل می شود: . جمع بندی و اولویت بندی موضوعات و تخصیص بودجه . نیازسنجی موضوعات روز به لحاظ اجتماعی . برگزاری جلسات متعدد با کارشناسان حوزه های مختلف مدیریت شهری . بررسی شرح وظیفه اعالمی در اسناد و ابالغیه های باالدستی . درخواست ها و نیازهای حوزه های مختلف مدیریت شهری . بررسی برنامه های سالهای گذشته
برنامه عملیاتی اداره توسعه فرهنگ شهروندی 32 ردیف عنوان حجم بودجه به درصد اولویت موضوعی حمل و نقل و 1 23 ترافیک 1-توقف غیر مجاز 2-تخلفات در بزرگراه ها و معابر شریانی: 3-استفاده از حمل و نقل همگانی 4-نقش معاینه فنی خودروها توسط رانندگان در کاهش آلودگی هوا 5-رعایت الزامات ایمنی توسط راکبان موتورسیکلت محیط زیست و 2 خدمات شهری 43 1-تحویل پسماند خشک توسط شهروندان به پیمانکاران ذیصالح و حذف زباله گردان 2-مشارکت شهروندان در احداث و نگهداری فضای سبز خانگی 3-اطالع رسانی و فرهنگ سازی در جهت کاهش تولید زباله و شیرابه 4-مدیریت مصرف انرژی 5-مسمومیت با گاز مونوکسید کربن 6-مدیریت بحران و پدافند غیرعامل)آموزش شهروندان با بحران ها( 3 فرهنگی اجتماعی )اخالق شهروندی( 34 1-مهارت های ارتباطی:مدیریت خشم /مدیریت گفتگو/احترام به دیگران 2-فرهنگ همسایه داری/فرهنگ آپارتمان نشینی 3-احساس تعلق شهروندی 4-افزایش مشارکت جویی و مسئولیت پذیری 5-وندالیسم 6-آسیب های رسانه ای جمع کل 100 تخصیص بودجه براساس موضوع
33 برنامه ریزی و بودجــــه مخاطبین فضــــــــــــــــا ٠١ پیش دبستان/ کودکان ١٢ مجتمع تجاری / مشتری ٠٢ مدارس/دانش آموز معلمــــــــــان پرسنــــــــــــل دانش آموز دوره اول ابتدایی دوره دوم ابتدایی دوره اول متوسطه دوره دوم متوسطه ٠٣ ٠٤ کاف� شاپ ها / جوانان کانون مادران/ مادران ٠٦ مترو، اتبـــــوس، تاکس�/خانواده ٠٧ دانشگاه/ دانشجو ٠٩ سینما/ خانواده باغ تجربه / شهروندان ارشد ١١ ١٠ مساجد / کانون مساجد ١٣ ١٤ ورزشگاه / ورزشکار خانه / هیات ١٥ مراکز تفریح� / خانواده ١٧ پادگان ها / پرسنل، سرباز ١٨ ادارات / پرسنل ١٩ بیمارستان / مراجعین ٢٠ شهر / خانواده ٢١ شهر / نوجوان ٢٢ مراکز فرهنگ� و کتابخانه ها / کودک ١٦ مراکـــــــز فرهنـــــگ�/ مخاطـــــــب ویـــــــــــژه ٠٨ مجتمع های مسکون� بزرگ/خانـــــــــــــــــــــــواده ٠٥ باغ های بانوان/ بانوان
برنامه عملیاتی اداره توسعه فرهنگ شهروندی 34 3-تخصیص بودجه بر اساس روش رسانه ای ...................................................................................... امروزه و در دنیای معاصر نقش رسـانه و یا روش انتقال مفاهیم از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشـد به طوری کـه خطـا در انتخـاب روش و رسـانه نـه تنهـا باعـث هـدر رفـت انـرژی و زمـان شـده و کارکـرد اصلـی خـود را از دسـت خواهـد داد،بلکـه گاه مـا را بـه بیراهـه کشـانده و اثـر معکـوس خواهد داشـت. لذا باید رسانه و روش موثر با توجه به نوع مخاطب ،فضا و محتوای شهروندی با دقت ویژه ای انتخاب شود.
35 برنامه ریزی و بودجــــه ویژه برنامه های شهری روش رسانه جشــــــــــن تئاتر و نمایش مانور نمایشگاه جشنـــــــــــواره سمینار پویــــــــش مسابقـــــــــــــه غیــــره... ۰۱ آموزش و پژوهش هیات اندیشه ورز (اتاق فکرها) کارگـــــــــــاه داده کاوی و تولیــــــد محتــــــــــوا کـــــــــلاس اردوی آمــــــــوزش� غیــــــــره... ۰۲ گالری های شهری ایستگــــــــاه هــــای اتبــــــــوس، BRT ،و متـــــــــــــــرو پشت تابلو ها عرشــه پل ها تک پایه ها پایــه بتنـــــــــــی سفر مطالعه غیــــــــــــــره... ۰۷ مستند سازی تهیه فیلم عکــــــــــــــــــــــــــــــــس تیـــــــزر بولتــــــــــــن بروزرسان� سایت غیره... ۰۴ اطلاع رسان� سایـــــــــــت اینترنت تولید خبر غیــــره... ۰۳ طبقه موثر پزشکان برند معلمیـــــــــــــــن انجمـــــــــــــن ها اساتیـــــــــــــــــد روحانیـــــــــــون سفیــــــــــــــــران کانون مادران NGO) سمن) شهروند ارشد معتــــمدیـــــــن محــــــــــــــــله هــــــــا مدیران شهر ی هنرمنـــــــــدان (فرهیختگـــــــــان) غیــــــــــــــــــــره... ۰۸ فضا سازی مبلمان شهری نقاش� دیواری ساخت المـــان غیـــــــــــــــــــــره... ۰۶ تولیدات مکتوب کتاب، بروشور،جزوات،مجله،نشریه ها صــــوت� پادکســـــت و فایـــــــــل هــــــــای صـــــــــوت�، رادیـــــــــــــــــو شهــــــــــــــرونـــدی، موسیقــــــــــــی و ســــــــــرود تصویری کلیـــــــــپ، فیــــــــــلم هـــــــای کــــــــــــــــــــــوتاه نرم افزار مالت� مدیا، بازی، اپ، کتاب الکترونیک� محصـــــــولات فرهنـــــــــــــگ� هدایای فــــــــرهنگ� غیـــــره... ۰۵
برنامه عملیاتی اداره توسعه فرهنگ شهروندی 36 کمپین ها و پویش های تخصصی )جدول شماره 1) تخصیص بــــــــودجه براســــــاس روش رســـــانه ای عنوان رسانه حجم به درصد 1-کمپین اخالق شهروندی 2-کمپین ترافیکی 3-کمپین محیط زیست و خدمات شهری 4-سایر تولید محتوای الکترونیکی و تصویری 15 نمایش تئاتر مانور 15 انتشارات چاپ و تکثیر 10 تولید محصول 10 رسانه و اطالع رسانی 10 تبلیغات شهری و محیطی 25 ویژه برنامه ها 15 جمع کل 100
37 کلــیات و چشم انداز در برنامه ی اداره توسعه فرهنــــگ شهرونـدی طرح بزرگ آموزشی کالس شهر)جدول شماره 2) ردیف عنوان رسانه حجم به درصد 1 کالس شهر تولیدات شامل :تولید محتوای مکتوب،الکترونیکی و تصویری،تولید محصول 20 ویژه برنامه ها نمایش تئاتر مانور 8 انتشارات، چاپ و تکثیر 55 رسانه و اطالع رسانی 5 آموزش معلمان 5 مسابقات 7 جمع کل 100
برنامه عملیاتی اداره توسعه فرهنگ شهروندی 38
39 حمـــــــــــــــل ونقــــــــــــــــــــــل و تـــــرافیـــــــــک محیط زیســــــت و خدمـــــات شهـــــــــری فرهنگی و اجتماعی)اخالق شهروندی(
برنامه عملیاتی اداره توسعه فرهنگ شهروندی 40 حمــل و نقــل و ترافیـک 1 -تــوقف غیرمجاز 2 -تخلفات در بــــزرگراه ها و معابر شریانی 3 -استفاده از حمل و نقل همگانی 4 -نقـش معاینـه فنـی خـــودروها توسـط راننـدگان درکاهـش آلودگـی هـوا 5 -رعـــــــایت الــــــزامات ایمـــــــنی تـــــــوسط راکبــــــان موتـــــورسیکلت
41 تعاریف ،مفاهیم و اولویت های موضـــــوعی فـــــرهنگ شهرونـدی مقدمه: یکـی از نیازهـای افـراد جامعـه آشـنایی بـا قوانیـن راهنمایـی و رانندگـی اسـت .امـروزه بـا پیشـرفت کـردن جامعـه و بزرگتـر شـدن آن، نیـاز بـه نظـم و اجـرای صحیـح قوانیـن بیشـتر از گذشـته احسـاس مـی شـود زیـرا اجـرای قانـون باعـث میشـود تـا در اجتمـاع بـا آرامـش زندگـی کـرده و جامعـه دچـار هـرج و مـرج و آشـفتگی نشـود. درحـال حاضریکـی از معضـات جبـران ناپذیـر کـه جامعـه بـا آن روبـه رو اسـت، رونـد رو بـه رشـد مـرگ و میـر ناشـی از تصادفـات مـی باشـد. تصادفـات رانندگـی، خسـارت هـای جبران ناپذیـری از نظـر مـادی و معنـوی بـه شـهروندان وارد مـی کنـد . ازراهکارهـای پیشـگیری وقـوع تصادفـات بـه ویـژه بـرای افـراد در حیـن رانندگـی ایـن اسـت کـه بـه حقـوق دیگـران احتــرام بگذارنــد ،بــا احتیــاط و رعایــت نــکات ایمنــی رانندگــی کننــدو بــه دســتورات و راهنماییهـای پلیـس توجـه نماینـد. در صـورت رعایـت ایـن مـوارد اعتمـاد اجتماعـی در بیـن راننـدگان بیشـتر مـی شـودو احتمـال مرتکـب شـدن بـه تخلفـات رانندگـی کاهـش یافتـه در نتیجـه تصادفـات رانندگـی هـم کمتـر مـی شـود. به امید روزی که در پناه اجرای قوانین شاهد هیچ حادثه خانمانسوزی نباشیم .
برنامه عملیاتی اداره توسعه فرهنگ شهروندی 42 1-1 توقف غیر مجاز ........................................................................................................................................................... پارک دوبله : اشـغال و مسـدود کـردن معابـر و آنچـه بهعنـوان سـد معبـر مطـرح میشـود، بهلحـاظ قانونـی عملـی مجرمانـه و مرتکـب ایـن عمـل مسـتوجب مجـازات اسـت . ایـن عمـل باعـث بسـتن مسـیر دیگـر راننـده هـا و عامـل ایجـاد ترافیـک مـی شـود . بستن راستگرد خیابان : مزاحمـت بـرای دیگـران مـی شـود . . راسـتگرد خیابـان مسـیر آزاد بـدون فرمـان چـراغ اسـت ، راننـده ای کـه مسـیر را ببنـدد مشـمول سـد معبـر و تفکیـک شـده باشـد . . ماننـد زمانـی کـه در تقاطـع جزیـره هـای ترافیکـی باشـد و یـا توسـط موانـع ترافیکـی مسـیر گـردش بـه راسـت دیگـر وسـایل نقلیـه مـی شـود. . توقـف در مسـیرهای ممنوعـه عمـل خـاف قانـون اسـت کـه باعـث سـد معبـر و ایجادازدحـام در عبـور و مـرور . توقف در ایستگاه های اتوبوس ...... مـوارد خـاف قانـون مـی باشـد. . توقـف در ایسـتگاه هـای اتوبـوس ، توقـف روی پـل هـای متصـل بـه پیـاده رو ، توقـف جلـوی درب منـازل از 2-1 تخلفات دربزرگراه ها و معابر شریانی ............................................................................................................. سرعت غیر مجاز : بـه دنبـال آن صدمـات و تلفـات ناشـی از تصادفـات را افزایـش مـی دهـد . . سـرعت زیـاد و غیـر مجـاز و شـتاب زدگـی در رانندگـی باعـث بـروز حـوادث و تصادفـات در رانندگـی مـی شـود کـه
43 تعاریف ،مفاهیم و اولویت های موضـــــوعی فـــــرهنگ شهرونـدی صحبت با تلفن همراه : دیـد راننـده کـم شـود . . صحبـت بـا گوشـی همـراه، خـوردن ، آشـامیدن راننـده در حیـن رانندگـی باعـث مـی شـود توانایـی ذهنـی، هوشـیاری و پیامــک ، دیــدن تصاویــر و ... را مــی شــود . . صحبـت بـا گوشـی همـراه ممنـوع مـی باشـد . ایـن ممنوعیـت فقـط شـامل صحبـت کـردن نیسـت بلکـه شـامل دادن چـراغ هـای راهنمایـی و عابـران از دیگـر آثـار مخـرب اسـتفاده از گوشـی همـراه اسـت . . عـدم توجـه راننـده بـه رعایـت فاصلـه بـا خـودروی جلویـی ، عـدم تمرکـز هنـگام رانندگـی ، کاهـش دیـد ، عـدم توجـه بـه حرکت بین خطوط : خـط عبـور بخشـی از سـواره رو اسـت کـه در طـول مسـیر بـه عبـور یـک خـط از سـتون وسـایل نقلیـه اختصـاص یافتـه اسـت و بـا خـط کشـی حـدود آن مشـخص مـی گـردد. اگـر همـه راننـدگان از بیـن خطـوط براننـد، رانندگـی روان تـر مـی شـود ، آسـوده تـر و بـا آرامـش بیشـتری رانندگـی مـی کننـد، خـودرو هـای امـدادی سـریعتر بـه مقصـد خواهنـد رسـید، راننـده هـا زمـان کمتـری را در ترافیـک مـی گذراننـد در مصـرف سـوخت صرفـه جویـی مـی گـرددو از تصادفـات و خسـارات بـی مـورد جلوگیـری خواهـد شـد .
برنامه عملیاتی اداره توسعه فرهنگ شهروندی 44 صحبت با تلفن همراه : دیـد راننـده کـم شـود . . صحبـت بـا گوشـی همـراه، خـوردن ، آشـامیدن راننـده در حیـن رانندگـی باعـث مـی شـود توانایـی ذهنـی، هوشـیاری و پیامــک ، دیــدن تصاویــر و ... را مــی شــود . . صحبـت بـا گوشـی همـراه ممنـوع مـی باشـد . ایـن ممنوعیـت فقـط شـامل صحبـت کـردن نیسـت بلکـه شـامل دادن چـراغ هـای راهنمایـی و عابـران از دیگـر آثـار مخـرب اسـتفاده از گوشـی همـراه اسـت . . عـدم توجـه راننـده بـه رعایـت فاصلـه بـا خـودروی جلویـی ، عـدم تمرکـز هنـگام رانندگـی ، کاهـش دیـد ، عـدم توجـه بـه حرکت بین خطوط : خـط عبـور بخشـی از سـواره رو اسـت کـه در طـول مسـیر بـه عبـور یـک خـط از سـتون وسـایل نقلیـه اختصـاص یافتـه اسـت و بـا خـط کشـی حـدود آن مشـخص مـی گـردد. اگـر همـه راننـدگان از بیـن خطـوط براننـد، رانندگـی روان تـر مـی شـود ، آسـوده تـر و بـا آرامـش بیشـتری رانندگـی مـی کننـد، خـودرو هـای امـدادی سـریعتر بـه مقصـد خواهنـد رسـید، راننـده هـا زمـان کمتـری را در ترافیـک مـی گذراننـد در مصـرف سـوخت صرفـه جویـی مـی گـرددو از تصادفـات و خسـارات بـی مـورد جلوگیـری خواهـد شـد . رعایت سرعت مطمئنه : یکـی از عوامـل بـروز سـوانح ترافیکـی رعایـت نکـردن سـرعت مجـاز اسـت . هـر چـه میـزان سـرعت در رانندگـی بیشـتر باشـد امـکان بـروز حادثـه بیشـتر اسـت چـرا کـه راننـده زمانـی بـرای ارائـه بـه موقـع عکـس العمـل را نـدارد . به طور کل در سرعت های بسیار باال راننده از ارائه واکنش مناسب به هنگام مواجه شدن با خطر ناتوان است . رانندگان با توجه به شـرایط آب و هوایی ، میزان ترافیک ، محدوده شـعاع دید و ... را باید میزان سـرعت را در نظر داشـته باشـد .معمـوال سـرعت مجـاز بـا نصـب تابلوهـای محدودیـت سـرعت در جـاده هـا و خیابـان هـا نصـب مـی گـردد ولـی بـا توجـه بـه شـرایط گاهـی الزم اسـت راننـده هـا از سـرعت تعییـن شـده کمتـر حرکت کنند .
45 تعاریف ،مفاهیم و اولویت های موضـــــوعی فـــــرهنگ شهرونـدی 3-1 استفاده از حمل ونقل عمومی :................................................................................................................... آلودگــی هــوا بــه عنــوان یکــی از مهمتریــن چالــش هایــی هســت کــه کالنشــهر هــا بــا آن دســت و پنجــه نــرم مـی کننـد. کالنشـهر اصفهـان بـر پایـه آمـار اداره کل حفاظـت محیـط زیسـت اسـتان از ابتـدای فروردیـن تـا ۲۹ اسـفندماه سـال ۱۴۰۱ طـی ۳۶۵ روز، ۹ روز هـوای پـاک، ۱۸۲ روز هـوای قابـل قبـول )سـالم(، ۱۴۸ روز هـوای ناسـالم بـرای گروههـای حسـاس و ۲۶ روز هـوای ناسـالم بـرای عمـوم شـهروندان )وضعیـت قرمـز( را تجربـه کـرده اسـت. خودروهای شخـصی تک سرنشیــن بـه عنـوان یکـی از مهمتریـن منابـع متحـرک آالینـده هـا هـوا محسـوب مـی شـوند و حمل و نقل عمومی مناسـب بهترین راهکار برای حل این مسـئله اسـت. سیسـتم حمل و نقل عمومی شـهر اصفهـان بـا داشـتن یـک خـط فعـال متـرو، 100 خـط اتوبـوس و 82 خـط تاکسـی پوشـش گسـترده و مناسـبی در شــهر ایجــاد کــرده اســت و شــهروندان مــی تواننــد بــا اســتفاده از حمــل و نقــل عمومــی بــه جــای اســتفاده از خـودروی شـخصی گام مهمـی در کاهـش آلودگـی هـوا بردارنـد. 4-1 معاینه فنی خودرو :........................................................................................................................................... معاینـه فنـی صرفـا بررسـی آالیندگـی خودروهـا نیسـت بلکـه انجـام بازدیـد هـای کارشناسـی و آزمایـش هـای فنـی بـرای تاییـد سـامت فنـی، صحـت عملکـرد تجهیـزات و سـامانه هـای ایمنـی و انطبـاق میـزان انتشـار آالیندگـی وسـایل نقلیـه موتـوری بـا شـاخص هـای مصـوب محیـط زیسـتی اسـت.
برنامه عملیاتی اداره توسعه فرهنگ شهروندی 46 5-1 رعایت الزامات ایمنی توسط راکبان موتور سیکلت....................................................................................... راکبان وسـایل نقلیه موتوری دو چرخ، مانند رانندگان سـایر وسـایل نقلیه موتوری، بایسـتی از قوانین راهنمایی و رانندگـی تبعیـت نمایند.کنتـرل حرکـت بـا سـرعت مجـاز، رانندگـی نکـردن در حالـت غیـر عـادی، بـی توجـه نبودن بـه قوانیـن راهنمایـی و رانندگـی، رعایـت سـرعت مطمئنـه ازاقدامـات معمولـی هسـتندکه در حـوزه اعمـال قانـون بـرای همـه راننـدگان وسـایل نقلیـه موتـوری بـه طـور یکسـان اعمـال مـی شـود. آنچه موتور سواران باید رعایت کنند: 1 در هنگام استفاده از موتورسیکلت، راکب و سرنشین موتورسیکلت باید از کاله ایمنی استفاده نمایند. ۲ -راکب موتورسیکلت باید قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی را رعایت نماید. ) توجـه بـه رنـگ چـراغ راهنمایـی، عـدم ورود بـه پیـاده رو، توجـه بـه محـل عبـور عابـران، عـدم ورود بـه بزرگـراه هـا ، زیـر گذرهـا و .... ( ۳ -رانندگـی بـدون داشـتن گواهینامـه و بیمـه نامـه معتبـر، انجـام حـرکات نمایشـی، حرکت در خالف مسـیر، عبور از پیـاده رو و ... از تخلفاتـی هسـتند کـه اعمـال قانـون صـورت مـی گـردد . نکات موتورسیکلت سواری در شب: . در کاله کاسکت از روکش ضد بخار استفاده شود . . از به کاربردن چراغ های تیره رنگ برای موتورسکلت اجتناب شود . . چراغ های جلو موتور تمیز یا در صورت نیاز تعویض شود . . چگونه در حین موتورسواری در شب محدوده دید بیشتر می شود: . به موتورسیکلت خود نوار بازتابی بزنید. . لباس های بازتابی بپوشید.
47 تعاریف ،مفاهیم و اولویت های موضـــــوعی فـــــرهنگ شهرونـدی محیط زیست و خدمات شهری 1-تحویــــــل پسماند خشک توسط شهــــروندان به پیمانکاران ذیصالح و حذف زباله گردان 2-مشـــــــارکت شهـــــــــروندان در احداث و نگــــــهداری فضای سبز خانــگی 3-اطالع رسانی و فرهنگ سازی در جهت کاهش تولید زباله و شیرابه 4-مدیریت مصرف انرژی 5-مسمومیت با گاز مونوکسید کربن 6-مدیریت بحران و پدافند غیرعامل )آموزش نحوه مواجهه شهروندان با بحران ها(
برنامه عملیاتی اداره توسعه فرهنگ شهروندی 48 1-2 تحویل پسماند خشک توسط شهروندان به پیمانکاران ذیصالح و حذف زباله گردان تفکیـک پسـماندها در مبـدا و تحویـل آنهـا بـه پیمانـکاران ذیصـاح 2 اصـل مهـم در چرخـه مدیریـت پسـماند مـی باشـد، چـرا کـه در جهـت حفـظ و نگاهداشـت محیـط زیسـت، شـهروندان بایسـتی اقـدام بـه تفکیـک پسـماندها در مبـدا نمـوده و بمنظـور پـردازش و بازیافـت بهداشـتی و اصولـی، پسـماندهای خشـک خـود را بـه پیمانـکاران مـورد تائیـد شـهرداری تحویل نمایند. جمـع آوری پسـماندهای خشـک توسـط زبالـه گـردان بعنـوان پدیـده ای شـوم گریبـان گیـر بهداشـت، سـامت و زیبایـی شـهر و شـهروندان شـده و از طریـق تــــــحویل پسـماندهای خشـک بـه پیـــــــمانکاران ذیصـاح و دارای مجــــــوزهای مربوطـه مـی تـوان در جهـت حـذف زبالـه گـردان و مخاطـرات آن اقـدام نمـود. 2-2 مشارکت شهروندان در احداث و نگهداری فضای سبز خانگی ............................................. *** با توجه به ضـــــرورت تبیــــین نقش و اهمــــیت فضای سبز شهر اصفهان در شرایط کنونی، مطرح کردن این موضـــــوع به عنوان موضوع مشترک در تمامی برنامه ها بسیار الزم و ضروری است.
تعاریف ،مفاهیم و اولویت های موضـــــوعی فـــــرهنگ شهرونـدی مناسبت/ زمان ردیف موضوع ریز موضوع توضیحات پیشنهادی 1 معرفـی و آمـوزش حفظ و نگهــداری گونــه هــای مقـاوم بـه کـم آبـی گونــه هــای مقــاوم مــورد اســتفاده در فضــای ســبز خانگــی شــامل گیاهــان آپارتمانــی، درخــت و درختچــه، گلهــای فصلــی و دائمــی بهار وتابستان هــدف آمــوزش و معرفــی گونــه هــای مقـاوم بـه کـم آبـی بـرای کاربـرد در فضـای ســبز منــازل اســت کــه عــاوه بــر صرفــه جویــی درمصــرف آب بــه لحــاظ اقتصــادی نیــز بــه صرفــه اســت. 2 معرفـی و آمـوزش حفـظ و نگهــداری گونــه هــای مقـاوم بـه کـم آبـی گونــه هــای مقــاوم مــورد اســتفاده در فضـای سـبز شـهری ماننـد پرچیـن هـا، گیاهــان پوششــی، درخــت و درختچــه بهار و تابستان هــدف معرفــی گیاهــان وخصوصیــات ظاهــری هــر کــدام در فصــول مختلــف اســت. 3 معرفی گونه هـای مقاوم در تثبیت آلـــــــودگی هـــــــــوا گیاهان مناسب برای فضای زمستان داخلی خانه بـا توجـه بـه آلودگـی هـوا و نیـز وجود منابع آالینـده در فضاهـای داخلـی، وجود گیاهان آپارتمانـی ضـروری اسـت و عـاوه بـر کمـک بــه تصفیــه هــوا نقــش مهمــی در بهبــود شـرایط روحـی و روانـی سـاکنین دارد. هرس درختان و 4 درختچه ها معرفــی روش هــای اصولــی هــرس درختـان و درختچـه هـا و نقـش هـرس بــه منظــور بهبــود شــرایط گیــاه زمستان هـدف آشـنایی بـا ضـرورت هـرس صحیـح درختـان و درختچـه هـا اسـت که در نهایت منجـر بـه رشـد بهتـر، میـوه دهـی بهتـر )در مـورد درختـان میـوه( و ... مـی شـود. 5 معرفی گیاهان خاص گیاهان سایه پسند گیاهان آفتاب پسند گیاهان سریع الرشد گیاهان آلرژی زا گیاهان مناسب برای رشد در فضاهای کوچک بهار وتابستان بــا توجــه بــه رشــد شهرنشــینی و شــرایط خــاص ایجادشــده بــرای شــهروندان در خانــه هــای آپارتمانــی و وجــود شــرایطی کــه بعضــا امــکان پــرورش گل وگیــاه وجــود نــدارد، معرفــی گونــه هــای خــاص بــرای شــرایط خــاص آپارتمــان هــا، امــکان پــرورش گل وگیــاه در خانــه را بــه شــهروندان میدهــد.
برنامه عملیاتی اداره توسعه فرهنگ شهروندی 50 3-2 اطالع رسانی و فرهنگ سازی در جهت کاهش تولید زباله و شیرابه................................. هــرم مدیریــت پســماند یــا سلســله مراتــب مدیریــت پســماند، یــک تعریــف بــرای اولویــت بنــدی خدمــات مدیریــت پســماند اســت. ایــن هــرم مفاهیــم مدیریــت پســماند را در نظــر میگیــرد و بــر ســه اصــل کلــی کاهــش یــا عــدم تولیــد پســماند، اســتفاده مجــدد و بازیافــت زبالههــا اشــاره دارد. هــدف اصلــی ایــن هــرم، تولیــد کمتــر زبالــه و اســتفاده بیشــتر از محصــوالت اســت. ایــن هــرم فعالیتهــای مربــوط بــه مدیریــت زبالههـا را بـر اسـاس خطـرات زیسـت محیطـی اولویـت بنـدی میکنـد. ایـن هـرم از اصـول اصلـی مدیریـت پســماند اســت و رعایــت آن، یــک محیــط زیســت ســالم تــر و تولیــد پســماند کمتــر را نتیجــه میدهــد. ایـن هـرم دارای چنـد سـطح اسـت کـه بـر اسـاس اولویتهـای محیـط زیسـت مرتـب شـده اسـت و بیشـترین مطلوبیـت متعلـق بـه اجتنـاب و کاهـش تولیـد پسـماند مـی باشـد. حتی االمکان بایستی از تولید پسماند جلوگیری نمود و تولید آن را به حداقل رسانید. نگرانـی دیگـر در خصـوص پسـماندها، شـیرابه زبالـه، مضـرات و ایجـاد مخاطـره بـرای سـامت عمومـی و محیـط زیســت اســت. شــیرابه یــک محصــول جانبــی ســمی اســت کــه از محــل دپــو و دفــن زبالــه تولیــد میشــود و میتوانـد بـه آبهـای زیرزمینـی نفـوذ کنـد و باعـث آلودگـی آبهـای سـطحی شـود. بدیــن ترتیــب بایســتی از طریــق افزایــش آگاهــی و دانــش شــهروندان اقــدام بــه کاهــش و حــذف زبالــه و شــیرابه حاصــل از آن و نهادینــه ســازی فرهنــگ و تغییــر نگــرش شــهروندان نمــود. 4-2 مدیریت مصرف انرژی..................................................................................................................................... اسـتفاده از انـرژی هـا بـرای تـداوم زندگـی انسـان بسـیار ضـروری و حیاتـی مـی باشـد. بـدون انـرژی زندگـی مـا انسـان هـا دچـار مشـکالت جـدی مـی شـود و قـادر نخواهیـم بـود بسـیاری از نیازهـای خـود را تامیـن کنیـم. بـه همیـن خاطـر بـا توجـه بـه افزایـش جمعیـت و بـاال رفتـن میـزان مصـرف گرایـی انسـان هـا، ضـرورت تجدیـد نظـر در شـیوۀ مصـرف انـرژی هـا در زندگـی روزمـره احسـاس مـی شـود. مصـرف بهینـۀ انـرژی بـه ایـن معنـا اسـت کـه بـه انـدازۀ نیازمـان مصـرف کنیـم نـه بیشـتر تـا بدیـن طریـق اسـتمرار وجـود و دوام انـرژی و ادامـه زندگـی مـا انسـان هـا را تضمیـن کنـد.