แหล่งศิลปกรรมท้องถิ่นอำเภอเกาะสุมย

๙๗ศลิ ปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

แผนผงั งำนศลิ ปกรรม สำนกั สงฆพ์ ระพุทธบำทเขำเล่

ตาบลหนา้ เมือง อาเภอเกาะสมยุ จังหวดั สรุ าษฎรธ์ านี

มาตราสว่ น NOT TO SCALE

๑.อาคารประดิษฐานรอยพระพทุ ธบาท 4 รอยและรอยพระพุทธบาท 4 รอย

๙๘ ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมุย

เอกสำรอ้ำงอิง

ภาณุพนั ธุวงศว์ รเดช, สมเด็จพระราชปิตุลาบรมพงศาภิมุข เจา้ ฟา้ ฯ กรมพระยา. (๒๕๐๔). ชวี ิวฒั น์.กรุงเทพฯ:
โรงพมิ พ์ คุรสุ ภา.

ศานติ - นวรตั น์ ภกั ดีคา. (๒๕๔๗). สิรมิ งคลวดั โพธิ์. กรุงเทพฯ: อมรินทร์พริ้นต้ิงแอนด์พับลชิ ชงิ่ .
สมมตอมรพันธ์,ุ พระเจา้ บรมวงศ์เธอ กรมพระ. (๒๔๖๗). จดหมายเหตุพระบาทสมเด็จฯ พระจุลจอมเกลา้

เจ้าอยู่หัวเสด็จประพาสแหลมมลายู คราว ร.ศ. ๑๐๗ แล ๑๐๘. พระนคร: หอสมดุ วชิรญาณ.
สมั พนั ธ์ ก้องสมทุ ร. (๒๕๔๖). พระดศี รแี ผ่นดิน. กรุงเทพฯ: สานักพมิ พ์ดอกโมกข.์
อรา่ มรศั มิ์ ด้วงชนะ บรรณาธิการ. (๒๕๔๒). แหล่งศลิ ปกรรมอาเภอเกาะสมุย – เกาะพะงนั . สุราษฎร์ธาน:ี

โรงพมิ พ์อดุ มลาภ.

๙๙ศลิ ปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

ศำลพ่อตำหม่อมเมอื งหำญ

ท่ตี ั้ง
ตั้งอย่หู มูท่ ่ี ๓ ตาบลหน้าเมอื ง อาเภอเกาะสมุย จงั หวัดสุราษฎร์ธานี

๑๐๐ ศลิ ปกรรมอำเภอเกำะสมุย

ลกั ษณะของแหล่งศิลปกรรม

ศาลพ่อตาหม่อมเมืองหาญ (หม่อมเมืองหาน) เป็นศาลพ่อตาเส้ือเมือง หรือเทพารักษ์ประจาท้องที่ ไม่
ปรากฏประวัตแิ นช่ ดั ว่าสร้างขึน้ เม่ือใด ตวั ศาลมลี ักษณะเป็นอาคารไม้ทานองศาลาพ้ืนบ้านภาคใต้ปลูกทอดยาว
ไปตามถนน ตอนปลายศาลาด้านหนึ่งทาเปน็ ยกพืน้ ในลักษณะเกยหรือผลา ไวเ้ ปน็ ท่ปี ระดษิ ฐานเจว็ดทาด้วยไม้
แกะสลักเปน็ รปู บคุ คลจานวน ๒ แผน่ แผ่นใหญ่สลักเป็นรูปเซีย่ วกางศลิ ปะจีนรูปแบบท้องถ่นิ แผน่ เล็กสลกั เป็น
เทวดาอย่างไทย หัตถ์หน่ึงถือพระขรรค์ อีกหัตถ์หน่ึงถือแส้ ทาหน้าทานองเดียวกับพระภูมิเจ้าที่ของจีน ซ่ึงมี
หน้าที่รักษาทะเบียนมนุษย์ ผู้ใดในหมู่บ้านซ่ึงอยู่ในท้องท่ีของพระภูมิ กระทาบุญหรือบาป พระภูมิก็จดบันทึก
ไว้ในทะเบียน ลักษณะและรูปแบบศิลปกรรมทั้งการนุ่งผ้า ศิราภรณ์ และเคร่ืองทรงอ่ืนๆ คล้ายคลึงกับศิลปะ
อยุธยาในช่วงพุทธศตวรรษท่ี ๒๑ ซึ่งเป็นรอยต่อระหว่างศิลปะอยุธยาตอนต้นและศิลปะอยุธยาตอนกลาง
ทานองเดียวกับบานประตูไม้แกะสลักได้มาจากวัดพระศรีสรรเพชญ์ พระนครศรีอยุธยา ไม่ทราบท่ีมาแน่ชัดวา่
เคล่ือนย้ายมาจากที่ใด

ลักษณะอาคารศาลพ่อตาหม่อมเมืองหานหรือศาลพ่อตาเสื้อเมือง

๑๐๑ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

ยกพนื้ หรือเกยภายในศาลพ่อตาหมอ่ มเมืองหานหรอื ศาลพ่อตาเสอ้ื เมือง
เกยที่ประดษิ ฐานเจวด็ หรอื แผ่นไม้แกะสลกั ภายในศาลพ่อตาหมอ่ มเมอื งหานหรือศาลพ่อตาเสอ้ื เมือง

๑๐๒ ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมุย

เจวด็ ไม้แผ่นเลก็ ภายในศาลพ่อตาหม่อมเมืองหาน
และบานประตูมณฑปวดั พระศรีสรรเพชญ์ (แนง่ น้อย ปัญจพรรค์ และสมชาย ณ นครพนม, ๒๕๓๕ : ๖๘)

บานประตมู ณฑปวดั พระศรสี รรเพชญ์ (สันติ เล็กสขุ ุม, ๒๕๖๐ : ๑๕๘)

๑๐๓ศลิ ปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

บานประตูไดม้ าจากซุม้ คูหาสถปู วัดพระศรีสรรเพชญ์
(ซา้ ย : แนง่ นอ้ ย ปญั จพรรค์ และสมชาย ณ นครพนม, ๒๕๓๕ : ๖๗)

(ขวา : ประภสั ร์ ชวู ิเชยี ร,๒๕๕๓ : ๑๑๖ )

๑๐๔ ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมุย

เอกสำรอ้ำงอิง

เกรยี งไกร เกิดศิร.ิ (๒๕๖๐). พระบรมธาตนุ ครศรธี รรมราช. กรุงเทพฯ: สานกั พิมพอ์ ุษาคเนย์.
แน่งนอ้ ย ปญั จพรรค์ และสมชาย ณ นครพนม. (๒๕๓๕). ศลิ ปะไม้แกะสลัก สโุ ขทัย อยุธยา รตั นโกสินทร.์

กรงุ เทพฯ: บรษิ ทั สานักพิมพ์เริงรมย์ จากัด.
ประภสั ร์ วเิ ชียร. (๒๕๕๓). พระบรมธาตุเจดีย์ นครศรธี รรมราช มหาสถูปแห่งคาบสมุทรภาคใต.้ กรงุ เทพฯ:

บริษัท วิริยะธรุ กจิ จากดั .
สันติ เลก็ สุขุม. (๒๕๖๐). งานช่างหลวงแห่งแผน่ ดิน ศลิ ปะอยธุ ยา. กรุงเทพฯ: บรษิ ัท วิรยิ ะธรุ กิจ จากัด

(สานักพิมพเ์ มืองโบราณ).

๑๐๕ศลิ ปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

ศำลพ่อตำหม่อมเมอื งหำญ

ท่ตี ั้ง
ตั้งอย่หู มูท่ ่ี ๓ ตาบลหน้าเมอื ง อาเภอเกาะสมุย จงั หวัดสุราษฎร์ธานี

๑๐๖ ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

ลักษณะของแหลง่ ศลิ ปกรรม

ศาลพ่อตาหม่อมเมืองหาญ (หม่อมเมืองหาน) เป็นศาลพ่อตาเสื้อเมือง หรือเทพารักษ์ประจาท้องท่ี ไม่
ปรากฏประวตั แิ น่ชัดวา่ สร้างขนึ้ เม่ือใด ตวั ศาลมีลักษณะเป็นอาคารไมท้ านองศาลาพ้ืนบ้านภาคใต้ปลกู ทอดยาว
ไปตามถนน ตอนปลายศาลาด้านหน่ึงทาเป็นยกพนื้ ในลักษณะเกยหรือผลา ไว้เปน็ ทป่ี ระดิษฐานเจว็ดทาด้วยไม้
แกะสลกั เปน็ รูปบุคคลจานวน ๒ แผน่ แผน่ ใหญส่ ลักเป็นรูปเซีย่ วกางศิลปะจนี รูปแบบทอ้ งถ่นิ แผน่ เล็กสลักเป็น
เทวดาอย่างไทย หัตถ์หน่ึงถือพระขรรค์ อีกหัตถ์หน่ึงถือแส้ ทาหน้าทานองเดียวกับพระภูมิเจ้าที่ของจีน ซึ่งมี
หน้าท่ีรักษาทะเบียนมนุษย์ ผู้ใดในหมู่บ้านซึ่งอยู่ในท้องที่ของพระภูมิ กระทาบุญหรือบาป พระภูมิก็จดบันทึก
ไว้ในทะเบียน ลักษณะและรูปแบบศิลปกรรมทั้งการนุ่งผ้า ศิราภรณ์ และเคร่ืองทรงอ่ืนๆ คล้ายคลึงกับศิลปะ
อยุธยาในช่วงพุทธศตวรรษท่ี ๒๑ ซึ่งเป็นรอยต่อระหว่างศิลปะอยุธยาตอนต้นและศิลปะอยุธยาตอนกลาง
ทานองเดียวกับบานประตูไม้แกะสลักได้มาจากวัดพระศรีสรรเพชญ์ พระนครศรีอยุธยา ไม่ทราบท่ีมาแน่ชัดวา่
เคลอ่ื นยา้ ยมาจากท่ีใด

ลักษณะอาคารศาลพอ่ ตาหม่อมเมืองหานหรือศาลพ่อตาเสื้อเมือง

๑๐๗ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

ยกพนื้ หรือเกยภายในศาลพ่อตาหมอ่ มเมืองหานหรอื ศาลพ่อตาเสอ้ื เมือง
เกยที่ประดษิ ฐานเจวด็ หรอื แผ่นไม้แกะสลกั ภายในศาลพ่อตาหมอ่ มเมอื งหานหรือศาลพ่อตาเส้อื เมือง

๑๐๘ ศลิ ปกรรมอำเภอเกำะสมุย

เจวด็ ไม้แผ่นเลก็ ภายในศาลพ่อตาหม่อมเมืองหาน
และบานประตูมณฑปวดั พระศรีสรรเพชญ์ (แนง่ น้อย ปัญจพรรค์ และสมชาย ณ นครพนม, ๒๕๓๕ : ๖๘)

บานประตมู ณฑปวดั พระศรสี รรเพชญ์ (สันติ เล็กสขุ ุม, ๒๕๖๐ : ๑๕๘)

๑๐๙ศลิ ปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

บานประตูไดม้ าจากซุม้ คูหาสถปู วัดพระศรีสรรเพชญ์
(ซา้ ย : แนง่ นอ้ ย ปญั จพรรค์ และสมชาย ณ นครพนม, ๒๕๓๕ : ๖๗)

(ขวา : ประภสั ร์ ชวู ิเชยี ร,๒๕๕๓ : ๑๑๖ )

๑๑๐ ศลิ ปกรรมอำเภอเกำะสมุย

เอกสำรอำ้ งอิง

เกรียงไกร เกิดศริ ิ. (๒๕๖๐). พระบรมธาตนุ ครศรธี รรมราช. กรุงเทพฯ: สานกั พิมพอ์ ุษาคเนย.์
แน่งนอ้ ย ปัญจพรรค์ และสมชาย ณ นครพนม. (๒๕๓๕). ศิลปะไมแ้ กะสลัก สุโขทัย อยธุ ยา รัตนโกสินทร.์

กรงุ เทพฯ: บริษัท สานกั พิมพ์เริงรมย์ จากดั .
ประภัสร์ วเิ ชียร. (๒๕๕๓). พระบรมธาตุเจดีย์ นครศรีธรรมราช มหาสถูปแห่งคาบสมุทรภาคใต.้ กรุงเทพฯ:

บรษิ ทั วิรยิ ะธรุ กิจ จากัด.
สันติ เลก็ สขุ ุม. (๒๕๖๐). งานชา่ งหลวงแห่งแผน่ ดิน ศลิ ปะอยุธยา. กรุงเทพฯ: บรษิ ัท วิริยะธุรกิจ จากดั

(สานกั พิมพเ์ มอื งโบราณ).

๑๑๑ศลิ ปกรรมอำเภอเกำะสมุย

พระเขำขวำง

ท่ีต้ัง
ตั้งอยู่ริมถนนหมายเลข ๔๑๗๓ บ้านสวนทุเรียน-ท้องกรูด บริเวณเชิงเขาขวาง หมูที่ ๓ บ้านนาผล

ตาบลหนา้ เมือง อาเภอเกะสมยุ จงั หวดั สุราษฎร์ธานี

๑๑๒ ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

ลักษณะของแหล่งศลิ ปกรรม

มีลักษณะเปน็ พระพทุ ธรปู ปางมารวิชยั ประดิษฐานในอาคารโถงขนาดเล็ก ไมป่ รากฏหลกั ฐานว่าสร้าง
ขึ้นในสมัยใด เป็นพระพุทธรูปปูนปั้นลงรักปิดทองพุทธลักษณะฝีมือเชิงช่างท้องถ่ิน หน้าตักกว้างประมาณ ๓
ศอกเศษ (๘๐ น้ิว) สูงประมาณ ๕ ศอก (๑๑๘ น้ิว) ประวัติความเป็นมาของพระพุทธรูปเขาขวาง ธีรพล ใจ
กว้าง กล่าวไว้ว่าตามคาบอกของพระครูถิรปุญญากร (สถิต ศรีแสง) เจ้าอาวาสวัดสันตวิ ราราม และสานักพุทธ
เจดีย์แหลมสอเล่าว่า เม่ือประมาณตอนปลายกรุงศรีอยุธยาหรือประมาณ ๓๐๐ ปีมาแล้ว มีผู้คนอพยพมาจาก
แผ่นดินใหญ่ เดินทางมาที่เกาะสมุยหลายครอบครัว มาตั้งรกรากถ่ินฐานพร้อมได้นิมนต์พระสงฆ์มาด้วยเพื่อ
ความอบอุ่นและเป็นท่ีพึ่งทางใจ จึงได้สร้างวัดให้พระสงฆ์จาพรรษาและปฏิบัติศาสนกิจ พร้อมทั้งสร้าง
พระพุทธรูปและกุฏิสงฆ์ขึ้น ต่อมาเกิดอุทุกภัยและวาตภัยครั้งใหญ่ ทั้งลมพายุและน้าได้พัดพาเอาสิ่งปลูกสร้าง
พังทลายเสียหาย เกิดโรคระบาด วดั ถูกท้ิงรา้ ง ผคู้ นในละแวกนจี้ ึงอพยพไปหาทต่ี ัง้ หมู่บ้านใหม่และสร้างวัดแห่ง
ใหม่บริเวณวัดประเดิม ปัจจุบันจึงยังคงปรากฏหลักฐานเพียงพระพุทธรูปองค์นี้เพียงองค์เดียวซ่ึงเรียกขานสืบ
ทอดกันมาว่า "พระเขาขวาง" เป็นที่พ่ึงพาทางความเชื่อและเคร่ืองยึดเหนี่ยวจิตใจของชาวเกาะสมุยเสมอมา

นางลดั ดา จนั ทร์เจรญิ ให้สมั ภาษณเ์ มื่อ ๑๒ มถิ ุนายน ๒๕๖๔ วา่ เมอื่ ราวๆ ปลายรัชกาลท่ี ๔ หรอื ต้น
รัชกาลที่ ๕ (พ.ศ. ๒๔๐๐ - ๒๔๑๕) ครอบครัวของปู่ทวดย่าทวดซ่ึงเป็นชาวเกาะสมุยตั้งถิ่นฐานอยู่ที่บ้านตลิ่ง
งาม ตาบลตล่ิงงาม มีลูกชายติดต่อกันถึง ๓ คน มีความปรารถนาอยากจะได้ลูกสาวสักคน จึงได้เดินทางข้าม
ตาบลมาสักการบูชาต้ังจิตอธิษฐานขอพรจากพระเขาขวางให้ช่วยดลบันดาลให้ได้ลูกสาว ซึ่งก็สัมฤทธ์ิผลได้รับ
พรตามคาอธิษฐาน ย่าทวดปทู่ วดไดล้ กู สาวสมใจเปน็ ย่าของท่านเอง คอื นางหตี (เธียรโชติ) จันทร์เจริญ

ศาลาประดิษฐานพระเขาขวางหรอื พระใหญ่เขาขวาง

๑๑๓ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมุย

พทุ ธลักษณะพระเขาขวาง

๑๑๔ ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมุย

พุทธลกั ษณะพระเขาขวาง
พุทธลักษณะพระเขาขวาง

๑๑๕ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

เอกสำรอำ้ งอิง

ธีรพล ใจกวา้ ง. (๒๕๕๓). ทอ้ งถนิ่ ของเรา อาเภอเกาะสมยุ . กรงุ ทพฯ: โรงพมิ พ์จปู ติ ัส.

๑๑๖ ศลิ ปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

วดั ประเดมิ

ท่ตี ั้ง
ตงั้ อยู่เลขที่ ๒/๑ บา้ นหวั เวียง หมู่ท่ี ๑ ตาบลหน้าเมือง อาเภอเกาะสมยุ จงั หวดั สรุ าษฎร์ธานี

๑๑๗ศลิ ปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

ลกั ษณะของแหล่งศลิ ปกรรม

วัดประเดิม สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย เป็นวัดเก่าแก่ของเกาะสมุย ตั้งเม่ือ พ.ศ. ๒๒๒๕ ได้รับ
พระราชทานวิสุงคามสีมาเม่ือ พ.ศ. ๒๓๔๖ กล่าวกันว่าเป็นวัดแรกของเกาะสมุยแต่เดิมวัดน้ีต้ังอยู่ที่บ้านเขา
ขวาง ต่อมาทางราชการย้ายมาต้ังท่ีตาบลหน้าเมืองในที่ปัจจุบันด้วยเห็นว่าเป็นพ้ืนที่ราบ เหมาะแก่การต้ังวัด
มีเจ้าอาวาส เท่าท่ีทราบนาม คือ รูปท่ี ๑ พระครูวิบูลย์ธรรมสาร (เพชร ติสฺโส) รูปท่ี ๒ พระครูทีปาจารย์คุณา
รักษ์ (รักษ์ อินฺทสุวณฺโณ) รูปที่ ๓ พระใบฎีกาเน่ือง รูปท่ี ๔ พระครูศรีทวีปธรรมวัฒน์ (ต้ัง วรเตโช) รูปที่ ๕
พระมหานุกุล ญาณคโุ ณ พ.ศ. ๒๕๔๒ – ปจั จบุ นั ภายในวัดสาเร็จมศี ิลปกรรมท่สี าคญั ดังนี้

หอพระไตรปฎิ ก สร้างขนึ้ ราวพ.ศ. ๒๔๔๐ - ๒๔๕๙ ในสมยั พระครูวบิ ูลยธ์ รรมสาร (เพชร ตสิ ฺโส) เปน็
เจ้าอาวาสวดั ประเดิม มีลักษณะเป็นอาคาร ๒ ชนั้ หลังคาทรงปั้นหยาซอ้ นกนั ๒ ชน้ั มหี น้ามุข มุงกระเบอื้ งว่าว
เชิงชายประดับแผ่นไม้ฉลุลาย จ่ัวหน้ามุขตกแต่งด้วยลายเขียนสีเป็นลวดลายมงคลจีน ฝีมือช่างจีนไหหลาใน
ทอ้ งถน่ิ ดา้ นบนกรอบเช็ดหน้าระหว่างเสาคู่หนา้ ของหน้ามขุ ประดบั ด้วยไมแ้ กะสลักลายกระบวนจีน

หอพระไตรปิฎกวดั ประเดมิ สร้างขน้ึ ราวพ.ศ. ๒๔๔๐ – ๒๔๕๙

๑๑๘ ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมุย

จ่ัวหน้ามุขหอพระไตรปิฎกวัดประเดิม ตกแต่งด้วยลายเขียนสีเป็นลวดลายมงคลจีน ฝีมือช่างจีนไหหลาใน
ท้องถ่นิ ด้านบนกรอบเชด็ หนา้ ระหวา่ งเสาคหู่ น้าของหน้ามขุ ประดบั ดว้ ยไมแ้ กะสลักลายกระบวนจนี

หอพระไตรปฎิ กวดั ประเดิม มลี กั ษณะเปน็ อาคาร ๒ ชั้น หลงั คาทรงป้นั หยาซ้อนกัน ๒ ช้ัน มหี น้ามุข มงุ
กระเบื้องว่าว เชงิ ชายประดบั แผ่นไม้ฉลุลาย

๑๑๙ศลิ ปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

กุฏิสงฆ์ มีทั้งกุฏิขนาดเล็กสร้างในลักษณะเป็นเรือนไม้มีใต้ถุนรูปแบบเรือนพ้ืนถ่ิน และอาคารขนาด
ใหญ่ ๒ ช้ัน ประดับตกแต่งทานองเดียวกับอาคารในพระนครผสมผสานกับงานศิลปกรรมท้องถิ่น มีการสร้าง
และบรู ณะซ่อมแซมมาอย่างต่อเน่ือง

กุฏขิ นาดเลก็ สรา้ งในลกั ษณะเปน็ เรือนไมม้ ีใต้ถนุ รปู แบบเรือนพน้ื ถ่นิ

กุฏิสงฆข์ นาดใหญ่ ๒ ชนั้ ประดับตกแตง่ ทานองเดยี วกับอาคารในพระนครผสมผสานกับงานศลิ ปกรรมทอ้ งถิ่น
สรา้ งเมอ่ื พ.ศ. ๒๔๙๑

๑๒๐ ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

การตกแต่งหนา้ จ่วั กฏุ ิสงฆ์ดว้ ยฝีมือช่างท้องถน่ิ
การตกแตง่ กฏุ สิ งฆด์ ว้ ยฝมี ือช่างท้องถนิ่

๑๒๑ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมุย

เจดีย์บรรจุอัฐิพระครูวิบูลย์ธรรมสาร (เพชร ติสฺโส) มีลักษณะเป็นเจดีย์ทรงเคร่ือง ฐานสี่เหล่ียม
ประดับเศียรช้างท้ังส่ีด้าน พระครูวิบูลย์ธรรมสาร หรือหลวงพ่อเพชร ติสฺโส มีภูมิลาเนาเดิมอยู่ที่ลิปะน้อย
(ปัจจุบัน คือ หมู่ที่ ๕ ตาบลลิปะน้อย อาเภอเกาะสมุย) เกิดเมื่อวันพุธ ปีมะเมีย พ.ศ. ๒๓๘๘ สกุลเดิม “สม
วงศ์” เริ่มศึกษาอักษรสมัยในสานักพระอธิการจันทร์ทอง วัดใหม่ (ศรีทวีป) เมื่ออายุครบเกณฑ์บวชตาม
ประเพณีไทย ราวพ.ศ. ๒๔๐๙ ได้อุปสมบท ณ พัทธสีมาวัดใหม่ โดยมีพระอธิการจันทร์ทองเจ้าอาวาสวัดใหม่
เป็นพระอุปัชฌาย์ พระอธิการขวัญ เจ้าอาวาสวดั โพธิ์ เกาะพะงัน เปน็ พระกรรมวาจาจารย์ ไดร้ บั ฉายาวา่ “ตสิ ฺ
โส” ได้เขา้ ไปศึกษาบาลีในสานักพระสมหุ ช์ ู วดั สมหุ นิมิต บ้านพุมเรียง เมืองไชยา เปน็ เวลา ๕ ปี โดยมีหลวงพ่อ
เพชร วชิโร เกาะพะงัน เปน็ สหายธรรมรว่ มศึกษาบาลใี นสานักเดยี วกัน ต่อมาเม่ือ พ.ศ. ๒๔๑๖ ไดเ้ ขา้ ไปศึกษา
ต่อยังสานักพระมหาอิ่ม วัดมหาธาตุ (วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร) พระนคร เรียนวิชาสูตรมูล
ธรรมบท มงคลทีปนี สาระสงเคราะห์ และวิสุทธิมรรค แต่มิได้สอบปริยัติธรรม เนื่องจากท่านพูดติดอ่าง เป็น
อุปสรรคต่อการสอบในสมัยน้ันซ่ึงใช้วิธีการสอบปากเปล่าต้องแปลบาลีได้อย่างราบรื่นรวดเร็ว จากนั้นท่านได้
ร่วมธุดงค์ไปกับสหายธรรมของท่าน คือ หลวงพ่อเพชร วชิโร รวมท้ังพระครูโสภณเจตสิการาม (หนู ติสฺโส) ซ่ึง
ต่อมาได้รับสมณศักดิ์ที่พระชยาภิวัฒน์สุภัตรสังฆปาโมกข์ เจ้าคณะใหญ่เมืองไชยา เข้าไปในเขตประเทศพม่า
และได้ศึกษาธรรมอยู่ที่นนั่ เป็นเวลา ๓-๔ ปี คร้ันถึง พ.ศ. ๒๔๒๐ พระอธิการจันทร์ทองเจ้าอาวาสวัดใหม่ พระ
อุปัชฌาย์ของหลวงพ่อเพชรมรณภาพ ท่านจึงเดินทางกลับเกาะสมุย เพื่อจัดการปลงศพอาจารย์ และอยู่ร้ัง
ตาแหน่งเจ้าอาวาสวัดใหม่ราว ๑๐ ปีเศษ ต่อมาท่านได้มาเป็นเจ้าอาวาสวัดสาเร็จ (มะเร็ต) และเจ้าอาวาสวัด
ประเดิม ตามลาดับ ในพ.ศ. ๒๔๔๒ หลวงพ่อเพชร ได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าคณะแขวงเกาะสมุย ข้ึนกับเมืองไชยา
ตอ่ มาท่านไดร้ บั พระราชทานสมณศักดิ์ทพ่ี ระครูวิบูลย์ธรรมสาร ดงั ทีส่ มั พนั ธ์ ก้องสมทุ ร กล่าวไว้วา่ “...เมอื่ ๒๗
มถิ นุ ายน ๒๔๕๕ ดังหลกั ฐานปรากฏในหนังสอื ราชกจิ จานเุ บกษา เล่ม ๒๙ ว่า ใหพ้ ระครูเพชร์ วดั ประเดิม เปน็
พระครวู ิบูลยธ์ รรมสาร เจา้ คณะแขวง เมอื งไชยา พดั พดุ ตานพ้ืนแพรแดงสลบั เยียรบับ...” (สัมพันธ์ ก้องสมุทร,
๒๕๔๖ : ๗๗) และสมัพันธ์ ก้องสมุทร ได้กล่าวถึงการมรณภาพของหลวงห่อเพชรไว้ว่า “...จากหลักฐาน
แถลงการณ์คณะสงฆ์เล่มที่ ๔ พ.ศ. ๒๔๕๙ บันทึกว่า พระครูวิบูลยธ์ รรมสาร (เพชร์) วัดประเดิม เจ้าคระแขวง
เกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี อายุ ๗๑ พรรษา ๔๘ อาพาธเป็นเม็ดขึ้นในลาคอ ถึงมรณะภาพ วันที่ ๑๖
กันยายน ๒๔๕๙ การพระราชทานเพลิงศพ จากหลักฐานในหนังสือราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๓๘ ประกาศ ส่ง
หบี เพลงิ ไปพระราชทานเพลิงศพ ความตอนหนงึ่ มีอยดู่ ังต่อไปน้ี ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าใหเ้ จ้าพนักงานส่งหีบ
เพลิงไปพระราชทานเพลิงศพคือ วันท่ี ๓ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๔๕๙ ศพพระครูวิบูลย์ธรรมสาร (เพชร์)
เจ้าคณะแขวงเกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี ที่วัดในจังหวัดสุราษฎรธ์ านี พระราชทานเงิน ๑๐๐๐ สตางค์ ผ้า
ขาว ๒ พับ (หน้า ๒๐๙๖) ...” (สัมพันธ์ ก้องสมุทร, ๒๕๔๖ : ๘๓) จากประวัติพระครูวิบูลย์ธรรมสาร ดังที่
กล่าวมาทาให้สันนิษฐานได้ว่าเจดีย์องค์น้ีคงจะสร้างขึ้นภายหลังการพระราชทานเพลิงศพในปลายปี
พุทธศักราช ๒๔๕๙ ไม่นานนกั

๑๒๒ ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

เจดีย์บรรจอุ ัฐิพระครูวบิ ลู ย์ธรรมสาร (เพชร ติสโฺ ส)

๑๒๓ศลิ ปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

แผนผังงำนศิลปกรรม วดั ประเดมิ

ตาบลหน้าเมอื ง อาเภอเกาะสมยุ จังหวัดสรุ าษฎรธ์ านี

มาตราส่วน NOT TO SCALE

๑.อุโบสถ ๒.มณฑปอดตี เจ้าอาวาส ๓.หอพระไตรปฎิ ก

๔.กฏุ สิ งฆ์ ๕.กฏุ สิ งฆ์

๖.บวั บรรจุอฐั ิพระครวู ิบลู ยธ์ รรมสาร ๗.บวั บรรจอุ ฐั พิ ระครทู ีปาจารยค์ ณุ ารกั ษ์
(เพชร ตสิ ฺโส) (รักษ์ อินทฺ สุวณฺโณ)

๑๒๔ ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

เอกสำรอ้ำงอิง

กองพระพทุ ธศาสนา สานกั งานพระพุทธศาสนาแหง่ ชาติ. (๒๕๒๘). ประวัติวดั ทั่วราชอาณาจักร. กรงุ เทพฯ:
โรงพมิ พส์ านักงานพระพทุ ธศาสนาแหง่ ชาต.ิ

ธีรพล ใจกวา้ ง. (๒๕๕๓). ทอ้ งถนิ่ ของเรา อาเภอเกาะสมยุ . กรงุ ทพฯ: โรงพิมพจ์ ปู ติ ัส.

สมั พันธ์ ก้องสมทุ ร. (๒๕๔๖). พระดีศรีแผ่นดนิ . กรงุ เทพฯ: สานกั พมิ พ์ดอกโมกข์.

อรา่ มรัศมิ์ ด้วงชนะ บรรณาธิการ. (๒๕๔๒). แหล่งศลิ ปกรรมอาเภอเกาะสมยุ – เกาะพะงนั . สุราษฎร์ธาน:ี

โรงพิมพ์อุดมลาภ.

๑๒๕ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

วดั พระเจดีย์แหลมสอ

ท่ตี ั้ง

ตั้งอยู่บริเวณรอยต่อระหว่างบ้านทะเล ตาบลหน้าเมือง และบ้านท้องกรูด ตาบลตล่ิงงาม อาเภอ
เกาะสมยุ จังหวัดสรุ าษฎร์ธานี

๑๒๖ ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

ลักษณะของแหล่งศิลปกรรม

สิง่ สาคญั ภายในวดั พระเจดีย์แหลมสอ ไดแ้ ก่ เจดยี ์แหลมสอ สร้างอยบู่ นภเู ขาลูกเล็ก ๆ ด้านทศิ ใต้ของ
เกาะสมุย สร้างข้ึนราว พ.ศ. ๒๔๕๐ โดยพระครูวิบูลย์ธรรมสาร (เพชร ติสโส, ๒๓๘๘ - ๒๔๕๙) อดีตเจ้าคณะ
แขวงเกาะสมุย เป็นประธานในการสรา้ ง และไดใ้ ห้นายครา่ ชนู ชุ นายดา ใจกว้าง และนายศรีทอง ศรีชาย เปน็
นายช่างใหญ่ องค์เจดีย์ทาด้วยอิฐท่ีได้มาจากการตัดหินปะการังให้เปน็ ก้อนแทนการใช้อิฐดินเผา สอด้วยน้าผึง้
และยางไม้ (นาหินปะการังมาเผาให้แตกเป็นผงละเอียด แล้วผสมกับกาวหนังควาย ๑ ส่วน น้าตาลโตนด ๑
ส่วน ยางเมอื กต้นเชยี ด ๑ สว่ น) กลา่ วกันวา่ เม่ือครั้งสรา้ งเจดยี ์องคน์ เ้ี หล่าราษฎรจากทุกตาบลของเกาะสมุยมา
ชว่ ยกนั ยนื เรยี งแถวรับอฐิ จากพน้ื ราบขึ้นไปสู่ยอดเขาอย่างลน้ หลามวนั ละไม่ตา่ กวา่ ๑,๐๐๐ คน เมอ่ื ดาเนนิ การ
สร้างได้ ๖ เดือน เจดีย์ก็แล้วเสร็จ จึงได้อัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุ (พระอุรังคธาตุ พระธาตุส่วนกอของ
พระพุทธเจ้า) ที่พระครูวิบูลย์ธรรมสารได้รับมาเม่ือคราวธุดงค์ไปยังศรีลังกา เข้าประดิษฐานในองค์เจดีย์ในปี
พ.ศ. ๒๔๕๑ และจัดใหม้ ีการสมโภชอยา่ งย่ิงใหญ่

เจดยี ์องค์น้มี ีลกั ษณะเป็นเจดียท์ รงระฆังควา่ ตัง้ อยูบ่ นฐานย่อมุมไมส้ ิบสอง เรือนธาตมุ ีซุ้มจรนมั ประดับ
ปูนปั้นใบระกา ช่อฟ้า หางหงส์ ประดิษฐานพระพุทธรูปทั้งสี่ทิศ ปล้องไฉนมีแหวนรัดอยู่ตอนปลายประกอบปลี
ยอดและเม็ดน้าค้างตามลาดับ ฐานล่างขนาด ๑๒.๖๐ เมตร ฐานระดับรองรับฐานเจดีย์ขนาด ๖.๒๕ เมตร
ความสูงรวม ๗.๕๐ เมตร

พ.ศ. ๒๕๑๐ เกิดเหตุฟ้าผ่าเจดีย์องค์น้ีจนยอดองค์เจดีย์เสียหาย หลวงพ่อแดง ติสโส จึงให้สร้างพุทธ
เจดีย์ติสโสนฤมิตข้ึนท่ีชายหาดด้านล่าง และอัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุไปบรรจุในเจดีย์องค์ใหม่ เจดีย์แหลม
สอจงึ รกร้างอย่ใู นป่าหลายสิบปี จนกระท่งั พ.ศ. ๒๕๔๗ กรมศลิ ปากรจงึ ได้ดาเนนิ การบูรณะเจดยี ์องค์น้ใี ห้กลับ
สสู่ ภาพที่สมบรู ณอ์ ีกครัง้

๑๒๗ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

พระเจดยี ์แหลมสอ
เจดียต์ สิ โสนฤมิต

๑๒๘ ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมุย

แผนผังงำนศิลปกรรม วัดพระเจดียแ์ หลมสอ

ตาบลหน้าเมอื ง อาเภอเกาะสมุย จงั หวดั สุราษฎร์ธานี

มาตราส่วน NOT TO SCALE

๑.เจดยี ์แหลมสอ ๒.เจดีย์ตสิ ฺโสนฤมิต

๑๒๙ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

เอกสำรอำ้ งอิง

ธีรพล ใจกว้าง. (๒๕๕๓). ทอ้ งถิน่ ของเรา อาเภอเกาะสมุย. กรุงทพฯ: โรงพมิ พ์จูปติ สั .
สมั พันธ์ กอ้ งสมุทร. (๒๕๔๖). พระดศี รแี ผน่ ดนิ . กรงุ เทพฯ: สานักพมิ พ์ดอกโมกข.์
อรา่ มรัศมิ์ ดว้ งชนะ บรรณาธิการ. (๒๕๔๒). แหล่งศลิ ปกรรมอาเภอเกาะสมุย – เกาะพะงนั . สุราษฎรธ์ านี:

โรงพมิ พ์อุดมลาภ.

๑๓๐ ศลิ ปกรรมอำเภอเกำะสมุย

วดั คีรวี งกำรำม

ที่ต้งั
ตัง้ อย่หู ม่ทู ี่ ๓ ตาบลตลิ่งงาม อาเภอเกาะสมุย จังหวดั สุราษฎรธ์ านี

๑๓๑ศลิ ปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

ลักษณะของแหล่งศลิ ปกรรม

วัดคีรีวงการามสังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ตั้งเม่ือ พ.ศ. ๒๒๔๐ ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเม่ือ
พ.ศ. ๒๔๙๗ มีเจ้าอาวาสเท่าที่ทราบนาม คือ รูปที่ ๑ พระแดง รูปท่ี ๒ พระหีด รูปที่ ๓ พระครูวิมลทีปคุต
(เร่ิม คุณธมฺโม) พ.ศ. ๒๔๖๘ - ๒๕๑๙ รูปท่ี ๔ พระครูไพโรจน์คีรีวงศ์ พ.ศ. ๒๕๒๐ – ปัจจุบัน ภายในวัดคีรวี ง
การามมศี ิลปกรรมท่ีสาคญั ดงั น้ี

อุโบสถ เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก หลังคามุงกระเบื้องเคลือบ มีเคร่ืองประกอบอย่างไทย
ประกอบด้วย ช่อฟ้า ใบระกา หางหงส์ เป็นต้น มีขนาดกวา้ ง ๑๒ เมตร ยาว ๒๙ เมตร สร้างขน้ึ ทดแทนอุโบสถ
หลังเก่าซ่ึงเป็นอาคารโถงสร้างด้วยเครื่องไม้บนพ้ืนทรายตามลักษณะอุโบสถยุคเก่าสมัยเดียวกันในเกาะสมุย
เมื่อ พ.ศ. ๒๔๙๒

อุโบสถ สรา้ งเม่ือ พ.ศ. ๒๔๙๒

๑๓๒ ศลิ ปกรรมอำเภอเกำะสมุย

วิหาร สร้างเม่ือ พ.ศ. ๒๔๙๒ เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็กขนาดเล็ก หลังคามุงกระเบื้องดินเผา มี
ขนาดกวา้ ง ๓ เมตร ยาว ๕ เมตร

วหิ าร สรา้ งเมื่อ พ.ศ. ๒๔๙๒

๑๓๓ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

อาคารเรียนพระปริยัติธรรมแผนกธรรมและกุฏิ สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๕๐๐ มีลักษณะเป็นอาคารครึ่งตึก
ครง่ึ ไม้ขนาด ๙ หอ้ ง ชน้ั ลา่ งกอ่ ฐิ ถือปูน ชน้ั บนปรงุ เป็นเครือ่ งไมต้ ามแบบเรอื นพนื้ ถิน่ ตกแตง่ ด้วยลกู ฟกั ลกู กรง
มะหวด ไม้ฉลุ อิฐซีเมนต์ฉลุลายไทย และการเขียนสี ช้ันล่างใช้เป็นที่เรียนพระปริยัติธรรม ช้ันบนเป็นห้องพัก
สงฆ์

อาคารเรยี นพระปรยิ ัตธิ รรมแผนกธรรมและกฏุ ิ มลี ักษณะเป็นอาคารครงึ่ ตึกครึ่งไม้ขนาด ๙ ห้อง

๑๓๔ ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมุย

การตกแต่งราวบนั ไดและช่องลมด้วยแผน่ ซีเมนต์ฉลุลาย ศิลปกรรมยุคก่ึงพุทธกาล

๑๓๕ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

ช้นั บนปรงุ เปน็ เคร่อื งไม้ตามแบบเรือนพ้นื ถิ่น ตกแต่งดว้ ยลูกฟัก ลูกกรงมะหวด
หนา้ จ่วั ของอาคารตกแต่งด้วยการเขยี นสี และไม้ฉลุ

๑๓๖ ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมุย

มณฑป ใช้เป็นท่ีสาหรับประดิษฐานรูปเหมือนพระครูวิมลทีปคุต (เร่ิม คุณธมฺโม) สร้างเมื่อ พ.ศ.
๒๕๑๐ เป็นอาคารทรงปราสาทหรอื มณฑปยอดปราสาท กอ่ อฐิ ถือปนู ประดบั ลวดลายปูนปนั้ และกระจกสี

มณฑป เปน็ อาคารทรงปราสาทหรอื มณฑปยอดปราสาท ก่ออิฐถือปนู ประดับลวดลายปนู ปน้ั และกระจกสี

๑๓๗ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมุย

แผนผงั งำนศิลปกรรม วดั ครี ีวงกำรำม

ตาบลตลง่ิ งาม อาเภอเกาะสมุย จงั หวดั สุราษฎร์ธานี

มาตราส่วน NOT TO SCALE

๑.อโุ บสถ ๒.อาคารเรียนพระปรยิ ัติธรรม

๓.มณฑป ๔.วิหาร

๑๓๘ ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมุย

เอกสำรอ้ำงอิง

กองพระพุทธศาสนา สานกั งานพระพุทธศาสนาแหง่ ชาต.ิ (๒๕๒๘). ประวัติวัดทั่วราชอาณาจกั ร. กรงุ เทพฯ:
โรงพมิ พ์สานักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ.

อรา่ มรัศม์ิ ดว้ งชนะ บรรณาธิการ. (๒๕๔๒). แหลง่ ศลิ ปกรรมอาเภอเกาะสมยุ – เกาะพะงนั . สุราษฎร์ธาน:ี

โรงพมิ พ์อุดมลาภ.

๑๓๙ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

ท่พี กั สงฆ์แหลมดิน

ที่ต้ัง

ต้งั อยู่ ณ ทพ่ี กั สงฆแ์ หลมดนิ บ้านแหลมดนิ หม่ทู ่ี ๒ ตาบลลปิ ะน้อย อาเภอเกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์
ธานี

๑๔๐ ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

ลกั ษณะของแหลง่ ศลิ ปกรรม

ท่ีพักสงฆ์แหลมดิน ต้ังอยู่ใกล้ ๆ กับชายหาดแหลมดิน มีปูชนียวัตถุท่ีสาคัญ คือ เจดีย์พ่อเฒ่าขรัวพุด
ษร ซ่ึงเชื่อกันว่าเจดีย์องค์นี้ขรัวพุดษรสร้างขึ้นหนึ่งในจานวน ๓ องค์ ในหนังสือชีวิวัฒน์ พระนิพนธ์ในสมเด็จ
พระราชปิตุลาบรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าฯ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช ทรงแต่งทานองเป็นรายงานการเสด็จ
ตรวจราชการหัวเมืองปักษ์ใต้ ทูลเกล้าฯ ถวาย พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อ พ.ศ. ๒๔๒๗
ทรงกลา่ วถึงเจดียข์ รัวพุดษรไวว้ า่ "...วดั มะเรศน้ีได้ความว่า ทา่ นขรัวพุดษรเป็นพระแต่คร้ังแผน่ ดินขุนหลวงตาก
สร้างไว้ คนชาวเกาะสมุยนิยมนับถือว่ามีวิทยาอาคมศักด์ิสิทธ์ิตลอดการเจ็บไข้ จนถึงคนเดินเรือผ่านมาหน้า
เกาะสมุยถกู คล่นื ลม และบนบานคลื่นลมก็สงบเรียบรอ้ ยไป เม่อื ขรวั พุดษรตายแล้ว ราษฎรปลงศพเกบ็ อัฐิใส่โถ
แก้วตั้งไว้พร้อมด้วยเคร่ืองสักการบูชายังมีอยู่จนบัดน้ี...อนึ่งท่านขรัวพุดษรองค์น้ี ได้ทาพระเจดีย์อย่างเก่าที่
ระลึกไวใ้ นเกาะสมยุ น้ี ๓ แหง่ คือวัดมะเรศแหง่ หนึง่ ท่หี นา้ พระลานดา้ นเหนอื ท่กี ลา่ วมาแล้วแหง่ หนง่ึ ที่แหลม
ดินเกาะสมุยด้านใต้แห่งหน่ึง..." (ภาณุพันธุวงศ์วรเดช, สมเด็จพระราชปิตุลาบรมพงศาภมิ ุข เจ้าฟ้าฯ กรมพระ
ยา ๒๕๐๔: ๔๓-๔๔)

ัจจุบันเจดียอ์ งค์เดมิ คงปรากฏเพียงฐานเจดียเ์ พราะเกิดชารดุ และพังลงมา ในปี พ.ศ. ๒๕๒๓ ชาวบ้าน
ไดร้ ว่ มกนั สรา้ งเจดีย์องค์ใหมข่ ึน้ มาตามแบบอย่างเจดยี อ์ งค์เดิมในบริเวณใกล้เคียงกนั

เจดยี พ์ อ่ เฒา่ ขรัวพดุ ษรแหลมดนิ

๑๔๑ศลิ ปกรรมอำเภอเกำะสมุย

เจดีย์พ่อเฒ่าขรวั พดุ ษรแหลมดิน
หนิ ปะการงั ซ่งึ อาจจะเคยเปน็ ส่วนหนึง่ ของเจดยี ์พ่อเฒา่ ขรัวพดุ ษรแหลมดนิ

๑๔๒ ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

รายละเอยี ดของเจดยี บ์ รวิ าร

๑๔๓ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

แผนผงั งำนศิลปกรรม ทพ่ี กั สงฆ์แหลมดนิ

ตาบลอา่ งทอง อาเภอเกาะสมยุ จงั หวัดสุราษฎร์ธานี

มาตราสว่ น NOT TO SCALE

๑.เจดยี พ์ อ่ เฒ่าขรวั พดุ ษร

๑๔๔ ศลิ ปกรรมอำเภอเกำะสมุย

เอกสำรอ้ำงอิง

ภาณพุ ันธุวงศ์วรเดช, สมเด็จพระราชปิตลุ าบรมพงศาภิมุข เจา้ ฟา้ ฯ กรมพระยา. (๒๕๐๔). ชวี วิ ฒั น์.กรงุ เทพฯ:
โรงพมิ พ์ คุรสุ ภา.

ธรี พล ใจกว้าง. (๒๕๕๓). ทอ้ งถน่ิ ของเรา อาเภอเกาะสมยุ . กรุงทพฯ: โรงพมิ พจ์ ูปติ สั .
สัมพนั ธ์ กอ้ งสมุทร. (๒๕๔๖). พระดีศรีแผน่ ดนิ . กรงุ เทพฯ: สานักพมิ พด์ อกโมกข.์

๑๔๕ศิลปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

วัดศรีทวีป

ท่ตี งั้
ต้ังอย่เู ลขที่ ๑๗๘ บา้ นบางมะขาม หม่ทู ่ี ๕ ตาบลอ่างทอง อาเภอเกาะสมยุ จังหวดั สรุ าษฎร์ธานี

๑๔๖ ศลิ ปกรรมอำเภอเกำะสมยุ

ลักษณะของแหลง่ ศลิ ปกรรม

วัดศรีทวปี สังกดั คณะสงฆ์มหานิกาย ตง้ั เมอ่ื พ.ศ. ๒๓๙๘ นายจนั ทร์ทอง เปน็ ผู้สรา้ งและบวชเป็นเจ้า
อาวาสรปู แรก เดมิ วัดน้ีมชี อื่ ว่า “วัดบางมะขาม” เพราะมตี ้นมะขามขน้ึ อยมู่ าก วดั กอ็ ยูท่ ่ามกลางปา่ มะขาม แต่
เดิมพระอาจารย์จันทร์ทองท่านสร้างวัดนี้ขึ้นมาในที่ดินพ่ี ๆ น้อง ๆ และท่ีดินของบิดาท่าน เน้ือท่ีประมาณ ๓
ไร่ ต่อมาชาวบ้านได้มีศรัทธาถวายที่ดินเพ่ิมเติมรวมกันแล้วเนื้อท่ีประมาณ ๓๙ ไร่เศษ เป็นที่ต้ังวัดในปัจจุบัน
และใช้ชื่อว่า "วัดใหม่" ต่อมาได้ขอเปลี่ยนช่ือวัดเป็น “วัดศรีทวีป” ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ.
๒๔๐๘ มีเจ้าอาวาส เท่าท่ีทราบนาม คือ รูปท่ี ๑ พระจันทร์ทอง จนฺทสุวณฺโณ รูปที่ ๒ พระเพชร ติสฺโส (พระ
ครูวิบูลยธ์ รรมสาร) รูปท่ี ๓ พระขาว รูปที่ ๔ พระรุ่ง รปู ที่ ๕ พระคง รปู ท่ี ๖ พระครูที่ปาจารย์คุณารักษ์ (รักษ์
อนิ ทสวุ ณฺโณ) รูปท่ี ๗ พระครสู วุ ัฒน์ธรรมคณุ (วฒั น์ ปุญญสริ )ิ รูปที่ ๘ พระครูอินทสมณวัตร (ปลอง อนิ ทสุวณฺ
โณ) พ.ศ. ๒๕๓๖ – ปัจจบุ นั ภายในวดั ศรที วปี มศี ิลปกรรมท่ีสาคัญ ดังนี้

อุโบสถ สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๔๖๐ และได้ปฏิสังขรณ์เม่ือ พ.ศ. ๒๔๙๓ มีลักษณะเป็นอาคารก่ออิฐถือปูน
หลงั คามีรูปแบบตามอย่างศลิ ปะและสถาปัตยกรรมท้องถน่ิ ไม่มีชอ่ ฟา้ ใบระกาอยา่ งอาคารทรงไทยหรืออุโบสถ
ทรงไทยท่ีนิยมกันโดยท่ัวไป หน้าบันหรือหน้าจ่ัวทาเป็นจั่วแสงอาทิตย์แสดงถึงเอกลักษณ์รูปแบบศิลปกรรม
ทอ้ งถน่ิ อยา่ งโดดเด่น

ดา้ นหนา้ อโุ บสถ