หนังสือสวดมนต์วัดเสมียนนารี

151 โอวาทธรรม วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง ไม.ได1เหมือนกัน ทั้ง ๒ อย.างนั้นคือ กายกับใจจำต1องพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน อุปมาเหมือนนายกับบ.าวฉะนั้น ใจเปIนนายกายเปIนบ.าวก็ต1องถ1อยทีถ1อยอาศัย กันไปอยู.ด1วยกันก็ต1องถ1อยทีถ1อยอาศัยต.อกัน ถ1าใจมันเรียกร1องอะไรมากนักก็ ให1สงสารกายเขาบ1าง กายก็อย.าไปดื้อต.อใจเขามากนักเขาต1องการอะไรก็ ตามใจเขาบ1าง จึงจะเรียกได1ว.าพึ่งพาอาศัยกันระหว.างกายใจนายบ.าว คนเดียว นั่งแคร. มาถึงประโยคสุดท1าย สองคนพาไป สองคนพาไปนั้นพาไปไหน สอง คนที่พาไปนั้นหมายถึงว.า ถึงเวลาที่เราจะอยู.ในโลกนี้ไม.ได1แล1วต1องล.วงลับดับ ขันธHไปแล1วหมดอายุขัยของเราแล1ว ชีวิตถึงกาลต1องอวสานแล1วสิ่งที่ต1องพาเรา ไปก็มีสองคนไม.ได1ไปคนเดียวมีเพื่อนพาไปสองคน สองคนพาไป คนที่หนึ่งคือ นายบุญอีกคนหนึ่งคือนายบาป สองคนนั้นจ1องที่จะเปIนผู1นำเราอยู.แล1ว พอเรา แตกดับลงเมื่อไหร. สองคนนั้นก็เข1ามาทันที จะเปIนหน1าที่ของนายบุญหรือจะ เปIนหน1าที่ของนายบาป ก็แล1วแต.ว.าเรานั้นได1กระทำการสนิทสนมกับใคร เราเปIนพวกใคร เปIนพวกนายบุญนายบุญก็มารับเราไป ถ1าเปIนพวกนายบาป นายบาปก็มารับเราไปสองคนนั้นคอยจ1องจะมารับเราไปอยู.อย.างนี้ เพราะฉะนั้น โบราณท.านจึงสอนไว1ว.า เมื่อเราตายไปแล1วก็มีสองอย.างที่จะพา เราไปสู.สัมปรายภพภายภาคหน1า เพราะฉะนั้น เมื่อเราทั้งหลายได1ทราบอย.าง นี้แล1วก็พยายามปoองกันมิให1บาปอกุศลทั้งหลายเกิดขึ้นในชีวิตจิตใจของเราได1 และเราก็พยายามให1บุญกุศลทั้งหลายเกิดขึ้นอยู.สม่ำเสมอ บุญนั้นก็จะนำเรา ไปสู.ภพภูมิที่ดีสถานที่ดีมีความสุขตลอดไปทั้งในโลกนี้และโลกหน1า ขอ อนุโมทนาสาธุการ ด1วยอำนาจบุญกุศลคุณงามความดีอันใดที่ได1เกิดจากการที่ ได1บรรยายธรรมะในครั้งนี้ ขออุทิศบุญกุศลนั้นแด.ดวงวิญญาณของคุณแม. สงวน พันธุHไม1ศรี ในสัมปรายภพเทอญ ฯ

โอวาทธรรม 152 วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง อภิธรรมกถา – โอวาทธรรมว่าด้วยพระอภิธรรม เจริญพรคณะท,านเจ/าภาพบุตรธิดาทายาทลูกหลานทั้งหลาย วันนี้ก็เปBนการสวดพระอภิธรรมเพื่ออุทิศส,วนบุญส,วนกุศลนั้นให/กับคุณแม, สงวน พันธุKไม/ศรีตามปกติที่ได/ประพฤติปฏิบัติมา วันนี้อาตมภาพจะได/กล,าว ธรรมกถาหรือให/ธรรมะแก,บรรดาญาติโยมคณะเจ/าภาพทั้งหลายในช,วงเวลา ซึ่งไม,มากนักแล/วก็เปBนการที่กล,าวโดยปTจจุบัน ถ/าจะเปรียบไปแล/วก็ เปรียบเสมือนกับอาหารจานด,วนคือปรุงในขณะนี้แล/วก็เสิรKฟทันทีหรือจะ เรียกว,าปรุงทันทีเสิรKฟทันทีเปBนอาหารจานด,วน แต,ว,าเปBนอาหารพิเศษที่จะ เปBนเครื่องบำรุงศรัทธาปสาทะประดับสติปTญญา ของญาติโยมทั้งหลายให/ได/ เข/าถึงซึ่งธรรมะขององคKสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ/า โดยเฉพาะการสวดพระ อภิธรรม ที่พระสงฆKท,านได/สวดสาธยายไปแล/วนั้น ก็นับว,าเปBนการให/ธรรมะ แก,ญาติโยมด/วยแต,ให/โดยภาคภาษาบาลีอภิธรรม แปลว,า ธรรมะที่สูงส,ง เป6นธรรมะที่ละเอียดลึกซึ้งสุขุมคัมภีรภาพ เปBนธรรมะที่จะน/อมนำผู/ฟTง ซึ่งมีสติปTญญาอันแก,กล/าให/ได/บรรลุมรรคผลตามวาสนาบารมีหรือแม/ว,ายังไม, สามารถจะบรรลุมรรคผลในภพนี้ชาตินี้ได/ก็จะเปBนอุปนิสัยเปBนปTจจัยเปBน วาสนาบารมีให/ได/ดำเนินไปในกระแสแห,งธรรมะขององคKสมเด็จพระสัมมา สัมพุทธเจ/ายิ่งๆขึ้นไป เพราะฉะนั้น พระอภิธรรมที่พระสงฆKท,านได/สวด สาธยายไปแล/วนั้น ความเปBนมาที่แท/จริงแล/วเปBนธรรมะที่สูงส,ง เพราะ พระพุทธเจ/าทรงแสดงธรรมะที่เรียกว,าพระอภิธรรมนี้โปรดพระพุทธมารดา และทรงแสดงโปรดเหล,าเทวดาทั้งหลายบนสรวงสวรรคKชั้นดาวดึงสKเปBน ธรรมะที่ทรงแสดงแก,เหล,าเทวดาทั้งหลายเปBนครั้งแรก ก,อนที่จะได/แสดงแก,

153 โอวาทธรรม วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง อภิธรรมกถา – โอวาทธรรมว่าด้วยพระอภิธรรม เจริญพรคณะท,านเจ/าภาพบุตรธิดาทายาทลูกหลานทั้งหลาย วันนี้ก็เปBนการสวดพระอภิธรรมเพื่ออุทิศส,วนบุญส,วนกุศลนั้นให/กับคุณแม, สงวน พันธุKไม/ศรีตามปกติที่ได/ประพฤติปฏิบัติมา วันนี้อาตมภาพจะได/กล,าว ธรรมกถาหรือให/ธรรมะแก,บรรดาญาติโยมคณะเจ/าภาพทั้งหลายในช,วงเวลา ซึ่งไม,มากนักแล/วก็เปBนการที่กล,าวโดยปTจจุบัน ถ/าจะเปรียบไปแล/วก็ เปรียบเสมือนกับอาหารจานด,วนคือปรุงในขณะนี้แล/วก็เสิรKฟทันทีหรือจะ เรียกว,าปรุงทันทีเสิรKฟทันทีเปBนอาหารจานด,วน แต,ว,าเปBนอาหารพิเศษที่จะ เปBนเครื่องบำรุงศรัทธาปสาทะประดับสติปTญญา ของญาติโยมทั้งหลายให/ได/ เข/าถึงซึ่งธรรมะขององคKสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ/า โดยเฉพาะการสวดพระ อภิธรรม ที่พระสงฆKท,านได/สวดสาธยายไปแล/วนั้น ก็นับว,าเปBนการให/ธรรมะ แก,ญาติโยมด/วยแต,ให/โดยภาคภาษาบาลีอภิธรรม แปลว,า ธรรมะที่สูงส,ง เป6นธรรมะที่ละเอียดลึกซึ้งสุขุมคัมภีรภาพ เปBนธรรมะที่จะน/อมนำผู/ฟTง ซึ่งมีสติปTญญาอันแก,กล/าให/ได/บรรลุมรรคผลตามวาสนาบารมีหรือแม/ว,ายังไม, สามารถจะบรรลุมรรคผลในภพนี้ชาตินี้ได/ก็จะเปBนอุปนิสัยเปBนปTจจัยเปBน วาสนาบารมีให/ได/ดำเนินไปในกระแสแห,งธรรมะขององคKสมเด็จพระสัมมา สัมพุทธเจ/ายิ่งๆขึ้นไป เพราะฉะนั้น พระอภิธรรมที่พระสงฆKท,านได/สวด สาธยายไปแล/วนั้น ความเปBนมาที่แท/จริงแล/วเปBนธรรมะที่สูงส,ง เพราะ พระพุทธเจ/าทรงแสดงธรรมะที่เรียกว,าพระอภิธรรมนี้โปรดพระพุทธมารดา และทรงแสดงโปรดเหล,าเทวดาทั้งหลายบนสรวงสวรรคKชั้นดาวดึงสKเปBน ธรรมะที่ทรงแสดงแก,เหล,าเทวดาทั้งหลายเปBนครั้งแรก ก,อนที่จะได/แสดงแก, มนุษยKทั้งหลายสืบต,อมา สาเหตุหลักที่พระพุทธเจ/าได/ทรงนำพระอภิธรรมนี้ ไปแสดงแก,เหล,าเทวดาทั้งหลายนั้นซึ่งมีพระพุทธมารดาเปBนประธาน ก็ เพราะว,าพระพุทธองคKหลังจากที่ได/ทรงตรัสรู/พระอนุตรสัมมาสัมโพธิญาณ ณ ควงไม/พระศรีมหาโพธิ์บรรลุพระโพธิญาณเปBนพระสัมมาสัมพุทธเจ/าแล/ว พระองคKก็ได/ทรงพิจารณาดูถึงพระคุณของมารดาว,าพระพุทธมารดาของ พระองคKนั้น คือ พระนางสิริมหามายา ซึ่งได/ทำกาลกิริยาไปแล/วหลังจากที่ให/ พระประสูติกาลแก,พระองคKได/เพียง ๗ วัน ก็ได/ถึงซึ่งกาลล,วงลับดับขันธK สิ้นพระชนมKไปแล/วไปจุติเปBนเทวดาอยู,บนสรวงสวรรคKชั้นดุสิตซึ่งเรียกกันว,า เปBนชั้นสุทธาวาส คือเปBนชั้น ของผู/ที่บริสุทธิ์ผู/ที่มีโอกาสจะได/บรรลุมรรคผล นิพพานต,อไปในภายภาคหน/า พระพุทธมารดาได/เสด็จไปจุติเปBนเทพบุตรอยู, บนสรวงสวรรคKชั้นดุสิตนั้น พระบรมศาสดาก็ทรงพิจารณาดูว,า การที่พระองคK ได/ทรงบังเกิดขึ้นมา ในทุกภพทุกชาตินี้ก็ได/อาศัยพระพุทธมารดานี้เปBนแดน เกิด คือ ได/ให/กำเนิดแก,พระองคKมาทุกภพทุกชาติตั้งแต,ดำริริเริ่มสร/างพระ บารมีมาในช,วงต/นจนกระทั่งถึงพระชาติสุดท/ายที่ได/เสด็จมาประสูติเปBน เจ/าชายสิทธัตถะนั้นนับภพนับชาติไม,ถ/วน เพราะฉะนั้น พระคุณของพระพุทธ มารดานี้มากมายยิ่งใหญ,ไพศาลนัก สุดที่จะพรรณนาให/จบลงได/ พระองคKทรง ใคร,ครวญที่จะกระทำการทดแทนพระคุณอันยิ่งใหญ,ของพระพุทธมารดาว,า เรานั้นจะทดแทนพระคุณของพระพุทธมารดาได/อย,างไรให/สมกับพระพุทธ มารดานี้ได/ทรงให/กำเนิดแก,พระองคKและได/ทรงเลี้ยงดูพระองคKมาเปBนอย,างดี ทุกภพทุกชาติ ธรรมะอะไรหนอที่จะมีคุณค,า ที่จะเปBนธรรมะที่ทดแทนข/าว ป_อนและน้ำนมที่พระพุทธมารดาได/ทรงเลี้ยงดูเรามาทุกภพทุกชาตินั้นได/ จะมีธรรมะอะไรที่พอจะมาทดแทนกันได/บ/าง ก็ทรงใคร,ครวญถึงธรรมะ

โอวาทธรรม 154 วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง ทั้งหลายทั้งปวงที่พระองคKได/ทรงตรัสรู/แล/วก็ทรงพิจารณาถึงพระวินัย พระ วินัยทั้งหลายถ/าจะกล,าวไปแล/วก็ยังไม,เทียบเท,ากับพระคุณของพระพุทธ มารดานี้เลย ต,อจากนั้นก็ทรงพิจารณาถึงพระสูตร แม/พระสูตรก็เช,นเดียวกันก็ ยังไม,เทียบเท,ากับพระคุณของพระพุทธมารดานี้ต,อจากนั้นก็ทรงพิจารณา ต,อไปถึงพระอภิธรรม พระอภิธรรมนี้เมื่อทรงพิจารณาแล/ว ก็ทรงเห็นว,าพระ อภิธรรมนี้เปBนธรรมะที่มีคุณอันยิ่งใหญ, เปBนธรรมะที่สมควรคู,ควรแก,พระคุณ ของพระพุทธมารดา พระคุณของพระพุทธมารดานั้นยิ่งใหญ,เพียงใด คุณ ของพระอภิธรรมนี้ก็ยิ่งใหญ,เพียงนั้นพระคุณของพระพุทธมารดานี้มี น้ำหนักเพียงใด คุณของพระอภิธรรมนี้ก็มีน้ำหนักเพียงนั้น คือ เป6นธรรมะ ที่สมควรคู,ควรกับพระคุณของพระพุทธมารดานี้ทุกประการ เมื่อทร’ พิจารณาเห็นดังนี้แล/ว พระองคKจึงได/ทรงเห็นว,า เราควรจะน/อมนำพระ อภิธรรมนี้ไปแสดงเพื่อโปรดพระพุทธมารดาเพื่อเปBนการชดใช/ หรือว,าเพื่อเปBนการทดแทนค,าข/าวป_อนและน้ำนมที่พระพุทธมารดาได/ทรง เลี้ยงดูพระองคKมาหลายภพหลายชาติเปBนอเนกอนันตKนับไม,ถ/วน เมื่อทรง พิจารณาเห็นดังนี้แล/วพระองคKก็ได/ทรงเสด็จขึ้นสู,สรวงสวรรคKเสร็จไป ยังสวรรคKชั้นดาวดึงสK สวรรคKชั้นดาวดึงสKนี้ได/มีท/าวสักกเทวราชหรือพระอินทรK เปBนอธิบดีอยู,ในสรวงสวรรคKชั้นดาวดึงสK เมื่อทรงเสด็จขึ้นไปสรวงสวรรคKชั้น ดาวดึงสKแล/วก็ทรงประทับนั่งบนพระแท,นบัณฑุกัมพลศิลาอาสนK ใต/ร,มไม/ปาริกชาติหรือปาริกฉัตรซึ่งเปBนที่ประทับของพระอินทรKพระองคKเมื่อ ทรงประทับนั่ง ณ ที่นั่นแล/วก็ทรงมีพระพุทธฎีกาดำรัสตรัสกะท/าวสักกเทวราช นั้นว,า ให/ท/าวสักกเทวราชนั้นได/ไปทูลเชิญพระพุทธมารดา ซึ่งประทับอยู, ณ บนสรวงสวรรคKชั้นดุสิตเสร็จลงมายังสวรรคKชั้นดาวดึงสK พระองคKมีพระพุทธ

155 โอวาทธรรม วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง ทั้งหลายทั้งปวงที่พระองคKได/ทรงตรัสรู/แล/วก็ทรงพิจารณาถึงพระวินัย พระ วินัยทั้งหลายถ/าจะกล,าวไปแล/วก็ยังไม,เทียบเท,ากับพระคุณของพระพุทธ มารดานี้เลย ต,อจากนั้นก็ทรงพิจารณาถึงพระสูตร แม/พระสูตรก็เช,นเดียวกันก็ ยังไม,เทียบเท,ากับพระคุณของพระพุทธมารดานี้ต,อจากนั้นก็ทรงพิจารณา ต,อไปถึงพระอภิธรรม พระอภิธรรมนี้เมื่อทรงพิจารณาแล/ว ก็ทรงเห็นว,าพระ อภิธรรมนี้เปBนธรรมะที่มีคุณอันยิ่งใหญ, เปBนธรรมะที่สมควรคู,ควรแก,พระคุณ ของพระพุทธมารดา พระคุณของพระพุทธมารดานั้นยิ่งใหญ,เพียงใด คุณ ของพระอภิธรรมนี้ก็ยิ่งใหญ,เพียงนั้นพระคุณของพระพุทธมารดานี้มี น้ำหนักเพียงใด คุณของพระอภิธรรมนี้ก็มีน้ำหนักเพียงนั้น คือ เป6นธรรมะ ที่สมควรคู,ควรกับพระคุณของพระพุทธมารดานี้ทุกประการ เมื่อทร’ พิจารณาเห็นดังนี้แล/ว พระองคKจึงได/ทรงเห็นว,า เราควรจะน/อมนำพระ อภิธรรมนี้ไปแสดงเพื่อโปรดพระพุทธมารดาเพื่อเปBนการชดใช/ หรือว,าเพื่อเปBนการทดแทนค,าข/าวป_อนและน้ำนมที่พระพุทธมารดาได/ทรง เลี้ยงดูพระองคKมาหลายภพหลายชาติเปBนอเนกอนันตKนับไม,ถ/วน เมื่อทรง พิจารณาเห็นดังนี้แล/วพระองคKก็ได/ทรงเสด็จขึ้นสู,สรวงสวรรคKเสร็จไป ยังสวรรคKชั้นดาวดึงสK สวรรคKชั้นดาวดึงสKนี้ได/มีท/าวสักกเทวราชหรือพระอินทรK เปBนอธิบดีอยู,ในสรวงสวรรคKชั้นดาวดึงสK เมื่อทรงเสด็จขึ้นไปสรวงสวรรคKชั้น ดาวดึงสKแล/วก็ทรงประทับนั่งบนพระแท,นบัณฑุกัมพลศิลาอาสนK ใต/ร,มไม/ปาริกชาติหรือปาริกฉัตรซึ่งเปBนที่ประทับของพระอินทรKพระองคKเมื่อ ทรงประทับนั่ง ณ ที่นั่นแล/วก็ทรงมีพระพุทธฎีกาดำรัสตรัสกะท/าวสักกเทวราช นั้นว,า ให/ท/าวสักกเทวราชนั้นได/ไปทูลเชิญพระพุทธมารดา ซึ่งประทับอยู, ณ บนสรวงสวรรคKชั้นดุสิตเสร็จลงมายังสวรรคKชั้นดาวดึงสK พระองคKมีพระพุทธ ประสงคKที่จะทรงแสดงธรรมโปรดพระพุทธมารดา ขอทูลเชิญพระพุทธมารดา นั้นเสด็จลงมาเพื่อฟTงธรรมที่สวรรคKชั้นดาวดึงสK ท/าวสักกเทวราชเมื่อได/ รับทราบพระพุทธประสงคKดังนี้แล/ว ก็ได/เสด็จไปบนสรวงสวรรคKชั้นดุสิตแล/วได/ เข/าไปเฝ_าเทพบุตรผู/ซึ่งเปBนพระพุทธมารดา คือ ในสรวงสวรรคKชั้นดุสิตนั้นไม, เหมือนกับสวรรคKชั้นอื่นๆ สวรรคKชั้นอื่นๆ มีทั้งเทพบุตรและเทพธิดา แต, สวรรคKชั้นดุสิตมีแต,เทพบุตรทั้งนั้น แม/จะเปBนสตรีเมื่อทำบุญทำกุศลไว/ มากมายหลังจากแตกกายทำลายขันธKไปแล/วก็จะต/องไปบังเกิดบนสวรรคKชั้น ดุสิตเปBนเทพบุตร จะต/องทรงเพศเปBนเทพบุตรคือเปBนชายทั้งนั้น ดังนั้น ท/าว สักกเทวราชก็ไปทูลเชิญพระพุทธมารดาว,า องคKสมเด็จพระบรมศาสดา คือ พระลูกเจ/าของพระองคKบัดนี้พระองคKได/ทรงเสด็จออกทรงผนวชบำเพ็ญ เพียรจนได/ตรัสรู/เปBนพระสัมมาสัมพุทธเจ/าแล/วและพระองคKนั้นก็ได/ทรงเสด็จ มายังสรวงสวรรคKชั้นดาวดึงสKทรงมีพระพุทธประสงคKจะทรงแสดงธรรมโปรด พระพุทธมารดา ขอทูลเชิญพระองคKเสด็จไปเพื่อทรงฟTงธรรม ณ สวรรคKชั้น ดาวดึงสKพระพุทธมารดาซึ่งขณะนั้นเปBนเทพบุตรเมื่อได/ทราบดังนั้นก็ได/ดีพระ หฤทัยเปBนอย,างยิ่งทรงดีพระทัยว,า โอ/พระลูกเจ/าของเรา พระองคKนั้นได/ทรง เสด็จมาโปรดเรา ทรงมีพระพุทธประสงคKที่จะเสด็จมาแสดงธรรมโปรดเรา พระพุทธมารดานั้นทรงดีพระทัยเปBนอย,างยิ่งแล/วก็เสด็จจากสวรรคKชั้นดุสิตลง มาสู,สวรรคKชั้นดาวดึงสKเข/าไปเฝ_า พระพุทธองคKอยู,เฉพาะเบื้องพระพักตรKของ องคKสมเด็จพระบรมศาสดาในขณะนั้น ก็มีข/อสงสัยว,า เหตุไฉน พระพุทธเจ/า ไม,ทรงเสด็จไปโปรดพระพุทธมารดาที่สรวงสวรรคKชั้นดุสิต เหตุไฉน พระพุทธ องคKต/องเสด็จไปแค,สรวงสวรรคKชั้นดาวดึงสKทำไมไม,เสด็จไปโปรดพระพุทธ มารดานั้นถึงสวรรคKชั้นดุสิตที่พระพุทธมารดาประทับอยู, ก็มีคำวิสัชนาแก/ไข

โอวาทธรรม 156 วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง ปTญหากรรมในคำถามนั้นว,า ที่เปBนดังนี้เพราะพระพุทธเจ/าทรงมีพระพุทธ ประสงคKต/องการให/พระพุทธมารดานั้นเสด็จลงมาฟTงธรรม เพราะการเสด็จลง มาฟTงธรรมนั้นย,อมได/อานิสงสKเพิ่มพูนขึ้น เปBนอย,างมาก ถ/านับเปBนก/าว ก/าว หนึ่งย,อมได/สมบัติสิบหกส,วน และจากสวรรคKชั้นดุสิตลงมาสู,สวรรคKชั้นดาวดึงสK ซึ่งห,างกันอยู,สองชั้นคือ จากสวรรคKชั้นดาวดึงสKแล/วก็ต/องไปสวรรคKชั้นยา มาแล/วถึงจะไปสวรรคKชั้นดุสิตนับเปBนระยะทางที่ห,างไกลกันพอสมควร พระพุทธเจ/ามีพระพุทธประสงคKต/องการให/พระพุทธมารดาได/รับอานิสงสK เพิ่มขึ้นจากการเสด็จไปฟTงธรรมจึงเสด็จไปแค,สรวงสวรรคKชั้นดาวดึงสKแล/วให/ พระพุทธมารดาเสด็จลงมา พระพุทธเจ/ามีพระพุทธประสงคKต/องการให/พระ พุทธมารดานั้นได/อานิสงสKเพิ่มขึ้น ในช,วงนี้ตรงนี้เปBนหลักที่ญาติโยม จะต/องจำไว/ว,าการที่เราเดินทางไปฟTงเทศนKฟTงธรรมหรือทำบุญทำกุศลนั้น ถึง จะมีระยะทางไกลแค,ไหนอย,าท/อถอยเพราะการเดินทางไปฟTงธรรมหรือไป ทำบุญนั้นแต,ละก/าวๆช,วงระยะทางที่ผ,านไปยิ่งไกลเท,าไหร, ยิ่งได/บุญมากเท,านั้น พระพุทธเจ/ามีพุทธประสงคKอย,างนี้จึงให/พระพุทธมารดา เสด็จลงมาฟTงธรรมญาติโยมทั้งหลายจะไปทำบุญจะไปฟTงเทศนKฟTงธรรมที่ไหน แม/ว,าหนทางจะไกลแค,ไหนนั้นเท,ากับว,าเราจะได/อานิสงสKเพิ่มขึ้น ดังบรรดา บุตรธิดาและหลานซึ่งเปBนครอบครัวของคุณแม,สงวน พันธุKไม/ศรีและบรรดา ญาติโยมที่นั่งอยู, ณ ที่นี้ได/เดินทางมาทำบุญที่วัดเสมียนนารีพระอารามหลวง มาทำบุญกุศลต,างๆหรือเดินทางมาเพื่อฟTงเทศนKฟTงธรรม ก็ย,อมจะได/รับ อานิสงสKที่เกิดจากการเดินทางเกิดจากความตั้งจิตตั้งใจที่จะมาบำเพ็ญบุญ บำเพ็ญกุศลฟTงเทศนKฟTงธรรมด/วยกันทั้งนั้น เพราะฉะนั้น ญาติโยมทั้งหลายที่ เดินทางมาทำบุญที่วัดเสมียนนารีทุกครั้งทุกหนนั้นถือว,าได/กำไรบุญ คือได/บุญ

157 โอวาทธรรม วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง ปTญหากรรมในคำถามนั้นว,า ที่เปBนดังนี้เพราะพระพุทธเจ/าทรงมีพระพุทธ ประสงคKต/องการให/พระพุทธมารดานั้นเสด็จลงมาฟTงธรรม เพราะการเสด็จลง มาฟTงธรรมนั้นย,อมได/อานิสงสKเพิ่มพูนขึ้น เปBนอย,างมาก ถ/านับเปBนก/าว ก/าว หนึ่งย,อมได/สมบัติสิบหกส,วน และจากสวรรคKชั้นดุสิตลงมาสู,สวรรคKชั้นดาวดึงสK ซึ่งห,างกันอยู,สองชั้นคือ จากสวรรคKชั้นดาวดึงสKแล/วก็ต/องไปสวรรคKชั้นยา มาแล/วถึงจะไปสวรรคKชั้นดุสิตนับเปBนระยะทางที่ห,างไกลกันพอสมควร พระพุทธเจ/ามีพระพุทธประสงคKต/องการให/พระพุทธมารดาได/รับอานิสงสK เพิ่มขึ้นจากการเสด็จไปฟTงธรรมจึงเสด็จไปแค,สรวงสวรรคKชั้นดาวดึงสKแล/วให/ พระพุทธมารดาเสด็จลงมา พระพุทธเจ/ามีพระพุทธประสงคKต/องการให/พระ พุทธมารดานั้นได/อานิสงสKเพิ่มขึ้น ในช,วงนี้ตรงนี้เปBนหลักที่ญาติโยม จะต/องจำไว/ว,าการที่เราเดินทางไปฟTงเทศนKฟTงธรรมหรือทำบุญทำกุศลนั้น ถึง จะมีระยะทางไกลแค,ไหนอย,าท/อถอยเพราะการเดินทางไปฟTงธรรมหรือไป ทำบุญนั้นแต,ละก/าวๆช,วงระยะทางที่ผ,านไปยิ่งไกลเท,าไหร, ยิ่งได/บุญมากเท,านั้น พระพุทธเจ/ามีพุทธประสงคKอย,างนี้จึงให/พระพุทธมารดา เสด็จลงมาฟTงธรรมญาติโยมทั้งหลายจะไปทำบุญจะไปฟTงเทศนKฟTงธรรมที่ไหน แม/ว,าหนทางจะไกลแค,ไหนนั้นเท,ากับว,าเราจะได/อานิสงสKเพิ่มขึ้น ดังบรรดา บุตรธิดาและหลานซึ่งเปBนครอบครัวของคุณแม,สงวน พันธุKไม/ศรีและบรรดา ญาติโยมที่นั่งอยู, ณ ที่นี้ได/เดินทางมาทำบุญที่วัดเสมียนนารีพระอารามหลวง มาทำบุญกุศลต,างๆหรือเดินทางมาเพื่อฟTงเทศนKฟTงธรรม ก็ย,อมจะได/รับ อานิสงสKที่เกิดจากการเดินทางเกิดจากความตั้งจิตตั้งใจที่จะมาบำเพ็ญบุญ บำเพ็ญกุศลฟTงเทศนKฟTงธรรมด/วยกันทั้งนั้น เพราะฉะนั้น ญาติโยมทั้งหลายที่ เดินทางมาทำบุญที่วัดเสมียนนารีทุกครั้งทุกหนนั้นถือว,าได/กำไรบุญ คือได/บุญ จากการเดินทางทุกครั้งทุกหนไป ก็ได/ยกเอามาเปBนตัวอย,าง ที่พระพุทธเจ/า ทรงเปBนห,วงพระพุทธมารดาจึงทูลเสด็จให/มาฟTงธรรม เราจะได/ทราบว,า การ ทำบุญที่วัดเสมียนนารีหรือที่วัดนั้นบ/างที่วัดนี้บ/างเราได/บุญได/กุศลจากการ เดินทางทุกครั้งทุกคราวไป ทีนี้มาถึงตอนที่ว,าเมื่อพระพุทธมารดาเสด็จมาเฝ_า สมเด็จพระบรมศาสดาที่สวรรคKชั้นดาวดึงสKแล/ว พระพุทธเจ/าที่ทรงกวักพระ หัตถKตรัสเรียกพระพุทธมารดาให/ได/เสด็จเข/ามาประทับนั่งใกล/ๆด/วยพระพุทธ ดำรัสตรัสว,า ทูลเชิญเสด็จมาประทับตรงนี้เพราะการเสด็จมาครั้งนี้ก็เพื่อ ต/องการจะแสดงธรรมโปรดพระพุทธมารดาเปBนการที่จะได/ปลดเปลื้อง เพื่อจะได/เปBนการชดใช/ทดแทนพระคุณค,าข/าวป_อนและน้ำนมที่พระพุทธ มารดาได/ทรงเลี้ยงดูตถาคตมาหลายภพหลายชาติ ขอพระแม,เจ/าจงตั้งใจสดับ รับฟTงธรรมะที่ตถาคตจะแสดงให/ฟTงในกาลบัดนี้ พระองคKก็ทรงเริ่มแสดง พระอภิธรรมที่พระสงฆKท,านสวดไปแล/วนั้น พระอภิธรรมมี ๗ คัมภีรK คัมภีรKที่ ๑ เรียกว,าพระสังคิณีคัมภีรKที่ ๒ เรียกว,าพระวิภังคK คัมภีรKที่ ๓ เรียกว,าธาตุ กถา คัมภีรKที่ ๔ เรียกว,าปุคคลบัญญัติ คัมภีรKที่ ๕ เรียกว,ากถาวัตถุ คัมภีรKที่ ๖ เรียกว,ายมก คัมภีรKที่ ๗ เรียกว,ามหาปTฏฐาน มีเจ็ดคัมภีรKจะว,าโดย ธรรมขันธKนับเปBนถ/อยคำที่พระองคKทรงแสดงแล/ว อภิธรรมนี้มีถึง ๘๔,๐๐๐ พระธรรมขันธKเปBนธรรมะที่ละเอียดลึกซึ้งมากมาย เปBนธรรมะที่เกี่ยวเนื่องกับ เรื่องของจิตเรื่องของเจตสิกเรื่องของรูปเรื่องของพระนิพพานซึ่งเปBน ธรรมาธิษฐานล/วนๆคือเปBนธรรมะล/วนๆไม,มีนิทานไม,มีตัวอย,างไม,มีอะไรเข/าไป ปะปน เปBนข/ออุปมาอุปไมยทั้งสิ้น เปBนธรรมะอย,างเดียวเปBนอภิธรรมอย,าง เดียว ก็ทรงแสดงธรรมโปรดพระพุทธมารดาพร/อมด/วยบรรดาเทพบุตร เทพธิดาทั้งหลาย ที่เสด็จมาฟTงธรรมพร/อมกับพระพุทธมารดาอีกอย,าง

โอวาทธรรม 158 วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง มากมายนับเปBนแสนโกฏิ พระพุทธเจ/าได/ทรงแสดงอภิธรรมโปรดพระพุทธ มารดานั้นใช/เวลาถึง ๓ เดือน คือ ๑ พรรษาพอดีถึงจบอภิธรรม ก,อนที่จะ เสด็จกลับมาสู,โลกมนุษยKทรงแสดงอภิธรรมจบแล/วถึงจะเสด็จกลับมาในวัน ออกพรรษา ซึ่งหลังจากที่พระพุทธองคKทรงแสดงพระอภิธรรม จบแล/วก็ทำให/ พระพุทธมารดาได/บรรลุเปBนพระโสดาบันเปBนพระอริยบุคคลในขั้นต/นในทาง พระพุทธศาสนา แม/เหล,าเทพบุตรเทพธิดาทั้งหลายเหล,านั้นที่มาฟTงธรรมร,วม ด/วยก็ได/บรรลุมรรคผลหรือได/บรรลุธรรมาภิสมัยตามวาสนาบารมีของตนทุก องคK เพราะฉะนั้น พระอภิธรรมที่พระสงฆKสวดในงานศพนั้นไม,ใช,ธรรมะ ธรรมดาๆ เปBนธรรมะที่พระพุทธเจ/าแสดงแก,เทวดาทั้งหลาย เปBนธรรมะที่ทรง แสดงโปรดพระพุทธมารดาในครั้งนั้น ฉะนั้น ต,อมาก็เห็นว,าการที่จะนำธรรมะ มาแสดงหรือมาสวดในงานศพของคุณแม,สงวน พันธุKไม/ศรีนี้ก็ไม,มีอะไร ที่จะเหมาะสมกว,าพระอภิธรรม เพราะเปBนธรรมะที่จะทำให/ผู/สดับได/บรรลุซึ่ง มรรคผลนิพพานหรือได/บุญได/กุศลยิ่งกว,าการฟTงธรรมอย,างอื่น อันนี้ก็จึงได/ นิยมที่จะได/สวดพระอภิธรรม ฉะนั้น ในวันนี้ คณะบุตรธิดาและหลาน ของคุณแม,สงวน พันธุKไม/ศรีผู/เปBนเจ/าภาพจึงได/อาราธนาพระสงฆKมาสวด พระอภิธรรมเพื่อบำเพ็ญกุศลนั้น ให/กับคุณแม,สงวน พันธุKไม/ศรีนี้ไม,ใช,บุญ เล็กๆน/อยๆนับได/ว,าเปBนบุญใหญ,เปBนกุศลใหญ,เรียกว,า มหากุศลก็ย,อมได/ถาม ว,าบุญใหญ,นั้นไม,ได/หมายถึงต/องจัดงานใหญ,โตเชิญแขกเหรื่อมากมาย คำว,า บุญใหญ, นี้คือ บุญที่เกิดขึ้นที่จิตใจของเรานี้ยิ่งใหญ, ไม,เกี่ยวด/วยว,าคนจะ มากหรือน/อยงานจะเล็กหรือใหญ, แต,ใจของเราที่ได/รับหรือได/ฟTง พระอภิธรรมนี้เกิดความปnติชื่นบานผ,องใสในบุญในกุศลที่เราได/สดับหรือได/ฟTง พระสงฆKสวดพระอภิธรรมไปแล/ว ญาติโยมทั้งหลายก็ตั้งใจฟTงโดยเคารพ

159 โอวาทธรรม วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง มากมายนับเปBนแสนโกฏิ พระพุทธเจ/าได/ทรงแสดงอภิธรรมโปรดพระพุทธ มารดานั้นใช/เวลาถึง ๓ เดือน คือ ๑ พรรษาพอดีถึงจบอภิธรรม ก,อนที่จะ เสด็จกลับมาสู,โลกมนุษยKทรงแสดงอภิธรรมจบแล/วถึงจะเสด็จกลับมาในวัน ออกพรรษา ซึ่งหลังจากที่พระพุทธองคKทรงแสดงพระอภิธรรม จบแล/วก็ทำให/ พระพุทธมารดาได/บรรลุเปBนพระโสดาบันเปBนพระอริยบุคคลในขั้นต/นในทาง พระพุทธศาสนา แม/เหล,าเทพบุตรเทพธิดาทั้งหลายเหล,านั้นที่มาฟTงธรรมร,วม ด/วยก็ได/บรรลุมรรคผลหรือได/บรรลุธรรมาภิสมัยตามวาสนาบารมีของตนทุก องคK เพราะฉะนั้น พระอภิธรรมที่พระสงฆKสวดในงานศพนั้นไม,ใช,ธรรมะ ธรรมดาๆ เปBนธรรมะที่พระพุทธเจ/าแสดงแก,เทวดาทั้งหลาย เปBนธรรมะที่ทรง แสดงโปรดพระพุทธมารดาในครั้งนั้น ฉะนั้น ต,อมาก็เห็นว,าการที่จะนำธรรมะ มาแสดงหรือมาสวดในงานศพของคุณแม,สงวน พันธุKไม/ศรีนี้ก็ไม,มีอะไร ที่จะเหมาะสมกว,าพระอภิธรรม เพราะเปBนธรรมะที่จะทำให/ผู/สดับได/บรรลุซึ่ง มรรคผลนิพพานหรือได/บุญได/กุศลยิ่งกว,าการฟTงธรรมอย,างอื่น อันนี้ก็จึงได/ นิยมที่จะได/สวดพระอภิธรรม ฉะนั้น ในวันนี้ คณะบุตรธิดาและหลาน ของคุณแม,สงวน พันธุKไม/ศรีผู/เปBนเจ/าภาพจึงได/อาราธนาพระสงฆKมาสวด พระอภิธรรมเพื่อบำเพ็ญกุศลนั้น ให/กับคุณแม,สงวน พันธุKไม/ศรีนี้ไม,ใช,บุญ เล็กๆน/อยๆนับได/ว,าเปBนบุญใหญ,เปBนกุศลใหญ,เรียกว,า มหากุศลก็ย,อมได/ถาม ว,าบุญใหญ,นั้นไม,ได/หมายถึงต/องจัดงานใหญ,โตเชิญแขกเหรื่อมากมาย คำว,า บุญใหญ, นี้คือ บุญที่เกิดขึ้นที่จิตใจของเรานี้ยิ่งใหญ, ไม,เกี่ยวด/วยว,าคนจะ มากหรือน/อยงานจะเล็กหรือใหญ, แต,ใจของเราที่ได/รับหรือได/ฟTง พระอภิธรรมนี้เกิดความปnติชื่นบานผ,องใสในบุญในกุศลที่เราได/สดับหรือได/ฟTง พระสงฆKสวดพระอภิธรรมไปแล/ว ญาติโยมทั้งหลายก็ตั้งใจฟTงโดยเคารพ ตั้งใจฟTงสงบหรือแม/ฟTงภาษาบาลีไม,รู/เรื่อง แต,ก็ขอให/เข/าใจถึงใจความ อันเกี่ยวด/วยเรื่องจิตเรื่องของเจตสิกเรื่องของรูปเรื่องของพระนิพพาน เปBน ธรรมะที่ละเอียด อยู,ที่ศรัทธาของเรา เราฟTงรู/เรื่องหรือไม,รู/เรื่องก็ตาม แต,เรา ตั้งใจฟTงว,านี้คือธรรมะที่พระพุทธเจ/าทรงแสดง ฟTงด/วยศรัทธาฟTงด/วย ความเคารพเลื่อมใสศรัทธาในธรรมะ ก็นับว,าบุคคลผู/นั้นได/บุญแล/วได/บุญ อย,างมากมายไม,จำเปBนต/องฟTงรู/เรื่อง เหมือนกับนกเหมือนกับค/างคาวที่อาศัย อยู,ในถ้ำ ในถ้ำนั้นมีพระสงฆKเข/าไปสวดสังวัธยายธรรมะอยู,บ,อยครั้ง พระสงฆK เข/าไปสังวัธยายพระอภิธรรมบ/างธรรมะบทนั้นบ/างบทนี้บ/างท,านได/สังวัธยาย หรือสวด ค/างคาวก็ได/เกาะอยู,ที่ผนังถ้ำ พอฟTงพระสงฆKสังวัธยายหรือสวด ธรรมะสวดมนตKก็พากันตั้งใจฟTงจิตใจสงบแน,วแน,มีสมาธิสงบนิ่งจิตใจ มีศรัทธาเลื่อมใสอยู,กับกระแสเสียงแห,งธรรมะที่พระสงฆKท,านสาธยายก็มี ศรัทธาเลื่อมใส ฟTงเพลินนิ่งสงบจนกระทั่งลืมตัวเผลอปล,อยเท/า เท/าหลุดออก จากฝาผนังถ้ำที่เกาะไว/ตกลงมากระแทกแตกกับพื้นด/านล,างถึงแก,ความตาย พอแตกกายทำลายขันธKจากภพภูมิของค/างคาวก็ไปปฏิสนธิจุติเปBนเทพบุตร อยู,บนสรวงสวรรคKชั้นดาวดึงสKตายจากค/างคาวซึ่งเปBนสัตวKเดรัจฉาน เพราะได/ ฟTงธรรมะที่พระสงฆKท,านสวดสังวัธยายตกลงมากระแทกพื้นถ้ำถึงแก,ความตาย พอตายในขณะนั้นจิตที่บริสุทธิ์มีศรัทธาจุติ ณ สวรรคKทันทีไปจุติเปBนเทพบุตร อยู,บนสรวงสวรรคKชั้นดาวดึงสK เมื่อไปจุติเปBนเทพบุตรก็มานึกว,า เรานี้เปBนใคร มาจากไหนมาอยู,ที่นี้ก็สำรวจตรวจตราดูก็ได/รู/ว,าสถานที่ตรงนี้เปBนทิพยวิมาน เปBนที่อยู,ของเทพบุตรเทพธิดา แล/วเรามายังไงมาจากไหนก็นึกย/อนหลังไปก็ได/ รู/ว,าเมื่อสักครู,นี้เองชาติที่แล/วเราเกิดเปBนค/างคาวในถ้ำ พระท,านมาสวด สังวัธยายมาสวดมนตKซึ่งเราได/ฟTงด/วยศรัทธาด/วยความเลื่อมใสฟTงเพลินไปก็

โอวาทธรรม 160 วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง เลยเผลอปล,อยเท/าหลุดออกจากผนังถ้ำ ตกลงมากระแทกกับพื้นถ้ำแตก เราจึงได/มาจุติเปBนเทพบุตรอยู,บนสรวงสวรรคK เพราะฉะนั้น การบำเพ็ญกุศล สวดพระอภิธรรมศพของคุณแม,สงวน พันธุKไม/ศรีนี้บรรดาบุตรธิดาและหลาน ก็ตั้งใจนิมนตKพระสงฆKมาสวดพระอภิธรรมก็ได/ตั้งใจสดับรับฟTงด/วยความ ศรัทธาเลื่อมใส พระสงฆKสวดพระอภิธรรมนับว,าเปBนบุญเปBนกุศลอันยิ่งใหญ, รวบรวมเอาไว/ในจิตใจและก็เพื่อที่จะอุทิศให/กับคุณแม,สงวน พันธุKไม/ศรีบอก คุณแม,สงวน พันธุKไม/ศรีให/ทราบว,าบรรดาบุตรธิดาและหลานได/บำเพ็ญบุญ บำเพ็ญกุศลทุกประการก็เพื่อต/องการที่จะอุทิศส,วนบุญส,วนกุศลให/กับคุณแม, สงวน พันธุKไม/ศรีขอดวงวิญญาณของคุณแม,สงวน พันธุKไม/ศรีนั้นจงได/รับรู/ รับทราบถึงเจตนาที่บรรดาบุตรธิดาและหลานได/ทำแล/วทุกประการ ธรรมะที่ นำมากล,าวเพื่อที่จะเปBนการเพิ่มพูนศรัทธาปสาทะประดับสติปTญญาของญาติ โยมคณะท,านเจ/าภาพก็พอสมควรแก,เวลา ขอความเจริญในธรรมจงบังเกิดขึ้น แก,ท,านทั้งหลายตลอดไปชั่วกาลนานเทอญ ฯ

161 โอวาทธรรม วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง เลยเผลอปล,อยเท/าหลุดออกจากผนังถ้ำ ตกลงมากระแทกกับพื้นถ้ำแตก เราจึงได/มาจุติเปBนเทพบุตรอยู,บนสรวงสวรรคK เพราะฉะนั้น การบำเพ็ญกุศล สวดพระอภิธรรมศพของคุณแม,สงวน พันธุKไม/ศรีนี้บรรดาบุตรธิดาและหลาน ก็ตั้งใจนิมนตKพระสงฆKมาสวดพระอภิธรรมก็ได/ตั้งใจสดับรับฟTงด/วยความ ศรัทธาเลื่อมใส พระสงฆKสวดพระอภิธรรมนับว,าเปBนบุญเปBนกุศลอันยิ่งใหญ, รวบรวมเอาไว/ในจิตใจและก็เพื่อที่จะอุทิศให/กับคุณแม,สงวน พันธุKไม/ศรีบอก คุณแม,สงวน พันธุKไม/ศรีให/ทราบว,าบรรดาบุตรธิดาและหลานได/บำเพ็ญบุญ บำเพ็ญกุศลทุกประการก็เพื่อต/องการที่จะอุทิศส,วนบุญส,วนกุศลให/กับคุณแม, สงวน พันธุKไม/ศรีขอดวงวิญญาณของคุณแม,สงวน พันธุKไม/ศรีนั้นจงได/รับรู/ รับทราบถึงเจตนาที่บรรดาบุตรธิดาและหลานได/ทำแล/วทุกประการ ธรรมะที่ นำมากล,าวเพื่อที่จะเปBนการเพิ่มพูนศรัทธาปสาทะประดับสติปTญญาของญาติ โยมคณะท,านเจ/าภาพก็พอสมควรแก,เวลา ขอความเจริญในธรรมจงบังเกิดขึ้น แก,ท,านทั้งหลายตลอดไปชั่วกาลนานเทอญ ฯ

โอวาทธรรม 162 วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง อัปปมาทกถา โอวาทธรรมว่าด้วยความไม่ประมาท วันนี้เป)นการสวดพระอภิธรรมเพื่ออุทิศส;วนกุศลให?กับคุณแม; สงวน พันธุEไม?ศรี ซึ่งคณะบุตรธิดาทายาททั้งหลาย ได?มาพร?อมใจกันปฏิบัติ เป)นประจำทุกวันเสารE วันเสารEนี้พระคุณเจ?าทั้งสี่รูปนั้นได?อาราธนามาจากวัด เสมียนนารีพระอารามหลวง ซึ่งอาตมาก็ได?ปรารภกับลูกหลานเมื่อสักครู;ว;า โรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา (COVID-19)นี้ในยุคต?นนั้นเหมือนกับโจรผู?ร?ายเข?า ปล?นโดยวิธีการที่ทำร?ายเอาเป)นเอาตายอย;างจริงจัง เป)นเรื่องที่น;า ตระหนกตกใจว;า ใครเป)นหรือว;าอยู;ในอาการนั้นก็เป)นที่ตกใจกันไปทั่ว เหมือนกับโดนโจรบุกเข?าปล?น แต;ในป^จจุบันนี้อาการของโรคนั้นก็ได?เปลี่ยนไป เปรียบเสมือนนักย;องเบา คือ ไม;มีโจรเข?ามาปล?นอย;างจริงจังเหมือนเมื่อก;อน แต;ว;าใช?วิธีย;องเบาเอา ใครเผลอก็ย;องเข?ามาลักขโมยทรัพยEสินหรือว;าเดินไป ไหนมาไหน ถ?าเผลอก็เหมือนกับโจรที่คอยจ?องที่จะล?วงกระเป`าขโมยทรัพยEสิน เป)นคนที่เรียกว;าเบาๆลงมาแล?ว เป)นมิจฉาชีพที่เบาลงมาอีกขั้นหนึ่ง ก็ เหมือนกับโควิด ๑๙ ในป^จจุบันก็นับว;ายังเป)นเรื่องที่ยังมีปรากฏอยู; โจรผู?ร?าย ยังไม;หมดไปยังมีปรากฏอยู;แต;ว;าก็ไม;รุนแรงเหมือนเมื่อก;อน ก็เป)นเรื่องที่เรา ทั้งหลายก็จะต?องเฝfาระมัดระวังตัวอยู;เหมือนเดิม คือ ต?องตั้งอยู;ในความไม; ประมาททุกเมื่อ ไม;ว;าจะอยู;ที่ไหนไปไหนทำอะไรต?องตั้งอยู;ในความไม; ประมาททั้งสิ้น เพราะว;า โรคนั้นยังมีสภาพที่ไม;น;าไว?วางใจ ในรอบตัวเราก็ เช;นเดียวกันโรคนั้นจะปรากฏขึ้นแก;เราเมื่อไหร;เรานั้นก็ไม;สามารถจะทราบได? เราจึงจำเป)นอย;างยิ่งที่จะต?องระมัดระวังถึงแม?ว;าเราได?เฝfาระมัดระวังอยู;แล?ว บางทีก็อาจจะเผลอเปgดช;องว;างโรคนั้นก็อาจจะเกิดขึ้นได?นั่นก็เป)นเหตุสุดวิสัย ที่อาจจะเกิดได?ทุกเมื่อ ถ?าโชคไม;ดีเกิดตรวจวัดแล?วขึ้น ๒ ขีด ในช;วงนี้ก็ยุ;งเลย

163 โอวาทธรรม วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง อัปปมาทกถา โอวาทธรรมว่าด้วยความไม่ประมาท วันนี้เป)นการสวดพระอภิธรรมเพื่ออุทิศส;วนกุศลให?กับคุณแม; สงวน พันธุEไม?ศรี ซึ่งคณะบุตรธิดาทายาททั้งหลาย ได?มาพร?อมใจกันปฏิบัติ เป)นประจำทุกวันเสารE วันเสารEนี้พระคุณเจ?าทั้งสี่รูปนั้นได?อาราธนามาจากวัด เสมียนนารีพระอารามหลวง ซึ่งอาตมาก็ได?ปรารภกับลูกหลานเมื่อสักครู;ว;า โรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา (COVID-19)นี้ในยุคต?นนั้นเหมือนกับโจรผู?ร?ายเข?า ปล?นโดยวิธีการที่ทำร?ายเอาเป)นเอาตายอย;างจริงจัง เป)นเรื่องที่น;า ตระหนกตกใจว;า ใครเป)นหรือว;าอยู;ในอาการนั้นก็เป)นที่ตกใจกันไปทั่ว เหมือนกับโดนโจรบุกเข?าปล?น แต;ในป^จจุบันนี้อาการของโรคนั้นก็ได?เปลี่ยนไป เปรียบเสมือนนักย;องเบา คือ ไม;มีโจรเข?ามาปล?นอย;างจริงจังเหมือนเมื่อก;อน แต;ว;าใช?วิธีย;องเบาเอา ใครเผลอก็ย;องเข?ามาลักขโมยทรัพยEสินหรือว;าเดินไป ไหนมาไหน ถ?าเผลอก็เหมือนกับโจรที่คอยจ?องที่จะล?วงกระเป`าขโมยทรัพยEสิน เป)นคนที่เรียกว;าเบาๆลงมาแล?ว เป)นมิจฉาชีพที่เบาลงมาอีกขั้นหนึ่ง ก็ เหมือนกับโควิด ๑๙ ในป^จจุบันก็นับว;ายังเป)นเรื่องที่ยังมีปรากฏอยู; โจรผู?ร?าย ยังไม;หมดไปยังมีปรากฏอยู;แต;ว;าก็ไม;รุนแรงเหมือนเมื่อก;อน ก็เป)นเรื่องที่เรา ทั้งหลายก็จะต?องเฝfาระมัดระวังตัวอยู;เหมือนเดิม คือ ต?องตั้งอยู;ในความไม; ประมาททุกเมื่อ ไม;ว;าจะอยู;ที่ไหนไปไหนทำอะไรต?องตั้งอยู;ในความไม; ประมาททั้งสิ้น เพราะว;า โรคนั้นยังมีสภาพที่ไม;น;าไว?วางใจ ในรอบตัวเราก็ เช;นเดียวกันโรคนั้นจะปรากฏขึ้นแก;เราเมื่อไหร;เรานั้นก็ไม;สามารถจะทราบได? เราจึงจำเป)นอย;างยิ่งที่จะต?องระมัดระวังถึงแม?ว;าเราได?เฝfาระมัดระวังอยู;แล?ว บางทีก็อาจจะเผลอเปgดช;องว;างโรคนั้นก็อาจจะเกิดขึ้นได?นั่นก็เป)นเหตุสุดวิสัย ที่อาจจะเกิดได?ทุกเมื่อ ถ?าโชคไม;ดีเกิดตรวจวัดแล?วขึ้น ๒ ขีด ในช;วงนี้ก็ยุ;งเลย ป^ญหาเกิดแน;นอน เพราะว;าในวันที่ ๒๐ ถึงวันที่ ๒๓ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๖๕ นี้จะเป)นงานพระราชทานเพลิงศพคุณย;าสุ;น พานิชเฮง เริ่มงานตั้งแต;วันที่ ๒๐ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๖๕ นำศพออกจากที่บรรจุไว?ที่เจดียEแล?วก็ตั้งศพสวดพระ อภิธรรมในวันที่ ๒๐ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๖๕ สวดพระอภิธรรมในเวลา ๑๘.๐๐ น. และในวันที่ ๒๒ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๖๕ มีพระธรรมเทศนา ๑ กัณฑE แสดงโดยพระเดชพระคุณพระธรรมเจดียE เจ?าอาวาสวัดทองนพคุณ, เจ?าคณะภาค ๑๑ เป)นองคEแสดงพระธรรมเทศนา พระเดชพระคุณ พระธรรมเจดียEองคEนี้เป)นพระธรรมกถึกเอก พระเดชพระคุณนั้นเทศนEมีเนื้อหา สาระน;าฟ^งก็บันทึกไว?ในใจว;างานคุณแม;สงวน พันธุEไม?ศรีก็จะนิมนตEหรือ อาจจะมีการเปลี่ยนแปลงก็ยังไม;แน;นอนอาจจะเป)นองคEอื่นก็ได?แต;ว;าในวันที่ ๒๒ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๖๕ นั้น ก็ได?กราบอาราธนาพระเดชพระคุณ พระธรรมเจดียEมาแสดงพระธรรมเทศนาในเวลา ๑๘.๐๐ น. ณ ศาลา ๕ ในงานศพของคุณย;าสุ;น พานิชเฮง แล?วในวันที่ ๒๓ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๖๕ เวลา ๑๗.๐๐ น.เป)นพิธีพระราชทานเพลิงศพ คือ คุณย;าสุ;นได?รับพระมหา กรุณาธิคุณ ได?รับพระราชทานเพลิงศพ เพราะว;าคุณย;านั้นท;านได?รับ พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณEเบญจมาภรณEมงกุฎไทย จึงมีสิทธิ์ที่จะ ได?รับพระราชทานเพลิงศพ จึงเจริญพรแจ?งให?บรรดาญาติโยมทั้งหลายทราบ และขอเจริญพรเชิญไปร;วมงานกัน จะไปวันหนึ่งหรือจะไปทุกวันก็ได? โดยเฉพาะในคืนวันที่ ๒๒ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๖๕ เวลา ๑๘.๐๐ น.เจริญพรเชิญ ไปฟ^งเทศนEด?วยกัน งานนี้ทางเจ?าภาพได?มอบถวายให?หลวงพ;อ เป)นประธานในการจัดงานทุกสิ่งทุกอย;างวางแผนจัดงานนิมนตEพระก็มอบ ถวายให?หลวงพ;อเป)นประธาน เพราะคุณย;านั้นมีลูกหลานเยอะแล?ว คุณย;าสุ;น พานิชเฮง เสียชีวิตตั้งแต;พ.ศ.๒๕๑๘ แล?วบรรจุศพไว?จะมาพระราชทาน เพลิงศพในปwพ.ศ.๒๕๖๕ ญาติโยมลองคิดดูเอาว;ากี่ปwเป)นระยะเวลายาวนาน

โอวาทธรรม 164 วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง ถึง ๔๘ ปw๔๘ ปwนั้นเผาไม;ได? ถึงคราวจะเผาฝyายนี้จะเผาฝyายนั้นขัดแย?ง พอ ฝyายนั้นจะเผาฝyายนี้ขัดแย?ง ตกลงเผาไม;ได?ต?องเก็บศพไว?เป)นระยะเวลา ยาวนานถึง ๔๘ ปw ป^ญหาสำคัญเกิดจากอะไร เกิดจากมรดกทรัพยEสิน ซึ่งมีเป)นจำนวนมากมีที่ดินเป)นจำนวนมาก แล?วท;านก็ได?ถวายที่ดินแปลงหนึ่ง ให?กับวัดเสมียนนารีประมาณ ๕๒ ไร; ๔๐ ตารางวา ซึ่งป^จจุบันก็เป)นที่ตั้งของ มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม นั้นก็คือที่ดินฃ อันเป)นของคุณย;าสุ;น พานิชเฮง ได?ถวายให?กับวัดเสมียนนารีแล?วก็มีที่ดินที่ได?มอบให?กับโรงเรียนแล?ว ก็วัดต;างๆ เช;น วัดสาครสุ;นประชาสรรคE โรงเรียนสตรีวิทยา ๒ แล?วก็มอบ ให?กับมูลนิธิโรงพยาบาลสงฆEแล?วก็มอบให?กับกองการกุศลต;างๆอีกมากมาย เป)นที่ตั้งของสถานีอนามัยบ?างศาลเจ?าบ?าง ก็เพราะคุณย;าสุ;นในอดีตนั้น ท;านเป)นเจ?าของโรงสีรับซื้อข?าวขายข?าวตั้งอยู;ที่ลาดพร?าว พอมีญาติโยมชาวไร; ชาวนาขัดสนจนยากมาต?องการเงินก็เอาที่มาขายมาทำจำนองจำนำบ?างขาย บ?าง จนกระทั่งมีที่ดินมากมาย เพราะฉะนั้น เมื่อคุณย;าได?ถึงแก;กรรมลงไป ลูกหลานก็อยากจะได?ที่ดินนั้น ที่จริงคุณย;าก็ทำพินัยกรรมไว?ให?แล?วว;าใครจะ ได?ที่ไหนบ?างก็ได?ทำพินัยกรรมไว?แล?ว แต;ก็ยังเกิดมีป^ญหาที่จะฟfองว;าขัดแย?งใน เรื่องของพินัยกรรม ใช?เวลากินความกัน ๔๘ ปwก็ยังไม;จบยังมีกระแสอีก เล็กๆน?อยๆ นี้ก็เป)นข?อคิดเหมือนกันว;ามีสมบัติมากๆนั้น ถ?าลูกหลานตกลงกัน ไม;ได?มีความเห็นขัดแย?งกัน อยากได?อยากมีแก;งแย;งชิงดีกันตกลงกันโดยสันติ วิธีโดยความเป)นธรรมในทางที่มันควรจะเป)นไปตามความประสงคEของผู?วาย ชนมEว;าควรจะเป)นไปอย;างไร ก็ควรที่จะตกลงกันเสียใครจะได?มากได?น?อย ก็อย;าไปคิดอะไรมาก คิดว;าเมื่อได?แค;ไหนก็เอาแค;นั้น พ;อแม;ให?แค;ไหนก็เอาแค; นั้น อย;าไปมีความรู?สึกหรือมีความขัดแย?งอะไรกับใคร ยินดีที่ตัวได?พอใจที่เรา มีแค;นี้ก็จบ ป^ญหาทุกอย;างก็ไม;เกิดขึ้นไม;เสียหายไม;ต?องเป)นถ?อยเป)นความ ทะเลาะเบาะแว?งกัน สำคัญที่สุดก็คือความรักความสามัคคีในระหว;างญาติ

165 โอวาทธรรม วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง ถึง ๔๘ ปw๔๘ ปwนั้นเผาไม;ได? ถึงคราวจะเผาฝyายนี้จะเผาฝyายนั้นขัดแย?ง พอ ฝyายนั้นจะเผาฝyายนี้ขัดแย?ง ตกลงเผาไม;ได?ต?องเก็บศพไว?เป)นระยะเวลา ยาวนานถึง ๔๘ ปw ป^ญหาสำคัญเกิดจากอะไร เกิดจากมรดกทรัพยEสิน ซึ่งมีเป)นจำนวนมากมีที่ดินเป)นจำนวนมาก แล?วท;านก็ได?ถวายที่ดินแปลงหนึ่ง ให?กับวัดเสมียนนารีประมาณ ๕๒ ไร; ๔๐ ตารางวา ซึ่งป^จจุบันก็เป)นที่ตั้งของ มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม นั้นก็คือที่ดินฃ อันเป)นของคุณย;าสุ;น พานิชเฮง ได?ถวายให?กับวัดเสมียนนารีแล?วก็มีที่ดินที่ได?มอบให?กับโรงเรียนแล?ว ก็วัดต;างๆ เช;น วัดสาครสุ;นประชาสรรคE โรงเรียนสตรีวิทยา ๒ แล?วก็มอบ ให?กับมูลนิธิโรงพยาบาลสงฆEแล?วก็มอบให?กับกองการกุศลต;างๆอีกมากมาย เป)นที่ตั้งของสถานีอนามัยบ?างศาลเจ?าบ?าง ก็เพราะคุณย;าสุ;นในอดีตนั้น ท;านเป)นเจ?าของโรงสีรับซื้อข?าวขายข?าวตั้งอยู;ที่ลาดพร?าว พอมีญาติโยมชาวไร; ชาวนาขัดสนจนยากมาต?องการเงินก็เอาที่มาขายมาทำจำนองจำนำบ?างขาย บ?าง จนกระทั่งมีที่ดินมากมาย เพราะฉะนั้น เมื่อคุณย;าได?ถึงแก;กรรมลงไป ลูกหลานก็อยากจะได?ที่ดินนั้น ที่จริงคุณย;าก็ทำพินัยกรรมไว?ให?แล?วว;าใครจะ ได?ที่ไหนบ?างก็ได?ทำพินัยกรรมไว?แล?ว แต;ก็ยังเกิดมีป^ญหาที่จะฟfองว;าขัดแย?งใน เรื่องของพินัยกรรม ใช?เวลากินความกัน ๔๘ ปwก็ยังไม;จบยังมีกระแสอีก เล็กๆน?อยๆ นี้ก็เป)นข?อคิดเหมือนกันว;ามีสมบัติมากๆนั้น ถ?าลูกหลานตกลงกัน ไม;ได?มีความเห็นขัดแย?งกัน อยากได?อยากมีแก;งแย;งชิงดีกันตกลงกันโดยสันติ วิธีโดยความเป)นธรรมในทางที่มันควรจะเป)นไปตามความประสงคEของผู?วาย ชนมEว;าควรจะเป)นไปอย;างไร ก็ควรที่จะตกลงกันเสียใครจะได?มากได?น?อย ก็อย;าไปคิดอะไรมาก คิดว;าเมื่อได?แค;ไหนก็เอาแค;นั้น พ;อแม;ให?แค;ไหนก็เอาแค; นั้น อย;าไปมีความรู?สึกหรือมีความขัดแย?งอะไรกับใคร ยินดีที่ตัวได?พอใจที่เรา มีแค;นี้ก็จบ ป^ญหาทุกอย;างก็ไม;เกิดขึ้นไม;เสียหายไม;ต?องเป)นถ?อยเป)นความ ทะเลาะเบาะแว?งกัน สำคัญที่สุดก็คือความรักความสามัคคีในระหว;างญาติ พี่น?องก็ไม;เสียหายกระทบกระเทือนอะไร ไม;มีอะไรที่จะเป)นสาเหตุให? กระทบกระเทือนความสัมพันธEระหว;างญาติพี่น?องมีแต;ว;าในกรณีที่เกิดขึ้นใน กรณีที่เล;าให?ฟ^งนั้นเกิดจากว;า คนไม;ได?คิดถึงในเรื่องนี้คือในเรื่องของความ พอดีคิดแต;ว;าคนนั้นได?มากคนนี้ได?น?อย คนนั้นควรจะได?ตรงนี้คนนี้ควรจะได? ตรงนั้น ไม;ได?ดั่งใจก็เกิดความไม;พอใจก็เกิดป^ญหาขึ้น ต?องขึ้นโรงขึ้นศาลเป)น ถ?อยเป)นความกันทำให?ศพคุณย;านั้นต?องเก็บเป)นระยะเวลาถึง ๔๘ ปw โดยไม;ได?เผา พึ่งจะมาดำริริเริ่มขึ้นในช;วงเวลาที่แจ?งให?ทราบนี้ โดยทายาทฝyาย หนึ่งเขามีความชอบธรรมในการที่จะจัดการศพนี้ได?แต;เพื่อตัดป^ญหาก็ถวายให? หลวงพ;อเป)นคนกลางได?จัดงานบำเพ็ญกุศลศพให?คุณย;า อย;างสมเกียรติ อาตมาก็เลยรับและเต็มใจที่จะรับภาระธุระนี้ไว?แล?วตั้งใจไว?อย;างดีว;าจะจัดงาน บำเพ็ญกุศลศพ ให?กับคุณย;าสุ;น พานิชเฮง นั้นให?ดีที่สุด แล?วก็รวมถึงลูกหลาน ได?ไปสัมผัสไว?ที่สำคัญก็คือเพื่อเป)นแนวทางไว?ว;า ต;อไปเราจัดงานบำเพ็ญกุศล ศพให?กับคุณแม;สงวน พันธุEไม?ศรี เราก็จะยึดเอารูปแบบอย;างนี้แบบแผนอย;าง นี้จัดงานบำเพ็ญกุศลอะไรต;างๆก็ให?เรานั้นได?ยึดตามรูปแบบนี้ พอคิดวางแผน ดำเนินงานให?กับคุณย;าสุ;น พานิงเฮง ต;อไปก็จัดให?กับคุณแม;สงวน พันธุEไม?ศรี ในโอกาสอันควรข?างหน?านี้ต;อไปก็จะได?แจ?งวันและเวลานั้นให?ทราบต;อไป ญาติโยมวันนี้การฟ^งสวดพระอภิธรรมอาจจะไม;เหมือนทุกวัน ทุกวันนั้นเป)น การสวดพระอภิธรรมทั้งหมดวันนี้ญาติโยมฟ^งแล?วก็จะรู?สึกแปลกใจหรือแปลก กว;าทุกครั้ง มีทั้งการสวดพระอภิธรรมด?วยมีทั้งการสาธยายธรรมบรรยายด?วย อภิธรรม ๗ บทก็ได?สวดไปแล?วในตอนต?นแล?วก็ต;อด?วยการสาธยายธรรม บรรยายอีก ๑ จบ ธรรมบรรยายก็พูดถึงเรื่องของอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา คือ สิ่งที่ไม@เที่ยงแทBแน@นอน หมายถึง ชีวิตนั้นไม@เที่ยงแทBแน@นอนมีแต@ความตาย เท@านั้นที่เที่ยงแทBแน@นอน เพราะฉะนั้น ทุกคนก็ควรจะนึกถึงความตายเอาไว? เตรียมตัวเตรียมใจอยู;เสมอ เพราะว;าทุกสิ่งทุกอย;างรวมถึงชีวิตของเราด?วย

โอวาทธรรม 166 วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง ล?วนมีเวลาไม;มากมายอะไรนักระยะเวลาสั้นๆที่เราสามารถจะทำประโยชนEทุก สิ่งทุกอย;างได?แล?ว ต;อไปก็เข?าตั้งพรรณนามรณะ คือ เป)นเรื่องที่เราจะต?อง เตรียมใจเตรียมกายทุกสิ่งทุกอย;าง โดยเฉพาะในการทำความดีสร?างบุญสร?าง กุศล สังขารทั้งหลายรูปนามของเราทุกคนเหมือนกันมีอาการเหมือนกัน มี อาการ ๓๒ ครบถ?วนบริบูรณEทุกคนที่ได?เกิดมาเป)นมนุษยEที่จะแปลกกันก็มีแค; คุณธรรมเท;านั้นที่จะแตกต;างจากรูปร;างหน?าตา อาการ ๓๒ เหมือนกันหมด ทุกคน แต;สิ่งที่แปลกไม;เหมือนกันก็คือ คุณธรรม คุณธรรมเท;านั้นที่จะวัด ระดับของความเป)นมนุษยEว;ามีความต;างกันแค;ไหนไม;ได?วัดที่รูปร;างหน?าตา ไม;ได?วัดที่ฐานะหรือความรู?แต;วัดกันที่คุณธรรมว;าใครจะมีคุณธรรมมาก หรือมีคุณธรรมน?อยเพียงใด ฉะนั้น คุณธรรมนี้จึงเป)นสิ่งที่สำคัญ ที่จะเป)นการ เชิดชูถึงความเป)นมนุษยEให?สูงส;งขึ้น คำว@า มนุษยIแปลว@า ผูBมีจิตใจสูง ถBาจิตใจไม@สูง ก็เปNนไดBเพียงแค@คนยังไม@เปNนมนุษยIที่สมบูรณIจะเปNนมนุษยIที่ สมบูรณIจะตBองมีคุณธรรมอยู@ในจิตใจ มีศีลธรรมมีหิริมีโอตตัปปะมีเมตตามี กรุณามีคุณธรรม ที่เราปฏิบัติทำให?จิตใจเราสูงส;งขึ้นกว;าคนธรรมดาจึงเป)น มนุษยEที่สมบูรณEทั้งกายและใจ ฉะนั้น เราสร?างสมอบรมบุญกุศลคุณงามความ ดีประพฤติดีปฏิบัติชอบมาโดยตลอดนี้ก็เพราะว;าเราเป)นผู?มีคุณธรรมเป)นฟÄน ฐานในจิตใจมาก;อน จึงส;งผลให?เราน?อมนำมาเป)นแนวทางในการประพฤติ ปฏิบัติต;อไป ในป^จจุบันนี้และในอนาคตในภายภาคหน?าด?วยความเป)น มนุษยEโดยสมบูรณEเป)นมนุษยEผู?มีคุณธรรมอยู;ในใจ อย;างครบถ?วนสมบูรณE ทุกประการ ฯ

167 โอวาทธรรม วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง ล?วนมีเวลาไม;มากมายอะไรนักระยะเวลาสั้นๆที่เราสามารถจะทำประโยชนEทุก สิ่งทุกอย;างได?แล?ว ต;อไปก็เข?าตั้งพรรณนามรณะ คือ เป)นเรื่องที่เราจะต?อง เตรียมใจเตรียมกายทุกสิ่งทุกอย;าง โดยเฉพาะในการทำความดีสร?างบุญสร?าง กุศล สังขารทั้งหลายรูปนามของเราทุกคนเหมือนกันมีอาการเหมือนกัน มี อาการ ๓๒ ครบถ?วนบริบูรณEทุกคนที่ได?เกิดมาเป)นมนุษยEที่จะแปลกกันก็มีแค; คุณธรรมเท;านั้นที่จะแตกต;างจากรูปร;างหน?าตา อาการ ๓๒ เหมือนกันหมด ทุกคน แต;สิ่งที่แปลกไม;เหมือนกันก็คือ คุณธรรม คุณธรรมเท;านั้นที่จะวัด ระดับของความเป)นมนุษยEว;ามีความต;างกันแค;ไหนไม;ได?วัดที่รูปร;างหน?าตา ไม;ได?วัดที่ฐานะหรือความรู?แต;วัดกันที่คุณธรรมว;าใครจะมีคุณธรรมมาก หรือมีคุณธรรมน?อยเพียงใด ฉะนั้น คุณธรรมนี้จึงเป)นสิ่งที่สำคัญ ที่จะเป)นการ เชิดชูถึงความเป)นมนุษยEให?สูงส;งขึ้น คำว@า มนุษยIแปลว@า ผูBมีจิตใจสูง ถBาจิตใจไม@สูง ก็เปNนไดBเพียงแค@คนยังไม@เปNนมนุษยIที่สมบูรณIจะเปNนมนุษยIที่ สมบูรณIจะตBองมีคุณธรรมอยู@ในจิตใจ มีศีลธรรมมีหิริมีโอตตัปปะมีเมตตามี กรุณามีคุณธรรม ที่เราปฏิบัติทำให?จิตใจเราสูงส;งขึ้นกว;าคนธรรมดาจึงเป)น มนุษยEที่สมบูรณEทั้งกายและใจ ฉะนั้น เราสร?างสมอบรมบุญกุศลคุณงามความ ดีประพฤติดีปฏิบัติชอบมาโดยตลอดนี้ก็เพราะว;าเราเป)นผู?มีคุณธรรมเป)นฟÄน ฐานในจิตใจมาก;อน จึงส;งผลให?เราน?อมนำมาเป)นแนวทางในการประพฤติ ปฏิบัติต;อไป ในป^จจุบันนี้และในอนาคตในภายภาคหน?าด?วยความเป)น มนุษยEโดยสมบูรณEเป)นมนุษยEผู?มีคุณธรรมอยู;ในใจ อย;างครบถ?วนสมบูรณE ทุกประการ ฯ

โอวาทธรรม 168 วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง ธัมมัสสวนกถา – โอวาทธรรมว่าด้วยบุญกุศลอัน เกิดจากการฟังธรรม วันนี้เป)นการสวดพระอภิธรรมเพื่ออุทิศส;วนกุศลให?กับคุณแม; สงวน พันธุEไม?ศรี ซึ่งคณะบุตรธิดาทายาททั้งหลาย ได?มาพร?อมใจกันปฏิบัติ เป)นประจำทุกวันเสารE วันเสารEนี้พระคุณเจ?าทั้งสี่รูปนั้นได?อาราธนามาจากวัด เสมียนนารีพระอารามหลวง ซึ่งอาตมาก็ได?ปรารภกับลูกหลานเมื่อสักครู;ว;า โรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา (COVID-19)นี้ในยุคต?นนั้นเหมือนกับโจรผู?ร?ายเข?า ปล?นโดยวิธีการที่ทำร?ายเอาเป)นเอาตายอย;างจริงจัง เป)นเรื่องที่น;า ตระหนกตกใจว;า ใครเป)นหรือว;าอยู;ในอาการนั้นก็เป)นที่ตกใจกันไปทั่ว เหมือนกับโดนโจรบุกเข?าปล?น แต;ในป^จจุบันนี้อาการของโรคนั้นก็ได?เปลี่ยนไป เปรียบเสมือนนักย;องเบา คือ ไม;มีโจรเข?ามาปล?นอย;างจริงจังเหมือนเมื่อก;อน แต;ว;าใช?วิธีย;องเบาเอา ใครเผลอก็ย;องเข?ามาลักขโมยทรัพยEสินหรือว;าเดินไป ไหนมาไหน ถ?าเผลอก็เหมือนกับโจรที่คอยจ?องที่จะล?วงกระเป`าขโมยทรัพยEสิน เป)นคนที่เรียกว;าเบาๆลงมาแล?ว เป)นมิจฉาชีพที่เบาลงมาอีกขั้นหนึ่ง ก็ เหมือนกับโควิด ๑๙ ในป^จจุบันก็นับว;ายังเป)นเรื่องที่ยังมีปรากฏอยู; โจรผู?ร?าย ยังไม;หมดไปยังมีปรากฏอยู;แต;ว;าก็ไม;รุนแรงเหมือนเมื่อก;อน ก็เป)นเรื่องที่เรา ทั้งหลายก็จะต?องเฝfาระมัดระวังตัวอยู;เหมือนเดิม คือ ต?องตั้งอยู;ในความไม; ประมาททุกเมื่อ ไม;ว;าจะอยู;ที่ไหนไปไหนทำอะไรต?องตั้งอยู;ในความไม; ประมาททั้งสิ้น เพราะว;า โรคนั้นยังมีสภาพที่ไม;น;าไว?วางใจ ในรอบตัวเราก็ เช;นเดียวกันโรคนั้นจะปรากฏขึ้นแก;เราเมื่อไหร;เรานั้นก็ไม;สามารถจะทราบได? เราจึงจำเป)นอย;างยิ่งที่จะต?องระมัดระวังถึงแม?ว;าเราได?เฝfาระมัดระวังอยู;แล?ว บางทีก็อาจจะเผลอเปgดช;องว;างโรคนั้นก็อาจจะเกิดขึ้นได?นั่นก็เป)นเหตุสุดวิสัย

169 โอวาทธรรม วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง ธัมมัสสวนกถา – โอวาทธรรมว่าด้วยบุญกุศลอัน เกิดจากการฟังธรรม วันนี้เป)นการสวดพระอภิธรรมเพื่ออุทิศส;วนกุศลให?กับคุณแม; สงวน พันธุEไม?ศรี ซึ่งคณะบุตรธิดาทายาททั้งหลาย ได?มาพร?อมใจกันปฏิบัติ เป)นประจำทุกวันเสารE วันเสารEนี้พระคุณเจ?าทั้งสี่รูปนั้นได?อาราธนามาจากวัด เสมียนนารีพระอารามหลวง ซึ่งอาตมาก็ได?ปรารภกับลูกหลานเมื่อสักครู;ว;า โรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา (COVID-19)นี้ในยุคต?นนั้นเหมือนกับโจรผู?ร?ายเข?า ปล?นโดยวิธีการที่ทำร?ายเอาเป)นเอาตายอย;างจริงจัง เป)นเรื่องที่น;า ตระหนกตกใจว;า ใครเป)นหรือว;าอยู;ในอาการนั้นก็เป)นที่ตกใจกันไปทั่ว เหมือนกับโดนโจรบุกเข?าปล?น แต;ในป^จจุบันนี้อาการของโรคนั้นก็ได?เปลี่ยนไป เปรียบเสมือนนักย;องเบา คือ ไม;มีโจรเข?ามาปล?นอย;างจริงจังเหมือนเมื่อก;อน แต;ว;าใช?วิธีย;องเบาเอา ใครเผลอก็ย;องเข?ามาลักขโมยทรัพยEสินหรือว;าเดินไป ไหนมาไหน ถ?าเผลอก็เหมือนกับโจรที่คอยจ?องที่จะล?วงกระเป`าขโมยทรัพยEสิน เป)นคนที่เรียกว;าเบาๆลงมาแล?ว เป)นมิจฉาชีพที่เบาลงมาอีกขั้นหนึ่ง ก็ เหมือนกับโควิด ๑๙ ในป^จจุบันก็นับว;ายังเป)นเรื่องที่ยังมีปรากฏอยู; โจรผู?ร?าย ยังไม;หมดไปยังมีปรากฏอยู;แต;ว;าก็ไม;รุนแรงเหมือนเมื่อก;อน ก็เป)นเรื่องที่เรา ทั้งหลายก็จะต?องเฝfาระมัดระวังตัวอยู;เหมือนเดิม คือ ต?องตั้งอยู;ในความไม; ประมาททุกเมื่อ ไม;ว;าจะอยู;ที่ไหนไปไหนทำอะไรต?องตั้งอยู;ในความไม; ประมาททั้งสิ้น เพราะว;า โรคนั้นยังมีสภาพที่ไม;น;าไว?วางใจ ในรอบตัวเราก็ เช;นเดียวกันโรคนั้นจะปรากฏขึ้นแก;เราเมื่อไหร;เรานั้นก็ไม;สามารถจะทราบได? เราจึงจำเป)นอย;างยิ่งที่จะต?องระมัดระวังถึงแม?ว;าเราได?เฝfาระมัดระวังอยู;แล?ว บางทีก็อาจจะเผลอเปgดช;องว;างโรคนั้นก็อาจจะเกิดขึ้นได?นั่นก็เป)นเหตุสุดวิสัย ที่อาจจะเกิดได?ทุกเมื่อ ถ?าโชคไม;ดีเกิดตรวจวัดแล?วขึ้น ๒ ขีด ในช;วงนี้ก็ยุ;งเลย ป^ญหาเกิดแน;นอน เพราะว;าในวันที่ ๒๐ ถึงวันที่ ๒๓ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๖๕ นี้จะเป)นงานพระราชทานเพลิงศพคุณย;าสุ;น พานิชเฮง เริ่มงานตั้งแต;วันที่ ๒๐ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๖๕ นำศพออกจากที่บรรจุไว?ที่เจดียEแล?วก็ตั้งศพสวดพระ อภิธรรมในวันที่ ๒๐ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๖๕ สวดพระอภิธรรมในเวลา ๑๘.๐๐ น. และในวันที่ ๒๒ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๖๕ มีพระธรรมเทศนา ๑ กัณฑE แสดงโดยพระเดชพระคุณพระธรรมเจดียE เจ?าอาวาสวัดทองนพคุณ, เจ?าคณะภาค ๑๑ เป)นองคEแสดงพระธรรมเทศนา พระเดชพระคุณ พระธรรมเจดียEองคEนี้เป)นพระธรรมกถึกเอก พระเดชพระคุณนั้นเทศนEมีเนื้อหา สาระน;าฟ^งก็บันทึกไว?ในใจว;างานคุณแม;สงวน พันธุEไม?ศรี ก็จะนิมนตEหรือ อาจจะมีการเปลี่ยนแปลงก็ยังไม;แน;นอนอาจจะเป)นองคEอื่นก็ได? แต;ว;าในวันที่ ๒๒ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๖๕ นั้น ก็ได?กราบอาราธนาพระเดชพระคุณ พระธรรมเจดียE มาแสดงพระธรรมเทศนาในเวลา ๑๘.๐๐ น. ณ ศาลา ๕ ในงานศพของคุณย;าสุ;น พานิชเฮง แล?วในวันที่ ๒๓ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๖๕ เวลา ๑๗.๐๐ น.เป)นพิธีพระราชทานเพลิงศพ คือ คุณย;าสุ;นได?รับพระมหา กรุณาธิคุณ ได?รับพระราชทานเพลิงศพ เพราะว;าคุณย;านั้นท;านได?รับ พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณEเบญจมาภรณEมงกุฎไทย จึงมีสิทธิ์ที่จะ ได?รับพระราชทานเพลิงศพ จึงเจริญพรแจ?งให?บรรดาญาติโยมทั้งหลายทราบ และขอเจริญพรเชิญไปร;วมงานกัน จะไปวันหนึ่งหรือจะไปทุกวันก็ได? โดยเฉพาะในคืนวันที่ ๒๒ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๖๕ เวลา ๑๘.๐๐ น.เจริญพรเชิญ ไปฟ^งเทศนEด?วยกัน งานนี้ทางเจ?าภาพได?มอบถวายให?หลวงพ;อ เป)นประธานในการจัดงานทุกสิ่งทุกอย;างวางแผนจัดงานนิมนตEพระก็มอบ ถวายให?หลวงพ;อเป)นประธาน เพราะคุณย;านั้นมีลูกหลานเยอะแล?ว คุณย;าสุ;น พานิชเฮง เสียชีวิตตั้งแต;พ.ศ.๒๕๑๘ แล?วบรรจุศพไว?จะมาพระราชทาน

โอวาทธรรม 170 วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง เพลิงศพในปwพ.ศ.๒๕๖๕ ญาติโยมลองคิดดูเอาว;ากี่ปw เป)นระยะเวลายาวนาน ถึง ๔๘ ปw ๔๘ ปwนั้นเผาไม;ได? ถึงคราวจะเผาฝyายนี้จะเผาฝyายนั้นขัดแย?ง พอ ฝyายนั้นจะเผาฝyายนี้ขัดแย?ง ตกลงเผาไม;ได? ต?องเก็บศพไว?เป)นระยะเวลา ยาวนานถึง ๔๘ ปw ป^ญหาสำคัญเกิดจากอะไร เกิดจากมรดกทรัพยEสิน ซึ่งมีเป)นจำนวนมากมีที่ดินเป)นจำนวนมาก แล?วท;านก็ได?ถวายที่ดินแปลงหนึ่ง ให?กับวัดเสมียนนารีประมาณ ๕๒ ไร; ๔๐ ตารางวา ซึ่งป^จจุบันก็เป)นที่ตั้งของ มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม นั้นก็คือที่ดินฃ อันเป)นของคุณย;าสุ;น พานิชเฮง ได?ถวายให?กับวัดเสมียนนารีแล?วก็มีที่ดินที่ได?มอบให?กับโรงเรียนแล?ว ก็วัดต;างๆ เช;น วัดสาครสุ;นประชาสรรคE โรงเรียนสตรีวิทยา ๒ แล?วก็มอบ ให?กับมูลนิธิโรงพยาบาลสงฆEแล?วก็มอบให?กับกองการกุศลต;างๆอีกมากมาย เป)นที่ตั้งของสถานีอนามัยบ?างศาลเจ?าบ?าง ก็เพราะคุณย;าสุ;นในอดีตนั้น ท;านเป)นเจ?าของโรงสีรับซื้อข?าวขายข?าวตั้งอยู;ที่ลาดพร?าว พอมีญาติโยมชาวไร; ชาวนาขัดสนจนยากมาต?องการเงินก็เอาที่มาขายมาทำจำนองจำนำบ?างขาย บ?าง จนกระทั่งมีที่ดินมากมาย เพราะฉะนั้น เมื่อคุณย;าได?ถึงแก;กรรมลงไป ลูกหลานก็อยากจะได?ที่ดินนั้น ที่จริงคุณย;าก็ทำพินัยกรรมไว?ให?แล?วว;าใครจะ ได?ที่ไหนบ?างก็ได?ทำพินัยกรรมไว?แล?ว แต;ก็ยังเกิดมีป^ญหาที่จะฟfองว;าขัดแย?งใน เรื่องของพินัยกรรม ใช?เวลากินความกัน ๔๘ ปw ก็ยังไม;จบยังมีกระแสอีก เล็กๆน?อยๆ นี้ก็เป)นข?อคิดเหมือนกันว;ามีสมบัติมากๆนั้น ถ?าลูกหลานตกลงกัน ไม;ได?มีความเห็นขัดแย?งกัน อยากได?อยากมีแก;งแย;งชิงดีกันตกลงกันโดยสันติ วิธีโดยความเป)นธรรมในทางที่มันควรจะเป)นไปตามความประสงคEของผู?วาย ชนมEว;าควรจะเป)นไปอย;างไร ก็ควรที่จะตกลงกันเสียใครจะได?มากได?น?อย ก็อย;าไปคิดอะไรมาก คิดว;าเมื่อได?แค;ไหนก็เอาแค;นั้น พ;อแม;ให?แค;ไหนก็เอาแค; นั้น อย;าไปมีความรู?สึกหรือมีความขัดแย?งอะไรกับใคร ยินดีที่ตัวได?พอใจที่เรา มีแค;นี้ก็จบ ป^ญหาทุกอย;างก็ไม;เกิดขึ้นไม;เสียหายไม;ต?องเป)นถ?อยเป)นความ

171 โอวาทธรรม วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง เพลิงศพในปwพ.ศ.๒๕๖๕ ญาติโยมลองคิดดูเอาว;ากี่ปw เป)นระยะเวลายาวนาน ถึง ๔๘ ปw ๔๘ ปwนั้นเผาไม;ได? ถึงคราวจะเผาฝyายนี้จะเผาฝyายนั้นขัดแย?ง พอ ฝyายนั้นจะเผาฝyายนี้ขัดแย?ง ตกลงเผาไม;ได? ต?องเก็บศพไว?เป)นระยะเวลา ยาวนานถึง ๔๘ ปw ป^ญหาสำคัญเกิดจากอะไร เกิดจากมรดกทรัพยEสิน ซึ่งมีเป)นจำนวนมากมีที่ดินเป)นจำนวนมาก แล?วท;านก็ได?ถวายที่ดินแปลงหนึ่ง ให?กับวัดเสมียนนารีประมาณ ๕๒ ไร; ๔๐ ตารางวา ซึ่งป^จจุบันก็เป)นที่ตั้งของ มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม นั้นก็คือที่ดินฃ อันเป)นของคุณย;าสุ;น พานิชเฮง ได?ถวายให?กับวัดเสมียนนารีแล?วก็มีที่ดินที่ได?มอบให?กับโรงเรียนแล?ว ก็วัดต;างๆ เช;น วัดสาครสุ;นประชาสรรคE โรงเรียนสตรีวิทยา ๒ แล?วก็มอบ ให?กับมูลนิธิโรงพยาบาลสงฆEแล?วก็มอบให?กับกองการกุศลต;างๆอีกมากมาย เป)นที่ตั้งของสถานีอนามัยบ?างศาลเจ?าบ?าง ก็เพราะคุณย;าสุ;นในอดีตนั้น ท;านเป)นเจ?าของโรงสีรับซื้อข?าวขายข?าวตั้งอยู;ที่ลาดพร?าว พอมีญาติโยมชาวไร; ชาวนาขัดสนจนยากมาต?องการเงินก็เอาที่มาขายมาทำจำนองจำนำบ?างขาย บ?าง จนกระทั่งมีที่ดินมากมาย เพราะฉะนั้น เมื่อคุณย;าได?ถึงแก;กรรมลงไป ลูกหลานก็อยากจะได?ที่ดินนั้น ที่จริงคุณย;าก็ทำพินัยกรรมไว?ให?แล?วว;าใครจะ ได?ที่ไหนบ?างก็ได?ทำพินัยกรรมไว?แล?ว แต;ก็ยังเกิดมีป^ญหาที่จะฟfองว;าขัดแย?งใน เรื่องของพินัยกรรม ใช?เวลากินความกัน ๔๘ ปw ก็ยังไม;จบยังมีกระแสอีก เล็กๆน?อยๆ นี้ก็เป)นข?อคิดเหมือนกันว;ามีสมบัติมากๆนั้น ถ?าลูกหลานตกลงกัน ไม;ได?มีความเห็นขัดแย?งกัน อยากได?อยากมีแก;งแย;งชิงดีกันตกลงกันโดยสันติ วิธีโดยความเป)นธรรมในทางที่มันควรจะเป)นไปตามความประสงคEของผู?วาย ชนมEว;าควรจะเป)นไปอย;างไร ก็ควรที่จะตกลงกันเสียใครจะได?มากได?น?อย ก็อย;าไปคิดอะไรมาก คิดว;าเมื่อได?แค;ไหนก็เอาแค;นั้น พ;อแม;ให?แค;ไหนก็เอาแค; นั้น อย;าไปมีความรู?สึกหรือมีความขัดแย?งอะไรกับใคร ยินดีที่ตัวได?พอใจที่เรา มีแค;นี้ก็จบ ป^ญหาทุกอย;างก็ไม;เกิดขึ้นไม;เสียหายไม;ต?องเป)นถ?อยเป)นความ ทะเลาะเบาะแว?งกัน สำคัญที่สุดก็คือความรักความสามัคคีในระหว;างญาติ พี่น?องก็ไม;เสียหายกระทบกระเทือนอะไร ไม;มีอะไรที่จะเป)นสาเหตุให? กระทบกระเทือนความสัมพันธEระหว;างญาติพี่น?องมีแต;ว;าในกรณีที่เกิดขึ้นใน กรณีที่เล;าให?ฟ^งนั้นเกิดจากว;า คนไม;ได?คิดถึงในเรื่องนี้ คือในเรื่องของความ พอดีคิดแต;ว;าคนนั้นได?มากคนนี้ได?น?อย คนนั้นควรจะได?ตรงนี้คนนี้ควรจะได? ตรงนั้น ไม;ได?ดั่งใจก็เกิดความไม;พอใจก็เกิดป^ญหาขึ้น ต?องขึ้นโรงขึ้นศาลเป)น ถ?อยเป)นความกันทำให?ศพคุณย;านั้นต?องเก็บเป)นระยะเวลาถึง ๔๘ ปw โดยไม;ได?เผา พึ่งจะมาดำริริเริ่มขึ้นในช;วงเวลาที่แจ?งให?ทราบนี้ โดยทายาทฝyาย หนึ่งเขามีความชอบธรรมในการที่จะจัดการศพนี้ได?แต;เพื่อตัดป^ญหาก็ถวายให? หลวงพ;อเป)นคนกลางได?จัดงานบำเพ็ญกุศลศพให?คุณย;า อย;างสมเกียรติ อาตมาก็เลยรับและเต็มใจที่จะรับภาระธุระนี้ไว?แล?วตั้งใจไว?อย;างดีว;าจะจัดงาน บำเพ็ญกุศลศพ ให?กับคุณย;าสุ;น พานิชเฮง นั้นให?ดีที่สุด แล?วก็รวมถึงลูกหลาน ได?ไปสัมผัสไว? ที่สำคัญก็คือเพื่อเป)นแนวทางไว?ว;า ต;อไปเราจัดงานบำเพ็ญกุศล ศพให?กับคุณแม;สงวน พันธุEไม?ศรี เราก็จะยึดเอารูปแบบอย;างนี้แบบแผนอย;าง นี้ จัดงานบำเพ็ญกุศลอะไรต;างๆก็ให?เรานั้นได?ยึดตามรูปแบบนี้ พอคิดวางแผน ดำเนินงานให?กับคุณย;าสุ;น พานิงเฮง ต;อไปก็จัดให?กับคุณแม;สงวน พันธุEไม?ศรี ในโอกาสอันควรข?างหน?านี้ต;อไปก็จะได?แจ?งวันและเวลานั้นให?ทราบต;อไป ญาติโยมวันนี้การฟ^งสวดพระอภิธรรมอาจจะไม;เหมือนทุกวัน ทุกวันนั้นเป)น การสวดพระอภิธรรมทั้งหมดวันนี้ญาติโยมฟ^งแล?วก็จะรู?สึกแปลกใจหรือแปลก กว;าทุกครั้ง มีทั้งการสวดพระอภิธรรมด?วยมีทั้งการสาธยายธรรมบรรยายด?วย อภิธรรม ๗ บทก็ได?สวดไปแล?วในตอนต?นแล?วก็ต;อด?วยการสาธยายธรรม บรรยายอีก ๑ จบ ธรรมบรรยายก็พูดถึงเรื่องของอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา คือ สิ่งที่ไม@เที่ยงแทBแน@นอน หมายถึง ชีวิตนั้นไม@เที่ยงแทBแน@นอนมีแต@ความตาย เท@านั้นที่เที่ยงแทBแน@นอน เพราะฉะนั้น ทุกคนก็ควรจะนึกถึงความตายเอาไว?

โอวาทธรรม 172 วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง เตรียมตัวเตรียมใจอยู;เสมอ เพราะว;าทุกสิ่งทุกอย;างรวมถึงชีวิตของเราด?วย ล?วนมีเวลาไม;มากมายอะไรนักระยะเวลาสั้นๆที่เราสามารถจะทำประโยชนEทุก สิ่งทุกอย;างได?แล?ว ต;อไปก็เข?าตั้งพรรณนามรณะ คือ เป)นเรื่องที่เราจะต?อง เตรียมใจเตรียมกายทุกสิ่งทุกอย;าง โดยเฉพาะในการทำความดีสร?างบุญสร?าง กุศล สังขารทั้งหลายรูปนามของเราทุกคนเหมือนกันมีอาการเหมือนกัน มี อาการ ๓๒ ครบถ?วนบริบูรณEทุกคนที่ได?เกิดมาเป)นมนุษยEที่จะแปลกกันก็มีแค; คุณธรรมเท;านั้นที่จะแตกต;างจากรูปร;างหน?าตา อาการ ๓๒ เหมือนกันหมด ทุกคน แต;สิ่งที่แปลกไม;เหมือนกันก็คือ คุณธรรม คุณธรรมเท;านั้นที่จะวัด ระดับของความเป)นมนุษยEว;ามีความต;างกันแค;ไหนไม;ได?วัดที่รูปร;างหน?าตา ไม;ได?วัดที่ฐานะหรือความรู? แต;วัดกันที่คุณธรรมว;าใครจะมีคุณธรรมมาก หรือมีคุณธรรมน?อยเพียงใด ฉะนั้น คุณธรรมนี้จึงเป)นสิ่งที่สำคัญ ที่จะเป)นการ เชิดชูถึงความเป)นมนุษยEให?สูงส;งขึ้น คำว@า มนุษยI แปลว@า ผูBมีจิตใจสูง ถBาจิตใจไม@สูง ก็เปNนไดBเพียงแค@คนยังไม@เปNนมนุษยIที่สมบูรณIจะเปNนมนุษยIที่ สมบูรณIจะตBองมีคุณธรรมอยู@ในจิตใจ มีศีลธรรมมีหิริมีโอตตัปปะมีเมตตามี กรุณามีคุณธรรม ที่เราปฏิบัติทำให?จิตใจเราสูงส;งขึ้นกว;าคนธรรมดาจึงเป)น มนุษยEที่สมบูรณEทั้งกายและใจ ฉะนั้น เราสร?างสมอบรมบุญกุศลคุณงามความ ดีประพฤติดีปฏิบัติชอบมาโดยตลอดนี้ ก็เพราะว;าเราเป)นผู?มีคุณธรรมเป)นฟÄน ฐานในจิตใจมาก;อน จึงส;งผลให?เราน?อมนำมาเป)นแนวทางในการประพฤติ ปฏิบัติต;อไป ในป^จจุบันนี้และในอนาคตในภายภาคหน?าด?วยความเป)น มนุษยEโดยสมบูรณEเป)นมนุษยEผู?มีคุณธรรมอยู;ในใจ อย;างครบถ?วนสมบูรณE ทุกประการ ฯ

173 โอวาทธรรม วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง เตรียมตัวเตรียมใจอยู;เสมอ เพราะว;าทุกสิ่งทุกอย;างรวมถึงชีวิตของเราด?วย ล?วนมีเวลาไม;มากมายอะไรนักระยะเวลาสั้นๆที่เราสามารถจะทำประโยชนEทุก สิ่งทุกอย;างได?แล?ว ต;อไปก็เข?าตั้งพรรณนามรณะ คือ เป)นเรื่องที่เราจะต?อง เตรียมใจเตรียมกายทุกสิ่งทุกอย;าง โดยเฉพาะในการทำความดีสร?างบุญสร?าง กุศล สังขารทั้งหลายรูปนามของเราทุกคนเหมือนกันมีอาการเหมือนกัน มี อาการ ๓๒ ครบถ?วนบริบูรณEทุกคนที่ได?เกิดมาเป)นมนุษยEที่จะแปลกกันก็มีแค; คุณธรรมเท;านั้นที่จะแตกต;างจากรูปร;างหน?าตา อาการ ๓๒ เหมือนกันหมด ทุกคน แต;สิ่งที่แปลกไม;เหมือนกันก็คือ คุณธรรม คุณธรรมเท;านั้นที่จะวัด ระดับของความเป)นมนุษยEว;ามีความต;างกันแค;ไหนไม;ได?วัดที่รูปร;างหน?าตา ไม;ได?วัดที่ฐานะหรือความรู? แต;วัดกันที่คุณธรรมว;าใครจะมีคุณธรรมมาก หรือมีคุณธรรมน?อยเพียงใด ฉะนั้น คุณธรรมนี้จึงเป)นสิ่งที่สำคัญ ที่จะเป)นการ เชิดชูถึงความเป)นมนุษยEให?สูงส;งขึ้น คำว@า มนุษยI แปลว@า ผูBมีจิตใจสูง ถBาจิตใจไม@สูง ก็เปNนไดBเพียงแค@คนยังไม@เปNนมนุษยIที่สมบูรณIจะเปNนมนุษยIที่ สมบูรณIจะตBองมีคุณธรรมอยู@ในจิตใจ มีศีลธรรมมีหิริมีโอตตัปปะมีเมตตามี กรุณามีคุณธรรม ที่เราปฏิบัติทำให?จิตใจเราสูงส;งขึ้นกว;าคนธรรมดาจึงเป)น มนุษยEที่สมบูรณEทั้งกายและใจ ฉะนั้น เราสร?างสมอบรมบุญกุศลคุณงามความ ดีประพฤติดีปฏิบัติชอบมาโดยตลอดนี้ ก็เพราะว;าเราเป)นผู?มีคุณธรรมเป)นฟÄน ฐานในจิตใจมาก;อน จึงส;งผลให?เราน?อมนำมาเป)นแนวทางในการประพฤติ ปฏิบัติต;อไป ในป^จจุบันนี้และในอนาคตในภายภาคหน?าด?วยความเป)น มนุษยEโดยสมบูรณEเป)นมนุษยEผู?มีคุณธรรมอยู;ในใจ อย;างครบถ?วนสมบูรณE ทุกประการ ฯ

โอวาทธรรม 174 วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง กตัญ%ุตากถา - โอวาทธรรมว่าด้วยความกตัญ%ู คุณแม'สงวน พันธุ/ไม1ศรี ท'านตั้งอยู'ในฐานะซึ่งเปDนปูชนียบุคคล คือ เปDนบุคคลที่ควรแก'การเคารพกราบไหว1ของลูกหลานญาติพี่น1องทั้งหลาย อีกทั้งท'านยังเปDนผู1เจริญด1วยวัยวุฒิ คือ สูงวัย เจริญด1วยคุณวุฒิ คือ มีคุณธรรม สูง เจริญด1วยธรรมวุฒิ คือ มีธรรมะเปDนเครื่องประพฤติปฏิบัติอันมีความ เมตตากรุณาเปDนต1น อันเปDนที่ร'มเย็นเปDนสุขแก'บรรดาลูกหลานทั้งหลาย เปDนอย'างยิ่ง เมื่อท'านได1มาถึงแก'การล'วงลับดับขันธ/จากลูกจากหลานไป ก็ เปDนไปตามสภาวธรรมของสิ่งมีชีวิตทั้งหลายที่เกิดมาในโลกนี้ คือ มีสถานะมี สภาวะเช'นเดียวกัน คือ ที่ใดมีความเกิดที่นั่นก็ย'อมจะมีความตาย ไม'ว'าจะเกิด เปDนอะไร ในที่สุดก็ต1องถึงซึ่งความดับ คือ ความตายด1วยกันทั้งนั้น เกิดเปDน มนุษย/ก็ตาย เกิดเปDนเทวดาก็ตายซึ่งท'านเรียกว'า จุติ ไม'ว'าจะเกิดเปDนอะไรใน โลกนี้ไม'ว'าจะเปDนต1นหมากรากไม1สรรพสัตว/ทั้งหลาย แม1แต'ต1นไม1ก็ยังต1องตาย ไม'มีอะไรที่จะพ1นจากความตายไปได1 อันนี้เราก็ต1องน1อมนำมาเปDนเครื่องเตือน จิตเตือนใจจากสิ่งนั้นบ1างสิ่งนี้บ1างสิ่งที่เราได1เห็นมาบ1าง สิ่งที่เราได1ฟ[งมาบ1าง หรือสิ่งที่เราสามารถจะสัมผัสได1ก็ควรน1อมนำมาเปDนเครื่องเตือนจิตเตือนใจ ของเราเพื่อให1ตั้งอยู'ในความไม'ประมาท วันนี้เปDนวันพระ ขึ้น ๑๕ ค่ำ กลางเดือน ๑๐ ถือว'าเปDนวันที่มี ความสำคัญที่ญาติโยมผู1มีศรัทธาทั้งหลายได1มาขวนขวายสร1างบุญสร1างกุศล เข1าวัดรักษาศีลฟ[งเทศน/ฟ[งธรรมและได1มีโอกาสที่จะได1ฟ[งพระสงฆ/ท'านได1สวด พระอภิธรรม ก'อนที่พระสงฆ/ท'านจะได1สวดพระอภิธรรม ญาติโยมทั้งหลายก็ ได1รับศีลแล1วกเรียกว'าเปDนผู1มีศีลเสมอกันอันเปDนสีลสามัญญตา แล1วก็ได1ฟ[ง พระสงฆ/สวดพระอภิธรรม ซึ่งพระอภิธรรมนี้เปDนธรรมะที่สูงส'งยิ่งใหญ'ละเอียด

175 โอวาทธรรม วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง กตัญ%ุตากถา - โอวาทธรรมว่าด้วยความกตัญ%ู คุณแม'สงวน พันธุ/ไม1ศรี ท'านตั้งอยู'ในฐานะซึ่งเปDนปูชนียบุคคล คือ เปDนบุคคลที่ควรแก'การเคารพกราบไหว1ของลูกหลานญาติพี่น1องทั้งหลาย อีกทั้งท'านยังเปDนผู1เจริญด1วยวัยวุฒิ คือ สูงวัย เจริญด1วยคุณวุฒิ คือ มีคุณธรรม สูง เจริญด1วยธรรมวุฒิ คือ มีธรรมะเปDนเครื่องประพฤติปฏิบัติอันมีความ เมตตากรุณาเปDนต1น อันเปDนที่ร'มเย็นเปDนสุขแก'บรรดาลูกหลานทั้งหลาย เปDนอย'างยิ่ง เมื่อท'านได1มาถึงแก'การล'วงลับดับขันธ/จากลูกจากหลานไป ก็ เปDนไปตามสภาวธรรมของสิ่งมีชีวิตทั้งหลายที่เกิดมาในโลกนี้ คือ มีสถานะมี สภาวะเช'นเดียวกัน คือ ที่ใดมีความเกิดที่นั่นก็ย'อมจะมีความตาย ไม'ว'าจะเกิด เปDนอะไร ในที่สุดก็ต1องถึงซึ่งความดับ คือ ความตายด1วยกันทั้งนั้น เกิดเปDน มนุษย/ก็ตาย เกิดเปDนเทวดาก็ตายซึ่งท'านเรียกว'า จุติ ไม'ว'าจะเกิดเปDนอะไรใน โลกนี้ไม'ว'าจะเปDนต1นหมากรากไม1สรรพสัตว/ทั้งหลาย แม1แต'ต1นไม1ก็ยังต1องตาย ไม'มีอะไรที่จะพ1นจากความตายไปได1 อันนี้เราก็ต1องน1อมนำมาเปDนเครื่องเตือน จิตเตือนใจจากสิ่งนั้นบ1างสิ่งนี้บ1างสิ่งที่เราได1เห็นมาบ1าง สิ่งที่เราได1ฟ[งมาบ1าง หรือสิ่งที่เราสามารถจะสัมผัสได1ก็ควรน1อมนำมาเปDนเครื่องเตือนจิตเตือนใจ ของเราเพื่อให1ตั้งอยู'ในความไม'ประมาท วันนี้เปDนวันพระ ขึ้น ๑๕ ค่ำ กลางเดือน ๑๐ ถือว'าเปDนวันที่มี ความสำคัญที่ญาติโยมผู1มีศรัทธาทั้งหลายได1มาขวนขวายสร1างบุญสร1างกุศล เข1าวัดรักษาศีลฟ[งเทศน/ฟ[งธรรมและได1มีโอกาสที่จะได1ฟ[งพระสงฆ/ท'านได1สวด พระอภิธรรม ก'อนที่พระสงฆ/ท'านจะได1สวดพระอภิธรรม ญาติโยมทั้งหลายก็ ได1รับศีลแล1วกเรียกว'าเปDนผู1มีศีลเสมอกันอันเปDนสีลสามัญญตา แล1วก็ได1ฟ[ง พระสงฆ/สวดพระอภิธรรม ซึ่งพระอภิธรรมนี้เปDนธรรมะที่สูงส'งยิ่งใหญ'ละเอียด ลึกซึ้งเปDนธรรมะที่ใกล1ต'อมรรคผลนิพพาน ฉะนั้น การที่เราได1ฟ[งพระสงฆ/สวด พระอภิธรรมนี้ถือว'าเปDนบุญเปDนกุศล เปDนบุญเปDนกุศลอย'างไร คือ บุญเข1าทาง หูคือ จะได1ฟ[งพระสงฆ/สวดพระพุทธพจน/บทพระบาลีอันเปDนพระอภิธรรมซึ่ง เปDนพระพุทธดำรัสที่พระพุทธเจ1าพระองค/ได1ทรงตรัสเอง บุญเข1าทางตา คือ ได1เห็นพระสงฆ/ท'านได1มาที่บ1านของเราด1วยอาการ อันสำรวมเพียบพร1อมไปด1วยศีลาจารวัตร ได1เห็นผ1าเหลืองก็ถือว'าบุญเข1าทาง ตาแล1ว บุญเข1าทางตา คือ เราได1เห็นแล1วก็ได1น1อมระลึกนึกถึงแต'สิ่งที่ดีที่งาม เห็นพระก็นึกถึงบุญกุศล บุญเข1าทางใจ คือ จิตใจของเราได1รับความสงบได1รับ ความปลาบปลื้มมีปaติเกิดขึ้นในจิตใจของเราก็ถือว'าเปDนบุญของเราครบถ1วน ทุกสิ่งทุกประการ และในวันนี้เราก็ได1มาพร1อมกันมาร'วมใจกันกระทำในสิ่งที่ เปDนบุญเปDนกุศลและเปDนการกระทำเพื่อเปDนการยกย'องเพื่อเชิดชูบูชาต'อ พระคุณของมารดาหรือคุณย'าคุณยายของบรรดาลูกหลานทั้งหลาย ด1วยความ กตัญbูกตเวทีซึ่งเปDนคุณธรรมที่สำคัญมากจะขาดเสียมิได1 เพราะในทาง พระพุทธศาสนานั้นพระพุทธเจ1าพระองค/ทรงตรัสเอาไว1ว'า ความกตัญbูกตเวที นี้เปDนเครื่องหมายของคนดี ดังมีบทพระบาลีรับรองไว1ว'า นิมิตฺตํ สาธุรูปานํ กตbฺbูกตเวทิตา ซึ่งแปลความว'า ความกตัญbู คือ รู1พระคุณท'าน กตเวที คือ ตอบแทนพระคุณท'าน เปDนนิมิต คือ เปDนเครื่องหมายของคนดี ฉะนั้น การที่ เราจะมองว'าใครเปDนคนดี คือ ดีมากดีน1อยแค'ไหนเพียงใดดูไม'ยากนัก ท'านว'า ให1เราดูว'า บุคคลนั้นมีความกตัญbูกตเวทีหรือไม' ถ1าความกตัญbูกตเวทีนี้มีใน จิตใจของผู1ใดผู1นั้นก็ถือว'าเปDนคนดี แม1ว'าจะไม'มียศถาบรรดาศักดิ์ไม'ต1อง ร่ำรวยมั่งมีหรือมีชื่อเสียงอะไรมากมาย ขอเพียงมีคุณธรรมคือ ความกตัญbู กตเวทีนี้ก็ถือว'าเปDนคนดีแล1ว เปDนคนที่ควรแก'การคบค1าสมาคมเปDนคนที่ ไว1วางใจได1เชื่อถือได1และถือว'าบุคคลนั้นได1ประพฤติตน ให1เปDนแบบอย'างแก'

โอวาทธรรม 176 วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง บุคคลทั้งหลาย ความกตัญbูกตเวทีนี้ท'านได1ยกไว1ว'า เปDนธรรมะและเปDน คุณธรรมที่สำคัญ ท'านได1อุปมาเอาไว1อย'างลึกซึ้งว'า คนอกตัญbู คือ คนที่ไม'มี ความกตัญbูกตเวที ลอยน้ำมาพร1อมกับท'อนไม1หนึ่งท'อน เราพึงเก็บเอาท'อน ไม1นั้นไว1 อย'าเก็บเอาคนอกตัญbูไว1 นี้เปDนคำสอนอันเปDนคำเปรียบเทียบให1เรา ได1เห็นตัวอย'าง หรือได1เห็นภาพอย'างชัดเจน คนอกตัญbู คือ คนที่ไม'รู1จัก บุญคุณของใครลอยน้ำมากับท'อนไม1หนึ่งท'อนจะเปDนไม1อะไร ก็ตามแต' ท'าน บอกให1เราเก็บท'อนไม1ท'อนนั้นเอาไว1 แต'อย'าเก็บคนอกตัญbูไว1 ทำไมท'านจึง ไม'ให1เก็บเอาคนอกตัญbูไว1 เพราะถ1าเราเก็บเอาคนอกตัญbูนั้นไว1 คนอกตัญbู นั้นย'อมไม'รู1ว'าบุคคลนี้มีพระคุณหรือมีน้ำจิตน้ำใจต'อตนเองนั้นอย'างไร วันหนึ่งในภายภาคหน1าคนอกตัญbูนั้นอาจจะทำให1เราได1รับความเดือดเนื้อ ร1อนใจหรือเกิดความเสียหายแก'ผู1ที่เก็บเอาไว1ได1 คือ เปDนคนที่ไว1วางใจไม'ได1 เก็บเอาไว1ไม'ได1 ควรจะเก็บเอาท'อนไม1ท'อนนั้นไว1ดีกว'า เพราะท'อนไม1ท'อนนั้นก็ ไม'ได1มีพิษมีภัย อะไรกับใครทั้งนั้น แถมท'อนไม1ท'อนนั้นก็ยังใช1ประโยชน/ได1 ท'อนใหญ'ก็ใช1เปDนเสาเปDนหลักอะไรได1 ท'อนเล็กก็ใช1เปDนเชื้อฟfนเชื้อไฟได1ยังใช1 ก'อไฟหุงข1าวต1มปลารับประทานได1 ท'อนไม1ยังมีประโยชน/กว'าคนอกตัญbูดังที่ ได1กล'าวมาแล1วนั้น ฉะนั้น คนที่มีความกตัญbูถือว'าเปDนคนที่มีคุณค'ามีคุณภาพและมี คุณธรรม คุณธรรม คือ ความกตัญbูอยู'กับใคร คนนั้นก็เปDนคนดี อยู'กับผู1หญิง หรืออยู'กับผู1ชายผู1หญิงและผู1ชายนั้นก็เปDนคนดีทั้งนั้น อยู'กับพระก็เปDนพระที่ดี อยู'กับเณรก็เปDนเณรที่ดี อยู'กับใครก็เปDนคนดีทั้งนั้น ฉะนั้น เราทั้งหลายได1มา แสดงออกถึงซึ่งความกตัญbูกตเวทีต'อคุณแม'สงวน พันธุ/ไม1ศรี ซึ่งเราทั้งหลาย ได1มารำลึกนึกถึงพระคุณของท'านว'า ท'านนั้นได1มีอุปการคุณต'อเราทั้งหลาย มากมายหลายสถานซึ่งเราก็ไม'สามารถที่จะพรรณนาพระคุณของท'านนั้นให1

177 โอวาทธรรม วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง บุคคลทั้งหลาย ความกตัญbูกตเวทีนี้ท'านได1ยกไว1ว'า เปDนธรรมะและเปDน คุณธรรมที่สำคัญ ท'านได1อุปมาเอาไว1อย'างลึกซึ้งว'า คนอกตัญbู คือ คนที่ไม'มี ความกตัญbูกตเวที ลอยน้ำมาพร1อมกับท'อนไม1หนึ่งท'อน เราพึงเก็บเอาท'อน ไม1นั้นไว1 อย'าเก็บเอาคนอกตัญbูไว1 นี้เปDนคำสอนอันเปDนคำเปรียบเทียบให1เรา ได1เห็นตัวอย'าง หรือได1เห็นภาพอย'างชัดเจน คนอกตัญbู คือ คนที่ไม'รู1จัก บุญคุณของใครลอยน้ำมากับท'อนไม1หนึ่งท'อนจะเปDนไม1อะไร ก็ตามแต' ท'าน บอกให1เราเก็บท'อนไม1ท'อนนั้นเอาไว1 แต'อย'าเก็บคนอกตัญbูไว1 ทำไมท'านจึง ไม'ให1เก็บเอาคนอกตัญbูไว1 เพราะถ1าเราเก็บเอาคนอกตัญbูนั้นไว1 คนอกตัญbู นั้นย'อมไม'รู1ว'าบุคคลนี้มีพระคุณหรือมีน้ำจิตน้ำใจต'อตนเองนั้นอย'างไร วันหนึ่งในภายภาคหน1าคนอกตัญbูนั้นอาจจะทำให1เราได1รับความเดือดเนื้อ ร1อนใจหรือเกิดความเสียหายแก'ผู1ที่เก็บเอาไว1ได1 คือ เปDนคนที่ไว1วางใจไม'ได1 เก็บเอาไว1ไม'ได1 ควรจะเก็บเอาท'อนไม1ท'อนนั้นไว1ดีกว'า เพราะท'อนไม1ท'อนนั้นก็ ไม'ได1มีพิษมีภัย อะไรกับใครทั้งนั้น แถมท'อนไม1ท'อนนั้นก็ยังใช1ประโยชน/ได1 ท'อนใหญ'ก็ใช1เปDนเสาเปDนหลักอะไรได1 ท'อนเล็กก็ใช1เปDนเชื้อฟfนเชื้อไฟได1ยังใช1 ก'อไฟหุงข1าวต1มปลารับประทานได1 ท'อนไม1ยังมีประโยชน/กว'าคนอกตัญbูดังที่ ได1กล'าวมาแล1วนั้น ฉะนั้น คนที่มีความกตัญbูถือว'าเปDนคนที่มีคุณค'ามีคุณภาพและมี คุณธรรม คุณธรรม คือ ความกตัญbูอยู'กับใคร คนนั้นก็เปDนคนดี อยู'กับผู1หญิง หรืออยู'กับผู1ชายผู1หญิงและผู1ชายนั้นก็เปDนคนดีทั้งนั้น อยู'กับพระก็เปDนพระที่ดี อยู'กับเณรก็เปDนเณรที่ดี อยู'กับใครก็เปDนคนดีทั้งนั้น ฉะนั้น เราทั้งหลายได1มา แสดงออกถึงซึ่งความกตัญbูกตเวทีต'อคุณแม'สงวน พันธุ/ไม1ศรี ซึ่งเราทั้งหลาย ได1มารำลึกนึกถึงพระคุณของท'านว'า ท'านนั้นได1มีอุปการคุณต'อเราทั้งหลาย มากมายหลายสถานซึ่งเราก็ไม'สามารถที่จะพรรณนาพระคุณของท'านนั้นให1 จบลงในวันเดียวได1 เปDนพระคุณที่อันวิญbูชนทั้งหลายจะพึงรู1ได1และรับทราบ ได1ด1วยใจของตนเอง คือ เราจะไปอธิบายให1ใครรู1ไม'ได1นอกจากใจของเราเองว'า ท'านนั้นมีอุปการคุณ มีความดีต'อเราทั้งหลายอย'างไร เปDนสิ่งที่เราทั้งหลายจะ สามารถสัมผัสได1ด1วยจิตใจของเราทั้งหลายเอง เมื่อความตายได1มาพรากให1 ท'านนั้นได1จากพวกเราไปซึ่งเปDนเรื่องสุดวิสัยที่จะช'วยเหลือหรือเหนี่ยวรั้งเอาไว1 ได1 เกิดขึ้นกับใครก็ไม'มีทางที่จะเหนี่ยวรั้งเอาไว1ได1 ต'อให1ร่ำรวยมั่งมีศรีสุขแค' ไหน เมื่อความตายมาถึงเข1าแล1วไม'มีใครจะไปเหนี่ยวรั้งเอาไว1ได1 ฉะนั้น ในเรื่องความตายนี้เราทั้งหลายก็ไม'ควรประมาท ในพระบาลีท'านได1 กล'าวเอาไว1ว'า “อชฺเชว กิจฺจมาตปฺปh โก ชbฺญา มรณํ สุเว น หิ โน สงฺครนฺเตน มหาเสเนน มจฺจุนา” แปลเปDนไทยพอได1ใจความว'า ถ1าจะทำความดีให1รีบ กระทำเสีย ในวันนี้ ใครเล'าจะรู1ว'าความตายจะมีมาในวันพรุ'งนี้ แม1ว'าความ ตายมาถึงเข1าแล1ว ใครเล'าจะผลัดเพี้ยนผัดผ'อนต'อพญามัจจุราชผู1มีเสนาใหญ' นั้นได1 คือ ความตายมาถึงเฉพาะหน1าเราแล1วใครจะไปผัดผ'อนได1 แม1จะไป ผัดผ'อนว'า ขอรอไว1ก'อนนะ ขอเวลาสักวันสักครึ่งวันหรือขอเวลาสักชั่วโมง ขอ ผลัดไว1ก'อนเพราะว'าในตอนนี้ข1าพเจ1ายังไม'ได1เตรียมเนื้อเตรียมตัวอะไรไว1เลย บุญทานการกุศลก็ยังไม'ได1ทำ ทานก็ยังไม'ได1ให1ศีลก็ยังไม'ได1รักษา ขอเวลาสัก ชั่วโมงขอให1ได1เตรียมตัวทำบุญทำกุศลอันเปDนสิ่งที่จะได1ติดตามตนไปในปรภพ ภายภาคหน1าด1วย เพราะที่ผ'านมานั้นข1าพเจ1ามัวแต'ประมาทต'อชีวิต ต'อเวลา ยังไม'ได1เตรียมตัวอะไรสักอย'างเลย เมื่อท'านจะเอาชีวิตของข1าพเจ1า ขอเวลาให1ข1าพเจ1าได1เตรียมเนื้อเตรียมตัวสักหน'อย ให1ได1ถวายสังฆทานให1ได1 ทำบุญทำกุศลให1ได1พอเปDนเครื่องอุ'นใจสบายใจบ1าง เราจะไปผัดผ'อนต'อพญา มัจจุราชเช'นนี้ ท'านก็ไม'ยอม พญามัจจุราชนั้นท'านทรงไว1ซึ่งคุณธรรมคือความ เที่ยงธรรม ใครจะไปติดสินบาทคาดสินบนอะไรกับท'านนั้นไม'ได1

โอวาทธรรม 178 วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง ถึงเวลาไหนก็ต1องเวลานั้นแม1แต'เพียงวินาทีเดียวก็ไม'ได1 เพราะท'านไม'รับ สินบนจากใครทั้งสิ้น ถึงเวลาท'านก็ต1องเอาตัวเอาชีวิตไป เพราะฉะนั้น ในเรื่องของการเตรียมตัวนั้นล1วนเปDนเรื่องของเราที่ จะต1องเตรียมไว1ก'อนเพื่อความไม'ประมาท ใครจะไปผลัดเพี้ยนต'อพญา มัจจุราชผู1มีเสนาใหญ'ไม'ได1 พญามัจจุราช ก็คือ เทพเจ1าแห'งความตายหรือ ราชาแห'งความตาย เสนาของพญามัจจุราช ก็คือ โรคภัยไข1เจ็บทั้งหลายทั้ง ปวงที่ท'านได1ปล'อยออกมาทั่วทั้งหมดนี้ แม1ว'าเราจะสร1างโรงพยาบาล สักกี่แห'งก็ยังไม'เพียงพอที่จะรักษาได1 เพราะว'าเสนาของพญามัจจุราชนั้นเยอะ เหลือเกินท'านได1ปล'อยออกมา สุดแต'ว'าเสนาของพญามัจจุราชนั้นจะไปหาใคร เท'านั้นเอง ส'วนเรานั้นจะตกไปในอำนาจของพญามัจจุราชหรือไม'นั้นก็ขึ้นอยู' กับบุญกุศล บุญกุศลนี้จะเปDนเครื่องช'วยปjองกันเราได1 เพราะถ1าชีวิตของเรายัง ไม'ถึงเวลาที่จะต1องตายจริงๆ บุญกุศลที่เราได1ทำไว1ก็จะเปDนเครื่องปjองกันหรือ เปDนสิ่งที่จะช'วยเราได1 โบราณท'านจึงกล'าวเอาไว1ว'า บุญพาวาสนาช'วย ที่ปlวยก็ หายที่หน'ายก็รัก นี้ก็หมายความถึงอำนาจของบุญ แต'ถ1าบุญไม'พาวาสนาไม' ช'วยที่ปlวยก็หนักที่รักก็หน'าย นี้ก็เปDนเรื่องที่เราจะต1องน1อมนำมาคิดเตือนจิต เตือนใจของเราเอง วันนี้ได1น1อมนำเอาธรรมะที่จะเปDนเครื่องเตือนจิตเตือนใจ ให1คณะท'านเจ1าภาพลูกหลานทั้งหลายได1รับฟ[ง ด1วยวันนี้เปDนวันพระเราก็มี โอกาสได1ฟ[งเทศน/ซึ่งจะเปDนการได1บุญได1กุศลในวันนี้ด1วย สุดท1ายนี้ ขออานุภาพแห'งบุญกุศลบุญราศีที่ลูกหลานทั้งหลายได1 ขวนขวายบำเพ็ญอุทิศให1กับคุณแม'สงวน พันธุ/ไม1ศรี ทั้งนี้จงมารวมเปDนตบะ เปDนเดชะ เปDนพลวป[จจัยส'งเสริมเพิ่มพูนให1คุณแม'สงวน พันธุ/ไม1ศรีนั้นจงได1 ประสบความสุขความเจริญในสุคติสัมปรายภพตามฐานะนิยมสมความ ปรารถนาของลูกหลานทุกท'านทุกคน เทอญ ฯ

179 โอวาทธรรม วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง ถึงเวลาไหนก็ต1องเวลานั้นแม1แต'เพียงวินาทีเดียวก็ไม'ได1 เพราะท'านไม'รับ สินบนจากใครทั้งสิ้น ถึงเวลาท'านก็ต1องเอาตัวเอาชีวิตไป เพราะฉะนั้น ในเรื่องของการเตรียมตัวนั้นล1วนเปDนเรื่องของเราที่ จะต1องเตรียมไว1ก'อนเพื่อความไม'ประมาท ใครจะไปผลัดเพี้ยนต'อพญา มัจจุราชผู1มีเสนาใหญ'ไม'ได1 พญามัจจุราช ก็คือ เทพเจ1าแห'งความตายหรือ ราชาแห'งความตาย เสนาของพญามัจจุราช ก็คือ โรคภัยไข1เจ็บทั้งหลายทั้ง ปวงที่ท'านได1ปล'อยออกมาทั่วทั้งหมดนี้ แม1ว'าเราจะสร1างโรงพยาบาล สักกี่แห'งก็ยังไม'เพียงพอที่จะรักษาได1 เพราะว'าเสนาของพญามัจจุราชนั้นเยอะ เหลือเกินท'านได1ปล'อยออกมา สุดแต'ว'าเสนาของพญามัจจุราชนั้นจะไปหาใคร เท'านั้นเอง ส'วนเรานั้นจะตกไปในอำนาจของพญามัจจุราชหรือไม'นั้นก็ขึ้นอยู' กับบุญกุศล บุญกุศลนี้จะเปDนเครื่องช'วยปjองกันเราได1 เพราะถ1าชีวิตของเรายัง ไม'ถึงเวลาที่จะต1องตายจริงๆ บุญกุศลที่เราได1ทำไว1ก็จะเปDนเครื่องปjองกันหรือ เปDนสิ่งที่จะช'วยเราได1 โบราณท'านจึงกล'าวเอาไว1ว'า บุญพาวาสนาช'วย ที่ปlวยก็ หายที่หน'ายก็รัก นี้ก็หมายความถึงอำนาจของบุญ แต'ถ1าบุญไม'พาวาสนาไม' ช'วยที่ปlวยก็หนักที่รักก็หน'าย นี้ก็เปDนเรื่องที่เราจะต1องน1อมนำมาคิดเตือนจิต เตือนใจของเราเอง วันนี้ได1น1อมนำเอาธรรมะที่จะเปDนเครื่องเตือนจิตเตือนใจ ให1คณะท'านเจ1าภาพลูกหลานทั้งหลายได1รับฟ[ง ด1วยวันนี้เปDนวันพระเราก็มี โอกาสได1ฟ[งเทศน/ซึ่งจะเปDนการได1บุญได1กุศลในวันนี้ด1วย สุดท1ายนี้ ขออานุภาพแห'งบุญกุศลบุญราศีที่ลูกหลานทั้งหลายได1 ขวนขวายบำเพ็ญอุทิศให1กับคุณแม'สงวน พันธุ/ไม1ศรี ทั้งนี้จงมารวมเปDนตบะ เปDนเดชะ เปDนพลวป[จจัยส'งเสริมเพิ่มพูนให1คุณแม'สงวน พันธุ/ไม1ศรีนั้นจงได1 ประสบความสุขความเจริญในสุคติสัมปรายภพตามฐานะนิยมสมความ ปรารถนาของลูกหลานทุกท'านทุกคน เทอญ ฯ

โอวาทธรรม 180 วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง มาตาคุณกถา - โอวาทธรรมว่าด้วยพระคุณของมารดา ในวันนี้อาตมภาพในโอกาสที่ได5มาร7วมบำเพ็ญกุศล ก็จะได5 น5อมนำเอาธรรมะสิ่งละอันพันละน5อยมามอบให5กับบรรดาเจ5าภาพลูกหลาน บรรดาญาติพี่น5องทั้งหลายที่เรามักจะเรียกในที่นี้ว7า เปIนธรรมบรรณาการ คือ เปIนการมอบธรรมะแจกจ7ายธรรมะให5กับท7านผู5ที่มีศรัทธาในการบุญการกุศล ทั้งหลาย เปIนการเพิ่มพูนบุญกุศลเพิ่มศรัทธาอุตสาหะในการที่จะสร5างบุญ กุศลนั้นให5ยิ่งๆขึ้นไป โดยเฉพาะในงานนี้ลูกหลานทุกคน ก็ตั้งจิตตั้งใจทำทุก อย7างให5ดีที่สุดให5มากที่สุด เพื่อที่จะให5เกิดเปIนบุญเปIนกุศลให5กับคุณแม7สงวน พันธุSไม5ศรี ซึ่งในขณะนี้ท7านก็คงจะรออนุโมทนาสาธุการในบุญกุศลที่ทาง ลูกหลานจะได5บำเพ็ญบุญนั้นและได5อุทิศให5กับท7าน ท7านก็คงจะตั้งจิตตั้งใจรอ รับด5วยการอนุโมทนาสาธุการ เรียกว7า มีดวงจิตดวงใจทั้งสองฝVายตรงกัน คือ ผู5ให5กับผู5รับมีจิตสัมพันธSมีเจตนาตรงกันและกัน บุญกุศลนั้นก็เกิดขึ้นสมดัง ความมุ7งมาดปรารถนาทุกประการ ผู5ให5คือเจ5าภาพอันได5แก7บุตรธิดาทายาท ทั้งหลายตั้งใจบำเพ็ญบุญกุศลเพื่อจะอุทิศให5กับคุณแม7ด5วยจิตใจที่ตั้งมั่นด5วย จิตใจที่ประกอบไปด5วยความกตัญXูกตเวที ตั้งใจที่จะอุทิศบุญกุศลทั้งหลายทั้ง ปวงนั้นให5กับคุณแม7 นี่คือเจตนาของผู5ให5 ส7วนผู5รับก็คือคุณแม7สงวน พันธุSไม5 ศรี ท7านก็ตั้งใจที่จะอนุโมทนาในบุญกุศลที่ลูกหลานจะอุทิศส7งไปให5ตั้งใจที่จะ อนุโมทนาสาธุการ เมื่อลูกหลานกรวดน้ำอุทิศส7วนบุญส7วนกุศลไปให5 ท7านก็ ตั้งใจอนุโมทนาในบุญกุศลนั้นๆ เรียกว7า ปYตตานุโมทนามัย บุญกุศลที่สำเร็จ ได5ด5วยการอนุโมทนาส7วนบุญ เมื่อท7านอนุโมทนาสาธุการแล5ว บุญกุศลนั้นก็ สำเร็จขึ้นสมดังความปรารถนาทุกประการ บุญกุศลนั้นก็จะส7งเสริมเพิ่มพูน

181 โอวาทธรรม วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง มาตาคุณกถา - โอวาทธรรมว่าด้วยพระคุณของมารดา ในวันนี้อาตมภาพในโอกาสที่ได5มาร7วมบำเพ็ญกุศล ก็จะได5 น5อมนำเอาธรรมะสิ่งละอันพันละน5อยมามอบให5กับบรรดาเจ5าภาพลูกหลาน บรรดาญาติพี่น5องทั้งหลายที่เรามักจะเรียกในที่นี้ว7า เปIนธรรมบรรณาการ คือ เปIนการมอบธรรมะแจกจ7ายธรรมะให5กับท7านผู5ที่มีศรัทธาในการบุญการกุศล ทั้งหลาย เปIนการเพิ่มพูนบุญกุศลเพิ่มศรัทธาอุตสาหะในการที่จะสร5างบุญ กุศลนั้นให5ยิ่งๆขึ้นไป โดยเฉพาะในงานนี้ลูกหลานทุกคน ก็ตั้งจิตตั้งใจทำทุก อย7างให5ดีที่สุดให5มากที่สุด เพื่อที่จะให5เกิดเปIนบุญเปIนกุศลให5กับคุณแม7สงวน พันธุSไม5ศรี ซึ่งในขณะนี้ท7านก็คงจะรออนุโมทนาสาธุการในบุญกุศลที่ทาง ลูกหลานจะได5บำเพ็ญบุญนั้นและได5อุทิศให5กับท7าน ท7านก็คงจะตั้งจิตตั้งใจรอ รับด5วยการอนุโมทนาสาธุการ เรียกว7า มีดวงจิตดวงใจทั้งสองฝVายตรงกัน คือ ผู5ให5กับผู5รับมีจิตสัมพันธSมีเจตนาตรงกันและกัน บุญกุศลนั้นก็เกิดขึ้นสมดัง ความมุ7งมาดปรารถนาทุกประการ ผู5ให5คือเจ5าภาพอันได5แก7บุตรธิดาทายาท ทั้งหลายตั้งใจบำเพ็ญบุญกุศลเพื่อจะอุทิศให5กับคุณแม7ด5วยจิตใจที่ตั้งมั่นด5วย จิตใจที่ประกอบไปด5วยความกตัญXูกตเวที ตั้งใจที่จะอุทิศบุญกุศลทั้งหลายทั้ง ปวงนั้นให5กับคุณแม7 นี่คือเจตนาของผู5ให5 ส7วนผู5รับก็คือคุณแม7สงวน พันธุSไม5 ศรี ท7านก็ตั้งใจที่จะอนุโมทนาในบุญกุศลที่ลูกหลานจะอุทิศส7งไปให5ตั้งใจที่จะ อนุโมทนาสาธุการ เมื่อลูกหลานกรวดน้ำอุทิศส7วนบุญส7วนกุศลไปให5 ท7านก็ ตั้งใจอนุโมทนาในบุญกุศลนั้นๆ เรียกว7า ปYตตานุโมทนามัย บุญกุศลที่สำเร็จ ได5ด5วยการอนุโมทนาส7วนบุญ เมื่อท7านอนุโมทนาสาธุการแล5ว บุญกุศลนั้นก็ สำเร็จขึ้นสมดังความปรารถนาทุกประการ บุญกุศลนั้นก็จะส7งเสริมเพิ่มพูน ให5กับคุณแม7สงวน พันธุSไม5ศรี ให5ได5ประสบความสุขความเจริญในสุคติ สัมปรายภพยิ่ง ๆ ขึ้นไป ทุกครั้งทุกหนเราก็ได5เพิ่มพูนบุญกุศลแล5วก็อุทิศบุญ กุศลไปให5กับท7านนั้นอยู7สม่ำเสมอ บุญกุศลนี้ก็นับว7าเปIนกองการกุศลที่ยิ่งใหญ7มั่นคงที่จะสามารถจะ อำนวยวิบากสมบัติสุขสมบัติทิพยสมบัติทุกสิ่งทุกประการในสัมปรายภพให5กับ คุณแม7ได5อย7างสมความมุ7งมาดปรารถนาทุกประการ ในเรื่องความรักของแม7ที่ มีต7อลูกนั้น ยิ่งใหญ7สุดที่จะนำมาพรรณนาให5จบสิ้นได5 ดังที่เคยได5นำมาพูดแล5ว บ7อยครั้งว7า ไม7ว7าจะหาความรักอันใดที่ยิ่งใหญ7เกินไปกว7าความรักของแม7ที่มี ต7อลูกนั้นไม7มีอีกแล5ว ความรักนั้นเปIนความรักที่แท5จริงมั่นคง เปIนความรัก ที่เกิดจากจิตใจและก็ไม7มีวันที่จะเปลี่ยนแปลงเปIนอื่นไปได5 เมื่อท7านรักแล5วก็ รักเลย เมื่อลูกเกิดมาแล5วก็ให5ความรักกับลูกไม7ว7าจะเปIนลูกหญิงหรือลูกชาย รักทุกคนเหมือนกันหมดลูกชายก็รักลูกหญิงก็รักความรักของพ7อแม7นั้นนับได5 ว7ามีความรักต7อลูกทั้งหลายเท7ากัน ความรักนั้นเท7ากันแต7ความห7วงใย อาจจะไม7เท7ากัน ความรักกับความห7วงใยนั้นมาด5วยกันเรียกว7ารักแล5วก็ห7วง แต7ว7าพ7อแม7นั้นจะห7วงใยลูกหญิงมากกว7าลูกชาย รักเท7ากันแต7ความห7วงใยนั้น ไม7เท7ากัน เพราะลูกผู5ชายนั้นไม7ค7อยจะมีอันตรายเท7าไหร7นัก สามารถที่จะ รักษาตัวเอาตัวรอดได5ทุกสถานการณS โบราณท7านว7าลูกผู5หญิงเปรียบเสมือน ข5าวสาร ลูกผู5ชายเปรียบเสมือนข5าวเปลือก ข5าวสารนั้นย7อมจะเสียได5ง7ายแต7 ข5าวเปลือกนั้นไม7เสียได5ง7ายเหมือนข5าวสาร มีแต7จะงอกงามยิ่งขึ้นไป เพราะฉะนั้น ดวงจิตดวงใจของพ7อแม7ก็จะทุ7มเทความห7วงใยนั้นไปที่ ลูกสาวมากกว7าลูกชาย ลูกชายโตเปIนหนุ7มออกจากบ5านไหนมาไหนจะกลับมา

โอวาทธรรม 182 วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง บ5านตรงเวลาหรือไม7ตรงเวลาจะไปค5างแรมที่ไหนหรือจะไปเที่ยวที่ไหน พ7อแม7 ก็ไม7ค7อยจะมีความห7วงใยอะไรมากนัก คือว7า ลูกชายนั้นโตแล5วรู5จักรักษาเนื้อ รักษาตัวเอาตัวรอดได5ก็ไม7ค7อยจะเปIนห7วงอะไรมากนัก แต7ถ5าลูกสาวออกจาก บ5านไปทำงาน หรือไปทำธุระก็ตามแล5วกลับมาบ5านผิดเวลา เคยกลับมาบ5าน ในเวลาเย็นก็กลายเปIนกลับมาบ5านในเวลาค่ำ เคยกลับมาบ5านในเวลาค่ำก็ กลายเปIนกลับมาบ5านในเวลาดึกหรือเคยกลับมาบ5านตรงเวลาแต7วันนี้กลับมา บ5าน ไม7ตรงเวลา พ7อแม7ก็เกิดความห7วงใยขึ้นมา พอถึงเวลาที่ลูกเคยกลับมา บ5านแล5วไม7กลับมาหรือยังมาไม7ถึงบ5าน ทีนี้จิตใจของพ7อแม7ก็เกิดความไม7สบาย กระวนกระวายใจ คอยเฝ\าดูต5นทางคอยจนลูกของตนนั้นกลับมาถึงบ5าน ถ5าลูก กลับมาถึงบ5านแล5วพ7อแม7ก็สบายใจเหมือนได5ยกภูเขาออกจากอก ถ5าลูกยังไม7 กลับมาก็คอยเฝ\าที่จะเปIนห7วงอยู7อย7างนั้น พอกลับมาถึงบ5านพ7อแม7นั้นก็ตั้ง คำถามกับลูกหญิงนั้นทันทีว7าทำไมถึงกลับมาช5า ไปไหนมาทำไมกลับบ5านไม7 ตรงเวลา ทุกสิ่งทุกอย7างก็คือความห7วงใยของพ7อแม7 ถึงบอกว7าความรักนั้น ไม7ต5องไปสงสัยเลยว7าจะรักใครมากกว7าใคร ความรักที่พ7อแม7มีแก7ลูกนั้นไม7ว7า จะเปIนลูกหญิงหรือว7าเปIนลูกชาย พ7อแม7ท7านก็มีความรักเสมอกัน แต7แตกต7าง กันก็คือความห7วงใยเท7านั้น ฉะนั้น ในเรื่องของความรักนั้น ก็เปIนความรักที่ ยิ่งใหญ7บริสุทธิ์ผุดผ7อง เคยรักอย7างไรก็รักอย7างนั้นยิ่งรักมากกว7าตนด5วยซ้ำไป ถ5าลูกของตนนั้นเปIนคนดีอยู7ในโอวาทเชื่อฟYงคำสั่งคำสอนประพฤติปฏิบัติตน เปIนคนดีมีศีลธรรม มีความรับผิดชอบในหน5าที่การงานมีความรับผิดชอบต7อ ครอบครัว มีความกตัญXูกตเวทีได5เดินไปในเส5นทางที่พ7อแม7นั้นท7านได5 ประพฤติปฏิบัติไว5ให5เปIนแบบอย7าง ลูกก็ได5ประพฤติปฏิบัติตามอย7างนั้น โบราณท7านจึงกล7าวเอาไว5ว7า ลูกไม5หล7นไม7ไกลต5น คือ พ7อแม7หรือผู5ใหญ7ท7านได5

183 โอวาทธรรม วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง บ5านตรงเวลาหรือไม7ตรงเวลาจะไปค5างแรมที่ไหนหรือจะไปเที่ยวที่ไหน พ7อแม7 ก็ไม7ค7อยจะมีความห7วงใยอะไรมากนัก คือว7า ลูกชายนั้นโตแล5วรู5จักรักษาเนื้อ รักษาตัวเอาตัวรอดได5ก็ไม7ค7อยจะเปIนห7วงอะไรมากนัก แต7ถ5าลูกสาวออกจาก บ5านไปทำงาน หรือไปทำธุระก็ตามแล5วกลับมาบ5านผิดเวลา เคยกลับมาบ5าน ในเวลาเย็นก็กลายเปIนกลับมาบ5านในเวลาค่ำ เคยกลับมาบ5านในเวลาค่ำก็ กลายเปIนกลับมาบ5านในเวลาดึกหรือเคยกลับมาบ5านตรงเวลาแต7วันนี้กลับมา บ5าน ไม7ตรงเวลา พ7อแม7ก็เกิดความห7วงใยขึ้นมา พอถึงเวลาที่ลูกเคยกลับมา บ5านแล5วไม7กลับมาหรือยังมาไม7ถึงบ5าน ทีนี้จิตใจของพ7อแม7ก็เกิดความไม7สบาย กระวนกระวายใจ คอยเฝ\าดูต5นทางคอยจนลูกของตนนั้นกลับมาถึงบ5าน ถ5าลูก กลับมาถึงบ5านแล5วพ7อแม7ก็สบายใจเหมือนได5ยกภูเขาออกจากอก ถ5าลูกยังไม7 กลับมาก็คอยเฝ\าที่จะเปIนห7วงอยู7อย7างนั้น พอกลับมาถึงบ5านพ7อแม7นั้นก็ตั้ง คำถามกับลูกหญิงนั้นทันทีว7าทำไมถึงกลับมาช5า ไปไหนมาทำไมกลับบ5านไม7 ตรงเวลา ทุกสิ่งทุกอย7างก็คือความห7วงใยของพ7อแม7 ถึงบอกว7าความรักนั้น ไม7ต5องไปสงสัยเลยว7าจะรักใครมากกว7าใคร ความรักที่พ7อแม7มีแก7ลูกนั้นไม7ว7า จะเปIนลูกหญิงหรือว7าเปIนลูกชาย พ7อแม7ท7านก็มีความรักเสมอกัน แต7แตกต7าง กันก็คือความห7วงใยเท7านั้น ฉะนั้น ในเรื่องของความรักนั้น ก็เปIนความรักที่ ยิ่งใหญ7บริสุทธิ์ผุดผ7อง เคยรักอย7างไรก็รักอย7างนั้นยิ่งรักมากกว7าตนด5วยซ้ำไป ถ5าลูกของตนนั้นเปIนคนดีอยู7ในโอวาทเชื่อฟYงคำสั่งคำสอนประพฤติปฏิบัติตน เปIนคนดีมีศีลธรรม มีความรับผิดชอบในหน5าที่การงานมีความรับผิดชอบต7อ ครอบครัว มีความกตัญXูกตเวทีได5เดินไปในเส5นทางที่พ7อแม7นั้นท7านได5 ประพฤติปฏิบัติไว5ให5เปIนแบบอย7าง ลูกก็ได5ประพฤติปฏิบัติตามอย7างนั้น โบราณท7านจึงกล7าวเอาไว5ว7า ลูกไม5หล7นไม7ไกลต5น คือ พ7อแม7หรือผู5ใหญ7ท7านได5 เคยประพฤติปฏิบัติมาอย7างไร ลูกก็ประพฤติปฏิบัติตามอย7างนั้น คำว7า ลูกไม5 หล7นไม7ไกลต5น นั้นเปIนคำอุปมาเช7น มะพร5าวมะม7วงขนุนหรือลูกไม5ที่มีผลใหญ7 มีน้ำหนัก เวลาหล7นลงมาจากต5นก็มักจะตกอยู7ที่ใกล5ๆโคนต5นมักจะหล7นอยู7ไม7 ไกลจากโคนต5นนั้นมากนัก แต7ที่หล7นไกลจากโคนต5น นั้นก็มี แต7ไม7ใช7ลูกไม5 นั่นอาจจะเปIนลูกไม5บางประเภทที่ปลิวไปไกลจากโคนต5นเช7น ลูกยางนาเปIน ต5น ลูกที่ดีก็เปรียบเสมือนกับลูกไม5ที่มีราคา ถึงแม5จะล7วงจะหล7นก็ย7อมจะล7วง หล7นอยู7ใกล5โคนต5นนั้นเสมอ เหมือนกับว7าพ7อแม7ได5ทำมาอย7างไรได5ประพฤติ ปฏิบัติมาอย7างไร ลูกหลานก็ทำอย7างนั้นประพฤติปฏิบัติตนตามอย7างนั้น จะ ให5ได5ดูได5ง7ายก็คือจะหาผลมะม7วงก็จะต5องไปหาที่โคนต5นมะม7วง จะหาผลขนุน ก็จะต5องไปหาที่โคนต5นขนุน นี้จึงเปIนคำอุปมาอุปไมยที่ท7านได5ให5ความหมาย ออกมาให5เราทั้งหลายได5รู5ได5ทราบอย7างนี้เพราะคนโบราณเวลาท7านสอนลูก สอนหลาน ท7านมักจะสอนเปIนคำพังเพยเปIนคำอุปมาอุปไมย บางทีก็ยกมา เปIนนิทานสอน บางทีพ7อแม7ปากร5ายแต7จิตใจของท7านนั้นเปIนอีกอย7างหนึ่ง คือ มิได5คิดจะให5เปIนไปตามปากที่ท7านได5กล7าวออกมา ปากร5ายดุเก7งว7าเก7งบ7นเก7ง แต7จิตใจของท7านไม7ได5คิดจะให5เปIนดังที่ท7านว7ามาอย7างนั้น เพราะที่ท7านว7า ท7านบ7น ก็เพราะต5องการให5ลูกดีไม7ต5องการให5ลูกของท7านนั้นเกิดความ เสียหาย เปรียบเสมือนกับนายช7างผู5ปYaนหม5อโบราณท7านว7าเอาไว5 นายช7างปYaน ดินนี้เขาปYaนดินขึ้นเปIนหม5อหรือจะเปIนโอ7งอ7างเปIนกระถางอะไรก็ตาม เวลา นายช7างปYaนนายช7างนั้นก็จะตีไปด5วยปYaนไปด5วยเพื่อให5ดินเหนียวที่ปYaนที่ตีอยู7นั้น เข5ารูป คือ เปIนรูปหม5อรูปกระถางหมุนไปปYaนไปตบไปตีไปจนสำเร็จออกมา เปIนหม5อที่งดงาม ถ5าเพียงแต7เอาดินเหนียวขึ้นไปวางไว5บนแท7นแต7ไม7หมุนไม7ตี ไม7ตบ หม5อที่ต5องการนั้นสำเร็จออกมาไม7งดงามเพราะนายช7างไม7ตบไม7ตี

โอวาทธรรม 184 วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง ปYaนไม7ดีหม5อนั้นก็สำเร็จออกมาได5แต7ก็ไม7งดงาม ฉะนั้น พ7อแม7บางทีท7านก็ อาจจะดุไปบ5างบ7นไปบ5างแต7จิตใจของท7านไม7ได5เปIนอย7างนั้นจิตใจของท7าน ไม7ได5เปIนอย7างที่วาจาที่ได5พูดออกไป ที่ดุแต7จิตใจของพ7อแม7นั้นไม7ได5คิดจะให5 ลูกของตนนั้นเกิดความเสียหายไปตามปากแต7ประการใด มีนิทานเปIนตัวอย7างเรื่องเด็กชายคนหนึ่งซึ่งอาศัยอยู7ในชนบทใกล5ปVา ใหญ7 ทีนี้อยู7มาวันหนึ่งชาวบ5านในละแวกนั้นจะเข5าไปหาของปVาในปVาใหญ7นั้น เด็กชายคนนี้ก็อยากจะไปเที่ยวปVากับชาวบ5านนั้นบ5างอยากจะไปกับชาวบ5าน อยากจะไปเที่ยวปVาตามประสาเด็กดังนั้นจึงได5กลับมาบ5านเพื่อมาลาแม7ว7า คุณ แม7ครับ หนูจะเข5าปVาไปกับชาวบ5านนะครับ แม7ก็ถามกลับไปว7าจะไปทำไม เด็กชายก็ตอบแม7กลับไปว7าหนูจะเข5าไปเที่ยวในปVา แม7ก็ได5ห5ามเด็กชายนั้นว7า จะไปทำไม อย7าไปนะเพราะในปVานั้นมีแต7อันตรายมากมาย ประเดี๋ยวไปแล5ว ถ5าเกิดหลงปVาขึ้นมาก็จะกลับมาบ5านไม7ถูก เด็กชายนั้นก็ได5อ5อนวอนแม7ว7า หนู ไปกับพวกชาวบ5านไม7หลงปVาหรอกครับ ทำท7าทำทีจะไปให5ได5 แม7ทนต7อการ อ5อนวอนของเด็กชายนั้นไม7ไหวก็เลยพูดออกมาว7า จะไปก็ไป ไปแล5วขอให5 ควายปVาขวิดให5ตายไปเลย พอแม7พูดจบเท7านั้นเด็กชายนั้นก็ได5รีบวิ่งตาม ชาวบ5านเข5าไปในปVานั้น ด5วยความที่เด็กชายนั้นเปIนเด็ก ก็ได5เดินเที่ยวดูนั่นดูนี่ จนในที่สุดก็เดินตามชาวบ5านไม7ทัน ชาวบ5านนั้นได5เดินไปไกลแล5วเด็กชายนั้นก็ เดินตามไป ไม7ทัน พอดีในขณะนั้นเด็กชายนั้นได5เดินเข5าไปในปVาลึกเข5าไป หน7อยหนึ่ง เอาแล5วละทีนี้คำพูดของแม7นั้นได5ปรากฏผลเปIนจริงเสียแล5ว ได5มี ควายปVาตัวหนึ่งมาจากไหนไม7รู5เดินออกมาจากพุ7มไม5นั้นเจอเด็กชายนั้นพอดี ควายปVาตัวนั้นเมื่อพบเจอเด็กชายนั้นก็หยุดชะงักจ5องมองเด็กชายนั้นทำที ทำท7าจะวิ่งเข5ามาขวิดเด็กชายนั้น เด็กชายนั้นก็มองไปทางนั้นทีทางนี้ทีเหลียว

185 โอวาทธรรม วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง ปYaนไม7ดีหม5อนั้นก็สำเร็จออกมาได5แต7ก็ไม7งดงาม ฉะนั้น พ7อแม7บางทีท7านก็ อาจจะดุไปบ5างบ7นไปบ5างแต7จิตใจของท7านไม7ได5เปIนอย7างนั้นจิตใจของท7าน ไม7ได5เปIนอย7างที่วาจาที่ได5พูดออกไป ที่ดุแต7จิตใจของพ7อแม7นั้นไม7ได5คิดจะให5 ลูกของตนนั้นเกิดความเสียหายไปตามปากแต7ประการใด มีนิทานเปIนตัวอย7างเรื่องเด็กชายคนหนึ่งซึ่งอาศัยอยู7ในชนบทใกล5ปVา ใหญ7 ทีนี้อยู7มาวันหนึ่งชาวบ5านในละแวกนั้นจะเข5าไปหาของปVาในปVาใหญ7นั้น เด็กชายคนนี้ก็อยากจะไปเที่ยวปVากับชาวบ5านนั้นบ5างอยากจะไปกับชาวบ5าน อยากจะไปเที่ยวปVาตามประสาเด็กดังนั้นจึงได5กลับมาบ5านเพื่อมาลาแม7ว7า คุณ แม7ครับ หนูจะเข5าปVาไปกับชาวบ5านนะครับ แม7ก็ถามกลับไปว7าจะไปทำไม เด็กชายก็ตอบแม7กลับไปว7าหนูจะเข5าไปเที่ยวในปVา แม7ก็ได5ห5ามเด็กชายนั้นว7า จะไปทำไม อย7าไปนะเพราะในปVานั้นมีแต7อันตรายมากมาย ประเดี๋ยวไปแล5ว ถ5าเกิดหลงปVาขึ้นมาก็จะกลับมาบ5านไม7ถูก เด็กชายนั้นก็ได5อ5อนวอนแม7ว7า หนู ไปกับพวกชาวบ5านไม7หลงปVาหรอกครับ ทำท7าทำทีจะไปให5ได5 แม7ทนต7อการ อ5อนวอนของเด็กชายนั้นไม7ไหวก็เลยพูดออกมาว7า จะไปก็ไป ไปแล5วขอให5 ควายปVาขวิดให5ตายไปเลย พอแม7พูดจบเท7านั้นเด็กชายนั้นก็ได5รีบวิ่งตาม ชาวบ5านเข5าไปในปVานั้น ด5วยความที่เด็กชายนั้นเปIนเด็ก ก็ได5เดินเที่ยวดูนั่นดูนี่ จนในที่สุดก็เดินตามชาวบ5านไม7ทัน ชาวบ5านนั้นได5เดินไปไกลแล5วเด็กชายนั้นก็ เดินตามไป ไม7ทัน พอดีในขณะนั้นเด็กชายนั้นได5เดินเข5าไปในปVาลึกเข5าไป หน7อยหนึ่ง เอาแล5วละทีนี้คำพูดของแม7นั้นได5ปรากฏผลเปIนจริงเสียแล5ว ได5มี ควายปVาตัวหนึ่งมาจากไหนไม7รู5เดินออกมาจากพุ7มไม5นั้นเจอเด็กชายนั้นพอดี ควายปVาตัวนั้นเมื่อพบเจอเด็กชายนั้นก็หยุดชะงักจ5องมองเด็กชายนั้นทำที ทำท7าจะวิ่งเข5ามาขวิดเด็กชายนั้น เด็กชายนั้นก็มองไปทางนั้นทีทางนี้ทีเหลียว หน5าแลหลังมองหาใครก็ไม7เห็นแล5ว อยู7ตัวคนเดียวกลัวควายปVาตัวนั้นก็กลัวจะ ทำอย7างไรจะวิ่งหนีก็วิ่งหนีไปไม7ทันเสียแล5วเพราะควายปVาตัวนั้นอยู7ใกล5จวน ตัวเสียแล5ว ฝVายควายปVานั้นก็ยืนทำท7าทำทางจะวิ่งเข5ามาขวิดเด็กชายนั้น สะบัดหัวสะบัดหางดวงตาก็มีสีแดง ฝVายเด็กชายนั้นก็หวนคิดขึ้นมาได5ฉุกใจคิด ขึ้นมาได5ว7าตอนที่เราจะมาแม7ได5บอกว7า ไปเถอะ ประเดี๋ยวควายปVาจะขวิดเอา ก็เลยนึกถึงแม7ขึ้นมาว7าเรานั้นจะตายจริงอย7างที่แม7ว7าไหมหนอ ควายปVาจะ ขวิดเราตายเหมือนอย7างที่แม7บอกไหม เราไม7ควรดื้อเลยเราควรเชื่อฟYงคำพูด ของแม7ไม7มาเที่ยวในปVากับชาวบ5านก็ดีแล5ว คิดถึงแม7ขึ้นมาแต7เด็กชายนั้น ก็ยังมีสติก็เลยตั้งสัจจาธิษฐานในใจว7า เจ5าพระคุณ ด5วยอานุภาพความรักของ แม7 ก7อนที่จะมาแม7ได5พูดว7า เข5าไปในปVาประเดี๋ยวควายปVาจะขวิดเอา ก็ขอตั้ง จิตอธิษฐานว7าปากของแม7พูดอย7างไร ก็ขออย7าให5เปIนอย7างนั้น แต7ถ5าใจแม7คิด อย7างไรก็ขอให5เปIนอย7างนั้น ตั้งสัจอธิษฐานทีเดียวสักพักลืมตาขึ้นมาดู ควาย ปVาตัวนั้น ก็ได5หายไปเสียแล5ว ควายปVาตัวนั้นมายืนจ5องอยู7พักเดียวเห็น เด็กชายนั้นยืนนิ่งก็จึงได5เดินเลี่ยงไปในที่อื่นเสีย เด็กชายนั้นได5ลืมตาขึ้นมาก็ พบว7าควายปVาก็ได5เดินหนีไปแล5ว นี้สัจอธิษฐานที่ตั้งใจว7าขอบารมีของแม7 จงมาคุ5มครองรักษา ปากแม7พูดอย7างไรก็ขออย7าให5เปIนอย7างนั้นคือปากแม7พูด ว7าขอให5ควายปVาขวิดให5ตาย ก็ขออย7าให5เปIนอย7างนั้นเลย ขออย7าให5ควายได5 ขวิดอย7างที่แม7ของเราได5กล7าวไว5เลย ใจของแม7คิดอย7างไร ก็ขอให5เปIนอย7างนั้น คือใจของแม7นั้นคิดแต7จะให5ลูกของตนนั้นปลอดภัยไม7ให5มีภยันตรายใด ๆ ทุก เมื่อ คือ เชื่อในน้ำจิตน้ำใจในความรักของแม7 ก็พ5นจากความตายพ5นจากควาย ปVาขวิดตายไปได5 ก็วิ่งตามหาชาวบ5านก็ได5พบเจอชาวบ5าน ชาวบ5านนั้นจึงได5พา เด็กชายนั้นกลับมาบ5าน พอกลับมาถึงบ5านก็เห็นแม7ของตัวเองนั้น

โอวาทธรรม 186 วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง ยืนคอยอยู7ที่หน5าบ5าน ก็วิ่งเข5ามาหาแม7กอดแม7คุกเข7ากราบที่เท5าของแม7แล5วก็ เล7าเรื่องราวที่ได5เกิดขึ้นในปVานั้นให5แม7ฟYงตั้งแต7นั้น ต7อมาเด็กชายนั้นก็ไม7เคย ดื้อต7อแม7ของตนนั้นอีกเลย เด็กชายคนนี้ชื่อวทัญXู เพราะฉะนั้น คำพูดของ แม7บางครั้งก็หนักไปบ5างเบาไปบ5างแต7ใจของท7านมิได5เปIนอย7างนั้นใจของท7าน นั้นมีแต7ความรักมีแต7ความห7วงใยเปIนความรักที่บริสุทธิ์และยิ่งใหญ7สุด ประเสริฐเลิศล้ำ ดังมีบทประพันธSในเรื่องของความรักความห7วงใยของบุคคลที่ ได5ชื่อว7าเปIนแม7ทั้งหลายว7า “รักอะไรก็ไม7แท5เท7าแม7รัก ผูกสมัครรักสายเลือดไม7เหือดหาย รักอื่นยังประจักษSว7ารักกลาย จืดจางง7ายไม7จีรังดังมารดา” วันนี้ ก็ได5ชี้แจงในเรื่องความรักความห7วงใยของแม7 เพื่อเปIนธรรม บรรณการให5กับลูกหลานทุกคนว7า ความรักความห7วงใยน้ำใจอันใสสะอาด บริสุทธิ์ของแม7นั้นช7างแสนประเสริฐเลิศล้ำ ไม7ว7าแม7นั้นจะดุจะว7า หรือว7าจะ กล7าวอย7างไร เราก็อย7าไปโกรธอย7าไปเคืองต7อท7านเลยให5คิดในทางกลับกันว7า แม7ด7าก็คือแม7ให5พร แม7บ7นก็คือแม7พร่ำสอน เพื่อให5เราทั้งหลายเปIนคนดี จึงขอ มอบธรรมะข5อนี้ไว5เปIนธรรมบรรณาการ แด7คณะท7านเจ5าภาพลูกหลาน ทั้งหลายให5ตั้งมั่นในความดีในบุญกุศลสืบต7อไปเทอญ ฯ

187 โอวาทธรรม วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง ยืนคอยอยู7ที่หน5าบ5าน ก็วิ่งเข5ามาหาแม7กอดแม7คุกเข7ากราบที่เท5าของแม7แล5วก็ เล7าเรื่องราวที่ได5เกิดขึ้นในปVานั้นให5แม7ฟYงตั้งแต7นั้น ต7อมาเด็กชายนั้นก็ไม7เคย ดื้อต7อแม7ของตนนั้นอีกเลย เด็กชายคนนี้ชื่อวทัญXู เพราะฉะนั้น คำพูดของ แม7บางครั้งก็หนักไปบ5างเบาไปบ5างแต7ใจของท7านมิได5เปIนอย7างนั้นใจของท7าน นั้นมีแต7ความรักมีแต7ความห7วงใยเปIนความรักที่บริสุทธิ์และยิ่งใหญ7สุด ประเสริฐเลิศล้ำ ดังมีบทประพันธSในเรื่องของความรักความห7วงใยของบุคคลที่ ได5ชื่อว7าเปIนแม7ทั้งหลายว7า “รักอะไรก็ไม7แท5เท7าแม7รัก ผูกสมัครรักสายเลือดไม7เหือดหาย รักอื่นยังประจักษSว7ารักกลาย จืดจางง7ายไม7จีรังดังมารดา” วันนี้ ก็ได5ชี้แจงในเรื่องความรักความห7วงใยของแม7 เพื่อเปIนธรรม บรรณการให5กับลูกหลานทุกคนว7า ความรักความห7วงใยน้ำใจอันใสสะอาด บริสุทธิ์ของแม7นั้นช7างแสนประเสริฐเลิศล้ำ ไม7ว7าแม7นั้นจะดุจะว7า หรือว7าจะ กล7าวอย7างไร เราก็อย7าไปโกรธอย7าไปเคืองต7อท7านเลยให5คิดในทางกลับกันว7า แม7ด7าก็คือแม7ให5พร แม7บ7นก็คือแม7พร่ำสอน เพื่อให5เราทั้งหลายเปIนคนดี จึงขอ มอบธรรมะข5อนี้ไว5เปIนธรรมบรรณาการ แด7คณะท7านเจ5าภาพลูกหลาน ทั้งหลายให5ตั้งมั่นในความดีในบุญกุศลสืบต7อไปเทอญ ฯ

โอวาทธรรม 188 วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง พระธรรมเทศนา เรื่องปูชนียปูชากถา คือ การบูชาบุคคลที่ควรบูชา พฺรหฺมาติ มาตาป+ตโร ปุพฺพาจริยาติ วุจฺจเร อาหุเนยฺยา จ ปุตฺตานํ ปชาย อนุกมฺปกาติ ณ โอกาสบัดนี้จักได0แสดงพระธรรมเทศนาปรารภการบำเพ็ญกุศล สตมวาร ๑๐๐ วัน จากการลFวงลับดับขันธHไปของคุณแมFสงวน พันธุHไม0ศรี ซึ่ง คณะทFานเจ0าภาพอันประกอบด0วยบุตรธิดาทายาทเขยสะใภ0ลูกหลานญาติ สนิท และมิตรสหายทั้งหลาย ได0พร0อมจิตพร0อมใจกันจัดให0มีการบำเพ็ญกุศล มาโดยลำดับจนกระทั่งถึงวาระสตมวาร คือ ๑๐๐ วัน ในวันนี้ ด0วยดวงจิต ดวงใจของลูกหลานทั้งหลายซึ่งประกอบไปด0วยความกตัญTูกตเวที รำลึกนึก ถึงพระคุณของคุณแมFคุณยFา คุณยาย และผู0ซึ่งเกี่ยวข0องฐานะที่เปWนญาติสนิท และมิตรสหายทั้งหลาย วFาในขณะที่ คุณแมFสงวน พันธุHไม0ศรีทFานมีชีวิตอยูF ทFานได0มีน้ำจิตน้ำใจอันกว0างขวาง โอบอ0อมอารีเอื้อเฟZ[อเผื่อแผFชFวยเหลือ เกื้อกูลบรรดาลูกหลานญาติมิตรทั้งหลายให0ประสบกับความสุขความเจริญมา โดยลำดับ เพราะฉะนั้นแม0วFาขณะนี้ทFานจะละสังขารไปแล0วเปWนเวลาถึง ๑๐๐ วัน แตFลูกหลานทั้งหลายก็ยังรำลึกนึกถึงพระคุณของทFานอยูFอยFางมิเสื่อม คลายและจะได0พร0อมเพรียงกันบำเพ็ญกองการกุศลตFางๆให0ยิ่งๆขึ้นไป ถ0าจะ กลFาวแล0ว การบำเพ็ญกุศลเพื่ออุทิศกัลปนาสุขวิบากผลสFงไปให0กับคุณแมF สงวน พันธุHไม0ศรีนั้น คณะทFานเจ0าภาพอันประกอบ ไปด0วยลูกหลานทั้งหลาย ก็ได0บำเพ็ญมาเปWนวาระๆตFอเนื่องกันโดยลำดับ คือคุณแมFสงวน พันธุHไม0ศรี ทFานได0ลFวงลับดับขันธHไป เมื่อวันที่ ๑๒ กุมภาพันธH พ.ศ.๒๕๖๕ คณะทFาน

189 โอวาทธรรม วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง พระธรรมเทศนา เรื่องปูชนียปูชากถา คือ การบูชาบุคคลที่ควรบูชา พฺรหฺมาติ มาตาป+ตโร ปุพฺพาจริยาติ วุจฺจเร อาหุเนยฺยา จ ปุตฺตานํ ปชาย อนุกมฺปกาติ ณ โอกาสบัดนี้จักได0แสดงพระธรรมเทศนาปรารภการบำเพ็ญกุศล สตมวาร ๑๐๐ วัน จากการลFวงลับดับขันธHไปของคุณแมFสงวน พันธุHไม0ศรี ซึ่ง คณะทFานเจ0าภาพอันประกอบด0วยบุตรธิดาทายาทเขยสะใภ0ลูกหลานญาติ สนิท และมิตรสหายทั้งหลาย ได0พร0อมจิตพร0อมใจกันจัดให0มีการบำเพ็ญกุศล มาโดยลำดับจนกระทั่งถึงวาระสตมวาร คือ ๑๐๐ วัน ในวันนี้ ด0วยดวงจิต ดวงใจของลูกหลานทั้งหลายซึ่งประกอบไปด0วยความกตัญTูกตเวที รำลึกนึก ถึงพระคุณของคุณแมFคุณยFา คุณยาย และผู0ซึ่งเกี่ยวข0องฐานะที่เปWนญาติสนิท และมิตรสหายทั้งหลาย วFาในขณะที่ คุณแมFสงวน พันธุHไม0ศรีทFานมีชีวิตอยูF ทFานได0มีน้ำจิตน้ำใจอันกว0างขวาง โอบอ0อมอารีเอื้อเฟZ[อเผื่อแผFชFวยเหลือ เกื้อกูลบรรดาลูกหลานญาติมิตรทั้งหลายให0ประสบกับความสุขความเจริญมา โดยลำดับ เพราะฉะนั้นแม0วFาขณะนี้ทFานจะละสังขารไปแล0วเปWนเวลาถึง ๑๐๐ วัน แตFลูกหลานทั้งหลายก็ยังรำลึกนึกถึงพระคุณของทFานอยูFอยFางมิเสื่อม คลายและจะได0พร0อมเพรียงกันบำเพ็ญกองการกุศลตFางๆให0ยิ่งๆขึ้นไป ถ0าจะ กลFาวแล0ว การบำเพ็ญกุศลเพื่ออุทิศกัลปนาสุขวิบากผลสFงไปให0กับคุณแมF สงวน พันธุHไม0ศรีนั้น คณะทFานเจ0าภาพอันประกอบ ไปด0วยลูกหลานทั้งหลาย ก็ได0บำเพ็ญมาเปWนวาระๆตFอเนื่องกันโดยลำดับ คือคุณแมFสงวน พันธุHไม0ศรี ทFานได0ลFวงลับดับขันธHไป เมื่อวันที่ ๑๒ กุมภาพันธH พ.ศ.๒๕๖๕ คณะทFาน เจ0าภาพก็ได0จัดให0มีการบำเพ็ญกองการกุศลสวดพระอภิธรรมโดยลำดับ ทุกคืนๆ จน ๙ คืนผFานพ0นไป และได0จัดให0มีการบำเพ็ญกองการกุศลครบวาระ สัตตมวาร คือ ๗ วัน เมื่อวันที่ ๑๘ กุมภาพันธHพ.ศ.๒๕๖๕ และตFอจากนั้น ก็บำเพ็ญกองการกุศลครบวาระ ๕๐ วันคือปeญญาสมวาร ในวันที่ ๒ เมษายน พ.ศ.๒๕๖๕ และสืบเนื่องมาจนมาถึงวันนี้ ครบ ๑๐๐ วัน สตมวาร ลูกหลาน ทั้งหลายก็ปรารภกองการกุศล ทำบุญ ๑๐๐ วัน เพื่ออุทิศให0แกFคุณแมF ก็แสดง วFาลูกหลานทั้งหลาย เอาใจใสFตั้งจิตตั้งใจในการจะบำเพ็ญกองการกุศลให0 ตFอเนื่องมิขาดสาย ทั้งกุศลน0อยและกุศลใหญFไมFบกพรFองบุญกุศลในสFวนน0อยๆ เชFนการถวายทานบริจาคจตุปeจจัย ในการทำบุญทำกุศลตFางๆ ก็กระทำมาโดย ลำดับ และบุญกุศลที่ยิ่งใหญFที่จะคอยอยูFในลำดับตFอไป คือวันที่ ๒๒ ตุลาคม พ.ศ.๒๕๖๕ ก็ได0ทำเรื่องขอรับพระราชทาน ผ0าพระกฐินพระราชทานโดยลูก สาวเปWนตัวแทนของคุณแมF คือคุณอรุณศรี พันธุHไม0ศรีในนามของพี่น0องทุกคน ได0ทำหนังสือสFงไปที่กรมการศาสนา เพื่อที่จะได0ทูลเกล0าขอพระราชทานผ0า พระกฐินมาตามที่กำหนดขอไว0ที่จะถวายแกFพระสงฆHผู0อยูFจำพรรษากาลถ0วน ไตรมาส ณ วัดเสมียนนารี พระอารามหลวง ในวันที่ ๒๒ ตุลาคม พ.ศ.๒๕๖๕ ดังกลFาวแล0ว เพราะฉะนั้นในการบำเพ็ญกองการกุศลตFางๆก็มีทั้งที่ได0กระทำ ไปแล0ว กำลังกระทำอยูF และจะกระทำตFอไป สืบสายบุญสายกุศลแหFงจิตใจ ของลูกหลานทั้งหลายไปสูFคุณแมFสงวน พันธุHไม0ศรีอยFางไมFขาดสาย ก็ถือวFาได0 รวบรวมซึ่งกองการกุศลมากมายและที่จะขอนำมากลFาวในที่นี้ อีกสักสองเรื่อง คือในชFวงที่ผFานมาที่เปWนบุญใหญFก็คือ ลูกหลาน โดยเจตนารมณHของคุณแมF สงวน พันธุHไม0ศรีได0ปรารภการหลFอพระ คือ หลวงพFอสมเด็จพระพุฒาจารยH (โต พฺรหฺมรํสี) และหลวงพFอทวด วัดช0างไห0 เมื่อวันที่ ๑๗ เมษายน ๒๕๖๕ ที่ผFานมา ซึ่งเปWนรูปหลFอซึ่งมีขนาดหน0าตักกว0าง ๕๙ นิ้ว นับวFาเปWนรูปหลFอที่มี ขนาดใหญFพอสมควร ทั้งนี้ก็เพื่อจะตั้งประดิษฐานไว0เปWนที่เคารพสักการะบูชา

โอวาทธรรม 190 วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง ของบรรดาพุทธศาสนิกชนตFอไป ณ วัดเสมียนนารี พระอารามหลวง เปWนอนุสรณHสำคัญที่ลูกหลานได0สร0างไว0เปWนอนุสรณHให0กับคุณแมF และเมื่อสอง วันที่ผFานมานี้ลูกหลาน ได0นำพระพุทธรูปพระบูชาเปWนจำนวนถึง ๕๙ องคH ไป ถวายแกFพระภิกษุ กากัน มาลิค ซึ่งพระกากัน มาลิค นี้ก็เปWนดาราภาพยนตรH ที่มีชื่อเสียงแสดงนำในภาพยนตรHเรื่อง สิทธัตถะหรือพระพุทธเจ0า เปWน ภาพยนตรHใหญFระดับโลกและภาพยนตรHเรื่องนี้ คุณแมFสงวน พันธุHไม0ศรีก็ชอบ ดู เพราะมีศรัทธาในองคHสมเด็จพระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ0า ชม ภาพยนตรHพุทธประวัติคือ ประวัติของพระพุทธเจ0า ซึ่งแสดงโดยพระกากัน มาลิค ก็ทำให0เกิดพุทธานุสติ คือ น0อมรำลึกนึกถึงพระพุทธเจ0าตลอดเวลา ดูไป ก็มีจิตใจเลื่อมใสเข0าถึงซึ่งพระพุทธคุณ คือ คุณของพระพุทธเจ0ายิ่งๆขึ้นไป ลูกหลานจึงได0น0อมนำพระบูชาจำนวน ๕๙ องคH ไปถวายให0กับพระ กากัน มาลิคซึ่งทFานมีเจตนาที่จะนำไปเผยแผFแจกจFายให0แกFผู0นับถือ พระพุทธศาสนา ณ ประเทศอินเดีย อันเปWนถิ่นฐานที่เกิดแหFงพระพุทธศาสนา ซึ่งก็ถือวFาเปWนการที่จะได0สืบอายุพระพุทธศาสนาสืบทอดพระพุทธศาสนาให0 ดำรงมั่นคงตFอไปนี้เปWนสFวนของบุญกุศลที่ทำมาแล0วและที่จะทำในโอกาสและ โอกาสตFอไปที่ลูกหลานตั้งใจ ที่จะทำให0กับคุณแมFเปWนอนุสรณHอันสำคัญก็คือ พระเจดียHทองบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ ซึ่งจะประดิษฐาน ณ พระบรมธาตุ เจดียHศรีธรรมรัตนH วัดเสมียนนารี พระอารามหลวง โดยมีกำหนดการในวันที่ ๒๖ พฤษภาคม พ.ศ.๒๕๖๕ จะได0อัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุที่รับมาจากสังฆ นายกประเทศศรีลังกา ซึ่งทรงประทานให0กับวัดเสมียนนารีเมื่อวันที่ ๒๐ มกราคม พ.ศ.๒๕๔๙ อัญเชิญมาถึงประเทศไทยวันที่ ๒๒ มกราคม พ.ศ. ๒๕๔๙ แตFในชFวงนั้น ทางวัดยังไมFมีความพร0อมเรื่องสถานที่ที่จะประดิษฐาน จึงได0อัญเชิญไปพร0อมกับพระบรมสารีริกธาตุที่พระเดชพระคุณเจ0าประคุณ สมเด็จพระพุทธชินวงศH เจ0าอาวาสวัดพิชยญาติการาม ซึ่งเดินทางไปรับ

191 โอวาทธรรม วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง ของบรรดาพุทธศาสนิกชนตFอไป ณ วัดเสมียนนารี พระอารามหลวง เปWนอนุสรณHสำคัญที่ลูกหลานได0สร0างไว0เปWนอนุสรณHให0กับคุณแมF และเมื่อสอง วันที่ผFานมานี้ลูกหลาน ได0นำพระพุทธรูปพระบูชาเปWนจำนวนถึง ๕๙ องคH ไป ถวายแกFพระภิกษุ กากัน มาลิค ซึ่งพระกากัน มาลิค นี้ก็เปWนดาราภาพยนตรH ที่มีชื่อเสียงแสดงนำในภาพยนตรHเรื่อง สิทธัตถะหรือพระพุทธเจ0า เปWน ภาพยนตรHใหญFระดับโลกและภาพยนตรHเรื่องนี้ คุณแมFสงวน พันธุHไม0ศรีก็ชอบ ดู เพราะมีศรัทธาในองคHสมเด็จพระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ0า ชม ภาพยนตรHพุทธประวัติคือ ประวัติของพระพุทธเจ0า ซึ่งแสดงโดยพระกากัน มาลิค ก็ทำให0เกิดพุทธานุสติ คือ น0อมรำลึกนึกถึงพระพุทธเจ0าตลอดเวลา ดูไป ก็มีจิตใจเลื่อมใสเข0าถึงซึ่งพระพุทธคุณ คือ คุณของพระพุทธเจ0ายิ่งๆขึ้นไป ลูกหลานจึงได0น0อมนำพระบูชาจำนวน ๕๙ องคH ไปถวายให0กับพระ กากัน มาลิคซึ่งทFานมีเจตนาที่จะนำไปเผยแผFแจกจFายให0แกFผู0นับถือ พระพุทธศาสนา ณ ประเทศอินเดีย อันเปWนถิ่นฐานที่เกิดแหFงพระพุทธศาสนา ซึ่งก็ถือวFาเปWนการที่จะได0สืบอายุพระพุทธศาสนาสืบทอดพระพุทธศาสนาให0 ดำรงมั่นคงตFอไปนี้เปWนสFวนของบุญกุศลที่ทำมาแล0วและที่จะทำในโอกาสและ โอกาสตFอไปที่ลูกหลานตั้งใจ ที่จะทำให0กับคุณแมFเปWนอนุสรณHอันสำคัญก็คือ พระเจดียHทองบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ ซึ่งจะประดิษฐาน ณ พระบรมธาตุ เจดียHศรีธรรมรัตนH วัดเสมียนนารี พระอารามหลวง โดยมีกำหนดการในวันที่ ๒๖ พฤษภาคม พ.ศ.๒๕๖๕ จะได0อัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุที่รับมาจากสังฆ นายกประเทศศรีลังกา ซึ่งทรงประทานให0กับวัดเสมียนนารีเมื่อวันที่ ๒๐ มกราคม พ.ศ.๒๕๔๙ อัญเชิญมาถึงประเทศไทยวันที่ ๒๒ มกราคม พ.ศ. ๒๕๔๙ แตFในชFวงนั้น ทางวัดยังไมFมีความพร0อมเรื่องสถานที่ที่จะประดิษฐาน จึงได0อัญเชิญไปพร0อมกับพระบรมสารีริกธาตุที่พระเดชพระคุณเจ0าประคุณ สมเด็จพระพุทธชินวงศH เจ0าอาวาสวัดพิชยญาติการาม ซึ่งเดินทางไปรับ ด0วยกันในครั้งนั้น อัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุทั้งสององคHคือของวัดพิชยญาติ การามด0วย และของวัดเสมียนนารีด0วย ไปตั้งสมโภชพร0อมกันที่วัดพิชยญาติ การาม โดยจัดพิธีแหFอยFางยิ่งใหญFและได0ตั้งประดิษฐานสักการะบูชาอยFาง มโหฬารที่วัดพิชยญาติการาม ตั้งวันที่ ๒๒ มกราคม พ.ศ.๒๕๔๙ มาจนกระทั่ง ถึงวันที่ ๕ พฤษภาคม พ.ศ.๒๕๔๙ เมื่อวัดเสมียนนารีได0จัดเตรียมสถานที่ เรียบร0อยแล0ว ก็จึงได0อัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุ องคHของวัดเสมียนนารี ที่ฝากไว0ที่วัดพิชยญาติการาม อัญเชิญมาประดิษฐาน ณ วัดเสมียนนารี เมื่อ วันที่ ๕ พฤษภาคม พ.ศ.๒๕๔๙ โดยในครั้งนั้นทางวัดเสมียนนารีได0จัดขบวน แหFอันยิ่งใหญF ซึ่งมีทั้งขบวนช0าง มีทั้งขบวนรถ มีทั้งขบวนคนมีทั้งกองดุริยางคH มโหรีตFางๆมากมาย จากทางเข0าด0านถนนประชาชื่นอัญเชิญมาสูFวัดเสมียนนารี ความยาวของขบวนประมาณ ๑ กิโลเมตร เปWนขบวนที่ยิ่งใหญFมโหฬาร ตระการตา นำมาประดิษฐานที่มณฑปพิธีวัดเสมียนนารีและได0มีการสมโภช อยFางยิ่งใหญF มีการแสดงในสFวนของวีดีทัศนH เรื่องราวของวัดเสมียนนารีและ การอัญเชิญ ของพระบรมสารีริกธาตุ โดยคุณศุภักษร จงศิริเปWนผู0จัดรายการ ให0ในครั้งนั้น ซึ่งเปWนความยิ่งใหญFที่ผFานมาแล0ว กวFา ๑๗ ปr ที่อัญเชิญ พระบรมสารีริกธาตุมา และก็ยังประดิษฐานอยูFที่วัดเสมียนนารี ในบุษบกที่ ตั้งอยูFในมณฑป เปWนที่บำเพ็ญกุศลตFางๆของวัดอยูFในขณะนี้ และในบัดนี้ทาง วัดเสมียนนารีก็ได0มีการปรับปรุงเจดียH ซึ่งขนานนามวFา พระบรมธาตุเจดียHศรี ธรรมรัตนH มีการตกแตFงประดับด0วยหินอFอนทั้งองคHพระเจดียHตั้งแตFเบื้องลFาง จนกระทั่งที่สุดของเจดียHอยFางสวยงาม และเบื้องลFางขององคHเจดียHนั้นก็เปWน วิหารจตุรมุขรองรับพระเจดียHอยูF ภายในวิหารจตุรมุขเบื้องลFางพระเจดียHนั้น ก็ ได0สร0างบุษบกเพื่อประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุไว0อยFางสวยงาม ซึ่งในขณะ นี้สำเร็จเรียบร0อยแล0ว รอแตFจะอัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุไปประดิษฐาน เทFานั้น ซึ่งการอัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุประดิษฐานในครั้งนี้ ก็ได0เปลี่ยน

โอวาทธรรม 192 วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง เจดียHที่บรรจุพระบรมสารีริกธาตุใหมF องคHที่บรรจุอยูFในปeจจุบันเปWนหินหยก สวยงามในระดับหนึ่ง ตFอมาเมื่อสร0างบุษบกใหมFก็อยากเปลี่ยนให0สวยงามเข0า กับบุษบก จึงได0สั่งทำองคHพระเจดียHกะไหลFทองประดับด0วยเพชรพลอยอยFาง ประณีตสวยงาม มีมูลคFาการสร0าง ๔๐,๐๐๐ บาท ซึ่งเจดียHองคHนี้ลูกหลาน ของคุณแมFสงวน พันธุHไม0ศรี ได0แสดงความประสงคHรับเปWนเจ0าภาพ คุณอรุณ ศรี พันธุHไม0ศรีพร0อมด0วยพี่น0อง ได0สร0างให0คุณแมFเพื่อประดิษฐานพระบรม สารีริกธาตุ นี่ก็เปWนบุญลาภของลูกหลานทั้งหลายที่จะได0สร0างให0กับคุณแมF ลูกๆทุกคนมีศรัทธาเข0าวัดเปWนประจำ เพราะฉะนั้น จะได0ทราบขFาวคราวที่ เกิดขึ้นทุกระยะและก็มีโอกาสที่จะสร0างบุญสร0างกุศลมาเปWนระยะๆ ญาติโยม ทั้งหลายที่ไมFได0สร0าง ก็ไมFต0องเสียใจยังมีโอกาสคนที่ฟeงเทศนHอยูFเห็นเจดียHสวย อยากจะมีสFวนรFวมชFวยกันสร0างก็บริจาคผFานคุณอรุณศรี พันธุHไม0ศรีตาม ศรัทธานี้ถึงเรียกวFาผลดีของการเข0าวัด ให0เราได0สดับรับฟeงเรื่องตFางๆ ขFาวสาร งานบุญ การกุศลอะไรที่เรารับรู0รับทราบสามารถจะสร0างได0ก็จะได0สร0างได0ทำ ที่ได0นำมาชี้แจงบรรดาลูกหลานของคุณแมFสงวน พันธุHไม0ศรีนั้น ได0บำเพ็ญมา หลายสิ่งหลายประการทั้งในวัดนอกวัด ในประเทศตFางประเทศ คิดอะไรได0ที่ เปWนบุญเปWนกุศลก็รีบกระทำให0สมกับเจตนาของคุณแมF เพราะคุณแมFเปWนคน ใจบุญ เปWนผู0มีความงดงามทั้งรFางกายและจิตใจเปWนมารดาผู0ประเสริฐ เลี้ยงดู ลูกมาด0วยความรัก เอาใจใสFถนุถนอมตั้งแตFน0อยจนเติบใหญF ลูกทุกคนได0รับ ความสุขได0รับความสบายในอ0อมอกของคุณแมF ในสายตาของคุณแมFในสายใจ ของคุณแมFที่มีให0กับลูกทุกคนอยFางไมFขาดสาย อันนี้จึงเปWนสิ่งที่ยังฝeงลึกอยูFใน จิตใจของลูกๆทุกคน และลูกทุกคนก็ประกอบไปด0วยคุณธรรม ความกตัญTู กตเวทีมีจิตใจเปWนบุญเปWนกุศลอยูFแล0วโดยพื้นฐาน เมื่อออกปากวFาจะทำอะไร จะสร0างอะไรก็พร0อมเพรียงกันพร0อมจิตพร0อมใจกัน สามัคคีกลมเกลียวกันเปWน อยFางดี การจะทำทุกสิ่งอยFางให0เปWนบุญกุศลให0มากที่สุดดีที่สุด สำหรับคุณแมF

193 โอวาทธรรม วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง เจดียHที่บรรจุพระบรมสารีริกธาตุใหมF องคHที่บรรจุอยูFในปeจจุบันเปWนหินหยก สวยงามในระดับหนึ่ง ตFอมาเมื่อสร0างบุษบกใหมFก็อยากเปลี่ยนให0สวยงามเข0า กับบุษบก จึงได0สั่งทำองคHพระเจดียHกะไหลFทองประดับด0วยเพชรพลอยอยFาง ประณีตสวยงาม มีมูลคFาการสร0าง ๔๐,๐๐๐ บาท ซึ่งเจดียHองคHนี้ลูกหลาน ของคุณแมFสงวน พันธุHไม0ศรี ได0แสดงความประสงคHรับเปWนเจ0าภาพ คุณอรุณ ศรี พันธุHไม0ศรีพร0อมด0วยพี่น0อง ได0สร0างให0คุณแมFเพื่อประดิษฐานพระบรม สารีริกธาตุ นี่ก็เปWนบุญลาภของลูกหลานทั้งหลายที่จะได0สร0างให0กับคุณแมF ลูกๆทุกคนมีศรัทธาเข0าวัดเปWนประจำ เพราะฉะนั้น จะได0ทราบขFาวคราวที่ เกิดขึ้นทุกระยะและก็มีโอกาสที่จะสร0างบุญสร0างกุศลมาเปWนระยะๆ ญาติโยม ทั้งหลายที่ไมFได0สร0าง ก็ไมFต0องเสียใจยังมีโอกาสคนที่ฟeงเทศนHอยูFเห็นเจดียHสวย อยากจะมีสFวนรFวมชFวยกันสร0างก็บริจาคผFานคุณอรุณศรี พันธุHไม0ศรีตาม ศรัทธานี้ถึงเรียกวFาผลดีของการเข0าวัด ให0เราได0สดับรับฟeงเรื่องตFางๆ ขFาวสาร งานบุญ การกุศลอะไรที่เรารับรู0รับทราบสามารถจะสร0างได0ก็จะได0สร0างได0ทำ ที่ได0นำมาชี้แจงบรรดาลูกหลานของคุณแมFสงวน พันธุHไม0ศรีนั้น ได0บำเพ็ญมา หลายสิ่งหลายประการทั้งในวัดนอกวัด ในประเทศตFางประเทศ คิดอะไรได0ที่ เปWนบุญเปWนกุศลก็รีบกระทำให0สมกับเจตนาของคุณแมF เพราะคุณแมFเปWนคน ใจบุญ เปWนผู0มีความงดงามทั้งรFางกายและจิตใจเปWนมารดาผู0ประเสริฐ เลี้ยงดู ลูกมาด0วยความรัก เอาใจใสFถนุถนอมตั้งแตFน0อยจนเติบใหญF ลูกทุกคนได0รับ ความสุขได0รับความสบายในอ0อมอกของคุณแมF ในสายตาของคุณแมFในสายใจ ของคุณแมFที่มีให0กับลูกทุกคนอยFางไมFขาดสาย อันนี้จึงเปWนสิ่งที่ยังฝeงลึกอยูFใน จิตใจของลูกๆทุกคน และลูกทุกคนก็ประกอบไปด0วยคุณธรรม ความกตัญTู กตเวทีมีจิตใจเปWนบุญเปWนกุศลอยูFแล0วโดยพื้นฐาน เมื่อออกปากวFาจะทำอะไร จะสร0างอะไรก็พร0อมเพรียงกันพร0อมจิตพร0อมใจกัน สามัคคีกลมเกลียวกันเปWน อยFางดี การจะทำทุกสิ่งอยFางให0เปWนบุญกุศลให0มากที่สุดดีที่สุด สำหรับคุณแมF ของเราที่ทFานลFวงลับดับขันธHไป เพราะทFานเปWนผู0ที่มีน้ำจิตน้ำใจ มีความรัก เมตตากรุณาตFอลูกเปWนอยFางยิ่ง ซึ่งความรักของแมFนั้น ก็เปWนที่ทราบกันดีอยูF แล0ววFา ไมFมีความรักอื่นใด ที่จะยิ่งใหญFสูงสFงเกินไป กวFาน้ำจิตน้ำใจความรัก ของคุณแมF ดังมีคำประพันธHที่วFา รักใดก็ไม<แท?เท<าแม<รัก ผูกสมัครรักสายเลือดไม<เหือดหาย รักอื่นยังประจักษJว<ารักกลาย จืดจางง<ายไม<จีรังดังมารดา ตั้งแต<น?อยอุปถัมภJค้ำชูลูก เฝQาพันธJผูกถนอมนักเลี้ยงรักษา ยามกินแม<ก็ปQอนโภชนา ยามนิทราใส<เห<กล<อมเปลไกว ยามลูกขื่นแม<ขมตรมหลายเท< ยามลูกเศร?าแม<โศกวิโยคกว<า ยามลูกหายแม<ห<วงดังดวงตา เมื่อลูกมาแม<จึงลดหมดห<วงใย โอ?ชนนีนี้มีคุณ เฝQาการุญเลี้ยงลูกมาจนเติบใหญ< อุ?มอุทรปQอนข?าวมาเท<าใด หวังจะได?พึ่งพาสุดาดวง ถ?าลูกมีจิตคิดอุปถัมภJ กุศลล้ำเลิศเท<าภูเขาหลวง จะประเสริฐเลิศยิ่งสิ่งทั้งปวง กว<าจะล<วงบรรลุถึงซึ่งนิพพาน อันเทพไททุกห?องชั้นฟQา จะพากันสรรเสริญเจริญสาร ว<าสตรีผู?นี้เป\นยอดยุพาพาล เพราะได?เลี้ยงท<านชนกและชนนี นี่คือพระคุณและน้ำใจของมารดาของลูกทุกคน ที่มีความรักอันยิ่งใหญF ให0กับลูกที่ไมFสามารถที่จะบรรยายได0วFายิ่งใหญFเพียงใด นักประพันธHบางคนได0 เอามาประพันธHวFา

โอวาทธรรม 194 วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง จะเอาโลกมาทำปากกา แล0วเอานภามาแทนกระดาษ เอาน้ำหมด มหาสมุทรแทนหมึกวาด ประกาศพระคุณไมFพอ ก็เปWนที่วFายิ่งใหญFสุดที่จะพรรณนา ยFอมขึ้นอยูFในจิตใจของลูกที่จะ รำลึกนึกถึงทFานแคFไหนเพียงใด ทำตัวของเราให0เปWนลูกที่เปWนลูกแก0วลูกขวัญ ที่สามารถจะเปWนที่พึ่งให0ความสุขแกFบิดามารดาได0ทั้งในโลกนี้และโลกหน0า ดังบรรดาลูกๆของคุณแมFสงวน พันธุHไม0ศรี เปWนลูกที่มีความกตัญTูกตเวที เมื่อ ยามอยูFก็ดูแลอยFางใกล0ชิดเอาใจใสF ปรารถนาที่จะให0คุณแมFมีความสุขมีความ สบายทุกอยFาง ให0สมกับที่แมFเหนื่อยยากมามากลำบากมามาก เมื่อถึงคราวลูกจะดูแลแมFบ0างก็อยากจะดูแลแมFให0ดีที่สุด ขณะที่คุณแมFมีชีวิต ลูกก็ขวนขวายสร0างบ0านให0คุณแมFอยูFอยFางสบาย ซื้อรถให0จะได0พาคุณแมFไป เที่ยว พาคุณแมFไปทำบุญ แมFอยากไปไหนก็พาไปอยากให0แมFมีความสุข แตFชีวิตนี้เปWนอนิจจังไมFเที่ยงแท0แนFนอนแตFประการใด ถึงลูกจะรักหFวงใยพFอ แมFแคFไหนเพียงใด แตFเมื่อถึงเวลาที่จะต0องถึงซึ่งอายุขัยไมFมีอะไรที่จะมาห0าม ปรามทัดทานได0เกิดแกFเจ็บตายเปWนเรื่องธรรมดาของชีวิตของชาวโลก ที่ต0องประสบด0วยกันทุกคนไมFวFาทFานผู0ใดใครก็ตาม เพราะฉะนั้นในปe[นปลาย สุดท0ายของชีวิต คุณแมFสงวน พันธุHไม0ศรี ก็ได0จากลูกๆไปอยFางสงบไปอยFางมี บุญ พร0อมด0วยบุญกุศลที่จะน0อมนำพาให0ทFานประสบความสุขความเจริญ ในสุคติสัมปรายภพยิ่งๆขึ้นไป ทFานทำหน0าที่ของทFานอยFางครบถ0วนบริบูรณH แล0ว ในหน0าที่ของมารดาหน0าที่ของแมF ทFานเปWนทั้งพระพรหม เปWนทั้ง บุรพาจารยH เปWนทั้งเทวดารักษาลูก เปWนทั้งพระอรหันตHของลูก เพราะฉะนั้นจึง ถือวFา เปWนเนื้อนาบุญของลูก ลูกยิ่งมีความกตัญTูกตเวทีทดแทนพระคุณทFาน มากเทFาไหรF ก็จะเปWนกุศลแกFลูกเทFานั้นจะทำให0ลูกประสบความสุขความ เจริญรุFงเรืองก0าวหน0า มีความมุFงมาดปรารถนาในสรรพสิ่งอันใด ก็จะเปWนไป

195 โอวาทธรรม วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง จะเอาโลกมาทำปากกา แล0วเอานภามาแทนกระดาษ เอาน้ำหมด มหาสมุทรแทนหมึกวาด ประกาศพระคุณไมFพอ ก็เปWนที่วFายิ่งใหญFสุดที่จะพรรณนา ยFอมขึ้นอยูFในจิตใจของลูกที่จะ รำลึกนึกถึงทFานแคFไหนเพียงใด ทำตัวของเราให0เปWนลูกที่เปWนลูกแก0วลูกขวัญ ที่สามารถจะเปWนที่พึ่งให0ความสุขแกFบิดามารดาได0ทั้งในโลกนี้และโลกหน0า ดังบรรดาลูกๆของคุณแมFสงวน พันธุHไม0ศรี เปWนลูกที่มีความกตัญTูกตเวที เมื่อ ยามอยูFก็ดูแลอยFางใกล0ชิดเอาใจใสF ปรารถนาที่จะให0คุณแมFมีความสุขมีความ สบายทุกอยFาง ให0สมกับที่แมFเหนื่อยยากมามากลำบากมามาก เมื่อถึงคราวลูกจะดูแลแมFบ0างก็อยากจะดูแลแมFให0ดีที่สุด ขณะที่คุณแมFมีชีวิต ลูกก็ขวนขวายสร0างบ0านให0คุณแมFอยูFอยFางสบาย ซื้อรถให0จะได0พาคุณแมFไป เที่ยว พาคุณแมFไปทำบุญ แมFอยากไปไหนก็พาไปอยากให0แมFมีความสุข แตFชีวิตนี้เปWนอนิจจังไมFเที่ยงแท0แนFนอนแตFประการใด ถึงลูกจะรักหFวงใยพFอ แมFแคFไหนเพียงใด แตFเมื่อถึงเวลาที่จะต0องถึงซึ่งอายุขัยไมFมีอะไรที่จะมาห0าม ปรามทัดทานได0เกิดแกFเจ็บตายเปWนเรื่องธรรมดาของชีวิตของชาวโลก ที่ต0องประสบด0วยกันทุกคนไมFวFาทFานผู0ใดใครก็ตาม เพราะฉะนั้นในปe[นปลาย สุดท0ายของชีวิต คุณแมFสงวน พันธุHไม0ศรี ก็ได0จากลูกๆไปอยFางสงบไปอยFางมี บุญ พร0อมด0วยบุญกุศลที่จะน0อมนำพาให0ทFานประสบความสุขความเจริญ ในสุคติสัมปรายภพยิ่งๆขึ้นไป ทFานทำหน0าที่ของทFานอยFางครบถ0วนบริบูรณH แล0ว ในหน0าที่ของมารดาหน0าที่ของแมF ทFานเปWนทั้งพระพรหม เปWนทั้ง บุรพาจารยH เปWนทั้งเทวดารักษาลูก เปWนทั้งพระอรหันตHของลูก เพราะฉะนั้นจึง ถือวFา เปWนเนื้อนาบุญของลูก ลูกยิ่งมีความกตัญTูกตเวทีทดแทนพระคุณทFาน มากเทFาไหรF ก็จะเปWนกุศลแกFลูกเทFานั้นจะทำให0ลูกประสบความสุขความ เจริญรุFงเรืองก0าวหน0า มีความมุFงมาดปรารถนาในสรรพสิ่งอันใด ก็จะเปWนไป ตามความปรารถนานั้น วันนี้เปWนการทำบุญสตมวาร ๑๐๐ วันดังที่กลFาวแล0ว กุศลบุญราศีในชFวงนี้ มีทั้งสองภาคสองขั้นตอนด0วยกัน ขั้นตอนที่หนึ่งการ แสดงพระธรรมเทศนา ทำให0เจ0าภาพและผู0ฟeงได0เกิดปeญญาความรู0 เปWนข0อเตือนจิตสะกิดใจ ให0กระทำซึ่งความดีอยFางน0อยคือทำความดีเพื่อคุณ แมF หากทFานยังมีชีวิตอยูFกับเรา จงพยายามทำดีกับทFานให0มากที่สุดเทFาที่จะ มากได0 ถือวFาเปWนบุญของเราแล0วที่แมFยังมีชีวิตอยูFกับเรา ถ0าวันหนึ่ง ที่แมFต0องจากเราไป เราจะไมFมีแมFอีกแล0วในโลกนี้ เราไมFสามารถจะไปแสวงหา คนอื่นมาแทนเปWนแมFเปWนพFอแทนเราได0อีกแล0ว เพราะฉะนั้นเมื่อยังมีโอกาสจง ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบทดแทนพระคุณทFานให0เต็มกำลังความสามารถของลูกดังที่ กลFาวแล0วเพื่อจะไมFต0องเสียใจในภายหลัง ในที่สุดแหFงพระธรรมเทศนานี้ ขออำนวยอวยพรให0คณะทFานเจ0าภาพ และผู0ฟeงทุกทFาน จงประสบพบแตFความสุขความเจริญด0วยอายุ วรรณะ สุขะ พละ ปฏิภาณธนสารสมบัติ ขอให0มีสุขภาพพลานามัยสมบูรณHแข็งแรงทุก ประการ และขออานุภาพแหFงกุศลบุญราศีสตมวารทักษิณานุปทานกิจในครั้ง นี้ จงสัมฤทธิ์เปWนสุขวิบากวิบูลมนูญผล สFงผลไปถึงคุณโยมสงวน พันธุHไม0ศรี ให0 ทFานได0รับรู0รับทราบแล0วขอให0ทFานได0อนุโมทนาสาธุการ ในกุศลบุญราศีตFางๆ ที่ลูกได0บำเพ็ญอุทิศให0ในครั้งนี้ เมื่อได0อนุโมทนาสาธุการแล0ว จงสำเร็จเปWน ปeตตานุโมทนามัย สFงเสริมเพิ่มพูน ให0ทFานประสบแตFความสุขในสุคติ สัมปรายภพ เสวยสุขสมบัติทิพยสมบัติยิ่งๆขึ้นไปตลอดกาลนาน ชี้แจงแสดงในพระธรรมเทศนามาก็พอสมควรแกFเวลา เอวํก็มีด0วย ประการฉะนี้

ประวัติ 196 คุณแม่สงวน พันธ์ุไม้สี

197 ประวัติ คุณแม่สงวน พันธ์ุไม้สี ประวัติ คุณแม่สงวน พันธุ์ไม้ศรี ( ๒๔๗๑-๒๕๖๕ ) คุณแม&สงวน พันธุ/ไม1ศรี เกิดเมื่อวันเสาร/ เดือน เมษายน พ.ศ. ๒๔๗๑ มีคู&สมรส นายเนื่อง พันธุ/ไม1ศรีบุตร-ธิดา ๕ คน คือ ๑.นายสานิจ พันธุ/ไม1ศรี ๒.นายสุนันท/ พันธุ/ไม1ศรี ๓.นางสาวอรุณศรี พันธุ/ไม1ศรี ๔.นางสาวเนาวรัตน/ พันธุ/ไม1ศรี ๕.นางวราภรณ/ เรืองสมบูรณ/ ตลอดชีวิตของคุณแม&ได1เลี้ยงดูลูกทุกคนด1วยความรักเปRนอย&างดี และ มีสิ่งสำคัญอย&างหนึ่งที่คุณแม&พาพวกเราทำอย&างสม่ำเสมอไม&เคยขาดเลยก็คือ “การบำเพ็ญบุญ” โดยจะขอเล&าการบำเพ็ญบุญครั้งสำคัญของคุณแม& ดังต&อไปนี้ ๑๒ พ.ย. ๒๕๕๕ -ถวายผ1าพระกฐินวัดกฤษณเวฬุพุทธาราม ๑๔ ก.พ. ๒๕๖๓ - เดินทางนมัสการสังเวชนียสถาน ประเทศอินเดีย ๙ ก.ย. ๒๕๖๔ - สร1างเมรุเตาเผาศพไร1มลภาวะ วัดเสมียนนารี ๒๔ ต.ค. ๒๕๖๔ - ประธานถวายผ1ากฐินสามัคคีวัดอยู&ดีบำรุงธรรม ๑๖ พ.ย. ๒๕๖๔ - สร1างพุ&มเปRนพุทธบูชาพระศรีศากยะพุทธวงศ/มุนี พระประธานพระอุโบสถวัดเสมียนนารี

ประวัติ 198 คุณแม่สงวน พันธ์ุไม้สี ๕ ธ.ค. ๒๕๖๔ - ประธานพิธีไถ&ชีวิตโค-กระบือ วัดเสมียนนารี มอบให1 มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม วิทยาเขตชัยนาท เพื่อการศึกษา ๔ ม.ค. ๒๕๖๕ - สร1างซุ1มประตูรอบพระอุโบสถ วัดเสมียนนารี ๗ ม.ค. ๒๕๖๕ - บูรณะปฏิสังขรณ/ กุฏิเจ1าอาวาส ๕๐ ปg วัดเสมียนนารี พระอารามหลวง ๑๗ เม.ย. ๒๕๖๕ - สร1างรูปเหมือน สมเด็จพระพุฒาจารย/ (โต พฺรหฺมรํสี) หลวงพ&อทวด วัดช1างให1 หน1าตัก ๕๙ นิ้ว วัดเสมียนนารี พระอารามหลวง ๒๖ พ.ค. ๒๕๖๕ - สร1างมณฑปประดิษฐาน พระบรมสารีริกธาตุ ณ พระบรมธาตุเจดีย/ศรีธรรมรัตน/ วัดเสมียนนารี ๗ ก.ค. ๒๕๖๕ - ได1รับการคัดเลือกผู1ทำคุณประโยชน/ต&อ พระพุทธศาสนา สาขาสงเคราะห/ประชาชน และชุมชน ประจำปg ๒๕๖๕ ๒๒ ต.ค. ๒๕๖๕ - สร1างศาลา เนื่อง-สงวน พันธ/ุไม1ศรี สามัคคีนุสรณ/ วัดเสมียนนารี พระอารามหลวง ๓๐ ต.ค. ๒๕๖๕ - ประธานถวายผ1ากฐิน ณ แสงธรรมส&องชีวิต สาขาปากช&อง จังหวัดนครราชสีมา ๓๑ ธ.ค. ๒๕๖๕ - สร1างเสาค้ำวิหารหลวงพ&อโต หลวงพ&อทวด วัดเสมียนนารี พระอารามหลวง พ.ศ.๒๔๙๒-๒๕๖๕ - ทำนุบำรุงพระอาราม สืบทอดสืบสาน พระพุทธศาสนา เข1าวัดปฏิบัติธรรม ไหว1พระทำบุญเปRนนิตย/

199 โอวาทธรรม วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง ๕ ธ.ค. ๒๕๖๔ - ประธานพิธีไถ&ชีวิตโค-กระบือ วัดเสมียนนารี มอบให1 มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม วิทยาเขตชัยนาท เพื่อการศึกษา ๔ ม.ค. ๒๕๖๕ - สร1างซุ1มประตูรอบพระอุโบสถ วัดเสมียนนารี ๗ ม.ค. ๒๕๖๕ - บูรณะปฏิสังขรณ/ กุฏิเจ1าอาวาส ๕๐ ปg วัดเสมียนนารี พระอารามหลวง ๑๗ เม.ย. ๒๕๖๕ - สร1างรูปเหมือน สมเด็จพระพุฒาจารย/ (โต พฺรหฺมรํสี) หลวงพ&อทวด วัดช1างให1 หน1าตัก ๕๙ นิ้ว วัดเสมียนนารี พระอารามหลวง ๒๖ พ.ค. ๒๕๖๕ - สร1างมณฑปประดิษฐาน พระบรมสารีริกธาตุ ณ พระบรมธาตุเจดีย/ศรีธรรมรัตน/ วัดเสมียนนารี ๗ ก.ค. ๒๕๖๕ - ได1รับการคัดเลือกผู1ทำคุณประโยชน/ต&อ พระพุทธศาสนา สาขาสงเคราะห/ประชาชน และชุมชน ประจำปg ๒๕๖๕ ๒๒ ต.ค. ๒๕๖๕ - สร1างศาลา เนื่อง-สงวน พันธ/ุไม1ศรี สามัคคีนุสรณ/ วัดเสมียนนารี พระอารามหลวง ๓๐ ต.ค. ๒๕๖๕ - ประธานถวายผ1ากฐิน ณ แสงธรรมส&องชีวิต สาขาปากช&อง จังหวัดนครราชสีมา ๓๑ ธ.ค. ๒๕๖๕ - สร1างเสาค้ำวิหารหลวงพ&อโต หลวงพ&อทวด วัดเสมียนนารี พระอารามหลวง พ.ศ.๒๔๙๒-๒๕๖๕ - ทำนุบำรุงพระอาราม สืบทอดสืบสาน พระพุทธศาสนา เข1าวัดปฏิบัติธรรม ไหว1พระทำบุญเปRนนิตย/

โอวาทธรรม 200 วัดเสมียนนารี พระอารามหลวงหลวง