Sustainnovation

“Sustainnovation” มีความหมายอย่างไร นวัตกรรมที่ยั่งยืนหมายถึง เราสามารถคิดค้น และออกแบบการให้บริการรูปแบบใหม่ที่มา ทดแทนการบริการรูปแบบเดิมๆ ที่ตอบสนอง กับความต้องการที่เปลี่ยนไปของผู้รับบริการ ได้อย่างทันท่วงที มีประสิทธิภาพและต้นทุนที่ ตํ่า นวัตกรรมที่ยั่งยืนต้องเทียบกับคู่แข่งหรือ ถ้าเป็นองค์กรที่ไม่หวังผลกําไร ก็เทียบกับการ เปลี่ยนแปลงของปัญหาและความท้าทายที่เป็น อุปสรรคให้เรา ไม่สามารถบรรลุพันธกิจและ รศ.นพ.เชิดชัย นพมณีจํารัสเลิศ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลศิริราช วิสัยทัศน์ขององค์กรได้ หากเราพัฒนาสิ่งใหม่แต่ไม่เร็วหรือดีพอ เมื่อเทียบ กับคู่แข่งหรือความท้าทาย เราอาจถูกแทนที่ได้ บางครั้งคู่แข่งของเราอาจ ไม่ใช่คนที่เราคุ้นเคยแต่อาจเป็นธุรกิจอื่นๆ ที่ใช้ Disruptive เทคโนโลยีมาทดแทน เราก็ได้ เราอาจจะไม่ได้มองว่าเป็นคู่แข่ง แต่จริงๆ เขาคือคู่แข่ง เพราะว่า ลูกค้าจะเป็นผู้เลือก ดังนั้น คําว่า “Sustainnovation” หมายความว่า ทํา อย่างไรให้เราปรับตัวและเป็นที่ต้องการเสมอ ในหลาย Segments เช่น เรา อาจจะอยู่รอดด้วย Segment A แต่ถ้าเรายังคงอยู่รอดด้วยความต้องการ ของลูกค้าหลาย Segments เราก็จะอยู่รอดและเติบโตได้ แต่ถ้าเราเหลือแต่ กลุ่มลูกค้าขนาดเล็ก เราก็จะอยู่รอดแบบไม่โตแต่ไม่ตาย เพราะว่าลูกค้ามีแค่นี้ แหละ ลูกค้าคนอื่นเขาไม่สนใจเราแล้ว เพราะฉะนั้นการสร้าง Sustainnovation เราต้องกําหนดว่าเราจะโตแบบเป็นเส้นตรง (Linear) หรือแบบก้าวกระโดด (Exponential) จึงมีคําพูดหนึ่งก็คือ “Exponential Organization” คือ การ เติบโตแบบก้าวกระโดด เพราะมีนวัตกรรมที่เป็น Disruptive Innovation ทําให้องค์กรเติบโตอย่างยั่งยืน เพราะไม่มีอะไรที่อยู่ยั่งยืน การดำรงอยู่ของ องค์กรขึ้นอยู่กับว่า ”เรายังเป็นที่ต้องการของ สังคมหรือไม่” ในโลกปกติใหม่ (New Normal) มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของเทคโนโลยี สภาพเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม ตลอดจน วิถีชีวิต และความต้องการของผู้รับบริการ สถานการณ์เหล่านี้เรียกว่า “VUCA World” องค์กรจึงต้องเรียนรู้และปรับตัวอยู่ตลอดเวลา ให้ทันต่อความต้องการและการเปลี่ยนแปลง ของโลก “การปรับตัว” หรือการเปลี่ยนแปลง “Transform” ให้เร็วและเป็นที่ต้องการ จึงเป็นตัวแปรที่สำคัญในการสร้าง ความยั่งยืนให้กับองค์กร 100 Sustainnovator Interviews SUSTAINNOVATION

ในฐานะผู้เชี่ยวชาญด้านการแพทย์ ช่วยยกตัวอย่าง “Sustainnovation” ที่น่าสนใจ ตัวอย่าง Sustainnovation ในนวัตกรรมใน วงการแพทย์ เช่น การผ่าตัดแบบ Minimal Invasive Surgery หรือการส่องกล้อง ไม่ต้อง มีแผลผ่าตัดขนาดยาว และกลับบ้านได้ใน วันรุ่งขึ้น ในอนาคตจะกลายเป็นเรื่องปกติ หรือ Precision Medicine เราสามารถรู้ข้อมูลทาง พันธุกรรมของผู้ป่วยว่าตอบสนองกับยาอย่างไร วิธีการรักษาอะไรที่มีประสิทธิภาพสําหรับเขาได้ หรือหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด (Robotic Surgery) ที่ มีความแม่นยํากว่า ระยะเวลานอนรักษาตัวที่ โรงพยาบาลน้อยกว่า ผลข้างเคียงน้อยกว่า และผลลัพธ์การรักษาที่ดีกว่า ผมว่าในอนาคต มันจะกลายเป็นเรื่องปกติ เพราะคนไม่อยาก นอนโรงพยาบาลนาน ๆ แล้ว หรืออาจจะเป็นในรูปแบบของการบริการ เช่น ในอนาคตอาจจะมี Healthcare Everywhere เป็นเรื่องปกติ เช่น การใช้เครื่องมือวัดระดับ นํ้าตาลจากที่บ้านได้ 24 ชั่วโมง มีอุปกรณ์ตรวจ คุณภาพการนอนหลับ หรือวิเคราะห์สุขภาพ จากการรับประทานอาหารประเภทต่างๆ โดย ที่ทุกคนไม่จําเป็นต้องมาโรงพยาบาล ซึ่งอาจ กลายเป็น Disruptive Innovation ในวงการ Healthcare ในอนาคตได้เช่นกัน หากมองภาพในอนาคต คาดหวังว่า “โลกที่ยั่งยืน” จะเป็นโลกแบบไหน “โลกที่ยั่งยืน” ในเชิงสังคม ตรงนี้เป็นความท้าทายมากๆ เพราะความเหลื่อมลํ้า มันจะสุดขั้ว เพราะการเข้าถึงเทคโนโลยีมันทําให้คนกลุ่มหนึ่งครองโลกได้เลย ในขณะที่คนที่เข้าถึงไม่ได้จะไม่มีที่ยืนเลย เช่น การใช้ซูเปอร์คอมพิวเตอร์ AI มีระบบ Robot ทํางานแทน ใช้ต้นทุนน้อย ทดแทนกําลังคนมหาศาล บริษัท ที่ไม่สามารถสร้างได้เพราะว่าขนาดธุรกิจไม่ใหญ่พอ ไม่คุ้มทุน จะอยู่ยาก ดังนั้นการจะสร้างโลกที่ยั่งยืนในเชิงสังคม จะต้องมีการสร้างสวัสดิการขั้น พื้นฐานให้ทุกคนในสังคม ลดความเหลื่อมลํ้า และสร้างความเท่าเทียม และ สร้างสวัสดิการที่มี Value เพิ่มเติม หรือทําให้คนอยู่ได้แบบไม่จนมุมตามบริบท ในแต่ละประเทศ ให้ทุกคนมีโอกาสเท่ากัน เช่น โอกาสรับการศึกษา เข้าถึง แหล่งทุน เข้าถึงการทํางานได้เหมือนกัน รวมถึงการคํานึงถึงสิ่งแวดล้อม และสร้างสมดุลระหว่างความต้องการของมนุษย์ และการรักษาสิ่งแวดล้อม เป็นโลกที่สิ่งแวดล้อมและมนุษย์อยู่ร่วมกันได้ ส่วน “โลกที่ยั่งยืน” ในเชิง Healthcare เริ่มต้นจากการมีข้อมูลขนาดใหญ่ของ ผู้ป่วยจาก IOT Devices และข้อมูลรหัสพันธุกรรม (Genome Sequencing) เพื่อพยากรณ์ความเสี่ยง และป้องกันการเกิดโรคต่างๆ และสามารถเลือก การรักษาที่ตรงกับผู้ป่วยแต่ละราย เช่น การให้ยาเคมีบําบัดที่ตอบสนองใน ผู้ป่วยแต่ละราย เป็นต้น นอกจากนี้การออกแบบการให้บริการโดยที่ผู้ป่วยไม่ ต้องไปโรงพยาบาล ที่เรียกว่า Healthcare Everywhere จะทําให้การเข้าถึง การบริการทางการแพทย์ในระดับตติยภูมิ มีความเท่าเทียมและครอบคลุม มากยิ่งขึ้น สุดท้ายนี้ คุณอยากฝากข้อคิดด้าน “Sustainnovation” อะไรให้ผู้อ่าน ในโลกแห่ง “VUCA World” การอยู่นิ่งก็เหมือนถอยหลังไม่ว่าเราจะชอบหรือ ไม่ชอบการเปลี่ยนแปลง แต่มันเป็นความจริงที่เราหลีกเลี่ยงไม่ได้ ถ้าเรา เรียนรู้และเปลี่ยนแปลงตัวเองจากภายในเราอาจอยู่รอดได้ แต่ถ้าเราถูก บังคับให้เปลี่ยน เราจะเป็นเพียงวัตถุดิบของคนอื่นเท่านั้น 101

“Sustainnovation” มีความหมายอย่างไร ในฐานะผู้เชี่ยวชาญด้านการพยาบาล ช่วยยกตัวอย่าง “Sustainnovation” ที่น่าสนใจ จากประสบการณ์เคยนําขยะจากสถานพยาบาลมาทําเป็นผลิตภัณฑ์ต่อยอด เชิงพาณิชย์ ยกตัวอย่างเช่น ถุงนํ้ายาล้างไตที่มีการออกแบบและทําเป็น ผลิตภัณฑ์จากการ Upcycling ที่สามารถนําไปขายต่อยอดเชิงพาณิชย์ได้ รวมถึงใช้เป็นแฟชั่นในกลุ่มคนที่ใช้ผลิตภัณฑ์ที่อนุรักษ์สิ่งแวดล้อม โดยมี ขั้นตอนการผลิตที่ไม่ทําลายสิ่งแวดล้อม จากการนําถุงนํ้ายาล้างไตมาซัก ตากแดด และนํามาออกแบบ ตัดเย็บ สามารถนํามาขายสร้างรายได้ให้กับ โรงพยาบาลได้เมื่อคนไข้มาล้างไตที่โรงพยาบาล ถ้าหากคนไข้ล้างไตที่บ้าน เราจะสอนวิธีเก็บและค้าขายเพื่อสร้างรายได้เอง ส่วน “Sustainnovation” ในระบบงานของบุคลากรทางการแพทย์ เช่น ระบบ การจัดสรรบุคลากรทางการแพทย์ในช่วงโควิด-19 แบ่งประเภทคนไข้ได้ เป็นสีเขียว สีเหลือง สีเหลืองเข้ม สีส้ม และสีแดง ไล่จากกลุ่มเสี่ยงตํ่าและ เสี่ยงสูง โดยคนไข้สีเหลืองเข้มไปจนถึงสีแดงจําเป็นต้องใช้เครื่องออกซิเจนที่ ความดันสูง หรือต้องใช้เครื่องช่วยหายใจ (Respirator) แต่เนื่องจาก ความขาดแคลนของอัตรากําลังพยาบาล เลยต้องมีระบบจัดสรรงานในกลุ่ม พยาบาลหวอดสามัญหรือพิเศษที่ไม่มีคนไข้ และแบ่งกลุ่มพยาบาลที่ดูแล ICU หรือหน่วยงานอื่น ๆ เข้ามาฝึกการพยาบาลคนไข้ในสถานการณ์ฉุกเฉิน ดร.ภัทรารัตน์ ตันนุกิจ ผู้เชี่ยวชาญด้านการป้องกันและควบคุมการติดเชื้อและสุขภาวะ ที่ปรึกษา ศูนย์วิจัยและนวัตกรรมเพื่อความยั่งยืน (RISC) “Sustainnovation” คือนวัตกรรมที่อยู่ใน รูปแบบทั้งสิ่งประดิษฐ์หรือระบบที่มีความใหม่ มีประโยชน์ใช้ได้จริง โดยขั้นตอนการพัฒนา และการใช้งานต้องคุ้มค่า ไม่ทำลายธรรมชาติ หรือสิ่งแวดล้อม ไม่สร้างความเดือดร้อนหรือ ความรำคาญให้กับคนหรือสัตว์ที่อยู่รอบข้าง สอดคล้องกับบริบท และแก้ปัญหาได้จริง ในมุมมองของดิฉัน “Sustainnovation” เป็น นวัตกรรมที่ไม่ว่าจะเป็นสิ่งประดิษฐ์หรือระบบที่มี ความใหม่ มีประโยชน์ใช้ได้จริง มีขั้นตอนการ พัฒนาและการใช้งานที่คุ้มค่า ไม่ทําลายธรรมชาติ หรือสิ่งแวดล้อม ไม่สร้างความเดือดร้อนหรือ ความรําคาญให้กับคนหรือสัตว์ที่อยู่รอบข้าง และ ต้องสอดคล้องกับบริบท สามารถแก้ปัญหาได้จริง โดยนวัตกรรมจะต้องเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ทุก อย่างทั้งธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมสรรค์สร้าง (Built Environment) ตั้งแต่กระบวนการพัฒนา มาจนถึงกระบวนการใช้งานจริง 102 Sustainnovator Interviews SUSTAINNOVATION

สุดท้ายนี้ คุณอยากฝากข้อคิดด้าน “Sustainnovation” อะไรให้ผู้อ่าน ในมุมมองของนวัตกรหรือคนที่จะซื้อนวัตกรรมมาใช้ นอกจากดูเรื่องประโยชน์จากการสร้างหรือใช้นวัตกรรม จะต้องดูด้วยว่าใน กระบวนการพัฒนา มีการทําลายสิ่งแวดล้อมหรือทําลายธรรมชาติหรือไม่ รวมถึงผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมธรรมชาติที่จะเกิดขึ้น ไม่เพียงแต่คํานึงถึงการใช้งานที่สะดวกเท่านั้น ต้องคิดให้ครอบคลุม ตั้งแต่กระบวนการผลิต หากนวัตกรรมที่ผลิตขึ้นมาแล้ว ไปทําลายธรรมชาติก็ควรเลิกซื้อ หรือเลิกใช้ อาจเริ่มจากการใช้ของมือสองจากการส่งเสริมตลาดขายของมือสองที่มีคุณภาพ เข้าถึงง่าย เพื่อส่งเสริมการใช้ซํ้า และลดการเกิดขยะให้ได้มากที่สุด “โลกที่ยั่งยืน” นั้นเกิดขึ้นได้ หากช่วยกันลดการ ทําลายสิ่งแวดล้อม นอกจากลดการทําลาย เรา ต้องช่วยกันสร้างธรรมชาติด้วย และเราต้อง กลับมาตั้งคําถามก่อนด้วยว่า เรากําลังจะทําให้ ใครเดือดร้อนหรือไม่ ลดการใช้ธรรมชาติแบบ สิ้นเปลือง ไม่ทะนุถนอม ไม่กินทิ้งกินขว้าง เป็นต้น ทําให้เกิดการแบ่งตัวไปช่วยงานได้รวดเร็วและคล่องตัว นับเป็นหนึ่งใน “Sustainnovation” ด้านวิธีการฝึกบุคลากรเพื่อให้ทํางานได้ในสถานการณ์ ฉุกเฉินภายในเวลาจํากัด (Adverse Event) โดยนําเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ มาสอนกลุ่มพยาบาลและมุ่งเน้นภาคปฏิบัติมากกว่าทฤษฎี เช่น การฝึกใช้เครื่อง ช่วยหายใจ จุดที่ต้องระวังการติดเชื้อจากการใส่และถอดชุด PPE เป็นต้น นอกจากนี้ “Sustainnovation” ในด้านการบริหารทรัพยากรมนุษย์ใน โรงพยาบาล คือ การมอบหมายหน้าที่ให้บุคลากรทางการแพทย์ 1 คน ให้ นํายา เอกสาร หรืออุปกรณ์ต่างๆ ไปส่งแต่ละหวอดเพียงคนเดียว เพื่อลด การใช้งานลิฟต์ในอาคาร ช่วยประหยัดพลังงาน และจํานวนแรงงานคน จากที่ปกติที่ทั้ง 3 หวอดจะต้องส่งคนของหวอดตัวเองไปเบิกของ เช่น การ ส่ง Tube เลือดในห้อง Lab ใบคําขอเอกซเรย์ หรือการเบิกพัสดุ ทําให้การ ส่งเลือด 1 ครั้ง ก็ต้องใช้ลิฟต์ 3 คน และเปลืองไฟ 3 ครั้ง จึงเปลี่ยนมาใช้ วิธีให้คัดคนจากแต่ละหวอดให้รับผิดชอบส่งเอกสารหรือยาชั้นใดชั้นหนึ่ง เพื่อช่วยลดทั้งการใช้ลิฟต์ ลดการใช้ไฟฟ้า ลดกําลังคน และความแออัดได้ เปรียบเสมือนการบริหารคอนโดมิเนียม แทนที่จะให้เจ้าของห้องทุกห้องลง ไปรับพัสดุด้วยตัวเอง แต่เปลี่ยนมาให้มีคนหรือนิติบุคคลเพียง 1 คนเข็นพัสดุ ขึ้นมาส่งแต่ละห้องด้วยตัวเอง โดยให้ลิฟต์ขึ้นมาทีเดียว ในอนาคตการส่งผลเอกซเรย์ระหว่างโรงพยาบาลจะเปลี่ยนเป็นการส่ง Link ผลทางออนไลน์ ลดการใช้ฟิล์มเอกซเรย์ที่ต้องใช้นํ้ายาล้างสารเคมีที่เป็น อันตราย เพื่อช่วยลดการทําลายสิ่งแวดล้อม ลดการทําลายสุขภาพของ บุคลากร นําไปสู่การพัฒนา Health Tech และ Smart Hospital ในอนาคต หากมองภาพในอนาคต คาดหวังว่า “โลกที่ยั่งยืน” จะเป็นโลกแบบไหน 103

“Sustainnovation” มีความหมายอย่างไร รศ.ดร.ชัยรัตน์ ตรีทรัพย์สุนทร อาจารย์ประจำ ภาควิชาเทคโนโลยีชีวภาพ คณะทรัพยากรชีวภาพ และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี การสร้าง “Sustainnovation” เป็นความ ร่วมมือของทุกภาคส่วน ทั้งรัฐและเอกชน ต้องคิดเสมอว่าผู้ใช้งานคือใคร และระหว่างทาง การพัฒนานวัตกรรมก่อให้เกิดขยะในวงจร มากแค่ไหน โดยต้องคำนึงถึงทั้งความยั่งยืน และการจัดการงบประมาณอย่างเหมาะสม เพื่อสร้างการจัดการและใช้ทรัพยากร อย่างคุ้มค่าและเกิดประโยชน์สูงสุด “Sustainnovation” ต้องมีองค์ประกอบ 2 เรื่อง ทั้ง “ใหม่ ดี มีคนต้องการ” และ “คิดเพื่อโลก” ซึ่งคนรุ่นใหม่ถูกบังคับให้ต้องคิดสิ่งนี้ด้วย ดังนั้น “นวัตกรรมเพื่อความยั่งยืน” นอกจากจะต้องมองหาผู้ใช้งานแล้ว ยังต้อง กลับมาคิดว่า นวัตกรรมของเราก่อให้เกิดขยะในวงจรมากน้อยขนาดไหน นวัตกรรมของเราจะเป็นขยะและมีผลกระทบหรือไม่ หรือมีผลกระทบอย่างไร ต่อสิ่งแวดล้อม เช่น โครงการสร้างเครื่องฟอกอากาศ ระหว่างทางของการ สร้างเครื่องฟอกอากาศมีการก่อให้เกิดขยะมากน้อยแค่ไหน แล้วสุดท้าย เราจะกําจัดอย่างไรหลังจากหมดอายุการใช้งาน Reuse หรือ Recycle ได้ หรือไม่ โดยที่เราควรพัฒนานวัตกรรมที่สร้างขยะให้น้อยที่สุด เพื่อสร้าง ผลกระทบต่อโลกให้น้อยที่สุด ผ่านการคิดตั้งแต่กระบวนการออกแบบ การ ผลิต จนสิ้นสุดอายุการใช้งาน ในฐานะผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีชีวภาพ ช่วยยกตัวอย่าง “Sustainnovation” ที่น่าสนใจ Sustainnovation ในมุมมองของผม ตัวอย่างแรก คือ การใช้ต้นไม้ หรือ สาหร่ายไซยาโนแบคทีเรีย เพื่อช่วยผลิตออกซิเจน โดยเราไม่จําเป็นต้อง ดัดแปลง แต่เพิ่มจํานวนของมันเพื่อทําให้มีประสิทธิภาพที่ดีขึ้น จากที่ตัวของ สาหร่ายเองไม่ก่อให้เกิดขยะเลย นอกจากนี้การ ปลูกต้นไม้อย่างมีซีรีย์หรือสร้างกรรมวิธีในการ จัดวางต้นไม้ เช่น กลุ่มต้นไม้ฟอกอากาศ มีการใช้ นํ้าหมักชีวภาพเพื่อให้ต้นไม้มีประสิทธิภาพใน การ ฟอกอากาศดีขึ้น นอกจากนี้ Smart Farming หรือการใช้เทคโนโลยี ในการปลูกต้นไม้ ช่วยตรวจวัดปริมาณปุ๋ยสําหรับ ต้นไม้แต่ละชนิดได้อย่างเหมาะสม แบบ Make to Order เช่น ปัจจุบันไร่ข้าวโพดแต่ละที่ต้องการ แร่ธาตุไม่เหมือนกัน เพราะว่าเติบโตในพื้นที่ต่าง กัน บ้างอยู่บนภูเขา บ้างอยู่ที่ราบ ดังนั้นจําเป็นต้อง ใช้ปุ๋ยที่ต่างชนิดกัน และมีการคํานวณที่ไม่สร้าง ขยะปุ๋ยเหลือทิ้ง 104 Sustainnovator Interviews SUSTAINNOVATION

นอกจากนี้ งานวิจัยการใช้ขยะปุ๋ยหรือการสร้าง ไบโอก๊าซ หรือการผลิตก๊าซชีวภาพ เช่น มีเทน ในนํ้าเสียหรือมันสําปะหลัง รวมถึงเทคโนโลยี Plant-E ที่ใช้ต้นไม้ในการสร้างพลังงานไฟฟ้า โดยการเก็บไฟฟ้าจากดินจากการใช้ Aerobic Bacteria หากในอนาคตมีนวัตกรรมที่ช่วยให้เราคุยกับ ต้นไม้ เราจะสามารถเข้าใจความต้องการของ ต้นไม้แต่ละต้นได้ เข้าใจในระดับโมเลกุลได้ และ สามารถตรวจสุขภาพต้นไม้ได้อย่างแม่นยํา อีกตัวอย่างที่น่าสนใจ เช่น การปลูกต้นไม้ใน ภาวะแรงโน้มถ่วงตํ่าหรือบนอวกาศ จะช่วยให้ ต้นไม้โตเร็วกว่าปลูกบนโลก โดยมีการผลิตสาร สําคัญหลายตัว เช่น ฟ้าทะลายโจร ซึ่งผมกําลัง ทํางานวิจัยเพื่อศึกษาว่าภาวะแรงโน้มถ่วงตํ่าจะ สามารถผลิตยามากขึ้นได้หรือไม่ การพัฒนา “Sustainnovation” ที่ดีนั้น จะต้อง มีการคํานึงถึงวิธีการทําให้การพัฒนานวัตกรรม สามารถส่งเสริมด้านเศรษฐกิจหรือการเงินได้ เพื่อให้เกิดโอกาสการนําไปใช้จริงได้มากขึ้น และ ส่งเสริมความยั่งยืนได้มากขึ้นต่อโลก หากมองภาพในอนาคต คาดหวังว่า “โลกที่ยั่งยืน” จะเป็นโลกแบบไหน ตอนนี้มนุษย์เรามี 2 ทางเลือก คือ ทําให้โลกดีขึ้น หรือไปอวกาศเลย ซึ่งต้องมี องค์ความรู้ที่ส่งเสริมทั้ง 2 ทาง ในเรื่องการไปอวกาศ ทาง NASA มีโครงการ Lunar Outpost ระบุว่าภายในปี ค.ศ. 2028 ต้องมีคนขึ้นไปอยู่บนดวงจันทร์ ได้นาน 6 เดือน จากที่ผ่านมามีคนขึ้นไปอยู่นานที่สุดประมาณ 3 วัน ถ้าประเทศไทย บอกเป็นครัวโลก เราก็เป็นครัวจักรวาล เอาองค์ความรู้ของเราไปช่วย แต่หากไม่พูดถึงอวกาศ เราสามารถทําได้ง่ายกว่านั้น คือ เราต้องทําให้โลก ปัจจุบันดีขึ้นและยั่งยืน ซึ่งผมมองโลกที่แนวคิดด้าน Financial จะไม่ชนะ Sustainability โดยทั่วโลกจําเป็นจะต้องมีนักธุรกิจรายใหญ่ ๆ มานั่งคุยกัน จริงจังว่า ถ้าทุกคนทุกภาคธุรกิจปรับตัวไปในทางเดียวกัน คือ ให้ความสําคัญ ด้านการสร้างความยั่งยืนมากกว่าด้านการเงิน จากการสนับสนุนเทคโนโลยี ที่ส่งเสริมด้านความยั่งยืนต่อสิ่งแวดล้อม เช่น เราสามารถทํางานแบบที่ไม่ ต้องเดินทางหรือใช้นํ้ามันรถ หรือมีการระบุผู้ใช้งานนวัตกรรม (Customer Insight) ก่อนทําโครงการ เพื่อให้เกิดการใช้งานทรัพยากรและพัฒนานวัตกรรม อย่างคุ้มค่า ในส่วนของภาครัฐควรมีการจัดการเงินภาษีให้มีประสิทธิภาพ ทั้งการบริหารทรัพยากรตั้งแต่เริ่มต้น ไปจนถึงการวางแผนโครงการทุกอย่าง ในแต่ละท้องที่ โดยมีช่วงเวลาพัฒนาโครงการทั้งในระยะสั้นและระยะยาว นอกจากนี้เราจะต้องคิดถึงเรื่องการหมุนเวียนทรัพยากรให้กลับมาใช้งานได้ แทนที่เราจะใช้ทรัพยากรเหมือนเดิม ที่เราต้องการโลกอีก 1.6 เท่า เราควร จะต้องใช้ให้น้อยลงหรือว่าทําให้มันพอดีกับความต้องการจริง ๆ ที่โลกเรา รับไหว นอกจากนี้ทุกองค์กรจะต้องมีการผลักดันให้เกิดการเปลี่ยนแปลง แบบจริงจังแบบ Major Change ด้วยเช่นกัน สุดท้ายนี้ คุณอยากฝากข้อคิดด้าน “Sustainnovation” อะไรให้ผู้อ่าน ผมว่าการสร้าง “Sustainnovation” เป็นความร่วมมือของทุกภาคส่วนทั้งรัฐ และเอกชน ต้องคิดถึง Customer Insight ว่าผู้ใช้งานคือใคร และระหว่าง ทางการพัฒนานวัตกรรมก่อให้เกิดขยะในวงจรมากขนาดไหน โดยที่เราต้อง คํานึงถึงทั้งความยั่งยืนและความคุ้มทุนด้วยเช่นกัน มีการจัดการงบประมาณ อย่างเหมาะสม เพื่อสร้างการจัดการและใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า โดยเราควร เริ่มจากการเปลี่ยนวิถีชีวิตที่ส่งเสริมความยั่งยืนมากขึ้น ตั้งแต่การรับประทาน อาหาร การอุปโภคบริโภคนํ้าและไฟฟ้า รวมถึงการเดินทาง และการดําเนิน ธุรกิจที่ไม่ส่งผลกระทบต่อโลกและสิ่งแวดล้อม 105

“Sustainnovation” มีความหมายอย่างไร “Sustainnovation” ในมุมมองของผม คือ Innovation ที่สามารถช่วยเหลือคนที่อยู่รอบข้าง หรือสิ่งแวดล้อม โดยสามารถเป็นกลไกที่จะ ทําให้นวัตกรรมนั้น ๆ ไปได้ดี และสามารถ พัฒนาต่อยอดไปได้ มีการใช้ในกลุ่มคนใหญ่ ๆ ได้ วัดอายุการใช้งาน (Lifespan) ได้ ซึ่ง นวัตกรรมนั้นจะต้องสร้างความยั่งยืนในตัว มันเอง หรือเป็นฟันเฟืองให้กับนวัตกรรม อื่น ๆ ให้เกิดความยั่งยืนได้ “Sustainnovation” หรือ “นวัตกรรมเพื่อความยั่งยืน” ไม่ควรถูกจำกัด ให้เข้าถึงได้เฉพาะกลุ่มผู้มีรายได้สูงเท่านั้น แต่ ทุกคนจะต้องสามารถเข้าถึงได้ เป็นสิทธิขั้นพื้นฐาน ของทุกคน และจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อเราต้องสร้าง องค์ความรู้ใหม่ ๆ ตลอดเวลาและสามารถถ่ายทอด องค์ความรู้นั้น ๆ ให้กับคนที่มีศักยภาพได้อย่าง ทั่วถึง ให้ชุมชนสามารถสร้างนวัตกรรมได้ ด้วยตัวเองรวมถึงการสอนให้คน Unlearn ในสิ่งเก่าๆ และเพิ่มจะเริ่มเรียนรู้ใน สิ่งใหม่ ๆ ได้ตลอดเวลา รศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ ผู้อำนวยการสถาบันบริหารจัดการเทคโนโลยีและนวัตกรรม (iNT) หัวหน้าศูนย์ปฏิบัติการเชื่อมต่อสมองกับคอมพิวเตอร์ (BCI) ภาควิชาวิศวกรรมชีวการแพทย์ คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล 106 Sustainnovator Interviews SUSTAINNOVATION

ในฐานะผู้เชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมชีวการแพทย์ ช่วยยกตัวอย่าง “Sustainnovation” ที่น่าสนใจ ตัวอย่าง Sustainnovation ในมุมมองของผม เช่น Brain Computer Interface ที่พัฒนาเพื่อทําให้คนเราสามารถใช้ชีวิตอย่างเท่าเทียม จากการทําอวัยวะ บางอย่างมาแทนกลไกในร่างกาย เช่น หากเคยทํางานได้ แม้สูญเสียอวัยวะ บางอย่างไปก็จะต้องทํางานได้ปกติ เพื่อไม่ให้ชีวิตเกิดการสูญเสียอะไรบาง อย่าง เช่น Assistive Technology หรือการทําให้คนพิการระดับ Severe ดูทีวี ได้ เปลี่ยนช่องทีวีได้ สะกดคําได้ เพื่อทําให้ชีวิตเขากลับมาเป็น Independent Living ได้ เพื่อสร้างความยั่งยืนเพื่อสุขภาพของเรา และทําประโยชน์ได้ สําหรับนวัตกรรมที่ส่งเสริมด้านสุขภาพจิต เช่น กลุ่มผู้มีภาวะออทิสซึม (Autism) โดยทําให้ผู้ป่วยสามารถฝึกการใช้สมองให้ถูกจุด เพื่อให้สามารถ เรียนรู้บางอย่างได้ง่ายขึ้น หรือการใช้เทคโนโลยีทางสมอง เพื่อให้ผู้พิการ อัมพาตสามารถกลับมาใช้ชีวิตได้เหมือนเดิม เช่น การพยายามพัฒนาสมอง เทียม ด้วยการรวมเทคโนโลยี Biotechnology, Cell, Electronics หรืออาจ เรียกได้ว่า “ไซบอร์ก” ที่ส่งเสริมสุขภาพของคน ต่อยอดการทํางานของ บุคลากรทางการแพทย์ นอกจากนี้ การพัฒนานวัตกรรมเพื่อสร้างสุขภาวะในโลก Metaverse อาจ ช่วยให้คุณค่าชีวิตของผู้พิการได้ เป็นสิ่งเติมเต็มมนุษย์จากการกลับมาใช้ชีวิต ได้เหมือนปกติ รวมถึงการบูรณาการศาสตร์ต่างๆ ผ่านการทําไซบาธอน (Cybathlon) ในการพัฒนานวัตกรรม เพื่อช่วยให้ผู้พิการสามารถปั่นจักรยาน ได้ จากการรวมศาสตร์ของคนที่ทํางานด้านวิศวกรรมเครื่องกล วิศวกรรม ไฟฟ้า กายภาพบําบัด แพทย์ โปรแกรมเมอร์ จิตวิทยา พยาบาล และการใช้ ไฟฟ้าอ่อน ๆ กระตุ้นกล้ามเนื้อ (กรณีที่มี Muscle Fiber) ตามฟังก์ชัน ทําให้ ผู้ป่วยอัมพาตครึ่งซีกสามารถงอขาได้ จนทําให้สามารถเริ่มปั่นจักรยานได้ โดยการเลือกคนมาร่วมทีมจะต้องมีการคํานึงถึง Soft Skill เพื่อสร้างนวัตกรรม ให้เป็นไปได้ 107

หากมองภาพในอนาคต คาดหวังว่า “โลกที่ยั่งยืน” จะเป็นโลกแบบไหน “โลกที่ยั่งยืน” ในอนาคต ผมมองว่า สิ่งที่ต้องมา คือ อวัยวะเทียม (Artificial Organ) เช่น สมอง แขน ขา ดวงตา หัวใจ ปอด ไต ซึ่งหลายคนอาจ ประสบอุบัติเหตุ หรือรับประทานอาหารที่ไม่มี ประโยชน์ จนทําให้ร่างกายไม่สามารถทํางาน ได้ปกติ ดังนั้นการบูรณาการข้ามศาสตร์เพื่อ สร้าง Innovation ใหม่ ๆ จากการผสมผสาน องค์ความรู้เพื่อให้เกิดศาสตร์ใหม่ เป็นปัจจัย สําคัญที่สามารถสร้างสิ่งที่เกินความคาดหมาย (Beyond Expectation) ได้ เช่น การสร้างรถ 1 คันในเวลา 1 เดือน จากการเลือกกลุ่มคนที่มี องค์ความรู้หลากหลายที่จะมาช่วยพัฒนา และ นําไปสู่การสร้างนวัตกรรมให้สมบูรณ์ได้ แต่ ทั้งนี้ องค์ความรู้จะหมดไปใน 1-2 ปี จากการ Disruption ดังนั้นเราจะต้องละทิ้งสิ่งที่เคยรู้มา (Unlearn) สิ่งที่เรารู้ และแสวงหาความรู้ใหม่ๆ นอกจากนี้การมองนวัตกรรมจากศาสตร์ใหม่ และสร้าง Integration Skill จะเป็นสิ่งที่จะมาใน โลกอนาคตของเรา สุดท้ายนี้ คุณอยากฝากข้อคิดด้าน “Sustainnovation” อะไรให้ผู้อ่าน จากประสบการณ์การพัฒนานวัตกรรมเพื่อสุขภาวะของผม นวัตกรรมเพื่อ ความยั่งยืนไม่ควรถูกจํากัดให้เข้าถึงได้เฉพาะกับกลุ่มผู้มีรายได้สูงเท่านั้น แต่ทุกคนจะต้องสามารถเข้าถึงได้เป็นสิทธิขั้นพื้นฐานของทุกคน เช่น ขาหรือ แขนเทียม หรือมือเทียมต้องเป็นมือที่เหมือนกับคนอื่น ไม่ใช่แค่มือที่เป็นตะขอ ซึ่งนวัตกรรมที่มีคุณภาพดีและสร้างความรู้สึกเท่าเทียมนี้ ควรจะเป็นสิ่งที่คน ในทุกระดับรายได้เข้าถึงได้ จากการกระจาย (Decentralize) องค์ความรู้ ให้กับทุกคน ให้สามารถสร้างนวัตกรรม และการสอนให้คนละทิ้งสิ่งที่เคยรู้มา (Unlearn) ในสิ่งเก่าๆ และเรียนรู้ในสิ่งใหม่ ๆ ได้ โดยไม่กระจุกไว้แค่เฉพาะ กลุ่มคนใดกลุ่มคนหนึ่งเท่านั้น รวมถึงการบูรณาการ Hard และ Soft Skills จากศาสตร์ที่แตกต่างกันมาพัฒนานวัตกรรมร่วมกัน ดังนั้น “นวัตกรรมเพื่อ ความยั่งยืน” จึงไม่ควรเป็นของเฉพาะกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง แต่จะต้องเป็นสิทธิ ขั้นพื้นฐานของมนุษย์ทุกคน 108 Sustainnovator Interviews SUSTAINNOVATION

ดร.ศิรวัจน์ อิทธิภูริพัฒน์ หัวหน้าศูนย์วิจัยและนวัตกรรมประสาทวิทยาศาสตร์ สถาบันการเรียนรู้ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี “Sustainnovation” มีความหมายอย่างไร “Sustainnovation” คือ “Innovation” ที่ส่งเสริมการบูรณาการ (Integration) และการประยุกต์ใช้จริง (Implementation) ให้เกิดขึ้นจริง และส่งผลให้ เกิด “Well-Being” ได้ในระยะยาว ซึ่งนวัตกรรมนั้นๆ ต้องเป็นอะไรที่สร้าง ความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ (Major Changes) ได้ และหากเกิดความ เปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ที่ดีและคนเริ่มตระหนักรู้ และเริ่มปฏิบัติ ก็จะสร้าง ให้เกิดความยั่งยืนได้ ในฐานะผู้เชี่ยวชาญด้านนวัตกรรมประสาทวิทยาศาสตร์ ช่วยยกตัวอย่าง “Sustainnovation” ที่น่าสนใจ ที่จริงแล้วงานวิจัยทางด้านสมองของทีมผมหลายงาน ถือได้ว่าเป็น Sustainnovation เราเน้นพัฒนานวัตกรรมที่ผสมผสานเทคโนโลยีทาง ประสาทวิทยาศาสตร์ เช่น การใช้เครื่องวัดคลื่นไฟฟ้าสมอง (EEG) เครื่อง วัดสัญญาณสมองด้วยเรโซแนนซ์แม่เหล็ก (fMRI) และปัญญาประดิษฐ์ (AI) เข้าด้วยกัน เพื่อช่วยประเมินระดับประสิทธิภาพการทํางานสมองของ คนไทยตลอดช่วงอายุวัย ในวัยเด็กและวัยรุ่น เราศึกษาว่าสมองมีพัฒนาการ อย่างไรในการควบคุมความสนใจและการประมวลผลรางวัลระหว่างการ เรียนรู้ เพื่อที่จะคิดค้นแนวทางในการสร้างแรงจูงใจภายในที่ทําให้เกิด กระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพและยั่งยืน และช่วยในการศึกษาวิจัย ต่อยอดเพื่อหาวิธีใหม่ ๆ ที่ช่วยวินิจฉัยและรักษาโรคสมาธิสั้น ในส่วนของ ผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ เรามีงานวิจัยที่พัฒนาเครื่องมือที่ช่วยวินิจฉัยและบ่งชี้ ระดับความผิดปกติของกลไกสมาธิและความจําที่เสื่อมไปตามอายุไข เพื่อ ที่จะช่วยทํานายความเสี่ยงและติดตามอาการของโรคสมองเสื่อม และหา วิธีรักษาและป้องกันโดยไม่ใช้ยา เช่น การกระตุ้นสมองด้วยกระแสไฟฟ้า อย่างอ่อนผ่านกะโหลกที่ไม่เป็นอันตราย วิธีการฝึกสมองด้วยเกมฝึกทักษะ สมาธิและความจําแบบดิจิตอลที่ทําได้ที่บ้าน ผสมผสานกับกิจกรรม การออกกําลังกาย จะเห็นว่าสุดท้ายแล้ว End Goals ของงานวิจัยและ นวัตกรรมที่เกิดขึ้นจะตอบโจทย์ด้านความยั่งยืน หรือ Sustainability ใน สุขภาวะทางสมอง หรือ Cognitive Well-Being ของสังคมผู้สูงอายุไทย การสร้าง “Sustainnovation” เราต้องเริ่มจาก ที่ตัวเราเอง อาจจะเริ่มจากการแสวงหาความรู้ เกี่ยวกับการค้นพบทางวิทยาศาสตร์และการ พัฒนาเทคโนโลยีใหม่ๆ ที่เป็นมิตรกับธรรมชาติ นอกจากนี้เราจะต้องไม่คิดว่าเราเป็นศูนย์กลาง ของจักรวาล เราต้องใช้ทรัพยากรอย่าง ระมัดระวัง ลดการสร้างขยะและมลภาวะ หันมาดูแลรักษาสุขภาพกายและใจของตนเอง และคนรอบตัว คิดถึงเพื่อนมนุษย์และ ธรรมชาติให้มากขึ้น เพื่อสร้างความเป็นอยู่ ที่ดีอย่างยั่งยืนในโลกของเรา 109

นอกจากพัฒนาการของสมอง เรายังศึกษา เรื่องความเสื่อมของสมองใน ผู้สูงอายุที่มีปัญหา เรื่องความเสื่อมของสมองในระยะต้น (Mild Cognitive Impairment) โดยดูจากสมาธิและ ความคิดเชิงบริหาร เนื่องจากปัจจุบันยังไม่มียา ที่ช่วยรักษาโรคอัลไซเมอร์ การศึกษานี้มุ่งเน้น เพื่อการหาแนวทางใหม่ ๆ ในการช่วยเหลือคน กลุ่มดังกล่าวผ่าน Digital Platform และใช้ AI มาวินิจฉัยว่าแต่ละคนมีปัญหาด้าน Cognitive Function อย่างไร Temporal Dynamics เป็น อย่างไร หรือหากเสียสมาธิ เราต้องไปกระตุ้นที่ สมองส่วนไหน เป็นต้น เพื่อให้เกิดการพัฒนา แนวทางการรักษาที่เฉพาะบุคคลมากขึ้น โดยผมจะวางเป้าหมายของโครงการวิจัยออกเป็น 4 ระดับ ดังต่อไปนี้ 1. Predict: เริ่มจากการคาดคะเนว่าเด็กคนนึงจะเติบโตมีพัฒนาการ อย่างไร แก่ตัวไปจะเป็นอย่างไร จะมีปัญหาด้านสมาธิและความจํา หรือไม่ จะเป็นโรคสมาธิสั้นหรือโรคอัลไซเมอร์หรือไม่ โดยเน้นงานวิจัย ศึกษาการพัฒนาการและการเสื่อมไปของกลไกสมาธิและความจํา 2. Prevent: เมื่อเรารู้ว่าสมองของคนเราจะมีพัฒนาการหรือมีความเสี่ยง ด้านใดบ้าง เราสามารถกําหนดแนวทางการป้องกันไม่ให้เกิดสภาวะ หรือโรคทางสมองได้ รวมถึงการศึกษาสาเหตุ ปัจจัย และวิธีการลด ความเครียด ด้วยการออกกําลังกาย และเจริญสติ เป็นต้น 3. Provide: จัดหาแนวทางการรักษาเพื่อพัฒนาประสิทธิภาพการทํางาน ของสมองโดยใช้วิธีต่าง ๆ ทั้ง Non-invasive Brain Stimulation เพื่อ เพิ่มสมาธิและความสามารถในความจํา และ Cognitive Training หรือ การฝึกสมาธิที่ช่วยเพิ่มความสามารถในการทํางานของสมอง และการ ใช้การบูรณาการของกลศาสตร์เกมเข้าไปในการเรียนรู้ของผู้เรียน (Gamification) เพื่อช่วยส่งเสริมการเรียนรู้ 4. Promote: การศึกษาปัจจัยทางสังคมที่มีผลต่อพัฒนาการและการเรียนรู้ เช่น สภาพสังคมของคนในพื้นที่ต่าง ๆ ที่มีความเหลื่อมลํ้าสูง ทั้งด้านฐานะ การเงิน สิ่งแวดล้อมรอบข้าง การใช้ชีวิต การศึกษา เพื่อดูว่ากลไกการ ควบคุมสมาธิและการประมวลผลทางสมองเป็นอย่างไร เพื่อที่จะหาแนว ทางการพัฒนาสมองและนโยบายทางการศึกษาที่เหมาะสมกับสังคมนั้นๆ นอกจากนี้การศึกษาว่าความเครียดส่งผลอย่างไรต่อการตัดสินใจ เช่น การ ออกแบบพื้นที่สีเขียว แสง และการวัดคลื่นสมองเพื่อศึกษาระดับความเครียด ให้ข้อมูลจากสมอง ปรับปรุงการออกแบบที่อยู่อาศัยและสภาพแวดล้อม รวมถึงการศึกษาเทคโนโลยี Machine Learning ใหม่ ๆ เพื่อถอดรหัสของ สมอง ให้ดูว่าคนกําลังมองอะไร เพ่งสมาธิไปที่ไหน นอกจากนี้ยังมี Brain Computer Interface ที่ส่งเสริมการทํางานของแพทย์ โดยใช้องค์ความรู้ ด้าน Neuroscience และข้อมูลจากสัญญาณดัชนีประสาทที่เก็บได้ เพื่อที่ จะสามารถพัฒนา Machine Learning ที่อ่านความสนใจของคนได้มากขึ้น 110 Sustainnovator Interviews SUSTAINNOVATION

สุดท้ายนี้ คุณอยากฝากข้อคิดด้าน “Sustainnovation” อะไรให้ผู้อ่าน เราต้องเริ่มจากตัวเราเอง จากการแสวงหาความรู้ใหม่ๆ เทคโนโลยีใหม่ และ ศึกษาว่าองค์ความรู้ต่างๆ มีประโยชน์และโทษอย่างไรในด้านของ Cognitive Health และ Mental Health ผมคิดว่ามี 2 ประเด็น คือ การเรียนรู้ข้อมูลใหม่ จากงานวิจัย และการประยุกต์ใช้ความรู้นั้นเพื่อสร้างนวัตกรรมที่ส่งเสริม Well-Being โดยเน้นที่คําถามว่าเราจะสามารถใช้งานวิจัย นวัตกรรม และ เทคโนโลยีต่างๆ เพื่อที่จะช่วยส่งเสริมคุณภาพชีวิตของเราได้อย่างไร เรา ต้องมีองค์ความรู้ และมีความสามารถที่จะเลือกองค์ความรู้นั้นๆ มาใช้เพื่อ ตอบโจทย์ Well-Being ได้ นอกจากนี้เราต้องไม่คิดว่าเราเป็นศูนย์กลาง ของจักรกาล เพื่อที่เราจะคิดและใช้ทรัพยากรโลกได้อย่างคุ้มค่า ด้วยการ คิดถึงเพื่อนมนุษย์และธรรมชาติมากขึ้น ลดการใช้ขยะและมลภาวะ หันมา ดูแลรักษาสุขภาพกายและใจของตนเองและคนรอบตัว ก็จะช่วยสร้าง ความเป็นอยู่ที่ดีอย่างยั่งยืนในโลกของเราได้ดีขึ้น สําหรับผมมองว่า ก่อนที่จะไปมองว่า “โลกที่ ยั่งยืน” จะเป็นอย่างไร จะต้องดูว่าปัจจุบัน โลก ของเราเป็นอย่างไร และเราจะป้องกันอย่างไร ให้มันไม่เสียไป ฟื้นฟูมันได้อย่างไร โดยช่วง ระหว่างการฟื้นฟู เราอยากจะบังคับทิศทางให้โลก เป็นแบบไหน แน่นอนว่าหลายคนอาจจะต้องการ ให้โลกเป็น “ยูโทเปีย” ที่ทุกคนมีความสุข อยู่ อย่างสุขสบาย แต่จริงๆ แล้ว “ยูโทเปีย” ในความ คิดของเรามันจะสร้างให้เกิด “ความยั่งยืน” ได้ จริงหรือไม่ โดยที่เราต้องมองปัจจุบันว่าเรา สามารถทําอย่างไรให้เกิดความยั่งยืนได้บ้าง เรา สามารถนําองค์ความรู้และแนวทางการแก้ปัญหา มาประยุกต์ใช้จริงในชีวิตของเรา รวมถึงการ สร้างนวัตกรรมที่ส่งเสริมความเป็นอยู่ที่ดี จะช่วย ให้โลกเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีมากขึ้นได้ ดังนั้น ความยั่งยืนในปัจจุบันจะเป็นตัวกําหนดความยั่งยืน ในอนาคต โดยเริ่มจากการลงมือทําอย่างจริงจัง หากมองภาพในอนาคต คาดหวังว่า “โลกที่ยั่งยืน” จะเป็นโลกแบบไหน 111

“Sustainnovation” มีความหมายอย่างไร คําว่า “Sustainnovation” เป็นนวัตกรรมที่มี องค์ประกอบของคําว่า Invincible ที่มีความ หมายว่า Fit, Healthy, and Strong โดย 3 คํามี ความหมายที่สอดคล้องกับคําว่า Sustainability และ Resilience ด้วย สรุปคือ “นวัตกรรมเพื่อ ความยั่งยืน” ในฐานะผู้เชี่ยวชาญด้านนวัตกรรม อาคาร ช่วยยกตัวอย่าง “Sustainnovation” ที่น่าสนใจ ผมขอตัวอย่าง “Sustainnovation” ในด้าน Engineering solution ที่ผมเคยคิด เช่น • Earth/Pond Cooling System คือ การใช้ ประโยชน์จากสิ่งรอบตัวตามธรรมชาติ เช่น การใช้ประโยชน์จากมวลดินในการออกแบบ วนอุทยานแบบโดมปรับอากาศ และส่งเสริมการ เจริญเติบโตของพืชพรรณในภูมิอากาศต่างๆ เกชา ธีระโกเมน ประธานกรรมการ กลุ่มบริษัท อีอีซี เอ็นจิเนียริ่ง เน็ทเวิร์ค จำกัด (EEC) หากเราจะสร้าง “โลกที่ยั่งยืน” เราจะต้อง ปรับตัวในการพัฒนาองค์ความรู้ของเรา อยู่เสมอ เพื่อที่จะก้าวไปให้ทันโลกที่ เปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ไม่อยู่เพียงแต่ ใน “safe zone” ของตัวเองเท่านั้น ไม่เช่นนั้นอาจทำให้เราถูกทิ้งไว้ข้างหลัง • หรือการออกแบบอาคารจมไปในดิน (Sunken Stadium) ที่เป็นสนามกีฬา ที่ใช้แนวคิดการสร้างให้สนามจมลงไปในพื้นดิน รวมถึงการส่งเสริมแนวคิด COVID Ready ด้วยการจ่ายอากาศจากพื้น เพื่อลดการสะสมเชื้อโรค รวม ถึงการออกแบบให้สนามกีฬาสามารถใช้แบบ Mixed-use ได้ ไม่เพียง แต่ใช้ประโยชน์สําหรับการแข่งกีฬาเท่านั้น เพื่อให้สามารถใช้พื้นที่ได้ อย่างคุ้มค่า หรือการระบายความร้อนจากการใช้บ่อนํ้า หรือการลดพื้นที่ ดาดแข็ง (Hardscape) เพื่อลดอุณหภูมิในพื้นที่นั้นๆ • Minus Albedo + Radiant Cooling การควบคุมอุณหภูมิผิวถนน หรือ ผิวตึก การแบ่งโซนพื้นที่ เช่น พื้นที่จอดรถ พื้นที่ปลอดรถยนต์ (Car-free Zone) พื้นที่สีเขียว พื้นที่พักผ่อน พื้นที่ใช้งาน ประกอบกับการใส่ระบบ วิศวกรรม Radiant Cooling บางบริเวณเพื่อลดความร้อน • District Cooling Solution ระบบป้อนความเย็นในพื้นที่ และกําจัด แหล่งสร้างความร้อน (Heat Sources) เพื่อปรับภูมิอากาศภายในบริเวณ โครงการ • Solar Cooling Solution ระบบทําความเย็นด้วยพลังงานจากเซลล์ แสงอาทิตย์ และเก็บสะสมในรูปของนํ้าเย็นในระบบถังเก็บนํ้าเย็น เพื่อให้ ทําความเย็นตลอด 24 ชั่วโมงภายในอาคาร และลดการใช้เครื่องปรับ อากาศแบบทั่วไป ประกอบกับการติดตั้งระบบ DOAS เพื่อสร้างคุณภาพ อากาศที่ดีภายในอาคาร 112 Sustainnovator Interviews SUSTAINNOVATION

การสร้าง “โลกที่ยั่งยืน” เราต้องเข้าใจจุดมุ่งหมาย ร่วมกันกับผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่าย เพื่อเราจะสามารถ ก้าวไปข้างหน้าและบรรลุการสร้างนวัตกรรมเพื่อ ตอบโจทย์ความเป็นอยู่ที่ดีของเราและสิ่งแวดล้อม ได้ จากที่เราจะต้องเป็นคนจุดประกาย และเป็นผู้ ชี้นําในการเปลี่ยนความคิดในการพัฒนานวัตกรรม ให้สามารถทําสิ่งที่เป็นไปไม่ได้ โดยเกิดจากความ ช่วยเหลือของคนในทุกภาคส่วน ซึ่งเริ่มจากการ ช่วยกันคิดและทุ่มเทเพื่อทําให้นวัตกรรมเป็นจริง จากการที่เรามีจุดมุ่งหมายเดียวกัน ดังนั้นหากเรา จะสร้าง “โลกที่ยั่งยืน” เราจะต้องปรับตัวในการ พัฒนาองค์ความรู้ของเราอยู่เสมอ เพื่อที่จะก้าวไป ให้ทันโลกที่เปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ไม่อยู่เพียง แต่ใน “Safe Zone” ของตัวเองเท่านั้น ไม่เช่นนั้น อาจทําให้เราถูก “Disrupt” และถูกทิ้งไว้ข้างหลัง • On-site Utility Platform + Supply Logistics ระบบการผลิต พลังงานที่ลดการขนส่งพลังงานจากโรงไฟฟ้า หรือแหล่งส่งนํ้าประปา ที่อยู่ห่างไกล ตามความต้องการของผู้ใช้งาน และการติดตั้งเซลล์แสง อาทิตย์ขนาดใหญ่บนหลังคาที่เชื่อมโยงกันทั้งโครงการ • Carbon Neutral Ready การสร้างระบบ Infrastructure เพื่อลด Carbon Footprint • Energy Storage การสร้างระบบกักเก็บพลังงาน เพื่อลดค่าใช้จ่าย ด้านพลังงาน เพื่อทดแทนเครื่องกําเนิดไฟฟ้าดีเซล • Breathable Building + Purifier การออกแบบอาคารที่มีการไหลเวียน และการถ่ายเทของอากาศที่ดี โดยสามารถนําระบบการฟอกอากาศ เช่น Electrostatic Precipitator (ESP) หรือ ระบบดักฝุ่นแบบไฟฟ้าสถิต และ ระบบเติมอากาศสะอาด (Fresh air) เข้าไปในอาคาร และมีระบบดูดอากาศ เสียออก เพื่อสร้างคุณภาพอากาศที่ดีภายในโครงการ • COVID Ready เช่น การออกแบบโรงพยาบาล สํานักงาน ศูนย์การค้า อาคารแสดงสินค้า ห้องประชุมจัดเลี้ยง ที่ลดความเสี่ยงจากโรคติดต่อ ต่าง ๆ ทางอากาศ โดยเฉพาะโควิด-19 หากมองภาพในอนาคต คาดหวังว่า “โลกที่ยั่งยืน” จะเป็นโลกแบบไหน ผมขอฝากมุมมองว่า หากเราต้องการจะสร้าง “Sustainnovation” เราต้องคิดถึงการดูแลโลกและ สิ่งแวดล้อมสําหรับลูกหลานของเรา ว่าจะทํายังไง ให้โลกของเราจะเป็นโลกที่น่าอยู่สําหรับลูกหลาน ของเราได้ ถ้าเรายังประสบปัญหาภัยพิบัติต่างๆ เช่น นํ้าท่วม ภาวะโลกรวน (Climate Change) ดังนั้น การอนุรักษ์จึงยังไม่เพียงพอ จะต้องมี แนวคิดทั้ง “Sustainability” และ “Resilience” มาประกอบ เพื่อการอนุรักษ์ควบคู่กับการปรับตัว กับโลกที่มีความเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ซึ่งเราจะ ต้องยอมรับไอเดียและองค์ความรู้ใหม่ๆ ที่จะเรียนรู้ ไปด้วยกัน และร่วมสร้างแนวทางการแก้ปัญหา ที่ดีที่สุดจากความร่วมมือของผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่าย สุดท้ายนี้ คุณอยากฝากข้อคิดด้าน “Sustainnovation” อะไรให้ผู้อ่าน 113

รศ.ดร.อรรจน์ เศรษฐบุตร ภาควิชาสถาปัตยกรรมศาสตร์ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย “Sustainnovation” มีความหมายอย่างไร Sustainnovation คือ Innovation ที่ประกอบ ไปด้วยทั้ง Process, Product และ User Experience ที่ส่งเสริมให้คนมีวิถีชีวิตที่ยั่งยืน (Sustainable Lifestyle) ได้อย่างง่ายดาย ทําให้คนลด ละ เลิกพฤติกรรมที่ส่งผลกระทบ ต่อสิ่งแวดล้อม เช่น ลดการสร้างขยะ ลด ปัญหา Climate Change โดยช่วยให้คนค่อยๆ ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมทีละนิด ส่งเสริมให้เกิด การ เรียนรู้และสร้างนิสัยที่ส่งเสริมความยั่งยืน “Necessity is a mother of innovation.” หรือ “ความจำเป็น” จะเป็นตัวขับเคลื่อน การสร้างนวัตกรรม ดังนั้นท่ามกลางปัญหา ด้านสิ่งแวดล้อม เราควรเริ่มมองหา โอกาสในการสร้างนวัตกรรมใหม่ๆ เพื่อตอบโจทย์ความเป็นอยู่ที่ดี ในฐานะผู้เชี่ยวชาญด้านการออกแบบสถาปัตยกรรม ช่วยยกตัวอย่าง “Sustainnovation” ที่น่าสนใจ ตัวอย่าง Sustainnovation ในมุมมองของผม เช่น อาคารพื้นถิ่น จาก Building Physic ในการออกแบบ บ้านมุสลิมในเขตร้อนแห้ง การใช้ผนังหนาเพื่อหน่วง การถ่ายเทความร้อนเข้าอาคาร การใช้นํ้าเพื่อให้เกิด Evaporative Cooling การ ใช้ Thermal Mass นับเป็น Product และ Innovation ในอดีตที่ไม่ควรมองข้าม นอกจากนี้ Sustainnovation จะต้องส่งเสริม Sharing Economy เพื่อรองรับ จํานวนประชากรโลกที่มากขึ้นจากอดีต เช่น Uber, Airbnb, หรือการแชร์พื้นที่ ใช้งานในสํานักงาน (Office) และที่อยู่อาศัย (Housing) พื้นที่ออฟฟิศใช้ช่วง เวลากลางวันและตอนกลางคืนกลายเป็นที่อยู่อาศัย ให้สามารถใช้การจองผ่าน Application เพื่อให้เกิดการใช้งานอาคารตลอด โดยไม่มีอาคารไหนที่ว่าง ไม่มีคนใช้งานเลย นอกจากนี้อาคาร 3D-Printing ที่จะช่วยลดขยะในการก่อสร้าง เพื่อส่งเสริม การจัดการขยะ และลดผลกระทบได้มากที่สุด และลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก เมื่อเทียบกับอุตสาหกรรมบ้าน Knock Down การสร้างอาคารแบบ 3D-Printing สามารถเลือกแบบและ Design ที่หลากหลายได้มากกว่า อีกทั้งไม่เหลือเศษจาก การก่อสร้าง และยังสามารถนําไปรีไซเคิลได้ทั้งตัวอาคาร ลดการใช้ทรัพยากร จากการใช้เพียงวัสดุชนิดเดียว (Monolithic Material) 114 Sustainnovator Interviews SUSTAINNOVATION

เวลาที่เราจะสร้าง Sustainnovation เรามักจะ ได้ยินคนที่พูดถึงข่าวร้ายขึ้นมา เช่น กรุงทพฯ นํ้าจะท่วม เชื้อโรคจะมา หรือปัญหา PM2.5 เป็นต้น ดังนั้น “Necessity is a mother of innovation.” กล่าวคือ “ความจําเป็น” จะเป็นตัว ขับเคลื่อนการสร้างนวัตกรรม ทั้งนี้ปัญหาด้าน Climate Change ยังคงเกิดขึ้นมากตลอดหลาย ร้อยล้านปี และยังช่วยสร้างโอกาสต่าง ๆ ให้เกิด ขึ้น เช่น การใช้ไฟในการดํารงชีวิต การเดินทาง อพยพตั้งถิ่นฐานจนเกิดการค้นพบทวีปใหม่ๆ ดังนั้นท่ามกลางปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม เราควร เริ่มมองหาโอกาสในการสร้างนวัตกรรมใหม่ ๆ เพื่อ ตอบโจทย์ความเป็นอยู่ที่ดี ในด้านการออกแบบ อาคาร หากไม่มีโรคระบาด ก็จะไม่มีการสร้าง โรงพยาบาลขึ้น ดังนั้นหากเราปรับตัวทัน ปัญหา ก็จะกลายเป็นโอกาสให้เกิดการเปลี่ยนแปลงให้ดี ขึ้นได้เช่นกัน โดยใช้แนวคิด 2 ด้าน ทั้งการปรับตัว (Adaptation) และการพยายามลดผลกระทบ (Mitigation) ในการสร้าง Sustainnovation สุดท้ายนี้ คุณอยากฝากข้อคิดด้าน “Sustainnovation” อะไรให้ผู้อ่าน หากมองภาพในอนาคต คาดหวังว่า “โลกที่ยั่งยืน” จะเป็นโลกแบบไหน “โลกที่ยั่งยืน” เราสามารถเริ่มมองจากกรุงเทพฯ ก่อน จากการเริ่มตั้งคําถาม ว่า “กรุงเทพฯของเรายั่งยืนพอหรือยัง” เช่น ฝนตกแล้วก็นํ้าท่วมจาก Climate Change ผ่านการมองจาก 2 แนวคิดได้แก่ 1. การปรับตัว (Adaptation) จากความไม่สมดุลของโลก ซึ่งเราจะต้องรู้จักปรับตัวให้ เร็วขึ้น 2. การพยายามลดผลกระทบ (Mitigation) จากการใช้เทคโนโลยี ต่างๆ เช่น การลดการใช้พลังงาน การใช้นํ้า โดยเมืองในอนาคตจะต้องคํานึง ถึงแนวคิด “Resilience” เช่น การเตรียมรับมือกับ PM2.5 นํ้าท่วม โลกร้อน โรคระบาด เพราะสิ่งเหล่านี้คือสิ่งที่เกิดขึ้นแล้ว และเราจะรับมือกับมัน อย่างไร ดังนั้น “โลกที่ยั่งยืน” ในอนาคตจะมองจากการที่เราสามารถปรับตัว และเปลี่ยนแปลงไปตามโลกที่เปลี่ยนแปลงไปได้อย่างไร จากการออกแบบ ที่รองรับปัญหาต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในโลก ควบคู่กับการลด ละ เลิกพฤติกรรมที่ ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เช่น การออกแบบที่ช่วยลดการ ใช้ทรัพยากร เพียง 1 ใน 4 ส่วนของโลก หรือมีการแชร์ Facility ร่วมกันภายในอาคาร ใช้พื้นที่ให้คุ้มค่าและมีประสิทธิภาพมากขึ้น การออกแบบนวัตกรรมที่ลด การใช้พลังงาน ลดการใช้เครื่องปรับอากาศ หรือการใช้พลังงานทดแทน สร้างวิถีชีวิตที่ประหยัดได้ 115

“Sustainnovation” มีความหมายอย่างไร ทวีสุข ธรรมศักดิ์ ที่ปรึกษาด้านเศรษฐศาสตร์ระหว่างประเทศและการเงิน บริษัท ดีทีจีโอ คอร์ปอเรชั่น จำกัด “Sustainnovation” เป็นคำที่ตรงตัว และสุขุม นุ่มลึกในช่วงของการเปลี่ยนผ่านยุค และเป็น แรงบันดาลใจสำหรับสร้างหรือคิดสิ่งใหม่ ๆ ที่จะ ทำให้ “ความยั่งยืน” เติบโตอย่างก้าวกระโดด และเป็นโอกาสครั้งใหญ่ที่ทำให้สิ่งมีชีวิต ทุกชนิดเริ่มปรับสมดุลเข้าหากันและกัน นำไปสู่ความยั่งยืนของการพัฒนาต่อไป “Sustainnovation” เป็นความหมายที่มี 2 มิติ ทั้ง “เรียบง่าย” และ “ลุ่มลึก” คือ ถ้าเราเป็นนักคิด นักสังเกต และค้นหาความรู้ใหม่ๆ แล้วเรามีจิตใจ เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ซึ่งกันและกัน และอยากอยู่ร่วมกันอย่างยั่งยืน จะทําให้เกิด นวัตกรรมจํานวนมากที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม หรือการเข้าสู่ภาวะการปรับ สมดุลของสิ่งแวดล้อม จากที่อุตสาหกรรมยุคที่ 3 เกิดมลภาวะมากขึ้น และ การอุปโภคบริโภคที่เกินสมดุล ทําให้ “Sustainnovation” อุตสาหกรรมยุคที่ 4 เป็นหัวใจสําคัญในการทําธุรกิจด้านอุตสาหกรรมเพื่อความยั่งยืน ดังนั้น “Sustainnovation” จะมากําหนดการสร้างธุรกิจใหม่ จากที่ปัจจุบันจะเห็น ได้ว่า เงินลงทุนขนาดใหญ่ไหลออกจากอุตสาหกรรมที่ทําลายสิ่งแวดล้อม และกลับมาสู่การพัฒนาอุตสาหกรรมที่มีความยั่งยืน ซึ่งเป็นพื้นฐานที่สําคัญ ของการผลักดันโลกจากยุคนี้ไปจนถึงอย่างน้อยอีก 50 ปีข้างหน้า ดังนั้น การบูรณาการของ “Sustainnovation” สู่โมเดลธุรกิจจึงเป็นหัวใจที่สําคัญ ต่อการออกแบบอุตสาหกรรมและธุรกิจใหม่ในโลก ในฐานะผู้เชี่ยวชาญด้านเศรษฐศาสตร์และการเงิน ช่วยยกตัวอย่าง “Sustainnovation” ที่น่าสนใจ ในด้านธุรกิจและการเงิน ระบบโลกเริ่มสร้างกฎเกณฑ์และสร้างองค์ความรู้ ใหม่ๆ จะเห็นได้ว่าการปล่อยกู้ของธนาคาร จะนําเอา “Sustainnovation” มา ใช้ จากที่ธุรกิจทั้งขนาดเล็ก กลาง และใหญ่ยังจําเป็นต้องใช้เงินทุนมหาศาลใน การเริ่มต้น ดังนั้นระบบกู้ของธนาคารจะเริ่มกําหนดกฎเกณฑ์ใหม่ ทําให้การ ปล่อยกู้นําเกณฑ์ด้านความยั่งยืนมาพิจารณา ทําให้การลงทุนต่าง ๆ ในโลก จะเป็นจุดเริ่มต้นเทคโนโลยียุคที่ 4 ทําให้การลงทุนในธุรกิจที่สร้างมลภาวะจะ ลดน้อยลง การสร้าง “Green Bond” จะให้คะแนนบริษัทที่ใส่ใจสิ่งแวดล้อม จากการ ตรวจสอบเรื่องของความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อม ทําให้นักลงทุนทั่วโลกจะ เริ่มลงทุนบนบริษัทที่มี “Green Bond” หรือแนวคิดเพื่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้น 116 Sustainnovator Interviews SUSTAINNOVATION

นอกจากนี้ อุตสาหกรรม “Plant Base” โดยมี แนวคิดเรื่องการปลูกถั่วเหลืองที่นํามาทําเป็น เนื้อ Plant-based Meat แทนที่จะปลูกเพื่อนํา ไปเลี้ยงวัวเพียงอย่างเดียว และให้ความรู้สึก และกลิ่นเหมือนเนื้อวัวจริงๆ ทําให้เกิดแนวคิด ว่า “มนุษย์เราอาจไม่จําเป็นต้องทานเนื้อสัตว์ ก็ได้” ลดปัญหามลภาวะจากการการเผาไร่ล้มลุก และลดการฆ่าได้จํานวนมาก หากมองภาพในอนาคต คาดหวังว่า “โลกที่ยั่งยืน” จะเป็นโลกแบบไหน ผมมองว่าเราโชคดีอย่างหนึ่ง ที่เราอยู่ในช่วงวงโคจรของโลกที่โลกเราอยู่ ใกล้ดวงอาทิตย์มาก และจากภาวะโลกรวน (Climate Change) เช่น หิมะตกใน พื้นที่ที่ไม่เคยมีหิมะ และประสบปัญหาขยะมากมาย ทําให้คนใน Social Media เริ่มกลับมาคิดถึงการแยกขยะมากขึ้น ในความโชคร้าย ก็มีความโชคดีอย่าง หนึ่งตรงที่เมื่อเกิดปัญหา ทําให้กลุ่มผู้นําด้านอุตสาหกรรม ด้านการเงิน หรือ ทางความคิด (Think Tank) กลับมาคิดถึงความยั่งยืนมากขึ้น ทําให้ “ความ ยั่งยืน” กลายเป็น “ความหวังที่ยิ่งใหญ่” เพื่อลดความเสี่ยงต่อการดํารงชีวิต ของคนเรา ดังนั้น การจะสร้าง “โลกที่ยั่งยืน” เราต้องให้เวลาในการปรับตัว รวมถึงการบริหารจัดการทรัพยากร เมือง อาคาร เพื่อลดปัญหาการใช้ ทรัพยากรธรรมชาติ และให้คนและธรรมชาติสามารถอยู่ร่วมกันได้โดยไม่ เบียดเบียนกัน เพื่อสร้างโลกที่เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ซึ่งกันและกัน การเสียสละ ผ่านการส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น สุดท้ายนี้ คุณอยากฝากข้อคิดด้าน “Sustainnovation” อะไรให้ผู้อ่าน ผมมองว่าคําว่า “Sustainnovation” เป็นความหมายที่มี 2 มิติที่มีทั้ง “เรียบง่าย” และ “ลุ่มลึก” คําว่า “เรียบง่าย” ก็คือ เราอยู่อย่างยั่งยืนบนการ คิดของนวัตกรรมใหม่ๆ จากการเปลี่ยนผ่านอุตสาหกรรมจากยุคที่ 3 ถึงยุค ที่ 4 แต่ในความหมายของคําว่า “ลุ่มลึก” คือการเปลี่ยนโครงสร้างของโลก จากการที่เราบริโภคเกินตัว กลับมาเป็นยุคการปรับสมดุลของโลก เป็นการ ปรับทิศทางของแนวคิดของคนที่เป็นแรงผลักดันของอุตสาหกรรม ทําให้เกิด การ Rethinking ในทุกมิติ ที่เชื่อมทุกอย่างเข้าด้วยกัน ทั้งในมิติของการเงิน การลงทุน ดังนั้นคําว่า “Sustainnovation” จะเป็นคําที่ตรงตัว และสุขุมนุ่มลึก ในช่วงของการเปลี่ยนผ่านยุค และเป็นแรงบันดาลใจสําหรับสร้างหรือคิด สิ่งใหม่ๆ ในช่วงเวลานี้ที่จะทําให้ “ความยั่งยืน” เติบโตอย่างก้าวกระโดด และ เป็นโอกาสครั้งใหญ่ของช่วงเวลาเปลี่ยนผ่าน ที่ทําให้สิ่งมีชีวิตทุกชนิดเริ่มปรับ สมดุลเข้าหากันและกัน นําไปสู่ความยั่งยืนของการพัฒนาต่อไป 117

CHAPTER 6 RISC INTRODUCTION 118 RISC Introduction SUSTAINNOVATION

ศูนย์วิจัยและนวัตกรรมเพื่อความยั่งยืน (Research & Innovation for Sustainability Center; RISC) บริษัท แมกโนเลีย ควอลิตี้ ดีเวล็อปเม้นต์ คอร์ปอเรชั่น จํากัด (MQDC) เป็นศูนย์วิจัยที่มุ่งเน้นการทํางาน วิจัยเพื่อสร้าง “ความอยู่ดีมีสุข” ของสรรพสิ่ง (For All Well-Being) แห่งแรกของเอเชียที่ผ่าน การประยุกต์ใช้องค์ความรู้เชิงวิทยาศาสตร์ และ การผลักดันนวัตกรรมด้านสุขภาวะและสิ่งแวดล้อม จากการทํางานร่วมกับผู้เชี่ยวชาญหลากหลายสาขา วิชา เช่น สถาปัตยกรรม วิศวกรรม การออกแบบ วิทยาศาสตร์ สังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ และ นิเวศวิทยา เพื่อให้เกิดนวัตกรรมที่หลากหลาย และ ต่อยอดไปสู่การสร้างสุขภาวะที่ดี รวมไปถึงการ ฟื้นฟูและรักษาสภาพแวดล้อมให้สมดุล ความพร้อม รับมือกับความเปลี่ยนแปลงทุกรูปแบบที่เกิดขึ้น ตั้งแต่ปัจจุบันไปจนถึงอนาคต เพื่อสร้างความยั่งยืน การปรับตัว อยู่รอด และเติบโต ตลอดจนความอยู่ดี มีสุขของทุกชีวิต 119

“มุ่งเน้นการสร้างความอยู่ดีมีสุขของทุกชีวิต ผ่านการวิจัยด้านความยั่งยืน (Sustainability) และการปรับตัวเพื่อเติบโต (Resilience)” Vision วิสัยทัศน์ “สร้างพื้นที่แลกเปลี่ยนองค์ความรู้ ที่ส่งเสริม นวัตกรรมเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดี จากเครือข่าย งานวิจัยและนวัตกรที่ประกอบไปด้วยผู้เชี่ยวชาญ นักวิจัย เพื่อพัฒนาและต่อยอดองค์ความรู้สู่ การสร้าง “Sustainnovation” หรือนวัตกรรม เพื่อความยั่งยืน และความเป็นอยู่ที่ดีของ สรรพสิ่งในระดับสากล” Mission พันธกิจ จากพันธกิจ (Mission) ดังกล่าว RISC จึงเป็นหน่วยงานวิจัยที่ รวบรวมนักวิจัยที่มีความหลากหลายในสาขาวิชาชีพเพื่อคิดวิจัย และบูรณาการองค์ความรู้ใหม่ สู่การพัฒนาเมือง ชุมชน และ โครงการอสังหาริมทรัพย์ จากการผสมผสานศาสตร์ต่าง ๆ และ ความร่วมมือจากนักวิจัยจากสถาบันทั้งในประเทศและต่างประเทศ ช่วยสร้างความหลากมิติในงานวิจัยของ RISC ซึ่งนํามาถึงความ รู้และนวัตกรรมที่ถูกนําเข้าไปประยุกต์ใช้ในการออกแบบในการสร้าง เมือง ชุมชน และโครงการอสังหาริมทรัพย์อย่างต่อเนื่อง ผลงานวิจัยจาก RISC ที่ได้ศึกษา และผ่านการประยุกต์ใช้ใน โครงการอสังหาริมทรัพย์ สามารถนํามาแบ่งปันให้กับทุกคน ทุก องค์กร ที่สนใจด้านการพัฒนาและก่อสร้างอย่างยั่งยืน เสมือน พื้นที่แลกเปลี่ยนองค์ความรู้ของประชาชน บุคคลภายนอก ให้ เข้าถึงองค์ความรู้ และสามารถนําไปประยุกต์ใช้จริง เพื่อยกระดับ มาตรฐานการออกแบบและคุณภาพชีวิตที่ดีในวงการอสังหาริมทรัพย์ ตลอดจนการสร้างและพัฒนานวัตกรรมต่าง ๆ เพื่อช่วยแก้ปัญหา ต่าง ๆ ที่มีผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต 120 RISC Introduction SUSTAINNOVATION

RISC มุ่งมั่นในการดําเนินงานวิจัยสําหรับสร้างสรรค์นวัตกรรมเพื่อความเป็นอยู่ที่ดีอย่างยั่งยืน ให้กับสรรพสิ่งบนโลก หรือ “For All Well-Being” พร้อมทั้งมีความตั้งใจที่จะเป็นศูนย์วิจัยเพื่อ เผยแพร่องค์ความรู้สู่สาธารณชน ภายใต้งานวิจัยใน 5 ด้าน (RISC’s 5 Hubs Research) ดังนี้ Plants & Biodive r sit y Air Quality Happiness Science Mate r ai ls & Resources Resilience RISC 5 Research Hubs 121

ศึกษาและวิจัยความหลากหลายทาง ชีวภาพ จากปัญหาสิ่งแวดล้อมและการ ลดลงของพื้นที่สีเขียวในเมืองซึ่งส่ง ผลกระทบต่อระบบนิเวศโดยรวม จึงมีการ ศึกษาและวิจัยด้านการพัฒนาโครงการ อสังหาริมทรัพย์ ควบคู่กับการรักษาและ เสริมสร้างความหลากหลายทางชีวภาพ พร้อมกับการรักษาระบบนิเวศอย่าง เข้าใจ และถูกต้องตามวัฏจักรชีวิตของ ทุกสิ่งมีชีวิต เพื่อให้เกิดความสมดุลทาง ธรรมชาติ และสร้างระบบนิเวศที่อุดม สมบูรณ์ยิ่งขึ้นได้ นอกจากนี้ยังส่งเสริม การศึกษาการอยู่ร่วมกันของมนุษย์ สัตว์ ต้นไม้ และสิ่งมีชีวิตต่าง ๆ ให้เกื้อกูลกัน และวิจัยหาศักยภาพของพืช พันธุ์ในด้าน ต่าง ๆ ด้วยเทคโนโลยีทางวิทยาศาสตร์ เพื่อร่วมสร้างคุณภาพชีวิตให้กับทุก สิ่งมีชีวิต และระบบนิเวศที่ดีและยั่งยืนได้ วิจัยและพัฒนานวัตกรรมเพื่อส่งเสริม คุณภาพอากาศที่ดีทั้งภายในและภายนอก อาคาร (Outdoor & Indoor Air Quality) การดูแลและรักษาคุณภาพอากาศภายใน อาคารที่ส่งผลต่อสุขภาพของผู้อยู่อาศัย โดยตรง ตั้งแต่กระบวนการออกแบบให้ มีการระบายอากาศที่ดี การเลือกวัสดุที่ ปลอดสารพิษ ระบบเครื่องกล ตลอดจน กระบวนการก่อสร้าง ที่ช่วยควบคุม คุณภาพอากาศภายในอาคาร และจาก สภาพอากาศปัจจุบันที่เปลี่ยนไป ทําให้เกิด มลพิษอากาศภายนอกอาคารที่มีปริมาณ ที่เพิ่มขึ้นทุกปี ส่งผลโดยตรงต่อสุขภาพของ ทุกคน และยังส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจ สังคมในด้านต่าง ๆ อย่างคาดไม่ถึง ดังนั้น งานวิจัยจําเป็นที่ต้องช่วยลดปัญหาทาง ด้านอากาศทั้งภายในและภายนอกอาคาร ด้วยวิธีการต่าง ๆ ตลอดจนถึงการสร้าง นวัตกรรมเพื่อแก้ไขปัญหาและส่งเสริม คุณภาพอากาศที่ดียิ่งขึ้น Air Quality Plants & Biodiversity ศึกษาและวิจัยเพื่อสร้างความสุขให้กับ มนุษย์ด้วยกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ ผ่านการศึกษาพฤติกรรมและจิตวิทยา ของคนทุกช่วงวัย ด้วยการทําความเข้าใจ การเปลี่ยนแปลงของมนุษย์ตลอดช่วง ชีวิต ตั้งแต่ผลกระทบของคุณแม่ที่กําลัง ตั้งครรภ์ การเติบโตและพัฒนาการของ เด็ก ความเครียด และความวิตกกังวล ของวัยผู้ใหญ่ ความเสื่อมถอยด้านต่างๆ ของผู้สูงอายุ เพื่อหาปัจจัยในการส่งเสริม ในแต่ละช่วงวัยให้ใช้ชีวิตได้อย่างมีความ สุข และนําความรู้มาประยุกต์ใช้ในการ ออกแบบให้สอดคล้องและเอื้อต่อการใช้ ชีวิต ส่งเสริมปฏิสัมพันธ์เชิงบวกระหว่างกัน นอกจากนี้ยังมีการทําวิจัยด้านประสาทการ รับรู้ของมนุษย์ ผ่านสัญญาณสมองและ เครื่องมือทางวิทยาศาสตร์ เพื่อเข้าใจการ รับรู้สิ่งเร้าต่างๆ จากสภาพแวดล้อมรอบตัว ข้อมูลที่เก็บและแปลผลจากสัญญาณสมอง นํามาประยุกต์ใช้สร้างสภาพแวดล้อม รวม ถึงการสร้างการรับรู้เชิงบวกที่ส่งเสริม คุณภาพชีวิต สร้างความสุข รวมถึงการหา แนวทางในการลดความเสี่ยงการเกิดโรค ต่าง ๆ ทั้งภาวะซึมเศร้า วิตกกังวล สมอง เสื่อม และอัลไซเมอร์ และประยุกต์ความรู้สู่ การช่วยเหลือคนและสังคมในวงกว้างต่อไป Happiness Science 122 RISC Introduction SUSTAINNOVATION

Resilience Materials & Resources ศึกษาและวิจัยวัสดุก่อสร้างที่เป็นมิตรและ ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และปลอดภัย ต่อผู้ใช้งานในอาคาร รวมถึงการใช้วัสดุ ทดแทน เพื่อลดการใช้ทรัพยากรโลกที่ นับวันจะน้อยลงเรื่อย ๆ หรือใช้ทรัพยากร อย่างคุ้มค่า ตลอดจนการวิจัยเชิงลึกเพื่อ พัฒนาวัสดุใหม่ (Innovation Materials) เพื่อสร้างคุณสมบัติพิเศษที่ช่วยสร้าง สุขภาวะที่ดี (Well-Being Materials) ทั้ง การเพิ่มความคงทนของวัสดุที่สามารถ รองรับการใช้งานได้ยาวนาน วัสดุที่มี ความปลอดภัย ช่วยลดแนวโน้มการเกิด อุบัติเหตุ วัสดุที่ปลอดสารพิษ ลดแนวโน้ม ความเจ็บป่วย และส่งเสริมสุขภาพที่ดี วัตถุดิบที่ไม่ทําลายสิ่งแวดล้อม ดูดซับ คาร์บอน ไดออกไซด์ที่เป็นสาเหตุหนึ่งของ ภาวะโลกร้อน รวมทั้งวัสดุที่ใช้ทรัพยากร คุ้มค่า ตลอดจนปรับกระบวนการก่อสร้าง ให้ไม่เหลือเศษ การนําขยะมาพัฒนาเป็น วัสดุก่อสร้าง และด้านอื่นๆ เพื่อช่วยแก้ไข ปัญหาที่เกิดอยู่ในปัจจุบัน และมีแนวโน้ม จะเป็นปัญหาในอนาคตด้วย และสร้าง คุณภาพชีวิตที่ดี ให้กับมนุษย์และโลกของ เรา การศึกษาเกี่ยวกับการพร้อมรับมือ เหตุการณ์ปัญหาต่างๆ ที่รุมเร้าเมือง และโลกของเรา เช่น มลพิษทางอากาศ โรคระบาด การเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ และสังคม ตลอดจนภัยพิบัติต่าง ๆ จาก ภาวะโลกรวน (Climate Change) จึง เกิดการศึกษาวิจัย โดยการเก็บและ ประมวลผลข้อมูล เพื่อทําความเข้าใจการ เปลี่ยนแปลงของโลก ทั้งอดีต ปัจจุบัน และอนาคต ผ่านการวิเคราะห์ข้อมูล (Data Analytic) เพื่อนํามาวางแผนการสร้าง อาคารและเมือง ให้สามารถตั้งรับได้ในทุก สถานการณ์ ทั้งการเตรียมตัวก่อนเกิด เหตุการณ์ การจัดการขณะที่เหตุการณ์ รบกวนนั้นกําลังเกิดขึ้น และการฟื้นฟู ภายหลังเหตุการณ์รบกวนนั้นผ่านไป แล้ว เพื่อสร้างการ “อยู่รอด (Survive) ปรับตัว (Adapt) และเติบโต (Grow)” ได้ และส่งเสริมคุณภาพชีวิตที่ดีได้ งานวิจัยทั้ง 5 ด้านมีแผนขยายขอบเขต งานวิจัยให้ครอบคลุมยิ่งขึ้นในอนาคต เพื่อความเป็นอยู่ที่ดีอย่างยั่งยืนให้กับทุก ชีวิต โดยปัจจุบันงานวิจัยทั้ง 5 ด้านนี้ สอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนา อย่าง ยั่งยืนของสหประชาชาติ (UN Sustainable Development Goals) มากถึง 12 ข้อ จากทั้งหมด 17 ข้อด้วยกัน เพื่อร่วม แนวคิดในการเปลี่ยนโลก ตระหนักถึง ชุมชน สังคม ทรัพยากร สิ่งแวดล้อม และการร่วมมือกันทุกภาคส่วน เพื่อใช้ เป็นพื้นฐานของกระบวนความคิดและการ วิจัยภายใต้การพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ ที่ยั่งยืน ได้แก่ 123

การรับรองการมีสุขภาพ และความเป็นอยู่ที่ดีของ ทุกคน ทุกช่วงอายุ Good Health and Well-Being การรับรองการศึกษาที่เท่า เทียมและทั่วถึง ส่งเสริมการ เรียนรู้ตลอดชีวิตแก่ทุกคน Quality Education การบรรลุความเท่าเทียม ทางเพศ พัฒนาบทบาท สตรี และเด็กผู้หญิง Gender Equality การรับรองการมีนํ้าใช้ การจัดการนํ้าและ สุขาภิบาลที่ยั่งยืน Clean Water and Sanitation การรับรองการมีพลังงาน ที่ทุกคนเข้าถึงได้ เชื่อถือได้ ยั่งยืน ทันสมัย Affordable and Clean Energy พัฒนาโครงสร้างพื้นฐานที่ พร้อมรับการเปลี่ยนแปลง ส่งเสริมการปรับตัวให้เป็น อุตสาหกรรมอย่างยั่งยืนทั่ว ถึง และสนับสนุนนวัตกรรม Industry, Innovation and Infrastructure การทําให้เมืองและการตั้งถิ่นฐาน ของมนุษย์มีความปลอดภัยทั่วถึง พร้อมรับความเปลี่ยนแปลง และการพัฒนาอย่างยั่งยืน Sustainable Cities and Communities รับรองแผนการบริโภค และการผลิตที่ยั่งยืน Responsible Consumption and Production 3 4 5 6 7 9 11 12 เป้าหมายที่ เป้าหมายที่ เป้าหมายที่ เป้าหมายที่ เป้าหมายที่ เป้าหมายที่ เป้าหมายที่ เป้าหมายที่ การดําเนินมาตรการเร่งด่วน เพื่อรับมือการเปลี่ยนแปลง สภาพภูมิอากาศและ ผลกระทบสภาพภูมิอากาศ Climate Action การอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ จากมหาสมุทรและ ทรัพยากรทางทะเล เพื่อ การพัฒนาอย่างยั่งยืน Life Below Water การปกป้อง ฟื้นฟู และ ส่งเสริมการใช้ประโยชน์ จากระบบนิเวศทางบก อย่างยั่งยืน Life on Land สร้างพลังแห่งการเป็น หุ้นส่วน ความร่วมมือ ระดับสากลต่อการ พัฒนาที่ยั่งยืน Partnerships to Achieve the Goal 13 14 15 17 เป้าหมายที่ เป้าหมายที่ เป้าหมายที่ เป้าหมายที่ Air Quality Plants & Biodiversity Happiness Science Resilience Materials & Resources ความเชื่อมโยงกับ SDGs แต่ละด้าน 124 RISC Introduction SUSTAINNOVATION

ศูนย์วิจัยและนวัตกรรมเพื่อความยั่งยืน Research & Innovation for Sustainability Center (RISC) www.risc.in.th riscwellbeing riscwell-being4089 125

1 Worldometers. (2021). World Population: Past, Present, and Future, จาก. https://www.worldometers.info/ world-population/ 2 มูลนิธิสืบนาคะเสถียร. (2021). รายงานสถานการณ์ป่าไม้ ไทย ประจําปี 2562 – 2563, จาก. www.seub.or.th 3 นพเก้า ห่อนบุญเหิม, โลกไร้ดุลยภาพ World out of Balance, http://suthep.crru.ac.th/mgnt49.pdf 4 ธนวันต์ รามศิลป์. (2021). เอกสารประกอบการสอน รายวิชา “โลกยุคโลกาภิวัตน์” 5 Business Insider Nordic. (2016). Former IKEA boss reveals the trick to going through a store in 5 minutes, จาก. https://www.businessinsider.com/ former-ikea-boss-reveals-the-trick-to-going-through -a-store-in-5-minutes-2016-6 6 Richard M. Locke, Alvin J. Siteman. Industrial Performance Center: Massachusetts Institute of Technology. (2002). The Promise and Perils of Globalization: The Case of Nike, จาก. https:// ipc.mit.edu/sites/ default/files/2019-01/02-007.pdf 7 Regina CAMANKULOVA. Niyazi Ayhan. (2020). Localization Strategy of Global Brand: Case Study of Coca-Cola, จาก. https://doi.org/10.33206/mjss.685620 niyaziayhanGlobal Business Strategy: A case study of Coca-Cola Company. https://www.academia.edu/ 8516284/Global_Business_Strategy_A_case_ study_of_Coca_Cola_Company 8 Harvard Business School Online. (2021). 5 International business examples to learn from, จาก. https://online. hbs.edu/blog/post/international-business-examples 9 Harvard Business School. (2017). Globalization with Apple, จาก. https://digital.hbs.edu/platform-rctom/ submission/globalization-with-apple/ 10 Mahmood A. Khan. (2013). “I’m Lovin’ It”—Around the World: A Case Study of McDonald’s “Glocalization”, จาก. https://www.chrie.org/assets/docs/JHTC-casenotes/JHTC-vol-2/JHTC_2-2_Khan_Case.pdf "I'm Lovin' It"—Around the World: A case study of McDonald's "Glocalization" 11 ธนันธร มหาพรประจักษ์. ธนาคารแห่งประเทศไทย. (2021). อนาคตของกระแสโลกาภิวัตน์: ความท้าทายจากไวรัส โควิด-19, จาก. https://www.bot.or.th/Thai/Research AndPublications/articles/Pages/Article_08Jun 2020_2.aspx 12 Paul A. Laudicina. (2005). หนังสือ World out of balance, หน้า 71 13 Max Roser. (2021). Fertility Rate, จาก. https:// ourworldindata.org/fertility-rate 14 โครงการกิจกรรมการเชื่อมโยงงานวิจัยกับภาคนโยบาย สํานักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.). (2021). ผล กระทบของสังคมผู้สูงอายุต่อระบบเศรษฐกิจไทย, จาก. http://prp.trf.or.th/trf-policy-brief/ผลกระทบ ของสังคม ผู้สูงอ/ 15 สํานักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2019). รายงานการคาดประมาณประชากรของประเทศไทย พ.ศ. 2553 – 2583 (ฉบับปรับปรุง), จาก. http://social. nesdc.go.th/social/Portals/0/Documents/รายงาน การคาดประมาณประชากรของประเทศไทย%20-% 202583%20(%E0%B8%89%E0%B8%9A%E0%B8%B 1%E0%B8%9A_2315.pdf บรรณานุกรม 126 References SUSTAINNOVATION

16,17 United Nations: National Accounts Main Aggregates Database. (2022). Life Expectancy by Country 2022, จาก. https://worldpopulationreview.com/countries/ life-expectancy 18,19 สํานักงานสถิติแห่งชาติ. (2021). สรุปผลที่สําคัญการสํารวจ การย้ายถิ่นของประชากร พ.ศ. 2563 20 สํานักงานสถิติแห่งชาติ. (2021). สรุปผลที่สําคัญการสํารวจ การย้ายถิ่นของประชากร พ.ศ. 2563 21 องค์การเพื่อความร่วมมือและการพัฒนาทางเศรษฐกิจ. (2014). Migration Policy Debate, จาก https://www. oecd.org/migration/OECD%20Migration%20Policy %20Debates%20Numero%202.pdf 22 Global Footprint Network. (2022). How many Earths? How many countries?, จาก https://www.overshootday. org/how-many-earths-or-countries-do-we-need/ 23 US Geological Survey, Adroit Resources, World Bureau of Metal Statistics, International Copper Study Group, World Gold Council, Minormetals.com, Roskill Nickel Report, Cordell et al (2009), Smil (2000), Silver Institute, World Nuclear Association, International Lead and Zinc Study Group, Wikipedia, BP Statistical Review of World Energy (2010). How long will the non-renewable energy resource base last?, จาก. https://visual.ly/community/Infographics/ environment/how-long-will-non-renewable-energyresource-base-last 24 องค์การการค้าโลก (World Trade Organization: WTO). (2021). WTO มองการค้าโลก ปี’65 ฟื้นไข้, จาก https:// www.prachachat.net/economy 25 Paul A. Laudicina. (2005). หนังสือ World out of balance, หน้า 136 26 NASA Earth Observatory. (2010-2022). World of Change: Global Temperatures, จาก. https:// earthobservatory.nasa.gov/world-of-change/ global-temperatures 27 Ted Dilon. (2021). How Do You Define Carbontech? The Big Climate Tech Hype for 2021, จาก. https:// cleanenergyventures.com/clean-energy-venturecapital/how-do-you-define-carbontech-the-bigclimate-tech-hype-for-2021/ 28 Publications Office of the European Union. (2021). Sustainable development, จาก. https://eur-lex. europa.eu/EN/legal-content/glossary/sustainabledevelopment.html 29 University of Alberta. (2016). What is sustainability, จาก. https://www.mcgill.ca/sustainability/files/ sustainability/what-is-sustainability.pdf 30 Environmental Protection Agency. (2011). The National Research Council's report, Sustainability and the U.S. EPA, จาก. https://www.epa.gov/ sustainability/learn-about-sustainability#what 31 University of California, Los Angeles. (2021). Sustainability is the balance between the environment, equity, and economy, จาก. https://www.sustain.ucla. edu/ what-is-sustainability/ 32 1. วนัสนันท์ ศิริรัตนะ. (2014). การแพร่กระจายนวัตกรรม: สมรรถนะของข้าราชการหลังแนวคิดการจัดการภาครัฐแนว ใหม่, จาก https://research.kpru.ac.th/sac/fileconference/ 12522018-05-10.pdf 2. ว่าที่ร้อยตรี ณัฐพงศ์ คงวรรณ์. (2013). นวัตกรรมและ เทคโนโลยีสารสนเทศทางการศึกษา, จาก. https://www. gotoknow.org/posts/510848 127

33 ว่าที่ร้อยตรี ณัฐพงศ์ คงวรรณ์. (2013). นวัตกรรมและ เทคโนโลยีสารสนเทศทางการศึกษา, จาก. https://www. gotoknow.org/posts/510848 34 ศุภกร ลิ้มคุณธรรมโม. (2016). นวัตกรรมกระบวนการฝึก อบรมที่มีผลต่อประสิทธิผลการดําเนินงานในธุรกิจขายตรง แบบหลายชั้น, วารสารการจัดการสมัยใหม่ ปีที่ 14 ฉบับที่ 1 เดือนมกราคม - มิถุนายน 2559 35 คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ปีที่ 33 ฉบับที่ 128 ตุลาคม-ธันวาคม. (2010). นวัตกรรม: ความหมาย ประเภท และความสําคัญต่อการเป็นผู้ประกอบ การ, จาก. http://www.jba.tbs.tu.ac.th/files/Jba128/ Article/JBA128Somnuk.pdf 36 พันธุ์อาจ ชัยรัตน์, 2004 ; Smith, 2006 37 IEDP Editorial. (2019). Deep-Diving MIT Sloan’s Innovation Approach, จาก. https://www.iedp.com/ articles/deep-diving-mit-sloan-s-innovationapproach/#:~:text=At%20MIT%20we%20define% 20innovation,or%20gadgets%20or%20business %20processes.%E2%80%9D 38 William Kenneth Aulet. (2014) Varieties of Innovation, จาก. https://www.youtube.com/watch?v=1mw_Uo5- ba58 39 Lauren Landry. (2020). 3 TYPES OF INNOVATION YOU SHOULD KNOW, จาก. https://online.hbs.edu/ blog/post/3-types-of-innovation-you-should-know 40 ดูข้อมูลได้ที่ประเภทของนวัตกรรมจําแนกโดยสถาบัน เทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์ (Massachusetts Institute of Technology) หน้า 7 ข้อที่ 6 Incremental Innovation 41 MIT ID Innovation. (2021). Types of Innovation in Business, จาก. https://mitidinnovation.com/recreation/ types-of-innovation-in-business/ 42 ดูข้อมูลได้ที่ประเภทของนวัตกรรมจําแนกโดยสถาบัน เทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์ (Massachusetts Institute of Technology) หน้า 6 ข้อที่ 5 Disruptive Innovation 43 ดูข้อมูลได้ที่ประเภทของนวัตกรรมจําแนกโดยสถาบัน เทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์ (Massachusetts Institute of Technology) หน้า 6 ข้อที่ 2 Process Innovation 44 Social Progress Imperative. (2021). Social Progress Index, จาก. https://www.socialprogress.org/ 45 องค์การสหประชาชาติ (United Nations). (2015). Do you know all 17 SDGs?, จาก. https://sdgs.un.org/ goals คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. (2021). เป้าหมาย SDGs 17 ประการ, จาก. https://science. mahidol.ac.th/sdgs/sdgs-17/ 46 ศูนย์วิจัยและสนับสนุนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน: Centre for SDG Research and Support (SDG Move). (2022). ข้อมูลเบื้องต้นเกี่ยวกับ SDGs, จาก. https://www. sdgmove.com/intro-to-sdgs/ 47 ศูนย์วิจัยและสนับสนุนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน: Centre for SDG Research and Support (SDG Move). (2022). SDG Updates เปิดรายงาน Sustainable Development Report 2022 และ SDG Index 2022, จาก. https://www. sdgmove.com/2022/06/02/sdg-updates-sustainabledevelopment-report-sdg-index-2022/ 48 ศูนย์วิจัยและสนับสนุนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน: Centre for SDG Research and Support (SDG Move). (2022). SDG Updates เปิดรายงาน Sustainable Development Report 2022 และ SDG Index 2022, จาก. https://www. sdgmove.com/2022/06/02/sdg-updates-sustainabledevelopment-report-sdg-index-2022/ 128 References SUSTAINNOVATION

57 Cosmos™ Healthy Home System. (2019). https:// na.panasonic.com/ca/cosmostm-healthyhome-system 58 CleanseBot | World’s first bacteria killing robot. (2019). https://www.horecatrends.com/en/ cleansebot-worlds-first-bacteria-killing-robot/#:~: text=A%20revolutionary%20pocket%2Dsized%20 sanitizing,no%20mess%20and%20no%20chemicals. 59 iDentifi: Technology That Empowers the Visually Impaired. (2017). http://getidentifi.com/ 60 Swing Door Lock For Visually Impaired. (2017). https://www.ideaconnection.com/new-inventions/ swing-door-lock-for-visually-impaired-11583.html 61 AirCarbon: A sustainable plastic for the future. (2021). https://www.bbeb.com/post/102h1dx/aircarbon-a-sustainable-plastic-for-the-future#:~: text=AirCarbon%20was%20developed%20by%20 Newlight,have%20a%20multitude%20of%20uses 62 Groasis Waterboxx. (2020). https://www.groasis.com/en 63 Sustainably Designed Shipping Boxes. (2020). https://www.perduefarms.com/en-US/we-care.html 64 Artificial Photosynthesis A dream technology, converting CO2 into a resource. (2021). https://www. mitsubishichem-hd.co.jp/english/kaiteki_future_ lab/solution/01/ 65 Introducing the Seabin project. (2018). http://www. sea.museum/2018/06/08/introducing-the-seabinproject#:~:text=The%20Seabin%20V%20is%20 an,the%20cleaned%20water%20back%20out 49 Boston Consulting Group. (2021). Sustainable Economic Development Assessment and Citizen Well-Being, จาก. https://www.bcg.com/industries/ public-sector/sustainable-economic-development -assessment 50 Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2020). “Executive summary”, in How's Life? 2020: Measuring Well-being, OECD Publishing, Paris, จาก. https://doi.org/10.1787/ ea714361-en 51 Circles of Sustainability. (2007). The Circles Project: Making Cities Better Places to Live, จาก. https:// www.circlesofsustainability.com/ 52 Ying Keung Chan, Cheuk Chiu Andy Kwan, Daniel Shek. (2006). Quality of Life in Hong Kong: the CUHK Hong Kong Quality of Life Index, จาก https://www.researchgate.net/publication/ 226379322_Quality_of_Life_in_Hong_Kong_the_ Cuhk_Hong_Kong_Quality_of_Life_Index 53 Eran Feitelson. (2004). Developing a System of Indicators for Sustainable Development, จาก. https://jerusaleminstitute.org.il/en/publications/ sustainable-development-indicators-in-israelsummary-report-phase-1/ 54 Key2Enable–Accessibility and (r)evolution, Key-X– Multifunctional Smart Keyboard. (2019). https://www. closingthegap.com/key2enable-accessibility-andrevolution-key-x-multifunctional-smart-keyboard/ 55 eSight: Life-changing device for people with low vision. (2020). https://esighteyewear.com 56 Water Walker & SPA. (2019). https://water-walker.jp 129

76 Fairphone: The World’s First Ethical Smartphone. (2016). https://www.borgenmagazine.com/ethicalsmartphone/#:~:text=SEATTLE%20%E2%80%94%20 Headquartered%20in%20Amsterdam%2C%20Fairphone, %E2%80%9Csmartphone%20with%20social%20 values.%E2%80%9D 77 Your old phone could be a new gift for your grad. (2014). https://www.ecoatm.com 78 The Dvele 'Software-Defined Home' Boasts the DveleIQ Software Platform. (2021). https://www. trendhunter.com/trends/softwaredefined-homes 79 Sundrop is the future. (2020). https://www. sundropfarms.com 80 Turning ‘dirty’ plastic into clean energy: Inside story of PowerHouse Energy’s innovative tech. (2019). https://www.nsenergybusiness.com/features/ powerhouse-energy-plastic-waste/) 81 Energy harvester collects energy from sunlight and raindrops. (2018). https://phys.org/news/ 2018-03-energy-harvester-sunlight-raindrops.html 82 New transparent solar glass developed by scientists at Michigan State University. (2017). https://www. pv-magazine.com/2017/10/26/new-transparentsolar-glass-developed-by-scientists-at-michiganstate-university/ 83 Solar Blind Aims to Make Solar Energy Easy to Access and More Affordable. (2017). https://www. tuvie.com/solar-blind-aims-to-make-solar-energyeasy-to-access-and-more-affordable/) 66 National Geographic's Encounter: Ocean Odyssey is Cruelty-Free. (2017). https://www.trendhunter.com/ trends/encounter-ocean-odyssey#:~:text=National %20Geographic's%20Encounter%3A%20Ocean %20Odyssey%20is%20Cruelty%2DFree 67 AN EARTH-TO-EARTH CIRCULAR BIOECONOMY - THE VEGANBOTTLE BY LYSPACKAGING. (2015). https://transition-forum.org/newsroom-list/ an-earth-to-earth-circular-bioeconomy-theveganbottle-by-lyspackaging 68 B-Droid – a robot that's busy as a bee. (2016). https://www.pw.edu.pl/engpw/Research/BusinessInnovations-Technology-BIT-of-WUT/B-Droida-robot-that-s-busy-as-a-bee 69 Diaper recycling. (2021). https://www.arnbv.nl/ over-arn/luierrecycling, https://www.recyclediapers.com 70 Scoolpt's Prvok Home. (2020). www.prvokodburinky.cz 71 HP. (2020). https://www.hp.com 72 Stella McCartney. (2019). https://www.stellamccartney. com 73 CloudFisher. (2019). https://www.wasserstiftung.de/ en/cloudfisher/#:~:text=The%20CloudFisher%2C% 20a%20new%20development,water%20droplets% 20in%20the%20air. 74 DB Export Beer Bottle Sand. (2019). https://www. colensobbdo.co.nz/portfolio/work-db-exportbeer-bottle-sand/ 75 Hydraloop. (2017). https://www.hydraloop.com/ 130 References SUSTAINNOVATION

84 THE EONEF BALLOON. (2020). https://www.fandm. edu/uploads/files/59065179659808769-novembergreenmail.pdf 85 Ingeniously Simple Solar-Powered Charger. (2014). https://mymodernmet.com/kyuho-song-boaoh-window-socket 86 Contactless Delivery Robots. (2021). https://www. starship.xyz 87 Waitrose takes new electric delivery vans for a spin in London. (2021). https://retailtechinnovationhub. com/home/2021/11/3/waitrose-takes-new-electricdelivery-vans-for-a-spin-in-london) 88 Fisker Ocean. (2021). https://www.fiskerinc.com/ ocean 89 Nissan LEAF become best-selling electric car in the world. (2020). https://sustainabilitymag.com/ diversity-and-inclusion-dandi/nissan-leafbecome-best-selling-electric-car-world) 90 Bimoz Premium Kit XL - World’s Lightest & Smartest e-Bike Drive. (2019). https://www.gadgenda.com/ bimoz-premium-kit-xl-world-s-lightest-smarteste-bike-drive 91 CERO. (2016). https://cero.bike/ 92 SONNET155 Germany: The upgrade to the ordinary paper bag. (2021). https://www.gp-award.com/ de/produkte/sonnet 93 Tômtex. (2021). https://www.tomtex.co/our-story 94 Impossible Foods’ Lab-Grown Meat. (2020). https://impossiblefoods.com 95 Winnow Solutions. (2019). https://www.winnowsolutions. com/ 96 Demetra. (2017). https://www.unido.it/award2017/ demetra/ 97 S.Café. (2008). https://www.singtex.com/fabric/ s-cafe 131

รูปภาพที่ 1 แสดงตัวอย่างการออกแบบโลโก้ของโคคา โคล่าในภาษาต่าง ๆ รูปภาพที่ 2 แสดงตัวอย่างการสร้างเมนูของ McDonald’s ให้เข้าถึงกลุ่มผู้บริโภค ในประเทศต่าง ๆ จากการผสมผสานกับเมนูท้องถิ่น รูปภาพที่ 3 แสดงอัตราการย้ายถิ่น จําแนกตามภาคในประเทศไทย ปี พ.ศ. 2563 รูปภาพที่ 4 แสดงข้อมูลรายได้ของคนไทยที่ทํางานในต่างประเทศ รูปภาพที่ 5 แสดงแนวโน้มการสูญเสียทรัพยากรธรรมชาติในอนาคต รูปภาพที่ 6 แสดงประเทศ 10 อันดับแรกของ SDG Index ใน พ.ศ. 2565 รูปภาพที่ 7 แสดงสถานการณ์สถานะและแนวโน้ม SDG Index ประจําปี พ.ศ. 2565 ของประเทศไทย 11 12 14 16 17 39 40 13 13 14 15 19 19 36 37 42 แผนภูมิที่ 1 แสดงอนาคตที่อาจจะเกิดขึ้นจากตัวขับเคลื่อนทางด้านประชากร แผนภูมิที่ 2 แสดงอัตราการเจริญพันธุ์ (Fertility Rates) ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2493 – 2563 แผนภูมิที่ 3 แสดงอัตราการย้ายถิ่น จําแนกตามกลุ่มอายุในประเทศไทย ปี พ.ศ. 2562-2563 แผนภูมิที่ 4 แสดงร้อยละของผู้ย้ายถิ่น จําแนกตามสาเหตุของการย้ายถิ่นในประเทศไทย ปี พ.ศ. 2563 แผนภูมิที่ 5 แสดงอนาคตที่อาจจะเกิดขึ้นจากตัวขับเคลื่อนทางด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม แผนภูมิที่ 6 แสดงอุณหภูมิโลกที่สูงขึ้นตั้งแต่ปี พ.ศ. 2423 ถึงปี พ.ศ. 2563 แผนภูมิที่ 7 แสดงองค์ประกอบของดัชนีความก้าวหน้าทางสังคม (Social Progress Index) แผนภูมิที่ 8 แสดงเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals: SDGs) 17 เป้าหมาย แผนภูมิที่ 9 แสดงเกณฑ์ด้านต่าง ๆ ของ Sustainable Economic Development Assessment (SEDA) สารบัญภาพ หน้า หน้า หน้า สารบัญแผนภูมิ 14 48 ตารางที่ 1 แสดงอายุคาดการณ์โดยเฉลี่ย (Life Expectancy) ปี พ.ศ. 2565 ตารางที่ 2 แสดงการเปรียบเทียบเกณฑ์ในการชี้วัดความยั่งยืนต่างๆ เทียบกับ SDGs 17 goal สารบัญตาราง 132 References SUSTAINNOVATION