กลุ่มดาวดาว

รายงาน

เรื่อง กลุ่มดาวในระบบสุริยะ 88 ดวง

เสนอ
อาจารยบ์ ณั ฑิต ผอ่ งผ้งึ

จดั ทาโดย เลขที่ 7
สามเณรพลพลาธร สืบเพง็

ช้นั มธั ยมศึกษาปี ที่ 6

รายงานเล่มน้ีเป็นส่วนหน่ึงของวิชาดาราศาสตร์ ( ว33265 )

ภาคเรียนที่ 1 ปี การศึกษา 2565

โรงเรียนมหาวชิราลงกรณราชวิทยาลยั
จงั หวดั พระนครศรีอยธุ ยา อาเภอวงั นอ้ ย

ตาบลสนบั ทึบ
1317

ก
คานา
รายงานเลม่ น้ีจดั ทาข้ึนเพ่ือเป็นส่วนหน่ึงของวิชาดาราศาสตร์ ช้นั ม.6 เพ่อื ใหไ้ ดศ้ ึกษาหาความรู้ใน
เร่ืองกลุ่มดาวในระบบสุริยะ 88 ดวงไดศ้ ึกษาอยา่ งเขา้ ใจเพ่ือเป็นประโยชนก์ บั การเรียน
ผจู้ ดั ทาหวงั วา่ รายงานเลม่ น้ีจะเป็นประโยชน์กบั ผอู้ ่านหรือนกั เรียนนกั ศึกษาท่ีกาลงั หาขอ้ มูลเร่ืองน้ี
อยหู่ ากมีขอ้ แนะนาหรือขอ้ ผดิ พลาดประการใดผจู้ ดั ทาขอนอ้ มรับไวแ้ ละขออภยั มา ณ ท่ีน้ีดว้ ย

ผจู้ ดั ทา

สารเณรพลพลาธร สืบเพง็

สารบญั ข

เริ่อง หนา้
คานา
สารบญั 1-11
กลุม่ กาวที่ข้ึนตน้ ดว้ ย A 12
กลุม่ กาวที่ข้ึนตน้ ดว้ ย B
กลุ่มกาวที่ข้ึนตน้ ดว้ ย C 13-37
กลุม่ กาวที่ข้ึนตน้ ดว้ ย D 38-41
กลุ่มกาวท่ีข้ึนตน้ ดว้ ย E 42-44
กลุม่ กาวท่ีข้ึนตน้ ดว้ ย F
กลุม่ กาวที่ข้ึนตน้ ดว้ ย G 45
กลุม่ กาวท่ีข้ึนตน้ ดว้ ย H 46-48
กลุม่ กาวที่ข้ึนตน้ ดว้ ย I 50-52
กลุม่ กาวท่ีข้ึนตน้ ดว้ ย L
กลุ่มกาวที่ข้ึนตน้ ดว้ ย M 53
กลุม่ กาวที่ข้ึนตน้ ดว้ ย N 54 -62
กลุม่ กาวที่ข้ึนตน้ ดว้ ย O 63-66
กลุม่ กาวที่ข้ึนตน้ ดว้ ย P
กลุ่มกาวท่ีข้ึนตน้ ดว้ ย R 67
กลุ่มกาวที่ข้ึนตน้ ดว้ ย S 68 -72
กลุ่มกาวที่ข้ึนตน้ ดว้ ย T 73+82
กลุ่มกาวท่ีข้ึนตน้ ดว้ ย U
กลุ่มกาวที่ข้ึนตน้ ดว้ ย V 83
84-90
91-95
96-97
98-104

ค

บรรณานุกรม

1

กล่มุ ดาวแอนดรอเมดา Andromeda

กลุ่มดาวแอนดรอมิดา เป็นกลุ่มดาวทางทอ้ งฟ้าทิศเหนือ ใกลก้ บั กลุ่มดาวมา้ บิน เมื่อลากเส้นระหว่างดาวสาคญั
จะเห็นคลา้ ยรูปตวั เอใหญ่ (A) แต่ผอมยาวกว่า กลุ่มดาวน้ีไดช้ ื่อตามเจา้ หญิงแอนดรอมิดาในเทพปกรณัมกรีก
ดาราจกั รแอนดรอมิดาอยู่ในกลุ่มดาวน้ี กลุ่มดาวแอนดรอมิดา จะอยู่สูงที่สุดบนฟ้า เวลาประมาณ สามทุ่มใน
เดือนตุลาคม-พฤศจิกายน

ดวงดาวในกลุ่มดาวแอนดรอมิดาเรียงกนั เป็นรูปคลา้ ยผหู้ ญิง ดาวดวงสวา่ งท่ีเห็นไดช้ ดั เป็นส่วนศีรษะและเขม็ ขดั
ส่วนแขนขา้ งหน่ึงคลา้ ยมีอะไรล่ามอยู่ (ทาให้ดูยาวกวา่ แขนอีกขา้ ง) ดูโดยรวมแลว้ จึงคลา้ ยกบั สตรีนางหน่ึง ถูก
โซ่ลา่ มไว้

ตามตานานของกรีกน้นั เจา้ หญิงแอนดรอมิดาเป็ นธิดาของกษตั ริยซ์ ีฟิ อสั (Cepheus) กบั ราชินีแคสซิโอเปี ย
(Cassiopeia) แห่งอาณาจกั รเอธิโอเปี ย (ในตานาน) เจา้ หญิงแอนดรอมิดาถูกล่ามโซ่ไว้ เพื่อรอเป็ นอาหารของ
ปิ ศาจในทะเลซีตสั (Sea Monster, Cetus) และเธอก็ไดร้ ับความช่วยเหลือจากเพอร์ซิอสั (Perseus) (วีรบุรุษผเู้ พ่ิง
กลบั จากการพิชิตกอร์กอน-ปิ ศาจเมดูซา)ซ่ึงต่อมาเจา้ หญิงแอนดรอมิดาไดแ้ ต่งงานกบั เพอร์ซิอสั มีลูกดว้ ยกนั 7
คน (ชาย 6 หญิง 1) บุตรชายคนหน่ึงชื่อเพอร์ซีส (Perses) ซ่ึงตามตานานเล่าวา่ เป็ นบรรพบุรุษของชาวเปอร์เซีย
ส่ิงที่น่าสนใจซ่ึงดึงดูดนกั ดูดาวใหต้ ้งั กลอ้ งส่องมาทางกลุม่ ดาวแอนดรอมิดา ไดแ้ ก่ ดาราจกั รแอนดรอมิดา หรือท่ี
เรียกส้ัน ๆ เป็ นรหัสว่า M31 ดาราจกั รแอนดรอมิดาเป็ นดาราจกั รรูปเกลียว (Spiral galaxy) คือมีลกั ษณะกลม
แบนเหมือนจานสองใบประกบกนั มีแขนเกลียวยนื่ ออกมา คลา้ ย ๆ กนั กบั ดาราจกั รทางชา้ งเผือกของเรา และยงั
เป็นดาราจกั รขนาดใหญ่ที่อยใู่ กลท้ างชา้ งเผอื กของเรามากที่สุด (คืออยหู่ ่างไปเพียง 2.2 ลา้ นปี แสง)

2

คนแรกท่ีสามารถวดั ระยะทางจากโลกไปถึงดาราจกั รแอนดรอมิดาได้ คือเอ็ดวิน ฮบั เบิล (ซ่ึงต่อมากลอ้ ง
โทรทรรศน์ลอยฟ้าฮบั เบิล ก็ต้งั ช่ือตามชายผนู้ ้ี) เขาแสดงให้เห็นว่า ระยะทางจากโลกไปยงั ดาราจกั รแอนดรอมิ
ดาน้ันมากกว่าขนาดของดาราจกั รทางชา้ งเผือก ดงั น้ัน ดาราจกั รแอนดรอมิดาจึงอยู่นอกทางชา้ งเผือกของเรา
(เป็ นอีกดาราจกั รหน่ึงต่างหาก) และมีขนาดใหญ่มาก ๆ ถา้ ถ่ายภาพดาราจกั รแอนดรอมิดาด้วยกลอ้ งดูดาว
กาลงั ขยายสูงมาก ๆ จะพบวา่ มนั มีดาราจกั รเพ่ือนบา้ นเล็ก ๆ เป็นฝ้าจาง ๆ อีก 2 ดาราจกั ร คือ M32 (NGC 221)
และ M110 (NGC 205)

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. α And ความส่องสวา่ งปรากฏ 2.22 เป็นดาวที่อยรู่ ่วมกนั กบั กลุม่ ดาวมา้ บิน
2. β And ความส่องสวา่ งปรากฏ 2.01-2.10
3. γ And ความส่องสวา่ งปรากฏ 2.26
4. δ And ความส่องสวา่ งปรากฏ 3.28
5. ε And ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.37
6. ζ And ความส่องสวา่ งปรากฏ 3.92-4.14
7. η And ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.40
8. θ And ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.62
9. ι And ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.29
10. κ And ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.14
11. λ And ความส่องสวา่ งปรากฏ 3.81
12. μ And ความส่องสวา่ งปรากฏ 3.86
13. ν And ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.53
14. ξ And ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.87
15. ο And ความส่องสวา่ งปรากฏ 3.63
16. π And ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.34
17. ρ And ความส่องสวา่ งปรากฏ 5.16
18. σ And ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.51
19. τ And ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.96
20. υ And ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.09

3

21. φ And ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.25
22. χ And ความส่องสวา่ งปรากฏ 5.01
23. ψ And ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.98
24. ω And ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.84
25. 60 And ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.84
26. 62 And ความส่องสวา่ งปรากฏ 5.31
27. 49 And ความส่องสวา่ งปรากฏ 5.27

4

กลุ่มดาวเคร่ืองสูบลม Antlia

กลุ่มดาวเคร่ืองสูบลม เป็นกลุ่มดาวใหม่ที่เพ่ิงกาเนิดข้ึนเม่ือกลางคริสตศ์ ตวรรษท่ี 18 ต้งั เพอ่ื เป็นเกียรติแก่โรเบิร์ต
บอยล์ ผปู้ ระดิษฐเ์ ครื่องสูบลม กลุม่ ดาวน้ีมีช่ือละตินเดิมวา่ Antlia Pneumatica ต่อมานกั ดาราศาสตร์ตดั ทอนให้
ช่ือส้นั ลง กลุม่ ดาวเคร่ืองสูบลมลอ้ มรอบดว้ ยกลุม่ ดาวงูไฮดรา กลุม่ ดาวเขม็ ทิศ กลุ่มดาวใบเรือ และกลุม่ ดาวคน
คร่ึงมา้

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. α Ant ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.22-4.29
2. δ Ant ความส่องสวา่ งปรากฏ 5.55
3. ε Ant ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.51
4. η Ant ความส่องสวา่ งปรากฏ 5.24
5. θ Ant ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.79
6. ι Ant ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.60

5

กลุม่ ดาวนกการเวก Apus

กลุม่ ดาวนกการเวก เป็นกลุ่มดาวจาง ๆ ทางซีกฟ้าใต้ ไม่สามารถมองเห็นไดจ้ ากกรีกโบราณ พบหลกั ฐานปรากฏ
ในแผนท่ีดาว ยรู านอเมเทรีย (Uranometria) ของโยฮนั น์ บาเยอร์ แต่อาจเป็นที่รู้จกั กนั ในหมู่นกั เดินเรือก่อนหนา้
น้นั

ดาวเด่นตามความสว่าง
1. α Aps ความส่องสวา่ งปรากฏ 3.83
2. β Aps ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.24
3. γ Aps ความส่องสวา่ งปรากฏ 3.87
4. ε Aps ความส่องสวา่ งปรากฏ 5.05
5. ζ Aps ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.86
6. η Aps ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.89
7. θ Aps ความส่องสวา่ งปรากฏ 5.70
8. ι Aps ความส่องสวา่ งปรากฏ 5.41

ฃ

6

กล่มุ ดาวคนแบกหม้อนา้ (กล่มุ ดาวกมุ ภ์) Aquarius

กลุม่ ดาวคนแบกหมอ้ น้า หรือ กลุม่ ดาวกมุ ภ์ เป็นกลุม่ ดาวจกั รราศีในแนวเส้นสุริยวถิ ีซ่ึงเป็นที่รู้จกั มาชา้
นานกลุ่มหน่ึง กลุ่มดาวน้ีอยใู่ นบริเวณที่เรียกกนั วา่ ทะเลทอ้ งฟ้า ซ่ึงไดช้ ื่อมาจากการที่กลุม่ ดาวหลายกลุม่ ใน
บริเวณน้ีมีชื่อเกี่ยวขอ้ งกบั น้า เช่น กลุ่มดาววาฬ กลุ่มดาวปลา กลุ่มดาวแม่น้า เป็นตน้ บางคร้ังสายน้าของกลุ่มดาว
แม่น้าจะถูกวาดราวกบั วา่ ไหลออกจากหมอ้ น้า (คนโท) ของกลุ่มดาวคนแบกหมอ้ น้า

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. β Aqr)

7

กลุ่มดาวนกอนิ ทรี Aquila

กลุม่ ดาวนกอินทรี เป็นกลุม่ ดาวกลุม่ หน่ึงในจานวนกลุ่มดาว 48 กลุม่ ในรายการของทอเลมี (Ptolemy)
และยงั เป็นกลมุ่ ดาวในรายการกลุ่มดาว 88 กลุ่มท่ีรับรองโดยสหพนั ธ์ดาราศาสตร์สากล กลุม่ ดาวน้ีวางตวั อยบู่ น
เส้นศูนยส์ ูตรฟ้า ดาวท่ีสวา่ งที่สุดในกลุ่มดาวน้ีคือดาวตานกอินทรี (Altair) ซ่ึงเป็นจุดยอดจุดหน่ึงของ
"สามเหลี่ยมฤดูร้อน"

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวอลั แทร์ความส่องสวา่ งปรากฏ 0.77
2. ดาวอลั เซน ความส่องสวา่ งปรากฏ 3.71
3. ดาวทาราซาด ความส่องสวา่ งปรากฏ 2.71
4. ดาวเดเนบโบแคบ ความส่องสวา่ งปรากฏ 3.37
5. ดาวเดเนบโบแคบออสตราลิส ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.03
6. ζ Aql ความส่องสวา่ งปรากฏ 2.98
7. η Aql ความส่องสวา่ งปรากฏ 3.5-4.4
8. θ Aql ความส่องสวา่ งปรากฏ 3.26
9. ι Apl ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.35
10. κ Aql ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.93
11. λ Aql ความส่องสวา่ งปรากฏ 3.43
12. μ Aql ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.45
13. ν Aql ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.69
14. χ Aql ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.72

8

15. ο Aql ความส่องสวา่ งปรากฏ 5.12
16. π Aql ความส่องสวา่ งปรากฏ 5.72
17. ρ Aql ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.94
18. σ Aql ความส่องสวา่ งปรากฏ 5.18
19. τ Aql ความส่องสวา่ งปรากฏ 5.51
20. υ Aql ความส่องสวา่ งปรากฏ 5.89
21. φ Aql ความส่องสวา่ งปรากฏ 5.29
22. χ Aql ความส่องสวา่ งปรากฏ 5.28
23. ψ Aql ความส่องสวา่ งปรากฏ 6.25
24. 31 Aql ความส่องสวา่ งปรากฏ 5.16
25. 35 Aql ความส่องสวา่ งปรากฏ 5.79
26. 27 Aql ความส่องสวา่ งปรากฏ 5.46
27. 36 Aql ความส่องสวา่ งปรากฏ 5.05
28. 26 Aql ความส่องสวา่ งปรากฏ 5.00
29. 14 Aql ความส่องสวา่ งปรากฏ 5.42
30. 15 Aql ความส่องสวา่ งปรากฏ 5.41
31. 12 Aql ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.03
32. 71 Aql ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.31
33. 28 Aql ความส่องสวา่ งปรากฏ 5.53

9

กลุ่มดาวแท่นบูชา Ara

กลุม่ ดาวแท่นบูชา เป็นกลุม่ ดาวจาง ๆ ทางซีกฟ้าใต้ อยรู่ ะหวา่ งกลุม่ ดาวคนคร่ึงมา้ กบั กลุม่ ดาวหมาป่ า
เดิมรู้จกั กนั ในชื่อ Ara Centauri หมายถึงแท่นบูชาของคนคร่ึงมา้

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. β Ara

10

กล่มุ ดาวแกะ (กล่มุ ดาวเมษ) Aries

กลุ่มดาวแกะ เป็นกลุม่ ดาวหน่ึงในจกั รราศี ช่ือในภาษาละติน Aries หมายถึงแกะ อยรู่ ะหวา่ งกลมุ่ ดาวปลา
ทางดา้ นทิศตะวนั ตก กบั กลุ่มดาวววั ทางดา้ นทิศตะวนั ออก มี่ชื่อในภาษาละตินวา่ Ram และมีสัญลกั ษณ์คือ
Aries.svg (ยนู ิโคด้ ) ต้งั ชื่อโดยปโตเลมี

กลุม่ ดาวแกะ เป็นกลุม่ ดาวทางซีกฟ้าดา้ นเหนือ อยถู่ ดั จากกลุม่ ดาวปลาไปทางทิศตะวนั ออก ดวงอาทิตยจ์ ะ
ผา่ นกลุ่มดาวแกะระหวา่ งวนั ท่ี 19 เมษายน ถึง 14 พฤษภาคม กลุ่มดาวแกะประกอบดว้ ยดาวฤกษ์ 4 ดวงเป็นอยา่ ง
นอ้ ย โดย 3 ดวงแรกเป็นส่วนของหวั แกะ ( Hamal เป็นดาวฤกษส์ ีเหลือง มีความสวา่ ง 2.00 อยหู่ ่างจากโลก
ประมาณ 66 ปี แสง ชื่อดาวหมายถึง Lamp , Sheraton มีความสวา่ ง 2.64 อยหู่ ่างจากโลกประมาณ 60 ปี แสง ชื่อ
ดาว หมายถึง Mark หรือ Sign เนื่องจาก จุด March Equinox หรือ 0 Aries อยใู่ กลก้ บั ดาวดวงน้ีมากที่สุด ในช่วง
300-400 ปี ก่อนคริสตศ์ กั ราช , Aries มีความสวา่ ง 4.0 อยหู่ ่างจากโลกประมาณ 148 ปี แสง ) และอีก 1 ดวงเป็น
สะโพกของแกะ กลุม่ ดาวแกะจะข้ึนทางจุดทิศตะวนั ออกเฉียงไปทางเหนือเลก็ นอ้ ยประมาณ 22.5 องศา และจะ
ปรากฏบนทอ้ งฟ้านานวนั ละ 12 ชวั่ โมงกลุ่มดาวแกะ เม่ือคร้ังสมยั กรีกโบราณ ( 1000 ปี ก่อนคริสตศ์ กั ราช ) เคย
เป็นกลุม่ ดาวที่ แนวการเคล่ือนที่ของดวงอาทิตย์ ตดั กบั แนวเสน้ ศูนยส์ ูตรฟ้าพอดี ในฤดูใบไมผ้ ลิ ( ราววนั ที่ 21
มีนาคมของทุกปี ) เราเรียกจุดน้ีวา่ The March Equinox หรือ 0 Aries หรือปัจจุบนั เรียกวา่ The Vernal Equinox
ในปัจจุบนั จุดดงั กล่าวไดข้ ยบั ไปอยใู่ นกลุม่ ดาวปลาคู่ ( Pisces )

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวฮามาล (α แกะ)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 2.0)

11

กลุ่มดาวสารถี Auriga

กลุม่ ดาวสารถี เป็นกลุม่ ดาวทางซีกฟ้าเหนือที่มีทางชา้ งเผอื กพาดผา่ น เป็นหน่ึงในกลุม่ ดาว 48 กลุม่ ท่ีอยู่
ในรายการของทอเลมี และยงั เป็นกลุม่ ดาวในรายการกลุ่มดาว 88 กลุม่ ท่ีรับรองโดยสหพนั ธ์ดาราศาสตร์สากล
ดาวฤกษท์ ่ีสวา่ งท่ีสุด คือ ดาวคะเพลลา เกี่ยวขอ้ งกบั แพะเพศเมีย ช่ือ อมาลเทีย เรียกดาว 3 ดวง คือ เอปไซลอน
สารถี ซีตาสารถี และอีตาสารถี วา่ Haedi (ลูกแพะ) มีดาวที่ใชร้ ่วมกบั กลุ่มดาวววั 1ดวง คือ เอลแน็ท (เบตา้ ทอรี่)
โชติมาตรปรากฏ 1.62

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวดาวคะเพลลา (α Aur)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 0.08)
2. ดาวดวงแกว้ (α Boo) (ความส่องสวา่ งปรากฏ = −0.04)

12

กล่มุ ดาวคนเลยี้ งสัตว์

กลุม่ ดาวคนเล้ียงสตั ว์ ป็นหน่ึงในกลุ่มดาว 48 กลุม่ ที่อยใู่ นรายการของทอเลมี และยงั เป็นกลุม่ ดาวในรายการกลุม่
ดาว 88 กลุ่มท่ีรับรองโดยสหพนั ธ์ดาราศาสตร์สากล ช่ือในภาษาละตินมีรากศพั ทจ์ ากอียปิ ต์ เขา้ ใจวา่ หมายถึงคน
เล้ียงหมี เพราะดูเหมือนหนั มองไปยงั กลุม่ ดาวหมีใหญแ่ ละกลุม่ ดาวหมีเลก็ มีดาวดวงแกว้ เป็นดาวฤกษท์ ่ีสวา่ ง
ที่สุดเป็นอนั ดบั 4ในทอ้ งฟ้ากลางคืน

กลุม่ ดาวคนเล้ียงสตั ว์ เป็นกลุ่มดาวท่ีอยทู่ างซีกฟ้าเหนือ มีดาวฤกษส์ ุกสวา่ งท่ีหาไดง้ ่าย คือ ดาวดวงแกว้
(Arcturus, -Boo) ซ่ึงเป็นดาวฤกษท์ ี่สวา่ งอนั ดบั ท่ี 4 สามารถหาไดง้ ่าย โดยลากเป็นแนวเสน้ โคง้ จากหางของกลุ่ม
ดาวหมีใหญ่ (หรือกลุม่ ดาวจระเข)้ (Ursa Major) ไปประมาณ 30 องศาตามแนวเสน้ โคง้ กจ็ ะเจอดาวดวงแกว้
และถา้ ลากต่อไปอีกประมาณ 30 องศากจ็ ะเจอดาวรวงขา้ ว (Spica, -Vir) จะข้ึนไปสูงสุดกลางทอ้ งฟ้า ประมาณ
เที่ยงคืนตน้ เดือนพฤษภาคม โดยท่ีกลุ่มดาวที่อยขู่ า้ งๆ ทางทิศตะวนั ออก คือกลุม่ ดาวมงกฏุ เหนือ (Corona
Borealis)

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวดวงแกว้ (α Boo)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = −0.04)

13

กล่มุ ดาวส่ิว Caelum

กลุม่ ดาวส่ิว เป็นกลุม่ ดาวขนาดเลก็ ในซีกฟ้าใต้ ต้งั ช่ือโดยนิโกลา-ลุย เดอ ลากาย ในกลางคริสตศ์ ตวรรษท่ี 18
ดาวเด่นตามความสว่าง

1. α Cae(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 4.45)

14

กลุ่มดาวยรี าฟ Camelopardalis

กลุม่ ดาวยรี าฟ เป็นกลุ่มดาวขนาดใหญใ่ นซีกฟ้าเหนือ แต่ไม่เด่นชดั เพราะดาวฤกษส์ มาชิกมีความสวา่ ง
นอ้ ย ปรากฏคร้ังแรกในบนั ทึกของจาคอบ บาร์ตช์ เมื่อ ค.ศ. 1624 แต่อาจกาเนิดข้ึนก่อนหนา้ น้นั โดย เพทรัส แพ
ลนเซียส

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. β Cam(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 4.03)

15

กลุ่มดาวปู (กลุ่มดาวกรกฎ) Cancer

กลุ่มดาวปู หรือ กลุม่ ดาวกรกฎ เป็นกลุม่ ดาวหน่ึงในกลุ่มดาวจกั รราศี มีขนาดเลก็ และไม่สวา่ ง อยู่
ระหวา่ งกลุ่มดาวคนคู่ทางทิศตะวนั ตก และกลุ่มดาวสิงโตทางทิศตะวนั ออก ทางเหนือคือกลุ่มดาวแมวป่ า ทางใต้
คือ กลุม่ ดาวหมาเลก็ และกลุม่ ดาวงูไฮดรา

กลุ่มดาวปู เป็นกลุม่ ดาวท่ีถดั มาจากกลุ่มดาวคนคู่ทางทิศตะวนั ออก ดวงอาทิตยจ์ ะผา่ นกลุ่มดาวปูระหวา่ ง
วนั ที่ 21 กรกฎาคม ถึง 11 สิงหาคม กลุม่ ดาวปูประกอบไปดว้ ยดาวฤกษแ์ สงริบหร่ีอยา่ งนอ้ ย 5 ดวงทาใหม้ องเห็น
ไดย้ าก แตใ่ นตน้ เดือนกมุ ภาพนั ธจ์ ะเห็นไดต้ ลอดคืน ในกลุม่ ดาวปูน้ีจะมีฝ้าขาวๆอยู่ เรียกวา่ กระจุกดาวรวงผ้งึ (
PRAESEPE ) หรือ ท่ีคนไทยเรียกวา่ กระจุกดาวปยุ ฝ้าย ซ่ึงเป็นกระจุกดาวเปิ ดประกอบไปดว้ ยดาวฤกษจ์ านวน
มาก และสามารถมองเห็นไดด้ ว้ ยตาเปล่า

กลุม่ ดาวปู เป็นกลุ่มดาวท่ีมีความสวา่ งนอ้ ยที่สุดในกลุม่ ดาวจกั รราศี ซ่ึงไม่มีดาวดวงใดในกลุ่มดาวเลย ท่ีมี
ความสวา่ งนอ้ ยกวา่ 4.0 กลุ่มดาวปู อยรู่ ะหวา่ งกลุ่มดาวคนคู่ (Gemmini) และกลุม่ ดาวสิงโต (Leo) โดยกลุม่ ดาวปู
จะข้ึนไปสูงสุดกลางทอ้ งฟ้าประมาณเท่ียงคืนของปลายเดือนมกราคมและตน้ เดือนกมุ ภาพนั ธ์ มีกลุม่ ดาวท่ีสาคญั
ดงั น้ี Acubens เป็นดาวฤกษส์ ีน้าเงินขาว มีความสวา่ งประมาณ 4.3 ชื่อดาว หมายถึง กา้ มปู (The Claw) Altarf มี
ความสวา่ งประมาณ 3.52 อยหู่ ่างจากโลกประมาณ 290 ปี แสง ช่ือดาว หมายถึง ปลายขาปู Asellus Borealis เป็น
ดาวฤกษส์ ีเหลืองมีความสวา่ งประมาณ 4.7 อยหู่ ่างจากโลกประมาณ 230 ปี แสง หมายถึง ลา (The Assess)
Asellus Austrailis เป็นดาวฤกษส์ ีเหลือง มีความสวา่ งประมาณ 4.2 อยหู่ ่างจากโลกประมาณ 220 ปี แสง M44 -
The Beehive Cluster or Praesepe Open Cluster กระจุกดาวรวงผ้งึ เป็นกระจุกดาวเปิ ดที่มองเห็นไดด้ ว้ ยตาเปล่า
โดยจะมองเห็นเป็นฝ้า มีขนาดของเสน้ ผา่ นศูนยก์ ลางประมาณ 3 เท่าของดวงจนั ทร์ (ประมาณ 80 ลิปดา)
ประกอบดว้ ยดาวฤกษเ์ กือบ 100 ดวง มีความสวา่ งปรากฏประมาณ 3.1 อยหู่ ่างจากโลกประมาณ 520 ปี แสง ช่ือ
กระจุกดาว หมายถึง รางหญา้ (The Manger)

16

ดาวเด่นตามความสว่าง
1. ดาวอลั ทาร์ฟ (β Cnc)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 3.5)

17

กล่มุ ดาวสุนัขล่าเนื้อ Canes Venatici

กลุ่มดาวหมาล่าเน้ือ เป็นกลุ่มดาวขนาดเลก็ ในซีกฟ้าเหนือ ต้งั ช่ือโดยโจแฮนเนส เฮเวลีอสุ ใน
คริสตศ์ ตวรรษท่ี 17 เป็นสญั ลกั ษณ์แทน คาร่า และ แอสเทอเรียน หมาล่าสตั วข์ องกลุ่มดาวคนเล้ียงสตั ว์

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวคอร์แคโรไล (α CVn)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 2.90)

18

กลุ่มดาวสุนัขใหญ่ Canis Major

กลุ่มดาวสุนขั ใหญ่ เป็นหน่ึงในกลุ่มดาว 48 กลุม่ ท่ีอยใู่ นรายการของทอเลมี และยงั เป็นกลุ่มดาวในรายการ
กลุม่ ดาว 88กลุม่ ที่รับรองโดยสหพนั ธด์ าราศาสตร์สากล เขา้ ใจวา่ เป็นตวั แทนสุนขั ของนายพรานโอไรออน (ดู
กลุ่มดาวนายพราน กลุ่มดาวสุนขั เลก็ และกลุ่มดาวสุนขั ล่าเน้ือ) กลุม่ ดาวสุนขั ใหญ่มีดาวซีริอสั เป็นสมาชิกดาว
ฤกษท์ ่ีสวา่ งที่สุดในทอ้ งฟ้ากลางคืน ซ่ึงเป็นส่วนหน่ึงของ สามเหล่ียมฤดูหนาว

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. α CMa ความส่องสวา่ งปรากฏ -1.46
2. β CMa ความส่องสวา่ งปรากฏ 1.98
3. γ CMa ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.11
4. δ CMa ความส่องสวา่ งปรากฏ 1.83
5. ε CMa ความส่องสวา่ งปรากฏ 1.50
6. ζ CMa ความส่องสวา่ งปรากฏ 3.02
7. η CMa ความส่องสวา่ งปรากฏ 2.45
8. θ CMa ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.08
9. ι CMa ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.36
10. κ CMa ความส่องสวา่ งปรากฏ 3.50

19

11. λ CMa ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.47
12. π CMa ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.66
13. σ CMa ความส่องสวา่ งปรากฏ 3.41
14. τ CMa ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.37
15. ω CMa ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.01
16. VY CMa ความส่องสวา่ งปรากฏ 7.96 (แปรแสงไดร้ ะหวา่ ง 6.5-9.6)
17. EZ CMa ความส่องสวา่ งปรากฏ 6.71-6.95

20

กล่มุ ดาวสุนัขเลก็ Canis Minor

กลุม่ ดาวสุนขั เลก็ เป็นหน่ึงในกลุม่ ดาว 48 กลุม่ ที่อยใู่ นรายการของทอเลมี และยงั เป็นกลุ่มดาวในรายการกลุม่
ดาว 88 กลุ่มที่รับรองโดยสหพนั ธด์ าราศาสตร์สากล เขา้ ใจวา่ เป็นตวั แทนสุนขั ของนายพรานโอไรออน (ดู กลุม่
ดาวนายพราน กลุม่ ดาวสุนขั ใหญ่ และกลุ่มดาวสุนขั ล่าเน้ือ) กลุม่ ดาวสุนขั เลก็ มีดาวโพรซิออน ดาวฤกษท์ ี่สวา่ ง
ที่สุดเป็นอนั ดบั ท่ี 8 ในทอ้ งฟ้ากลางคืนเป็นสมาชิก ซ่ึงเป็นส่วนหน่ึงของสามเหล่ียมฤดูหนาว

กลุ่มดาวสุนขั เลก็ มีดาวฤกษท์ ่ีสุกสวา่ งเห็นไดช้ ดั เจน อยา่ งนอ้ ย 1 ดวง คือ ดาวโปรซิออน (Procyon, -CMi)
ซ่ึงสามารถหาไดง้ ่าย โดยอยใู่ นแนวที่ลากจาก ไหลซ่ า้ ยของกลุ่มดาวนายพราน (Orion) ไปทางไหลข่ วาของ
นายพราน ไปทางทิศตะวนั ออก นอกจากน้ี ดาวโปรซิออนยงั เป็นส่วนหน่ึงของ "สามเหลี่ยมหนา้ หนาว" (The
Winter Triangle) ซ่ึงอีก 2 ดวงคือ ดาวซิรีอุส (Sirius, -CMa) และดาวบีเทลจุส (Betelgeuse, -Ori) โดยกลุ่มดาว
สุนขั เลก็ จะอยทู่ างทิศตะวนั ออก ของกลุ่มดาวนายพราน (Orion) เราสามารถเห็นกลุ่มดาวสุนขั เลก็ ตลอดท้งั คืน
ของหนา้ หนาว โดยจะเห็นข้ึนไปสูงสุดกลางทอ้ งฟ้า ราวเท่ียงคืนของตน้ เดือนมกราคม

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. α CMi ความส่องสวา่ งปรากฏ 0.34,
2. β CMi ความส่องสวา่ งปรากฏ 2.89,
3. γ CMi ความส่องสวา่ งปรากฏ 4.33

21

กลุ่มดาวแพะทะเล (กล่มุ ดาวมกร) Capricornus

กลุ่มดาวแพะทะเล หรือ กลมุ่ ดาวมกร เป็นกลุม่ ดาวหน่ึงในกลุม่ ดาวจกั รราศี กลุ่มดาวน้ีอยใู่ นบริเวณที่เรียกกนั วา่
ทะเลทอ้ งฟ้า ซ่ึงไดช้ ื่อมาจากการที่กลุม่ ดาวหลายกลุม่ ในบริเวณน้ีมีช่ือเก่ียวขอ้ งกบั น้า กลุ่มดาวแพะทะเลเป็น
กลุ่มดาวหน่ึงในรายช่ือ 48 กลุ่มดาวของทอเลมี ลอ้ มรอบดว้ ย กลุ่มดาวนกอินทรี กลุม่ ดาวคนยงิ ธนู กลุ่มดาว
กลอ้ งจุลทรรศน์ กลุม่ ดาวปลาใต้ และ กลุม่ ดาวคนแบกหมอ้ น้า

กลุ่มดาวแพะทะเล หรือกลุ่มดาวมกร เป็นกลุ่มดาวอนั ดบั ท่ีสิบของกลุ่มดาวจกั รราศี และเป็นกลุ่มดาวแนวกา
แลก็ ซ่ี ทางชา้ งเผอื ก (The Milky Way) พาดผา่ น โดยกลุม่ ดาวน้ี เป็นรูปคร่ึงแพะ-คร่ึงปลา โดยส่วนหวั เป็นแพะ
ส่วนหางเป็นปลา อยทู่ างทิศตะวนั ออกของ กลุม่ ดาวคนยงิ ธนู (Sagittarius) หรือลากเราสามารถเห็นกลุ่มดาวน้ี
ไดจ้ ากกลุ่มดาววกี า (Vega, -Lyr) ลากมายงั ดาวอลั แตร์ (Altair, -Aql) แลว้ ต่อมายงั เขาของแพะทะเล (-) โดยกลุม่
ดาวแพะทะเล จะข้ึนไปสูงสุดกลางทอ้ งฟ้า ประมาณเที่ยงคืนของตน้ เดือนสิงหาคม โดยจะคอ่ นไปทางซีกฟ้าใต้
คนไทยมกั เรียกผดิ เป็น "กลุ่มดาวมงั กร" (Drago)

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวเดเนบอลั เจดี (δ Cap)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 2.97)

22

กลุ่มดาวกระดูกงูเรือ Carina

กลุม่ ดาวกระดูกงูเรือ เป็นกลมุ่ ดาวในซีกฟ้าใตท้ ่ีอดีตเคยเป็นส่วนหน่ึงของกลุม่ ดาวเรืออาร์โก วตั ถุ
ทอ้ งฟ้าเด่น คอื ดาวคาโนปัส ดาวฤกษท์ ี่สวา่ งที่สุดเป็นอนั ดบั ท่ี 2 ในทอ้ งฟ้ายามค่าคืน และดาวอีตากระดูกงูเรือ
ดาวท่ีมีมวลสูง อยู่ ณ ใจกลางเนบิวลากระดูกงูเรือ (เอน็ จีซี 3372)

กลุ่มดาวกระดูกงูเรือ เป็นส่วนหน่ึงของเรืออาร์โก (Argo Navis) แต่ถูกแบ่งเป็น 3 ส่วน (หรือ 3 กลุ่มดาว) คือ
กลุม่ ดาวกระดูกงูเรือ (Carina), ทา้ ยเรือ (Puppis) และใบเรือ (Vela) เมื่อปี พ.ศ. (ค.ศ.1763) เป็นกลุม่ ดาวท่ี
แนวทางชา้ งเผอื ก (The Milky Way) พาดผา่ น เป็นกลุ่มดาวที่อยทู่ างซีกฟ้าใต้ มีดาวฤกษส์ ุกสวา่ งอนั ดบั 2 ของ
ทอ้ งฟ้าตอนกลางคืน คือ ดาวคาโนปุส (Canopus) ซ่ึงอยทู่ างทิศใตข้ องดาวโปรซิออน (Procyon, -CMi) และดาว
ซิรีอสุ (Sirius, -CMa) ดาวคาโนปุส ข้ึนไปสูงสุดกลางทอ้ งฟ้า ประมาณเท่ียงคืนของวนั ที่ 28 เดือนธนั วาคม

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวคาโนปัส (α Car)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = −0.7)

23

กล่มุ ดาวแคสซิโอเปี ย (กลุ่มดาวค้างคาว) Cassiopeia

กลุม่ ดาวแคสซิโอเปี ย เป็นกลุม่ ดาวในซีกฟ้าเหนือ เช่นเดียวกบั ดาวเหนือ ในซีกโลกเหนือ กลุ่มดาวแคสซิโอเปี ย
เป็นกลุ่มดาวที่มองเห็นไดต้ ลอดท้งั ปี แต่ในทางกลบั กนั เน่ืองจากเป็นกลุม่ ดาวบนทรงกลมทอ้ งฟ้าซีกเหนือ ผทู้ ่ี
อาศยั อยทู่ างซีกโลกใตม้ ากๆจะพบไดล้ าบาก เพราะตาแหน่งดาวบน ทรงกลมทอ้ งฟ้า จะอยใู่ ตพ้ ้นื โลกเกือบ
ตลอดเวลา กลมุ่ ดาวน้ีเป็นหน่ึงในกลุม่ ดาว 48 กลุม่ ที่อยใู่ นรายการของทอเลมี และยงั เป็นกลุม่ ดาวในรายการ
กลุม่ ดาว 88 กลุม่ ที่รับรองโดยสหพนั ธ์ดาราศาสตร์สากล

กลุ่มดาวน้ีแทนราชินี แคสซิโอเปี ย ในตานานเทพปกรณมั กรีก ราชินีแคสซิโอเปี ยเป็นพระชนนีของ เจา้
หญิงแอนโดรมีดา ดูหมิ่นเทพ ทาใหเ้ จา้ หญิงถูกจบั สงั เวย อสูรวาฬ แตว่ รี บุรุษ เพอร์ซิอสุ มาช่วยไวท้ นั

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวเชดาร์(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 2.23)

24

กลุ่มดาวคนครึ่งม้า Centaurus

กลุ่มดาวคนคร่ึงมา้ เป็นกลุ่มดาวในซีกฟ้าใต้ หน่ึงในกลุม่ ดาว 48 กลุ่มท่ีอยใู่ นรายการของทอเลมี และยงั เป็น
กลุ่มดาวในรายการกลุ่มดาว 88 กลุ่มท่ีรับรองโดยสหพนั ธ์ดาราศาสตร์สากล กลุ่มดาวน้ีเป็นกลุ่มดาวท่ีขนาดใหญ่
ที่สุดกลุ่มหน่ึงในทอ้ งฟ้า มีดาวสวา่ งติด 1 ใน 20 อนั ดบั ถึง 2 ดวง คือ แอลฟาคนคร่ึงมา้ (ริเจล เคน้ ท)์ และเบ
ตา้ คนคร่ึงมา้ (ฮาดดาร์)

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวริจิลเคนทอรัส (α Cen)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = −0.01)

25

กลุ่มดาวซีฟิ อสั Cepheus

กลุ่มดาวซีฟิ อสั เป็นกลุม่ ดาวในซีกฟ้าเหนือ หน่ึงในกลุม่ ดาว 48 กลุ่มที่อยใู่ นรายการของทอเลมี และยงั เป็นกลุ่ม
ดาวในรายการกลุ่มดาว 88 กลุม่ ท่ีรับรองโดยสหพนั ธ์ดาราศาสตร์สากล กลุม่ ดาวน้ีแทนราชาซีฟิ อสั ในเทพ
ปกรณมั กรีก

กลุม่ ดาวซีฟิ อสั มองเห็นไดด้ ีท่ีสุดในเวลา 21.00 น.ของเดือนพฤศจิกายนเทพปกรณมั กรีก

ตามเทพปกรณมั กรีก ซีฟิ อสั เป็นกษตั ริยแ์ ห่งอาณาจกั รเอธิโอเปี ย เมื่อเอธิโอเปี ยถูกคุกคามโดย ปิ ศาจทะเล
นามซีตสั (Sea Monster,Cetus) เทพพยากรณ์แห่งแอมมอน (Oracle of Ammon) แนะนาใหซ้ ีฟิ อสั นาธิดา คือ เจา้
หญิงแอนดรอเมดาไปมอบใหแ้ ก่ซีตสั

เจา้ หญิงแอนดรอเมดา จึงถูกลา่ มโซ่ไวร้ ิมทะเล เพ่ือรอเป็นอาหารของซีตสั ซ่ึงต่อมา เธอกไ็ ดร้ ับความช่วยเหลือ
จากเพอร์ซิอสั (Perseus)

เดลตาเซฟี ไอ/ดาวแปรแสงเซฟี อิด
เดลตาเซฟี ไอ (Delta Cephei / δ Cep / δ Cephei) เป็นดาวดวงหน่ึงซ่ึงน่าสนใจ ในกลุ่มดาวซีฟิ อสั โดยในปี

ค.ศ. 1784 จอห์น กดู ริคค์ (John Goodricke) คน้ พบวา่ มนั เป็นดาวแปรแสง คือความสวา่ ง จะไม่คงท่ีแปรเปลี่ยน
ไปเรื่อยๆ

บริเวณกลุ่มดาวซีฟิ อสั มองเห็นไดด้ ีท่ีสุดในเวลา 21.00 น. ของเดือนพฤศจิกายน

ดาวเดลตาเซฟี ไอไม่เพยี งแต่เป็นดาวแปรแสง แต่ยงั เป็น ดาวแปรแสงที่มีลกั ษณะพเิ ศษ คือจะมีการ กระพริบ
ในคาบเวลาที่คงที่ และเมื่อมีการศึกษาดาวแปรแสงประเภทน้ี มากข้ึนเรื่อยๆ ไดพ้ บดาว ที่มีลกั ษณะคลา้ ยกนั อีก

26

เป็นจานวนมาก กพ็ บวา่ คาบเวลาท่ีใชใ้ นการกระพริบ (จากจางสุดไปสวา่ งสุด) สมั พนั ธก์ บั ความสวา่ งสมั บูรณ์
(Absolute Luminosity) ของดาวแต่ละดวง ซ่ึงความสมั พนั ธ์น้ี คน้ พบในปี ค.ศ. 1908 โดย เฮนริเอตา ลีวิตต์
(Henrietta Swan Leavitt) ต่อมาจึงเรียกดาวแปรแสงประเภทน้ีวา่ ดาวแปรแสงเซฟี อิด (Cepheid variable or
Cepheid) ตามช่ือของดาวเดลตาเซฟี ไอ (โดยมีดาวเดลตาเซฟี ไอเป็นดาวตน้ แบบ) และจากการคน้ พบของเฮนริเอ
ตา ลีวติ ต์ (สตรีหูนวก แต่ความสามารถทางดา้ นคณิตศาสตร์ของเธอ เป็นประโยชนต์ ่อวงการดาราศาสตร์มาก
โดยเฉพาะในยคุ สมยั ท่ีไม่มีคอมพิวเตอร์) น้ีเอง ทาใหด้ าวแปรแสงเซฟี อิด กลายเป็นเคร่ืองมือสาคญั อยา่ งหน่ึง

ในทางดาราศาสตร์ ใชใ้ นการวดั ระยะทางในเอกภพ โดยหากเราพบดาวแปรแสงเซฟี อิดท่ีใด ลองจบั เวลาที่ใชใ้ น
การกระพริบ แลว้ เรากจ็ ะทราบจากการคานวณ ไดว้ า่ ดาวดวงน้นั ควรมีความสวา่ งสมั บูรณ์ (Absolute
Luminosity) จริงๆเท่าไร เม่ือนามาเปรียบเทียบกบั คา่ ความสวา่ งที่เราสงั เกตได้ กจ็ ะคานวณกลบั ไปไดว้ า่ ดาว
แปรแสงเซฟี อิดดวงน้นั อยหู่ ่างจากเราไปเท่าไร

วตั ถุในอวกาศหว้ งลึกอื่นๆ ท่ีน่าสนใจบริเวณกลุม่ ดาวซีฟิ อสั

Fireworks Galaxy (NGC 6946) คน้ พบเม่ือปี ค.ศ. 1798 โดยวิลเลียม เฮอร์เชล เป็นดาราจกั รชนิดกน้ หอย
(Spiral Galaxy) อยรู่ ะหวา่ งกลุม่ ดาวซีฟิ อสั กบั กลุม่ ดาวหงส์ (Cygnus) อยหู่ ่างไป 10 ลา้ นปี แสง ซ่ึงในเวลาต่อมา
กไ็ ดม้ ีการพบซูเปอร์โนวา จานวนมากถึง 8 แห่งใน Fireworks Galaxy น้ี NGC 188 เป็นกระจุกดาวเปิ ดที่อยใู่ กล้
ดาวเหนือ

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวอลั เดรามิน (α Cep)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 2.44)

27

กลุ่มดาวซีตัส (กล่มุ ดาววาฬ) Cetus

กลุม่ ดาวซีตสั หรือ กลุม่ ดาววาฬ เป็นกลุม่ ดาวในซีกฟ้าใต้ หน่ึงในกลุ่มดาว 48 กลุม่ ที่อยใู่ นรายการของทอเลมี
และยงั เป็นกลุม่ ดาวในรายการกลุ่มดาว 88 กลุม่ ที่รับรองโดยสหพนั ธ์ดาราศาสตร์สากล ในเทพปกรณมั กรีก
กลุม่ ดาวน้ีแทนวาฬหรือสตั วท์ ะเลร้าย อยใู่ นบริเวณที่เรียกกนั วา่ ทะเลทอ้ งฟ้า ซ่ึงไดช้ ื่อมาจากการท่ีกลุ่มดาวหลาย
กลุม่ ในบริเวณน้ีมีช่ือเกี่ยวขอ้ งกบั น้า เช่น กลุม่ ดาวคนแบกหมอ้ น้า กลุ่มดาวปลา และกลุม่ ดาวแม่น้า

กลุม่ ดาวเซตุส เป็นกลุ่มดาวที่มีขนาดใหญ่เป็นอนั ดบั ที่สี่ อยขู่ นานกบั แนวสุริยวิถี (Ecliptic) เป็นกลุ่มดาวที่
คอ่ นขา้ งหายาก แมจ้ ะมีขนาดใหญ่กต็ าม โดยจะเห็นเรียงกนั เป็นรูป สตั วร์ ้ายแห่งทอ้ งทะเล (The Sea-Monster)
เป็นคร่ึงมงั กร-คร่ึงปลา (Dragon-fish) โดยท่ีส่วนหวั จะเป็นรูปมงั กร หางเป็นปลา อาศยั ในน้า รูปร่างคลา้ ย
ปลาวาฬ (The Whale) กลุ่มดาวน้ี จะข้ึนไปสูงสุดกลางทอ้ งฟ้า ประมาณเท่ียงคืนของตน้ เดือนพฤศจิกายน

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวเดเนบไคทอส (β Cet)†(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 2.04)

28

กล่มุ ดาวกงิ้ ก่าคะมีเลยี น Chameleon

กลุม่ ดาวกิ้งก่าคะมีเลียน เป็นกลุ่มดาวขนาดเลก็ ในซีกฟ้าใต้ ท่ีถูกรวมไวใ้ นแผนท่ีดาว ยรู านอเมเทรีย
(Uranometria) ของโยฮนั น์ บาเยอร์ แต่อาจกาเนิดข้ึนก่อนหนา้ น้นั

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. γ Cha(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 4.1)

29

กล่มุ ดาววงเวยี น Circinus

กลุม่ ดาววงเวยี น เป็นกลุม่ ดาวขนาดเลก็ กลมุ่ หน่ึงในซีกฟ้าใต้
ดาวเด่นตามความสว่าง

1. α Cir(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 3.2)

30

กลุ่มดาวนกเขา Columba

กลุม่ ดาวนกเขา เป็นกลุ่มดาวขนาดเลก็ อยทู่ างใตข้ องกลุ่มดาวหมาใหญ่ และกลุม่ ดาวกระต่ายป่ า เดิมเคย
เป็นส่วนหน่ึงของของกลุม่ ดาวหมาใหญ่ แต่ถูกแยกออกมาโดยออกสั ติน โรเยอร์ เม่ือ พ.ศ. 2222 (ค.ศ. 1679)

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. α Col(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 2.6)

31

กลุ่มดาวผมเบเรนิซ Coma Berenices

กลุม่ ดาวผมเบเรนิซ เป็นกลุม่ ดาวท่ีเคยเป็นเพยี งดาวเรียงเด่นมาก่อน อยใู่ กลก้ ลุ่มดาวสิงโต ในอดีตจึงเคยยอมรับ
กนั วา่ เป็นส่วนหางของสิงโต

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. β Com(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 4.26)

32

กล่มุ ดาวมงกฎุ ใต้ Corona Australis

กลุ่มดาวมงกฎุ ใต้ เป็นหน่ึงในกลุม่ ดาว 48 กลุ่มในรายการของทอเลมี และยงั เป็นกลุม่ ดาวในรายช่ือกลุม่ ดาว
สมยั ใหม่ 88 กลุม่ ท่ีรับรองโดยสหพนั ธด์ าราศาสตร์สากล

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. α CrA(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 4.1)

33

กลุม่ ดาวมงกฎุ เหนือ Corona Borealis

กลุม่ ดาวมงกฎุ เหนือ เป็นกลุม่ ดาวขนาดเลก็ ในซีกฟ้าเหนือ ดาวฤกษใ์ นกลุ่มเรียงกนั เป็นรูปคร่ึงวงกลม กลุม่ ดาวน้ี
เป็นหน่ึงในกลุม่ ดาว 48 กลมุ่ ในรายการของทอเลมี และยงั เป็นกลุ่มดาวในรายชื่อกลุม่ ดาวสมยั ใหม่ 88 กลุ่มท่ี
รับรองโดยสหพนั ธ์ดาราศาสตร์สากล เดิมมีชื่อละตินวา่ Corona ที่หมายถึงมงกฎุ ต่อมาเติมคาวา่ Borealis
(เหนือ) เพอื่ ใหต้ รงขา้ มกบั กลุ่มดาวมงกฎุ ใตท้ ี่อยใู่ นซีกฟ้าใต้

กลุม่ ดาวมงกฏุ เหนือ เป็นกลุม่ ดาวท่ีรู้จกั ต้งั แต่คร้ังโบราณกาล แมจ้ ะมีขนาดเลก็ แต่เราสามารถเห็น ดาว
ฤกษเ์ รียงตวั กนั 7 ดวง อยา่ งสวยงาม เป็นรูปมงกฏุ ท่ีอยทู่ างซีกฟ้าเหนือ อยรู่ ะหวา่ งกลมุ่ ดาวคนเล้ียงสตั ว์
(Bootes) และกลุม่ ดาวเฮอร์คิวลิส (Hercules) โดยจะข้ึนไปสูงสุดกลางทอ้ งฟ้า ราวเท่ียงคืนของกลางเดือน
พฤษภาคม

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวอลั เฟคคา (α CrB)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 2.2)

34

กล่มุ ดาวนกกา Corvus

กลุม่ ดาวนกกา เป็นกลุ่มดาวขนาดเลก็ ในซีกฟ้าใต้ หน่ึงในกลุ่มดาว 48 กลุม่ ที่อยใู่ นรายการของทอเลมี
และยงั เป็นกลมุ่ ดาวในรายการกลุ่มดาว 88 กลุม่ ที่รับรองโดยสหพนั ธด์ าราศาสตร์สากล ในเทพปกรณมั กรีก
กลุม่ ดาวน้ีมีดาวฤกษท์ ี่สวา่ งมองเห็นไดด้ ว้ ยเปล่าเพยี ง 11 ดวง (สวา่ งกวา่ โชติมาตร 5.5)

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวกีนาห์(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 2.59)

35

กล่มุ ดาวถ้วย Crater

กลุ่มดาวถว้ ย เป็นกลุ่มดาวขนาดเลก็ ในซีกฟ้าใต้ หน่ึงในกลุ่มดาว 48 กลุม่ ท่ีอยใู่ นรายการของทอเลมี
และยงั เป็นกลุม่ ดาวในรายการกลุม่ ดาว 88 กลุม่ ที่รับรองโดยสหพนั ธ์ดาราศาสตร์สากล ไม่มีดาวฤกษท์ ่ีสวา่ งกวา่
โชติมาตร 4 เป็นสมาชิก กลา่ วกนั วา่ กลุ่มดาวน้ีแทนถว้ ยของเทพอะพอลโล

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. δ Crt(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 3.57)

36

กลุ่มดาวกางเขนใต้ Crux

กลุ่มดาวกางเขนใต้ เป็นกลุม่ ดาวในซีกฟ้าใต้ ในซีกโลกใต้ กลุม่ ดาวกางเขนไต้ เป็นกลุม่ ดาวท่ีมองเห็นไดต้ ลอด
ท้งั ปี กลุม่ ดาวน้ีเป็นกลุม่ ดาวในรายการกลุ่มดาว 88 กลุ่มที่รับรองโดยสหพนั ธด์ าราศาสตร์สากล เป็นกลุม่ ดาวที่
เป็นที่รู้จกั กนั ดีกลุ่มหน่ึงในทอ้ งฟ้า ลอ้ มรอบดว้ ยกลุ่มดาวคนคร่ึงมา้ และกลุม่ ดาวแมลงวนั

กลุม่ ดาวกางเขนใต้ เป็นกลุ่มดาวที่เลก็ ที่สุด และเป็นกลุม่ ดาวทางซีกฟ้าใต้ ประกอบดว้ ยดาวฤกษส์ ุกสวา่ ง 4
ดวง พาดผา่ นแนว"กาแลก็ ซีทางชา้ งเผอื ก" (The Milky Way) เดิมกลุม่ ดาวกางเขนใต้ เป็นส่วนหน่ึงของกลุ่มดาว
มา้ คร่ึงคน (Centaurus) ซ่ึงรอบลอ้ มท้งั สามดา้ นของกลุม่ ดาวน้ีไว้ โดยเพิง่ ถูกแยกออกมา หลงั พ.ศ. 2143 (ค.ศ.
1600) โดยแนวต้งั ของกลุ่มดาวกางเขนใต้ ถา้ ลากจากดาวแกมมา () ไปดาวอลั ฟา () จะช้ีไปยงั ข้วั ฟ้าใต้
(โดยประมาณ) โดยท่ีดาวอลั ฟา จะห่างจากข้วั ฟ้าใต้ ประมาณ 25 องศา ส่วนแนวแกนนอน ของกลุม่ ดาวกางเขน
ใต้ ถา้ ลากจากดาวเดลตา้ () ไปยงั ดาวเบตา () จะช้ีไปยงั ดาวเบตา ของกลมุ่ ดาวมา้ คร่ึงคน (Centaurus) โดยกลุ่ม
ดาวกางเขนใต้ จะข้ึนไปสูงสุดกลางทอ้ งฟ้า ประมาณเท่ียงคืนปลายเดือนมีนาคม

ลกั ษณะสาคญั

กลุ่มดาวน้ีประกอบดว้ ย ดาวฤกษ์ เพียง 4 ดวง แต่มีดาวสวา่ งมากอนั ดบั ตน้ ถึง 2 ดวง คือ Acrux และ
Bcrux(Mimosa)กลุม่ ดาวกางเขนไต้ เป็นกลุ่มดาวสาคญั ช่วยช้ีหาทิศใต้ ตรงตาแหน่ง ข้วั ฟ้าใต้ ได้ (ทิศใต้ หา
ลาบากกวา่ ทิศเหนือ เพราะไม่มีดาวใดประจาอยตู่ าแหน่งข้วั ใตข้ อง ทรงกลมทอ้ งฟ้า เลย ) โดยไลจ่ ากปลาย
กางเขน (Acrux) ลงไปประมาณ 4-5 ช่วง

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวอะครักซ์ (α Cru)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 0.75)

37

กลุ่มดาวหงส์ Cygnus

กลุม่ ดาวหงส์ เป็นกลุ่มดาวในซีกเหนือของทรงกลมฟ้า เป็นหน่ึงในจานวนกลุ่มดาว 48 กลุ่มในรายการของทอเล
มี (Ptolemy) และยงั เป็นกลุ่มดาวในรายการกลุม่ ดาว 88 กลุม่ ที่รับรองโดยสหพนั ธด์ าราศาสตร์สากล บางคร้ังมี
ผเู้ รียกกลุ่มดาวน้ีวา่ กลุม่ ดาวกางเขนเหนือ เพ่อื ใหเ้ ขา้ คกู่ บั กลุ่มดาวกางเขนใต้

กลุ่มดาวหงส์เป็นกลุม่ ดาวท่ีสวยงามมาก อยใู่ นแถบทางชา้ งเผอื ก อยใู่ กล้ ๆ ดาว Vega ชื่อสามญั โดยทว่ั ไป
เรียกวา่ กลุม่ ดาวไมก้ างเขนเหนือ (Northern-Cross) กลุ่มดาวหงส์จะอยกู่ ลางทอ้ งฟ้าเวลา 3 ทุ่ม ในวนั ท่ี 10
กนั ยายนของทุกปี

กลุม่ ดาวหงส์ (CYGNUS) กลุ่มดาวหงส์เป็นกลุ่มดาวในฤดูหนาวฝรั่งเห็นเป็นรูปไมก้ างเขน โดยเขา เห็น
ดาวฤกษ์ Deneb เป็นยอดไมก้ างเขนและเป็นที่น่าแปลกในวนั คริสตมาส ( 25 ธนั วาคม ) เวลา 3 ทุ่ม กลุม่ ดาวไม้
กางเขนปรากฏอยทู่ างขอบฟ้า ทิศตะวนั ตกเฉียงเหนือสวยสดงดงามมาก

หงส์ตวั น้ีกาลงั บินมุ่งไปทางทิศตะวนั ตก ตามแนวทางชา้ งเผอื ก ฉะน้นั เม่ือเห็น ดาวหงส์กจ็ ะเห็นทาง
ชา้ งเผอื ก ดาวฤกษท์ ่ีสวา่ งท่ีสุดชื่อ Deneb คาน้ีเป็น ภาษาอาหรับแปลวา่ หางหงส์ ตามนิยายดาวเร่ืองหน่ึงกลา่ ววา่
เทพบุตร Cygnus เป็นโอรสของกษตั ริยแ์ ห่ง Ligerians Cygnus เป็นเพ่อื นกบั Phaeton ผซู้ ่ึงไดเ้ คย พยายามไล่ขบั
ราชรถของพระอาทิตย์ เขาทาใหม้ า้ แตกต่ืนหนีไปเลยถูกจอมเทพ จูปี เตอร์ ลงโทษใหจ้ มน้าตาย Cygnus พยายาม
ติดตามคน้ หาร่างของเพือ่ นของเขา จนกระทงั่ เทพเจา้ Apollo ไดแ้ ปลงร่างของ Cygnus เป็นหงส์เพือ่ ท่ีเขาจะได้
อยู่ ในน้าตลอดไป และไดน้ าร่างของหงส์น้ีไปไวบ้ นทอ้ งฟ้าระหวา่ งดวงดาวเม่ือ เขาตายแลว้

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวหางหงส์ (α Cyg)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 1.25)

38

กลุ่มดาวโลมา Delphinus

กลุม่ ดาวโลมา เป็นกลุม่ ดาวขนาดเลก็ ในซีกฟ้าเหนือ ใกลก้ บั เส้นศูนยส์ ูตรฟ้า หน่ึงในกลุม่ ดาว 48 กลุ่มท่ีอยใู่ น
รายการของทอเลมี และยงั เป็นกลุม่ ดาวในรายการกลุม่ ดาว 88 กลุม่ ที่รับรองโดยสหพนั ธ์ดาราศาสตร์สากล

กลุ่มดาวโลมา (Delphinus)

เทพเจา้ โพไซดอนเมื่อเพิ่งไดเ้ ขา้ ครองทอ้ งทะเลและมหาสมุทรใหม่ๆ ไดเ้ นรมิตปราสาทราชวงั ใตท้ ะเลอยา่ ง
งดงาม มีบริวาร มีมา้ ขาวเทียมราชรถทองคาที่วิง่ ไปถึงไหนพายรุ ้ายที่พดั โหมอยู่ ณ ท่ีน้นั จะสงบลง อสุรกายใน
ทอ้ งทะเลกย็ อมศิโรราบคร้ันสร้างบา้ นเสร็จเทพโพไซดอนจึงเริ่มมองหาชายา

ชายาของเจา้ สมุทรยอ่ มจาเป็นอยเู่ องท่ีจะตอ้ งอาศยั อยใู่ ตห้ ว้ งสมุทรไดอ้ ยา่ งสุขสบาย มนุษยท์ ่ีไหนจะไปยอม
แช่น้าอยไู่ ดช้ ว่ั กลั ปาวสาน เทพโพไซดอนจึงเลง็ ไวแ้ ต่นางพรายน้าสกลุ นีรีอิด ลูกสาวท้งั 50 ตนของเทพไท
แทนนีเรียส ผอู้ ยใู่ นทะเลอีเจียน นางทีทิสคือพรายน้าท่ีเทพโพไซดอนพงึ ใจ นางน้นั กย็ นิ ดีเป็นชายาขององคเ์ ทพ
เช่นกนั

แต่ทีมิส เทวแี ห่งการทานาย พยากรณ์วา่ บุตรอนั เกิดจากนางทีทิสจะทรงอานุภาพยง่ิ กวา่ เทพโพไซดอน องค์
เทพจึงเลิกหมายปองนางทีทิสต้งั แต่น้นั มา นางทีทิสต่อมาไปอยกู่ บั มนุษยช์ ่ือพเี ลียส มีลูกออกมาช่ืออะคิลลีส
วรี บุรุษผยู้ งิ่ ใหญใ่ นสงครามกรุงทรอ นางพรายน้าที่เทพโพไซดอนพงึ ใจอีกตนหน่ึงคือแอมฟิ ไทรที องคเ์ ทพหลง
รักนางเขา้ เมื่อ

ทุกที่ทุกโอกาส จนในท่ีสุดหนีไปซ่อนถึงภูเขาแอตลสั ซ่ึงกค็ ือเทพไทแทนแอตลสั ที่เป็นพนี่ อ้ งของพอ่ เทพโพ
ไซดอนส่งสมุนออกตามหานางแอมฟิ ไทรทีไปทวั่ โลก จนไปพบอยทู่ ี่ภูเขาแอตลสั

39

หลงั จากนางแอมฟิ ไทรทีปฏิเสธคาขอของเจา้ สมุทรผา่ นผสู้ ื่อสารตนแลว้ ตนเล่า กถ็ ึงเวรของเดลฟิ นสั
โลมาเจา้ ปัญญา มนั เจรจาหวา่ นลอ้ มนางแอมฟิ ไทรทีต่างต่างนานาจนนางใจออ่ น ยอมกลบั ลงทะเลไปดว้ ยกนั
และเสกสมรสกบั เทพโพไซดอนในท่ีสุด เพือ่ เป็นบาเหน็จความดีความชอบในคร้ังน้นั เทพโพไซดอนจึงนาเดล
ฟิ นสั ข้ึนไปประดบั ไวบนฟากฟ้า เป็นกลุม่ ดาวโลมา ใหเ้ ราเห็นกนั อยจู่ นทุกวนั น้ี

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวโรตาเนฟ (β Del)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 3.63)

40

กลุ่มดาวปลากระโทงแทง Dorado

กลุม่ ดาวปลากระโทงแทง เป็นกลุ่มดาวในซีกฟ้าใต้ ปรากฏในแผนท่ีดาว ยรู านอเมเทรีย (Uranometria)
ของโยฮนั น์ บาเยอร์ เม่ือปี ค.ศ. 1603 แต่อาจเป็นท่ีรู้จกั กนั มาก่อนหนา้ น้นั วตั ถุทอ้ งฟ้าเด่นในกลุ่มดาวน้ี คือ
เมฆแมเจลแลนใหญ่ ที่กินพ้นื ท่ีเลยไปถึงกลุ่มดาวภูเขา

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. α Dor(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 3.27)

41

กลุ่มดาวมังกร Draco

กลุม่ ดาวมงั กร เป็นกลุม่ ดาวในซีกฟ้าเหนือ สามารถเห็นวนรอบข้วั ฟ้าจากตาบลที่มีละติจูดสูง ๆ กลุ่ม
ดาวน้ีเป็นหน่ึงในกลุม่ ดาว 48 กลุม่ ในรายการของทอเลมี และยงั เป็นกลุม่ ดาวในรายชื่อกลุม่ ดาวสมยั ใหม่ 88
กลุม่ ที่รับรองโดยสหพนั ธ์ดาราศาสตร์สากล

กลุ่มดาวในราศีท่ี 10 คือกลุม่ ดาวราศีมงั กร กลุม่ ดาวมงั กรอยตู่ รงขา้ มกบั กลุ่มดาวราศีปู กลุ่มดาวน้ีส่วน
ใหญอ่ ยเู่ ลยไปทาง ทิศใตข้ องเสน้ Ecliptic อยรู่ ะหวา่ งกลุม่ ดาวคนถือหมอ้ น้ีและกลุ่มดาวราศีธนู ดาวกลุ่มน้ีไม่มี
ดาวที่สวา่ งสุกใส พอท่ีจะสงั เกตเห็นไดง้ ่าย ๆ แต่ถา้ รวมกลุม่ ดาวน้ี ท้งั กลุม่ เขา้ ดว้ ยกนั จะเห็นเป็นรูปสามเหลี่ยม
ฐานโคง้ ดาวกลุม่ น้ีจะเห็นอยบู่ นเส้น Meridian (เส้นท่ีลากจากทิศเหนือผา่ นกลางฟ้าไปยงั ทิศใต)้ เมื่อเวลา 3 ทุ่ม
ในวนั ท่ี 20 กนั ยายน

กลุม่ ดาวน้ีนกั ดาราศาสตร์เขาจินตนาการ เห็นเป็นมงั กรหรือแพะทะเล คือ มีส่วนหวั เป็นแพะ ส่วนหางเป็น
ปลา กลุ่มดาวน้ีมีความสาคญั ต่อนกั ดาราศาสตร์ และนกั ภูมิศาสตร์มากเหมือนกนั เพราะกลุม่ ดาวราศีมงั กร
(Capriconus) เป็นกลุม่ ดาวท่ีเราเอาช่ือมาเรียกแถบเสน้ รุ้งท่ี 23 องศาใตไ้ ดช้ ่ือเช่นน้ี เพราะฤดูร้อนของทางซีกโลก
ฝ่ ายใต้ หรือ ฤดูหนาวของประเทศทางซีกโลก ฝ่ ายเหนือ เกิดข้ึนเมื่องดวงอาทิตยเ์ คลื่อนท่ีปรากฏเขา้ มาในกลุ่ม
ดาวน้ี

ตามนิยายของกรีกกล่าววา่ กลุม่ ดาวมงั กรน้ีเป็นกลุม่ ดาวท่ีแทนเทพเจา้ แพน(Pan) หรือ Bacchus ตามประวตั ิ
มีวา่ วนั หน่ึงขณะที่เทพเจา้ แพนกาลงั ร่วมรับประทาน อาหารอยู่ ณ ริมฝั่งแม่น้าไนลร์ ่วมกนั กบั เทพเจา้ องคอ์ ื่น ๆ
หลายองค์ ทนั ใดน้นั เทพเจา้ แพนมองเห็นอสูรร้ายไตฝ้ ่ นุ (Typhoon) เม่ือไตฝ้ ่นุ มาใกล้ เทพเจา้ องค์ อ่ืนๆ ไดเ้ หาะ
หนี หรือแปลงกายหนีไป เทพเจา้ แพนไดก้ ระโดดลงไปในแม่น้าไนล์ แปลงร่างกายทอ่ นล่างเป็นปลา ท่อนบนท่ี
อยเู่ หนือผวิ น้าเป็นแพะ เพอื่ จะได้ สงั เกตดูเหตุการณ์ต่าง ๆ ได้ จอมเทพพฤหสั ดี ไดน้ าเอารูปปลอมกายของ เทพ
เจา้ แพนไปไวบ้ นทอ้ งฟ้า ฉะน้นั ชาวกรีกจึงเรียกดาวกลุ่มน้ีวา่ กลุม่ ดาวแพน

42

ดาวเด่นตามความสว่าง
1. ดาวเอลเทนิน (γ Dra)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 2.23)

43

กล่มุ ดาวม้าแกลบ Equuleus

กลุ่มดาวมา้ แกลบ เป็นกลุ่มดาวที่มีขนาดเลก็ ท่ีสุดเป็นอนั ดบั ที่ 2 ในทอ้ งฟ้า รองจากกลุม่ ดาวกางเขนใต้
แมจ้ ะมีขนาดเลก็ แต่กเ็ ป็นหน่ึงในกลุม่ ดาว 48 กลุม่ ที่อยใู่ นรายการของทอเลมี

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. α Equ(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 3.92)

44

กล่มุ ดาวแม่นา้ Eridanus

กลุม่ ดาวแม่น้า เป็นกลุม่ ดาวที่มีขนาดใหญท่ ่ีสุดเป็นลาดบั ท่ี 6 ในกลุม่ ดาว 88 กลุ่มที่รับรองโดยสหพนั ธด์ ารา
ศาสตร์สากล และเป็นหน่ึงในกลุ่มดาว 48 กลุ่มที่อยใู่ นรายการของทอเลมี

กลุ่มดาวแม่น้ามีดาวฤกษส์ วา่ งดวงหน่ึงที่ปลายสุดทางทิศใต้ ช่ือวา่ ดาวอะเคอร์นาร์ (α Eri) จดั เป็นดาวท่ีมี
ความแป้นมากที่สุดดวงหน่ึง การวดั รูปร่างดว้ ยเคร่ืองมือทางดาราศาสตร์พบวา่ ความยาวตามแนวเสน้ ศูนยส์ ูตร
ของดาว ยาวกวา่ ความยาวตามแนวข้วั ราว 50% ซึงเป็นผลจากการที่ดาวอะเคอร์นาร์หมุนรอบตวั เองเร็วมาก

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวอะเคอร์นาร์ (α Eri)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 0.46)

45

กลุ่มดาวเตาหลอม Fornax

กลุม่ ดาวเตาหลอม เป็นกลุ่มดาวในซีกฟ้าใต้ ต้งั ช่ือโดยนิโกลา-ลุย เดอ ลากาย ในกลางคริสตศ์ ตวรรษท่ี 18 เดิมมี
ช่ือภาษาละตินวา่ Fornax Chemica (เตาหลอมเคมี)

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. α For(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 3.87)

46

กล่มุ ดาวคนคู่ (กลุ่มดาวเมถุน หรือดาวโลง) Gemini

กลุม่ ดาวคนคู่ หรือ กลุม่ ดาวมิถุน/เมถุน เป็นกลุ่มดาวหน่ึงในกลุม่ ดาวจกั รราศี อยรู่ ะหวา่ งกลุ่มดาวววั
ทางทิศตะวนั ตก กบั กลุ่มดาวปูทางทิศตะวนั ออก ทางทิศเหนือ คือ กลุม่ ดาวสารถีและกลุม่ ดาวแมวป่ าที่แทบจะ
มองไม่เห็น ทางทิศใต้ คือ กลุม่ ดาวยนู ิคอร์นและกลุม่ ดาวหมาเลก็ โครงการเจมินีขององคก์ ารนาซา ต้งั ช่ือตาม
กลุ่มดาวน้ี

จุดเด่นของกลมุ่ ดาวคนคู่ คือ ดาวฤกษส์ องดวงอยใู่ กลก้ นั ดาวท่ีอยสู่ ูงกวา่ เรียกวา่ "คสั เตอร์" (α Gem) ดวงล่าง
เรียกวา่ "พอลลกั ซ์" (β Gem)ประวตั ิ

กลุม่ ดาวคนคู่เป็นกลุ่มดาวจกั รราศีลาดบั ท่ีสาม (นบั จากราศีเมษ) เห็นไดช้ ดั ต้งั แต่เดือนธนั วาคม ถึง
พฤษภาคม เป็นดาวสาคญั ของนกั เดินเรือ เพราะเม่ือดวงอาทิตยเ์ คลื่อนสู่ราศีมิถุน นบั เป็นเครื่องหมายของการ
สิ้นสุดพายฤุ ดูหนาว เรือออกทะเลได้ บนเรือมกั จะมีรูปป้ันและหิ้งบูชาเทพสององคน์ ้ี เพ่ืออธิษฐานใหเ้ ดินทางได้
ราบรื่น ปราศจากอปุ สรรคท้งั ปวง ในท่าเรือต่างๆ สมยั โบราณ กย็ งั มีรูปป้ันของเทพท้งั สองน้ี ที่สองฝั่งปาก
ทางออกสู่ทะเล

เม่ือ 6,000-4,000 ปี ก่อนคริสตกาล ดวงอาทิตยเ์ คลื่อนสู่ราศีมิถุนในช่วงวสนั ตวษิ วุ ตั (21 มีนาคม) ราศีน้ีจึงมี
ความสาคญั ท้งั ทางปฏิทินและทางลทั ธิบูชา และในยคุ ดงั กล่าวยงั เป็นจุดเร่ิมตน้ การเกษตร ที่ตอ้ งการปฏิทินที่
แม่นยาสูง ในคมั ภีร์โบราณอนั เก่าแก่ มกั วาดรูปเดก็ ทารกสองคน เป็นสญั ลกั ษณ์ของราศีน้ี

ดาวคสั เตอร์น้นั เป็นดาวสีขาว ส่วนพอลลกั ซ์เป็นดาวสีเหลือง ดาวสองดวงน้ีอยหู่ ่างกนั ประมาณ 4.5 องศา
นอกจากน้ีในกลุ่มดาวคนคู่ ยงั มีดาวความสวา่ งนอ้ ยอีกหลายดวง เช่น "ดาวอลั เฮนา" (γ Gem), "ดาวอาซาบ" (δ
Gem) เป็นตน้ และใกลๆ้ น้นั มีดาราจกั รชื่อ M35