กลุ่มดาวดาว

47

ชาวอาหรับเรียกดาวเด่นท้งั สองดวงน้ีวา่ ดาวฝาแฝดเช่นกนั และยงั เรียกวา่ ดาวนกยงู สองตวั ดว้ ย ส่วนชาวอียปิ ต์
ถือวา่ ดวงสองดวงน้ีคือเทพโฮรุส เป็นเทพเจา้ แห่งดวงตะวนั นบั เป็นความเช่ือเก่าแก่มาก ขณะที่ชาวเอสกิโมถือ
วา่ ดาวสองดวงน้ีเป็นเสาหลกั ของกระท่อมอิกลูของตน ท่ีทาดว้ ยกอ้ นน้าแขง็

ในตาราดาราศาสตร์ของอินเดีย ระบุถึงนกั ษตั รที่หา้ วา่ "ปุนรวรสุ" หรือผปู้ ระเสริฐท้งั สอง ซ่ึงอยภู่ ายใตอ้ ิทธิพล
ของนางอทิติ เทพแี ห่งหอ้ งฟ้า ซ่ึงนางเป็นมารดาของอาทิตยท์ ้งั 12 องคท์ ่ีเวยี นกนั มาปรากฏในแต่ละเดือน (แต่ละ
องคม์ ีช่ือต่างๆกนั ) กาหนดของตานานน้ี อาจเร่ิมตน้ ข้ึนเม่ือ 4,000 ปี ก่อนคริสตกาล เม่ือราศีมิถุนเริ่มเป็น
เคร่ืองหมายของวสนั ตวษิ ุวตั

ดาวในราศีเมถนุ

ดาวที่สวา่ งที่สุดในกลุม่ ดาวน้ีคือ "ดาวคสั เตอร์" ความสวา่ งปรากฏ 1.93 อยหู่ ่างจากระบบสุริยะของเรา
ออกไป 52 ปี แสง เป็นดาวขนาดไม่ใหญ่นกั ราวสองเท่าของดวงอาทิตย์ ส่วน "ดาวพอลลกั ซ"์ น้นั สวา่ งกวา่ คือ
1.16 และอยหู่ ่างออกไปจากระบบสุริยะของเรา 33.7 ปี แสง มีขนาดค่อนขา้ งใหญ่ คือราว 10 เท่าของดวงอาทิตย์
ดาวท้งั สองมีระยะห่างจากกนั 4.5 องศา ซ่ึงช่วยใหผ้ สู้ งั เกตประมาณระยะห่างระหวา่ งดาวอื่นๆ ได้

สาหรับดาวอิออตา (ι Gem) น้นั เป็นดาวยกั ษใ์ หญ่ มีขนาดราว 30 เท่าของดวงอาทิตย์ อยไู่ กลจากเราถึง 950 ปี
แสง แต่ค่ารวมของความสวา่ งปรากฏ บ่งบอกวา่ อยใู่ กลก้ วา่ น้นั มาก คอื ราว 190 ปี แสงเท่าน้นั อีกดวงหน่ึง คือ
ดาวเซตา(ζ Gem) เป็นดาวที่ไกลท่ีสุดในบรรดาดาวสวา่ งของกลุม่ ดาวน้ี คือห่างออกไปกวา่ 1,200 ปี แสง นบั เป็น
ดาวแปรแสงชนิดหน่ึง ขณะที่ ดาวเอตา (η Gem) เป็นดาวยกั ษแ์ ดง มีขนาดราว 50 เท่าของดวงอาทิตย์ อยหู่ ่าง
ออกไป 280 ปี แสง ซ่ึงมีลกั ษณะเป็นดาวคูแ่ ละดาวแปรแสงดว้ ยวตั ถุอื่นๆ

วตั ถุน่าสนใจในกลุม่ ดาวน้ี ไดแ้ ก่ M35 (NGC 2168) เป็นกระจุกดาวเปิ ด ท่ีสงั เกตไดง้ ่ายจากกลอ้ งขนาด
เลก็ อยหู่ ่างจากดาวเอตาไปทางตะวนั ตกเฉียงเหนือเพียง 2.5 องศา กระจุกดาวน้ีน่าสนใจมาก มีดาวสวา่ งเป็นแนว
โคง้ นบั ร้อยๆ ดวง อยหู่ ่างออกไปราว 2,500 ปี แสง นอกจากน้ียงั มีเนบิวลาช่ือ "เอสกิโม" (NGC 2392) เป็น
เนบิวลาท่ีไกลกวา่ คือประมาณ 10,000 ปี แสง ดาวตรงกลางมีความสวา่ ง 10 หากมีกลอ้ งที่ใหญ่พอจะสงั เกตไดด้ ี
โดยเริ่มจากกลอ้ งขนาดเลก็ จบั วตั ถุสีฟ้าเขยี ว แลว้ ใชก้ ลอ้ งขนาดใหญม่ ากสงั เกตดา้ นหนา้ ของเนบิวลา ดวงตา
จมูก และปาก และคอ ที่ดูคลา้ ยเอสกิโม

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวพอลลุกซ์ (β Gem)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 1.1)

48

กล่มุ ดาวนกกระเรียน Grus

กลุม่ ดาวนกกระเรียน เป็นกลุม่ ดาวในซีกฟ้าใต้ ปรากฏในแผนท่ีดาว ยรู านอเมเทรีย (Uranometria) ของโยฮนั น์
บาเยอร์ เม่ือปี ค.ศ. 1603 แต่อาจเป็นท่ีรู้จกั กนั มาก่อนหนา้ น้นั

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวอลั แนร์ (α Grus)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = +1.73)

49

กล่มุ ดาวเฮอร์ควิ ลสี Hercules

กลุ่มดาวเฮอร์คิวลีส เป็นกลุม่ ดาวท่ีมีขนาดใหญ่ท่ีสุดเป็นอนั ดบั ที่ 5 ในกลุ่มดาว 88 กลุม่ ท่ีรับรองโดย
สหพนั ธ์ดาราศาสตร์สากล และเป็นหน่ึงในกลุ่มดาว 48 กลุม่ ที่อยใู่ นรายการของทอเลมี ช่ือของกลุ่มดาวมาจาก
ชื่อของเฮอร์คิวลีสในเทพปกรณมั โรมนั

กลุม่ ดาวเฮอร์คิวลิส เป็นกลุ่มดาวท่ีดาวฤกษไ์ ม่สวา่ งมากนกั แต่สามารถหาไดจ้ ากกลุม่ ดาวขา้ งเคียง โดย
กลุ่มดาวเฮอร์คิวลิส อยรู่ ะหวา่ งกลุม่ ดาวพณิ (Lyra) ซ่ึงมีดาวสุกสวา่ ง คือ ดาววีกา (Vega) และกลุม่ ดาวมงกฏุ
เหนือ (Corona Borealis) จะเจอส่ีเหล่ียมของกลุม่ ดาวเฮอร์คิวลิส (the Keystone) ประกอบดว้ ยดาวเอตา, เซตา,
เอบ็ ซิลอน และพาย (, , , )จะข้ึนไปสูงสุดกลางทอ้ งฟ้า ประมาณเที่ยงคืนของกลางเดือนมิถุนายน

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. Kornephoros (β Her)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 2.78)

50

กล่มุ ดาวนาฬิกา Horologium

กลุ่มดาวนาฬิกา เป็นกลุ่มดาวในซีกฟ้าใต้ เดิมมีช่ือภาษาละตินวา่ Horologium Oscillitorium ต้งั โดยนิโกลา-ลุย
เดอ ลากาย ในกลางคริสตศ์ ตวรรษที่ 18 เพอ่ื เป็นเกียรติแก่คริสเตียน ไฮเกนส์ ผคู้ ิดคน้ นาฬิกาลกู ตุม้

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. α Hor(ความส่องสวา่ งปรากฏ = +3.85)

51

กล่มุ ดาวงูไฮดรา Hydra

กลุม่ ดาวงูไฮดรา เป็นกลุ่มดาวท่ีมีขนาดใหญท่ ่ีสุดในบรรดากลุ่มดาว 88 กลุม่ ที่รับรองโดยสหพนั ธ์ดาราศาสตร์
สากล และเป็นหน่ึงในกลุ่มดาว 48 กลุ่มที่อยใู่ นรายการของทอเลมี

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวแอลฟาร์ด (α Hya)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 1.98)

52

กล่มุ ดาวงูไฮดรัส Hydrus

กลุม่ ดาวงูไฮดรัส เป็นกลุ่มดาวขนาดเลก็ ในซีกฟ้าใต้ ปรากฏในแผนที่ดาว ยรู านอเมเทรีย
(Uranometria) ของโยฮนั น์ บาเยอร์ เม่ือปี ค.ศ. 1603 ช่ือคลา้ ยกบั กลุม่ ดาวงูไฮดรา

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. β Hydri(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 2.82)

53

กล่มุ ดาวอนิ เดยี นแดง Indus

กลุม่ ดาวอินเดียนแดง เป็นกลุม่ ดาวขนาดเลก็ ในซีกฟ้าใต้ ปรากฏในแผนที่ดาว ยรู านอเมเทรีย
(Uranometria) ของโยฮนั น์ บาเยอร์ เม่ือปี ค.ศ. 1603 ดาวเอปไซลอนอินเดียนแดงเป็นดาวฤกษท์ ี่อยใู่ กลม้ ากที่สุด
ดวงหน่ึง ห่างจากโลกประมาณ 11.82 ปี แสง

ดาวเด่นตามความสว่าง

1.α Indi(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 3.11)

54

กล่มุ ดาวกงิ้ ก่า Lacerta

กลุ่มดาวกิ้งก่า อยใู่ นซีกฟ้าเหนือ ระหวา่ งกลุ่มดาวหงส์ กลุ่มดาวแคสซิโอเปี ย และกลุ่มดาวแอนดรอเมดา เป็น
หน่ึงในกลุม่ ดาว 88 กลุม่ ที่รับรองโดยสหพนั ธ์ดาราศาสตร์สากล ต้งั ช่ือโดยโจแฮนเนส เฮเวลีอุส ใน
คริสตศ์ ตวรรษท่ี 17

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. α Lacertae(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 3.8)

กลุ่มดาวสิงโต (กล่มุ ดาวสิงห์) Leo

55

กลุ่มดาวสิงโต หรือ กลุ่มดาวสิงห์ ( ) เป็นกลุม่ ดาวหน่ึงในกลุม่ ดาวจกั รราศี อยรู่ ะหวา่ งกลุม่ ดาวปูทางทิศ
ตะวนั ตก กบั กลุ่มดาวหญิงสาวทางทิศตะวนั ออก

กลุ่มดาวสิงโต ประกอบดว้ ยดาวฤกษอ์ ยา่ งนอ้ ย 9 ดวง ดวงอาทิตยจ์ ะเคลื่อนที่ผา่ นกลุม่ ดาวราศีสิงห์
ระหวา่ งวนั ที่ 11 สิงหาคม ถึง 17 กนั ยายน เป็นกลุม่ ดาวท่ีสงั เกตไดง้ ่ายบนฟ้า เพราะมีดาวฤกษด์ วงใหญ่สีน้าเงิน
ขาวสวา่ งที่สุดในกลุม่ ดาวน้ี 1 ดวง อยตู่ รงบริเวณหนา้ อกของสิงโต เรียกวา่ ดาวเรกิวลุส ( REGULUS ) หรือ ดาว
หวั ใจสิงห์ มีความสวา่ งถึง 1.35 และ ตรงปลายหางของสิงโตจะมีดาวฤกษส์ วา่ งสีขาวอีก 1 ดวง เรียกวา่ ดาวหาง
สิงห์ ( DENEBOLA ) มีความสวา่ ง 2.14 ในวนั เพญ็ ข้ึน 15 ค่า เดือน 3 น้นั ดวงจนั ทร์จะปรากฏเตม็ ดวงบริเวณหวั
ของสิงโต ท่ีเรียกวา่ มาฆฤกษ์

กลุม่ ดาวสิงโต เป็นกลุม่ ดาวอนั ดบั ที่หา้ ของกลุ่มดาวจกั รราศี เป็นกลุม่ ดาวที่อยใู่ นแนวสุริยวถิ ีที่สงั เกต
และจดจาไดง้ า่ ยโดยรูปสิงโตของกลุม่ ดาวสิงโต จะหนั หนา้ ไปทางทิศตะวนั ตก ดาวในส่วนหวั ของสิงโตจะเรียง
กนั เป็นรูปเคร่ืองหมายคาถามกลบั ดา้ น (Reversed Question Mark) โดยมีดาวฤกษส์ ุกสวา่ งคือ ดาวเรกลู สั ซ่ึงจะ
อยตู่ รงตาแหน่งหวั ใจของสิงโต จึงมีอีกช่ือหน่ึงวา่ ดาวหวั ใจสิงห์ มีดาวที่สาคญั ดงั น้ี Regulus or Cor Leonic ดาว
หวั ใจสิงห์ (ดาวเรกลู สั ) เป็นดาวฤกษส์ ีน้าเงิน-ขาวท่ีอยบู่ นแนวสุริยวิถี มีความสวา่ งประมาณ 1.35 เป็นดาวฤกษ์
ที่สวา่ งเป็นอนั ดบั 21 ของทอ้ งฟ้าตอนกลางคืน อยหู่ ่างจากโลกประมาณ 77 ปี แสง ช่ือดาว Regulus หมายถึง
หวั ใจสิงห์ เป็นดาวหน่ึงในส่ีของดาวราชาท้งั ส่ี (The Four Royal Stars) ซ่ึงประกอบดว้ ย ดาวหวั ใจสิงห์ ดาวตา
ววั ดาวปาริชาต และดาวโฟมาออท ซ่ึงแต่ละดวงจะแบ่งเส้นรอบวงทอ้ งฟ้าออกเป็น 4 ส่วน โดยอยหู่ ่างพอๆกนั
ประมาณคร่ึงทอ้ งฟ้า (90 องศา) ทาใหเ้ รามองเห็นดาวราชาอยา่ งนอ้ ย 1 คู่เสมอ นอกจากน้ีดาวหวั ใจสิงห์เป็นดาว
คูโ่ ดยโคจรรอบดาวฤกษอ์ ีกดวงซ่ึงกนั และกนั พอมองเห็นไดด้ ว้ ยกลอ้ งสองตา Denebola ดาวเดเนบโบลา มีความ
สวา่ งประมาณ 2.14 อยหู่ ่างจากโลกประมาณ 36 ปี แสง ชื่อดาว หมายถึง หางสิงโต (The lion's tail) ซ่ึงอยใู่ น
ตาแหน่งหางสิงโตพอดีโดยดาว Denebola เป็นดาวคูเ่ ช่นกนั แต่ไม่สามารถเห็นดาวคู่ไดด้ ว้ ยกลอ้ งดูดาวขนาดเลก็
Algieba ดาวอลั จีบา เป็นดาวคู่ มีความสวา่ งประมาณ 2.2 และ 3.47 สามารถเห็นดาวคไู่ ดด้ ว้ ยกลอ้ งดูดาวขนาด

56

เลก็ อยหู่ ่างจากโลกประมาณ 126 ปี แสงโคจรรอบซ่ึงกนั และกนั โดยใชเ้ วลาประมาณ 620 ปี ต่อรอบ ช่ือดาว
หมายถึง หนา้ ผาก (The Forehead) แต่จริงๆแลว้ อยใู่ นตาแหน่งคอของสิงโต นอกจากน้ีเราสามารถเห็นฝนดาว
ตกสิงโต (Leonid Meteor Shower) ไดต้ รงตาแหน่งประมาณ 2 องศาไปทางดา้ นตะวนั ตกเฉียงเหนือของดาวดวง
น้ีโดยจะเห็นมากสุดทุก 33 ปี โดยคร้ังลา่ สุดเม่ือปี พ.ศ.2542 (ค.ศ.1999) Adhafera ดาวแอดฮาเฟอรา เป็นดาวคู่
เช่นกนั อยหู่ ่างจากโลกประมาณ 260 ปี แสงโดยที่อีกดวงมีความสวา่ งประมาณ 6 พอมองเห็นดาวคู่ไดด้ ว้ ยกลอ้ ง
สองตา M95 M96 M105 - The Galaxy M95 และ M96 เป็นกาแลกซีแบบกงั หนั (Spiral Galaxy) ส่วน M105
เป็นกาแลกซีแบบทรงกลม (Elliptical Galaxy) กลอ้ งสองตา อยหู่ ่างจากดาวหวั ใจสิงห์ ไปทางตะวนั ออก
ประมาณ 9 องศาอยหู่ ่างจากโลกประมาณ 30 ลา้ นปี แสง จากกาแลกซีทางชา้ งเผอื กมีความสวา่ งประมาณ 9.7, 9.2
และ 9.3 ตามลาดบั

นิทานดาว สิงโต เป็นราชาหรือเจา้ แห่งสตั วป์ ่ าของโลก ออกล่าเหยอ่ื รบกวนชาวบา้ น จึงถูกฆ่าโดยเฮอร์
คิวลิส (Hercules) แต่เน่ืองจากสิงโตตวั น้ี มีหนงั หนาและเหนียว ฟันแทงไม่เขา้ จึงถูกเฮอร์คิวลิสฆ่า โดยลอ็ คคอ
ดว้ ยมือเปลา่ (Headlock) จากน้นั เฮอร์คิวลิสกถ็ ลกหนงั โดยใชเ้ ลบ็ ของสิงโตเอง จากน้นั กเ็ อาหนงั มาทาเครื่อง
แต่งกาย และเกราะ ทาใหเ้ ฮอร์คิวลิสดูน่าเกรงขาม จากน้นั Selene เทพธิดาแห่งดวงจนั ทร์ ไดน้ าสิงโตข้ึนไปอยู่
บนทอ้ งฟ้า เป็นหน่ึงในกลุ่มดาวจกั ราศี โดยท่ีสิงโตจะวิง่ หนีเฮอร์คิวลิสตลอดเวลา โดยสิงโตอยสู่ ูงสุดบนทอ้ งฟ้า
ในขณะท่ีเฮอร์คิวลิสกาลงั ข้ึน และตกในขณะที่เฮอร์คิวลิส อยสู่ ูงสุดบนทอ้ งฟ้าเสมอ

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวหวั ใจสิงห์ (α Leo)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 1.4)

57

กลุ่มดาวสิงโตเลก็ Leo Minor

กลุ่มดาวสิงโตเลก็ ' เป็นกลุม่ ดาวจางๆ อยรู่ ะหวา่ งกลุม่ ดาวหมีใหญก่ บั กลุม่ ดาวสิงโต ต้งั ช่ือโดยโจแฮนเนส เฮเวลี
อุส ในคริสตศ์ ตวรรษท่ี 17

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. 46 LMi(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 3.83)

58

กล่มุ ดาวกระต่ายป่ า Lepus

กลุม่ ดาวกระต่ายป่ า เป็นกลุ่มดาวท่ีอยทู่ างใตข้ องกลุ่มดาวนายพราน กลุม่ ดาวน้ีเป็นหน่ึงในกลุ่มดาว 48 กลุม่ ใน
รายการของทอเลมี และยงั เป็นกลุ่มดาวในรายช่ือกลุม่ ดาวสมยั ใหม่ 88 กลุ่มที่รับรองโดยสหพนั ธ์ดาราศาสตร์
สากล

ดาวเด่นตามความสว่าง

ไม่มี

59

กล่มุ ดาวคนั ช่ัง (กลุ่มดาวตุลย์) Libra

กลุ่มดาวคนั ชงั่ หรือ กลุ่มดาวตุล/ตุลย์ เป็นกลุม่ ดาวหน่ึงในกลุ่มดาวจกั รราศี แต่ไม่เด่นชดั เนื่องจากไม่มีดาวฤกษ์
สวา่ ง กลุม่ ดาวคนั ชงั่ อยรู่ ะหวา่ งกลุ่มดาวหญิงสาวทางทิศตะวนั ตก กบั กลุ่มดาวแมงป่ องทางทิศตะวนั ออก ใน
อดีตเคยเป็นส่วนกา้ มของแมงป่ อง ดงั หลกั ฐานที่ปรากฏหลงเหลือในช่ือดาว

กลุม่ ดาวคนั ชง่ั เป็นกลุม่ ดาวที่เป็นส่ิงของกลุ่มดาวเดียวในกลุม่ ดาวจกั รราศี เป็นกลุ่มดาวซีกฟ้าดา้ นทิศใต้ อยู่
ถดั จากหวั แมงป่ องไปทางทิศตะวนั ตก ประกอบดว้ ยดาวฤกษแ์ สงริบหร่ีอยา่ งนอ้ ย 6 ดวง เรียงกนั คลา้ ยวา่ วปักเป้า

ดวงอาทิตยจ์ ะผา่ นกลุ่มดาวคนั ชงั่ ระหวา่ งวนั ที่ 1 ถึง 21 พฤศจิกายน มองเห็นไดไ้ ม่ชดั เจนบนทอ้ งฟ้า ตอ้ งใช้
กลุ่มดาวแมงป่ อง หรือ กลุ่มดาวรวงขา้ วช่วยในการคน้ หา ซ่ึงสามารถเห็นกลุม่ ดาวคนั ชงั่ ไดต้ ลอดคืนในเดือน
พฤษภาคม

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวซูเบนเนสชามาลี (β Lib)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 2.6)

60

กล่มุ ดาวหมาป่ า Lupus

กลุม่ ดาวหมาป่ า เป็นกลุ่มดาวในซีกฟ้าใต้ หน่ึงในกลุ่มดาว 48 กลุม่ ท่ีอยใู่ นรายการของทอเลมี และยงั เป็นกลุม่
ดาวในรายการกลุม่ ดาว 88 กลุม่ ที่รับรองโดยสหพนั ธด์ าราศาสตร์สากล กลุ่มดาวน้ีอยรู่ ะหวา่ งกลุม่ ดาวคนคร่ึงมา้
กบั กลุ่มดาวแมงป่ อง

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. α Lupi(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 2.3)

61

กลุ่มดาวแมวป่ า Lynx

กลุ่มดาวแมวป่ าเป็นกลุ่มดาวในซีกฟ้าเหนือ ต้งั ช่ือโดยโจแฮนเนส เฮเวลีอสุ ในคริสตศ์ ตวรรษท่ี 17
ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวอูเช ออสตราลิส α Lyn(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 3.14)

62

กลุ่มดาวพณิ Lyra

กลุ่มดาวพณิ เป็นหน่ึงในกลมุ่ ดาว 48 กลุม่ ในรายการของทอเลมี และยงั เป็นกลุ่มดาวในรายชื่อกลุ่มดาวสมยั ใหม่
88 กลุม่ ท่ีรับรองโดยสหพนั ธ์ดาราศาสตร์สากล กลุ่มดาวน้ีมีขนาดเลก็ แต่หาง่ายเพราะมีดาวฤกษส์ วา่ งอยา่ ง
ดาวเวกา ซ่ึงเป็นปลายดา้ นหน่ึงของสามเหลี่ยมฤดูร้อน

กลุม่ ดาวพณิ (LYRA) ตามนิยายดาวเก่าแก่ของกรีกกลา่ ววา่ พิณน้ีเป็นเคร่ืองดนตรีประจาตวั ของ ออร์ฟิ อสุ
(Orpheus) ออร์พี่อสุ ไดร้ ับจากเทพบุตร Mercury ออร์ฟี อสุ เป็น เทพบุตรที่มีมนตข์ ลงั ทางดนตรี สามารถขบั
กล่อมใหท้ ุกสิ่งทุกอยา่ งเคลิบเคลิม้ หลงใหลไดแ้ มแ้ ต่ธรรมชาติ ออร์ฟี อุสไดแ้ ต่งงานกบั เพทธิดาผงู้ ดงามช่ือ
Eurydice ต่อมาชายาสุดที่รักของเขาไดถ้ ึงแก่กรรมลง พระยมจอมเทพ แห่งความตายมีความสงสารออร์ฟี อสุ มาก
จึงอนุญาตใหน้ าร่างที่ปราศจาก วิญญาณของ Eurydice ไปดว้ ยได้ แต่พระยมไดเ้ ตือนไวว้ า่ เขาตอ้ งไม่มองเธอ
จนกวา่ จะผา่ นพน้ ราตรีกาลน้นั หากออร์ฟี อสุ ลืมคาเตือนของพระยมเขาไดม้ องดู Eurydice ก่อนกาหนด ร่างเธอ
จึงอนั ตรธานหายไปและเขาไม่มีโอกาสเห็นเธอ อีกเลย

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวเวกา (α Lyrae)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 0.03)

63

กล่มุ ดาวภูเขา Mensa

กลุ่มดาวภูเขา เป็นกลุ่มดาวจาง ๆ ในซีกฟ้าใต้ เดิมมีชื่อภาษาละตินวา่ Mons Mensae (ภูเขาเทเบิล) ต้งั โดยนิโก
ลา-ลุย เดอ ลากาย ในกลางคริสตศ์ ตวรรษที่ 18 หมายถึงภเู ขาเทเบิลในแอฟริกาใต้ สถานที่ที่ลากายทาการ
สงั เกตการณ์ทางดาราศาสตร์ บางส่วนของเมฆแมเจลแลนใหญอ่ ยใู่ นพ้นื ที่ของกลุ่มดาวน้ี (อีกส่วนอยใู่ นกลุม่
ดาวปลากระโทงแทง)

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. α Mensae(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 5.09)

64

กล่มุ ดาวกล้องจุลทรรศน์ Microscopium

กลุม่ ดาวกลอ้ งจุลทรรศน์ เป็นกลุ่มดาวขนาดเลก็ ในซีกฟ้าใต้ ต้งั โดยนิโกลา-ลุย เดอ ลากาย ในกลาง
คริสตศ์ ตวรรษท่ี 18

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. γ Microscopii(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 4.7)

65

กลุ่มดาวยูนิคอร์น Monoceros

กลุ่มดาวยนู ิคอร์น เป็นกลุ่มดาวจาง ๆ ท่ีปรากฏเด่นชดั ในคืนฤดูหนาว ลอ้ มรอบดว้ ยกลุม่ ดาวนายพรานทางทิศ
ตะวนั ตก, กลุม่ ดาวคนคูท่ างทิศเหนือ, กลุม่ ดาวหมาใหญ่ทางทิศใต้ และกลุม่ ดาวงไู ฮดราทางทิศตะวนั ออก
นอกเหนือจากน้ี กลุม่ ดาวอ่ืนท่ีอยตู่ ิดกนั คือ กลุ่มดาวหมาเลก็ , กลุม่ ดาวกระต่ายป่ า และกลุม่ ดาวทา้ ยเรือ

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. α Monocerotis(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 3.93)

66

กล่มุ ดาวแมลงวนั Musca
ล

กลุม่ ดาวแมลงวนั เป็นกลุ่มดาวขนาดเลก็ ในซีกฟ้าใต้
ดาวเด่นตามความสว่าง

1. α Muscae(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 2.69)

67

กลุ่มดาวไม้ฉาก Norma

กลุ่มดาวไมฉ้ าก เป็นกลุ่มดาวขนาดเลก็ ในซีกฟ้าใต้ ใกลก้ บั กลุ่มดาวแมงป่ อง
ดาวเด่นตามความสว่าง

1. γ Nor(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 4.0)

68

กล่มุ ดาวออกแทนต์ Octans

กลุ่มดาวออกแทนตเ์ ป็นกลุม่ ดาวขนาดเลก็ ในซีกฟ้าใต้ ต้งั โดยนิโกลา-ลุย เดอ ลากาย ในกลางคริสตศ์ ตวรรษที่
18 ข้วั ฟ้าใตอ้ ยใู่ นกลุม่ ดาวน้ี

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ν Octantis(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 3.73)

69

กลุ่มดาวคนแบกงู Ophiuchus

กลุ่มดาวคนแบกงู (ʉ) (องั กฤษ: Ophiuchus) เป็นกลุม่ ดาวหน่ึงในรายช่ือ 48 กลุ่มดาวของทอเลมี เป็น
กลุ่มดาวจกั รราศี (กลุ่มดาวที่ดวงอาทิตยป์ รากฏเคล่ือนผา่ น) กลุม่ ท่ี 13 เน่ืองจากมีขาขา้ งนึงแทรกไปในก่ึงกลาง
ระหวา่ งกลุม่ ดาวแมงป่ องและกลุ่มดาวคนยงิ ธนู กลุม่ ดาวคนแบกงูแทนดว้ ยชายคนหน่ึงกาลงั อุม้ งูไว้ ทาใหแ้ ยก
กลุม่ ดาวงูออกเป็นสองส่วน คือ หวั กบั หาง (แต่นบั เป็นกลุ่มดาวเดียวกนั )

Ophiuchus หรือ กลุ่มดาวท่ีถกู ลืม

ตานานกรีกมีอยวู่ า่ นายแพทยอ์ อฟฟิ อุคสั เป็นผชู้ านาญการพเิ ศษเกี่ยวกบั การแพทย์ เอาเป็นวา่ ... หายทุกโรค
เมื่อไดเ้ จอเขาคนน้ี วนั หน่ึง มีงูคาบใบไมข้ องตน้ ไมท้ ี่มีฤทธ์ิทาใหค้ นที่กินผลของมนั เขา้ ไป "เป็นอมตะ" เทพเจา้
เซอูส วติ กและกลวั วา่ มนุษยจ์ ะเป็นอมตะ จึงใชส้ ายฟ้าสงั หารนายแพทยค์ นน้นั แต่ออฟฟิ อุคสั กไ็ ม่ตายเปลา่ ...
ท่านไดไ้ ปเกิดเป็นดาว กลุ่มดาวคนแบกงู...

เพ่มิ เติม กลุ่มดาวคนแบกงู(Ophiuchus) ไม่ใช่กลุ่มดาวเฒ่าหวั งู(old man snake head) เป็นดาราจกั รทาง ดารา
ศาสตร์ มิใช่ทางโหราศาสตร์ ึึจีงอาจทาความอึดอดั อืดเ ฟ้อ ใหแ้ ก่ผใู้ ฝ่ ใจทางโหราศาสตร์อยบู่ า้ ง แต่ไม่ใช่เรื่อง
ท่ีจะเสียหนา้ แต่อยา่ งใด

กลุม่ ดาวคนแบกงู มีความสูงประมาณ 40 องศา กวา้ ง 25 องศา จะข้นึ และตก ทางทิศตะวนั ออก - ตะวนั ตก
พอดี เม่ือข้ึนสู่จุดสูงสุดจะอยสู่ ูงเป็นมุมเงย 75 องศา โดยดาวดวงบนสุดของกลุ่มจะอยทู่ ่ีจุด ก่ึงกลางทอ้ งฟ้าพอดี
ดวงอาทิตยโ์ คจรผา่ นกลุ่มดาวคนแบกงูน้ีในช่วงระหวา่ งวนั ท่ี 30 พฤศจิกายน - 17 ธนั วาคม รวมใชเ้ วลา 18 วนั
ซ่ึงจะเห็นวา่ มากกวา่ กลุ่มดาวแมงป่ อง ซ่ึงดวงอาทิตยใ์ ชเ้ วลาแค่อาทิตยเ์ ดียวเท่าน้นั กผ็ า่ นไปได้

70

กลุ่มดาวคนแบกงูน้นั อยแู่ ทรกระหวา่ งกลุม่ ดาวแมงป่ องกบั กลุม่ ดาวคนยงิ ธนู ดงั น้นั ถา้ หากนบั กนั จริงๆ โดย
ใหก้ ลุม่ ดาวแกะเป็นจกั ราศีแรกแลว้ กลุ่มดาวคนแบกงูกจ็ ะเป็นจกั ราศีที่ 9 แทนท่ีกลุ่มดาวคนยงิ ธนูไป แต่
เน่ืองจากวา่ กลมุ่ ดาวน้ีอาจจะไม่คุน้ กนั ดงั น้นั กเ็ ลยจดั เป็นจกั ราศีที่ 13 ไป

แต่ดว้ ยเหตุที่กลุ่มดาวทางโหราศาสตร์ มีเพียง 12 ราศี ในทาง ดาราศาสตร์น้นั เขามี 13 ราศีตามดาราจกั ร ที่
ปรากฏบนทอ้ งฟ้า เน่ืองจากมนั ชอบแทรกเป็นอีแอบอยู่ ทางโหรกเ็ ลยตดั ออกซะ เพอื่ ไม่ใหย้ งุ่ ยากต่อการคานวณ
และอีกประการน่าจะมีองศาไม่ต่างจาก ราศีท่ีใชค้ านวณ คา่ ของมนั จึงอาจจะไม่ต่างกนั มาก จึงไมเ่ ป็นที่นิยมทาง
โหร

ความหมายของกลุ่มดาวจกั ราศี (Zodiac constellations) น้นั กค็ ือ กลมุ่ ดาวท่ีอยบู่ นเสน้ Ecliptic ซ่ึงเป็นแนวท่ี
ดวงอาทิตย์ ดวงจนั ทร์และดาวเคราะห์ เคล่ือนผา่ นนนั่ เอง และมีอาณาเขตออกไปจากเส้น Ecliptic ขา้ งละ 8-9
องศา ซ่ึงในความเป็นจริงน้นั ไม่ไดม้ ีเพยี งแค่ 12 กลุ่มดาวเท่าน้นั แต่มีอยถู่ ึง 13 กลุม่ ดว้ ยกนั นนั่ คือรวมกลุ่มดาว
คนแบกงู (Ophiuchus) เขา้ ไปดว้ ย ดงั น้นั เม่ือกลา่ วถึงกลุม่ ดาวจกั ราศีแลว้ ในทางดาราศาสตร์ (Astronomy) และ
ในทางโหราศาสตร์ (Astrology) จะมีไม่เทา่ กนั โดยทางดาราศาสตร์จะมีอยู่ 13 กลุม่ ดาว และในทางโหราศาสตร์
จะมีอยแู่ ค่ 12 กลุ่ม

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวราสอลั เฮก (α Oph)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 2.1)

71

กลุ่มดาวนายพราน (กลุ่มดาวไถ) Orion

กลุม่ ดาวนายพราน หรือ โอไรอนั (องั กฤษ: Orion) เป็นกลุ่มดาวที่มีชื่อเสียง คนไทยเรียกวา่ ดาวเต่า การ
ท่ีมีดาวฤกษส์ วา่ งหลายดวงเป็นสมาชิก และมีตาแหน่งอยบู่ ริเวณเส้นศูนยส์ ูตรฟ้า ทาใหม้ องเห็นไดท้ วั่ โลก และ
อาจเป็นที่รู้จกั กวา้ งขวางที่สุดในบรรดากลุม่ ดาวบนทอ้ งฟ้า[1] ดาวสามดวงที่ประกอบกนั เป็น "เขม็ ขดั ของ
นายพราน" เป็นดาวที่มีความสวา่ งปานกลางแต่กส็ ามารถสงั เกตเห็นไดง้ ่าย สาหรับผสู้ งั เกตการณ์ท่ีอยใู่ นซีกโลก
เหนือจะสามารถมองเห็นกลุม่ ดาวน้ีไดต้ ้งั แต่ช่วงเยน็ ของเดือนตุลาคมไปจนถึงเดือนมกราคม จากน้นั จะสามารถ
เห็นไดใ้ นช่วงเชา้ มืดต้งั แต่ปลายเดือนกรกฎาคมถึงพฤศจิกายน[2][3]

ตาแหน่งของกลุ่มดาวนายพรานเทียบกบั กลุม่ ดาวขา้ งเคียงสามารถจินตนาการออกมาเป็นภาพไดด้ งั น้ี :
นายพรานโอไรอนั ยนื อยขู่ า้ งแม่น้าเอริดานสั มีหมาล่าเน้ือสองตวั อยเู่ คยี งขา้ งคือ คานิสใหญแ่ ละคานิสเลก็ เขา
กาลงั สู้กบั ววั เทารัส โดยมีเหยอ่ื อ่ืนอยขู่ า้ งๆ อีกเช่น ลีปัสกระต่ายป่ า

กลุม่ ดาวนายพรานมีดาวไรเจลเป็นดาวสวา่ งท่ีสุด แต่ดาวท่ีมีชื่อเสียงคือดาวบีเทลจุส ดาวยกั ษแ์ ดงซ่ึงเป็น
องคป์ ระกอบหน่ึงในสามดวงของดาวสามเหล่ียมฤดูหนาว (คือดาวบีเทลจุส ดาวซิริอสุ และดาวโปรซิออน) เรา
สามารถใชก้ ลุ่มดาวนายพรานสาหรับการช้ีดาวต่างๆ ไดม้ ากมาย เช่น ลากจากดาวอลั นิลมั ไป ดาวเมสสา จะช้ี
ตรงทิศเหนือ ใตก้ ลุ่มดาวนายพรานเป็นกลุม่ ดาวกระต่ายป่ า ดาวไรเจลอยตู่ ิดกบั กลุ่มดาวแม่น้าที่มีดาวอะเคอร์น่า
เป็นดาวเด่น (ไม่ไดอ้ ยตู่ ิดกนั ) เขม็ ขดั นายพรานช้ีไปท่ีดาวตาววั (อลั ดิบารัน) และถา้ ลากจากไรเจลผา่ นบีเทลจุส
จะไดด้ าวคาสเตอร์ เป็นตน้

72

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. λ Ori (ดาวเมสสา) เป็นดาวส่วนหวั ของนายพราน มีความส่องสวา่ งปรากฏ 3.54
2. α Ori (ดาวบีเทลจุส) อยทู่ ี่ไหล่ขวาของนายพราน เป็นดาวยกั ษแ์ ดงที่มีขนาดเส้นผา่ นศูนยก์ ลาง

ใหญ่กวา่ วงโคจรของดาวองั คาร แมจ้ ะไดร้ หสั วา่ อลั ฟา (α) แต่ระดบั ความสวา่ งกย็ งั เป็นรองแก่ดาว
ไรเจล มีความส่องสวา่ งปรากฏ 0.42 (แปรแสงไดร้ ะหวา่ ง 0.3-1.2)
3. γ Ori (ดาวเบลลาทริกซ)์ อยทู่ ่ีไหล่ซา้ ยของนายพราน มีความส่องสวา่ งปรากฏ 1.64
4. ζ Ori (ดาวอลั นิแทค), ε Ori (ดาวอลั นิลมั ) และ δ Ori (ดาวมินทาคา) ประกอบกนั เป็นแนวเส้นท่ี
เป็นท่ีรู้จกั วา่ "เขม็ ขดั ของนายพราน" (Orion's Belt) ซ่ึงเป็นจุดสงั เกตคน้ หากลุม่ ดาวไดอ้ ยา่ งง่าย
ที่สุด มีความส่องสวา่ งปรากฏ 2.00 ,1.70 ,2.23 ตามลาดบั
5. η Ori (เอตา้ โอไรอนั ) อยรู่ ะหวา่ งดาวมินทาคากบั ไรเจล มีความส่องสวา่ งปรากฏ 3.42
6. κ Ori (ดาวไซฟ์ ) อยทู่ ี่เข่าขวาของนายพราน มีความส่องสวา่ งปรากฏ 2.09
7. β Ori (ดาวไรเจล) อยทู่ ่ีเขา่ ซา้ ยของนายพราน เป็นดาวสีน้าเงินขาวขนาดใหญ่ที่สวา่ งมากท่ีสุดดวง
หน่ึงบนทอ้ งฟ้า มีดาวในระบบดาวสามดวงท่ีสามารถมองเห็นไดด้ ว้ ยตาเปลา่ มีความส่องสวา่ ง
ปรากฏ 0.12
8. ι Ori (ดาวฮตั ซยา) อยทู่ ่ีตาแหน่งยอดดาบของนายพราน มีความส่องสวา่ งปรากฏ 2.77

73

กลุ่มดาวนกยงู Pavo

กลุม่ ดาวนกยงู เป็นกลุ่มดาวในซีกฟ้าใต้ ปรากฏในแผนที่ดาว ยรู านอเมเทรีย (Uranometria) ของโยฮนั น์
บาเยอร์ เม่ือปี ค.ศ. 1603

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวนกยงู (α Pav)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 1.94)

74

กล่มุ ดาวม้าบนิ Pegasus

กลุ่มดาวมา้ บิน เป็นกลุ่มดาวในซีกฟ้าเหนือ ต้งั ชื่อตามเพกาซสั สตั วใ์ นเทพนิยายกรีก นบั เป็นหน่ึงใน
กลุ่มดาว 48 กลุม่ ในรายการของทอเลมี และยงั เป็นกลุ่มดาวในรายช่ือกลุม่ ดาวสมยั ใหม่ 88 กลุม่ ท่ีรับรองโดย
สหพนั ธ์ดาราศาสตร์สากล ดาวฤกษส์ วา่ ง 4 ดวงในกลุ่ม เรียงกนั เป็นดาวเรียงเด่นรู้จกั กนั ในช่ือ จตั ุรัสมา้ บิน ดาว
ดวงหน่ึงใน 4 ดวงน้ี เป็นสมาชิกของท้งั กลุ่มดาวแอนดรอเมดาและกลุ่มดาวมา้ บิน
ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวอีนิฟ (ε Peg)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 2.39)

75

กลุ่มดาวเพอร์ซิอสั Perseus

กลุ่มดาวเพอร์ซิอสั เป็นกลุ่มดาวในซีกฟ้าเหนือ ต้งั ช่ือตามวีรบุรุษกรีกผสู้ ยบเมดูซา กลุม่ ดาวน้ีเป็นหน่ึง
ในกลุ่มดาว 48 กลุ่มในรายการของทอเลมี และยงั เป็นกลมุ่ ดาวในรายช่ือกลุม่ ดาวสมยั ใหม่ 88 กลุม่ ท่ีรับรองโดย
สหพนั ธ์ดาราศาสตร์สากลกลุ่มดาวเพอร์ซิอสั มีดาวแปรแสงซ่ึงเป็นที่รู้จกั กนั ดีช่ือ ดาวอลั กอล (β Per) และเป็น
ตาแหน่งจุดกระจายดาวตกของฝนดาวตกเพอร์ซิอสั ที่เกิดข้ึนกลางเดือนสิงหาคมของทุกปี
ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวเมอร์แฟค (α Persei)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 1.79)

76

กลุ่มดาวนกฟี นิกซ์ Phoenix

กลุ่มดาวนกฟี นิกซ์ เป็นกลุม่ ดาวขนาดเลก็ ในซีกฟ้าใต้ ต้งั ช่ือโดยนกั เดินเรือชาวดตั ช์ ปี เตอร์ ดีร์กโซน ไกเซอร์
และเฟรดริก ดี เฮาตม์ นั
ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวแอนคา (α Phoenicis)ฃ(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 2.39)

77

กลุ่มดาวขาต้ังภาพ Pictor

กลุม่ ดาวขาต้งั ภาพ เป็นกลุม่ ดาวขนาดเลก็ ในซีกฟ้าใต้ ต้งั ชื่อโดยนิโกลา-ลุย เดอ ลากาย ในกลาง
คริสตศ์ ตวรรษที่ 18

ดาวเด่นตามความสว่าง
1. α Pictoris(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 3.24)

78

กลุ่มดาวปลา (กล่มุ ดาวมีน) Pisces

กลุ่มดาวปลา หรือ กลุม่ ดาวมีน เป็นกลุม่ ดาวหน่ึงในกลุม่ ดาวจกั รราศี อยรู่ ะหวา่ งกลมุ่ ดาวคนแบกหมอ้
น้าทางทิศตะวนั ตก กบั กลุ่มดาวแกะทางทิศตะวนั ออก

กลุ่มดาวใน 12 ราศี กลุม่ สุดทา้ ยคือ กลุม่ ดาวปลา เป็นกลุ่มท่ีไม่สะดุดตา หาไดย้ าก แต่นกั ดาราศาสตร์อา้ งถึง
อยบู่ ่อย ๆ เพราะในวนั ที่ 21 มีนาคม ดวงอาทิตยเ์ คล่ือนที่ปรากฏเขา้ มาอยใู่ นราศีน้ี ทางโหราศาสตร์สากล เขาถือ
วา่ ในวนั ที่ 21 มีนาคม ดวงอาทิตยเ์ ร่ิมยกเขา้ สู่ราศีเมษ แต่ตามความจริง แลว้ ไม่ใช่ ในวนั ที่ 21 มีนาคม ซ่ึงเป็น
วนั ที่เส้น Ecliptic ตดั กบั เสน้ ศูนยส์ ูตร ทอ้ งฟ้าน้นั ดวงอาทิตยเ์ ริ่มโคจรปรากฏเขา้ มาอยใู่ นบริเวณกลุม่ ดาวซ่ึงเป็น
หวั ปลาคู่น้ี แลว้ คอ่ ย ๆ ปรากฏเคลื่อนไปทางทิศตะวนั ออก ในวนั ที่ 21 มีนาคม เป็นวนั เร่ิมตน้ ฤดูใบไมผ้ ลิ เป็น
วนั ท่ีกลางวนั และกลางคืนเท่ากนั จึงเป็นวนั ท่ี น่าสนใจและควรจดจา

ตามนิยายดาวของกรีกกล่าววา่ วนั หน่ึง วนิ สั เทพธิดาแห่งความสวยงาม และบุตรของเธอคือ กามเทพ
(Cupid) กาลงั เดินเล่นอยตู่ ามริมฝ่ังแม่น้ายเู ฟรตีส (Euphrates) ทนั ใดน้นั มองเห็นไตฝ้ ่ นุ ยกั ษผ์ ดู้ ุร้ายกาลงั เคลื่อน
ใกลม้ า ท้งั วนิ สั และกามเทพ จึงรีบกระโดดลงไปน้ีแมน่ ้า เพือ่ หนียกั ษร์ ้ายน้ี โดยแปลงตวั เป็นปลา 2 ตวั เพอื่ เป็น
เครื่องหมายและระลึกถึงความโชคดีทีหน้ีภยั ร้ายได้ Minerva จึงได้ นาปลา 2 ตวั น้ีไปไวบ้ นทอ้ งฟ้า

กลุ่มดาวน้ี แทนปลา 2 ตวั ผกู ติดดว้ ยริบบิ้นท่ีหาง ชาวบาบิโล ชาวซีเรีย ชาวเปอร์เซีย ชาวตุรกี และชาวกรีก
เห็นรูปดาวกลมุ่ น้ีตรงกนั หมดคือเห็นเป็นปลา 2 ตวั ผกู หางไวด้ ว้ ยแถบริบบิ้นยาว และสญั ลกั ษณ์แหนดาวกลุ่มน้ี
ต่างกใ็ ชป้ ลา เหมือนกนั

นกั โหราศาสตร์สากลถือวา่ กลุ่มดาวปลา เป็นกลุม่ ดาวแห่งความโชคร้าย ชาวอียปิ ตส์ มยั โบราณถือวา่ ภาพ
ปลาเป็นภาพที่น่ารังเกียจอยา่ งยงิ่ นกั โหราศาสตร์สากลและคนไทยมีความเห็นไม่ตรงกนั อยอู่ ยา่ งหน่ึง คือ คน
ไทยทว่ั ไปถือวา่ ปลาเป็นสญั ลกั ษณ์แห่งการนาโชคเช่นตามร้านคา้ รถเมล์ รถแทก็ ซ่ีต่างกม็ ีรูปปลาตะเพยี นแขวน
ไว้ เพือ่ ใหท้ ามาคา้ ข้ึน รายไดด้ ี ส่วนอียปิ ตแ์ ละนกั โหราศาสตร์สากลถือวา่ ปลาเป็นสญั ญลกั ษณ์แห่งความอบั โชค

ดาวเด่นตามความสว่าง

79

1. η Psc(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 3.6)

80

กล่มุ ดาวปลาใต้ Pisces Austrinus

กลุม่ ดาวปลาใต้ เป็นกลุม่ ดาวหน่ึงในกลุม่ ดาว 48 กลุ่มที่อยใู่ นรายการของทอเลมี และยงั เป็นกลุ่มดาวใน
รายการกลุม่ ดาว 88 กลุ่มท่ีรับรองโดยสหพนั ธ์ดาราศาสตร์สากล กลุม่ ดาวน้ีมีดาวฤกษส์ วา่ งดวงเดียว คือ ดาวโฟ
มาลออต

นิทานดาว ปลาทางใต้ เป็นร่างหน่ึงของ Typhon ลูกชายของเทพเจา้ จีอา (Gaea) ผซู้ ่ึงจีอาส่งใหไ้ ปทาร้าย
Venus และ Cupid ท้งั สองจึงหนีไปทางน้า โดยแปลงร่างเป็นปลา แลว้ ผกู ติดกนั ไวเ้ ป็นปลาคู่ (Pisces) หนีไปใน
แม่น้า Euphrates
ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวโฟมาลออต (α Piscis Austrini)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 1.16)

81

กลุ่มดาวท้ายเรือ Puppis

กลุม่ ดาวทา้ ยเรือ เป็นกลุม่ ดาวหน่ึงทางซีกโลกใต้ เป็นส่วนที่ใหญท่ ่ีสุดจากการแบง่ กลุม่ ดาวเรืออาร์โก
ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวเนออส (ζ Pup)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 2.25)

82

กล่มุ ดาวเข็มทศิ Pyxis

กลุม่ ดาวเขม็ ทิศ เป็นกลุ่มดาวขนาดเลก็ ในซีกฟ้าใต้ ต้งั ช่ือโดยนิโกลา-ลุย เดอ ลากาย ในกลาง
คริสตศ์ ตวรรษท่ี 18 เดิมชื่อ Pyxis Nautica ปัจจุบนั ส่วนใหญเ่ ขา้ ใจกนั วา่ แทนเขม็ ทิศของกลุม่ ดาวเรืออาร์โก แม้
จะเชื่อวา่ กรีกโบราณไม่ไดใ้ ชเ้ ขม็ ทิศในการเดินเรือ
ดาวเด่นตามความสว่าง

1. α Pyx(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 3.68)

83

กลุ่มดาวตาข่าย Reticulum

กลุม่ ดาวตาขา่ ย เป็นกลุ่มดาวขนาดเลก็ ในซีกฟ้าใต้ ต้งั ช่ือโดยนิโกลา-ลยุ เดอ ลากาย ในกลาง
คริสตศ์ ตวรรษท่ี 18 ตาขา่ ยในท่ีน้ี หมายถึงตาขา่ ยในกลอ้ งสาหรับวดั ตาแหน่งดาว
ดาวเด่นตามความสว่าง

1. α Reticuli(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 3.4)

84

กลุ่มดาวลกู ธนู Sagitta

กลุ่มดาวลูกธนู เป็นกลุ่มดาวที่มีขนาดเลก็ ท่ีสุดเป็นอนั ดบั ที่ 3 ในทอ้ งฟ้า รองจากกลมุ่ ดาวกางเขนใต้
และกลุ่มดาวมา้ แกลบ แมจ้ ะมีขนาดเลก็ แต่กเ็ ป็นกลุ่มดาวเก่าแก่หน่ึงในกลุม่ ดาว 48 กลุ่มท่ีอยใู่ นรายการของ
ทอเลมี ในบรรดากลุ่มดาว 88 กลุ่มดาวลูกธนูเป็นกลุม่ ท่ีรับรองโดยสหพนั ธ์ดาราศาสตร์สากล
ดาวเด่นตามความสว่าง

1. γ ลูกธนู(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 3.47)

85

กลุ่มดาวคนยงิ ธนู (กล่มุ ดาวธนู) Sagittarius

กลุม่ ดาวคนยงิ ธนู หรือ กลุม่ ดาวธนู ( ) เป็นกลุม่ ดาวหน่ึงในกลุ่มดาวจกั รราศี วาดเป็นรูปคนคร่ึงมา้
กาลงั นา้ วคนั ธนู กลุ่มดาวคนยงิ ธนูอยรู่ ะหวา่ งกลุม่ ดาวแมงป่ องทางทิศตะวนั ตก กบั กลมุ่ ดาวแพะทะเลทางทิศ
ตะวนั ออก ดาวสวา่ งในกลุม่ ดาวน้ีเรียงกนั เป็นรูปร่างคลา้ ยกาน้าชา
ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวคอสออสตราลิส (ε Sgr)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 1.9)

86

กล่มุ ดาวแมงป่ อง (กลุ่มดาวพจิ ิก) Scorpius

กลุ่มดาวแมงป่ อง หรือ กลุ่มดาวพจิ ิก ( ) เป็นกลมุ่ ดาวหน่ึงในกลุ่มดาวจกั รราศี อยรู่ ะหวา่ งกลุ่มดาว
ตาชง่ั ทางทิศตะวนั ตกกบั กลุม่ ดาวคนยงิ ธนูทางทิศตะวนั ออก เป็นกลุ่มดาวที่มีขนาดใหญ่ อยใู่ นซีกฟ้าใต้ ใกลก้ บั
ศูนยก์ ลางทางชา้ งเผอื ก มีดาวที่สาคญั คือดาวปาริชาต ซ่ึงมีสีสม้ แดง ในขณะที่ดาวดวงอ่ืนเรียงเป็นแถวยาวโคง้
คลา้ ยกบั หางแมงป่ อง
กลุ่มดาวแมงป่ องเป็นหน่ึงในกลุ่มดาวบนฟ้าที่มีลกั ษณะเด่นท่ีสุด สงั เกตง่าย และถึงแมจ้ ะต่างภาษาและ
วฒั นธรรมกนั หลายชาติกเ็ รียกลกั ษณะของกลุ่มดาวน้ีตรงกนั วา่ มีรูปร่างคลา้ ยกบั แมงป่ อง
ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวแอนทาเรส (α Sco)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 0.96)

87

กลุ่มดาวช่างแกะสลกั Sculptor

กลุ่มดาวช่างแกะสลกั เป็นกลุ่มดาวหน่ึงทางซีกโลกใต้ ต้งั ช่ือโดยนิโกลา-ลุย เดอ ลากาย ในกลาง
คริสตศ์ ตวรรษที่ 18

ดาวเด่นตามความสว่าง
1. α Scl(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 4.31)

88

กลุ่มดาวโล่ Scutum

กลุ่มดาวโล่ เป็นกลุ่มดาวขนาดเลก็ ต้งั ช่ือโดยโจแฮนเนส เฮเวลีอสุ ในคริสตศ์ ตวรรษท่ี 17
ดาวเด่นตามความสว่าง

1. α Scuti(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 3.85)

89

กล่มุ ดาวงู Serpens

กลุ่มดาวงู เป็นหน่ึงในกลุ่มดาว 48 กลุ่มในรายการของทอเลมี และยงั เป็นกลุม่ ดาวในรายช่ือกลุ่มดาว
สมยั ใหม่ 88 กลุ่มท่ีรับรองโดยสหพนั ธ์ดาราศาสตร์สากล กลุ่มดาวน้ีแยกเป็น 2 ส่วน คือ หวั งู (Serpens Caput) ท่ี
อยทู่ างตะวนั ออก กบั หางงู (Serpens Cauda) ที่อยทู่ างตะวนั ตก คนั่ ตรงกลางดว้ ยกลุม่ ดาวคนแบกงู

ดาวเด่นตามความสว่าง
1. α Ser(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 1)

90

กล่มุ ดาวเซกซ์แทนต์ Sextans

กลุ่มดาวสามเซกซ์แทนต์ เป็นกลุ่มดาวขนาดเลก็ ในบริเวณเสน้ ศูนยส์ ูตรฟ้า แต่คอ่ นไปทางใต้ ต้งั ช่ือ
โดยโจแฮนเนส เฮเวลีอสุ ในคริสตศ์ ตวรรษท่ี 17

ดาวเด่นตามความสว่าง
1. α Sex(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 4.49)

91

กล่มุ ดาวววั (กล่มุ ดาวพฤษภ หรือดาวธง) Taurus

กลุม่ ดาวววั หรือ กลุม่ ดาวพฤษภ ( ) เป็นกลุม่ ดาวหน่ึงในกลุม่ ดาวจกั รราศี ปรากฏเด่นชดั ในค่าคืน
ฤดูหนาว อยรู่ ะหวา่ งกลุม่ ดาวแกะทางทิศตะวนั ตก และกลุม่ ดาวคนคู่ทางทิศตะวนั ออก ทางเหนือคอื กลุ่มดาว
เพอร์ซิอสั และกลุ่มดาวสารถี ทางทิศตะวนั ตกเฉียงใต้ คือ กลุ่มดาวนายพราน และทางทิศตะวนั ออกเฉียงใต้ คือ
กลุ่มดาวแม่น้าและกลุ่มดาวซีตสั

กลุ่มดาวววั จะเห็นอยกู่ ลางทอ้ งฟ้าตรงศีรษะ เม่ือเวลา 3 ทุ่ม ในวนั ท่ี 15 มกราคมของทุกปี

ตามนิยามดาวของกรีก มีเรื่องเล่าเก่ียวกบั กลุ่มดาวววั ดงั น้ี จอมเทพจูปิ เตอร์ ไดห้ ลงรักเทพธิดายโู รปา
(Europa) จูปิ เตอร์หาทางจะเขา้ อยใู่ กลๆ้ พระนางยโู รปา โดยปลอมตวั เป็นววั ตวั ผหู้ นุ่มปะปนเขา้ ไปในฝงู วนั ของ
บิดาของยโู รปา วนั หน่ึง ขณะท่ียโู รปากาลงั เกบ็ ดอกไมอ้ ยใู่ นสวน ววั จูปี เตอร์ทาใหห้ ิมะมาปกคลุมตวั จนเตม็
และเขา้ ไปใกล้ ๆ พระนางยโู รปาเหลือบมาเห็นเขา้ กเ็ กิดความสนใจ จึงเอามือปัดหิมะออกและไดข้ ้ึนไปนง่ั บน
หลงั วนั น้นั ววั จูปี เตอร์ไดท้ ีกอ็ อกวง่ิ ไป ทนั ที โดยมียโู รปาอยบู่ นหลงั พาเหาะผา่ นทะเมดิเตอร์เรเนียนไปยงั ผืน
แผน่ ดิน ใหญ่ ฉะน้นั ผนื แผน่ ดินแห่งน้ี ในปัจจุบนั จึงเรียกวา่ ทวีปยโุ รป จูปี เตอร์ไดแ้ สดง ตวั กบั พระนางยโู รปา
ต่อมากไ็ ดแ้ ต่งงานกบั พระนางยโู รปาสมความต้งั ใจ

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวอลั ดิบาแรน (α ววั )(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 0.9)

92

กลุ่มดาวกล้องโทรทรรศน์ Telescopium

กลุ่มดาวกลอ้ งโทรทรรศน์ เป็นกลุม่ ดาวหน่ึงทางซีกโลกใต้ ต้งั ชื่อโดยนิโกลา-ลุย เดอ ลากาย ในกลาง
คริสตศ์ ตวรรษท่ี 18

ดาวเด่นตามความสว่าง
1. α Tel(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 3.51)

93

กลุ่มดาวสามเหลย่ี ม Triangulum

กลุ่มดาวสามเหลี่ยม เป็นกลุม่ ดาวหน่ึงในกลุ่มดาว 48 กลุม่ ที่อยใู่ นรายการของทอเลมี และยงั เป็นกลุ่ม
ดาวในรายการกลุม่ ดาว 88 กลุ่มที่รับรองโดยสหพนั ธด์ าราศาสตร์สากล มีดาว 3 ดวงเรียงกนั เป็นรูปสามเหลี่ยม

ดาวเด่นตามความสว่าง
1. β Tri(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 3.00)

94

กล่มุ ดาวสามเหลยี่ มใต้ Triangulum Australe

กลุม่ ดาวสามเหลี่ยมใต้ เป็นกลุ่มดาวขนาดเลก็ ในซีกฟ้าใต้ ปรากฏในแผนท่ีดาว ยรู านอเมเทรีย
(Uranometria) ของโยฮนั น์ บาเยอร์ เมื่อปี ค.ศ. 1603

ดาวเด่นตามความสว่าง
1. ดาวเอเทรีย (α Trianguli Australis)(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 1,91)

95

กล่มุ ดาวนกทูแคน Tucana

กลุม่ ดาวนกทแู คน เป็นกลุ่มดาวในซีกฟ้าใต้ ปรากฏในแผนที่ดาว ยรู านอเมเทรีย (Uranometria) ของโย
ฮนั น์ บาเยอร์ เมื่อปี ค.ศ. 1603 ดาราจกั รเมฆแมเจลแลนเลก็ ปรากฏอยทู่ างดา้ นทิศใตข้ องกลุ่มดาวน้ี รวมท้งั
กระจุกดาวทรงกลม 47 นกทูแคน

ดาวเด่นตามความสว่าง
1. α Tucanae(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 2.87)

96

กลุม่ ดาวหมีใหญ่ (กลุ่มดาวจระเข)้ Ursa Major

กลุ่มดาวหมีใหญ่ เป็นกลุ่มดาวที่มีตานานเกี่ยวขอ้ งกบั คลั ลิสโตในเทพนิยายกรีก ดาวฤกษท์ ี่สวา่ งที่สุด 7
ดวง ทาใหเ้ กิดดาวเรียงเด่นซ่ึงคนไทยเรียกวา่ ดาวจระเข้ คนลาว เรียกวา่ ดาวหวั ชา้ ง ในสหราชอาณาจกั รเรียกวา่
คนั ไถ ในจีนและอเมริกาเหนือ เรียกวา่ กระบวยใหญ่

กลุ่มดาวหมีใหญ่ เป็นกลุ่มดาวสาคญั ช่วยช้ีหาดาวเหนือได้ โดยไล่จากขาหนา้ ขวา (βUMa) ไปทางขาหนา้ ซา้ ย
(αUMa) เลยออกไปอีกประมาณ 5 ช่วง นอกจากกลุ่มดาวหมีใหญ่ ยงั มีอีกกลุม่ ท่ีใชห้ าดาวเหนือไดค้ ือ กลุ่มดาว
แคสซิโอเปี ย หรือดาวคา้ งคาว

สาหรับคนในซีกโลกเหนือ กลุม่ ดาวหมีใหญ่เป็นกลุ่มดาวท่ีมองเห็นไดต้ ลอดท้งั ปี เช่นเดียวกบั ดาวเหนือ แต่
ในทางกลบั กนั เนื่องจากเป็นกลุ่มดาวท่ีอยใู่ นซีกฟ้าเหนือ ผทู้ ่ีอาศยั อยทู่ างซีกโลกใตม้ าก ๆ จะเห็นไดล้ าบาก
เพราะตาแหน่งดาวบนทรงกลมทอ้ งฟ้า จะอยใู่ ตพ้ ้นื โลกเกือบตลอดเวลา

ดาวเด่นตามความสว่าง

1. ดาวอลั ลิออท e UMa(ความส่องสวา่ งปรากฏ = 1.8)