คู่มือยาสมุนไพรตามกรอบบัญชียาร่วม จังหวัดจันทบุรี สำหรับบุคลากรทางการแพทย์และสาธารณสุข

40 กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี Drug Interaction ไมพบรายงาน คูยากับยาสมุนไพรที่เกิด Drug Interaction คูยาที่เกิดอันตรกิริยา กลไกการเกิด Potential Interactions ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน การจัดการเมื่อใชรวมกัน ยาผสม เพชรสังฆาต Warfarin89 ไมพบรายงาน หลีกเลี่ยงการใชยาสมุนไพร Aspirin 300 mg89 การเก็บรักษายา - เกบยาน็ ี้ในภาชนะบรรจุเดิมที่บรรจุมา และเก็บใหพนมือเด็ก - ควรเก็บยาไวในที่โปรง ไมมีแดดสอง โดยไมใหอยูในที่รอนมากกวา 30 °C - ไมเก็บยาในบริเวณที่เปยกหรือชื้น และชี้แจงใหผูปวยปดฝาใหสนิทหลังจาก เปดใชยาในแตละครั้ง - ทิ้งยานี้เมื่อยาหมดอายุ (ยาหมดอายุตามฉลาก หรือยาที่แบงบรรจุ/ยาที่เปด ใชแลวยาจะมีอายุอยูได 6 เดือน) หรือหากลักษณะทางกายภาพของยา (สี กลิ่น รส) เปลี่ยนแปลงไป เปนการบงบอกถึงความไมคงตัวของยา ไมควรใช ยานั้นตอไป ตารางเทียบเคียงยาสมุนไพรกับยาแผนปจจุบัน กลุมอาการ ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน รักษาโรคริดสีดวงทวาร ยาผสมเพชรสังฆาต Daflon91,92 Sidual91,92

กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี 41 กล ุ  มท ี ่ 3 ยาสม ุ นไพร กล ุ  มอาการทางส ู ต ิ ศาสตร  นร ี เวชว ิ ทยา

42 กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี (15) ยาประสะไพล กรอบบัญชียา O โรงพยาบาล/ โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล (มีแพทยแผนไทย) O โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล รูปแบบ: ยาแคปซูล ขนาด 350 มิลลิกรัม (ผลิตจากโรงพยาบาลเขาคิชฌกูฏ) รสยา รสรอน สูตรตํารับ ในผงยา 162 กรัมประกอบดวย 1.เหงาไพล หนัก 81กรัม 2.ผิวมะกรูด เหงาวานน้ํา หัวกระเทียม หัวหอม พริกไทยลอน ดอกดีปลี เหงาขิง เหงาขมิ้นออย เทียนดํา เกลือสินเธาวหนักสิ่งละ 8 กรัม 3.การบูร หนัก 1 กรัม ขอหามใช - หามใชในหญิงที่มีภาวะตกเลือดหลังคลอด และหญิงตั้งครรภ 1 - ผูที่มีไข 1 - หามรับประทานในหญิงที่มีระดูมากกวาปกติ 1 เพราะอาจทําใหระดูขับออก มากขึ้น ขอบงใชขนาดและวิธีใชจํานวนยา ที่จาย/ครั้ง ระยะเวลา บรรเทาอาการปวดหนวง ทองนอย ทองอืด อาการจุกแนนทอง ระหวางชวงประจําเดือน รับประทานครั้งละ 3 แคปซูล วันละ 3 ครั้ง กอนอาหารเชา กลางวัน เย็น 180 แคปซูล 1เดือน ติดตาม อาการ ระดูมาไมสม่ําเสมอหรือมา นอยกวาปกติ 1 รักษาวัยทอง (อาการรอน วูบวาบ ไมสบายตัว ขับน้ําคาวปลาในหญิงหลัง คลอดบุตร1 เพิ่มการหลั่ง น้ํานม รับประทานครั้งละ 3 แคปซูล วันละ 3 ครั้ง กอนอาหารเชา กลางวัน เย็น 130 แคปซูล 2 สัปดาห ติดตาม อาการ รักษาอาการตกขาว รับประทานครั้งละ 3 แคปซูล วันละ 3 ครั้ง กอนอาหารเชา กลางวัน เย็น 60 แคปซูล 1 สัปดาห ติดตาม อาการ

กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี 43 ขอควรระวัง - ควรระวังการใชยาอยางตอเนื่อง โดยเฉพาะอยางยิ่งในผูปวยที่มีความผิดปกติ ของตับ ไต เนื่องจากอาจเกิดการสะสมของการบูรและเกิดพิษได 1 ตํารับยา ประสะไพลในตํารับ 1 กรัม มีการบูรปริมาณ 0.0062 กรัม (ปริมาณที่สงผลให เกิดพิษตอรางกาย 0.5-1 กรัม) - กรณีขับน้ําคาวปลาในหญิงหลังคลอดบุตร ไมควรใชติดตอกันนานเกิน 1 เดือน อาการไมพึงประสงค: เหตุการณไมพึงประสงคจาก สรุปรายงานเหตุการณไมพึงประสงคจากการใช ยาประจําป2557 Spontaneous Reports Of Adverse Drug Reaction 2014 พบวามีรายงานทั้งสิ้น 1 รายงาน2 Dermatologic: Rash Maculo-Papular (1/1) 2 Drug Interaction -ควรระวังการใชยานี้รวมกับสารกันเลือดเปนลิ่ม (Anticoagulant) และยาตาน การจับตัวของเกล็ดเลือด (Antiplatelets) เนื่องจากตํารับยาประสะไพลมี สมุนไพรจํานวน 12 ชนิด พบวามีฤทธิ์ทําใหเกิด Antiplatelets, Anticoagulantจํานวน 4 ชนดิ ไดแกดอกดีปลี 53 หัวกระเทียม (55)(56)พริกไทยลอน57 เทียนดํา 49 - ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาที่กระบวนการเมแทบอลิซึมผานเอนไซม Cytochrome P450 (CYP 450) เนื่อจากตํารับยาประสะไพลมีสมุนไพร จํานวน 12 ชนิด พบวามีฤทธิ์ยับยั้งการทํางานของ CYP 1A2, CYP 2E1, CYP 2D6, CYP 3A4 จํานวน 3 ชนิด ไดแกหัวกระเทียม(58)ดอกดีปลี 37, 43 พริกไทยลอน38 และมีฤทธิ์ยับยั้งการทํางานของ P-Glycoprotein จํานวน 3 ชนิด ไดแกเหงาไพล59 ดอกดีปลี 44 พริกไทยลอน39 - ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาที่มีฤทธิ์ลดระดับความดันโลหิตเนื่องจากตํารับ ยาประสะไพล มีสมุนไพรจํานวน 12 ชนิด พบวามีฤทธิ์Hypotension จํานวน 2 ชนิด ไดแกดอกดีปลี 45 หัวกระเทียม60 คูยากับยาสมุนไพรที่เกิดDrug Interaction คูยาที่เกิดอันตรกิริยา กลไกการเกิด Potential Interactions ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน การจัดการเมื่อใชรวมกัน ยาประสะไพล Warfarin 89 ยับยั้งการเกาะกลุมของ เกล็ดเลือด (มีโอกาสเลือดออกงาย และเลือดแข็งตัวชา) หลีกเลี่ยงการใชยาสมุนไพร Aspirin 300 mg89

44 กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี การเก็บรักษายา - เก็บยานี้ในภาชนะบรรจุเดิมที่บรรจุมา และเก็บใหพนมือเด็ก - ควรเก็บยาไวในที่โปรง ไมมีแดดสอง โดยไมใหอยูในที่รอนมากกวา 30 °C - ไมเก็บยาในบริเวณที่เปยกหรือชื้น และชี้แจงใหผูปวยปดฝาใหสนิทหลังจาก เปดใชยาในแตละครั้ง - ทิ้งยานี้เมื่อยาหมดอายุ (ยาหมดอายุตามฉลาก หรือยาที่แบงบรรจุ/ยาที่เปด ใชแล วยาจะมีอายุอยูได 6 เดือน) หรือหากลักษณะทางกายภาพของยา (สี กลิ่น รส) เปลี่ยนแปลงไป เปนการบงบอกถึงความไมคงตัวของยา ไมควรใช ยานั้นตอไป ตารางเทียบเคียงยาสมุนไพรกับยาแผนปจจุบัน กลุมอาการ ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน ไมพบรายงาน

กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี 45 (16) ยาเลือดงาม กรอบบัญชียา O โรงพยาบาล/ โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล (มีแพทยแผนไทย) O โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล รูปแบบ ยาแคปซูล ขนาด 500 มิลลิกรัม สูตรตํารับ ในผงยา 102 กรัมประกอบดวย 1. เหงาขิงแหง ตะไครบาน(ลําตน) สะระแหน(ทั้งตน) เหงากระชาย เหงากะทือ ผิวมะกรูด ใบมะนาว ราก และใบกะเพรา หัวกระเทียม เปลือกเพกา โกฐจุฬาลัมพา ชาพลู(ทั้งตน) ลูกเรวหอม ลูกจันทน ดอกกานพลูดอกดีปลีเหงาไพล พริกไทยลอน รากเจตมูลเพลิงแดง รากชะเอมเทศ หนักสิ่งละ 5 กรัม 2. พิมเสน การบูร หนักสิ่งละ 1 กรัม รสยา รอน อาการไมพึงประสงค ไมพบรายงาน ขอหามใช - หามใชในหญิงตกเลือดหลังคลอด หญิงตั้งครรภ 1 - ผูที่มีไข 1 ขอควรระวัง ควรระวังการใชยาอยางตอเนื่อง โดยเฉพาะอยางยิ่งในผูปวยที่มีความผิดปกติ ของตับ ไต เนื่องจากอาจเกิดการสะสมของการบูรและเกิดพิษได 1 ตํารับยา เลือดงามในตํารับ 1 กรัม มีการบูรปริมาณ 0.0098 กรัม (ปริมาณที่สงผล ใหเกิดพิษตอรางกาย 0.5-1 กรัม) ขอบงใชขนาดและวิธีใช จํานวนยา ที่จาย/ครั้ง ระยะเวลา บรรเทาอาการปวด ประจําเดือน รับประทานครั้งละ 2 แคปซูล วันละ 3 ครั้ง กอนอาหารเชา กลางวัน เย็น 180 แคปซูล 1 เดือน นัดติดตาม บรรเทาประจําเดือนมา ไมสม่ําเสมอ ประจําเดือนมีสีคล้ํา บรรเทาอาการตกขาว รักษาอาการไมอยาก อาหาร รับประทานครั้งละ 2 แคปซูล วันละ 3 ครั้ง กอนอาหารเชา กลางวัน เย็น 90 แคปซูล 2สัปดาห ติดตาม อาการ

46 กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี Drug Interaction -ควรระวังการใชยานี้รวมกับสารกันเลือดเปนลิ่ม (Anticoagulant) และยา ตานการจับตัวของเกล็ดเลือด (Antiplatelets) เนื่องจากตํารับยาเลือดงามมี สมุนไพรจํานวน 22 ชนิด พบวามีฤทธิ์ทําใหเกิด Antiplatelets, Anticoagulant จํานวน 6 ชนิด ไดแกดอกดีปลี 53 พริกไทยลอน57 เหงาขิงแหง(54) หัวกระเทียม(55)(56) ดอกกานพลู 46 รากชะเอมเทศ(48)(47) - ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาที่กระบวนการเมแทบอลิซึมผานเอนไซม Cytochrome P450 (CYP 450) เนื่องจากตํารับยาเลือดงามมีสมุนไพร จํานวน 22 ชนิด พบวามีฤทธิ์ยับยั้งการทํางานของ CYP 1A2, CYP 2E1, CYP 2D6, CYP 3A4, CYP 2C19 จํานวน 6 ชนิด ไดแกเหงาขิงแหง36, 37 พริกไทยลอน37 ดอกดีปลี 37, 43 หัวกระเทียม58 รากเจตมลเพลูิงแดง11 และมีฤทธิ์กระตุนการทํางานของ CYP 1A2, CYP 3A4 จํานวน 2 ชนิด ไดแก โกฐจุฬาลัมพา18 พริกไทยลอน38 และมีฤทธิ์ยับยั้งการทํางานของ P-Glycoprotein จํานวน 7 ชนิด ไดแกดอกดีปลี 44 พริกไทยลอน39 หัวกระเทียม(63)เหงาไพล59 รากชะเอมเทศ40 เหงากระทือ64 เหงาขิงแหง6 และมีฤทธิ์กระตุนการทํางานของ P-Glycoprotein จํานวน 1 ชนิดไดแก เหงาขิงแหง41 - ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาที่มีฤทธิ์ลดระดับความดันโลหิตเนื่องจาก ตํารับยาเลือดงามมีสมุนไพรทั้งหมด 22 ชนิด พบวามีฤทธิ์ทําใหเกิด Hypotension จํานวน 5 ชนิดไดแกตะไครบาน65 ดอกดีปลี 45 หัวกระเทียม60 รากและใบกะเพรา66 รากชะเอมเทศ42 - ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาที่มีฤทธิ์ลดระดับน้ําตาลในเลือดเนื่องจาก ตํารับยาเลือดงามมีสมุนไพร ทั้งหมด 22 ชนิด พบวามีฤทธิ์Hypoglycemia จํานวน 2 ชนิด ไดแกชาพลู 50 เหงาขิงแหง5 คูยากับยาสมุนไพรที่เกิด Drug Interaction คูยาที่เกิดอันตรกิริยา กลไกการเกิด Potential Interactions ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน การจัดการเมื่อใชรวมกัน ยาเลือดงาม Warfarin 89 ยับยั้งการเกาะกลุม ของเกล็ดเลือด (มีโอกาสเลือดออกงาย และเลือดแข็งตัวชา) หลีกเลี่ยงการใชยาสมุนไพร Aspirin 300 mg89

กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี 47 การเก็บรักษายา - เก็บยานี้ในภาชนะบรรจุเดิมที่บรรจุมา และเก็บใหพนมือเด็ก - ควรเก็บยาไวในที่โปรง ไมมีแดดสอง โดยไมใหอยูในที่รอนมากกวา 30 °C - ไมเก็บยาในบริเวณที่เปยกหรือชื้น และชี้แจงใหผูปวยปดฝาใหสนิทหลังจาก เปดใชยาในแตละครั้ง - ทิ้งยานี้เมื่อยาหมดอายุ (ยาหมดอายุตามฉลาก หรือยาที่แบงบรรจุ/ยาที่เปด ใชแลวยาจะมีอายุอยูได 6 เดือน) หรือหากลักษณะทางกายภาพของยา (สี กลิ่น รส) เปลี่ยนแปลงไป เปนการบงบอกถึงความไมคงตัวของยา ไมควรใช ยานั้นตอไป ตารางเทียบเคียงยาสมุนไพรกับยาแผนปจจุบัน กลุมอาการ ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน บรรเทาอาการปวดทองกอนมี ประจําเดือนหรือระหวางมี ประจําเดือน ยาเลือดงาม Mefenamic acid91,92 แกปวด ปวดประจําเดือน Ibuprofen91,92

48 กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี (17) ยาปลูกไฟธาตุ กรอบบัญชียา O โรงพยาบาล/ โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล (มีแพทยแผนไทย) O โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล รูปแบบ ยาแคปซูล ขนาด 500 มิลลิกรัม สูตรตํารับ ในผงยา 100 กรัมประกอบดวย 1. พริกไทยลอนหนัก 50 กรัม 2. ดอกดีปลีรากชาพลูผักแพวแดง (ทั้งตน) เถาสะคาน เหงาขิงแหง ลูกผักชีลอม เหงาวานน้ํา หัวแหวหมูผิวมะกรูด ลูกพิลังกาสา หนักสิ่งละ 5 กรัม รสยา รอน ขอหามใช - หามใชกับหญิงตกเลือดหลังคลอด และหญิงตั้งครรภ 1 - ผูที่มีไข 1 ขอควรระวัง ไมพบรายงาน อาการไมพึงประสงค แสบรอนยอดอก ขอบงใชขนาดและวิธีใช จํานวนยา ที่จาย/ครั้ง ระยะเวลา กระตุนน้ํานม รับประทานครั้งละ 2 แคปซูล วันละ 3 ครั้ง กอนอาหารเชา กลางวัน เย็น 180 แคปซูล 1 เดือน กระจายเลือดลมในหญิง นัดติดตาม หลังคลอด บรรเทาอาการอาหาร ไมยอย ทําใหผายลม รับประทานครั้งละ 2 แคปซูล วันละ 3 ครั้ง กอนอาหารเชา กลางวัน เย็น 90 แคปซูล 2สัปดาห ติดตาม อาการ

กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี 49 Drug Interaction - ควรระวังการใชยานี้รวมกับสารกันเลือดเปนลิ่ม (Anticoagulant) และยา ตานการจับตัวของเกล็ดเลือด (Antiplatelets) เนื่องจากตํารับยาปลูกไฟ ธาตุมีสมุนไพรจํานวน 11 ชนิด พบวามีฤทธิ์ทําใหเกิด Antiplatelets, Anticoagulant จํานวน 3ชนดิ ไดแกดอกดีปลี 53เหงาขิงแหง54 พริกไทย ลอน57 - ควรระวังการใชรวมกับยา Phenytoin, Propranolol, Theophylline และ Rifampicin เนื่องจากตํารับนี้มีพริกไทยในปริมาณสูง - ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาที่กระบวนการเมแทบอลิซึมผานเอนไซม Cytochrome P450 (CYP 450) เนื่องจากตํารับยาปลูกไฟธาตุมีสมุนไพร จํานวน 11 ชนิด พบวามีฤทธิ์ยับยั้งการทํางานของ CYP 1A2, CYP 2E1, CYP 2D6, CYP 3A4, CYP 2C19 จํานวน 3ชนิด ไดแกเหงาขิงแหง36, 37 พริกไทยลอน37 ดอกดีปลี 37, 43 และมีฤทธิ์กระตุนการทํางานของ CYP 1A2, CYP 3A4 จํานวน 1 ชนิด ไดแกพริกไทยลอน38 และมีฤทธิ์ยับยั้งการทํางาน ของ P-Glycoprotein จํานวน 3ชนิด ไดแกดอกดีปลี 44 พริกไทยลอน39 เหงาขิงแหง6 และมีฤทธิ์กระตุนการทํางานของ P-Glycoprotein จํานวน 1 ชนิดไดแกเหงาขิงแหง41 - ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาที่มีฤทธิ์ลดระดับความดันโลหิตเนื่องจาก ตํารับยาเลือดงามมีสมุนไพรทั้งหมด 22 ชนิด พบวามีฤทธิ์ทําใหเกิด Hypotension จํานวน 1 ชนดได ิ แกดอกดีปลี 45 - ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาที่มีฤทธิ์ลดระดับน้ําตาลในเลือดเนื่องจาก ตํารับยาเลือดงามมีสมุนไพร ทั้งหมด 22 ชนิด พบวามีฤทธิ์Hypoglycemia จํานวน 2 ชนิด ไดแกชาพลู 50 เหงาขงแหิ ง5 คูยากับยาสมุนไพรที่เกิด Drug Interaction คูยาที่เกิดอันตรกิริยา กลไกการเกิด Potential Interactions การจัดการเมื่อใชรวมกัน ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน ยาปลุกไฟธาตุ Warfarin89 ยับยั้งการเกาะกลุมของ เกล็ดเลือด (มีโอกาสเลือดออกงาย และเลือดแข็งตัวชา) หลีกเลี่ยงการใชยาสมุนไพร Aspirin 300 mg89

50 กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี การเก็บรักษายา - เก็บยานี้ในภาชนะบรรจุเดิมที่บรรจุมา และเก็บใหพนมือเด็ก - ควรเก็บยาไวในที่โปรง ไมมีแดดสอง โดยไมใหอยูในที่รอนมากกวา 30 °C - ไมเก็บยาในบริเวณที่เปยกหรือชื้น และชี้แจงใหผูปวยปดฝาใหสนิทหลังจาก เปดใชยาในแตละครั้ง - ทิ้งยานี้เมื่อยาหมดอายุ (ยาหมดอายุตามฉลาก หรือยาที่แบงบรรจุ/ยาที่เปด ใชแลวยาจะมีอายุอยูได 6 เดือน) หรือหากลักษณะทางกายภาพของยา (สี กลิ่น รส) เปลี่ยนแปลงไป เปนการบงบอกถึงความไมคงตัวของยา ไมควรใช ยานั้นตอไป ตารางเทียบเคียงยาสมุนไพรกับยาแผนปจจุบัน กลุมอาการ ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน กระตุนการสรางน้ํานม ยาปลุกไฟธาตุ Domperidone91,92

กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี 51 (18) ยาไฟประลัยกัลป กรอบบัญชียา O โรงพยาบาล/ โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล (มีแพทยแผนไทย) O โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล รูปแบบ ยาแคปซูล ขนาด 500 มิลลิกรัม สูตรตํารับ ในผงยา 71 กรัมประกอบดวย 1. รากเจตมูลเพลิงแดง สารสมสะตุแกนแสมทะเล ผิวมะกรูด การบูร หนักสิ่งละ 6 กรัม 2. เหงาขมิ้นออย เหงากะทือ เหงาขา เหงาไพล เปลือกมะรุม หนักสิ่งละ 5 กรัม 3. พริกไทยลอน เหงาขิง ดอกดีปลีหัวกระเทียม หนักสิ่งละ 4 กรัม รสยา รอน ขอหามใช - หามใชกับหญิงตกเลือดหลังคลอดหญิงตั้งครรภและผูที่มีไข - หามใชในหญิงที่ผาคลอด เนื่องจากทําใหแผลหายชา ขอควรระวัง ไมพบรายงาน อาการไมพึงประสงค แสบรอนยอดอก Drug Interaction - ควรระวังการใชยานี้รวมกับสารกันเลือดเปนลิ่ม (Anticoagulant) และยาตาน การจับตัวของเกล็ดเลือด (Antiplatelets) เนื่องจากตํารับยาไฟประลัยกัลปมี สมุนไพรจํานวน 14 ชนิด พบวามีฤทธิ์ทําใหเกิด Antiplatelets, Anticoagulantจํานวน 3 ชนดิ ไดแกดอกดีปลี 53 หัวกระเทียม (55)(56)พริกไทยลอน57 - ควรระวังการใชรวมกับยา Phenytoin, Propranolol, Theophyllineและ Rifampicin เนื่องจากตํารับนี้มีพริกไทยในปริมาณสูง1 - ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาที่กระบวนการเมแทบอลิซึมผานเอนไซม Cytochrome P450 (CYP 450) เนื่องจากตํารับยาไฟประลัยกัลปมีสมุนไพร ขอบงใชขนาดและวิธีใช จํานวนยา ที่จาย/ครั้ง ระยะเวลา ขับน้ําคาวปลา ในมารดาหลังคลอด รับประทานครั้งละ 2 แคปซูล วันละ 3 ครั้ง กอนอาหารเชา กลางวัน เย็น 90 แคปซูล 2 สัปดาห นัดติดตาม อาการ

52 กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี จํานวน 14 ชนิด พบวามีฤทธิ์ยับยั้งการทํางานของ CYP 1A2, CYP 2E1, CYP 2D6, CYP 3A4 จํานวน 3 ชนิด ไดแกหัวกระเทียม(58) ดอกดีปลี 37, 43 พริกไทยลอน38 และมีฤทธิ์ยับยั้งการทํางานของ PGlycoprotein จํานวน 3 ชนดิ ไดแกเหงาไพล59 ดอกดีปลี 44 พริกไทยลอน39 - ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาที่มีฤทธิ์ลดระดับความดันโลหิตเนื่องจากตํารับ ยาประสะไพล มีสมุนไพรจํานวน 14 ชนิด พบวามีฤทธิ์Hypotension จํานวน 2 ชนิด ไดแกดอกดีปลี 45 หัวกระเทียม60 คูยากับยาสมุนไพรที่เกิด Drug Interaction คูยาที่เกิดอันตรกิริยา กลไกการเกิด Potential Interactions การจัดการเมื่อใชรวมกัน ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน ยาไฟประลัย กัลป Warfarin 89 ยับยั้งการเกาะกลุมของ เกล็ดเลือด (มีโอกาสเลือดออกงาย และเลือดแข็งตัวชา) หลีกเลี่ยงการใชยาสมุนไพร Aspirin 300 mg89 การเก็บรักษายา - เก็บยานี้ในภาชนะบรรจุเดิมที่บรรจุมา และเก็บใหพนมือเด็ก - ควรเก็บยาไวในที่โปรง ไมมีแดดสอง โดยไมใหอยูในที่รอนมากกวา 30 °C - ไมเก็บยาในบริเวณที่เปยกหรือชื้น และชี้แจงใหผูปวยปดฝาใหสนิทหลังจาก เปดใชยาในแตละครั้ง - ทิ้งยานี้เมื่อยาหมดอายุ (ยาหมดอายุตามฉลาก หรือยาที่แบงบรรจุ/ยาที่เปด ใชแลวยาจะมีอายุอยูได 6 เดือน) หรือหากลักษณะทางกายภาพของยา (สี กลิ่น รส) เปลี่ยนแปลงไป เปนการบงบอกถึงความไมคงตัวของยา ไมควรใช ยานั้นตอไป ตารางเทียบเคียงยาสมุนไพรกับยาแผนปจจุบัน กลุมอาการ ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน ไมพบรายงาน

กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี 53 กล ุ  มท ี ่ 4 ยาสม ุ นไพรรั กษา อาการไข แก  ร อนใน

54 กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี (19) ยาเขียวหอม กรอบบัญชียา O โรงพยาบาล/ โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล (มีแพทยแผนไทย) O โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล รูปแบบ ยาผงขนาด 8 กรัม (ผลิตจากโรงพยาบาลเขาคิชฌกูฏ) สูตรตํารับ ในผงยา 90 กรัมประกอบดวย ใบพิมเสน ใบผักกระโฉม ใบหมากผูใบหมากเมีย ใบสันพราหอม รากแฝกหอมหัวเปราะหอม แกนจันทนขาว หรือจันทนชะมด แกนจันทนแดง วานกีบแรดวานรอนทอง เนระพูสีพิษนาศนมหาสดํา ดอกพิกุล ดอกบุนนาค ดอกสารภีเกสรบัวหลวง หนกสั ิ่งละ 5 กรัม รสยา เย็นเฝอน ขอบงใชขนาดและวิธีใชจํานวนยาที่ จาย/ครั้ง ระยะเวลา แกไขรอนในกระหาย น้ํา1 นําผงยา ½ ชอนชา ละลายน้ําซาวขาว หรือน้ําตมสุก 2 ชอนโตะ รับประทาน ทุก 4 ชั่วโมง หากมีอาการทองผูก : ใชรวมกับตรีผลา รับประทานครั้ง 3 แคปซูล กอนอาหาร เชา กลางวัน เย็น 2 กระปุก 3-5 วัน นัดติดตาม อาการ แกไขจากหัดและ อีสุกอีใสในเด็ก ในเด็กอายุต่ํากวา 6 ป รับประทานครั้งละลายน้ําตมสุก (กรณี ไขสูง >38๐C) ละลายน้ําซาวขาว* จํานวน 2 ชอนโตะ ทุก 4 ชั่วโมงงละ ½ ชอนชา ในผูใหญ รับประทานครั้งละ 1 ชอนชา ละลายน้ําตมสุก (กรณีไขสูง >38๐C) ละลายน้ําซาวขาว* จํานวน 2 ชอนโตะ ทุก 4 ชั่วโมง *น้ําซาวขาง : ขาวสาร 1 ชอนโตะ ตอ น้ํา 3 ชอนโตะ (ลางขาวเอาน้ําทิ้ง 1 รอบ) ขย้ําขาวจนน้ําขาวขนจึงนํามาใช (ควรใชทันทีไมควรเก็บไวนาน)

กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี 55 ขอหามใช ไมมีรายงาน ขอควรระวัง - ควรระวังการใชยาในผูปวยที่แพละอองเกสรดอกไม 1 - ไมแนะนําใหใชในผูที่สงสัยวาเปนไขเลือดออก เนื่องจากอาจบดบังอาการ ของไขเลือดออก1 - หากใชยาเปนเวลานานเกิน 3 วัน แลวอาการไมดีขึ้น ควรปรึกษาแพทย 1 อาการไมพึงประสงค เหตุการณไมพึงประสงคจาก สรุปรายงานเหตุการณไมพึงประสงคจากการใช ยาประจําป2557 Spontaneous Reports of Adverse Drug Reaction 2014 พบวามีรายงานทั้งสิ้น 37 รายงาน2 Dermatologic: Stevens Johnson Syndrome (5/37), Angioedema (1/37), Toxic Epidermal Necrolysis (2/37), Erythema Multiforme Severe (1/37), Maculo-Papular Rash (6/37), Rash Erythematous (2/37), Urticaria (2/37), Urticaria Acute (2/37), Burn (1/37), Erythema Multiforme (1/37), Pruritus (1/37), Rash (1/37),Rash Impetiginous (1/37), Photosensitivity Reaction(1/37) 2 Immunologic: Anaphylaxis (1/37), Anaphylactic Shock (1/37) 2 Neurologic: Unconsciousness (1/37) 2 Ophthalmic: Eye Inflamed (1/37), Eye Pain (1/37) 2 Respiratory: Bronchospasm (1/37), Choking (1/37) 2 Other: Face Oedema (1/37), Oedema Eyelid (1/37),Oedema Mouth (1/37) 2 ขอบงใชขนาดและวิธีใชจํานวนยาที่ จาย/ครั้ง ระยะเวลา รักษาไขตัวรอนในเด็ก (*ในผูใหญพิจารณาใช ยาตัวอื่น) รับประทานครั้งละ ½ ชอนชา ละลายน้ําตมสุก (กรณีไขสูง >38 ๐C) ละลายน้ําซาวขาวจํานวน 1 ชอนโตะ ทุก 4 ชั่วโมง *หากทองผูกควรสวนอุจจาระรวมดวย 2 กระปุก 3-5 วัน นัดติดตาม อาการ

56 กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี Drug Interaction -ควรระวังการใชยานี้รวมกับสารกันเลือดเปนลิ่ม (Anticoagulant) และยา ตานการจับตัวของเกล็ดเลือด (Antiplatelets) เนื่องจากตํารับยาเขียวหอม มีสมุนไพรจํานวน 17 ชนิด พบวามีฤทธิ์ทําใหเกิด Antiplatelets, Anticoagulant จํานวน 1 ชนิด ไดแกเกสรบัวหลวง(9) - ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาที่กระบวนการเมแทบอลิซึมผานเอนไซม CytochromeP450 (CYP 450) เนื่อจากตํารับยาเขียวหอมมีสมุนไพร จํานวน 17 ชนิด พบวามีฤทธิ์ยับยั้งการทํางานของ CYP 1A2, CYP 2D6, CYP 3A4 จํานวน 3 ชนิด ไดแก ใบหมากผูใบหมากเมีย(10) แกนจันทนแดง 11 เกสรบัวหลวง(12) และมีฤทธิ์กระตุนการทํางานของ CYP 3A4 จํานวน 1 ชนิด ไดแก ใบหมากผูใบหมากเมีย(10)และมีฤทธิ์ยับยั้งการทํางานของ PGlycoprotein จํานวน 4 ชนดิ ไดแกดอกพิกุล13 ดอกบุนนาค13 ดอกสารภี 13 เกสรบัวหลวง13 - ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาที่มีฤทธิ์ลดระดับความดันโลหิตเนื่องจาก ตํารับยาเขียวหอมมีสมุนไพร ทั้งหมด 17 ชนิด พบวามีฤทธิ์ทําใหเกิด Hypotension จํานวน 3 ชนดิ ไดแกเกสรบัวหลวง14 เนระพูสี 15 พิกุล32 - ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาที่มีฤทธิ์ลดระดับน้ําตาลในเลือดเนื่องจาก ตํารับยาเขียวหอม มีสมุนไพรจํานวน 17 ชนิดพบวามีฤทธิ์ทําใหเกิด Hypoglycemia จํานวน 1 ชนิด ไดแกเกสรบัวหลวง16 คูยากับยาสมุนไพรที่เกิด Drug Interaction คูยาที่เกิดอันตรกิริยา กลไกการเกิด Potential Interactions การจัดการเมื่อใชรวมกัน ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน ยาเขียวหอม Warfarin89 ยับยั้งการเกาะกลุม ของเกล็ดเลือด (มีโอกาสเลือดออกงาย และเลือดแข็งตัวชา) หลีกเลี่ยงการใชยาสมุนไพร Aspirin 300 mg89 ขอมูลอื่น - ในสูตรตํารับไดตัดไครเครือออก เนื่องจากมีขอมูลงานวิจัยบงชี้วาไครเครือที่ ใชและมีการจําหนายในทองตลาด เปนพืชในสกุล Aristolochia ซึ่งพืชใน สกุล Aristolochia มีรายงานพบวากอใหเกิดความเปนพิษตอไต (Nephrotoxicity) และเมื่อปค.ศ. 2002 องคการอนามัยโลกไดประกาศให พืชสกุล Aristolochia - ทางการแพทยแผนไทย แนะนําใหผูปวยหัด อีสุกอีใส หามรับประทาน อาหารทะเล ไขและน้ําเย็น เนื่องจากผิดสําแดง - สามารถใชในเด็กอายุมากกวา 1 ป

กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี 57 การเก็บรักษายา - เก็บยานี้ในภาชนะบรรจุเดิมที่บรรจุมา และเก็บใหพนมือเด็ก - ควรเก็บยาไวในที่โปรง ไมมีแดดสอง โดยไมใหอยูในที่รอนมากกวา 30 °C - ไมเก็บยาในบริเวณที่เปยกหรือชื้น และชี้แจงใหผูปวยปดฝาใหสนิทหลังจาก เปดใชยาในแตละครั้ง - ทิ้งยานี้เมื่อยาหมดอายุ (ยาหมดอายุตามฉลาก หรือยาที่แบงบรรจุ/ยาที่เปด ใชแล วยาจะมีอายุอยูได 1 เดือน) หรือหากลักษณะทางกายภาพของยา (สี กลิ่น รส) เปลี่ยนแปลงไป เปนการบงบอกถึงความไมคงตัวของยา ไมควรใช ยานั้นตอไป ตารางเทียบเคียงยาสมุนไพรกับยาแผนปจจุบัน กลุมอาการ ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน บรรเทาอาการไขยาเขียวหอม Paracetamol91,92

58 กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี (20) ยาหาราก กรอบบัญชียา O โรงพยาบาล/ โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล (มีแพทยแผนไทย) O โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล รูปแบบ แคปซูล ขนาด 400 มิลลิกรัม (ผลิตจากโรงพยาบาลเขาคิชฌกูฏ) สูตรตํารับ ผงยา 100 กรัมประกอบดวย รากยานาง รากคนทา รากมะเดื่อชุมพร รากชิงชี่รากไมเทายายม อม หนักสิ่งละ 20 กรัม รสยา รสขมเย็น อาการไมพึงประสงค ไมพบรายงาน ขอหามใช ไมพบรายงาน ขอควรระวัง - ไมแนะนําใหใชในผูที่สงสัยวาเปนไขเลือดออก เนื่องจากอาจบดบังอาการ ของไขเลือดออก1 - หากใชยาเปนเวลานานเกิน 3 วัน แลวอาการไมดีขึ้น ควรปรึกษาแพทย 1 - ไมแนะนําใหใชในหญิงที่มีไขทับระดูหรือไขระหวางมีประจําเดือน1 ขอบงใชขนาดและวิธีใชจํานวนยาที่ จาย/ครั้ง ระยะเวลา แกไขต่ําๆ ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยตามตัว มีผื่น แดงขึ้นตามแนว ประสาท และมีตุมน้ํา ใสขึ้นตามลําตัว รับประทานครั้งละ 3 เม็ด ทุก 4 ชั่วโมง เมื่อมีอาการ 60 แคปซูล 3-5 วัน นัดติดตาม อาการ แกไขจากหัดและ อีสุกอีใสในผูใหญ รับประทานครั้งละ 3 เม็ด ทุก 4 ชั่วโมง เมื่อมีอาการ 60 แคปซูล 3-5 วัน นัดติดตาม อาการ

กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี 59 Drug Interaction ไมพบรายงาน คูยากับยาสมุนไพรที่เกิด Drug Interaction คูยาที่เกิดอันตรกิริยา กลไกการเกิด Potential Interactions ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน การจัดการเมื่อใชรวมกัน ยาหาราก Warfarin 89 ไมพบรายงาน หลีกเลี่ยงการใชยาสมุนไพร Aspirin 300 mg89 การเก็บรักษายา - เก็บยานี้ในภาชนะบรรจุเดิมที่บรรจุมา และเก็บใหพนมือเด็ก - ควรเก็บยาไวในที่โปรง ไมมีแดดสอง โดยไมใหอยูในที่รอนมากกวา 30 °C - ไมเก็บยาในบริเวณที่เปยกหรือชื้น และชี้แจงใหผูปวยปดฝาใหสนิทหลังจาก เปดใชยาในแตละครั้ง - ทิ้งยานี้เมื่อยาหมดอายุ (ยาหมดอายุตามฉลาก หรือยาที่แบงบรรจุ/ยาที่เปด ใชแลวยาจะม ีอายุอยูได 6 เดือน) หรือหากลักษณะทางกายภาพของยา (สี กลิ่น รส) เปลี่ยนแปลงไป เปนการบงบอกถึงความไมคงตัวของยา ไมควรใช ยานั้นตอไป ตารางเทียบเคียงยาสมุนไพรกับยาแผนปจจุบัน กลุมอาการ ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน บรรเทาอาการไขยาหาราก Paracetamol91,92

60 กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี (21) ยาจันทนลีลา กรอบบัญชียา O โรงพยาบาล/ โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล (มีแพทยแผนไทย) O โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล รูปแบบ ยาแคปซูลขนาด 350 มิลลิกรัม (ผลิตจากโรงพยาบาลเขาคิชฌกูฏ) ยาตํารับ ในผงยา 99 กรัมประกอบดวย 1. โกฐสอ โกฐเขมา โกฐจุฬาลัมพา แกนจันทนขาว หรือ จันทนชะมด แกนจันทนแดง ลูกกระดอม เถาบอระเพ็ด รากปลาไหลเผือก หนักสิ่งละ 12 กรัม 2. พิมเสน หนัก 3 กรัม รสยา รสขม ขอหามใช ไมพบรายงาน ขอควรระวัง - ไมแนะนําใหใชในผูที่สงสัยวาเปนไขเลือดออก เนื่องจากอาจบดบังอาการ ของไขเลือดออก1 - หากใชยาเปนเวลานานเกิน 3 วัน แลวอาการไมดีขึ้น ควรปรึกษาแพทย 1 อาการไมพึงประสงค เหตุการณไมพึงประสงคจาก สรุปรายงานเหตุการณไมพึงประสงคจากการใช ยาประจําป2557 Spontaneous Reports Of Adverse Drug Reaction 2014 พบวามีรายงานทั้งสิ้น 3 รายงาน2 ขอบงใชขนาดและวิธีใชจํานวนยา ที่จาย/ ครั้ง ระยะเวลา แกไขตัวรอน(<39๐C) แกไขระหวางมี ประจําเดือน1 รับประทานครั้งละ 3 เม็ด ทุก 4 ชั่วโมง เมื่อมีอาการ 60 แคปซูล 3วัน นัดติดตาม อาการ ครั่นเนื้อครั่นตัว ปวด ศีรษะ แกไขตัวเย็น มือเทา เย็น มีอาการครั่นเนื้อ ครั่นตัว กระหายน้ํา รับประทานครั้งละ 3 เม็ด ทุก 4 ชั่วโมง รับประทานคูกับน้ําขิง* 1 แกว (250 มิลลิลิตร) **น้ําขิง : นําเหงาขิง(แก) 15 กรัม (3 แวน )ตมจนเดือนนาน 2-5 นาที

กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี 61 Dermatologic: Urticaria (1/3) 2 Imunologic: Anaphylaxis (1/3) 2 Respiratory: Chest Fullness (1/3) 2 Drug Interaction - ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาที่กระบวนการเมแทบอลิซึมผานเอนไซม Cytochrome P450 (CYP 450) เนื่อจากตํารับยาจันทนลีลามีสมุนไพร จํานวน 9 ชนิด พบวามีฤทธิ์ยับยั้งการทํางานของ CYP 1A2, 3A4 จํานวน 2 ชนิด ไดแก โกฐเขมา11 แกนจันทนแดง11 และมีฤทธิ์กระตุนการทํางานของ CYP 1A2 จํานวน 1 ชนิด ไดแก โกฐจุฬาลัมพา18 - ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาที่มีฤทธิ์ลดระดับความดันโลหิตเนื่องจาก ตํารับยาจันทนลีลา มีสมุนไพรจํานวน 9 รายการ พบวามีฤทธิ์ทําใหเกิด Hypotension จํานวน 1 ชนดได ิ แกเถาบอระเพ็ด19 คูยากับยาสมุนไพรที่เกิด Drug Interaction คูยาที่เกิดอันตรกิริยา กลไกการเกิด Potential Interactions ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน การจัดการเมื่อใชรวมกัน ยาจันทลีลา Warfarin89 ยับยั้งการเกาะกลุม ของเกล็ดเลือด (มีโอกาสเลือดออก งาย และเลือดแข็งตัว ชา) หลีกเลี่ยงการใชยาสมุนไพร Aspirin 300 mg89 การเก็บรักษายา - เก็บยานี้ในภาชนะบรรจุเดิมที่บรรจุมา และเก็บใหพนมือเด็ก - ควรเก็บยาไวในที่โปรง ไมมีแดดสอง โดยไมใหอยูในที่รอนมากกวา 30 °C - ไมเก็บยาในบริเวณที่เปยกหรือชื้น และชี้แจงใหผูปวยปดฝาใหสนิทหลังจาก เปดใชยาในแตละครั้ง - ทิ้งยานี้เมื่อยาหมดอายุ (ยาหมดอายุตามฉลาก หรือยาที่แบงบรรจุ/ยาที่เปด ใชแลวยาจะม ีอายุอยูได 6 เดือน) หรอหากลื ักษณะทางกายภาพของยา (สี กลิ่น รส) เปลี่ยนแปลงไป เปนการบงบอกถึงความไมคงตัวของยา ไมควรใช ยานั้นตอไป ตารางเทียบเคียงยาสมุนไพรกับยาแผนปจจุบัน กลุมอาการ ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน บรรเทาอาการไขยาจันทลีลา Paracetamol91,92

62 กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี (22) ยาประสะจันทนแดง กรอบบัญชียา O โรงพยาบาล/ โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล (มีแพทยแผนไทย) O โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล รูปแบบ ยาแคปซูล สูตรตํารับ ในผงยา 64 กรัมประกอบดวย 1. แกนจันทนแดง หนัก 32 กรัม 2. รากเหมือดคน รากมะปรางหวาน รากมะนาว หัวเปราะหอม โกฐหัวบัว แกนจันทนเทศ แกนฝางเสน หนักสิ่งละ 4 กรัม 3. เกสรบัวหลวง ดอกบุนนาค ดอกสารภีดอกมะลิหนักสิ่งละ 1 กรัม รสยา รสขมเย็น อาการไมพึงประสงค ไมพบรายงาน ขอหามใช ไมพบรายงาน ขอควรระวัง - ควรระวังการใชยาในผูปวยที่แพละอองเกสรดอกไม - ไมแนะนําใหใชในผูที่สงสัยวาเปนไขเลือดออก เนื่องจากอาจบดบังอาการ ของ ไขเลือดออก - กรณีบรรเทาอาการไขรอนในกระหายน้ํา หากใชยาเปนเวลานานเกิน 3 วัน แลวอาการไมดีขึ้น ควรปรึกษาแพทย ขอบงใชขนาดและวิธีใชจํานวนยาที่ จาย/ครั้ง ระยะเวลา แกไขตวรั อน ปวดศีรษะ ตาแดงหนาวสั่น ครั่น เนื้อครั่นตัว อาจมี อาเจียนรวมดวย รับประทานครั้งละ 3 เม็ด ทุก 4 ชั่วโมง เมื่อมีอาการ 60 แคปซูล 3-5 วัน นัดติดตาม อาการ แกไขกลับ แกไขระหวางมี ประจําเดือน

กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี 63 Drug Interaction - ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาที่กระบวนการเมแทบอลิซึมผานเอนไซม Cytochrome P450 (CYP 450) เนื่องจากตํารับยาจันทนลีลามีสมุนไพร จํานวน 9 ชนิด พบวามีฤทธิ์ยับยั้งการทํางานของ CYP 1A2, 3A4 จํานวน 2 ชนิด ไดแก โกฐเขมา11 แกนจันทนแดง11 และมีฤทธิ์กระตุนการทํางานของ CYP 1A2 จํานวน 1 ชนิด ไดแก โกฐจุฬาลัมพา18 -ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาที่มีฤทธิ์ลดระดับความดันโลหิตเนื่องจากตารํ ับ ยาประสะจันทรแดง มีสมุนไพรจํานวน 9 รายการ พบวามีฤทธิ์ทําใหเกิด Hypotension จํานวน 1 ชนดิ ไดแกเถาบอระเพ็ด19 คูยากับยาสมุนไพรที่เกิด Drug Interaction คูยาที่เกิดอันตรกิริยา กลไกการเกิด Potential Interactions ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน การจัดการเมื่อใชรวมกัน ยาประสะ จันทรแดง Warfarin89 ยับยั้งการเกาะกลุม ของเกล็ดเลือด (มีโอกาสเลือดออกงาย และเลือดแข็งตัวชา) หลีกเลี่ยงการใชยาสมุนไพร Aspirin 300 mg89 การเก็บรักษายา - เก็บยานี้ในภาชนะบรรจุเดิมที่บรรจุมา และเก็บใหพนมือเด็ก - ควรเก็บยาไวในที่โปรง ไมมีแดดสอง โดยไมใหอยูในที่รอนมากกวา 30 °C - ไมเก็บยาในบริเวณที่เปยกหรือชื้น และชี้แจงใหผูปวยปดฝาใหสนิทหลังจาก เปดใชยาในแตละครั้ง - ทิ้งยานี้เมื่อยาหมดอายุ (ยาหมดอายุตามฉลาก หรือยาที่แบงบรรจุ/ยาที่เปด ใชแล วยาจะมีอายุอยูได 6 เดือน) หรือหากลักษณะทางกายภาพของยา (สี กลิ่น รส) เปลี่ยนแปลงไป เปนการบงบอกถึงความไมคงตัวของยา ไมควรใช ยานั้นตอไป ตารางเทียบเคียงยาสมุนไพรกับยาแผนปจจุบัน กลุมอาการ ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน บรรเทาอาการไข ยาประสะจันทรแดง Paracetamol91,92

64 กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี (23) ยามะระขี้นก กรอบบัญชียา O โรงพยาบาล/ โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล (มีแพทยแผนไทย) O โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล รูปแบบ ยาแคปซูลขนาด 500 มิลลิกรัม (ผลิตจากโรงพยาบาลเขาคิชฌกูฏ) ตัวยาสําคัญ ผงจากเนื้อผลแกที่ยังไมสุกของมะระขี้นก (Momordica charantia L.) รสยา รสขมเย็น ขอหามใช หามใชในเด็กหรือหญิงใหนมบุตร เนื่องจากมีรายงานวาทําใหระดับน้ําตาลใน เลือดลดลง อยางมากจนเกิดอาการชักได ขอควรระวัง - ไมแนะนําใหใชกับผูที่สงสัยวาเปนไขเลือดออก เนื่องจากอาจบดบังอาการ ของไขเลือดออกหากใชยาเปนเวลานานเกิน 3วันแลว อาการไมดีขึ้น ควร ปรึกษาแพทย - ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาลดน้ําตาลในเลือดชนิดรับประทาน (Oral Hypoglycemic Agents) อื่น ๆ หรือรวมกับการฉีดอินสุลิน เพราะอาจทํา ใหเกิดการเสริมฤทธิ์กันได - ควรระวังการใชยานี้ในผูปวยโรคตับ เพราะเคยมีรายงานวาทําใหการเกิดตับ อักเสบได อาการไมพึงประสงค - คลื่นไสวิงเวียน ชาปลายมือปลายเทา Hypoglycemic Coma อาการชักใน เด็ก ทองเดิน ทองอืด ปวดศีรษะ และอาจเพิ่มระดับเอนไซมGammaGlutamyl Transferase และ Alkaline Phosphatase ในเลือดได ขอบงใชขนาดและวิธีใชจํานวนยา ที่จาย/ครั้ง ระยะเวลา ชวยเจริญอาหาร รับประทานครั้งละ 3 แคปซูล วันละ 3 ครั้ง หลังอาหารเชา กลางวัน เย็น 60 แคปซูล 1 สัปดาห นัดติดตาม อาการ

กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี 65 Drug Interaction ไมพบรายงาน คูยากับยาสมุนไพรที่เกิด Drug Interaction คูยาที่เกิดอันตรกิริยา กลไกการเกิด Potential Interactions ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน การจัดการเมื่อใชรวมกัน ยามะระขี้นก Warfarin89 ไมพบรายงาน หลีกเลี่ยงการใชยาสมุนไพร Aspirin 300 mg89 การเก็บรักษายา - เก็บยานี้ในภาชนะบรรจุเดิมที่บรรจุมา และเก็บใหพนมือเด็ก - ควรเก็บยาไวในที่โปรง ไมมีแดดสอง โดยไมใหอยูในที่รอนมากกวา 30 °C - ไมเก็บยาในบริเวณที่เปยกหรือชื้น และชี้แจงใหผูปวยปดฝาใหสนิทหลังจาก เปดใชยาในแตละครั้ง - ทิ้งยานี้เมื่อยาหมดอายุ (ยาหมดอายุตามฉลาก หรือยาที่แบงบรรจุ/ยาที่เปด ใชแล วยาจะมีอายุอยูได 6 เดือน) หรือหากลักษณะทางกายภาพของยา (สี กลิ่น รส) เปลี่ยนแปลงไป เปนการบงบอกถึงความไมคงตัวของยา ไมควรใช ยานั้นตอไป ตารางเทียบเคียงยาสมุนไพรกับยาแผนปจจุบัน กลุมอาการ ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน บรรเทาอาการไขยามะระขี้นก Paracetamol91,92

66 กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี

กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี 67 กล ุ  มท ี ่ 5 ยาสม ุ นไพรรั กษา กล ุ  มอาการทางระบบทางเด ินหายใจ

68 กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี 5.1 กลุมยาบรรเทาอาการไอ (24) ยาแกไอผสมมะขามปอม กรอบบัญชียา O โรงพยาบาล/ โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล (มีแพทยแผนไทย) O โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล รูปแบบ ยาน้ํา 60 มิลลิลิตร สูตรตํารับ ในยา 100 มิลลิลิตรประกอบดวย สารสกัดน้ํามะขามปอมเขมขน (ความเขมขน 25 เปอรเซ็นต) 30 มิลลิลิตร มะนาวดองแหง 8 มิลลิกรัม สารสกัดรากชะเอมเทศ 5 มิลลิลิตร ผิวสมจีน 3.3 มิลลิกรัม บวย3 มิลลิกรัม เนื้อลูกสมอพเภกิ 3 มิลลิกรัม เนื้อลูกสมอไทย 1 มิลลิกรัม หลอฮังกวย 2 มิลลิกรัม เกล็ดสะระแหน 0.08 มิลลิกรัม น้ําตาลทรายแดง 40 มิลลิกรัม รสยา เปรี้ยวฝาด ขอหามใช ไมพบรายงาน ขอควรระวัง - ควรระวังการใชในผูปวยที่ทองเสียงาย เนื่องจากมะขามปอมมีฤทธิ์เปนยา ระบาย1 - ผูปวยเบาหวานที่ไมสามารถควบคุมระดับน้ําตาลในเลือดได 1 อาการไมพึงประสงค เหตุการณไมพึงประสงคจาก สรุปรายงานเหตุการณไมพึงประสงคจากการใช ยาประจําป2557 Spontaneous Reports Of Adverse Drug Reaction 2014 พบวามีรายงานทั้งสิ้น 5 รายงาน2 Dermatologic: Rash Erythematous (≥10%), Rash (1/5) 2 Immunologic: Anaphylaxis (1/5) 2 Other: Face Oedema (1/5), Oedema Mouth (1/5) 2 ขอบงใชขนาดและวิธีใช จํานวนยา ที่จาย/ครั้ง ระยะเวลา บรรเทาอาการไอ1 ขับเสมหะเบื้องตน จิบเมื่อมีอาการไอ ครั้งละ 1-2 ชอนชา 2-3 ขวด 3-5 วัน นัดติดตาม บรรเทาอาการระคาย อาการ เคืองคอที่ทําใหไอ

กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี 69 Drug Interaction -ควรระวังการใชยานี้รวมกับสารกันเลือดเปนลิ่ม (Anticoagulant) และยา ตานการจับตัวของเกล็ดเลือด (Antiplatelets) เนื่องจากตํารับยาแกไอ มะขามปอม มีสมุนไพรจํานวน 5 ชนิด พบวามีฤทธิ์ทําใหเกิด Antiplatelets, Anticoagulantจํานวน 2 ชนิด ไดแกสารสกัดน้ํา มะขามปอม20, 21 สารสกัดรากชะเอมเทศ(48) (47) - ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาที่ขับออกผาน P-Glycoprotein เนื่องจาก ตํารับยาแกไอมะขามปอมมีสมุนไพรทั้งหมด 5 ชนิด พบวามีฤทธิ์ยับยั้งการ ทํางานของ P-Glycoprotein จํานวน 2 ชนิด ไดแกสารสกัดน้ํามะขามปอม 7 สารสกัดรากชะเอมเทศ40 คูยากับยาสมุนไพรที่เกิด Drug Interaction คูยาที่เกิดอันตรกิริยา กลไกการเกิด Potential Interactions ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน การจัดการเมื่อใชรวมกัน ยาแกไอ มะขามปอม Warfarin89 ยับยั้งการเกาะกลุม ของเกล็ดเลือด (มีโอกาสเลือดออก งาย และเลือดแข็งตัว ชา) หลีกเลี่ยงการใชยาสมุนไพร Aspirin 300 mg89 ขอมูลอื่น สามารถจายไดในหญิงตั้งครรภและใหนมบุตร การเก็บรักษายา - เก็บยานี้ในภาชนะบรรจุเดิมที่บรรจุมา และเก็บใหพนมือเด็ก - ควรเก็บยาไวในที่โปรง ไมมีแดดสอง โดยไมใหอยูในที่รอนมากกวา 30 °C - ไมเก็บยาในบริเวณที่เปยกหรือชื้น และควรชี้แจงใหผูปวยปดฝาใหสนิท หลังจากใชยา - ทิ้งยานี้เม่ือยาหมดอายุ (ยาหมดอายุตามฉลากยา หรือหลังจากเปดใชมีอายุ อยูได 1 เดือน) หรือหากลักษณะทางกายภาพของยา (สีกลิ่น รส) เปลี่ยนแปลงไป เปนการบงบอกถึงความไมคงตัวของยา ไมควรใชยานั้น ตอไป ตารางเทียบเคียงยาสมุนไพรกับยาแผนปจจุบัน กลุมอาการ ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน แกไอ ทําใหชุมคอ ยาแกไอผสมมะขามปอม Brown Mixture91,92

70 กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี (25) ยาประสะมะแวง กรอบบัญชียา O โรงพยาบาล/ โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล (มีแพทยแผนไทย) O โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล รูปแบบ ยาเม็ด สูตรตํารับ ในผงยา 96 กรัมประกอบดวย 1. ผลมะแวงตน ผลมะแวงเครือ หนักสิ่งละ 24 กรัม 2. ใบสวาด ใบตานหมอน ใบกะเพรา หนักสิ่งละ 12 กรัม 3. เหงาขมิ้นออย หนัก 9 กรัม สารสมสะตุหนัก 3 กรัม รสยา ฝาดขม ขอหามใช ไมพบรายงาน ขอควรระวัง - ไมควรใชติดตอกันนานเกิน 15 วัน หากอาการไมดีขึ้น ควรปรึกษาแพทย 1 - ไมควรใชน้ํามะนาวแทรกเกลือ กับผูปวยที่ตองจํากัดการใชเกลือ1 - ไมควรใชในเด็กที่อายุต่ํากวา 6 ป อาการไมพึงประสงค: เหตุการณไมพึงประสงคจากสรุปรายงานเหตุการณไมพึงประสงคจากการใช ยาประจําป2557 Spontaneous Reports of Adverse Drug Reaction 2014 พบวามีรายงานทั้งสิ้น 2 รายงาน 2 Dermatologic:Rash (1/2) Other:Oedema Mouth(1/2) ขอบงใชขนาดและวิธีใชจํานวนยา ที่จาย/ครั้ง ระยะเวลา บรรเทาอาการไอที่มี เสมหะ1 อมเมื่อมีอาการไอ ครั้งละ 3-5 เม็ด กรณีมีเสมหะหนืดขน นําเม็ดยา 2-3 เม็ด มาบดใหละเอียด และละลายน้ํามะนาว ½ ชอนชา แทรกเกลือเล็กนอย จิบเมื่อมีอาการ 2-3 ซอง 1 สัปดาห นัดติดตาม อาการ บรรเทาอาการไอจากกรด ไหลยอน(อาการไอที่มี อาการแสบอกรวมดวย)

กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี 71 Drug Interaction ไมพบรายงาน คูยากับยาสมุนไพรที่เกิดDrug Interaction คูยาที่เกิดอันตรกิริยา กลไกการเกิด Potential Interactions การจัดการเมื่อใชรวมกัน ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน ยาประสะ มะแวง Warfarin89 ไมพบรายงาน หลีกเลี่ยงการใชยาสมุนไพร Aspirin 300 mg89 การเก็บรักษายา - เก็บยานี้ในภาชนะบรรจุเดิมที่บรรจุมา และเก็บใหพนมือเด็ก - ควรเก็บยาไวในที่โปรง ไมมีแดดสอง โดยไมใหอยูในที่รอนมากกวา 30 °C - ไมเก็บยาในบริเวณที่เปยกหรือชื้น และชี้แจงใหผูปวยปดฝาใหสนิทหลังจาก เปดใชยาในแตละครั้ง - ทิ้งยานี้เมื่อยาหมดอายุ (ยาหมดอายุตามฉลาก หรือยาที่แบงบรรจุ/ยาที่เปด ใชแลวยาจะม ีอายุอยูได 1 เดือน) หรือหากลักษณะทางกายภาพของยา (สี กลิ่น รส) เปลี่ยนแปลงไป เปนการบงบอกถึงความไมคงตัวของยา ไมควรใช ยานั้นตอไป ตารางเทียบเคียงยาสมุนไพรกับยาแผนปจจุบัน กลุมอาการ ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน ละลายเสมหะ บรรเทาอาการไอ จากโรคหวัด ยาประสะมะแวง Bromhexene91,92

72 กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี (26) ยาอํามฤควาที กรอบบัญชียา O โรงพยาบาล/ โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล (มีแพทยแผนไทย) O โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล รูปแบบ ยาผง สูตรตํารับ ในผงยา 70 กรัมประกอบดวย 1. รากชะเอมเทศหนัก 35 กรัม 2. โกฐพุงปลา เทียนขาว ลูกผักชีลา เนื้อลูกมะขามปอม เนื้อลูกสมอพิเภก หนักสิ่งละ 7 กรัม รสยา หวานชุม ขอหามใช   ไมพบรายงาน ขอควรระวัง ไมควรใชน้ํามะนาวแทรกเกลือ กับผูปวยที่ตองจํากัดการใชเกลือ1 อาการไมพึงประสงค เหตุการณไมพึงประสงคจาก สรุปรายงานเหตุการณไมพึงประสงคจากการใช ยาประจําป2557 Spontaneous Reports Of Adverse Drug Reaction 2014 พบวามีรายงานทั้งสิ้น 1 รายงาน2 Gastrointestinal: Nausea (1/1) 2 Drug Interaction -ควรระวังการใชยานี้รวมกับสารกันเลือดเปนลิ่ม (Anticoagulant) และยา ตานการจับตัวของเกล็ดเลือด (Antiplatelets) เนื่องจากตํารับยา อํามฤควาทีสมุนไพรทั้งหมด 6 ชนิด พบวามีฤทธิ์ทําใหเกิด Antiplatelets, Anticoagulant จํานวน 2 ชนิด ไดแกเนื้อลูกมะขามปอม(21)(20) สาร สกัดรากชะเอมเทศ(48)(47) - ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาที่ขับออกผาน P-Glycoprotein เนื่องจาก ตํารับยาอํามฤควาทีมีสมุนไพรทั้งหมด 6 ชนิด พบวามีฤทธิ์ยับยั้งการ ทํางานของ P-Glycoprotein จํานวน 2 ชนิด ไดแกเนื้อลูกมะขามปอม7 สารสกัดรากชะเอมเทศ40 ขอบงใชขนาดและวิธีใช จํานวนยา ทจี่าย/ ครั้ง ระยะเวลา บรรเทาอาการไอ1 เรื้อรังและไมเรื้อรัง ทั้ง ที่มีเสมหะและไมมี เสมหะ นําผงยา ½ ชอนชา ละลายน้ํามะนาว ½ ชอนชา แทรกเกลือเล็กนอย จิบเมื่อมี อาการไอ 1 กระปุก 3-5 วัน นัดติดตาม อาการ

กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี 73 คูยากับยาสมุนไพรที่เกิด Drug Interaction คูยาที่เกิดอันตรกิริยา กลไกการเกิด Potential Interactions ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน การจัดการเมื่อใชรวมกัน ยาอมฤควาที Warfarin89 ยับยั้งการเกาะกลุม ของเกล็ดเลือด (มีโอกาสเลือดออก งาย และเลือดแข็งตัว ชา) หลีกเลี่ยงการใชยาสมุนไพร Aspirin 300 mg89 ขอมูลอื่น ในสูตรตํารับไดตัดไครเครือออก เนื่องจากมีขอมูลงานวิจัยบงชี้วาไครเครือที่ใช และมีการจําหนายในทองตลาด เปนพืชในสกุล Aristolochia ซึ่งพืชในสกุล Aristolochia มีรายงานพบวากอใหเกิดความเปนพิษตอไต (Nephrotoxicity) และเมื่อปค.ศ. 2002 องคการอนามัยโลกไดประกาศใหพืชสกุล Aristolochia เปนสารกอมะเร็งในมนุษย 1 การเก็บรักษายา - เก็บยานี้ในภาชนะบรรจุเดิมที่บรรจุมา และเก็บใหพนมือเด็ก - ควรเก็บยาไวในที่โปรง ไมมีแดดสอง โดยไมใหอยูในที่รอนมากกวา 03 °C - ไมเก็บยาในบริเวณที่เปยกหรือชื้น และควรชี้แจงใหผูปวยปดฝาหรือปดซอง ใหสนิทหลังจากใชยา - ทิ้งยานี้เมื่อยาหมดอายุ (ยาหมดอายุตามฉลากยา หรือหลังจากเปดใชมีอายุ อยูได 1 เดือน) หรือหากลักษณะทางกายภาพของยา (สีกลิ่น รส) เปลี่ยนแปลงไป เปนการบงบอกถึงความไมคงตัวของยา ไมควรใชยานั้น ตอไป - กรณีผสมยาดวยน้ํามะนาวและเกลือสามารถเก็บยาได 1 วัน (เก็บใน อุณหภูมิหอง) ตารางเทียบเคียงยาสมุนไพรกับยาแผนปจจุบัน กลุมอาการ ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน ละลายเสมหะ บรรเทาอาการไอ ยาอมฤควาที Bromhexene91,92 บรรเทาอาการไอที่มีเสมหะ ออก ฤทธิ์ละลายเสมหะ Acetylcysteine91,92

74 กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี 5.2 กลุมยาบรรเทาอาการเจ็บคอ (27) ยาฟาทะลายโจร กรอบบัญชียา O โรงพยาบาล/ โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล (มีแพทยแผนไทย) O โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล รูปแบบ ยาแคปซูลขนาด 500 มิลลิกรัม (ผลิตจากโรงพยาบาลเขาคิชฌกูฏ) ตัวยาสําคัญ ผงจากสวนเหนือดินของฟาทะลายโจร [Andrographis paniculata (Burm. f.) Wall. ex Nees] ที่มีสารสําคัญ Total Lactone โดยคํานวณเปน Andrographolide ไมนอยกวารอยละ 6 โดยน้ําหนัก (w/w) 1 รสยา รสขม ขอหามใช: - หามใชในผูที่มีอาการแพฟาทะลายโจร1 - หามใชในหญิงตั้งครรภและใหนมบุตร เนื่องจากอาจทําใหเกิดทารกวิรูปได - ในผูปวยที่มีอาการเจ็บคอเนื่องจากติดเชื้อ Streptococcus group A ƒ ในผูปวยที่มีประวัติเปนโรคไตอักเสบ ƒ ในผูปวยที่มีประวัติเปนโรคหัวใจรูหมาติค ƒ ในผูปวยที่มีอาการเจ็บคอเนื่องจากมีการติดเชื้อแบคทีเรีย และมีอาการ รุนแรง เชน มีตุมหนองในคอ มีไขสูง และหนาวสั่น ขอควรระวัง - หากใชยานี้ติดตอกันเปนระยะเวลา 7 วันอาจทําใหแขนขามีอาการชาหรือ ออนแรง1 ขอบงใชขนาดและวิธีใช จํานวนยา ที่จาย/ครั้ง ระยะเวลา บรรเทาอาการอาการ เจ็บคอ1 รับประทานครั้งละ 3 แคปซูล ทุก 4 ชั่วโมง ไมเกินวันละ 24 แคปซูล *เมื่ออาการดีขึ้นหยุดยา 60 3วัน นัดติดตาม อาการ บรรเทาปวดเมื่อยตัว คัดจมูก จาม ไอ เสียง แหบ มีน้ํามูกใส รับประทานครั้งละ 3 แคปซูล วันละ 4 ครั้ง หลังอาหารเชา กลางวัน เย็น และ กอนนอน *ควรรับประทานคูกับยาหาราก 3 เม็ด 60 3วัน นัดติดตาม อาการ บรรเทาอาการทองเสีย ถายเหลวเปนน้ําทมี่ี อาการอาเจียน รับประทานครั้งละ 3 - 4 แคปซูล วันละ 4 ครั้ง กอนอาหารเชา กลางวัน เย็น และกอนนอน *เมื่ออาการดีขึ้นหยุดยา 45 1-3 วัน นัดติดตาม อาการ

กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี 75 - หากใชฟาทะลายโจรติดตอกัน 3 วัน แลวไมหาย หรือ มีอาการรุนแรงขึ้น ระหวางใชยาควรหยุดใชและพบแพทย 1 เหตุการณไมพึงประสงค เหตุการณไมพึงประสงคจากสรุปรายงานเหตุการณไมพึงประสงคจากการใช ยาประจําป2557 Spontaneous Reports Of Adverse Drug Reaction 2014 พบวามีรายงานทั้งสิ้น 403 รายงาน 2 Cardiovascular:Faintness (2/403), Palpitation (1/403), Vasculitis (1/403) 2 Dermatologic: Urticaria(61/403), Rash Maculo-Papular(41/403), Rash (30/403), Pruritus (27/403), Rash Erythematous (16/403), Itching (7/403), Non-Specific Macular Papular Rash (6/403), Stevens Johnson Syndrome(2//403), Fixed Eruption (2/403), Burning Sensation (2/403), Skin Exfoliation (2/403), Urticaria Acute (2/403), Blisters (1/403), Dermatitis Exfoliative Aggravated (1/403), Dermatitis Exfoliative (1/403), Eczema (1/403), Erythema (1/403), Erythema Multiforme (1/403), Measly Rash (1/403) , Purpura Allergic (1/403), Skin Flushed (1/403), Mouth Ulceration (1/403) 2 Gastrointestinal:Nausea (11/403), Vomiting (9/403), Anorexia(4/403), Abdominal Pain (3/403), Diarrhoea (3/403), Bloating (1/403), Constipation (1/403), Gastro-Intestinal Disorder Nos (1/403), Flatulence (1/403), Stomatitis (1/403), Stool Black(1/403) 2 Hematologic:Eosinophilia (1/403) 2 Hepatic:Hepatic Enzymes Increased (1/403), Hepatitis (1/403) 2 Immunologic:Angioedema (17/403), Anaphylactic Shock (9/403), Anaphylaxis (8/403), Anaphylactic Reaction(1/403), AnaphylactoidReaction (1/403), Acute Generalized Exanthematous Pustulosis(1/403) 2 Musculoskeletal:Muscle Cramp (1/403), Muscle Weakness (1/403), Paralysis Muscle Local Skeletal(1/403), Arthritis Rheumatoid Aggravated (1/403) 2 Neurologic:Dizziness (41/403), Sleepiness (2/403), Anaesthesia Local(1/403), Anaesthesia Mouth (1/403), Insomnia (1/403) 2 Ophthalmic:Eye Discharge (1/403) 2 Respiratory: Coughing (6/403), Chest Fullness (3/403), Bronchospasm (2/403),Dyspnoea (10/403), Chest Tightness (2/403), Breath Shortness (1/403), Chest Discomfort (1/403),

76 กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี Throat Dry(1/403), Wheezing Inspiratory (1/403) 2 Other:Oedema Eyelid (14/403), Face Oedema (13/403), Fatigue (6/403), Oedema (4/403), Oedema Mouth (3/403), Fever (3/403), Headache (3/403), Lips Swelling (2/403), Oedema Of Extremities (2/403), Flank Pain (1/403), Hearing Impaired(1/403), Inflammatory Swelling (1/403), Lips Dry (1/403), Oedema Generalised (1/403), Oedema Genital (1/403), Oedema Periorbital (1/403), Oedema Peripheral (1/403), Pain (1/403), Sweating Increased (1/403), Therapeutic Tongue Disorder (1/403) 2 Drug Interaction - ควรระวังการใชยานี้รวมกับสารกันเลือดเปนลิ่ม (Anticoagulant) และยา ตานการจับตัวของเกล็ดเลือด (Antiplatelets) 1 - ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาลดความดันเลือดเพราะอาจเสริมฤทธิ์กันได 1 - ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาที่กระบวนการเมแทบอลิซึมผานเอนไซม Cytochrome P450 (CYP 450) เนื่องจากฟาทะลายโจรมีฤทธิ์ยับยั้ง เอนไซมCYP 1A2, CYP 2C9 และ CYP 3A4 1 และยับยั้งการทํางานของ P-glycoprotein7 คูยากับยาสมุนไพรที่เกิดDrug Interaction คูยาที่เกิดอันตรกิริยา กลไกการเกิด Potential Interactions การจัดการเมื่อใชรวมกัน ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน ฟาทะลายโจร Warfarin ฟาทะลายโจรมีฤทธิ์ตาน การแข็งตัวของเลือด และตานการเกาะกลุม ของเกร็ดเลือด โดยมี ฤทธิ์ตานเอนไซม CYP2C9และกระตุน เอนไซมCYP1A2ดังนั้น การรับประทานฟา ทะลายโจร คูกับ Warfarinอาจมีผลไป เสริมหรือตานฤทธิ์กับ Warfarin(90) หลีกเลี่ยงการใชยาสมุนไพร

กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี 77 การเก็บรักษายา - เก็บยานี้ในภาชนะบรรจุเดิมที่บรรจุมา และเก็บใหพนมือเด็ก - ควรเก็บยาไวในที่โปรง ไมมีแดดสอง โดยไมใหอยูในที่รอนมากกวา 30 °C - ไมเก็บยาในบริเวณที่เปยกหรือชื้น และชี้แจงใหผูปวยปดฝาใหสนิทหลังจาก เปดใชยาในแตละครั้ง - ทิ้งยานี้เมื่อยาหมดอายุ (ยาหมดอายุตามฉลาก หรือยาที่แบงบรรจุ/ยาที่เปด ใชแลวยาจะม ีอายุอยูได 6 เดือน) หรือหากลักษณะทางกายภาพของยา (สี กลิ่น รส) เปลี่ยนแปลงไป เปนการบงบอกถึงความไมคงตัวของยา ไมควรใช ยานั้นตอไป ตารางเทียบเคียงยาสมุนไพรกับยาแผนปจจุบัน กลุมอาการ ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน บรรเทาอาการทองเสียไมติดเชื้อ ฟาทะลายโจร Loperamide91,92

78 กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี 5.3 กลุมยาแกอาการภูมิแพ (28) ยาปราบชมพูทวีป กรอบบัญชียา O โรงพยาบาล/ โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล (มีแพทยแผนไทย) O โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล รูปแบบ ยาแคปซูลขนาด 400 มิลลิกรัม (ผลิตจากโรงพยาบาลเขาคิชฌกูฏ) สูตรตํารับ ในผงยา 465 กรัม ประกอบดวย 1. เหงือกปลาหมอ (ทั้งตน) พริกไทยดํา ใบกัญชาเทศ หนักสิ่งละ 120 กรัม 2. หัศคุณเทศ ดอกกานพลูหนักสิ่งละ 10 กรัม หัวบุกรอ เนื้อลูกสมอเทศ เนื้อลูกสมอไทย รากเจตมูลเพลิงแดง เหงาขิง หนักสิ่งละ 8 กรัม 3. เทียนแดง เทียนตาตั๊กแตน เทียนแกลบ หนักสิ่งละ 6 กรัม เทียนดํา โกฐสอ โกฐเขมา ลูกพิลังกาสา ลําพันหางหมูหนักสิ่งละ 4 กรัม 4.ดอกดีปลีการบูร หนักสิ่งละ 2 กรัม ลูกจันทนดอกจันทนลูกกระวาน หนักสิ่งละ 1กรัม รสยา รอนสุขุม ขอหามใช: - ภาวะแทรกซอนจากการแพอากาศ เชน การติดเชื้อ แบคทีเรียที่มีอาการเจ็บ บริเวณไซนัส น้ํามูกและเสมหะเขียว เปนตน1 - หามใชในหญิงตั้งครรภ 1 - ไขสูง > 38 ๐C 1 - เด็กอายุต่ํากวา 12 ป ขอควรระวัง - ควรระวังการใชกับผูปวยโรคความดันเลือดสูง โรคหัวใจ และโรคกรดไหล ยอน1 - ควรระวังการใชยาเกินขนาดในผูปวยที่มีความผิดปกติของตับ ไตหรือ ทางเดินปสสาวะ1 อาการไมพึงประสงค ไมมีรายงาน ขอบงใชขนาดและวิธีใช จํานวนยาที่ จาย/ครั้ง ระยะเวลา บรรเทาอาการคัดจมูก จามบอย มักมีน้ํามูก ใสๆ มีอาการคันจมูก เมื่อมีอากาศเย็น หรือ มักเปนตอนเชา1 รับประทานครั้งละ 3 แคปซูล วันละ 3 ครั้ง หลังอาหารเชา กลางวัน เย็น *รับประทานติดตอกันเปนเวลา 3 -6 เดือน 120 แคปซูล 2 สัปดาห นัดติดตาม อาการ บํารุงกําลัง สราง ภูมิคุมกันรางกาย

กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี 79 Drug Interaction - ควรระวังการใชยานี้รวมกับยา Phenytoin, Propranolol, Theophylline และ Rifampicin เนื่องจากตํารับนี้มีพริกไทยในปริมาณสูง1 มีฤทธิ์กระตุน การทํางานของ CYP 3A4 -ควรระวังการใชยานี้รวมกับสารกันเลือดเปนลิ่ม (Anticoagulant) และยา ตานการจับตัวของเกล็ดเลือด (Antiplatelets) เนื่องจากตํารับยาปราบชมพู ทวีปมีสมุนไพรจํานวน 23 ชนิด พบวามีฤทธิ์ทําใหเกิด Antiplatelets, Anticoagulant จํานวน 4 ชนิด ไดแกดอกดีปลี 53 เหงาขิง54 ดอกกานพลู 46 เทียนดํา49 - ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาที่กระบวนการเมแทบอลิซึมผานเอนไซม Cytochrome P450 (CYP 450) เนื่องจากตํารับยาปราบชมพูทวีปมี สมุนไพรจํานวน 23 ชนิด พบวามีฤทธิ์ยับยั้งการทํางานของ CYP 1A2, CYP 2E1, CYP 2D6, CYP 3A4, CYP 2C19 จํานวน 6 ชนิด ไดแกพริกไทยดํา37 โกฐเขมา11 เทียนดํา25, 26 เหงาขิง36, 37 ดอกดีปลี 37, 43 รากเจตมูลเพลิงแดง11 และมีฤทธิ์กระตุนการทํางานของ CYP 1A2, CYP 2E1 , CYP 3A4 จํานวน 2 ชนิด ไดแกเทียนดํา27 พริกไทยดํา38 และมีฤทธิ์ยับยั้งการทํางานของ P-Glycoprotein จํานวน 2 ชนิด ไดแก ดอกดีปลี 44 เหงาขงิ6 พริกไทยดํา39และกระตุนการทํางานของ P-Glycoprotein จํานวน 1 ชนิด ไดแกเหงาขิง41 - ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาที่มีฤทธิ์ลดระดับความดันโลหิตเนื่องจาก ตํารับยาปราบชมพูทวีปมีสมุนไพรทั้งหมด 23 ชนิด พบวามีฤทธิ์ทําใหเกิด Hypotension จํานวน 3 ชนดิ ไดแกดอกดีปลี 45 เทียนดํา30 เทียนแดง31 - ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาที่มีฤทธิ์ลดระดับน้ําตาลในเลือดเนื่องจาก ตํารับยาปราบชมพูทวีปมีสมุนไพรทั้งหมด 23 ชนิด พบวามีฤทธิ์ทําใหเกิด Hypoglycemiaจํานวน 3 ชนิด ไดแกเหงาขิง5 เทียนดํา33 เทียนแดง35 คูยากับยาสมุนไพรที่เกิด Drug Interaction คูยาที่เกิดอันตรกิริยา กลไกการเกิด Potential Interactions การจัดการเมื่อใชรวมกัน ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน ยาปราบ ชมพูทวีป Warfarin89 ยับยั้งการเกาะกลุม ของเกล็ดเลือด (มีโอกาสเลือดออก งาย และเลือดแข็งตัว ชา) หลีกเลี่ยงการใชยาสมุนไพร Aspirin 300 mg89 Phenytoin ฤทธิ์กระตุนการ ทํางานของCYP 3A4 Propranolol Theophylline Rifampicin

80 กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี การเก็บรักษายา - เก็บยานี้ในภาชนะบรรจุเดิมที่บรรจุมา และเก็บใหพนมือเด็ก - ควรเก็บยาไวในที่โปรง ไมมีแดดสอง โดยไมใหอยูในที่รอนมากกวา 30 °C - ไมเก็บยาในบริเวณที่เปยกหรือชื้น และชี้แจงใหผูปวยปดฝาใหสนิทหลังจาก เปดใชยาในแตละครั้ง - ทิ้งยานี้เมื่อยาหมดอายุ (ยาหมดอายุตามฉลาก หรือยาที่แบงบรรจุ/ยาที่เปด ใชแลวยาจะม ีอายุอยูได 6 เดือน) หรือหากลักษณะทางกายภาพของยา (สี กลิ่น รส) เปลี่ยนแปลงไป เปนการบงบอกถึงความไมคงตัวของยา ไมควรใช ยานั้นตอไป ตารางเทียบเคียงยาสมุนไพรกับยาแผนปจจุบัน กลุมอาการ ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน รักษาอาการแพตางๆ เชน แพ อากาศ ยาปราบชมพูทวีป Chlorpheniramine91,92

กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี 81 กล ุ  มท ี ่ 6 ยาสม ุ นไพร บ ํ าร ุ งโลหิ ต

82 กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี (29) ยาบํารุงโลหิต กรอบบัญชียา O โรงพยาบาล/ โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล (มีแพทยแผนไทย) O โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล รูปแบบ ยาแคปซูลขนาด 500 มิลลิกรัม (ผลิตจากโรงพยาบาลเขาคิชฌกูฏ) สูตรตํารับ ในผงยา 75 กรัมประกอบดวย 1. แกนฝางดอกคําไทยหนักสิ่งละ 10 กรัม 2. ครั่งหนัก 4 กรัม 3. เหงาขิงแหง ดอกดีปลีรากเจตมูลเพลิงแดง เถาสะคาน รากชาพลู เถาขมิ้นเครือ เถามวกแดง แกนกําลังวัวเถลิง ดอกสารภีดอกพิกุล ดอกบุนนาค เกสรบัวหลวง หนักสิ่งละ 2 กรัม 4. ดอกจันทนลูกจันทนลูกกระวาน ดอกกานพลูเทียนดํา เทียนแดง เทียนขาว เทียนขาวเปลือก เทียนตาตั๊กแตน โกฐสอ โกฐเขมา โกฐหัวบัว โกฐเชียง โกฐจุฬาลัมพา หนักสิ่งละ 1 กรัม 5. เนื้อลูกสมอไทย เนื้อลูกสมอดีงูเนื้อลูกสมอพิเภก เปลือกชะลูด เปลือกอบเชยเทศ แกนจันทนแดง แกนแสมสาร แกนแสมทะเล กฤษณา หนักสิ่งละ 1 กรัม รสยา รสรอนสุขุม ขอบงใชขนาดและวิธีใช จํานวนยา ที่จาย/ครั้ง ระยะเวลา บรรเทาอาการปวด ประจําเดือน1 รับประทานครั้งละ 2 แคปซูล วันละ 3 ครั้ง กอนอาหารเชา กลางวัน เย็น 180 แคปซูล 1 เดือน นัดติดตาม บรรเทาอาการ ประจําเดือนมาไม สม่ําเสมอ 180 แคปซูล บรรเทา ประจําเดือนมีสีคล้ํา 180 แคปซูล บรรเทาอาการตกขาว 45 แคปซูล 1สัปดาห ติดตาม อาการ ขับน้ําคาวปลาในหญิง หลังคลอดบุตร รับประทานครั้งละ 2 แคปซูล วันละ 3 ครั้ง กอนอาหารเชา กลางวัน เย็น 180 แคปซูล 1 เดือน ติดตาม อาการ

กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี 83 อาการไมพึงประสงค เหตุการณไมพึงประสงคจาก สรุปรายงานเหตุการณไมพึงประสงคจากการใช ยาประจําป2557 Spontaneous Reports Of Adverse Drug Reaction 2014 พบวามีรายงานทั้งสิ้น 1 รายงาน2 Dermatologic: Rash (1/1) 2 ขอหามใช หามใชกับหญิงตั้งครรภผูที่มีไข 1 ขอควรระวัง ควรระวังการใชยาในผูปวยที่แพละอองเกสรดอกไม 1 Drug Interaction -ควรระวังการใชยานี้รวมกับสารกันเลือดเปนลิ่ม (Anticoagulant) เนื่องจาก ตํารับยาบํารุงโลหิตมีสมุนไพรทั้งหมด 38 ชนิด พบวามีฤทธิ์ Anticoagulant 1 ชนิด คือ เทียนดํา49 - ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาที่กระบวนการเมแทบอลิซึมผานเอนไซม Cytochrome P450 (CYP 450) เนื่องจากตํารับยาบํารุงโลหิตมีสมุนไพร จํานวน 38 ชนิด พบวามีฤทธิ์ยับยั้งการทํางานของ CYP 1A2, CYP 2E1, CYP 2D6, CYP 3A4, CYP 2C19 จํานวน 7 ชนิด ไดแก โกฐเขมา11 เทียน ดํา25, 26 เหงาขิงแหง36, 37 ดอกดีปลี 37, 43 แกนจันทนแดง11 เกสรบัวหลวง (12) รากเจตมูลเพลิงแดง11 และมีฤทธิ์กระตุนการทํางานของ CYP 1A2, CYP 2E1 จํานวน 2 ชนิด ไดแก โกฐจุฬาลัมพา18 เทียนดํา52 และมีฤทธิ์ ยับยั้งการทํางานของ P-Glycoprotein จํานวน 7 ชนิด ไดแก โกฐเชียง28 ดอกดีปลี 44 ดอกบุนนาค13 ดอกสารภี 13 ดอกพิกุล13 เกสรบัวหลวง13 เหงาขงิ แหง6 และกระตุนการทํางานของ P-Glycoprotein ไดแกเหงาขงแหิ ง41 -ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาที่มีฤทธิ์ลดระดับความดันโลหิตเนื่องจากตารํ ับ ยาบํารุงโลหิตมีสมุนไพรทั้งหมด 38 ชนิด พบวามีฤทธิ์ทําใหเกิด Hypotension จํานวน 5 ชนดิ ไดแกดอกดีปลี 45 เกสรบัวหลวง14 ดอกพิกุล 32 เทียนดํา30 เทียนแดง31 - ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาที่มีฤทธิ์ลดระดับน้ําตาลในเลือดเนื่องจาก ตํารับยาบํารุงโลหิตมีสมุนไพรทั้งหมด 38 ชนิด พบวามีฤทธิ์ทําใหเกิด Hypoglycemia จํานวน 6 ชนิด ไดแกชาพลู 50 เหงาขิงแหง5 เปลือกอบเชย เทศ5 เกสรบัวหลวง16 เทียนดํา33 เทยนแดงี 35

84 กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี คูยากับยาสมุนไพรที่เกิด Drug Interaction คูยาที่เกิดอันตรกิริยา กลไกการเกิด Potential Interactions การจัดการเมื่อใชรวมกัน ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน ยาบํารุงโลหิต Warfarin89 ยับยั้งการเกาะกลุม ของเกล็ดเลือด (มีโอกาสเลือดออก งาย และเลือดแข็งตัว ชา) หลีกเลี่ยงการใชยาสมุนไพร Aspirin 300 mg89 การเก็บรักษายา - เก็บยานี้ในภาชนะบรรจุเดิมที่บรรจุมา และเก็บใหพนมือเด็ก - ควรเก็บยาไวในที่โปรง ไมมีแดดสอง โดยไมใหอยูในที่รอนมากกวา 30 °C - ไมเก็บยาในบริเวณที่เปยกหรือชื้น และชี้แจงใหผูปวยปดฝาใหสนิทหลังจาก เปดใชยาในแตละครั้ง - ทิ้งยานี้เมื่อยาหมดอายุ (ยาหมดอายุตามฉลาก หรือยาที่แบงบรรจุ/ยาที่เปด ใชแลวยาจะมีอายุอยูได 6 เดือน) หรือหากลักษณะทางกายภาพของยา (สี กลิ่น รส) เปลี่ยนแปลงไป เปนการบงบอกถึงความไมคงตัวของยา ไมควรใช ยานั้นตอไป ตารางเทียบเคียงยาสมุนไพรกับยาแผนปจจุบัน กลุมอาการ ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน บรรเทาอาการออนเพลีย ไมมีแรง ยาบํารุงโลหิต Vitamin B complex91,92

กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี 85 กล ุ  มท ี ่ 7 ยาสม ุ นไพรรั กษา กล ุ  มอาการทางกล  ามเน ื ้ อและกระด ู ก

86 กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี (30) ยาเถาวัลยเปรียง กรอบบัญชียา O โรงพยาบาล/ โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล (มีแพทยแผนไทย) O โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล รูปแบบ ยาแคปซูลขนาด 350 มิลลิกรัม (ผลิตจากโรงพยาบาลเขาคิชฌกูฏ) ตัวยาสําคัญ ผงจากเถาของเถาวัลยเปรียง [Derris scandens (Roxb.) Benth.] รสยา รสเอียน ขอหามใช หามใชในหญิงตั้งครรภ 1 ขอควรระวัง - ควรระวังการใชเถาวัลยเปรียงในผูปวยที่เปนแผลในกระเพาะอาหาร อาจทํา ใหเกิดการระคายเคืองของระบบทางเดินอาหาร 1 - ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาที่มีฤทธิ์ลดระดับความดันโลหิตเนื่องจากมีการ รายงานวา เถาวัลยเปรียงมีฤทธิ์ทําใหเกิด Hypotension(24) - ไมควรใชยาเกิน 1 เดือน เพราะอาจทําใหตอมลูกหมากโต เหตุการณไมพึงประสงค เหตุการณไมพึงประสงคจากสรุปรายงานเหตุการณไมพึงประสงคจากการใช ยาประจําป2557 Spontaneous Reports of Adverse Drug Reaction 2014 พบวามีรายงานทั้งสิ้น 177 รายงาน 2 Cardiovascular: Palpitation (5/177), Faintness (3/177) 2 Dermatologic:Rash (10/177), Urticaria (7/177), Itching (7/177), Pruritus (3/177), Rash Maculo Papular (2/177), Fixed Eruption (2/177), Papular Rash (2/177), Rash Erythematous (2/177), Bullous Eruption (2/177), Burning Sensation (1/177), Extremities Hot (1/177), Erythema (1/177) 2 ขอบงใชขนาดและวิธีใชจํานวนยา ที่จาย/ครั้ง ระยะเวลา ปวดกลามเนื้อทั่วไป หรือปวดกลามเนื้อจาก การเลนกีฬา รับประทานครั้งละ 3 แคปซูล วันละ 3 ครั้ง กอนอาหารเชา กลางวัน เย็น 45 แคปซูล 1 สัปดาห นัดติดตาม บรรเทาอาการปวดเขา อาการ กรณีมลมในข ี อเขา รับประทานครั้งละ 2 แคปซูล วันละ 3 ครั้ง กอนอาหารเชา กลางวัน เย็น *รวมกับยาขมิ้นชันครั้งละ 1 แคปซูล

กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี 87 Gastrointestinal:Nausea (10/177), Throat Dry (9/177), Abdominal Pain (9/177), Vomiting (6/177), Constipation (5/177), Flatulence (4/177), Anorexia (4/177), Faeces Discoloured (3/177), Stools Diarrhoea (3/177), Appetite Increased (1/177), Faecal Abnormality (1/177), Watery (1/177), Taste Loss (1/177), Throat Irritation (1/177) 2 Hematologic: Haemorrhage Nos (1/177) 2 Immunologic:Angioedema (8 /177), Anaphylaxis (1/177) 2 Musculoskeletal: Back Pain (1/177) , Muscle Pain (1/177), Muscle Rigidity (1/177) 2 Neurologic:Dizziness (5/177), Sleepiness (4/177), Insomnia (3/177), Anaesthesia Local (1/177), Bewilderment (1/177), Giddiness (1/177), Somnolence (1/177), Convulsions (1/177) 2 Ophthalmic: Vision Blurred (1/177) 2 Respiratory:Chest Tightness (4/177), Breathing Difficult (1/177) 2 Renal: Polyuria (5/177), Urine Discolouration (2/177), Urinary Frequency (1/177), Urinary Retention (1/177) 2 Other:Mouth Dry (7/177), Feeling Of Face Oedema (3/177), Fatigue (3/177), Headache (3/177), Coughing (2/177), Oedema Mouth (2/177), Mouth Irritation (1/177), Oedema Of Extremities (1/177), Oedema Peripheral (1/177), Bruise (1/177), Debility (1/177), Fluor (1/177), Tiredness (1/177), Syncope (1/177) 2 Drug Interaction - ควรรระวังการใชยารวมกับกลุมยาตานการอักเสบที่ไมใชสเตียรอยด (Nonsteroidal Anti-Inflammatory Drugs: NSAIDs) เนองจากื่ เถาวัลยเปรียงมีกลไกออกฤทธิ์เชนเดียวกัน 1 มีฤทธิ์ทําใหเกิดการระคายเคือง กระเพาะอาหาร - ควรระวังการใชยานี้รวมกับยาที่มีฤทธิ์ลดระดับความดันโลหิตเนื่องจากมีการ รายงานวา เถาวัลยเปรียงมีฤทธิ์ทําใหเกิด Hypotension24

88 กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี คูยากับยาสมุนไพรที่เกิด Drug Interaction คูยาที่เกิดอันตรกิริยา กลไกการเกิด Potential Interactions ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน การจัดการเมื่อใชรวมกัน ยา เถาวัลยเปรียง Warfarin89 ยับยั้งการเกาะกลุม ของเกล็ดเลือด (มีโอกาสเลือดออก งาย และเลือดแข็งตัว ชา) หลีกเลี่ยงการใชยา สมุนไพร Aspirin 300 mg89 การเก็บรักษายา - เก็บยานี้ในภาชนะบรรจุเดิมที่บรรจุมา และเก็บใหพนมือเด็ก - ควรเก็บยาไวในที่โปรง ไมมีแดดสอง โดยไมใหอยูในที่รอนมากกวา 30 °C - ไมเก็บยาในบริเวณที่เปยกหรือชื้น และชี้แจงใหผูปวยปดฝาใหสนิทหลังจาก เปดใชยาในแตละครั้ง - ทิ้งยานี้เมื่อยาหมดอายุ (ยาหมดอายุตามฉลาก หรือยาที่แบงบรรจุ/ยาที่เปด ใชแลวยาจะมีอายุอยูได 6 เดือน) หรือหากลักษณะทางกายภาพของยา (สี กลิ่น รส) เปลี่ยนแปลงไป เปนการบงบอกถึงความไมคงตัวของยา ไมควรใช ยานั้นตอไป ตารางเทียบเคียงยาสมุนไพรกับยาแผนปจจุบัน กลุมอาการ ยาสมุนไพร ยาแผนปจจุบัน ยาบรรเทาปวดกลามเนื้อ กระดูก ยาเถาวัลยเปรียง Indomethacin91,92 ยาบรรเทาปวด คลายกลามเนื้อ ปวดหลัง Norgesic91,92 ยาบรรเทาปวด คลายกลามเนื้อ Tolperisone91,92 ยาบรรเทาปวด คลายกลามเนื้อ แกอักเสบ Diclofenac91,92

กลุมงานแพทยแผนไทยและแพทยทางเลือก สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดจันทบุรี 89 (31) ยาธรณีสันฑะฆาต กรอบบัญชียา O โรงพยาบาล/ โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล (มีแพทยแผนไทย) O โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล รูปแบบ ยาแคปซูลขนาด 500 มิลลิกรัม (ผลิตจากโรงพยาบาลเขาคิชฌกูฏ) สูตรตํารับ ในผงยา 160 กรัมประกอบดวย 1. พริกไทยลอนหนัก 96 กรัม 2. ยาดําสะตุหนัก 20 กรัม 3. เนื้อลูกสมอไทยมหาหิงคุการบูรหนักสิ่งละ 6 กรัม 4. รงทอง (ประสะ) หนัก 4 กรัม 5. ผักแพวแดง (ทั้งตน) เนื้อลูกมะขามปอมหนักสิ่งละ 2 กรัม 6. ลูกจันทนดอกจันทนลูกกระวาน ดอกกานพลูเทียนดํา เทียนขาว หัวดองดึง หัวบุก หัวกลอย หัวกระดาดขาว หัวกระดาดแดง ลูกเรว เหงาขิง รากชะเอมเทศ รากเจตมูลเพลิงแดง โกฐกระดูก โกฐเขมา โกฐน้ําเตา หนักสิ่งละ 1 กรัม รสยา รสรอน ขอหามใช - หญิงตั้งครรภ 1 - ผูที่มีไข 1 สูง> 38 ๐C - เด็กอายุต่ํากวา 12 ป ขอควรระวัง - ควรระวังการใชยาอยางตอเนื่อง โดยเฉพาะอยางยิ่งในผูปวยที่มีความ ผิดปกติของตับ ไต เนื่องจากอาจเกิดการสะสมของการบูรและเกิดพิษได 1 ใน ตํารับธรณีสัณฑะฆาต 1 กรัม มีการบูรปริมาณ 0.0375กรัม (ปริมาณที่สงผล ใหเกิดพิษตอรางกาย 0.5-1กรัม) - ควรระวังการใชในผูสูงอายุ 1 ขอบงใชขนาดและวิธีใชจํานวนยาที่ จาย/ครั้ง ระยะเวลา บรรเทาอาการปวด กลามเนื้อเรื้อรัง แกเถาดาน พรรดึก (อาการทองผูกเปน เวลานาน คลําทองจะ พบลําอุจจาระบริเวณ หนาทอง) รับประทานครั้งละ 3 แคปซูล วันละ 1 ครั้ง กอนนอน 15 แคปซูล 5 วัน นัดติดตาม อาการ