รายงานการใช้สื่อในการเรียนการสอน

ผ

ผู้แต่ง

พระบาทสมเดจ็ พระ

ะจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

สมเดจ็ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ ก

กรมพระยาดารงราชานุภาพ

ประ

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพ
พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวแล
๒๑ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๐๕ ทรงเป็ นผ้เู ชี่ยว
“พระบิดาแห่งประวัติศาสตร์ไทย” อกี ท้ังย
ไทยรบพม่า นิราศนครวัด ฯลฯ

ะวตั ิผู้แต่ง

พระยาดารงราชานุภาพ เป็ นพระราชโอรสใน
ละเจ้าจอมมารดาชุ่ม ประสูตเิ มื่อ
วชาญด้านประวตั ศิ าสตร์จนได้รับพระสมัญญาว่า
ยงั ทรงมีผลงานพระนิพนธ์มากมาย เช่น

ลกั ษณะคา

- โคลงสี่สุภาพ
- อนิ ทรวเิ ชียรฉันท์

าประพนั ธ์

จานวน ๗ บท
จานวน ๒๖ บท

ช่วงเวลาท

ร.ศ. ๑๑๒ หรือ พ

ทเ่ี เต่ง

พ.ศ. ๒๔๓๖

จุดมุ่งหมายของกา

เพื่ออาลา เพราะทุกข์เน่ืองจ
วงศ์เธอกรมพระยาดารงราชานุภาพท
จุลจอมเกล้าเจ้าอย่หู ัวเปลยี่ นพระราช

ารพระราชนิพนธ์

จากฝร่ังเศสเข้ามาคุกคาม เเละสมเด็จพระบรม
ทรงนิพนธ์ตอบเพ่ือทาให้ พระบาทสมเด็จพระ
ชหฤทยั จากพระราชนิพนธ์ของพระองค์

ทม่ี าเเละคว

ขตั ตยิ พนั ธกรณี เป็ นพระราชนิพ
และพระนิพนธ์ของสมเด็จกรมพระย
อ่านจะประทบั ใจเป็ นอย่างยงิ่ เป็ นบท
ในระยะหัวเลยี้ วหัวต่อท่เี กย่ี วกบั ความ
เหตุการณ์ ร.ศ. ๑๑๒ ซ่ึงตรงกบั พ.ศ.

วามสาคญั

พนธ์ในพระบาทสมเดจ็ พระจุลจอมเกล้าฯ
ยาดารงราชานุภาพ เป็ นกวนี ิพนธ์ที่ผู้ใดได้
ททีม่ ีทมี่ าจากเหตุการณ์จริงในประวัตศิ าสตร์
มอย่รู อดของประเทศของเรา เหตุการณ์นีค้ ือ
. ๒๔๓๖

วกิ ฤตการ

ประเทศไทยได้มีข้อพพิ าท
เรียกร้องให้ไทยยนิ ยอมเร่ืองต่าง ๆ
ฝรั่งเศส ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจ
ดินแดนส่ วนน้ อยเพ่ือรักษาดินแดน
พระบรมราโชบายในการพฒั นาบ้า
ประเทศเป็ นระบบกระทรวง และย
นาวิทยาการความรู้กลบั มาพฒั นา

รณ์ ร.ศ. ๑๑๒

ทกบั ฝรั่งเศส โดยฝรั่งเศสได้ยื่นสนธิสัญญา
ๆ เช่น การยกดินแดนฝ่ังซ้ายแม่น้าโขงให้
จุลจอมเกล้าเจ้าอย่หู ัวกท็ รงยนิ ยอมเสีย
นส่วนใหญ่เอาไว้ และหลงั จากน้ันกท็ รงมี
านเมือง โดยการเปลย่ี นรูปแบบการบริหาร
ยงั เสด็จประพาสประเทศต่าง ๆ ในยโุ รป เพ่ือ
าประเทศชาตอิ กี ด้วย

ฝร่ังเศสส่งเรือปื นแล่นผ่านป
ทอดสมอหน้าสถานทูตฝรั่งเศส ถืออ
แผ่นดินไทย ตรงกนั วนั ท่ี ๑๔ กรกฎา
ขาดเรียกร้องดินแดนท้งั หมดทางฝ่ังต
อย่ใู ต้อานาจปกครองของไทยเน่ืองจา
ฝร่ังเศสจงึ ให้เรือปื นปิ ดล้อมอ่าวไทย

ข้อเรียกร้องของฝรั่งเศส ได้แก่

ป้อมพระจุลจอมเกล้าฯ เข้ามาจอด
อานาจเชิญธงชาติฝรั่งเศสขนึ้ เหนือ
าคม ซึ่งเป็ นวันชาตฝิ ร่ังเศสและยื่นคา
ตะวนั ออกของแม่นา้ โขง ซ่ึงขณะน้ัน
ากไทยให้คาตอบล่าช้า ทูตปาวขี อง
เป็ นการประกาศสงครามกบั ไทย ซ่ึง

ข้อเรียกร้อ

๑. ฝร่ังเศสในฐานะเป็ นมหาอาน
จะต้องได้ดินแดนท้งั หมดทา

๒. ไทยจะต้องลงโทษนายทหาร

๓. ไทยจะต้องเสียค่าปรับแก่ฝรั่ง
(เท่ากบั ๑,๕๖๐ ,๐๐๐ บาท ส

องของฝรั่งเศส

นาจผู้คุ้มครองเวียดนามและกมั พูชา
างฝ่ังตะวันออกของแม่นา้ โขง

รทุกคนทก่ี ่อการรุกรานที่ชายแดน

งเศสเป็ นจานวน ๓ ล้านฟรังค์เหรียญทอง
สมัยน้ัน)

เนื้อ

เหตุการณ์นีท้ าให้พระบาทสมเด็จ
อย่างยง่ิ จนทรงพระประชวรหนัก ไม่ยอม
พระราชนิพนธ์บทโคลงและฉันท์ระบายค
ปรารถนาที่จะดารงพระชนม์ชีพอกี ต่อไป
พนี่ ้องบางพระองค์รวมท้งั สมเดจ็ กรมพระ
ทรงได้รับสมเด็จกรมพระยาดารงฯ กท็ รง
กาลงั พระราชหฤทยั ของพระบาทสมเดจ็ พ
เสวยพระโอสถ และเสด็จออกว่าราชการได

อเรื่อง

จพระจุลจอมเกล้าฯ เสียพระราชหฤทัยเป็ น
มเสวยพระโอสถใด ๆ ในระหว่างน้ันได้ทรง
ความทุกข์โทมนัสในพระราชหฤทยั จนไม่ทรง

ได้ทรงส่ งบทพระราชนิพนธ์ ไปอาลาเจ้านาย
ะยาดารงฯ ซึ่งเป็ นพระเจ้าน้องยาเธอด้วย เม่ือ
งนิพนธ์บทประพนั ธ์ถวายตอบทนั ที ทาให้
พระจุลจอมเกล้าฯ กลบั คืนมาอกี คร้ังหนึ่ง กลบั
ด้ในไม่ช้า

ส่ วนพระนิพนธ์ ของสมเด็จกรมพ
ท้งั หมด มเี นื้อความแสดงความวิตกและค
ประชวรของพระบาทสมเด็จพระจุลจอม
พระองค์เจือยาถวายให้หายประชวรได้กย็
เป็ นรัฐนาวา มีพระบาทสมเดจ็ พระจุลจอม

พระยาดารงราชานุภาพน้ัน เป็ นอนิ ทรวิเชียรฉันท์
ความทกุ ข์ของประชาชนชาวไทยในพระอาการ
มเกล้าฯ สาหรับตัวพระองค์เองน้ัน ถ้าเลือดเนื้อของ
ยนิ ดีจะทูลเกล้าฯ ถวาย ทรงเปรียบประเทศชาติ
อมเกล้าฯ ทรงเป็ นผู้บัญชาการเรือ

พระบาทสมเดจ็ พระจุลจอมเกล
ประชวรและไม่ทรงบัญชาการ ผู้กระทาห
เป็ นธรรมดาเม่ือเรือแล่นไปในทะเลในม
บ้าง ถ้ากาลงั เรือดกี แ็ ล่นรอดไปได้ ถ้าหน
ย่อมจะรู้กนั ดงั น้ันตราบที่เรือยงั ลอยอย
ความสามารถ

ล้าฯ ทรงเป็ นผ้บู ัญชาการเรือ เมื่อมาทรงพระ
หน้าทีต่ ่าง ๆ ในเรือกป็ ฏิบัติหน้าทขี่ องตนไม่ถกู
มหาสมุทรมบี างคร้ังอาจเจอพายหุ นักบ้างเบา
นักเกนิ กาลงั เรือจะรับกอ็ าจจะล่ม พวกชาวเรือก็
ย่ยู งั ไม่จม กต็ ้องพยายามแก้ไขกนั จนสุด

เมื่อเจอปัญหาวกิ ฤติกต็ ้องห
ไม่ได้กต็ ้องยอมรับสภาพว่าถงึ กรรม
พระจุลจอมเกล้าฯ ทรงทอดธุระเสีย
รอดต่างกนั กแ็ ต่ว่าถ้าพระองค์พยาย
สามารถแล้วแก้ไขไม่ได้ กไ็ ม่มีใครมา
พระทยั ใส่ในการแก้ไขปัญหาของปร
และความเห็นใจว่าปัญหาหนักใหญ่เ

หาทางแก้จนสุดกาลงั ความสามารถถ้าแก้
มจะต้องให้เป็ นไป แต่ถ้าพระบาทสมเดจ็
ย ไม่ทรงหาทางแก้ไข ในท่สี ุดกย็ ่อมจะไปไม่
ยามหาทางแก้ไขจนเต็มกาลงั พระปรีชา
าว่าได้ว่าพระองค์ขลาดเขลาและไม่เอา
ระเทศ ถงึ จะพลาดพล้งั กย็ งั ได้รับการยกย่อง
เกนิ กาลงั จะแก้ไขได้

สมเด็จกรมพระยาดารงฯ ทร
พระราชพาหนะ เตรียมพร้อมทจ่ี ะรับ
พระจุลจอมเกล้าฯ ประทับและทรงบัญ
พระราชบัญชา ไม่ว่าจะลาบากหรือใกล
สิ้นพระชนม์ชีพ ถึงจะวายพระชนม์กจ
กรณียกจิ ทมี่ ีต่อชาตบิ ้านเมืองสมกบั พ
ของพระองค์ดลบันดาลให้พระบาทสม
ประชวรท้งั พระวรกายและพระราชหฤ

รงเปรียบตวั พระองค์เองเหมือนม้าท่ีเป็ น
บใช้เทียบหน้าพลบั พลา คอยพระบาทสมเดจ็
ญชาการให้ม้าไปทางใด กย็ นิ ดจี ะทาตาม
ล้ไกลเพยี งใดกท็ รงยนิ ดรี ับใช้จน
กจ็ ะตายตาหลบั ด้วยได้ทรงบาเพ็ญพระ
พนั ธกรณแี ล้ว ทรงขอให้อานาจแห่งคาสัตย์
มเด็จพระจุลจอมเกล้าฯ ทรงหายจากการ
ฤทัย

และขอให้สาเร็จพระราชประสง
ข่นุ ขดั พระราชหฤทยั เคล่ือนคล
และขอให้ดารงพระชนม์ชีพยืน
ประเทศไทยตลอดไป

งค์ท่ที รงปรารถนา ให้เหตุทีท่ าให้ทรง
ลายเหมือนเวลาหลายปี ได้ผ่านพ้นไป
นนานเพ่ือเกือ้ กลู และสร้างความเจริญแก่

ข้อคดิ ของ

๑. ประเทศชาตทิ มี่ พี ระมหากษัตริย์เข้มแขง็ ย่อ
๒. เมื่อประสบปัญหาในชีวติ หากเรารู้จกั ใช้สต
๓. กาลงั ใจ คือ สิ่งท่จี ะทาให้ผู้ทย่ี ามท้อแท้และ

งเรื่อง

อมเป็ นประเทศทเ่ี จริญรุ่งเรือง
ตใิ นการแก้ปัญหา กจ็ ะทาให้ปัญหาคลคี่ ลายลงได้
ะหมดหวัง กลบั มาลุกขนึ้ สู้ได้อกี คร้ัง

การแต่งคาประพ

พนั ธป์ ระเภทฉนั ท์

คาประพนั ธป์ ระเภท “ฉนั ท”์

ฉนั ท์ เปน็ ช่อื คาประพันธ์ประเภท
ในวรรณคดไี ทยทบ่ี ังคบั เสียงหนัก เสียงเ
ฉันท์ในภาษาไทยรบั แบบมาจากประเทศ

ทหนึง่ ของการประพนั ธป์ ระเภทร้อยกรอง
เบาของพยางค์ ท่ีเรียกวา่ ครุ - ลหุ
ศอนิ เดยี

ครุ ( ั ) มีลกั ษณะดังน้ี
๑. คาที่มตี ัวสะกด
๒. คาทป่ี ระสมดว้ ย
๓. คาทปี่ ระสมดว้ ย

เช่นคาวา่ ฟา้ นงั่ พริก ไหม

ยสระ อา ใอ ไอ เอา
ยสระเสยี งยาวไม่มีตัวสะกด

พรม นนท์ เชษฐ์ เปน็ ตน้

ลหุ ( ุ ) มลี กั ษณะดงั น้ี
๑. คาทปี่ ระสมด

เช่น
ณ ธ บ่ ก็ พิ ผิ ลุ เจาะ เหาะ ท

ดว้ ยสระเสยี งสั้นไม่มตี ัวสะกด
ทะ เละ แพะ และ เลอะ เปน็ ตน้

การฝกึ แตง่ คาประพันธ์ประเภทฉันท์
1. ตอ้ งศกึ ษาฉนั ทลกั ษณ์ของฉนั
2. เลือกฉันทท์ ี่แตง่ งา่ ย ครุ ลหุ ไ
3. เลือกหัวขอ้ งา่ ยๆ เชน่ การท่อ
4. ไมค่ วรใชค้ ายาก ใช้คาง่ายๆ

นท์ทจี่ ะแต่ง
ไมซ่ บั ซอ้ น
องเทย่ี ว การศกึ ษา การสนทนา
ๆมาเรียงใหไ้ ด้จงั หวะหนักเบา

5.เลอื กฉนั ทใ์ หเ้ หมาะสมกับเนอื้ ความ
5.1.บทไหว้ครู - สทั ทลุ วกกีฬตฉนั ท์
5.2.บทพรรณนา บทชม ครา่ ครวญ - อน
5.3.บทแสดงอารมณ์รุนแรง โกรธ ตน่ื เต้น
5.4.บทรา่ เรง สนุกสนาน ตน่ื เต้น - ภชุ งคป
5.5.บทบรรยายเหตกุ ารณ์รวดเร็ว สนุกสน
5.6.บทบรรยายความเป็นไปอยา่ งเรยี บๆ -
5.7.บทบรรยายเรอ่ื งสับสน - มาลนฉี ันท์

นทรวเชยี รฉันท์ วสนั ตดลกฉันท์ วชชุมมาลาฉนั ท์
- อีทสังฉนั ท์
ประยาตฉันท์
นาน - โตฏกฉนั ท์ มาณวกฉันท์ จตรปทาฉนั ท์
- อเุ ปนทรวเชยี รฉันท์ อนทรวงศฉ์ นั ท์

๑. อินทรวเิ ชยี ร (อิน – ทระ – วิ –
ฉนั ทท์ ่มี ีลลี าอนั รุ่งเรืองงดงามประดจุ
ใชส้ าหรับแตง่ เรื่องโนม้ นา้ วจิตใจใหห้

เชียน) ฉนั ท์ ๑๑ หมายความวา่
จสายฟ้าซ่ึงเป็นอาวธุ ของพระอนิ ทร์
หว่ันไหว หรือบรรยายความ